Herziening scheidingsprocedure; Verslag algemeen overleg van 24-5-2000, over omgangsregeling in rechtsvergelijkend perspectief en cliëntbeleid Raad voor de Kinderbescherming
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25451, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

25451 nr. 7

16-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25451Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 451Herziening scheidingsprocedurenr. 7VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 juni 2000De vaste commissie voor Justitie1 heeft op 24 mei 2000 overleg
gevoerd met staatssecretaris Cohen van Justitie over:– de brief van de staatssecretaris van Justitie
d.d. 11 februari 2000 inzake het rapport «Effectuering van omgang in
rechtsvergelijkend perspectief» (25 451, nr. 5);– de brief van de minister van Justitie d.d.
28 februari 2000 inzake het cliëntbeleid bij de Raad voor de kinderbescherming
(26 800-VI, nr. 58).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Santi (PvdA) toonde zich geen voorstander
van het in het Wetboek van Strafrecht opnemen van een bepaling inzake het
niet meewerken aan een omgangsregeling, zoals bepleit in het rapport «Effectuering
van omgang in rechtsvergelijkend perspectief». Het middel van strafrecht
kan niet overal voor worden aangewend en bovendien biedt het geen echte oplossing
voor het conflict tussen ouders als zodanig. Hij sloot zich dan ook aan bij
het daarover gestelde in de brief van de staatssecretaris van 11 februari
jl. (25 451, nr. 5). Een en ander laat onverlet dat de huidige sanctiemiddelen
zoals de dwangsom, de ondertoezichtstelling en de lijfsdwang, kennelijk niet
optimaal werken. Er zal derhalve gezocht moeten worden naar aanvullende wettelijke
mogelijkheden om daarin verbetering te brengen. Gedacht zou daarbij kunnen
worden aan het op verzoek van de andere partij opnemen in de beschikking inzake
de omgangsregeling dat bij niet nakoming een sanctie, zoals een geldboete,
zal gelden. Op die manier behoeft daarover niet meer apart te worden geprocedeerd
en bestaat er op dat punt ook bij de andere partij geen onzekerheid meer.Het is teleurstellend dat de staatssecretaris het nog te vroeg acht om
thans een standpunt in te nemen over de wenselijkheid van omgangshuizen of
het starten van experimenten daarmee. Juist gelet op de gunstige ervaringen
hiermee in bijvoorbeeld Engeland en Frankrijk, lijkt het niet zinnig om in
dezen eerst te wachten op de evaluatie van omgangsbemiddeling, die in feite
los moet worden gezien van het fenomeen omgangshuizen. Waar dergelijke huizen
een belangrijke bijdrage1blijken te kunnen leveren aan een goed verloop van de omgangsregeling
als zodanig, zal invoering ervan actief moeten worden bevorderd. Wellicht
is een suggestie om in dezen vooralsnog aan te haken bij de bureaus voor jeugdzorg.Bij de experimenten rond de omgangsbemiddeling dient niet alleen de aandacht
gericht te worden op de gevallen waarin de ex-echtelieden nog on speaking
terms zijn, maar ook op de heel moeilijke gevallen waarbij ertussen betrokkenen
duidelijk sprake is van conflictsituaties. Tevens zal de bemiddeling meer
toegespitst moeten zijn op bepaalde doelgroepen, zoals allochtonen en minder
geschoolden.Naar verluidt, verlopen de op initiatief van de Raad voor de kinderbescherming
gestarte BOR-projecten in het kader van de omgangsbegeleiding naar wens en
blijken ze in een grote behoefte te voorzien. In het kader van het goed in
beeld brengen van de totaalaanpak verdient het aanbeveling om deze projecten
gelijktijdig met de evaluatie van de omgangsbemiddelingstrajecten tegen het
licht te houden. Vallen deze projecten overigens onder de verantwoordelijkheid
van het ministerie van VWS of onder die van het ministerie van Justitie?De heer Dittrich (D66) memoreerde dat een
aantal jaren geleden mede naar aanleiding van een amendement van onder andere
de fractie van D66, het Burgerlijk Wetboek in die zin is aangepast dat als
hoofdregel is gaan gelden dat wanneer ouders die getrouwd zijn gaan scheiden,
terwijl ze kinderen hebben, ze het gezamenlijk gezag houden over de kinderen,
tenzij het in het belang van het kind is dat het gezag aan één
van beiden wordt toegekend, in welk geval de rechter dat expliciet moet motiveren.
Ook toen was er overigens reeds het besef dat genoemde hoofdregel geen garantie
biedt dat die de problemen in de samenleving op dat vlak te allen tijde kan
voorkomen. Uit de begeleidende stukken blijkt dat een kwart van de gescheiden
ouders problemen heeft met de omgangsregeling, soms zodanig dat de ene ouder
de andere ouder belet en tegenwerkt om het kind te zien. De heer Dittrich
was er evenwel geen voorstander van om het strafrecht een rol te geven bij
het afdwingen van de omgangsregeling, zoals wel bepleit in het rapport «Effectuering
van omgang in rechtsvergelijkend perspectief». De ervaringen in België
en Frankrijk, waar dit middel wel wordt toegepast leren dat van de effectiviteit
ervan geen wonderen behoeft te worden verwacht en dat feitelijk sprake is
van symboolwetgeving. Een principiëler argument is dat het niet in het
belang van het kind is als de verzorgende ouder strafrechtelijk wordt aangepakt,
gelet op het risico dat de problemen tussen ouders door dit middel eerder
zullen escaleren dan afnemen.De te afhoudende reactie van het kabinet inzake de wenselijkheid van omgangshuizen
is teleurstellend, juist vanwege de gunstige ervaringen die er tot nu toe
mee zijn opgedaan in andere landen. In Frankrijk heeft de rechter de mogelijkheid
om in zijn beschikking aan te geven dat er voor een bepaalde periode omgang
in een omgangshuis kan plaatsvinden. Kinderen kunnen daardoor op een speciaal
gecreëerde plaats hun niet verzorgende ouder ontmoeten, al dan niet in
aanwezigheid van hulpverleners die het risico van conflicten verminderen.
Zo'n omgangshuis is een neutrale ontmoetingsplaats. De tijd is rijp om hiermee
ook in Nederland aan de slag te gaan. Is de staatssecretaris bereid op zeer
korte termijn met concrete experimenten terzake te starten, liefst op zodanige
schaal dat het ook zoden aan de dijk zet?Ook de omgangsbemiddeling is een belangrijk instrument om procedures tussen
ouders te voorkomen en kan tevens worden ingezet wanneer de omgangsregeling
vastloopt. De heer Dittrich verzocht het kabinet gehoor te geven aan de aanbeveling
in het WODC-rapport om de omgangsbemiddeling verder te ontwikkelen. Welke
initiatieven worden overigens op dit moment al genomen op dit terrein en is
het kabinet voornemens omgangsbegeleiding structureel te organiseren
en zo ja, hoe worden de betrokken ouders voorgelicht over het bestaan van
die voorziening?In genoemd rapport wordt geconcludeerd dat activiteiten met betrekking
tot omgangsbegeleiding nogal versnipperd zijn en dat een vorm van coördinatie
ontbreekt. In de brief van 11 februari jl. stelt de staatssecretaris evenwel
dat het onderzoek naar omgangsbegeleiding onvoldoende aanknopingspunten biedt
om harde conclusies te trekken. Op grond van welke gegevens komt hij echter
tot dit oordeel?Tevens staat in het rapport dat initiatieven op het gebied van de omgangsbegeleiding
eerder zouden moeten worden neergelegd bij het particulier initiatief dan
bij de Raad voor de kinderbescherming. Mede gelet op de onvrede die er veelal
bij gescheiden ouders is over de rol van de Raad voor de kinderbescherming
ten aanzien van de omgangsregeling, was ook de heer Dittrich geneigd om het
initiatief elders te leggen. Wat is het standpunt van het kabinet in dezen?Mevrouw Halsema (GroenLinks) betreurde het
uit de rechtsvergelijkende inventarisatie te moeten concluderen dat ten opzichte
van de omringende landen in Nederland minder instrumenten en sancties zijn
ontwikkeld om naleving en uitvoering van omgangsregelingen te bevorderen of
af te dwingen. De toekijkende ouder voelt zich vaak machteloos als een verzorgende
ouder weigert mee te werken, doch omgekeerd is het niet nakomen van afspraken
door de omgangsgerechtigde een frustrerende ervaring. In alle gevallen waarin
de omgang is geblokkeerd of zeer moeizaam verloopt, is het kind vaak letterlijk
het kind van de rekening. Genoemde inventarisatie toont aan dat meer repressieve
maatregelen weinig effect sorteren. Evenals het kabinet was mevrouw Halsema
geen voorstander van het invoeren van een strafrechtelijke bepaling inzake
het niet meewerken aan een omgangsregeling. Het belang van het kind is hiermee
niet gediend, hetgeen te allen tijde hierin voorop moet staan. Als strafrechtelijke
handhaving, zoals gevangenneming van een ouder nodig is, is de zaak al zodanig
geëscaleerd dat het de vraag is of een dergelijke sanctie nog wel helpt.
Bovendien zijn in Nederland alternatieve instrumenten onvoldoende ontwikkeld
om te kunnen vaststellen dat er behoefte bestaat aan een strafrechtelijke
stok achter de deur. Overigens is het te betwijfelen of de maatregel van lijfsdwang
wél in het belang is van het kind en in het belang van de verhouding
tussen de ouders die de omgangsregeling zullen moeten uitvoeren. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe vaak per jaar lijfsdwang wordt toegepast en welk effect dit heeft
op de uitvoering van omgangsregelingen?Naar het oordeel van mevrouw Halsema diende meer ingezet te worden op
andere, zachtere instrumenten die in het buitenland al grotendeels ontwikkeld
zijn. In dat kader is de terughoudende en afwachtende houding van het kabinet
ten opzichte van de omgangshuizen teleurstellend, mede gelet op de gunstige
ervaringen die ermee worden opgedaan in Frankrijk en Engeland. Deze huizen
maken de uitvoering van een omgangsregeling mogelijk zonder dat de ouders
met elkaar in contact behoeven te komen. Bij de opzet van omgangshuizen is
wel degelijk een rol weggelegd voor de overheid, zowel qua financiering als
qua kwaliteitsbewaking en controle. Is het kabinet bereid alsnog op korte
termijn een experiment terzake te starten, opdat de eerste ervaringen ermee
wellicht betrokken kunnen worden bij de in 2001 voorziene evaluatie?In bepaalde Nederland omringende landen is er sprake van een intensief
samenwerkingsverband tussen rechters, raden voor de kinderbescherming, hulpverleningsinstanties
etc., dat goed schijnt te werken. Het verdient dan ook prioriteit om ook in
Nederland zo'n samenwerkingsverband te stimuleren en te intensiveren, wellicht
eerst in de vorm van een experiment.Daarnaast dienen er diverse en uitgebreidere bemiddelingstrajecten te
komen bij het vaststellen van de omgangsregelingen en in het geval dezeregelingen niet of slecht worden uitgevoerd. Bij het lopende experiment
is op verzoek van de Kamer de financiering en duur verzekerd tot 1 januari
2001. Aangezien de evaluatie pas in 2001 plaatsvindt, lijkt er een gat te
ontstaan qua financiering en duur. Is de staatssecretaris bereid het experiment
te continueren totdat de Kamer de evaluatie beoordeeld heeft?Een belangrijk aantal activiteiten betreft BOR-projecten die op initiatief
van de Raad voor de kinderbescherming zijn gestart. Vanwege het soms negatieve
beeld dat bestaat van deze raad lijkt dat echter niet altijd wenselijk. Het
maakt tevens op voorhand dat de resultaten van het experiment aanvechtbaar
zouden kunnen zijn. Ook vanwege de betrokkenheid van de Raad voor de kinderbescherming
bij de besluitvorming over omgangsregelingen zou het goed zijn als de bemiddeling
gestart werd via andere instanties, zoals het algemeen maatschappelijk werk.Onder de volledige erkenning van de problemen in omgangsregelingen dient
alles op alles te worden gezet om de bemiddelingssamenwerking tussen verschillende
instellingen tot bloei te laten komen en om omgangshuizen te realiseren. Vanzelfsprekend
dient dit gepaard te gaan met een investering van overheidszijde. Kan de staatssecretaris
aangeven welk bedrag hiermee is gemoeid?Ten slotte vroeg mevrouw Halsema zorg te dragen voor een goede voorlichtingscampagne
waarin ouders gewezen worden op het nut en de noodzaak van het nakomen van
omgangsafspraken.De heer Vos (VVD) constateerde dat bij echtscheidingsprocedures
de vrijkomende negatieve energie van haat en teleurstelling onder ouders vaak
zo groot is dat het niet lukt om in alle redelijkheid afspraken over een omgangsregeling
te maken dan wel om ze na te komen. Traumatische ervaringen van ouders en
kinderen door het wegvallen van ieder contact zijn het gevolg. Gelukkig zijn
er veel zelfhulporganisaties die mensen kunnen opvangen. In de praktijk komen
omgangsproblemen heel veel voor. Uit het onderzoek van Griffith en Hekman
van de Universiteit van Groningen blijkt dat in circa 40% van de echtscheidingsgevallen
de relatie tussen kind en ouder verbroken is, waarbij als meetpunt is genomen
één jaar na de echtscheiding. Het platform van samenwerkende
cliëntenorganisaties in jeugdzorg en familierecht (SCJF) schat in dat
ten aanzien van het ontbreken van registratie van geregistreerde partnerschappen
de situatie nog problematischer is. In Nederland zijn 38 000 echtscheidingen
per jaar en bij iedere 100 echtscheidingen zijn 75 kinderen betrokken.In veel gevallen is de communicatie tussen de ouders verstoord en zijn
de emoties te hoog opgelopen om nog met elkaar te praten. Om elkaar te raken,
worden de kinderen vaak de inzet van de echtscheiding. Ook wanneer de echtscheiding
een feit is, kunnen die communicatiestoornis en de pijn van de echtscheiding
nog vaak opwellen. Fnuikend voor de omgangsregeling is veelal de rancune van
de verzorgende ouder jegens de voormalige partner. In de praktijk kan de ouder
die de kinderen verzorgt het contact met de andere ouder geheel maken of breken.
In een aantal gevallen vindt de omgang wel plaats, maar zijn de kinderen door
de verzorgende ouder als het ware voorbereid op de omgang, in de zin dat deze
hun alles wijsmaakt over de andere ouder. Hierdoor kan het voorkomen dat de
kinderen zelf zullen aangeven deze ouder niet meer te willen zien. Ook kunnen
ze in een loyaliteitsconflict terechtkomen. In dit kader doen zich uitwassen
voor zoals het ouderverstotingssyndroom. In 90% van de gevallen is de vader
en in 10% de moeder de versmade ouder.Het omgangsrecht als zodanig is een wederzijds recht: het kind heeft recht
op omgang met de ouders en de ouders hebben recht op omgang met de kinderen.
In Nederland beschikken kinderen niet over een directe rechtsingang, zodat
het vaak de ouders zijn die de omgang aan de orde stellen. Het omgangsrecht
is zeer fundamenteel en is vastgelegd in artikel 8 van het Europees verdrag
voor de rechten van de mens en in artikel 9 van het VN-verdrag op de rechten
van het kind. Lukt het partijen niet om zelf een omgangsregeling
te treffen, dan resteert de weg via de rechter. Uit een recentelijk onderzoek
van mevrouw Kombrink, gepubliceerd in het Nederlands Juristenblad, blijkt
dat in 86% van de gevallen de rechter uiteindelijk het advies van de Raad
voor de kinderbescherming volgt. Bovendien bestendigen de rechters vaak de
bestaande situatie. Als de omgangsregeling twee jaar lang niet meer is toegepast,
wordt die ook niet meer opgestart. Hoewel het aantal gevallen, waarin de rechter
een eindbeschikking in de omgangsregeling opneemt stijgt, is het niet onaannemelijk
dat rechters er nog steeds mee worstelen. Wanneer een ouder echt dwars wil
liggen, is er vaak geen kruid tegen gewassen. Verder blijkt uit onderzoek
dat problemen met de omgang zich ook in zeer ruime mate in het buitenland
voordoen en dat de omringende landen voorlopen op Nederland met betrekking
tot zowel het voortraject, gericht op de totstandkoming van een regeling,
als het eindtraject, gericht op de handhaving ervan. Het gaat daarbij met
name om het kennelijk vaak gebruikte concept van omgangshuizen, bemiddeling
in allerlei varianten en de uiteindelijke mogelijkheden van tenuitvoerlegging
en handhaving. In het desbetreffende onderzoeksrapport wordt breed uitgedragen
dat het voor het welzijn van het kind van cruciaal belang is om met beide
ouders contact te hebben. Er is dan ook alle aanleiding om hieruit lering
te trekken. Het huidige instrumentarium alhier wordt in brede zin als ontoereikend
gezien. In eerste instantie is een mentaliteitsverandering nodig. Scheidende
partners moeten er beter van doordrongen zijn dat hun ouderlijke taak en hun
verantwoordelijkheid na de echtscheiding ongewijzigd blijven. In aanvulling
hierop moet de wetgever het wettelijk kader afronden, hetgeen inhoudt uitbreiding
van de middelen om in het voortraject een regeling tot stand te brengen en
uitbreiding van het instrumentarium in het eindtraject. Het voortraject moet
zodanig uitgebreid zijn dat men eigenlijk niet meer behoeft toe te komen aan
het eindtraject. In eerste instantie zouden partijen eerst dan een beroep
op de rechter kunnen doen, nadat ze een serieuze bemiddelingspoging hebben
ondernomen. In Noorwegen bijvoorbeeld is mediation ofwel bemiddeling verplicht
omdat men van mening is dat het belang van kinderen ermee wordt gediend. Een
en ander houdt niet in dat een overeenkomst wordt afgedwongen maar wel dat
men moet ingaan op de uitnodiging voor het aanvaarden van oplossingen. Weigert
een van de partijen bot, dan is dat geen uiting van verantwoordelijkheid en
is dit een onvermijdelijk minpunt in de verdere procedure. Mediation als drempel
voor ontvankelijkheid laat onverlet dat de partijen zelf in goed overleg moeten
proberen overeenstemming te bereiken. De niet verzorgende ouder zal hierdoor
waarschijnlijk snel proberen een deal te bereiken en indien dat niet mocht
lukken, de mediation op te starten.Het handhavingsinstrumentarium is ontoereikend en dient onmiskenbaar te
worden uitgebreid. In eerste instantie betreft het middelen die de relatie
tussen beide ouders kunnen verbeteren. De heer Vos toonde zich groot voorstander
van de in het rapport «Effectuering van omgang in rechtsvergelijkend
perspectief» gedane aanbeveling om een bepaling in het strafrecht op
te nemen in verband met de preventieve werking die ervan uitgaat. Waar thans
onttrekking aan het ouderlijk gezag reeds strafbaar is gesteld, zag hij weinig
verschillen tussen onttrekking aan het ouderlijk gezag en onttrekking aan
een omgangsregeling. Het strafrecht biedt de mogelijkheid van een taakstraf
die veel flexibeler is dan lijfsdwang. In het geval van lijfsdwang zal de
verzorgende ouder uit de omgeving van het kind worden weggenomen, bij een
taakstraf is dat lang niet altijd het geval. Hoe dan ook is het onverantwoordelijk
dat het gezag van de rechter simpelweg te grabbel kan worden gegooid, indien
een van de ouders zich ongestraft niet aan de omgangsregeling houdt. Het personen-
en familierecht staat of valt bij de naleving door partijen. In de gegeven
omstandigheden riep de heer Vos de staatssecretaris dan ook op om, met inachtneming
van de aanbeveling in het rapport, nadere voorstellen aan de Kamer te
doen die dienen tot uitbreiding van het handhavinginstrumentarium, waaronder
het opnemen van een strafrechtelijke bepaling.Met betrekking tot de rol van de Raad voor de kinderbescherming refereerde
de heer Vos aan de in een eerste uitgave van het SCJF gedane uitspraken dat
raadsonderzoekers in het algemeen mededelingen niet op juistheid controleren
en dat het door cliënten aangedragen materiaal veelal niet serieus wordt
genomen. Dit illustreert de onmin die er bij cliëntenorganisaties bestaat
over de wijze waarop de raad zijn rapporten maakt. In de praktijk doet zich
tevens het risico voor dat raadsmedewerkers een «handige» mix
maken tussen feitelijke conclusies en de eigen waarnemingen. De rapportages
laten vaak lang op zich wachten, namelijk drie tot zes maanden, terwijl men
vervolgens slechts een of twee dagen heeft om er op te reageren. In zijn brief
d.d. 28 februari jl. (26 800-VI, nr. 58) meldt de minister van Justitie
dat er geen belevingsenquêtes onder cliënten van de Raad voor de
kinderbescherming zijn, terwijl hij wat betreft de kwaliteit verwijst naar
landelijke richtingen en hij een wrakingprocedure niet aan de orde acht. Gelet
op de luide en aannemelijke kritiek op het zware gewicht van de rapporten
van de raad verzocht de heer Vos de minister een kwaliteitsonderzoek te verrichten
naar die rapporten en naar de beleving van cliënten en derden.De heer Van Wijmen (CDA) was met betrekking
tot de trajecten naar aanleiding van het rapport «Anders scheiden»
van de commissie-De Ruiter verheugd dat de duur van de experimenten is verlengd
tot 1 januari 2001, waarbij de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek
en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen in 2001 te verwachten zijn. Wel
rijst de vraag of er inzake de financiering geen gat dreigt te vallen waar
het de verdere uitvoering van de experimenten betreft en het voortzetten ervan
na de evaluatie. Is er overigens al iets te melden over de ervaringen tot
nu toe met de experimenten?De motivering van de staatssecretaris dat de financiering van de BOR-projecten
zal worden gecontinueerd teneinde de expertise niet verloren te laten gaan,
is op zichzelf heel plausibel, maar minder overtuigend is zijn uiteenzetting
tot nu toe over die projecten. In Nederland zijn op het gebied van zowel omgangsbegeleiding
als omgangsbemiddeling allerlei projecten op grond van verschillende initiatieven
in gang gezet die in een duidelijke behoefte voorzien. Uit het in opdracht
van het WODC verrichte onderzoek van de VU te Amsterdam inzake de inventarisatie
van omgangsbegeleiding is vooralsnog ook niet duidelijk welke projecten terzake
nog lopen, in welke daarvan de Raad voor de kinderbescherming een rol speelt
en in welke gevallen het ministerie van Justitie bereid is ze ook wat betreft
de financiering te laten doorlopen tot 1 januari a.s. Het betreft hier met
name de behoefte aan specifieke begeleiding van deelnemers van wie de achtergrondproblematiek
meervoudig en zwaar is, zoals angst voor ontvoering en drugsgebruik. Het zou
triest zijn en tot ongelijke situaties leiden, wanneer daarvoor in het ene
district in het land wel geld vrijgemaakt kan worden en in het andere niet.
Het alleen maar invoeren van kwaliteitsverbetering uit hoofde van besparingen
op de rijksbegroting is duidelijk een stap te ver. Waar er ook sprake is van
het streven naar oplossing van de scheidingsproblematiek in maatschappelijk
opzicht, zouden wellicht ook andere departementen financieel een steentje
bij kunnen dragen.Bij de omgangsbemiddeling en de omgangsregeling dient het belang van het
kind expliciet omschreven te worden en moet de rechter een toetsende rol kunnen
spelen. Het hoorrecht van het kind moet gewaarborgd zijn. Het kind heeft recht
op omgang met beide ouders, tenzij er bijzondere redenen zijn om daarvan af
te zien. Omgang moet, tenzij dit niet in het belang van het kind is.Ook de heer Van Wijmen was teleurgesteld in de terughoudende opstelling
van de staatssecretaris met betrekking tot de omgangshuizen, juist gelet
op de hoopgevende ervaringen die er tot nu toe mee zijn opgedaan in Engeland
en Frankrijk. De discussie zou dan ook meer moeten gaan over de vormgeving
en de financiering dan over de wenselijkheid van het bestaan ervan. Een verplichte
omgangsbemiddeling is in feite onnodig als er altijd sprake is van een toetsende
rol van de rechter. In ieder geval zal via bemiddeling en bejegening alles
op alles moeten worden gezet om het niet tot lijfsdwang te laten aankomen,
mede om te voorkomen dat het betrokken kind getraumatiseerd wordt. De ontzegging
moet in dit licht gezien worden als een ultimum remedium.Hoewel de opname van een strafbaarstelling om redenen genoemd in de brief
van 11 februari op het eerste gezicht niet wenselijk lijkt en tot weinig fiducie
aanleiding geeft, was de heer Van Wijmen benieuwd van de staatssecretaris
te vernemen of hij die strafbaarstelling zonder meer uitgesloten acht dan
wel of er zich zijns inziens gevallen kunnen voordoen waarin het alsnog als
een soort ultimum remedium kan worden gehanteerd.Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris benadrukte de ernst van
situaties waarin kinderen de inzet zijn van conflicten tussen ouders, waarvan
het effect kan zijn dat een van de ouders de facto ontzegd wordt verder contact
met die kinderen te onderhouden. In die zin is het dan ook zeer begrijpelijk
dat dit onderwerp reeds verschillende keren onderwerp van bespreking is geweest
tussen kabinet en Kamer. Tegelijkertijd dient beseft te worden dat ondanks
alle pogingen om in de eerste plaats in het belang van het kind het probleem
zo hanteerbaar mogelijk te maken, het in sommige gevallen kan gaan om conflicten
die niet oplosbaar zijn vanwege bepaalde menselijke emoties die een rol spelen.
De vraag waarom het in dezen draait, is welke middelen en methodes men als
overheid daarvoor wil inzetten.In principe geldt uiteraard dat wanneer de rechter eenmaal uitspraak heeft
gedaan terzake van een omgangsregeling, de desbetreffende ouders daaraan gehoor
dienen te geven. Tegelijkertijd kan echter de vraag worden opgeworpen of dat
uitgangspunt niet in strijd zou kunnen komen met een ander uitgangspunt, te
weten het belang van het kind. In dat licht voelde de staatssecretaris niet
voor invoering van een strafrechtelijke sanctie die vorm zou kunnen krijgen
in een taakstraf. Effectuering van zo'n taakstraf houdt niet automatisch in
dat daarmee de omgangsregeling alsnog tot stand komt. Op die manier zou men
terecht kunnen komen in het slechtste van twee werelden, te weten geen omgangsregeling
en een zo mogelijk verdere verharding van het conflict tussen de partners,
waarvan het kind a fortiori de dupe wordt. Waar gezocht wordt naar oplossingen
voor conflicten tussen ouders, dient weliswaar geprobeerd te worden de middelen
daartoe zoveel mogelijk op te rekken, maar dan wel zoveel mogelijk in termen
van overleg en zachte drang, zodat de betrokken volwassenen uiteindelijk bereid
zijn mee te werken aan een omgangsregeling.Sinds het najaar van 1998 worden er experimenten scheidingsbemiddeling
en omgangsbemiddeling uitgevoerd bij negen van de negentien rechtbanken. De
resultaten van het evaluatieonderzoek zullen medio 2001 beschikbaar komen,
hetgeen tevens het moment is om te beslissen over structurele voorzieningen.
Het is dan ook van belang om in plaats van zichzelf in een zekere experimenteerdrift
voorbij te lopen, eerst de lopende experimenten daadwerkelijk ten einde te
brengen en de resultaten daarvan samen te smelten tot een samenhangend voorstel
over de verdere aanpak. Om die reden wordt vooralsnog ook enige terughoudendheid
betracht met het nu reeds invoeren van omgangshuizen, hoewel het overleg tussen
het ministerie van VWS en het ministerie van Justitie over een dergelijke
voorziening intensief wordt voortgezet, teneinde conceptueel voor ogen te
houden hoe daaraan op een goede manier vorm zou kunnen worden gegeven. De staatssecretaris zegde toe de vraag van de heer Vos om een kwaliteitsonderzoek
naar de rapportages van de Raad voor de kinderbescherming door te geleiden
naar de minister van Justitie als eerstverantwoordelijke op dit terrein. Overigens
vroeg hij zich af of de structurele rol die de Raad voor de kinderbescherming
tot nu toe vervult bij projecten omtrent omgangsbemiddeling en omgangsregeling
wel past binnen het takenpakket van die instelling. De Raad moet in het belang
van het kind toezicht houden op het belang van dat kind. Bij de toezichtsregelingen
gaat het vooral om de manier waarop de ouders daarmee omgaan. In dat kader
ligt er dan ook meer een taak voor het algemeen maatschappelijk werk.Het is in principe mogelijk dat een van de twee partijen verzoekt om in
de beschikking inzake de omgangsregeling op te nemen dat bij niet nakoming
een sanctie wordt vastgesteld, doch de rechter heeft de mogelijkheid opnieuw
in het belang van het kind te weigeren om aan dat verzoek te voldoen.De staatssecretaris hield staande dat het onderzoek naar de omgangsbegeleiding
tot nu toe onvoldoende aanknopingspunten biedt om harde conclusies te trekken.
Weliswaar zijn er op dit terrein een fors aantal projecten met heel veel enthousiasme
gestart, maar het probleem is dat ze eigenlijk nooit goed zijn begeleid door
adequaat onderzoek. Er wordt dan wel door sommigen beweerd dat die projecten
succesvol blijken, maar wanneer gevraagd wordt waaruit dat dan blijkt, zijn
ze veelal niet in staat daarop een goed antwoord te geven. Een uitzondering
op dit punt is overigens het BOR-project in Maastricht, waarvan geconstateerd
kan worden dat het goed verloopt.Oplegging van lijfsdwang, hetgeen gemiddeld in een tot twee gevallen per
jaar voorkomt, bergt het risico in zich dat de verzorgende ouder zich nog
meer rigide zal opstellen. Waar bemiddeling en overleg niet meer mogelijk
blijkt, heeft men in feite dan de hakken definitief in het zand gezet. In
die zin moet het instrument van lijfsdwang worden gezien als een uiterst middel,
waarvan niet al te grote positieve effecten mogen worden verwacht.Waar de financiering en duur van de experimenten zijn verzekerd tot 1 januari
2001 en de evaluatie medio 2001 plaats zal vinden, was de staatssecretaris
intensief in overleg teneinde na te gaan of continuering in die tussenliggende
periode mogelijk is, in afwachting van definitieve besluitvorming die in de
zomer van volgend jaar is voorzien.De heer Vos heeft de suggestie gedaan om mediation min of meer verplicht
te stellen in het voortraject. Het is de vraag of partijen die te kennen geven
per se niet te willen meewerken aan de totstandkoming of uitvoering van een
uitvoeringsregeling, wel bereid zouden zijn om langs de weg van bemiddeling
tot een oplossing te komen. Of die bemiddeling verplicht kan of moet worden
gesteld, maakt juist onderdeel uit van de vragen die aan de hand van de experimenten
apart moeten worden beantwoord.Nadere gedachtewisselingDe heer Vos (VVD) verzocht de staatssecretaris
nader concreet te maken wat hem precies bij omgangshuizen voor ogen staat
en binnen welke termijn naar zijn inschatting eventueel gekomen kan worden
tot implementatie ervan.Het onderscheid tussen de rol van Justitie en die van VWS, waaraan de
staatssecretaris min of meer refereerde, mag er uiteraard niet toe leiden
dat betrokkenen van het kastje naar de muur worden gestuurd. Een en ander
laat onverlet dat Justitie in dezen een heel concrete eigen rol heeft, met
name waar het gaat om de executie van rechterlijke beschikkingen.De heer Vos had de indruk dat de staatssecretaris geen onderscheid maakt
tussen enerzijds het tot stand komen van een omgangsregeling, waarbij bemiddeling
een belangrijke rol kan spelen en anderzijds het handhaven van
de regeling wanneer die eenmaal tot stand is gekomen, waarbij de rechter in
staat moet worden gesteld zijn weg te vinden. Ten aanzien van dat laatste
is een adequaat handhavingsinstrumentarium nodig. Ook als de jurisprudentie
op dat punt gevolgd wordt, zijn er vele voorbeelden te noemen waarbij de rechter
aangeeft eigenlijk niet meer te weten welke instrumenten hij in dezen kan
hanteren. De roep naar uitbreiding van het handhavingsinstrumentarium is dan
ook duidelijk hoorbaar. Is de staatssecretaris in dat kader bereid om ook
het civielrechtelijke instrumentarium tegen het licht te houden en daarover
de Kamer te rapporteren?Waar BOR-projecten betrekking hebben op effectuering en handhaving van
omgangsregelingen behoren die onder de invloedssfeer van de Raad voor de kinderbescherming
te blijven vallen, aangezien die met enig gezag en autoriteit partijen kan
aanspreken en het belang van het kind kan waarborgen.De staatssecretaris onderstreepte het belang
van de ervaringen en de expertise die worden verkregen via de BOR-projecten.
Daarnaast kan men zich wel de vraag stellen of gelet op de huidige wettelijke
taakstellingen van de Raad voor de kinderbescherming, dit wel de geëigende
organisatie is om dit traject verder mee op te gaan.Waar hij ten aanzien van het onderscheid tussen VWS en Justitie overigens
het risico erkende dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd,
mag er van worden uitgegaan dat beide ministeries hun uiterste best zullen
doen dat betrokkenen niet tussen wal en schip vallen. Het ligt in de rede
dat de juridische aspecten van met name de omgangsregeling, waaronder de executie
van de beschikkingen, onder de reikwijdte van Justitie vallen. Waar het de
omgangsbegeleiding betreft is meer een rol weggelegd voor VWS. De opmerkingen
vanuit de Kamer hierover zag hij als een incentive om het gesprek daarover
met VWS nadrukkelijk en uitdrukkelijk voort te zetten, waarbij uiteraard ook
het aspect van de omgangshuizen nader aan de orde zal komen.De staatssecretaris zegde ten slotte toe de Kamer nader te zullen rapporteren
over de civielrechtelijke methoden.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier van de commissie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), Van de Camp (CDA), Biesheuvel
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Kalsbeek (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Rouvoet (RPF/GPV),
Rabbae (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter, O.P.G.
Vos (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Weekers (VVD), Wijn (CDA), Van der
Staaij (SGP), Ross-van Dorp (CDA), Patijn (VVD), Niederer (VVD), Nicolaï
(VVD) en Halsema (GroenLinks).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Duijkers (PvdA), Arib (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Schutte (RPF/GPV), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Hoekema (D66),
Van den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen (SP), De Vries (VVD), Eurlings
(CDA), Van Walsem (D66), Buijs (CDA), Rijpstra (VVD), Van Baalen (VVD), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) en Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25451-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl