Cultuur in de multiculturele samenleving; Brief staatssecretaris inzake aanbieding van de notitie 'Ruim Baan voor Culturele Diversiteit'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26565, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26565 nr. 1

25-05-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. InleidingOngewapende confrontatie tussen vele (sub)culturenCultuur in een multiculturele samenleving2. Cultuuraanbod: verscheiden, maar niet divers3. Cultuurdeelname4. Ander beleidOpen vizier en een breed perspectiefCulturele bestelBondgenotenZeven actiepunten 1. Ruimte maken2. De rol van de overheid herzien3. Culturele accommodaties beter benutten4. Erfgoed anders bekijken5. Potentiële makers en publiek toerusten6. De gevestigde culturele orde opschudden7. Toegankelijkheid van instituties vergrotenImpuls-aanpakFinanciële voorzieningen voor culturele diversiteit
en nieuw publieksbereik
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26565Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 565Cultuur in de multiculturele samenlevingnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 25 mei 1999Bijgaand zend ik u de notitie «Ruim Baan voor Culturele Diversiteit».
Deze notitie gaat in op de rol van cultuur in de multiculturele samenleving.
Met het in de notitie geschetste beleid wil ik voorwaarden scheppen voor een
diversere cultuur, zowel wat betreft het culturele aanbod als het publiek.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,F. van der Ploeg 1.Inleiding3  Ongewapende
confrontatie tussen vele (sub)culturen3  Cultuur in
een multiculturele samenleving4    2.Cultuuraanbod: verscheiden,
maar niet divers6    3.Cultuurdeelname8    4.Ander
beleid10    Open vizier en een breed perspectief10   Culturele bestel13    Bondgenoten14   Zeven actiepunten15 1.Ruimte maken152.De rol van de overheid herzien15 3.Culturele
accommodaties beter benutten16 4.Erfgoed anders bekijken165.Potentiële makers en publiek toerusten17 6.De
gevestigde culturele orde opschudden18 7.Toegankelijkheid
van instituties vergroten18    Impuls-aanpak19    Financiële
voorzieningen voor culturele diversiteit en nieuw publieksbereik201. InleidingHet is een veelgehoorde opvatting dat het Nederlandse cultuurbeleid «af»
is. Ik ben het daar niet mee eens. Met een verfijnde subsidiesystematiek en
«de overheid op afstand» gooit ons cultuurbeleid weliswaar hoge
ogen in den vreemde. Maar met de diverse subculturen en de verschillende bevolkingsgroepen
in ons eigen land weten we ons intussen nog steeds geen raad. Zelfgenoegzaamheid
past hier dan ook niet.Niet alleen het gesubsidieerde aanbod, maar ook de publieke belangstelling
daarvoor, geven nog steeds een te eenzijdig beeld van de Nederlandse samenleving.
De gesubsidieerde cultuur bedient maar een hele kleine groep mensen. Met name
jongeren, migranten en minder draagkrachtigen lijken uitgesloten te worden
van deelname aan de gesubsidieerde cultuur, hetzij als makers, hetzij als
publiek. De belangstelling voor deze bevolkingsgroepen en hun subculturen
blijft doorgaans beperkt tot mooie woorden. Het cultuurbeleid is daarbij geen
uitzondering op de regel. Van Engels (1972), Brinkman (1988) en d'Ancona (1992)
tot Nuis (1996) was er aandacht voor respectievelijk maatschappelijke relevantie,
maatschappelijke respons, participatie en interculturaliteit. Maar het kan
niemand ontgaan dat de gesubsidieerde cultuur, ondanks veel goede bedoelingen,
nog steeds – en steeds meer – de trekken vertoont van een monocultuur.Het meest urgent doet zich de situatie voor bij de allochtone bevolkingsgroepen,
waar je inmiddels in termen van uitsluiting kunt spreken. Ondanks het feit
dat Nederland in de afgelopen decennia ingrijpend is veranderd door aanhoudende
migratiestromen, dringt hun aanwezigheid maar mondjesmaat door tot de cultuurwereld.
Met het interculturele cultuurbeleid werd een nieuwe serieuze poging ondernomen
om diversiteit in cultuur zichtbaarder te maken. «Interculturaliteit»
betekent letterlijk: «tussen culturen». Het stelt de ontmoeting,
uitwisseling en kruisbestuiving tussen culturen centraal. Maar in de praktijk
werd het begrip bij de verdeling van de meerjarige subsidiegelden onbedoeld
tot een instrument waardoor niet-westerse cultuuruitingen voor het merendeel
buiten de boot vielen, tènzij de subsidieaanvraag duidelijk kon maken
dat er daadwerkelijk van een uitwisseling met de westerse cultuur sprake was.
Cultuuruitingen van culturele minderheden1 dreigden
op deze wijze letterlijk van het toneel te verdwijnen.Dit onbedoelde neveneffect van het uitgangspunt interculturaliteit maakt
duidelijk dat het cultuurbeleid ten aanzien van culturele minderheden een
complexe materie is. In het verleden heeft men daar al een harde dobber aan
gehad en nog steeds blijft het worstelen. Het beleid wordt tot nu toe sterk
bepaald door de heersende opvattingen over hoe migranten in een samenleving
dienen te worden opgenomen. Ik wil dat nader toelichten. Ongewapende confrontatie tussen vele (sub)culturenVoor zover er in de afgelopen jaren cultuurbeleid voor culturele minderheden
werd gevoerd, stond het nooit ver af van het minderhedenbeleid dat het ministerie
van Binnenlandse Zaken voorstond. In de afgelopen jaren werd dit beleid gekarakteriseerd
als integratiebeleid, algemeen achterstandsbeleid en decentraal beleid. In
het cultuurbeleid leidde dit er uiteindelijk toe dat de categorale budgetten
voor cultuuruitingen van minderheden bij de rijksoverheid en de cultuurfondsen
grotendeels werden afgeschaft. De subsidie aan een categorale instelling als
Scarabes, die zich richtte op advies en bemiddeling bij allochtoon theater,
werd gestaakt. Dat gold ook voor de Multi Music Federation, die een vergelijkbare
functie voor de muzieksector vervulde. Velen waren het er over eens
dat een dergelijke verbijzonderde infrastructuur niet het antwoord was op
de vraag hoe de participatie van culturele minderheden aan de gesubsidieerde
cultuur kon worden vergroot. Maar wat dan wel? De ontmoeting en uitwisseling
van culturen zou wellicht meer soelaas bieden. Daarom werden alle instellingen
aangesproken op interculturaliteit, een concept dat in feite is gebaseerd
op het nu in zwang zijnde begrip «integratie». «Interculturaliteit»
en «integratie» hebben als ideaal wellicht een wederkerig proces
van uitwisseling en aanpassing voor ogen, maar in de praktijk gaat het vaak
om een eenzijdiger proces waarbij een minderheidscultuur in de dominante meerderheidscultuur
opgaat. Of dit een juiste invulling van integratie is, laat ik hier in het
midden. Waar het om gaat is dat begrippen als «integratie», maar
ook «sociale cohesie» nogal makkelijk van toepassing worden verklaard
op cultuur. De vraag is of daarmee recht wordt gedaan aan cultuur.De dynamische aard van cultuur verhoudt zich namelijk slecht met de laatstgenoemde
concepties. Door de invloed van tijd, mensen en van andere culturen is een
cultuur voortdurend aan veranderingen onderhevig. Cultuur maakt de verschillen
tussen mensen, tijden en plaatsen zichtbaar en voelbaar. Eén van de
pijlers van het cultuurbeleid is daarom de zorg voor die pluriformiteit, voor
datgene wat mensen onderscheidt, zonder daarbij uit het oog te verliezen wat
mensen bindt.Het inzetten van cultuur als sociaal bindmiddel om tot een harmonieuzere
samenleving te komen doet, evenals de integratie van een minderheidscultuur
in een meerderheidscultuur, geen recht aan die verschillen. Integendeel zelfs.
Uiteindelijk leidt dit door de Nederlandse consensuscultuur ingegeven streven
slechts tot culturele eenheidsworst. Tot nog meer van hetzelfde. Ik roep daarbij
in herinnering dat Nederland, zijnde een minderheidscultuur in Europa, zich
steeds sterk heeft gemaakt voor een Europees cultuurbeleid dat de culturele
verschillen tussen de verschillende lidstaten erkent. Met een zelfde urgentie
zou ik ruimte willen maken voor de eigenheid van de minderheidsculturen binnen
Nederland.Daarbij veronderstelt het eenzijdige integratieproces, waarbij allochtone
Nederlanders iets overnemen van de Nederlandse cultuur, maar de autochtone
Nederlanders andersom vrijwel niets van de allochtone culturen, een soort
eenrichtingsverkeer. Dit lijkt ook niet goed samen te gaan met de aard van
cultuuruitingen, die op zijn minst op tweerichtingsverkeer zijn gebaseerd
en in het beste geval op een veelvoud daarvan.Cultuur is geen oplosmiddel, maar eerder een ongewapende confrontatie
tussen vele subculturen. Cultuurbeleid kan en hoeft daarom geen integratiebeleid
te zijn. Door de nadruk op integratie zijn de cultuuruitingen van culturele
minderheden de laatste jaren min of meer «zoek gespeeld». De eigenheid
van deze bevolkingsgroepen is daardoor onvoldoende terug te vinden in het
gesubsidieerde culturele aanbod. Daarmee wil ik niet zeggen dat migranten
«in hun eigen cultuur gelaten moeten worden»1. De arabist Brugman wijst erop dat dit de belangrijkste rechtvaardiging
van de Zuid-Afrikaanse apartheid was. Die eigenheid is zeker geen synoniem
voor «folklorisme» of «traditie», maar kan vele vormen
aannemen. Cultuur in een multiculturele samenleving«Cultuur is wat mensen gemeen hebben». Dat waren de eerste
woorden van de cultuurnota Pantser of ruggengraat (1996). Daarmee werd het
belang van de deelname van zoveel mogelijk mensen aan cultuur aangegeven.
Maar is dat wat mensen gemeen hebben ook de enige cultuur? Er is weliswaar
een dominante en gemeenschappelijke cultuur in Nederland, van Ajax en André
van Duin tot de soap Goede Tijden Slechte Tijden. Dit is de cultuur die inderdaad
veel mensen gemeen hebben en waar ook – veelal jonge – leden van
minderheidsgroepen aan deelnemen. Dit is ook de cultuur waar Maarten
van Rossem en Gerry van der List over spreken wanneer zij zeggen dat we ons
in een monoculturele samenleving bevinden. Maar het Nederlandse culturele
landschap bestaat uit vele subculturen, waaronder jongerenculturen en migrantenculturen.
Maar ook van bijvoorbeeld de gesubsidieerde symfonieorkesten zou je kunnen
zeggen dat deze de trekken van een subcultuur vertonen. Het getuigt daarom
van «arrogant universalisme»1 om de
dominante cultuur tot de enige te verklaren. Gerry van der List meent dat
migranten niet veel meer in de dominante cultuur hebben ingebracht dan dat
we wat exotischer zijn gaan eten. Wie het culturele landschap nader onderzoekt
en nieuwsgierigheid aan de dag legt voor verschillen tussen mensen en culturen
kan echter een grote diversiteit aan culturen en culturele activiteiten ontdekken.
De multiculturele samenleving opgevat als een – gewenst of ongewenst –
toekomstperspectief, waarbij verschillende culturen gelijkwaardig naast elkaar
bestaan, bestaat inderdaad (nog) niet. Het SCP-rapport 1998 constateerde dit
al. Maar de multiculturele samenleving als maatschappelijke werkelijkheid,
waarin mensen met verschillende culturele achtergronden met elkaar samenleven,
bestaat wel degelijk. Die culturele diversiteit zie ik onvoldoende terug in
het gesubsidieerde culturele aanbod en in het publiek dat daarop afkomt.In dit land en ook in andere westerse landen maken we een hiërarchisch
onderscheid tussen westerse en niet-westerse kunst, hoge en lage kunst en
professionele en amateurkunst. Dit zijn de kaders waarbinnen we denken en
handelen. De schrijver Stefan Hertmans verwoordde het in zijn lezing over
«internationaal conformisme» als volgt: «Overal om me heen
zie ik de westerse wereld zijn eigen gelijk «objectiveren»in de
voorwerpen die hij produceert.() De vormen van de hedendaagse kunst steunen
op een zichzelf eindeloos commentariërend verhaal, dat weinig ruimte
laat voor het werkelijk «andere» waar het voortdurend de mond
vol van heeft»2. Zonder nu een extreem cultuurrelativistisch
standpunt in te nemen, wil ik dit eenzijdige perspectief toch relativeren.
Want door dit perspectief ontstaan blinde vlekken.Er is daardoor nauwelijks oog voor de culturele behoeften van groepen
in de samenleving die geen deel uitmaken van de selecte subcultuur van operaliefhebbers,
symfonieorkestenbezoekers en galeriehoppers. Dit potentiële publiek wordt
nog te weinig gezien door cultuurmakers en culturele instellingen. De toegang
tot de cultuurwereld is voor deze groepen alles behalve makkelijk. Met dat
voor ogen zouden cultuurmakers en culturele instellingen met een meer naar
buiten gerichte pro-actieve houding nieuwe publieksgroepen kunnen aanboren
en de toegankelijkheid voor deze groepen vergroten, wat de cultuur alleen
maar ten goede kan komen.Maar het is niet alleen dat: we zijn ook ziende blind voor de waardevolle
cultuuruitingen van mensen met een niet-Nederlandse achtergrond. Allochtone
jongeren kunnen profiteren van het dubbele perspectief waarover ze beschikken:
aan de ene kant de cultuur uit het land waar zijzelf of hun ouders of zelfs
al hun grootouders vandaan komen en aan de andere kant de Nederlandse cultuur.
Zij hebben daardoor – meer dan hun autochtone leeftijdsgenoten –
het vermogen om te kunnen schakelen tussen culturen – een vaardigheid
die steeds belangrijker zal worden in de multiculturele samenleving van de
toekomst. Anderzijds weten zij verschillende culturele invloeden te combineren.
Dit is vooral zichtbaar in de popmuziek en in de literatuur waar westerse
en niet-westerse elementen met elkaar mengen. In het literaire werk van Hafid
Bouazza en Abdelkader Benali bijvoorbeeld. Of in de muziek van The Urban Dance
Squad, Postmen en Dignity. Naast de moeilijkheden die veel allochtone jongeren
ondervinden bij het creëren van een eigen plek in de Nederlandse
samenleving, zie ik daarom vooral kansen voor hen. Chris Keulemans noemde
jonge Marokkanen nog niet zo lang geleden de «vleugelspelers die we
zelf niet meer produceren»1. Zij doorbreken
volgens Keulemans de codes van de Nederlandse sportcultuur, literaire cultuur,
politieke cultuur en straatcultuur. Hun aanpak is anders dan we gewend zijn.
Hun culturele producten verschillen van dat wat we kennen.De vraag is hoe we met die verschillen omgaan? Het moge uit het voorgaande
duidelijk zijn dat mij in ieder geval niet zo zeer een smeltkroes voor ogen
staat, waarbij al die verschillende cultuuruitingen opgaan in één
gezamenlijke cultuur. Dit komt de eigenheid van deze cultuuruitingen niet
ten goede en evenmin een levendig cultuurleven. Dat is namelijk gebaat bij
de confrontatie en botsing tussen cultuuruitingen en het publiek. Cultuur
in meer specifieke zin (cultuuruitingen) is bij uitstek het terrein waar conflicten
tussen culturen op vreedzame wijze kunnen worden uitgevochten en waar mensen
kunnen leren accepteren om te leven met verschillen. Cultuur als ongewapend
conflict dus. Jos de Beus, hoogleraar politieke theorie aan de Universiteit
van Amsterdam, stelt dat een multiculturele beschaving er alleen kan komen
door openlijke confrontatie2. Migranten moeten
voor hun zaak opkomen, vindt hij, maar van de autochtone bevolking mag hetzelfde
worden verwacht. Cultuur is een gemeenschappelijk strijdtoneel waar vaak de
eerste contacten tussen verschillende culturen plaatsvinden. Daarom hecht
ik grote waarde aan de ontmoeting tussen verschillende culturen en hun publiek.
Die vindt plaats in theaters, musea, galerieën, concertzalen, bibliotheken
en monumenten. Deze culturele infrastructuur heeft een niet te onderschatten
betekenis als knooppunt van verschillende culturen en hun publiek. Eigenheid,
ontmoeting en – niet te vergeten – toegankelijkheid tot het aanbod
en de instituties zijn daarom belangrijke uitgangspunten voor mijn beleid
waarmee ik voorwaarden wil scheppen voor een diversere cultuur. Daar gaat
deze notitie over, en over de mentaliteit die daarvoor nodig is: een houding
ten opzichte van de omgeving die niet is gebaseerd op angst en vooroordelen,
maar op nieuwsgierigheid naar dat wat we (nog) niet kennen. Alleen met die
mentaliteit kunnen we recht doen aan verschillen en ruimte maken voor andere
cultuuruitingen en een diverser samengesteld cultuurpubliek. 2. Cultuuraanbod: verscheiden, maar niet diversDe minister van Grote Steden- en Integratiebeleid constateerde nog niet
zo lang geleden dat Nederland een immigratieland is. Door de migratiestromen
maken mensen met een niet-Nederlandse achtergrond inmiddels bijna 10 procent
van de Nederlandse bevolking uit. In de grote steden is zelfs zo'n 30 procent
van de inwoners en vaak meer dan de helft van de jongeren van allochtone afkomst.
Met de nu meer dan honderd verschillende culturen in Nederland is ook het
culturele landschap veranderd. Nederland is een land van culturele migranten.
Columnisten, journalisten en wetenschappelijk onderzoekers discussiëren
al enige tijd over de vraag of Nederland een monoculturele samenleving is,
of een multiculturele. Deze discussie is op zich zelf beschouwd een hele interessante,
maar toch dreigt achter al deze woorden de maatschappelijke werkelijkheid
onderbelicht te geraken en de daadkracht zoek.Want wie het culturele landschap nauwgezet verkent, wie de wijken ingaat,
kan een scala aan culturele activiteiten ontdekken. Die vinden meestal plaats
in sporthallen, buurtcentra en in huiskamers. Er blijken verschillende podiumcircuits
te bestaan die onderling niet met elkaar in verbinding staan, waardoor velen
onwetend zijn over dit culturele aanbod. Zo is er Teatro KINA, een Turkse
theatergroep die voor volle zalen speelt, maar zelden of nooit door de gevestigde
podia wordt geprogrammeerd. En Krater organiseert theatervoorstellingen
in Amsterdam Zuid-Oost, maar heeft grote moeite om daar een professioneel
podium voor te vinden. Turkse vedettes zingen voor uitverkochte sporthallen,
waar autochtonen de weg niet naartoe weten te vinden.Nederland wordt in den vreemde vaak geroemd vanwege de unieke verscheidenheid
aan cultuuruitingen die hier bestaat. Er is een enorme variëteit aan
disciplines, aan genres, scholen en stijlen. Ook regionaal geaccentueerde
cultuuruitingen ontbreken niet. Verscheidenheid naar discipline, genre en
regio. Die verscheidenheid is zelfs wettelijk vastgelegd in de Wet op het
specifiek cultuurbeleid, waarin staat dat de regering zich laat leiden door
overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid. Wat geïnteresseerde buitenlanders
echter niet weten is dat die verscheidenheid zich beperkt tot een cultuur
van veelal autochtone symfonieorkesten, dansgezelschappen, theatergroepen
en musea.Want ondanks onze grote culturele verscheidenheid nemen migranten, als
publiek en als makers, nauwelijks deel aan de gesubsidieerde cultuur. De gesubsidieerde
theaters, musea, orkesten en media geven geen getrouwe afspiegeling van het
zo divers geworden culturele landschap. En het publiek bestaat overwegend
uit autochtone Nederlanders.Musea en archieven herbergen weliswaar voorwerpen en documenten van verschillende
herkomst, maar het actueel en systematisch toegankelijk maken van het erfgoed
van culturele minderheden gebeurt nog maar mondjesmaat.Maar het kan ook anders. Het impresariaat 3WF organiseert veel concerten
van niet-westerse artiesten op bekende podia zoals De Melkweg, De Doelen en
Vredenburg. En daar komen zowel autochtonen als mensen met een niet-Nederlandse
achtergrond op af. Kulsan doet hetzelfde voor Turkse muziek. Een ander voorbeeld
is het amateur popmuziekconcours de Grote Prijs van Nederland. Sinds enkele
jaren heeft het een aparte categorie gemaakt voor Hip Hop en R&B, muziek
die vooral bij jongeren van Surinaamse en Antilliaanse achtergrond populair
is. Naast de Grote Prijs wordt door mij een aantal goede initiatieven ondersteund.
Voor de podiumkunsten zijn dat bijvoorbeeld Cosmic, DNA, Artisjok 020, het
Dunyafestival, Rasa, Theatergezelschap Delta, Made in da Shade en de Kunstbende.
In de hedendaagse beeldende kunst speelt de Gate Foundation een stimulerende
rol bij de uitwisseling tussen westerse en niet-westerse kunst. Op literair
gebied zijn dat initiatieven zoals de El Hizjra Literatuurprijs, het Multi-Etnisch
Podium en de toneelschrijverscursus van Cosmic en schrijversschool 't Colofon.
In de wereld van het cultureel erfgoed is het project Interculturele Museale
Programma's van de Nederlandse Museumvereniging succesvol en zijn het Tropenmuseum
in Amsterdam en het Museum voor Volkenkunde in Rotterdam met hun interculturele
presentaties voor kinderen baanbrekend. Toch geeft dit nog geen evenwichtig
beeld van de inbreng die verschillende bevolkingsgroepen zouden kunnen en
willen hebben in het gesubsidieerde cultuuraanbod. Bovendien zijn zij slechts
goed voor een zeer klein percentage van de meerjarige subsidies.Bij de conservering van het cultureel erfgoed van migranten is de vraag
relevant over wat voor soort erfgoed we het hebben. Dit erfgoed wordt meegebracht
uit de landen van herkomst, maar het heeft zich ook ontwikkeld in het land
van vestiging. Veel van dit type erfgoed wordt nog niet verzameld en bewaard.
Om de (migratie)geschiedenis van verschillende bevolkingsgroepen te kunnen
bewaren, zijn cultuurdragers zoals foto's, filmbeelden, bandopnames, kleding,
gebruiksvoorwerpen en interieurs van belang. Culturele instellingen zullen
er daarom snel bij moeten zijn want de eerste interieurs van islamitische
slagerijen en Chineze tahoebakkerijen zijn inmiddels al verdwenen.In 2015 zal naar schatting bijna 15 procent van de bevolking bestaan uit
onder meer Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen, Molukkers, Zuid-Europeanen,
vluchtelingen en migranten uit derde-wereld landen en oost-europese landen.
Een groot aantal daarvan blijft tot de eerste generatie behoren, omdat nieuwe
migranten blijven komen. Daarmee hebben we ook in de toekomst te maken met
mensen met een andere culturele achtergrond die een plaats in de Nederlandse
samenleving proberen te vinden. Ook de cultuurwereld zal zich daar rekenschap
van moeten geven, zodat deze mensen straks meer aansluiting kunnen gaan vinden
bij het culturele aanbod en zodat autochtone Nederlanders ook met de cultuuruitingen
van deze Nederlanders kunnen kennismaken. 3. CultuurdeelnameHet belang van kunst en cultuur voor een samenleving kan niet eenduidig
worden afgelezen aan kijk-, en bezoekcijfers, kassa-opbrengsten of andere
kwantitieve indicatoren van succes. Maar uit die constatering mag niet de
conclusie worden getrokken dat de omvang en de samenstelling van het cultuurpubliek
er niet toe doet. Een aanzienlijk deel van de maatschappelijke waarde van
kunst en cultuur ligt in haar vermogen verbindingen te leggen in en met die
samenleving. Te vaak wordt uit het oog verloren hoezeer aanbod en publiek
met elkaar zijn verbonden. Ik denk bijvoorbeeld aan een symfonieorkest dat
openbare repetities houdt voor jonge mensen en aan een schouwburg die een
weinig bekende Marokkaanse voorstelling durft te programmeren. Of een museum
waarvan de conservatoren in staat en bereid zijn met andere ogen naar de eigen
collectie te kijken en een tentoonstelling te maken die aansprekend is voor
nieuwe publieksgroepen. Bij een project als «Scholen adopteren monumenten»
zou voor de verandering eens een moskee centraal kunnen staan. Daarnaast zijn
ook de mensen die als personeel werkzaam zijn in de culturele sector, of actief
als bestuurslid, bepalend voor de maatschappelijke verankering van cultuur. Cultuurparticipatie speelt zich in vier domeinen af: De meest opvallende
vorm van cultuurdeelname is het bezoek aan voorstellingen, uitvoeringen en
tentoonstellingen die in culturele accommodaties, zoals theaters, concertzalen
of musea worden gehouden. Maar ook door het gebruik van audiovisuele media
en het lezen van boeken, kranten en tijdschriften nemen mensen deel aan cultuur.
Een derde domein is de amateuristische kunstbeoefening die zich voor een deel
binnen de muren van de eigen woning afspeelt, maar ook daarbuiten, vaak in
verenigingsverband. Het vrijwilligerswerk op cultureel terrein, tenslotte,
is het vierde domein. Zowel in de wereld van kunsten (professioneel en amateur)
als in de wereld van cultureel erfgoed (musea, monumenten, archieven, historische
verenigingen en dergelijke) zijn honderdduizenden vrijwilligers werkzaam.Uit al het onderzoek, dat zowel in Nederland als daarbuiten is uitgevoerd,
blijkt dat het opleidingsniveau de meeste invloed heeft op cultuurparticipatie.
Een verkennend, niet representatief, onderzoek dat in opdracht van mijn departement
is uitgevoerd, maakt aannemelijk dat bij migranten, evenals bij autochtonen,
het opleidingniveau van doorslaggevende betekenis is bij het bezoek aan culturele
manifestaties. Hoger opgeleide migranten blijken zich daarin niet te onderscheiden
van de autochtone bevolking1.De geringe deelname aan cultuur van grote groepen uit de samenleving wordt
daarom vaak verklaard met hun sociaal-economische positie. Met een
lage opleiding en een laag inkomen zou men nu eenmaal met geen stok naar de
voorstellingen van De Nederlandse Opera zijn te krijgen. Ik ben zo vrij daar
enkele kanttekeningen bij te plaatsen.Allereerst een toelichting: de crux ligt niet zozeer bij het opleidingsniveau,
maar eerder bij bepaalde culturele vaardigheden waarover men al dan niet beschikt
en die sterk samenhangen met dat opleidingsniveau. En daar komt een speciale
verantwoordelijkheid voor het cultuurbeleid en het onderwijsbeleid om de hoek
kijken, die inmiddels via Cultuur en School en het vak Culturele en Kunstzinnige
Vorming serieus wordt genomen. Het gaat daarbij niet alleen om het leren waarderen
van kunst en cultuur in het algemeen, maar zeker ook om het vermogen verschillende
culturen en hun uitingen te kunnen waarderen Mijn tweede kanttekening is dat
de sociaal-economische verklaring is gerelateerd aan het in sommige opzichten
nogal eenzijdig samengestelde gesubsidieerde culturele aanbod zoals dat er
sinds jaar en dag uitziet. Terecht kunnen veel bevolkingsgroepen zich afvragen
wat er eigenlijk van hun gading bij zit. Bovendien gaapt er een groot gat
tussen de gesubsidieerde professionele cultuur van een hoog niveau en de semiprofessionele-
en amateurkunst, die vaak dichter bij de mensen staan. Ik ben ervan overtuigd
dat door meer recht te doen aan de culturele diversiteit van Nederland de «ijzeren
wet» met betrekking tot de relatie tussen opleiding en cultuurdeelname
aanzienlijk kan worden versoepeld.Mijn laatste opmerking is dat de verklaring zich beperkt tot de receptieve
deelname aan cultuur: tot het bezoek aan musea, theaters, concerten enz. Daar
waar mensen zelf cultuur maken door te zingen in een koor, door te schilderen
of door een muziekinstrument te bespelen, zijn alle sociale lagen goed vertegenwoordigd.
De amateurkunst, het derde domein van cultuurparticipatie, is daarmee de meest
gedemocratiseerde sector in de cultuurwereld. Toch kan ik er niet omheen dat
zich ook in de amateurkunstsector een opmerkelijk verschijnsel voordoet. Migranten,
zeker de jongeren onder hen, zijn zeer actief als amateurkunstenaars. Zij
maken echter nauwelijks gebruik van voorzieningen en subsidiegelden. Centra
voor amateurkunst en kunstzinnige vorming blijken jonge migranten bovendien
tien keer zo weinig te bereiken als andere jongeren1.
Anders dan veel oudere amateurkunstbeoefenaars willen jongeren en migranten
zich in de eerste plaats ontwikkelen en zijn ze op zoek naar eigen podia om
zichzelf te presenteren. De scheidslijn tussen amateurkunst en professionele
kunst wordt door hen minder hiërarchisch en scherp gelegd. Een probleem
dat in dit verband ook de aandacht vraagt, is het tekort aan plaatsen (podia,
centra) in de wijken waar cultuur op een professionele manier aan een groot
publiek kan worden gepresenteerd. De afstand tussen de beroeps- en de amateurkunstsector
wordt kleiner. De infrastructuur is daar echter nog niet voor toegerust. Dit
laatste geldt overigens niet alleen voor de beroeps- en amateurkunst, maar
evenzeer voor de erfgoedsector waar een grotere collectiemobiliteit gewenst
is. Door het oprichten van «collectiefilialen» van grote musea
in de wijken kan een flinke publieksimpuls gegeven worden.In het vierde domein van cultuurparticipatie, het vrijwilligerswerk, zijn
migranten sterk ondervertegenwoordigd. Dit hangt deels samen met hun sociaal-economische
positie. De Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling constateerde echter dat
er ook «belemmeringen zijn die samenhangen met etnische identificatie:
migranten kunnen zich moeilijk vereenzelvigen met de ideële doelstellingen
van het algemeen vrijwilligerswerk»2. Niettemin
onttrekt veel vrijwilligerswerk dat binnen migrantengemeenschappen plaatsvindt
zich aan het zicht van reguliere vrijwilligersorganisaties. Binnen drie van de vier hiervoor beschreven cultuurdomeinen, namelijk
bij het bezoek aan culturele accommodaties, amateurkunst en vrijwilligerswerk,
zijn migranten ofwel slecht vertegenwoordigd of zij vinden geen aansluiting
bij bestaande instituties. Alleen in het gebruik van media doen zij niet onder
voor andere bevolkingsgroepen. Veel migranten zijn bovendien actief bij lokale
migrantenomroepen. In mijn notitie over media- en minderheden zal ik aangeven
hoe ik hun werk beter zal ondersteunen en faciliteren en op welke wijze het
algemene programma-aanbod op de Nederlandse radio en televisie een multicultureler
aanzien kan krijgen.De mate waarin cultuurmakers en culturele instellingen zich inspannen
om nieuwe publieksgroepen binnen te halen is mede bepalend voor de participatie
van deze groepen en de maatschappelijke verankering van cultuur. Maar, zoals
opgemerkt, die participatie hangt sterk samen met het culturele aanbod. Ik
ben ervan overtuigd dat de geringe deelname van bepaalde bevolkingsgroepen
aan de gesubsidieerde cultuur voor een belangrijk deel is te verklaren uit
de eenzijdige samenstelling van het gesubsidieerde cultuuraanbod. Dat aanbod
is in de afgelopen decennia – mede onder invloed van een zich sterk
ontwikkelende massacultuur – steeds meer teruggedrongen op een kleiner
speelveld. Dit heeft ertoe geleid dat kansen voor een groter maatschappelijk
bereik onvoldoende worden opgemerkt en benut. Want ondanks het feit dat de
samenstelling van de Nederlandse bevolking en de Nederlandse cultuur door
migratiestromen diverser is geworden, dringt deze diversiteit tot nu toe hooguit
mondjesmaat door tot het gesubsidieerde culturele aanbod. Zo blijft een groot
potentieel publiek veroordeeld tot een plaatsje aan de zijlijn. 4. Ander beleidEr is alle reden tot zorg over de beperkte deelname van allochtonen aan
de gevestigde, gesubsidieerde cultuur. Daarbij zullen we voor ogen moeten
houden dat er sprake is van een achterstandssituatie. Dit geldt voor het cultuurbeleid
en de cultuurwereld, die inmiddels een behoorlijke achterstand hebben in te
lopen. Maar dit geldt ook voor de culturele minderheden, die net als de arbeiderskinderen
in de jaren vijftig en zestig en de meisjes in de jaren daarna maar zeer langzaam
instromen in de verschillende maatschappelijke sferen. We moeten ons realiseren
dat dit een maatschappelijk en langdurig proces is. Een lange adem is daarom
onontbeerlijk. Tegelijkertijd kunnen we er niet omheen dat er extra inspanningen
nodig zijn om de achterstand in te lopen. Cultuurbeleid kan daaraan bijdragen
door kansen te scheppen en positieve impulsen te geven. Impulsen voor de ontwikkeling
van kansrijke initiatieven, van potentiële talenten en van de culturele
vaardigheden van het publiek. Impulsen ook voor de vergroting van de toegankelijkheid
van de gesubsidieerde cultuur en de gesubsidieerde culturele instituties.Om het huidige onwenselijke tij te keren zijn naar mijn mening op twee
terreinen veranderingen noodzakelijk:Om te beginnen is een mentaliteitsverandering nodig bij cultuurmakers,
programmeurs, conservatoren, directeuren, beoordelaars, beleidsmakers en alle
andere mensen op besluitvormende posities in de cultuurwereld.Maar dat is niet genoeg. Ook in de structuren van de cultuurwereld, in
het culturele bestel, zullen wijzigingen en verschuivingen onvermijdelijk
zijn. Open vizier en een breed perspectiefOm de hierboven geschetste situatie waarin de Nederlandse cultuur zich
nu bevindt te veranderen, is de bereidheid vereist om een open houding aan
te nemen en van verschillende perspectieven gebruik te maken: een attitude
die in de wereld van de cultuur vanzelfsprekend zou moeten zijn. Bij het behoud van het cultureel erfgoed gaat het bijvoorbeeld niet alleen
om ruimte maken voor het erfgoed van migranten en hun geschiedenis en het
streven naar een volwaardige cultuurdeelname als producent en consument. We
zullen ons ook af moeten vragen wat het betekent voor onze collectieve herinnering
en ons hedendaags historisch bewustzijn. Verandert dit met de komst van migranten?
Musea kunnen hun collecties en vaste opstellingen eens vanuit het perspectief
van andere bevolkingsgroepen bekijken. In de opstelling en de publieksbegeleiding
kan dan ook hun geschiedenis worden belicht. Herinrichting van musea, zoals
gepland voor het Rijksmuseum en het Catherijneconvent, zijn bij uitstek gelegenheden
om de presentatie zodanig aan te passen dat ook nieuwe Nederlanders aanknopingspunten
worden geboden. Ook de doorgewinterde museumbezoeker kan daarmee nieuwe inzichten
verkrijgen in de culturele diversiteit van Nederland. Een goed voorbeeld is
het Amsterdams Historisch Museum. Daar worden de hoofdstedelijke migranten
nu in de vaste opstelling opgenomen zodat ook hun bijdrage aan de Amsterdamse
geschiedenis zichtbaar wordt gemaakt. De musea voor moderne kunst doen er
eveneens goed aan zich rekenschap te geven van diversiteit in de samenleving
en het internationale discours over dit onderwerp. Zo zal de internationale
vierjaarlijkse manifestatie Documenta in 2002 door een Afrikaanse curator,
Okwui Enwezor, worden verzorgd.Culturele instellingen zouden veel meer gebruik kunnen maken van dergelijke
meervoudige perspectieven van mensen uit Nederland en uit het buitenland.
Door de confrontatie tussen deze perspectieven kan een genuanceerdere beeldvorming
ontstaan over inwoners en hun cultuur wier wieg zich toevallig buiten onze
landsgrenzen bevond.Daarbij zouden zij zich niet moeten beperken tot die ene hun zo bekende
golflengte. Door alle kanalen open te zetten kunnen cultuurmakers en culturele
instellingen communiceren met een zo breed mogelijk publiek: arm en rijk,
jong en oud, man en vrouw, autochtoon en allochtoon, homoseksueel en heteroseksueel,
regionaal en stedelijk. Ook de culturele accommodaties die op de een of ander
manier een podium bieden voor cultuur (musea, theaters, concertzalen, netwerken,
instituten, bibliotheken enz.) hebben de taak die cultuur zo goed mogelijk
over het voetlicht te brengen voor een zo breed mogelijk publiek. Daarbij
moet rekening worden gehouden met de verschillende culturele achtergronden
van dat publiek. De Raad voor het openbaar bestuur (ROB) heeft onlangs een
pleidooi gehouden voor de «sensibilisering voor culturele verschillen»
binnen algemene instellingen: «Meer sensibiliteit voor culturele eigenheid
van mensen uit minderheidsgroeperingen () is nodig»1. Instellingen zouden daarom volgens de Raad meer maatwerk moeten leveren,
ook voor culturele minderheden. Verder constateert de ROB dat minderhedenbeleid
vooral effectief kan zijn op lokaal niveau.Een goed voorbeeld is de manier waarop concertzaal Paradiso Turkse en
Marokkaanse meisjes wist binnen te halen, namelijk door op zondagmiddag voor
hen te programmeren. De meisjes mochten dan van hun ouders komen en de jongens
volgden daarna natuurlijk vanzelf.Kortom, het binnenhalen van een divers publiek doet een beroep op de bereidheid
om zich in anderen te verplaatsen. Het vraagt erom toenadering te zoeken in
plaats van af te wachten. In Engeland is een dergelijke pro-actieve benadering
al langer gangbaar. Daar schakelt men onder meer «community workers»
en cultuurambassadeurs in waarbij de strikte scheiding tussen cultuur en andere
segmenten van de samenleving, zoals welzijn, gezondheid en scholing wordt
doorbroken. De community workers zijn afkomstig uit de verschillende gemeenschappen
waar ze nauw mee verbonden zijn. Ze hebben een rol bij het binnenhalen van
leden van hun gemeenschap als publiek en daarnaast bij de programmering van
cultureel aanbod en bij de ontwikkeling van «community arts».
Ook in Nederland is op enkele plaatsen ervaring opgedaan met cultuurambassadeurs
(o.a. Jongeren Uitbureau in Groningen en de Toneelschuur in Haarlem), die
aangemoedigd worden om leeftijdsgenoten mee te nemen naar de voorstellingen.
Het Volksbuurtmuseum in Den Haag heeft al veel ervaring opgedaan met community
workers. Het inzetten van deze mensen blijkt succesvol wanneer er per bevolkingsgroep
een community worker wordt ingezet die afkomstig is uit de betreffende gemeenschap.
Dat betekent dat culturele instellingen op lokaal niveau een vorm van samenwerking
zouden kunnen zoeken, zodat de community workers voor verschillende instellingen
inzetbaar zijn. Ook blijkt een community worker meer mensen te bereiken naarmate
hij/zij meer verbonden is met sociaal-cultureel werk1. Dit geeft andermaal aan hoezeer kunst en cultuur samenhangen met
andere terreinen binnen de samenleving.De open houding ten op zichte van het publiek zet echter weinig zoden
aan de dijk, wanneer men niet ook met een zelfde blik naar het culturele aanbod
kijkt. Wanneer het gaat om de beoordeling van de kwaliteit van dat aanbod
is het van belang dat we ons bewust zijn van de verschillende perspectieven
die daarop mogelijk zijn.Allereerst is kwaliteit meer dan het oordeel van deskundigen over de artistieke
kwaliteit van een kunstwerk of een gezelschap. Ook het vermogen van deze werken
en makers om verbindingen te leggen met de maatschappij is onderdeel van kwaliteit.Ten tweede is de beoordeling van kunst en cultuur mensenwerk. De samenstelling
van de adviescommissies van de Raad voor Cultuur en de fondsen is op dit moment
te eenzijdig. Een meer diverse samenstelling van deze commissies kan het perspectief
verbreden en de deskundigheid vergroten. Daarom is het belangrijk dat bij
de samenstelling van besturen, raden van toezicht en adviescommissies verder
wordt gekeken dan de eigen gesloten netwerken. Dat vraagt een extra inspanning.
En dat is niet zozeer een kwestie van «kunnen» maar vooral van
«willen». Het Fonds voor Amateurkunst vervult op dit moment alle
vacatures in haar adviescommissies door mensen met een niet-Nederlandse achtergrond
en door mensen die jonger zijn dan 30.Tenslotte zullen de mensen die kwaliteit beoordelen zich ervan bewust
moeten zijn dat kwaliteit verbonden is met een context. Een westerse context
in het Nederlandse geval. Het is moeilijk om kwaliteit te herkennen wanneer
je niet bekend bent met bepaalde cultuuruitingen. In niet-westerse landen
weet men de kwaliteit van niet-westerse cultuuruitingen heel goed te beoordelen.
Door meer gebruik te maken van internationale netwerken kan wellicht gebruik
worden gemaakt van deze expertise. Maar ook het opbouwen van de eigen deskundigheid
op dit terrein is noodzakelijk.De open houding die ik van de cultuurwereld vraag, betrek ik ook op mijzelf
en mijn cultuurbeleid. De Nederlandse subsidiesystematiek met haar vierjaarlijkse
cultuurnota en cultuurfondsen dient vaak als lichtend voorbeeld op internationale
congressen. Maar met een verfijnd verdelingsmechanisme en een overheid die –
Thorbecke indachtig – zelf geen artistiek-inhoudelijk oordeel velt,
is het cultuurbeleid nog niet «af». Het cultuurbeleid van de rijksoverheid
heeft een grotere verantwoordelijkheid dan het verdelen van middelen onder
culturele instellingen alleen. De overheid heeft ook een verantwoordelijkheid
voor het culturele bestel in Nederland. Ik heb al geconstateerd dat het huidige
gesubsidieerde culturele aanbod onvoldoende recht doet aan de diversiteit
aan subculturen van met name allochtonen. Er gebeurt veel, maar er zijn onvoldoende
kansen voor verdere ontwikkeling. Culturele bestelDe vraag is op welke wijze we binnen het Nederlandse bestel die kansen
kunnen scheppen. Ik heb daarbij twee referentiemodellen voor ogen: het Amerikaanse
verzuilingsmodel en het Nederlandse interculturaliteitsmodel.In de Verenigde Staten is een verzuilingmodel ontstaan, waarbij elke bevolkingsgroep
in staat wordt gesteld om zijn eigen cultuur te beleven. Dit heeft geleid
tot een categorale infrastructuur waarbij elke bevolkingsgroep zijn eigen
podia, musea enz heeft. Dat is belangrijk voor de emancipatie van die culturen,
maar heeft als nadeel dat er weinig tot geen ontmoeting en uitwisseling plaatsvindt.
In Nederland is gekozen voor een interculturele benadering, gericht op ontmoeting
en uitwisseling van culturen. De gedachte daarachter onderschrijf ik, maar
dit model heeft als nadeel dat de eigenheid van de verschillende culturen
onvoldoende uit de verf komt, zoals de praktijk ook heeft uitgewezen.Daarom kies ik voor drie uitgangspunten waarbij de positieve aspecten
van de beide opties worden geïncorporeerd:I. EigenheidII. OntmoetingIII. ToegankelijkheidDat betekent om te beginnen dat ik in mijn cultuurbeleid meer aandacht
zal hebben voor de beleving van de eigen cultuur van de verschillende bevolkingsgroepen.
«Eigen cultuur» moet niet statisch worden opgevat. Voor Marokkaanse
jongeren ziet die er weer anders uit dan voor hun ouders. Ik doel daarom zeker
niet alleen op de zogenaamde «herkomstculturen». Waar het om gaat
is dat migranten zich meer in het gesubsidieerde cultuuraanbod kunnen herkennen.
Het aanbod zou voldoende ankerpunten moeten bieden om aansluiting bij te vinden.Ik zal daarom onderzoeken hoe het culturele erfgoed van deze bevolkingsgroepen
kan worden bewaard en toegankelijk gemaakt. Cultuuruitingen voor en door culturele
minderheden zullen beter worden ondersteund. Het gaat dan niet alleen om incidentele
festivals, maar om een structurele inbedding van deze cultuuruitingen in de
cultuursector. Het is daarbij niet de bedoeling om terug te keren naar een
categorale infrastructuur zoals die in het verleden werd gebruikt. De verbijzondering
in mijn beleid geldt de verschillende bevolkingsgroepen als makers van cultuur:
individuele cultuurmakers en culturele gezelschappen. Zo zal ik van theatermakers
niet verlangen dat zij interculturele voorstellingen maken. Een voorstelling
zou met evenveel recht Marokkaans als Nederlands moeten kunnen zijn.Maar de culturele accommodaties waar deze voorstellingen, tentoonstellingen
en concerten te zien en te beluisteren zijn, dienen voor een breed en divers
publiek toegankelijk zijn. Want de culturele infrastructuur heeft een niet
te onderschatten betekenis als knooppunt van verschillende culturen en hun
publiek. In theaters, musea, galerieën, concertzalen, bibliotheken en
monumenten vindt de ontmoeting van verschillende culturen en hun
uitingen plaats. Doordat die cultuuruitingen zeer divers zijn en verschillende
verhalen vertellen, zal er veelal eerder sprake zijn van een confrontatie
of botsing dan van een neutrale ontmoeting. De programmering van een divers
aanbod op deze «podia» is daarom cruciaal. Daar waar aparte podiumcircuits
zijn ontstaan is het zaak deze met elkaar te verbinden. Ik heb daarbij het
voornemen om met lokale partners en overheden samen te werken. Er is immers
een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De meeste migranten wonen in de steden
en ook de distributie van cultuur via de podia, musea en bibliotheken vindt
op lokaal niveau plaats. Daarom is het verontrustend dat de visitatiecommissie Grote-Stedenbeleid heeft geconstateerd dat allochtonen op lokaal niveau
zijn «weggedefinieerd» uit het beleid1.De ontmoeting tussen verschillende cultuuruitingen en hun publiek vindt
ook in een internationale context plaats. Het internationale cultuurbeleid
heeft daarom bijzondere aandacht voor de culturele uitwisseling tussen verschillende
landen. Vooral met de belangrijkste herkomstlanden van migranten wil ik de
banden aanhalen.Het derde spoor gaat over de toegang van verschillende bevolkingsgroepen
tot culturele instellingen, gezelschappen, maar ook tot besluitvormende posities
in de cultuurwereld, zoals adviescommissies en besturen. Culturele instellingen
worden aangesproken op de diversiteit van hun personeel, aanbod en publiek.
Voor zover dat nu al gebeurt, zijn migranten binnengehaald als schoonmaker,
portier of suppoost. Ik zou ze ook graag in de culturele instellingen actief
zien als musicus, acteur, regisseur, programmeur of conservator. Dit betekent
dat ook de instroom en doorstroom van culturele minderheden in de (kunstvak)opleidingen
zal moeten worden verbeterd.Culturele accommodaties hebben een bijzondere rol bij het programmeren
van divers aanbod en het bereiken van een breed publiek. Zowel de culturele
accommodaties als andere culturele instellingen zullen zich in verband hiermee
rekenschap moeten geven van de diverse doelgroepen waar dat publiek uit bestaat.
Het gaat er niet om allochtonen binnen te halen, maar Surinamers, Turken,
Koerden, Marokkanen, Antillianen, Somaliërs enz. Elke bevolkingsgroep
vraagt om een eigen benadering.Bij de toegang tot besluitvormende posities in de cultuurwereld (personeel,
besturen, adviescommissies) kan in veel gevallen niet worden volstaan met
het vervullen van nieuwe vacatures door leden van andere bevolkingsgroepen
en het aanspreken van andere netwerken. Waar nodig zou ook een bijdrage kunnen
worden geleverd aan de ontwikkeling van (kader)personeel, bestuursleden en
adviseurs. Ik denk dan aan leerplaatsen bij culturele instellingen, besturen
en adviescommissies.Op zeven manieren wil ik het bovenstaande bereiken:1. Ruimte maken2. De rol van de overheid herzien3. Podia beter benutten4. Erfgoed anders bekijken5. Potentiële makers en publiek toerusten6. De gevestigde culturele orde opschudden7. Toegankelijkheid van de culturele instituties vergroten BondgenotenVerbindingen tussen de cultuurwereld en andere delen van de samenleving
zijn van groot belang voor zowel kunst en cultuur als de samenleving. Mijn
beleidsvoornemens hebben hierdoor deels betrekking op andere beleidsterreinen
of andere overheden. Er zijn veel partners waarmee ik zal overleggen bij de
verdere beleidsontwikkeling en -uitvoering op dit terrein. Om te beginnen
denk ik aan de onderwijssector.Binnen het Ministerie van OCenW liggen veel kansen voor samenwerking ter
bevordering van culturele diversiteit. Het project Cultuur en School springt
op dit gebied het meest in het oog, maar er zijn meer mogelijkheden om, in
goede samenwerking tussen onderwijs- en cultuursector, jongeren en culturele
minderheden te bereiken en toe te rusten om deel te nemen aan de cultuur.Uiteraard denk ik ook aan andere departementen, met name BZK, verantwoordelijk
voor het integratie- en grote-stedenbeleid, en VWS, een belangrijke partner
op het gebied van o.a. jeugdbeleid en in dat kader ook betrokken bij o.a.
de brede scholen en de verlengde schooldag. Als het om jongeren en culturele minderheden gaat, zie ik een belangrijke
rol voor de gemeenten weggelegd. Ik denk daarbij natuurlijk aan de grote steden
(en hun stadsdelen), maar ook aan middelgrote steden en kleinere gemeenten.
Culturele diversiteit speelt zich af in wijken waar gevestigde culturele instellingen
nog maar mondjesmaat bekend – laat staan gevestigd – zijn. Met
gemeenten wil ik bezien hoe we gezamenlijk voor een cultuurbeleid kunnen zorgen
dat stimulerend is tot in de haarvaten van de multiculturele samenleving.Als ik over bondgenoten denk, denk ik tenslotte – maar niet in de
laatste plaats – aan vertegenwoordigers van culturele minderheden zelf.
Aan de samenwerkende inspraakorganen van minderhedenorganisaties, maar ook
aan individuele cultuurmakers, verspreiders en consumenten die banden hebben
met de verschillende bevolkingsgroepen. Zeven actiepunten 1. Ruimte makenJonge allochtone kunstenaars moeten betere kansen krijgen om via het werk
dat zij maken hun eigen generatie en hun afkomst een markant gezicht en een
herkenbare stem te geven – eigen symbolen en iconen te verschaffen aan
de groepen waarvan zij deel uitmaken en de groeperingen waaruit zij stammen.
Dat kan veel meer opleveren dan de zoveelste schakering aan het toch al zeer
diverse samengestelde cultuuraanbod. Ik verwacht een welkome impuls aan de
dynamiek en doorstroom in de hele culturele sector.– Aan starters en aan multiculturele initiatieven geef ik financiële
prioriteit. Een gericht opdrachtenbeleid zal het aanbod ook voor allochtonen
verbeteren.– Om de doorstroom – ook bij de fondsen – te verbeteren,
wil ik aan de ene kant meer faciliteiten voor starters realiseren. Aan de
andere kant zullen instellingen die al een subsidie ontvangen hogere drempels
moeten nemen dan voorheen.In mijn Uitgangspuntenbrief zal ik dit verder uitwerken. 2. De rol van de overheid herzienDe houding van de overheid tegenover nieuwe cultuurmakers, de taakverdeling
tussen de overheden en de breedte van het culturele domein wil ik bijstellen.– Pro-actiefbeleid:Als Mohammed niet naar de berg komt, komt de berg naar Mohammed. Op lokaal
niveau wil ik potentieel talent en kansrijke initiatieven daarom opsporen
en verder toerusten zodat ze een groter publiek kunnen bereiken. Ik overweeg
om «cultuurverkenners» en «makelaars» in te zetten,
die zorgen voor respectievelijk de opsporing van talent en de begeleiding
en coaching van jonge en allochtone kunstenaars bij het aanvragen van subsidies.
Een ontwikkelingsloket zou de fondsen voor deze kunstenaars ook toegankelijker
kunnen maken. In samenhang hiermee oormerken de fondsen een deel van hun budget
voor allochtonen en jongeren.– Samenwerking met lokale overheden:De podia vallen in veel gevallen onder verantwoordelijkheid van de lokale
overheden. De meeste migranten wonen in de grote steden en de wijken spelen
een cruciale rol bij het bereiken van bevolkingsgroepen. Daarom is het van
belang om samen op te trekken met lokale overheden. In de cultuurconvenanten
die ik met provincies en enkele steden afsluit is culturele diversiteit een
belangrijk thema. Maar omdat het vooral van belang is dat dit onderwerp bij
de grote steden op de agenda staat, voer ik samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verkennende gesprekken met de gemeente
Den Haag om mogelijk een pilotproject te kunnen uitvoeren in deze gemeente.
Via een actieprogramma voor nieuw publieksbereik wil ik verdergaand samenwerken
met de gemeenten. Voorts zal ik onderzoeken hoe aansluiting te vinden bij
het Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid en bij nieuwe ontwikkelingen
zoals de Brede School.– Ontschotting:Het scherpe en kunstmatige onderscheid tussen verschillende kunstdisciplines,
tussen professionele kunst en amateurkunst en tussen «hoge cultuur»
en «lage cultuur» zou ik verder willen doorbreken. Niet alleen
professionele kunstenaars maar ook semi-professionele en amateurkunstenaars
zullen meer mogelijkheden moeten krijgen om zich te ontwikkelen en te presenteren.
De Mondriaan Stichting, het Fonds voor de Podiumkunsten, het Fonds voor Amateurkunst
en de Stichting PodiumKunstWerk hebben daartoe het voorstel gedaan om bij
wijze van experiment voor een periode van twee jaar in de vier grote steden
een «initiator/ontwikkelaar» aan te stellen. Deze combinatie van
«cultuurverkenner» en «makelaar» maakt het mogelijk
om kansrijke initiatieven en talent op te sporen en daarnaast verbindingen
te leggen met andere initiatieven en met het geld waarmee de projecten mogelijk
worden gemaakt. 3. Culturele accommodaties beter benuttenPodia, musea, bibliotheken etc. zijn van grote betekenis als accommodaties
van verschillende culturen. Ik wil de lokale podia daarom een extra impuls
geven om hun programmering diverser te maken. Ik denk dan ook aan de (gemeentelijke)
musea voor moderne en hedendaagse kunst. Om de toegankelijkheid voor het publiek
te verbeteren en om uitwisseling van het aanbod aan te moedigen, wil ik dwarsverbanden
leggen tussen het podiumcircuit van jongeren en culturele minderheden enerzijds
en het gesubsidieerde circuit anderzijds. Met een andere programmering en
publieksbenadering kan heel veel worden bereikt.– De podia hebben in hun programmering bijzondere aandacht voor
cultureel diverse activiteiten en voor de talenten en initiatieven die de
cultuurverkenners aandragen. Zij kunnen daarbij een beroep doen op extra middelen
die worden ingezet om het publieksbereik te vergroten. Het maken van cultuur
en de verspreiding ervan wordt zo meer met elkaar vervlochten.– Uitgangspunt daarbij is dat er geen categorale infrastructuur
wordt opgezet. Daar waar aparte podiumcircuits zijn ontstaan is het zaak deze
met elkaar te verbinden. Dit kan door gebruik te maken van lokale netwerken.
Daarnaast zullen de extra middelen voor het nieuw publieksbereik benut kunnen
worden om een diverse programmering en de doorstroom van dit aanbod naar andere
podia te bewerkstelligen. 4. Erfgoed anders bekijkenNaar aanleiding van een initiatief van het Landelijk Overleg Minderheden
wil ik onderzoeken hoe het culturele erfgoed van migranten kan worden bewaard
en toegankelijk gemaakt. Bij de toegankelijkheid van dit erfgoed gaat het
niet alleen om de ontsluiting ervan, maar juist ook om de vindbaarheid ervan
door bijvoorbeeld een verwijs- of informatiefunctie.De bestaande collecties van musea en archieven zouden vaker vanuit het
perspectief van migranten moeten worden bezien.– Onderzoek;Met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heb ik
afgesproken een onderzoek naar het bewaren en toegankelijk maken van
dit erfgoed te starten, waarbij ook landelijke koepels van migrantenorganisaties
betrokken zullen worden. Het zal aansluiten bij onderzoeksprojecten die al
op deelgebieden gaande zijn (NWO) en bij het project Interculturele Museale
Programma's van de Nederlandse Museum Vereniging.– Infrastructuur:Uitgangspunt is dat het bewaren en toegankelijk maken van dit erfgoed
zoveel mogelijk binnen de bestaande infrastructuur zal plaatsvinden. Die infrastructuur
heeft bovendien tot taak een knooppunt van culturen te zijn.– Verzamelbeleid:Meer aandacht voor het cultureel erfgoed van migranten zal ook consequenties
hebben voor het verzamelbeleid van musea en archieven: De Nederlandse Museum
Vereniging gaat inmiddels met het project «intercultureel verzamelen»
starten. Ik zal onderzoeken welke consequenties een ander verzamelbeleid zal
hebben voor het aankoopfonds.– Tentoonstellen met frisse blik:De reeds bestaande collectie van een museum of archief kan ook met het
oog van andere bevolkingsgroepen worden bezien. Dit kan leiden tot een andere
vaste opstelling van de collectie of tot deelexposities. Musea kunnen gebruik
maken van community curators: samenstellers van tentoonstellingen die afkomstig
zijn uit een bepaalde bevolkingsgroep. Daarom overweeg ik om gelden te oormerken
bij de Mondriaan Stichting t.b.v. publieksactiviteiten voor nieuwe groepen
in musea (tentoonstellingen, presentaties vaste collectie, nieuwe methoden
van overdracht etc.). 5. Potentiële makers en publiek toerustenDe toerusting van het (toekomstige) publiek en makers (in spe) is ook
van belang.– Culturele vaardigheden worden vooral op de scholen ontwikkeld.
Ik verwijs hier daarom alvast naar de Vervolgnotitie Cultuur en School van
staatssecretaris Adelmund en mijzelf. In het project «Cultuur en School»
ligt de nadruk op een goede aansluiting op het onderwijsprogramma. Een algemene
onderwijsdoelstelling is «het leveren van een bijdrage aan het besef
(bij leerlingen) te leven in een multiculturele samenleving». De aansluiting
van cultuureducatieve activiteiten op deze doelstelling is nu al prioriteit
in het decentrale projectenbeleid en zal ook in de komende periode een belangrijk
onderdeel blijven. De andere prioriteiten zijn: erfgoed en vbo/mavo. Op deze
laatste schooltypen is het percentage allochtone leerlingen aanmerkelijk hoger
dan bij havo/vwo, zodat bijzondere aandacht voor deze schooltypen ook ten
goede komt aan vooral de allochtone groepen; zo verwacht ik veel van de mogelijke
invoering van een CKV-vak voor vbo/mavo met ingang van het schooljaar 2000/2001.– In mijn Uitgangspuntenbrief zal ik aangeven hoe een extra impuls
aan cultuureducatie bij de instellingen kan worden gegeven.– In overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en de collega's van onderwijs op mijn departement zal ik onderzoeken in hoeverre
er op dit moment ruimte is voor cultuur in het inburgeringsprogramma voor
nieuwkomers. In dit programma kan cultuur juist voor nieuwkomers een belangrijke
steun in de rug betekenen door aansluiting te hebben bij de eigen cultuur
en kennis te maken met de nieuwe cultuur. Andersom kunnen culturele instellingen
zo kennismaken met migranten.– De aansluiting van jongeren en allochtonen bij de centra voor
amateurkunst en kunstzinnige vorming wil ik verbeteren. Jongeren en allochtonen
moeten daarom meer toegang krijgen tot de landelijke voorzieningen,
die tot taak hebben de ontwikkeling van de amateurkunst te bevorderen. 6. De gevestigde culturele orde opschuddenCulturele instellingen hebben niet alleen tot taak een kwalitatief hoog
aanbod te verzorgen. Zij dienen ook al het mogelijke te doen om een zo breed
mogelijk publiek te bereiken. Ook in het aanbod en in de samenstelling van
het bestuur en personeel van de instelling kan dit tot uiting komen.– De instellingen stellen het in te dienen beleidsplan op volgens
een door mijn departement ontwikkeld model. In dit model staat een paragraaf,
waarin de instelling concreet aangeeft op welke manier in het aanbod en in
de publieksbenadering rekening wordt gehouden met diversiteit. Met de rijksgesubsidieerde
instellingen kunnen op dit gebied resultaatafspraken worden gemaakt. Ik overweeg
om daarbij bepaalde voorschriften te hanteren naar analogie van de «programmavoorschriften»
bij de landelijke publieke omroep. Ook overweeg ik om instellingen de mogelijkheid
te geven voor zeer bijzondere projecten op dit terrein extra middelen te verwerven
door premiëring. Instellingen zullen ook daadwerkelijk worden afgerekend
op de gemaakte afspraken.– Mede op basis van het eerder genoemde model zal ik de Raad voor
Cultuur niet alleen een oordeel over de artistieke kwaliteit, maar ook een
advies over de diversiteit vragen. In overleg met de Raad is diversiteit inmiddels
in het door mij goedgekeurde reglement van orde van de Raad voor Cultuur als
aandachtspunt opgenomen.– Om nieuwe publieksgroepen te kunnen bereiken zal ik instellingen
stimuleren om meer «Outreach»-activiteiten te ontplooien: Voorbeelden
zijn het werken met community workers (afkomstig uit de bevolkingsgroepen
die het betreft) als intermediair tussen nieuwe groepen en instellingen. Ook
programmaraden waarin ervaringsdeskundigen en/of culturele minderheden zitting
hebben, kunnen bijdragen aan het bereiken van deze groepen. In de Uitgangspuntenbrief
zal ik een premieregeling uitwerken die dergelijke activiteiten stimuleert.– Door middel van gerichte informatievoorziening, bijvoorbeeld in
de vorm van brochures of informatie op het internet, wil ik instellingen meer
handvatten geven om tot een diverser bestuur, personeelsbestand, aanbod en
publiek te komen. Ik zal daartoe met koepels en sectorinstituten overleggen.– In de vorm van scholing, debatten en studiedagen wil ik de deskundigheid
bij de instellingen bevorderen. In het kader van de cultuurnota stel ik daarom
de inschrijving open voor organisaties die vanuit een deskundige achtergrond
dergelijke programma's kunnen aanbieden. Ik zie hun plannen met belangstelling
tegemoet. 7. Toegankelijkheid van instituties vergrotenIn besturen, raden van toezicht, raden en adviescommissies zullen allochtonen
en jongeren, maar ook vrouwen en mensen die buiten de Randstad wonen, beter
vertegenwoordigd moeten zijn. Maar ook de zogenaamde «ervaringsdeskundigen»,
de mensen die zich niet beroepsmatig of anderszins in cultuuruitingen gespecialiseerd
hebben, zouden meer betrokken kunnen worden bij de besluitvorming over cultuur.
Bij de programmering van lokale podia zoals theaters, musea en bibliotheken
kan de ervaringsdeskundige een welkom ander geluid laten horen. Dit gebeurt
bijvoorbeeld bij Theater Zuidplein in Rotterdam. Mensen uit de wijk kunnen
zo meedenken over het aanbod van hun theater. Maar ook in een
andere context kan hun stem een verfrissend effect hebben. Ik denk dan aan
het opnemen van ervaringsdeskundigen in adviescommissies.– Bij de Raad voor Cultuur en zijn adviescommissies en bij de besturen
van de cultuurfondsen zal ik erop toezien dat een betere vertegenwoordiging
van bovengenoemde groepen gerealiseerd wordt.– De fondsen zal ik verder vragen om hier ook bij de samenstelling
van de adviescommissies rekening mee te houden.– Waar mogelijk zal ik van mijn bevoegdheden gebruik maken om ook
in andere gremia een betere representatie te bewerkstelligen.– Via het model voor beleidsplannen zal ik instellingen vragen naar
hun visie op de samenstelling van het bestuur en personeel.– Bij kunstopleidingen in het HBO is, naast de toegankelijkheid
voor diverse bevolkingsgroepen, ook de aandacht voor culturele diversiteit
in het onderwijs van belang. Het is van belang dat de betreffende hogescholen
in het perspectief van deze nota speciale aandacht geven aan het bevorderen
van de instroom en doorstroom van allochtone studenten. Daarnaast zal ook
met een scherp oog naar het onderwijsprogramma gekeken moeten worden. Veel
hogescholen zijn al op de goede weg. Zo geeft de Amsterdamse Hogeschool voor
de Kunsten met het project «Versterking culturele diversiteit»
in de vakinhouden meer aandacht aan mondiale ontwikkelingen in de kunst en
aan de multiculturele ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving. In de
nota over de herstructurering van het kunstonderwijs zal een aantal uitgewerkte
voorstellen worden gedaan om een stevige volgende stap te zetten. Oogmerk
is om voorstellen te doen gerelateerd aan de diverse disciplines en hun eigen
karakteristieken, gericht op de verbetering van de instroom, de doorstroom
en de ontwikkeling van onderwijsaanbod. Daarbij ligt het in de rede dat het
Expertisecentrum voor allochtonen in het hoger onderwijs (ECHO) een stimulerende
rol zal spelen.– Opleidingen/kadertraining/in company training. Culturele instellingen,
maar ook raden en adviescommissies, kunnen jonge en allochtone mensen begeleiding
bieden door middel van leerplaatsen.In de cultuurwereld is van verschillende kanten de urgentie aangegeven
van een stevige impuls ten behoeve van culturele diversiteit. De Raad voor
Cultuur geeft in zijn Vooradvies Cultuurnota 2001–2004 aan dat een «forse
financiële investering» nodig is. In het pamflet Een stimuleringsfonds
voor culturele diversiteit, the seven percent solution1 wordt voorgesteld om een stimuleringsfonds culturele diversiteit van
50 miljoen in te stellen. Deze signalen geven aan dat niet alleen de overheid,
maar ook de cultuursector zelf op zoek is naar mogelijkheden om de daad bij
het woord te voegen. Impuls-aanpakHet realiseren van de hierboven genoemde actiepunten zal een stevige inspanning
vergen van de cultuursector en van Raad voor Cultuur, fondsen, ministerie
en onze bondgenoten. Al die inspanningen zullen moeten worden geëntameerd
en gecoördineerd. In alle sectoren moeten stimulansen worden gevoeld
om de genoemde actiepunten aan te pakken. Hoe doe je zoiets?Het is het meest verleidelijk om het oude, in de jaren zeventig wortelende,
categorale beleid weer nieuw leven in te blazen. Zo ontstaat in feite een
cultureel diversiteitsbeleid naast het «gewone» cultuurbeleid.
Je zou het een culturele bypass kunnen noemen. Het zal duidelijk zijn dat
mij zo'n aanpak weinig aanspreekt. Het is juist mijn bedoeling dat de culturele
diversiteit integraal onderdeel van het cultuurbeleid uitmaakt. De consequentie hiervan is dat het simpelweg inrichten van een apart fonds
voor culturele diversiteit geen oplossing zal bieden. Fondsen en cultuurinstellingen
die zich het onderwerp in het recente verleden al hebben aangetrokken zullen
het als demotiverend ervaren, terwijl instellingen die zich er nog niet mee
bezighouden er een alibi in kunnen vinden om dat ook in de nabije toekomst
niet te doen.Er is echter nog een tweede gevaar: het gevaar van de devaluatie. Door
bijzondere maatregelen te treffen om cultuuraanbod van en voor culturele minderheden
meer ruimte te geven, kan de indruk ontstaan dat dit nodig is omdat het te
weinig kwaliteit zou hebben om in het gewone, reguliere cultuurcircuit aan
bod te komen. Ik vind het van groot belang dat een dergelijke indruk geen
post kan vatten. Om voor subsidie in aanmerking te komen moeten alle cultuuruitingen
worden beoordeeld. Ook die van culturele minderheden. Waar het om gaat is
dat de deskundigheid moet worden opgebouwd om dergelijke cultuuruitingen ook
wezenlijk te kunnen beoordelen op hun waarde en betekenis. Dat betekent niet
het verlagen van kwaliteitsnormen, maar het op een juiste en integere wijze
toepassen daarvan.In plaats van een apart fonds voor culturele diversiteit, denk ik aan
een actieplan dat is opgebouwd uit impuls- en stimuleringsmaatregelen. Het
is niet de bedoeling dat een nieuwe organisatie uitsluitend zelf projecten
op het gebied van culturele diversiteit ondersteunt, maar er voor zorgt dat
culturele instellingen, fondsen en podia/culturele accommodaties zich meer
richten op dergelijke projecten. Dat heeft als belangrijke voordelen dat:– er een garantie van een kwaliteitstoets is.– een hefboom-effect ontstaat: stimuleringsmiddelen voor culturele
diversiteit «trekken» gelden uit instellings- en fondsbegrotingen
los.– het bypass-effect wordt vermeden. Financiële voorzieningen voor culturele diversiteit
en nieuw publieksbereikIn het kader van de voorbereidingen voor de Cultuurnota 2001–2004
beraad ik mij op de mogelijkheden om financiële voorzieningen te treffen
ten behoeve van de in deze nota genoemde actiepunten. Ik laat mij daarbij
leiden door de volgende overwegingen:– Met de Raad voor Cultuur ben ik van mening dat, om culturele diversiteit
in alle geledingen van de cultuursector te bevorderen, een forse financiële
inspanning nodig is.– Evenals de budgetten voor de sectorale cultuurfondsen, moeten
budgetten voor culturele diversiteit zichtbaar worden gemaakt op
de cultuurbegroting en– Door een apart budget voor culturele diversiteit in het leven
te roepen mogen bestaande cultuurfondsen niet worden ontslagen van de verplichting
om in hun eigen beleid meer ruimte te maken voor culturele diversiteit. Integendeel
zelfs: het budget culturele diversiteit zou bestaande fondsen kunnen premiëren voor hun activiteiten, zodat budgetten van de cultuurfondsen
worden gematched met middelen uit het budget voor culturele diversiteit.– Bij de verdere uitwerking zal veel ruimte voor matching en co-financiering met de convenantspartners (gemeenten en provincies)
moeten worden gemaakt. Op die manier wil ik een extra stimulans geven aan
de vaak al belangrijke activiteiten van gemeenten en provincies op dit gebied.– Budgetten voor culturele diversiteit moeten niet alleen een prikkel
inhouden voor bestaande culturele instellingen(opschudden gevestigde culturele orde) maar ook toegankelijk zijn voor nieuwe
cultuuraanbieders (ruimte maken) en culturele accommodaties.– Reeds gesubsidieerde culturele instellingen mogen een budget voor
culturele diversiteit niet als makkelijk verdiend subsidie-extraatje gaan
zien. Zij kunnen slechts een beroep op een dergelijk budget doen als duidelijk
is dat zij zelf uit eigen middelen ruimte voor culturele diversiteit maken.– Bij de inzet van budgetten voor culturele diversiteit zal een pro-actieve werkwijze moeten worden toegepast.– Het budget voor culturele diversiteit is niet gebonden aan bepaalde
cultuurdisciplines (ontschotting).Voor de nieuwe Cultuurnotaperiode (2001–2004), maar wellicht al
met ingang van 2000, denk ik eraan om budgetten te creëren voor de actieprogramma's:1. Culturele Diversiteit, gericht op het ondersteunen van nieuw aanbod,
een andere kijk op het erfgoed, het bereiken van nieuw publiek, het toegankelijk
maken en opschudden van de gevestigde culturele orde en2. Nieuw publieksbereik, gericht op de versterking van de locale infrastructuur
en programmering van de culturele accommodaties waar de ontmoeting tussen
cultuuraanbod en publiek plaatsvindt.Bij elkaar opgeteld zal het uiteindelijk gaan om een bedrag tussen 40
en 60 miljoen gulden. Geld, dat moet worden vrijgemaakt op de cultuurbegroting.
Ik kom daar in mijn Uitgangspuntenbrief die begin juli aan de Tweede Kamer
wordt aangeboden, nader op terug.Over de organisatorische structuur voor beide budgetten zal ik in de komende
maanden overleg gaan voeren met de door mij genoemde bondgenoten. Ik zal vooral
de convenantspartners uitnodigen met mij mee te denken over de manier waarop
wij tot een gezamenlijke financiële inspanning kunnen komen. Het is mijn
streven er voor te zorgen dat niet alleen op de Rijksbegroting voor cultuur,
maar ook op de gemeentelijke en provinciale begrotingen meer ruimte voor culturele
diversiteit wordt gemaakt. Ik hoop de Tweede Kamer over de resultaten van
mijn gesprekken met de convenantspartners nog voor de Kamerbehandeling van
de Uitgangspuntenbrief te kunnen berichten. XNoot1Met de term «culturele minderheden» wordt bedoeld eerste en
tweede generaties Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen, Molukkers,
Indische Nederlanders, Chinezen, Zuid-Europeanen, vluchtelingen en immigranten
uit diverse landen in de Derde Wereld en Oost-Europa. Ter aanduiding van mensen
uit deze groepen zal ik ook de woorden «allochtoon» en «migrant»
gebruiken.XNoot1J. Brugman, Het raadsel van de multicultuur, Amsterdam: Meulenhoff,
1998.XNoot1Ruben Gowricharn, «Assimilerende integratiekolder», in: Contrast,21-1-1999.XNoot2Stefan Hertmans, verkorte versie van lezing «internationaal conformisme»
uit de serie «Hier gaat het over», in: Vrij Nederland,20-2-1999.XNoot1Chris Keulemans, «Boabdil gaat naar Amerika», in: Volkskrant,
5-3-99.XNoot2Jos de Beus, Visies op migrantenpolitiek in Nederland: De cultus
van de vermijding. Utrecht: Forum, 1998.XNoot1H. W. Campbell, P. Q. Reinsch en P. G. P. Driessen, Etniciteit en
cultuurparticipatie. Een onderzoek naar de deelname van leden van etnische
minderheden in Nederland. Maarssen: Stichting Studia Interetnica, 1994.XNoot1F. van Wel, Jongeren over kunst en cultuur: cultuurdeelname van allochtone
en autochtone jongeren, Utrecht, 1994.XNoot2Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, Op zoek naar eigen kracht,
vrijwilligerswerk en burgerschap onder minderheden, Den Haag, december
1997.XNoot1Raad voor het openbaar bestuur, Retoriek en realiteit van het integratiebeleid, Den Haag, maart 1999.XNoot1A. de Vries, Onderzoek naar het inzetten van communityworkers voor
het werven van allochtonen of jongeren binnen de sector podiumkunsten,1999.XNoot1Groot onderhoud der steden, Eindrapport van de visitatiecommissie
Grote-Stedenbeleid,februari 1998.XNoot1Pamflet aangeboden aan de staatssecretaris voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen op 23 april 1999. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26565-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl