Wet marktordening gezondheidszorg; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30186, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30186 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEA. ALGEMEEN1. INLEIDING EN SAMENVATTINGWaarom een andere marktordeningVertrouwenNoodzakelijke aanpassingenVeranderingen in verschillende snelhedenIntegratie toezichtDoel wetsvoorstelSamenvatting wetsvoorstelBronnen voor wettelijke taken en bevoegdheden zorgautoriteitAfwijking van de brief van 10 september 20042. ACHTERGROND WETSVOORSTELEisen aan het systeem van gezondheidszorgToekomstige ontwikkelingenNieuwe verdeling verantwoordelijkhedenVoorwaarden voor concurrentieAanpassingen besturingssysteem zorg3. BIJZONDERHEID ZORGMARKTENReden gereguleerde marktwerkingBijzondere kenmerken van zorgmarktenDrie samenhangende zorgmarktenSchema: Zorgsector DeelmarktenBehoedzaamheid en geleidelijkheidSectorspecifiek mededingingstoezichtPositie patiënt en verzekerde4. BUNDELEN TOEZICHTWaarom bundelen van toezichtUitzonderingen5. SECTORSPECIFIEK MARKTTOEZICHT5.1. Algemeen5.2. Informatie verzamelen en beoordelen5.3. Interventie5.3.1. Reguleren tarieven5.3.2. Deelmarkten met vrije tarievenAlgemene, structurele marktbelemmeringenDefinitie aanmerkelijke marktmachtVerhouding begrip aanmerkelijke marktmacht en Europees
RechtVerhouding begrip aanmerkelijke marktmacht en MededingingswetOverzicht: Taakverdeling zorgautoriteit – NMa Relevante marktSpecifieke verplichtingenRechtsbeschermingToepassingsgebied instrumentarium aanmerkelijke marktmacht5.3.3. Productomschrijvingen, contractvoorwaarden en transparantieProduct- en prestatiebeschrijvingenContractvoorwaardenTransparantie5.3.4. Administratie- en informatieverplichtingen5.3.5. Handhaven5.3.6. Signaleren6. TOEZICHT UITVOERING VERZEKERINGSWETTEN6.1. Algemeen6.2. ZorgverzekeringswetInformatie verzamelen en oordelenInterventie6.3. AWBZ7. ROLVERDELING MINISTER VAN VWS EN ZORGAUTORITEIT7.1. Hoofdlijnen7.2. UitwerkingOverzicht: Verantwoordelijkheidsverdeling minister –
zorgautoriteit 7.3. Signalementen en rapporten zorgautoriteit8. VERHOUDING ZORGAUTORITEIT TOT ANDERE REGULATORS EN
TOEZICHTHOUDERS8.1. Nederlandse MededingingsautoriteitWettelijke bevoegdhedenAfstemmenInformatie uitwisselenSamenwerkingsprotocol8.2. Andere regulators en toezichthoudersDe Nederlandsche Bank (DNB)Autoriteit Financiële Markten (AFM)College voor zorgverzekeringen (CVZ)Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)Fiscale Inlichtingen- en opsporingsdienst en Economische
controledienst (FIOD-ECD)9. NEDERLANDSE ZORGAUTORITEIT9.1. Zelfstandig bestuursorgaanOnafhankelijkPraktische voordelen9.2. Bestuurlijke inrichting en organisatieBestuurPositie belangenorganisatiesRechtspersoonlijkheidPersoneelBeheerskosten9.3. Instrumenten minister9.4. Toezichtbeleid9.5. Evaluatie9.6. Algemene Rekenkamer10. GEVOLGEN VOOR BETROKKEN PARTIJEN10.1. VeldpartijenPatiënten en verzekerdenZorgaanbiedersZorgverzekeraarsBrancheorganisaties10.2. OverheidspartijenMinisterParlement10.3. Rechtelijke machtCollege van Beroep voor het bedrijfslevenConcentratie strafrechtzakenAdvies Raad voor de rechtspraak11. INFORMATIEVOORZIENINGAlgemene toepasbaarheid instrumentenInformatievoorzieningPersoonsgegevensAanpassingen naar aanleiding van de adviezen van het CBP
en de Raad van StatePersoonsinformatie en dbc-onderhoudsysteem12. ADMINISTRATIEVE LASTENMaximaal informatie delenLasten als direct gevolg van de WMGAdministratieve lasten voor het bedrijfslevenAdministratieve lasten voor burgers13. FINANCIËLE ASPECTEN14. INWERKINGTREDINGB. ARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 1. Inleidende bepalingenZorg (artikel 1, onder b, en artikel 2, eerste lid)Zorgaanbieder (artikel 1, onder c)Nadere afbakening toepassing (artikel 2, tweede lid)Tarief (artikel 1, onder k)Vergelijking met werkingssfeer WTGHoofdstuk 2. De Nederlandse ZorgautoriteitTaken (artikel 3)Consumentenbescherming (artikel 3, vierde lid)Onverenigbaarheid functies (artikel 4)Openbaarheid (artikel 5)Rechtspositie personeel zorgautoriteit (artikel 6)Aanwijzingen minister (artikelen 7 en 52)Voorhang bij parlement (artikel 8)Vernietigen besluiten van algemene strekking (artikel
9)Toezicht op het functioneren (artikelen 10 tot en met
15)Hoofdstuk 3. Taken en bevoegdheden Nederlandse ZorgautoriteitTaken en prioriteitstelling (artikel 16)Afstemming met NMa en andere toezichthouders (artikelen
17 en 18)Afstemming kwaliteitstoezicht (artikel 19)Informatiestatuut minister – zorgautoriteit (artikel
22)Paragraaf 3.2. Toezicht ZorgverzekeringswetRapportage rechtmatige uitvoering Zorgverzekeringswet
(artikel 23)Paragraaf 3.3. Toezicht Algemene Wet Bijzondere ZiektekostenRapportage over uitvoering AWBZ (artikel 27)Hoofdstuk 4. Marktontwikkeling en -ordeningParagraaf 4.1. MarktonderzoekOnderzoek (artikel 31)Openbaarmaking marktonderzoek (artikel 32)Paragraaf 4.2. Algemene verplichtingen van zorgaanbieders
en ziektekostenverzekeraarsRegelgevende bevoegdheidVerbodsbepaling (artikel 33)Administratie (artikel 34)Declaratiewijze (artikel 35)Informatieverstrekking door zorgaanbieders (artikel 36)Informatieverstrekking door verzekeraars (artikel 37)Contractvoorwaarden (artikel 39)Paragraaf 4.3. Ontwikkeling zorginkoopmarktToepassingsbereik paragraaf 4.3 (artikel 40)Aanmerkelijke marktmacht (artikelen 41 en 42)Verplichtingen bij aanmerkelijke marktmacht (artikel 42,
eerste lid)Doel en karakter verplichtingenParagraaf 4.4. Tariefregulering van vormen van zorgToepassingsbereik paragraaf 4Vergelijking met tariefregulering in de WTGTariefaanvraag (artikelen 43 en 44)Vaststelling tarieven (artikel 45)Weigeringsgronden vaststelling tarieven (artikel 46)Alle tariefsoorten (artikel 47)Horen voorafgaand aan beschikking (artikel 48)Paragraaf 4.5. Prestatieregulering van vormen van
zorgToepassingsbereik paragraaf 4.5 (zie artikel 40)Prestatiebeschrijving zonder tarief (artikel 49)Naleving prestatiebeschrijvingParagraaf 4.6. BeleidsregelsBeleidsregelinhoud (artikel 50)Experimentbeleidsregels (artikel 51)Minister bepaalt tariefregiem en experimenten (artikel
52)Hoofdstuk 5. InformatieAlgemeen en inhoudVergelijking met de WTGDoelstelling informatieplichtDefinitie persoonsgegevens (artikel 53)Algemene inlichtingplicht (artikel 54)Periodieke informatieverstrekking (artikel 55)Verstrekking naar waarheid (artikel 56)Overeenkomstige toepassing bepalingen Algemene wet bestuursrecht
(artikel 57)Persoonsgegevens betreffende de gezondheid (artikel 58)Doorbreking beroepsgeheim (artikel 59)Algemene geheimhoudingsverplichting (artikel 60)Buiten toepassing Wet openbaarheid van bestuur (artikel
61)Bewerking (artikel 62)Gebruik gegevens zorgautoriteit (artikel 63)Informatie-uitwisseling toezichthouders en andere instanties
(artikel 64)Hoofdstuk 6. HandhavingToezicht op de naleving (artikel 66)Onderlinge informatie (artikel 67)Meldpunt (artikel 68)Handhavingsplan (artikel 69)Paragraaf 6.2. AanwijzingenParagraaf 6.3. Bestuursdwang en last onder dwangsomParagraaf 6.4. Bestuurlijke boeteParagraaf 6.6. RechtsbeschermingRaad voor de RechtspraakConcentratie bestuursrecht (artikelen 99 en 100)Concentratie strafrechter (artikel 101)Hoofdstuk 7. Wijzigingen in andere wettenWijzigingen in de Zorgverzekeringswet en de AWBZ (artikelen
102 en 103)Strafsancties (artikel 104)Toegang tot BIG-register (artikel 112)Wijziging I&A-wet Zvw (artikel 113)Hoofdstuk 8. Overgangs- en slotbepalingenTijdelijk vierde bestuurslid (artikel 114)Gevolgen intrekking WTG (artikel 115)Vorming Nederlandse Zorgautoriteit (artikel 116)Evaluatie wet en zorgautoriteit (artikel 117)OndertekeningBIJLAGE Transponeringstabel
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30186Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 301 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 186Regels inzake marktordening, doelmatigheid en beheerste kostenontwikkeling
op het gebied van de gezondheidszorg (Wet marktordening gezondheidszorg)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVEA.ALGEMEEN2   1.Inleiding en samenvatting2   2.Achtergrond wetsvoorstel7   3.Bijzonderheid zorgmarkten8   4.Bundelen toezicht12   5.Sectorspecifiek markttoezicht13 5.1. Algemeen13  5.2. Informatie verzamelen en beoordelen14  5.3. Interventie15 5.3.1. Reguleren tarieven16  5.3.2. Deelmarkten met vrije tarieven17  5.3.3. Productomschrijvingen, contractvoorwaarden
en transparantie23 5.3.4. Administratie- en informatieverplichtingen24 5.3.5. Handhaven25  5.3.6. Signaleren25   6.Toezicht uitvoering verzekeringswetten26 6.1. Algemeen26  6.2. Zorgverzekeringswet26 6.3. AWBZ28    7.Rolverdeling minister van VWS en zorgautoriteit28 7.1. Hoofdlijnen28 7.2. Uitwerking29  7.3. Signalementen en rapporten zorgautoriteit30 8.Verhouding zorgautoriteit tot andere regulators en toezichthouders31 8.1. Nederlandse Mededingingsautoriteit31 8.2. Andere regulators en toezichthouders32   9.Nederlandse Zorgautoriteit34 9.1. Zelfstandig bestuursorgaan34 9.2. Bestuurlijke inrichting en organisatie35 9.3. Instrumenten minister37 9.4. Toezichtbeleid38  9.5. Evaluatie39 9.6. Algemene Rekenkamer39    10.Gevolgen voor betrokken partijen40 10.1. Veldpartijen40 10.2. Overheidspartijen41  10.3. Rechtelijke macht42    11.Informatievoorziening44   12.Administratieve lasten46   13.Financiële aspecten50   14.Inwerkingtreding50   B.ARTIKELSGEWIJS50    Bijlage: Transponeringstabel85A. ALGEMEEN1. INLEIDING EN SAMENVATTINGDe Nederlandse gezondheidszorg presteert internationaal gezien goed. Toch
zijn belangrijke verbeteringen nodig en mogelijk: betere service en kwaliteit,
meer innovatie, efficiëntere zorgprocessen, een betere relatie tussen
prijs, prestatie en kwaliteit, meer transparantie en meer waar voor je geld.
De regering wil daarom partijen meer handelingsvrijheid geven en waar mogelijk
de «centrale aanbodsturing» vervangen door een systeem dat meer
ruimte geeft aan eigen initiatief en verantwoordelijkheid. Patiënten
en verzekerden moeten meer te kiezen krijgen, terwijl tegelijkertijd de publieke
belangen van toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg overeind
blijven.Waarom een andere marktordeningDe overheid is en blijft ervoor verantwoordelijk dat de publieke belangen
van de zorg worden bewaakt. Daarover bestaat geen verschil van mening. Het
gaat erom hoe dit het beste kan. De decennialange centrale aanbodsturing van
de gezondheidszorg heeft ervoor gezorgd dat aanbieders en verzekeraars hun
ogen voortdurend richten op de overheid. Daar komt immers het (on)heil vandaan.
Het is tekenend dat het kunnen beïnvloeden van «de politiek»
voor zowel aanbieders als verzekeraars een reden blijkt om te fuseren of aan
schaalvergroting te doen1. Dat moet anders. Aanbieders
en verzekeraars moeten gestimuleerd worden om hun klanten zo goed mogelijk
te bedienen; zij moeten als het ware achter de klanten aan. Het moeten opereren
op een markt biedt die stimulans. Daarom is gereguleerde marktwerking het
nieuwe sturingsconcept voor de gezondheidszorg.VertrouwenDe Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid vroeg in zijn rapport
«Bewijzen van goede dienstverlening»2
aandacht voor de tendens dat overheidsregulering en toezicht zich steeds meer
lijken te baseren op een gebrek aan vertrouwen in maatschappelijke actoren.
Het kabinet gaf in zijn reactie aan deze tendens te willen keren3. Juist in de zorg is dit het uitgangspunt van de veranderingen die
de regering voorstaat: meer ruimte aan marktpartijen om zelfstandig invulling
te geven aan hun rol in het maatschappelijke verkeer. Vertrouwen is daarbij
geen loos begrip. Vertrouwen kan in een maatschappelijk belangrijke sector
als de gezondheidszorg nooit ongeclausuleerd worden gegeven. Vertrouwen impliceert
wel dat partijen ruimte moeten krijgen. De overheid moet bereid zijn de directe
sturende bemoeienis waar mogelijk los te laten. Dit wetsvoorstel is een belangrijke
bouwsteen voor deze rolverandering. Het geeft de basis voor de oprichting
van een zorgautoriteit die steeds meer op de achtgrond zal opereren en slechts
zal optreden als er publieke belangen daadwerkelijk en aantoonbaar in gevaar
komen.Concurrentie werkt optimaal op een markt met volledige mededinging (perfecte
markt). In een perfecte markt maken alle mensen rationele keuzes, is de markt
volledig transparant en zijn de producten homogeen. Verder zijn er veel aanbieders
en er zijn geen toetredings- en uittredingsbelemmeringen. Maar perfecte markten
bestaan niet. Alle markten hebben in meerdere of mindere mate regulering nodig
om goed te kunnen werken, anders zouden wild-west-toestanden ontstaan. Meer
marktwerking betekent dus niet dat er geen regels meer zijn. Wat het wel betekent
is dat er andere regels zijn die meer vrijheid en flexibiliteit mogelijk maken
en die de verantwoordelijkheden anders toedelen. Dit geldt ook voor de gezondheidszorg.
In plaats van regels over wat er allemaal precies hoe precies
moet gebeuren, gaat het erom duidelijk te maken welke prestaties verwacht
worden en welke spelregels gelden. Toezicht is hier een onlosmakelijk onderdeel
van.Noodzakelijke aanpassingenDe nieuwe aanpak maakt op verschillende fronten aanpassingen nodig. Patiënten
en verzekerden, aanbieders en verzekeraars zullen moeten wennen aan een grotere
eigen verantwoordelijkheid. De overheid biedt het kader waarbinnen de partijen
hun verantwoordelijkheid kunnen invullen. Zij moet heldere voorwaarden meegeven
over wat er van ieder wordt verwacht en daar dan ook toezicht op houden. De
toezichthouder moet daarbij allereerst voldoende ruimte geven. Optreden is
pas aan de orde als er aantoonbaar publieke belangen in gevaar komen. In die
gevallen moet het optreden uiteraard effectief zijn. Een terughoudende maar
waar nodig krachtige toezichthouder.Er zijn ook omvangrijke aanpassingen nodig van de wetgeving. Aan de verzekeringskant
gaat het om de Zorgverzekeringswet1, de modernisering
van de AWBZ2 en het plan van het kabinet om de
aanspraak op hulp en ondersteuning vanuit de AWBZ over te hevelen naar een
nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning die wordt uitgevoerd door de gemeenten3. Aan de aanbodkant betreft het de Wet herziening overeenkomstenstelsel
zorg (HOZ)4, de WTG ExPres5 (beide inmiddels in werking getreden) en het wetsvoorstel Wet toelating
zorginstellingen (WTZi)6. Gemeenschappelijk aan
deze wetswijzigingen en plannen is, dat niet alles in één keer
anders wordt. Overstappen naar het sturingsconcept van gereguleerde marktwerking
vereist behoedzaamheid en geleidelijkheid.Veranderingen in verschillende snelhedenDe decennialange centrale aanbodsturing in de gezondheidszorg, maakt dat
marktwerking niet van vandaag op morgen kan worden ingevoerd. Marktwerking
waar mogelijk, regulering waar nodig. In de meeste deelmarkten waar elementen
van marktwerking wordt ingevoerd zullen markten zich moeten ontwikkelen. Markten
moeten op gang worden gebracht en gehouden, de introductie van marktprikkels
moet worden begeleid en de markten moeten goed worden gevolgd (gemonitord)
om te kijken of de marktwerking succesvol is en of de publieke belangen voldoende
tot hun recht komen. Gedurende langere tijd zullen deelmarkten waar sprake
is van een vorm van aanbodregulering en deelmarkten waar een vorm van marktregulering
geldt, naast elkaar bestaan. De verschillende typen deelmarkten vereisen een
breed palet aan toezichtinstrumenten.Voor markten waar het vooralsnog nodig blijft tarieven te reguleren worden
de taken en bevoegdheden overgenomen uit de WTG, zoals deze is gewijzigd door
de WTG ExPres. De WTG vervalt bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Op
markten waar de tarieven worden vrijgelaten is een andere vorm van toezicht
nodig. Hierbij passen ook andere bevoegdheden die zich richten op het voorkomen
van gedrag dat het ontstaan van marktwerking belemmert. Zo kunnen partijen
met aanmerkelijke marktmacht verplichtingen worden opgelegd. Ook kunnen algemene
regels worden gesteld in verband met de transparantie van de markt, bijvoorbeeld
indien blijkt dat marktpartijen consumenten noodzakelijke informatie onthouden.Integratie toezichtDe zorgsector staat aan het begin van een veranderingsproces dat de nodige
tijd zal nemen en dat om behoedzaamheid vraagt. De zorginkoopmarkt, de zorgverzekeringsmarkt
en de zorgverleningsmarkt beïnvloeden elkaar sterk; daarbinnen verkeren
de verschillende deelmarkten in verschillende stadia van ontwikkeling.
Elke deelmarkt stelt eigen eisen aan de manier waarop de toegankelijkheid,
kwaliteit en betaalbaarheid het beste kunnen worden geborgd en aan de manier
waarop de ontwikkelingen in transitiemarkten goed kunnen worden begeleid.
Een dergelijke complexe situatie vergt een speciaal op de zorgsector gerichte
benadering waarin de specifieke kennis over de verschillende zorg(deel)markten
en de verschillende vormen van toezicht zijn geïntegreerd. Daarbij komt
dat het aantal toezichthouders niet groter moet zijn dan strikt nodig. Om
deze redenen legt dit wetsvoorstel de verschillende vormen van toezicht zoveel
mogelijk in één hand, die van de zorgautoriteit. Zo kunnen de
verschillende invalshoeken van toezicht van elkaar profiteren, kan de zorgautoriteit
een duidelijke koers varen bij het gebruik van de verschillende typen instrumenten
en wordt het toezicht efficiënter en effectiever.Doel wetsvoorstelHet voorliggende wetsvoorstel Wet marktordening gezondheidszorg (WMG)
voorziet in spelregels en bijbehorend toezicht om de overstap naar meer marktwerking
veilig te kunnen maken. Het is één van de wetten die vormgeeft
aan het nieuwe sturingsconcept van gereguleerde marktwerking en vormt daar
in wezen het sluitstuk van. De wet bevordert dat:• waar dat kan marktwerking op gang wordt gebracht en gehouden,• waar dat moet, de overheid tarieven en prestaties kan reguleren,• zorgaanbieders en zorgverzekeraars patiënten en verzekerden
goede informatie geven zodat zij kunnen kiezen bij welke zorgaanbieder zij
het beste terecht kunnen, met welke verzekeraar zij in zee willen gaan en
welke polis voor hen het meest geschikt is;• er samenhang is in de regulering van en het toezicht op de zorgmarkten.Dit wetsvoorstel brengt een aantal bestaande instrumenten bij elkaar,
deels in een nieuwe vorm, en voegt enkele nieuwe instrumenten toe aan de gereedschapskist
van de overheid. De nieuwe instrumenten zijn vooral nodig om per deelmarkt
marktwerking op gang te brengen en te houden en om goede informatie voor consumenten
(patiënten en verzekerden) te waarborgen. De bestaande instrumenten zijn
er vooral om te bewaken dat de consument krijgt waar hij recht op heeft, om
niet (volledig) gedereguleerde deelmarkten te ordenen en om de betaalbaarheid
van de gezondheidszorg als geheel in goede banen te leiden. Op het niveau
van de overheid wordt de organisatie en verdeling van verantwoordelijkheden
aangepast aan de nieuwe situatie.Samenvatting wetsvoorstelIn mijn brief van september 20041 schetste
ik de hoofdlijnen van de beoogde taakuitoefening van de zorgautoriteit, de
verhouding tot de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en
de verhouding van de zorgautoriteit tot andere toezichthouders, waaronder
de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Dit wetsvoorstel bevat de concrete
uitwerking. Over de brief vond schriftelijk overleg plaats met de vaste commissie
voor VWS van de Tweede Kamer der Staten-Generaal2.
Ook daarmee is waar nodig rekening gehouden.De WMG regelt:• de oprichting van de Nederlandse Zorgautoriteit, verder: zorgautoriteit,• de taken, bevoegdheden en instrumenten van de zorgautoriteit, en• de verhouding van de zorgautoriteit tot de minister en tot andere
regulators en toezichthouders.De zorgautoriteit is een zelfstandig bestuursorgaan met rechtspersoonlijkheid,
betaald uit de begroting van VWS. Het bestuur bestaat uit maximaal drie personen.
Het personeel is in dienst van de zorgautoriteit; het heeft dezelfde
arbeidsvoorwaarden die voor rijksambtenaren gelden. Het College tarieven gezondheidszorg
(CTG) en het College van toezicht op de zorgverzekeringen (CTZ) gaan op in
de zorgautoriteit.De zorgautoriteit heeft de volgende taken:• markttoezicht op de zorgverlenings-, zorgverzekerings- en zorginkoopmarkten.
Dit betreft zowel het maken en bewaken, als het reguleren van markten, waaronder
het reguleren van tarieven en prestaties. Het gaat ook over het bevorderen
van inzichtelijkheid (transparantie) van markten en over keuze-informatie
voor consumenten;• toezicht op de rechtmatige uitvoering door zorgverzekeraars van
de Zorgverzekeringswet, onder meer met betrekking tot zorgplicht, acceptatieplicht
en verbod op premiedifferentiatie;• toezicht op de recht- en doelmatige uitvoering van de AWBZ door
zorgverzekeraars, zorgkantoren en het Centraal administratiekantoor AWBZ.De belangrijkste nieuwe bevoegdheden van de zorgautoriteit betreffen:• bevoegdheden om een partij met aanmerkelijke marktmacht specifieke
verplichtingen op te leggen teneinde de zorginkoopmarkt op gang te brengen
in een deelmarkt met vrije tariefvorming;• bevoegdheden om algemene regels te stellen voor zorgaanbieders
en verzekeraars in verband met de inzichtelijkheid (transparantie) van de
markt voor consumenten. Verder krijgt de zorgautoriteit de bevoegdheid zelf
transparantie-informatie openbaar te maken, als aanbieders of verzekeraars
in gebreke blijven.De minister bepaalt de hoofdlijnen van het beleid en neemt de politiek
relevante beslissingen. De zorgautoriteit past de wet toe en handhaaft deze.
De minister bepaalt bijvoorbeeld op welke deelmarkten tarieven vrij onderhandelbaar
zijn. De zorgautoriteit legt zo nodig verplichtingen op aan een partij met
aanmerkelijke marktmacht. Ook bepaalt de minister bijvoorbeeld de vorm van
tariefregulering op deelmarkten waarvan hij vindt dat tarieven gereguleerd
moeten worden. De zorgautoriteit werkt dit uit en past toe.De minister benoemt het bestuur van de zorgautoriteit, keurt het jaarplan
(begroting en werkprogramma), de jaarrekening en het bestuursreglement goed
en stelt het budget van de zorgautoriteit vast. De minister kan algemene aanwijzingen
geven aan de zorgautoriteit over zowel de werkwijze en taakuitoefening, als
de inhoud van beleidsregels en algemene voorschriften. Verder kan de minister
besluiten van algemene strekking van de zorgautoriteit ter vernietiging voordragen
aan de Kroon. Ook kan hij ingrijpen als de zorgautoriteit haar taken verwaarloost.De zorgautoriteit moet onder andere informatie uitwisselen met de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa), De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) ten behoeve van
de afstemming en uitvoering van hun taken. Daarmee worden onnodige toezicht-
en administratieve lasten bij zorgaanbieders en verzekeraars voorkomen. Ook
maken zij samenwerkingsprotocollen. De NMa doet het algemene mededingingstoezicht
als bedoeld in de Mededingingswet, DNB het toezicht op de verzekeraars als
bedoeld in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en de AFM het gedragstoezicht
op verzekeraars als bedoeld in de Wet financiële dienstverlening (WFD)1. De IGZ houdt toezicht op de kwaliteit van de zorg.Bronnen voor wettelijke taken en bevoegdheden zorgautoriteitDe taken en bevoegdheden om tarieven te reguleren komen uit de WTG. Die
wet vervalt bij inwerkingtreding van de WMG. Het toezicht op de uitvoering
van Zorgverzekeringswet staat thans in die wet1.
De Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet regelt het toezicht op
de uitvoeringsorganisatie AWBZ in de AWBZ2. De
taken en bevoegdheden van de zorgautoriteit in verband met het toezicht op
de Zorgverzekeringswet en de AWBZ zijn overgeheveld naar dit wetsvoorstel.
Het op gang brengen en houden van markten is een nieuwe taak, net als het
bevorderen van transparantie van markten voor de consument. Daar horen nieuwe
bevoegdheden bij. In schema ziet dit er als volgt uit.De bijlage bij de toelichting bevat een transponeringstabel waaruit blijkt
welke artikelen «nieuw» zijn en welke zijn overgenomen uit de
WTG, de Zorgverzekeringswet en de AWBZ. Zo is de achtergrond van die artikelen
terug te vinden in de parlementaire geschiedenis van de genoemde wetten.Afwijking van de brief van 10 september 2004In de brief van september 2004 stond dat de zorgautoriteit ook belast
zou worden met het zorgspecifieke gedragstoezicht op de ziektekostenverzekeraars.
Met het oog daarop waren enkele bepalingen uit het wetsvoorstel voor de Wet
op het financieel toezicht (WFT), de beoogde opvolger van de WFD, overgenomen
in de WMG en zou een deel van het gedragstoezicht dat de AFM op grond van
die wet uitoefent op verzekeraars worden toebedeeld aan de zorgautoriteit.
De Raad van State wees in zijn advies echter op complicaties in de taakafbakening,
verantwoordelijkheidsverdeling en onderlinge afstemming. Daarom is er bij
nadere overweging van afgezien het gedragstoezicht over te hevelen naar de
zorgautoriteit ten behoeve van een volledig zorgspecifieke invulling. Het
gedragstoezicht als bedoeld in de WFD/WFT geeft de basisbescherming voor alle
verzekerden en legt eisen neer hoe private verzekeraars zich dienen te gedragen
in hun dienstverlening. Met deze keuze is er een uitgewerkt wettelijk kader
en een toezichthouder, de AFM, die alert is op de marketing, distributie en
advisering door verzekeraars van alle verzekeringen, waaronder zorgverzekeringen
en die zich daar ook reeds langer op heeft kunnen voorbereiden. Wel is de
regering van mening dat de sociale waarborgen van de Zorgverzekeringswet (verzekeringsplicht,
acceptatieplicht, verbod op premiedifferentiatie en zorgplicht) en de behoefte
van patiënten en verzekerden aan goede keuze-informatie, rechtvaardigen
dat de zorgautoriteit een aanvullende rol heeft wat betreft het
transparant maken van de markt. Zie voor de verhouding tussen de zorgautoriteit
en de AFM verder paragraaf 8.2. 2. ACHTERGROND WETSVOORSTELEisen aan het systeem van gezondheidszorgDe regering vindt het een blijvende overheidsverantwoordelijkheid dat
noodzakelijke gezondheidszorg van goede kwaliteit voor alle Nederlanders toegankelijk
is, ongeacht hun leeftijd, gezondheidstoestand of inkomenspositie. Een solide
borging van deze publieke belangen stelt hoge eisen aan het systeem van gezondheidszorg,
zowel op medisch en zorginhoudelijk gebied als vanuit een oogpunt van doelmatige
uitvoering en beheerste kostenontwikkeling. De laatste jaren is het besef
toegenomen, dat met het huidige stelsel van organisatie en financiering van
de zorg niet langer op een evenwichtige manier aan deze eisen kan worden voldaan.
De geleidelijk gegroeide, gedetailleerde overheidssturing van het zorgstelsel
is steeds meer een belemmering voor een kwalitatief goed en doelmatig functionerende
zorgsector. Een teveel aan centrale regelgeving en het ontbreken van adequate
(markt)prikkels staan in de weg aan het realiseren van een innovatief zorgaanbod
met een goede prijs-prestatieverhouding. Daarnaast roept ook de aanzienlijke
stijging van de zorguitgaven van de laatste jaren als zodanig vragen op over
de houdbaarheid van het stelsel op langere termijn1.Toekomstige ontwikkelingenDe eisen die aan het gezondheidszorgsysteem worden gesteld, zullen de
komende jaren alleen maar toenemen. De Nederlandse bevolking vergrijst en
krijgt daardoor een steeds grotere zorgbehoefte. Die ontwikkeling zal zich,
gezien de samenstelling van de bevolking, nog tientallen jaren voortzetten.
Zo verwacht het Centraal bureau voor de statistiek dat het aantal 65-plussers
toeneemt van 14 procent in 2003 tot 23 procent in 20402. Ook het profiel van de zorgvrager verandert. De burger heeft meer
uitgesproken wensen ten aanzien van de aard, inhoud en omvang van de geboden
zorg. Daarnaast wordt er steeds meer mogelijk door de voortgaande ontwikkeling
in de medische technologie. Deze op zichzelf positieve ontwikkelingen brengen
echter ook aanzienlijke kosten mee.Nieuwe verdeling verantwoordelijkhedenEr is een nieuwe balans nodig in de verdeling van verantwoordelijkheden
tussen overheid en maatschappelijke actoren. Dit krijgt gestalte door directe
overheidsregulering van het zorgaanbod geleidelijk te verminderen en gelijktijdig
meer vrijheden én verantwoordelijkheden te geven aan partijen: patiënten
en verzekerden, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Deze partijen krijgen
meer ruimte om zelf te beslissen, maar worden ook geconfronteerd met de gevolgen
van hun beslissing. Gereguleerde marktwerking vervangt de centrale aanbodsturing
daar waar mogelijk; de overheid zal steeds meer optreden als kadersteller
en toezichthouder. De regering wil zo een nieuwe impuls geven aan de toename
van service, kwaliteit, innovatie, efficiënte zorgprocessen en een goede
verhouding tussen prijs, prestatie en kwaliteit van de zorg.Voorwaarden voor concurrentieHet Centraal Planbureau benoemde in zijn studie «Zorg voor concurrentie»
de belangrijkste voorwaarden voor concurrentie3.
Een eerste is de betwistbaarheid van marktposities. De regering heeft de afgelopen
jaren in vele nota's en wetsvoorstellen uiteengezet dat deregulering van de
aanbodkant van de zorginkoopmarkt hoge prioriteit heeft. Het gaat vooral om
verruimen van de mogelijkheden voor opleiding tot het artsenberoep en voor
het kunnen starten van ondernemingen die zorg aanbieden. Een tweede
door het Centraal Planbureau benadrukte voorwaarde is de transparantie van
markten. Die is nodig voor een evenwichtige onderhandelingssituatie tussen
de vraag- en aanbodzijde. De regering bevordert daarom de noodzakelijke ontwikkeling
en invoering van instrumenten voor prestatiemeting, heldere verantwoording
over de geleverde zorg en inzichtelijke consumenteninformatie. Hiermee is
effectieve concurrentie nog niet gegarandeerd. Via onderlinge afspraken kunnen
marktpartijen alsnog de concurrentie uitschakelen. De derde voorwaarde is
daarom het kunnen verhinderen van gedrag dat de mededinging beperkt. Het planbureau
constateert dat de NMa dit soort gedrag tot op zekere hoogte kan verhinderen,
maar ook dat dit voor de zorgsector waarschijnlijk niet toereikend is. Dit
wetsvoorstel voorziet daarom in het nodige sectorspecifieke markttoezicht.Aanpassingen besturingssysteem zorgDe geleidelijke introductie van gereguleerde marktwerking vereist belangrijke
aanpassingen van het besturingssysteem van de zorg. De aanpassing betreft
onder meer de invoering per 1 januari 2006 van een nieuw verzekeringsstelsel
met een standaardverzekering voor curatieve zorg. Dit is uitgewerkt in de
Zorgverzekeringswet1. Ook wat betreft de AWBZ
zijn belangrijke stappen gezet. Denk aan de introductie per 1 april 2003
van de functiegerichte omschrijving van de aanspraken en de opheffing per
1 september 2004 van de contracteerplicht voor extramurale AWBZ-zorg.
Verder gaat de aanspraak op kortdurende op genezing gerichte geestelijke gezondheidszorg
van de AWBZ over naar de Zorgverzekeringswet. Ten slotte is het kabinet van
plan de aanspraak op hulp en ondersteuning vanuit de AWBZ over te hevelen
naar een nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning die wordt uitgevoerd door
de gemeenten2.De Zorgverzekeringswet gaat er vanuit dat zorgverzekeraars concurreren
op de zorginkoop. Het is daarom noodzakelijk dat er voldoende aanbod van zorg
is en dat aanbieders en verzekeraars de ruimte krijgen om hun verantwoordelijkheid
te kunnen dragen. Een van de voorwaarden om het concept van gereguleerde marktwerking
te laten slagen, is dat de bekostiging van aanbieders meer relatie heeft met
de geleverde prestaties. Dit krijgt voor ziekenhuizen en medisch-specialisten
vorm door de invoering van diagnose-behandelingcombinaties (dbc's)3. Daarnaast voorziet de Wet toelating zorginstellingen
(WTZi)4 in de nodige condities om geleidelijk
meer marktwerking te introduceren. Het voorliggende wetsvoorstel is het sluitstuk
voor een succesvolle overstap naar gereguleerde marktwerking.De regering is van mening dat de geschetste aanpassingen van het zorgstelsel
en de verbeteringen op het terrein van transparantie, mededinging en toezicht,
de voorwaarden vervullen om de gewenste uitkomst van marktwerking in de gezondheidszorg
te bewerkstelligen. De regering onderschrijft daarmee de conclusie die het
Centraal Planbureau in de genoemde studie trok, namelijk «dat het door
de regering voorgestane zorgstelsel, meer dan het huidige stelsel, perspectief
biedt op zorg die zowel kosteneffectief als toegankelijk is en dat onzekerheden
die met een nieuw stelsel gepaard gaan, de invoering ervan niet in de weg
behoeven te staan».3. BIJZONDERHEID ZORGMARKTENReden gereguleerde marktwerkingGereguleerde marktwerking in de zorg is geen doel op zich. Het is een
middel om de zorgsector beter te laten presteren door de inspanning van alle
betrokken partijen als patiënten en verzekerden, aanbieders en verzekeraars.
Alleen daar waar nodig stuurt de overheid bij met regulering. Regulering
omvat zowel de toepassing van economische instrumenten als regelgeving en
toezicht, die er in combinatie toe dienen marktfalen weg te nemen en de toegankelijkheid,
kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg ook voor de langere termijn overeind
te houden. De regelgeving richt zich vooral op het bieden van zekerheid door
het vastleggen van de economische instrumenten ten behoeve van de sturing
van de zorgmarkten. Het toezicht omvat bewaking en interventie.Bijzondere kenmerken van zorgmarktenDe zorgmarkten zijn vanwege hun bijzondere kenmerken en specifieke vormen
van marktfalen geen gewone markten. Zo lopen betalingen in de zorg grotendeels
via verzekeringen. Dit beperkt het kostenbewustzijn van zowel vragers als
aanbieders van zorg. Daarnaast is nog sprake van onvolledige informatie bij
vragers en zorgverzekeraars. Zij hebben een informatieachterstand ten opzichte
van zorgaanbieders wat betreft de medische noodzaak en kwaliteit van medisch
handelen. Ook is er voor veel medische beroepen sprake van schaarste. De vraagzijde
heeft als bijzonder kenmerk dat de behoefte aan zorg vaak niet voorvloeit
uit volledig vrije keus, maar uit medische redenen.De keuze voor een besturingsmodel voor de zorg waarin individuele burgers
en organisaties op decentraal niveau meer beslissingsvrijheid krijgen, kan
dan ook niet los worden gezien van een door de overheid te hanteren kaderstellend
instrumentarium. Zo reguleert de overheid vooralsnog de opleidingencapaciteit
voor individuele zorgaanbieders en de kwaliteit en toelating van instellingen
en personen tot de zorgverleningsmarkt. De overheid bemoeit zich verder op
enigerlei wijze met de bekostiging, tarifering en contractvoorwaarden waaronder
zorgaanbieders zorg leveren en verzekeraars verzekeren. De rol van de overheid
op zorgmarkten is daarmee groter dan op gewone markten; zij bepaalt de spelregels,
bakent het speelveld af en ziet toe op de naleving van de spelregels.Drie samenhangende zorgmarktenDe gezondheidszorg kent drie samenhangende markten: zorgverlening, zorginkoop
en zorgverzekering. Die drie markten beïnvloeden elkaar doordat op elke
markt dezelfde drie spelers direct dan wel indirect actief zijn: de consument
(patiënt/verzekerde), de zorgaanbieder en de zorgverzekeraar. Op de zorgverleningsmarkt
ontvangt de patiënt van de zorgaanbieder zorg. Op de zorgverzekeringsmarkt
sluit de verzekerde een verzekering af met de zorgverzekeraar ter financiering
van de zorg. Op de zorginkoopmarkt onderhandelt de zorgverzekeraar (en in
sommige gevallen de patiënt) met de zorgaanbieder over de in te kopen
zorg ten behoeve van zijn verzekerden. De volgende figuur zet dit in schema.Schema: Zorgsector Op de zorginkoopmarkt onderhandelen niet alleen
de zorgverzekeraar en zorgaanbieder met elkaar. Ook vinden onderhandelingen
plaats tussen aanbieders onderling. Bijvoorbeeld tussen een ziekenhuis en
daar werkzame medisch specialisten, voor zover deze niet in loondienst zijn,
en als de ene zorgaanbieder optreedt als toeleverancier van een andere aanbieder
(denk aan levering van hulpmiddelen of geneesmiddelen aan zorginstellingen).
Waar sprake is van een restitutiesysteem zijn de patiënt en de zorgaanbieder
de spelers op de zorginkoopmarkt én op de zorgverleningsmarkt. Met
andere woorden: de patiënt koopt dan de zorg in en betaalt de zorgaanbieder
in plaats van dat de zorgverzekeraar dit doet voor of namens zijn verzekerden.De zorgverleningsmarkt strekt zich uit tot
alle vormen van zorg, ongeacht de wijze waarop deze wordt betaald en door
wie. Dat wil niet zeggen dat tariefregulering voor alle zorgvormen leidt tot
vaststelling per aanbieder van de prijs voor de te verlenen zorg. Zoals hierna
wordt aangegeven is dat afhankelijk van de deelmarkt. Waar dat kan wordt de
tariefregulering beperkt tot verwerving van inzicht in de prijsvorming. Dat
is gelijk aan de praktijk onder de huidige WTG. Ook de genees- en hulpmiddelenmarkten
vallen onder de zorgverleningsmarkt.Op de zorgverzekeringsmarkt sluit de aspirant-verzekerde
een verzekeringsovereenkomst met een zorgverzekeraar. Wat betreft de zorgverzekeringsmarkt
zijn ten minste twee invalshoeken van belang. Ten eerste het toezicht op de
Zorgverzekeringswet en de AWBZ als zodanig en de beperkingen die de Europese
schaderichtlijnen stellen aan de interventie bij schadeverzekeraars. Ten tweede
het toezicht op alle verzekeringsmarkten vanuit de Europese en nationale mededingingregels.
Vanuit de tweede invalshoek kan ook worden gekeken naar de invloed die andere
verzekeringsmarkten kunnen hebben op uitvoering van de Zorgverzekeringswet
en de AWBZ.DeelmarktenIedere zorgmarkt bestaat uit verschillende deelmarkten. Deze verschillen
in marktstructuur, productkenmerken en in de vorm en mate van marktfalen.
Zo bestaat de zorgverzekeringmarkt uit ten minste drie deelmarkten: de markt
voor de standaardverzekering voor curatieve zorg, de markt voor aanvullende
verzekeringen en de markt voor de AWBZ-verzekering. Op de zorginkoop- en de
zorgverleningmarkt is de variatie nog groter. In de curatieve zorg zijn bijvoorbeeld
de deelmarkten van de eerstelijnszorg, acute zorg, planbare zorg, complexe
en topklinische zorg, en geneesmiddelenzorg te onderscheiden. Welk onderscheid
in deelmarkten voor de AWBZ-zorg zinvol is, is nog onderwerp van studie.Vanwege de verschillen in aard, inhoud en omvang van de zorg in de verschillende
deelmarkten, en vanwege de verschillende rollen die patiënten en verzekerden,
zorgaanbieders en zorgverzekeraars daarin spelen, zijn er ook verschillen
in de manier waarop de publieke belangen het beste kunnen worden geborgd.
Zo kan op bepaalde deelmarkten blijvende tariefregulering of zelfs regulering
van het aanbod nodig zijn (bijvoorbeeld acute zorg en topklinische zorg),
terwijl deze op andere deelmarkten (op termijn) beter kan worden losgelaten.Behoedzaamheid en geleidelijkheidDe decennialange centrale aanbodsturing in de gezondheidszorg, maakt dat
we niet van vandaag op morgen volledig kunnen overstappen op het concept van
gereguleerde marktwerking. Ook de bijzondere kenmerken van de zorgmarkten
verzetten zich daartegen. Behoedzaamheid en geleidelijkheid zijn geboden.
Marktwerking waar mogelijk, regulering waar nodig. In de meeste deelmarkten
waar marktwerking wordt ingevoerd zullen markten zich moeten ontwikkelen.
Markten moeten op gang worden gebracht en gehouden, de introductie van marktprikkels
moet worden begeleid en de markten moeten goed worden gevolgd (gemonitord)
om te kijken of de marktwerking succesvol is en of de publieke belangen voldoende
tot hun recht komen. Prijstoezicht en tariefregulering zijn (ook op langere
termijn) belangrijk op deelmarkten waar volledig vrije prijsvorming (nog)
niet mogelijk is. Om bijvoorbeeld efficiënte zorgaanbieders te kunnen
belonen en inefficiënte aanbieders een prikkel te geven tot verbetering
zijn nieuwe vormen van tariefregulering nodig waarmee marktprikkels als het
ware worden nagebootst. De regering verwacht dan ook dat gedurende langere
tijd een gemengd systeem nodig zal zijn. Aan het ene uiterste tariefregulering
à la de WTG en vormen van aanbodregulering en aan het andere uiterste
vrije tarieven, vrijheid in aanbod en vrijheid tot het doen van investeringen.
Het is goed hierbij in gedachten te houden dat het om een glijdende schaal
gaat.Sectorspecifiek mededingingstoezichtDe «Visie op markttoezicht» die de minister van Economische
Zaken in 2004 naar de Kamer zond, verstaat onder markttoezicht het bevorderen
en bewaken van marktwerking1. Hieronder valt
zowel het algemene als het sectorspecifieke mededingingstoezicht en bijvoorbeeld
het toezicht op de transparantie (inzichtelijkheid) van markten.De Mededingingswet is gericht op het bewaken van concurrentie op bestaande
markten. De algemene mededingingsregels zoals neergelegd in de Mededingingswet
richten zich op kartelvorming, economische machtspositie en fusiecontrole.
Zij hebben niet tot doel en zijn daarom niet geschikt om markten te maken.
Het gaat in hoofdzaak om het reageren op ongeoorloofd gedrag dat de concurrentie
op bestaande markten beperkt door het opleggen van sancties bij ongeoorloofde
kartelvorming en misbruik van economische machtspositie (repressief toezicht).
De fusiecontrole gebeurt vooraf (preventief toezicht). Algemeen uitgangspunt
is dat het Nederlandse mededingingsrecht niet strenger of soepeler mag zijn
dan de Europese mededingingsregels. Verordening 1/2003 staat echter toe dat
lidstaten voor hun grondgebied strengere nationale mededingingswetten maken
die eenzijdige gedragingen van ondernemingen verhinderen of bestraffen. Met
inachtneming van het algemene (Europese) mededingingsrecht kan
de nationale overheid aanvullende regelingen maken die de beoogde marktwerking
in transitiemarkten bevorderen. Die situatie is in de zorgmarkt aan de orde.
Op (deel)markten waar (nog) geen sprake is van daadwerkelijke concurrentie
biedt de Mededingingswet niet genoeg houvast voor het maken van markten. Daarom
is aanvullend toezicht nodig dat specifiek op het ontwikkelen van markten
in de zorgsector is gericht, net als bij de vervoer-, telecommunicatie- en
energiemarkten. Bij het aanvullende, sectorspecifieke toezicht gaat het vooral
om het scheppen van algemene voorwaarden en ingrijpen vooraf om de marktontwikkeling
te stimuleren.Positie patiënt en verzekerdeDe positie van de patiënt en verzekerde (consument) vraagt bijzondere
aandacht. Het is onredelijk mensen meer verantwoordelijkheid te geven om zelf
te kiezen, als niet duidelijk is welke keuzes er zijn. Mensen hebben vergelijkbare
en begrijpelijke informatie nodig over de mogelijkheden op de verzekeringsmarkt
én de zorgverleningsmarkt. De toegankelijkheid van de zorg zou in het
gedrang komen, als bijvoorbeeld aanbieders en verzekeraars als gevolg van
de gewenste concurrentie, mensen op het verkeerde been zetten door het aanbod
ondoorzichtig te presenteren. De informatievoorsprong die aanbieders en verzekeraars
op patiënten en verzekerden hebben noodzaakt om toezicht te houden op
de transparantie van markten voor consumenten.4. BUNDELEN TOEZICHTWaarom bundelen van toezichtZoals gezegd staat de gezondheidszorg aan het begin van een veranderingsproces
dat de nodige tijd zal nemen en dat om behoedzaamheid vraagt. Het introduceren
van meer marktelementen kan niet overal in dezelfde mate of hetzelfde tempo.
De zorginkoopmarkt, de zorgverzekeringsmarkt en de zorgverleningsmarkt beïnvloeden
elkaar sterk; daarbinnen verkeren de verschillende deelmarkten in verschillende
stadia van ontwikkeling. Elke deelmarkt stelt eigen eisen aan het reguleringsmechanisme
waarmee de publieke belangen van toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid
van de zorg kunnen worden geborgd. Met andere woorden: de zorgmarkt is niet
homogeen. In een dergelijke complexe situatie is een sectorspecifieke, integrale
benadering in het toezicht noodzakelijk. Immers, bij sectorspecifiek toezicht
ligt de focus primair op wat nodig is in de desbetreffende sector, in dit
geval de zorgsector. Een functioneel toezichthouder zoals de NMa of DNB daarentegen
zal altijd een afweging moeten maken tussen de verschillende sectoren waarover
het functionele toezicht zich uitstrekt, waardoor het gevaar bestaat dat de
specifieke kenmerken van één bepaalde sector onvoldoende recht
worden gedaan. De geleidelijke overstap naar meer markt in de zorg vereist
dan ook dat de sectorspecifieke kennis over de verschillende zorgmarkten en
de verschillende vormen van toezicht (toezicht op de markt, op de uitvoering
van de Zorgverzekeringswet en op de uitvoering van de AWBZ) zoveel mogelijk
in één hand komt te liggen; die van de zorgautoriteit. Dit maakt
het toezicht effectiever en efficiënter en meer geschikt voor de bijzondere
eisen die de zorgmarkt stelt. Daarbij komt dat het aantal toezichthouders
niet groter moet zijn dan strikt nodig. Het toezicht van de zorgautoriteit
is aanvullend op dat van de NMa, DNB, AFM en IGZ. Waar raakvlakken bestaan
tussen de taakgebieden van de zorgautoriteit en die van deze (functionele)
toezichthouders voorziet het wetsvoorstel in goede afstemming en informatie-uitwisseling.De «Nadere uitwerking Vraag aan bod» concludeerde al dat,
uitgaande van het instrumentarium van de WTG, WTZi, Zorgverzekeringswet en AWBZ, een samenhangend wettelijk kader voor prijs- en gedragsregulering
zou moeten worden ontworpen, waarin ook de positie, taken en bevoegdheden
van de sectorspecifieke regulator wordt geregeld1.
Dit wetsvoorstel biedt dit samenhangende kader wat betreft de WTG, Zorgverzekeringswet
en AWBZ.UitzonderingenDe Raad van State merkte in zijn advies terecht op dat, gelet op de noodzakelijke
samenhang in het functionele toezicht dat aan andere toezichthouders is opgedragen,
niet alle toezicht in de zorgsector in één hand kan liggen.
De regering kiest er dan ook voor alleen dát toezicht aan de zorgautoriteit
op te dragen dat aanvullend is op dat van de functionele toezichthouders die
een breder terrein bestrijken, zoals de NMa, DNB, AFM en IGZ. Aldus wordt
enerzijds recht gedaan aan de bijzondere eisen die het (markt)toezicht in
de zorgsector stelt. Anderzijds blijft zo de samenhang in het functionele
toezicht van de andere toezichthouders behouden en wordt overlap voorkómen.Zo is en blijft de NMa de instantie die op grond van de Mededingingswet
de fusiecontrole doet, net als het toezicht op het verbod op kartelvorming
en misbruik van economische machtspositie. Het toezicht ingevolge de Wet toezicht
verzekeringsbedrijf 1993 blijft bij DNB liggen. DNB zal dan ook toezien
op de integriteit en solvabiliteit van de verzekeraars die de Zorgverzekeringswet
uitvoeren. De AFM is belast met het gedragstoezicht op financiële dienstverleners
(waaronder ziektekostenverzekeraars) als bedoeld in de WFD. Verder blijft
de IGZ belast met het toezicht op de kwaliteit van de zorg. De belangrijkste
wetten hiervoor zijn de Kwaliteitswet zorginstellingen, de Wet op de beroepen
in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) en de Wet bijzondere opneming
in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ). Ten slotte valt het toezicht op
de governance-eisen en de jaarstukken van instellingen als bedoeld in de WTZi,
niet onder de jurisdictie van de zorgautoriteit. Om de administratieve lasten
te beperken, worden met de zorgautoriteit de eisen afgestemd die op grond
van de WTZi aan de jaarverslaglegging worden gesteld en de administratieverplichtingen
die de zorgautoriteit kan opleggen.Voor de meer precieze rolverdeling tussen de zorgautoriteit en genoemde
instanties en de onderlinge samenwerking verwijs ik naar paragraaf 8.2.5. SECTORSPECIFIEK MARKTTOEZICHT5.1. AlgemeenDit wetsvoorstel beoogt marktpartijen zoveel mogelijk reguleringszekerheid
te bieden. Aanbieders en verzekeraars hebben voldoende zekerheid nodig om
investeringen in verbetering van doelmatigheid en kwaliteit te kunnen terugverdienen
of nieuwe markten te kunnen betreden. Aan de andere kant kan niet alles bij
voorbaat worden vastgetimmerd. Het ontwikkelen van markten en het borgen van
de publieke belangen vraagt een zekere flexibiliteit, zowel voor de zorgautoriteit
als voor de minister. Daarnaast is een goed evenwicht nodig tussen regulering
en vrijheid op markten die zich aan het ontwikkelen zijn. Het kan nodig dat
de zorgautoriteit ingrijpt op een deelmarkt om te bevorderen dat iedereen
een eerlijke kans krijgt (gelijk speelveld). Tegelijkertijd moet de zorgautoriteit
hierbij niet al te uitbundig te werk gaan. Er is een verschil in ondernemingen
die de potentie hebben de markt te bederven en het op gang komen van markten
te frustreren en ondernemingen die vanwege innovaties in kwaliteit en efficiëntie
een voorsprong nemen. Kortom: de zorgautoriteit zal de juiste
balans moeten vinden tussen reguleren en de markt zijn werk laten doen.Wat betreft het markttoezicht op de verzekeringsmarkt zijn twee invalshoeken
van belang. Ten eerste het toezicht op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet
en de AWBZ en de beperkingen die aan de interventie bij schadeverzekeraars
zijn opgelegd in de Europese schaderichtlijnen. Ten tweede het toezicht op
alle verzekeringsmarkten vanuit de Europese en nationale mededingingregels.
Vanuit de tweede invalshoek kan de zorgautoriteit kijken naar de invloed die
andere verzekeringsmarkten kunnen hebben op de Zorgverzekeringswet en de AWBZ.
Dit betekent dat ook de aanvullende particuliere ziektekostenverzekering tot
het aandachtsgebied van de zorgautoriteit hoort in haar hoedanigheid als markttoezichthouder.Voor het markttoezicht op het terrein van de AWBZ is ten eerste de constatering
van belang dat zorgkantoren niet met elkaar concurreren. De Mededingingswet
is niet van toepassing op zorgkantoren, omdat zij geen ondernemingen zijn
in de zin van die wet1. Dit komt door de regionale
uitvoeringsstructuur in de AWBZ. Daar kunnen de prikkels tot verbetering dus
niet vandaan komen. De zorgautoriteit staat echter niet met lege handen. Prikkels
voor zorgkantoren om de beschikbare instrumenten te benutten, in te spelen
op de zorgvraag van cliënten en goede onderhandelingsresultaten te bereiken,
zijn, naast toezicht op doelmatige uitvoering, onder andere gelegen in prestatievergelijking
(benchmarking) en prestatiebeoordeling door de zorgautoriteit. Daarnaast zullen
bij de aanwijzing van zorgkantoren per 2006 de geleverde en naar verwachting
te leveren prestaties van zorgkantoren nadrukkelijk een rol gaan spelen. De
toezichthouder krijgt een «adviesrol» bij de aanwijzing. Hij kan
aan de hand van de bevindingen uit het toezicht beoordelen of aanwijzing verantwoord
is dan wel aan nadere voorwaarden moet worden verbonden2.Aan de aanbodkant op het AWBZ-terrein ligt de situatie anders. Uit het
visiedocument «AWBZ-zorgmarkten» van de NMa blijkt dat aan de
aanbodkant alle kenmerken van een markt aanwezig zijn3. De introductie van de functiegerichte bekostiging, waardoor onderhandeld
kan worden over prijzen van functies, en de opheffing per 1 september
2004 van de contracteerplicht voor extramurale zorg bevestigen dit beeld.5.2. Informatie verzamelen en beoordelenDe zorgautoriteit heeft de taak de concurrentieverhoudingen en het marktgedrag
op de zorgmarkten te onderzoeken. Daarvoor is informatie nodig. De zorgautoriteit
mag informatie opvragen bij marktpartijen over kosten, prijzen en tarieven,
producten en prestaties, de kwaliteit van die producten en prestaties, contractvoorwaarden,
marktaandeel en andere marktinformatie. Ook klachten van consumenten, aanbieders
en verzekeraars zijn belangrijke informatiebronnen.Het marktonderzoek van de zorgautoriteit richt zich onder meer op:• de totstandkoming van overeenkomsten met betrekking tot zorg, tarieven
of ziektekostenverzekeringen, de voorwaarden in die overeenkomsten en de resultaten
daarvan;• de werking van de zorgverzekerings-, zorgverlenings- en zorginkoopmarkt;• de informatieverstrekking door zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars
aan de consument en de inzichtelijkheid van die informatie;• het presteren van zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars, mede
met het oog op de onderlinge vergelijking daarvan; • de ontwikkeling van kosten en prijzen van zorgverlening en ziektekostenverzekering
in relatie tot de kwaliteit.Op basis van haar marktonderzoek vormt de zorgautoriteit zich onder meer
een oordeel over:• het presteren van verschillende deelmarkten in termen van prijzen,
producten en prestaties, hoeveelheden en prijs-kwaliteitverhoudingen,• de mate waarin per deelmarkt is voldaan aan voorwaarden voor de
totstandkoming van een daadwerkelijk concurrerende markt (bijvoorbeeld op
het gebied van transparantie),• de mate waarin ondernemingen aan marktbederf doen (bijvoorbeeld
door kruissubsidiëring).KruissubsidiëringBij kruissubsidiëring verhoogt de aanbieder de prijs voor het ene
product om daarbij de prijsverlaging voor een ander product te compenseren.
Dit is op zichzelf niet schadelijk en soms zelfs voordelig, zolang het niet
wordt gebruikt om té lage prijzen te financieren. Te lage prijzen zijn
schadelijk omdat daarmee concurrenten van de markt kunnen worden verdreven
of geweerd. In de zorg kan dit bijvoorbeeld een probleem zijn als er verschillende
bekostigingsregimes zijn (een deel met vrije en een deel met gereguleerde
prijzen). Ook verschillen in toelatingsvoorwaarden kunnen een aangrijpingspunt
bieden voor kruissubsidiëring. Realistische prijzen zijn een voorwaarde
voor de introductie van prestatiebekostiging. Zonder realistische prijzen
krijgen nieuwe toetreders geen eerlijke kans en wordt de omslag naar meer
marktwerking belemmerd.De zorgautoriteit is bevoegd om de gegevens die zij verzamelt, te bewerken,
vergelijken en publiceren. Omdat zij haar besluiten vaak zal baseren op analyse
van gegevens van verschillende marktpartijen die een vergelijkbaar product
leveren, kan de zorgautoriteit zo nodig eisen stellen aan het soort informatie
dat zij moeten aanleveren. Zo kan de zorgautoriteit regels stellen over de
wijze van kostentoerekening om gestandaardiseerde kosteninformatie te ontvangen.
Daarnaast kan de zorgautoriteit onderzoek ter plaatse doen om zelf noodzakelijke
informatie te verzamelen. Daartoe heeft zij de toezichthoudende bevoegdheden
die de Algemene wet bestuursrecht biedt (onder andere het binnentreden van
gebouwen, zo nodig met behulp van de «sterke arm»). Om partijen
zoveel mogelijk te stimuleren om informatie aan te leveren, kan de zorgautoriteit
bij uitblijven van informatie uitgaan van eigen schattingen. Zij baseert zich
daarbij bijvoorbeeld op vergelijkbare gegevens over de kostenniveaus van andere
marktpartijen. Als extra stimulans kan de zorgautoriteit bij financiële
informatie een bepaalde opslag of verlaging ten opzichte van die vergelijkbare
gegevens toepassen. Uitgangspunt is dat wanneer partijen zelf niet voldoende
informatie verschaffen, de schattingen van de zorgautoriteit juist zijn totdat
het tegendeel is aangetoond.Om de administratieve lasten te beperken moet de zorgautoriteit zoveel
mogelijk gebruik kunnen maken van informatie die al is verzameld door andere
instanties (bijvoorbeeld de NMa, DNB en IGZ). Dit wetsvoorstel regelt de mogelijkheid
voor deze instanties informatie uit te wisselen met de zorgautoriteit. Verder
voorziet dit wetsvoorstel erin dat deze instanties en de zorgautoriteit samenwerkingsprotocollen
maken om onnodige administratieve lasten en dubbel toezicht te voorkomen.5.3. InterventieDe zorgautoriteit heeft in het kader van het sectorspecifieke markttoezicht
verschillende instrumenten. Het gaat om:1. reguleren van tarieven,2. reguleren van deelmarkten met vrije tarieven, 3. reguleren van productomschrijvingen, contractvoorwaarden en transparantie,4. administratie- en informatieverplichtingen,5. handhaven, en6. signaleren.5.3.1. Reguleren tarievenReguleren van tarieven speelt alleen een rol op de zorginkoopmarkt. In
een groot deel van de zorg kunnen de tarieven (nog) niet (geheel) worden vrijgelaten,
omdat vrije onderhandelingen tussen zorgaanbieders en verzekeraars, bijvoorbeeld
door aanbodschaarste, zouden leiden tot een maatschappelijk ongewenste uitkomst.
De zorgautoriteit heeft daarom tot taak tarieven vast te stellen op deelmarkten
waar tarieven niet vrij onderhandelbaar zijn. Deze taak is vergelijkbaar met
die van het huidige CTG op grond van de WTG.De afgelopen twintig jaar sloot de toepassing van het instrumentarium
voor tariefregulering aan bij het systeem van aanbodregulering. Het stimuleert
zorgaanbieders echter onvoldoende tot (micro)doelmatigheid en kostenbewust
handelen. De sleutel tot verbetering ligt in het meer in evenwicht brengen
van prestatie en kosten. Daarom heeft de zorgautoriteit tot opdracht in deelmarkten
waar (nog) geen vrije tariefvorming mogelijk is, nieuwe vormen van tariefregulering
te ontwikkelen om marktwerking na te bootsen en zo een efficiënte bekostiging
van zorgaanbieders te realiseren. Dat kan onder andere door de prijs van een
prestatie vast te stellen op basis van efficiëntievergelijking (maatstafconcurrentie).
De meest efficiënte bedrijven vormen in dat geval de efficiëntiegrens.
De vastgestelde tarieven bevatten voor de meest efficiënte bedrijven
een prikkel om hun niveau van efficiëntie steeds verder te verbeteren.
Minder efficiënte bedrijven krijgen een stimulans die verbetering bij
te houden. De niet efficiënte bedrijven worden geprikkeld hun bedrijfsprocessen
zo in te richten dat zij op het efficiënte niveau terecht komen. MaatstafconcurrentieMaatstafconcurrentie krijgt bijvoorbeeld vorm door voor een bepaald zorgproduct
het tarief vast te stellen op de gemiddelde kosten van een bepaald percentage
meest efficiënte zorgaanbieders. Aanbieders die bij de productie van
dat zorgproduct hogere kosten maken dan het tarief, halen een slechter exploitatiesaldo.
Dit prikkelt om ofwel de kosten omlaag te brengen, ofwel het product niet
meer aan te bieden en zich te richten op producten die wel zonder verlies
kunnen worden geleverd. Na een bepaalde periode werken alle aanbieders van
het desbetreffende zorgproduct efficiënter. De gemiddelde kosten van
de meest efficiënte zorgaanbieders zijn inmiddels gedaald, waardoor het
tarief verder naar beneden kan. Zo worden zorgaanbieders constant geprikkeld
om hun efficiëntie te verbeteren. In dit systeem worden efficiënte
aanbieders beloond. Zij behalen een groter positief exploitatiesaldo omdat
hun kosten lager zijn dan het tarief en/of zij krijgen meer volume omdat inefficiënte
aanbieders een bepaald product niet meer aanbieden. In de Verenigde Staten
wordt een vorm van maatstafconcurrentie succesvol gebruikt bij de bekostiging
in de Medicare (CPB, Yardstick competition, theory, design,
and practice, Working paper 133, 2000).Bij deze methode wordt uiteraard rekening gehouden met structurele, niet
beïnvloedbare verschillen tussen de bedrijven. Voor een goede vergelijking
en beoordeling van de efficiëntie is ook informatie over de kwaliteit
van zorg noodzakelijk. Efficiëntieverbetering mag immers niet ten koste
gaan van de kwaliteit. Om dat te kunnen beoordelen moet de zorgautoriteit
beschikken over kwaliteitsinformatie. Die betrekt zij van de IGZ. Ook maken
de zorgautoriteit en IGZ afspraken over het opvragen van eventueel noodzakelijke
aanvullende informatie. Voor een goede vergelijking verlaat de
zorgautoriteit zich op methoden van kwaliteitsmeting die de IGZ hanteert.
Het wetsvoorstel regelt dit. Zo wordt ook de administratieve lastendruk ingeperkt.Om nieuwe vormen van tariefregulering te kunnen ontwikkelen, is het cruciaal
dat zorgaanbieders kosteninformatie op uniforme wijze verzamelen en zo nodig
laten controleren door een accountant. Op verzoek van de zorgautoriteit moeten
zij deze informatie aan haar geven.Ook bij tariefregulering is het van belang dat zoveel mogelijk zekerheid
wordt geboden aan de marktpartijen. Omdat zorgaanbieders moeten investeren
om de kwaliteit en efficiëntie van hun zorgproductie te verbeteren, moeten
zij redelijke zekerheid hebben dat zij deze investeringen kunnen terugverdienen.
Toch kunnen uit het oogpunt van beheersing van de collectieve lasten ingrepen
in de macrokostenontwikkeling nodig zijn. De minister bepaalt of, en zo ja,
in welke sector en in welke mate een ingreep nodig is. Dat is zijn politieke
verantwoordelijkheid. De zorgautoriteit is verantwoordelijk voor de precieze
wijze waarop een dergelijk maatregel verder wordt uitgewerkt. Zo kan de zorgautoriteit
bij het vertalen van een korting naar budgetten en tarieven rekening houden
met goed en minder goed presterende aanbieders. Nu is het vaak nog zo dat
een generieke korting wordt opgelegd, waardoor efficiënte aanbieders
de facto worden gestraft en niet efficiënte aanbieders worden beloond;
de efficiënte aanbieders hebben het vet immers al weggesneden (de zogenoemde «perverse
prikkel»). De zorgautoriteit informeert de zorgsector vooraf op welke
manier zij eventuele kortingen zal opleggen, zodat marktpartijen maximale
duidelijkheid wordt geboden.Om een soepele overgang van een tariefgereguleerde (deel)markt naar een
(deel)markt met volledig vrije prijzen mogelijk te maken, kan de minister
de zorgautoriteit een aanwijzing geven om bijvoorbeeld maximum-, bandbreedte-
of minimumtarieven vast te stellen of een experiment met vrije tarieven uit
te werken. Het spreekt vanzelf dat de zorgautoriteit hiertoe suggesties kan
doen aan de minister, bijvoorbeeld op grond van haar marktonderzoek. Het hanteren
van deze instrumenten kan een goede overgangsperiode of een experiment creëren
waarin wordt beoordeeld of de interventiemogelijkheden die de zorgautoriteit
heeft ten aanzien van vrijgegeven (deel)markten, voldoende zijn om eventueel
marktfalen te corrigeren. Zo'n overgangsperiode biedt alle partijen, inclusief
de minister en de zorgautoriteit, de ruimte om zich op de nieuwe situatie
voor te bereiden. Zij kunnen waar nodig vooraf passende maatregelen treffen
dan wel (bij een experiment) relevante ervaring opdoen voor het besluit of
en zo ja, hoe op een deelmarkt vrije tarieven kunnen worden ingevoerd.5.3.2. Deelmarkten met vrije tarievenDe zorgautoriteit heeft tot taak op deelmarkten waarvan de minister heeft
bepaald dat de tarieven vrij onderhandelbaar zijn, effectieve marktwerking
te bevorderen, mede opdat consumenten voldoende te kiezen hebben. Dit doet
zij door zoveel mogelijk een gelijk speelveld te creëren. Hoofdregel
is dat de zorgautoriteit geen «asymmetrische» regels kan stellen
binnen een deelmarkt. Dit houdt in dat de zorgautoriteit bij het stellen van
algemene regels geen onderscheid maakt tussen ondernemingen die op dezelfde
deelmarkt opereren.Uit marktonderzoek kan blijken dat op een vrijgegeven deelmarkt geen daadwerkelijke
concurrentie tot stand komt. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Ten eerste
kunnen er structurele, algemene belemmeringen zijn. De zorgautoriteit kan
dan ingrijpen door alle aanbieders of alle verzekeraars op de
desbetreffende deelmarkt verplichtingen op te leggen die de concurrentie bevorderen.
Ook kan de zorgautoriteit de minister signaleren dat er structurele belemmeringen
zijn waar de zorgautoriteit geen invloed op heeft. Ten tweede kan de machtspositie
van één of enkele partijen het op gang komen van een markt verhinderen.
Dan legt de zorgautoriteit aan de desbetreffende partij(en) één
of meer specifieke verplichtingen op. Dit is dus de uitzondering op de hoofdregel
dat geen «asymmetrische» regels kunnen worden opgelegd. Vanzelfsprekend
moet hier een zorgvuldige procedure worden doorlopen. Zowel algemene als specifieke
verplichtingen moeten proportioneel zijn, dit wil zeggen: passend naar aard
en inhoud. Ook mogen verplichtingen niet langer gelden dan nodig is.Algemene, structurele marktbelemmeringenAlgemene, structurele marktbelemmeringen betreffen de al eerder genoemde
bijzondere kenmerken of «marktfalen» op de verschillende zorgmarkten.
Informatieongelijkheid tussen patiënten en zorgaanbieders houdt bijvoorbeeld
het risico in dat de kwaliteit achteruit gaat of dat de diversiteit van aangeboden
producten en diensten minder wordt. Als patiënten onvoldoende in staat
zijn zorg te vergelijken op basis van kwaliteit, dan zullen zij zich vooral
op de prijs richten. Hierdoor worden aanbieders minder geprikkeld om hoge
kwaliteit te bieden; dit gaat uiteindelijk ten koste van de kwaliteit. Ook
teveel informatie kan de transparantie verhinderen. Namelijk als daardoor
de informatie onbegrijpelijk en onvergelijkbaar wordt. Verder kunnen «overstapkosten»
het moeilijk maken om van verzekeraar of zorgaanbieder te wisselen. Overstapkosten
zijn kosten die een afnemer ervaart als hij wil overstappen van het ene product
of dienst naar een ander product of dienst. Dit speelt ook bij het overstappen
naar een andere aanbieder of verzekeraar. Ten slotte kunnen bijvoorbeeld hoge
toetredingsdrempels de markt structureel belemmeren.Bij de afweging of de tarieven op een deelmarkt kunnen worden vrijgegeven,
komen deze bijzondere kenmerken uitgebreid aan de orde, evenals mogelijke
remedies. Toch kan het gebeuren dat concurrentie op basis van de aangepaste
wet- en regelgeving mogelijk zou moeten zijn, maar in de praktijk (nog) niet
of onvoldoende tot stand komt. Op markten in transitie moeten de verschillende
spelers vaak nog wennen aan hun nieuwe rollen. Ook is niet uitgesloten dat
bepaalde vormen van marktfalen hardnekkiger zijn dan aanvankelijk gedacht.De zorgautoriteit kan in dat geval zijn normale bevoegdheden algemene
verplichtingen op te leggen aan de marktpartijen op de betrokken deelmarkt,
met uitzondering van de bevoegdheid om tarieven te reguleren. De zorgautoriteit
kan bijvoorbeeld zo nodig voorschrijven dat aanbieders een systeem van kostentoerekening
gebruiken dat voldoet aan bepaalde toerekeningsprincipes (artikel 33, derde
lid). Ook kan zij bijvoorbeeld, als patiënten en verzekerden onvoldoende
vergelijkbare informatie hebben, daarover voorschriften geven aan aanbieders
en verzekeraars (artikelen 36, zevende lid, en 37, vierde lid).De zorgautoriteit kan daarnaast tegen situaties aanlopen waarvan zij vindt
dat ingrijpen noodzakelijk is, maar waarin zij zelf niet de meest gerede partij
is om dat te doen of zelf niet de juiste mogelijkheden heeft. Zij kan dan
de minister signaleren welke structurele belemmeringen er zijn en wat daaraan
gedaan zou kunnen worden. De minister beslist dan of en in hoeverre hij ingrijpen
nodig vindt, bijvoorbeeld door wet- en regelgeving zo aan te passen dat toetredingsdrempels
worden verlaagd.Definitie aanmerkelijke marktmachtSpecifieke verplichtingen kunnen worden opgelegd aan een partij die «aanmerkelijke marktmacht» heeft. Daarvan is in de zin
van dit wetsvoorstel sprake als een onderneming (aanbieder of verzekeraar)
zich onafhankelijk van zijn concurrenten, zijn wederpartijen op de inkoopmarkt
of zijn consumenten kan gedragen, zonder dat hij daar echt nadeel van heeft
(zie artikel 41). De zorgaanbieder of verzekeraar kan dan in zijn eentje het
gelijke speelveld verstoren dat voor de ontwikkeling van een markt noodzakelijk
is.Het doel van het opleggen van verplichtingen bij aanmerkelijke marktmacht
is om een gelijk speelveld te creëren. Zo kan de zorgautoriteit voorkómen
dat de ontwikkeling van concurrentie op de zorginkoopmarkt wordt verhinderd.
Daarvan kan vooral sprake zijn indien een onderneming die op een (deel)markt
actief is toetreding tot die (deel)markt kan belemmeren of overstappen kan
bemoeilijken. Een zorgaanbieder of verzekeraar met aanmerkelijke marktmacht
kan zich bijvoorbeeld min of meer onafhankelijk gedragen indien hij prijzen
kan verhogen zonder dat hij daar noemenswaardig nadeel van heeft. Ook kan
hij bijvoorbeeld door lage prijzen bewerkstelligen dat nieuwe toetreders geen
reële kans hebben, omdat hun rendement te laag wordt als zij op de prijs
concurreren. Verder kan hij het zich bijvoorbeeld permitteren zijn diensten
exclusief aan één andere partij aan te bieden.Uitgangspunt is dat ondernemingen met een marktaandeel van vijfenvijftig
procent of meer op de relevante markt geacht worden zich onafhankelijk van
de markt te kunnen gedragen en dus aanmerkelijke marktmacht te hebben, door
de onderneming te bewijzen uitzonderingen daargelaten. In die gevallen kan
de zorgautoriteit besluiten verplichtingen op te leggen.Indien een marktpartij op een relevante markt veertig tot vijfenvijftig
procent marktaandeel heeft is het aannemelijk dat hij aanmerkelijke marktmacht
heeft. Dit moet echter bevestigd worden door bijkomende factoren die een indicatie
geven van de marktstructuur, zoals gegevens van relatieve marktaandelen van
concurrenten op dezelfde relevante markt. Ook de structuur of het gedrag van
de betrokken marktpartij hebben invloed op het oordeel of sprake is van aanmerkelijke
marktmacht. Voorbeelden bijkomende factoren Relatief marktaandeelVoor het vaststellen van de onderlinge concurrentieverhoudingen is het van
belang te bepalen wat de marktaandelen van de andere spelers op de markt zijn.
Zijn de andere marktaandelen een stuk kleiner of erg verdeeld, dan staat de
zorgaanbieder of de zorgverzekeraar waar het om gaat sterker dan wanneer de
andere spelers ongeveer even groot zijn.  Omvang en financieel vermogen van de ondernemingEen zorgaanbieder of zorgverzekeraar die onderdeel
uitmaakt van een grote en financieel krachtige onderneming kan uiteraard veel
makkelijker investeren en de concurrentie aangaan dan wanneer de financiële
reserves beperkt zijn.   Commerciële voordelenDoor het aanbieden van een groot assortiment kan concurrentievoordeel
ontstaan. Voor een klant is het aantrekkelijk alles bij één
aanbieder af te nemen. Ook het voeren van een bekend merk (dat makkelijk ver-
koopt) of het hebben van een volledig netwerk van serviceverleners (eigen
produc- tie en eigen vervoer en dergelijke) kan een belangrijk voordeel zijn.Technische voordelenDeze voordelen zijn meestal aanwezig in de vorm van vergunningen, octrooien,
knowhow-licenties en auteursrechten.   AanbodfactorenDeze factoren zien op de mate waarin toetre- ding wordt bemoeilijkt door bijvoorbeeld
schaalvoordelen, zeer hoge investeringskosten, milieurestricties, beperkte
goede locaties en wettelijke en technische belemmeringen.Ook marktpartijen met een marktaandeel tussen de vijfentwintig en veertig
procent kunnen door een combinatie van bijkomende factoren aanmerkelijke marktmacht
hebben, ongevoelig zijn voor concurrentie en zo de ontwikkeling van de markt
belemmeren. Zo kan marktmacht samenhangen met specifieke machtsinstrumenten
zoals de toegang tot bepaalde essentiële voorzieningen. Hierbij valt
te denken aan een situatie waarin het voor de markttoetreding van nieuwe aanbieders
van cruciaal belang is om toegang te verkrijgen tot bepaalde kostbare technologie
of tot bepaalde databanken, waarover een bestaande marktpartij als gevolg
van zijn historisch gegroeide positie beschikt. Ook in dat geval moet het
mogelijk zijn om een marktpartij passende verplichtingen op te leggen om te
voorkomen dat de specifieke machtsinstrumenten ten nadele werken van zwakkere
concurrenten of nieuwe toetreders.Het gelijk speelveld kan verder beperkt worden door de mogelijkheid van
een zittende marktpartij bepaalde activiteiten langdurig niet marktconform
(te laag) te prijzen. Op een markt die niet betwistbaar is, komt in het algemeen
geen vernieuwing op gang. Nieuwe toetreders raken afgeschrikt door de lage
marges, waardoor de status quo in de markt gehandhaafd blijft en de ontwikkeling
van de concurrentie niet op gang komt.Tevens kan de zorgautoriteit aan zorgaanbieders of verzekeraars die in
staat zijn hun aanmerkelijke marktmacht op de ene markt over te hevelen naar
een aangrenzende markt onder niet marktconforme voorwaarden, bijvoorbeeld
door koppelverkoop of bundeling van producten, verplichtingen opleggen. Ook
dit kan namelijk de ontwikkeling van de concurrentie belemmeren. Deze verplichtingen
kunnen ook de aangrenzende markt betreffen.Indien een marktpartij minder dan vijfentwintig procent marktaandeel heeft
op een relevante markt dan is het onwaarschijnlijk dat die partij zich onafhankelijk
van de markt kan gedragen.Verhouding begrip aanmerkelijke marktmacht en Europees
RechtUitgangspunt is dat het Nederlandse mededingingsrecht niet strenger of
soepeler mag zijn dan de Europese mededingingsregels. Lidstaten zijn echter
op basis van Verordening 1/20031 bevoegd om op
hun grondgebied strengere nationale mededingingswetten aan te nemen en toe
te passen die eenzijdige gedragingen van ondernemingen verbieden of bestraffen.
Die situatie is hier van toepassing. Om de overgang naar effectieve concurrentie
op de zorginkoopmarkt mogelijk te maken en te versnellen is een intensiever,
preventief toezicht op dergelijke eenzijdige gedragingen van zorgaanbieders
en verzekeraars op de inkoopmarkt geboden.Verhouding begrip aanmerkelijke marktmacht en MededingingswetDit wetsvoorstel gebruikt het begrip «aanmerkelijke marktmacht»
en geeft daarvan een kwalitatieve definitie. Het (Europees) mededingingsrecht
hanteert het begrip «economische machtspositie». Het onderscheid
in begrippenkader is gewenst omdat het sectorspecifieke markttoezicht van de zorgautoriteit aanvullend is op het algemene mededingingstoezicht.
De afweging of een partij aanmerkelijke marktmacht heeft sluit aan bij de
afweging die doorgaans ook gemaakt wordt bij het begrip economische machtspositie.
Het afwegingskader voor de beoordeling of een partij aanmerkelijke marktmacht
heeft is gebaseerd op de toepassingspraktijk (jurisprudentie en beschikkingen)
uit het algemene (Europese) mededingingsrecht inzake het bepalen of sprake
is van een economische machtspositie. Hierdoor kan worden aangesloten bij
de (internationale) jurisprudentie op dit gebied. Overigens heeft de toepassing
van het begrip aanmerkelijke marktmacht op grond van dit wetsvoorstel, geen
invloed op de door de NMa en de rechter gegeven toepassing van het begrip
economische machtspositie uit de Mededingingswet en het Europees Verdrag.Zoals gezegd hangt het onderscheid in begrippenkader samen met het aanvullende
karakter van het sectorspecifieke markttoezicht van de zorgautoriteit. Dit
karakter is in de eerste plaats duidelijk in de toezichtinstrumenten die kunnen
worden ingezet in verband met de positie die een marktpartij inneemt en zijn
gedragingen op die markt. Het aangrijpingspunt voor interventie en de daarbij
horende instrumenten die de NMa heeft op basis van de Mededingingswet verschillen
wezenlijk van die van de zorgautoriteit (en andere sectorspecifieke toezichthouders).
Volgens het algemene mededingingsrecht is het hebben van een economische machtspositie
op zichzelf geen probleem. Dat wordt het pas als een partij daar misbruik
van maakt. De NMa kan dan ook alleen optreden bij overtreding van het verbod
op misbruik van economische machtspositie. Bij startende markten is echter
een steviger instrumentarium nodig dat de mogelijkheid geeft preventief verplichtingen
op te leggen. Blijkt uit de marktanalyse dat op een deelmarkt daadwerkelijk
concurrentie niet tot stand komt en dat dit veroorzaakt wordt doordat een
partij aanmerkelijke marktmacht heeft, dan is het hebben van die macht op
zichzelf voldoende om een passende verplichting op te leggen. Met andere woorden:
misbruik is geen vereiste.In de tweede plaats wordt het aanvullende karakter duidelijk in het toepassingsgebied.
De zorgautoriteit kan alleen specifieke verplichtingen opleggen aan een partij
met aanmerkelijke marktmacht op een zorginkoopmarkt met vrije tarieven. De
NMa echter kan misbruik van economische machtspositie aanpakken op alle markten,
inclusief markten met prijsregulering. Voor de NMa gelden twee criteria: er
moet sprake zijn van een economische activiteit en er moet voldoende ruimte
zijn voor partijen om te concurreren. Concurreren op prijzen is daarvoor niet
noodzakelijk, het kan bijvoorbeeld ook gaan om concurrentie op kwaliteit.Overzicht: Taakverdeling zorgautoriteit – NMa ZorgautoriteitNMaWet marktordening gezondheidszorgMededingingswet Op gang brengen concurrentieIn stand houden concurrentie Creëren gelijk speelveld– Fusiecontrole – Kartelverbod – Verbod misbruik machtspositie Alleen op zorginkoopmarkt met vrije tarievenOok op markten met gereguleerde prijzenRelevante marktOm het marktaandeel te bepalen, moet de zorgautoriteit eerst volgens de
criteria van het algemeen mededingingsrecht de relevante markt afbakenen.
Daarbij kan de zorgautoriteit gebruik maken van het werk dat de NMa op dit
gebied al heeft verricht. Niettemin zal marktafbakening vaak intensief onderzoek
vergen, bijvoorbeeld rond substitueerbaarheid van producten. Zo kan de afbakening
van productmarkten al naar gelang de voorliggende casus variëren
van «ziekenhuiszorg» in den brede tot individuele (clusters van)
dbc's. Per cluster moet dan eerst de productmarkt afgebakend worden en vervolgens,
per productmarkt, de geografische markt (is er een nationale, regionale of
lokale markt).Specifieke verplichtingenDe zorgautoriteit kan aan een partij met aanmerkelijke macht één
of meer specifieke verplichtingen op leggen, met als doel zo veel mogelijk
een gelijk speelveld te creëren. De zorgautoriteit neemt daarbij de eisen
van proportionaliteit in acht. Dat wil zeggen dat de opgelegde verplichtingen
naar aard en inhoud moeten passen bij de geconstateerde specifieke marktsituatie
en de positie van de betrokken marktpartij daarin. Een verplichting mag ook
niet langer gelden dan nodig is. Het wetsvoorstel noemt een termijn van ten
hoogste drie jaar, waarna opnieuw moet worden bezien of en zo ja, welke verplichtingen
nodig zijn. Indien eventueel achteraf de marktontwikkeling anders blijkt uit
te pakken dan in de analyse van de zorgautoriteit ten tijde van het opleggen
van de verplichtingen is gemaakt, betekent dat niet dat de analyse van aanmerkelijke
marktmacht door de zorgautoriteit verkeerd is geweest.Het wetsvoorstel vult de gereedschapskist van de zorgautoriteit met diverse
verplichtingen die kunnen worden opgelegd. Bij ministeriële regeling
kunnen daaraan zo nodig verplichtingen worden toegevoegd. Kort gezegd gaat
het om de volgende verplichtingen:• bepaalde informatie op een bepaalde manier bekendmaken aan bepaalde
belanghebbenden;• afnemers in gelijke gevallen gelijk behandelen bij de levering
van bepaalde diensten;• een bepaalde dienst los leveren van andere diensten of de kosten
en opbrengsten van een bepaalde dienst scheiden van die van overige activiteiten
en daartoe een gescheiden boekhouding voeren;• onder redelijke voorwaarden voldoen aan elk redelijk verzoek van
een andere marktpartij tot onderlinge levering van diensten of beschikbaarstelling
van faciliteiten;• geen beduidend hogere capaciteit inkopen bij aanbieders in relatie
tot de capaciteit die de verzekeraar naar verwachting voor zijn verzekerden
nodig heeft;• een openbaar aanbod doen en in stand houden voor het medegebruik
van bepaalde diensten of faciliteiten en dit aanbod vooraf ter goedkeuring
aan de zorgautoriteit voor leggen;• een bepaalde berekeningsmethode of bepaalde toerekeningsprincipes
gebruiken bij het vaststellen van tarieven van bepaalde diensten of leveringen.RechtsbeschermingHet opleggen van een specifieke verplichting aan een partij met aanmerkelijke
marktmacht heeft zware consequenties voor die partij. Ook kunnen er veel belanghebbenden
bij betrokken zijn. Daarom volgt de zorgautoriteit in de regel de uitgebreide
openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3:5 van de Algemene wet bestuursrecht.
Het is wenselijk dat in het bijzonder bij deze besluiten van de zorgautoriteit
al in eerste aanleg alle relevante informatie uitputtend op tafel komt en
wordt afgewogen. Direct daarna moet toetsing door de rechter kunnen plaatsvinden;
de bezwaarprocedure is in die situatie niet van toepassing. Dit vanwege de
economische effecten van langdurige onzekerheid die des te sterker gevoeld
worden in een recent vrijgegeven markt. Bij besluiten eerder aan een partij
met aanmerkelijke marktmacht opgelegde verplichtingen in stand te houden gelden
deze argumenten minder. Dan kan de gebruikelijke voorbereidingsprocedure worden
gevolgd en staat de bezwaarprocedure wel open. Toepassingsgebied instrumentarium aanmerkelijke marktmachtDe hiervoor bedoelde bevoegdheden beperken zich tot delen van de zorginkoopmarkt
(de markt tussen verzekeraars en zorgaanbieders) waarvan de minister heeft
bepaald dat de tarieven vrij onderhandelbaar zijn. Dus zowel aan zorgaanbieders
als verzekeraars kunnen op de zorginkoopmarkt verplichtingen worden opgelegd
als zij aanmerkelijke marktmacht hebben. De bevoegdheden zijn niet van toepassing
op de zorgverzekeringsmarkt (de markt tussen verzekerden en verzekeraars).
Hiervoor zijn verschillende redenen. Ten eerste zijn verzekeraars die de Zorgverzekeringswet
uitvoeren al gewend aan concurrentie. Zo zijn ziekenfondsen onderling al steeds
meer gaan concurreren omdat zij stapsgewijs steeds meer risico zijn gaan dragen
in de uitvoering van de Ziekenfondswet (in 2003 voor zestig procent van de
uitgaven). Particuliere verzekeraars concurreren van oudsher met elkaar. Deze
verzekeringsmarkt is in die zin een bestaande markt waarop al langer geconcurreerd
wordt. De Mededingingswet biedt in principe voor bestaande markten voldoende
mogelijkheden om de concurrentie te bewaken door fusiecontrole, het verbod
op kartelvorming en het verbod op misbruik van economische machtspositie.
Anders is de situatie in de AWBZ-verzekeringsmarkt. Daar is juist géén
sprake van concurrentie in de uitvoering. Daar is dus uit de aard der zaak
geen behoefte aan instrumenten om de markt op gang te brengen of instrumenten
om mededingingsbeperkend gedrag aan te pakken.Ten tweede voorziet de Zorgverzekeringswet in wettelijke voorwaarden die
marktwerking en onderlinge concurrentie tussen zorgverzekeraars stimuleren.
Denk aan de verplichting landelijk te werken zodra een verzekeraar meer dan
850 000 verzekerden heeft; deze verplichting is ingevoerd om ervoor te
zorgen dat verzekerden in iedere regio iets te kiezen hebben. Denk ook aan
de acceptatieplicht in relatie tot de mogelijkheid jaarlijks van verzekeraar
te kunnen veranderen en aan het verbod op premiedifferentiatie. Hierdoor kunnen
verzekeraars zich nauwelijks onafhankelijk gedragen van de verzekerden. Ten
derde verdraagt het opleggen van extra generieke of specifieke verplichtingen
aan zorgverzekeraars op de zorgverzekeringsmarkt zich niet met de Derde schaderichtlijn.Het toepassingsgebied is ook begrensd omdat de aanmerkelijke-marktmachtinstrumenten
alleen kunnen worden ingezet op deelmarkten waar de tarieven vrij zijn. Het
doel van dit instrumentarium is om een deelmarkt op gang te brengen door een
gelijk speelveld te creëren. Vaste of maximumprijzen beperken echter
de ruimte voor concurrentie. Dus is er ook minder ruimte voor initiatieven
om concurrentie te bevorderen. Het is in deze situatie niet proportioneel
om partijen met aanmerkelijke marktmacht specifieke, aanvullende verplichtingen
op te leggen. De restconcurrentie die in het tariefgereguleerde deel aanwezig
is, kan worden gehandhaafd op grond van de Mededingingswet.5.3.3. Productomschrijvingen, contractvoorwaarden en transparantieReguleren van productomschrijvingen, contractvoorwaarden en transparantie
heeft zowel betrekking op deelmarkten mét als zonder vrije tarieven
en is voor alle drie de zorgmarkten van belang.Product- en prestatiebeschrijvingenReguleren van product- en prestatieomschrijvingen is gewenst wanneer er
in de sector geen eenduidigheid bestaat over de precieze producten en diensten
die marktpartijen gaan contracteren. Regulering is dus niet nodig als die
eenduidigheid er wel is. Eenduidige omschrijvingen maken een goede prijsvergelijking
mogelijk. Vooral bij markten in transitie kan dit helpen bij het op gang brengen
van marktwerking. Denk aan de dbc's die als prestatiebeschrijving zijn vastgelegd
in beleidsregels van het CTG. Als de zorgautoriteit een product-
of prestatieomschrijving heeft vastgesteld, mag een aanbieder geen tarief
in rekening brengen voor producten of prestaties die van de omschrijving afwijken.
Die vastlegging betekent ook dat de patiënt, verzekeraar en zorgaanbieder
weten waarover zij onderhandelen en wat de inhoud van de prestatie is. Overigens
is dit geen nieuw instrument. De desbetreffende bepalingen in dit wetsvoorstel
zijn overgeheveld uit de WTG, zoals gewijzigd door de WTG ExPres.ContractvoorwaardenBij regulering van contractvoorwaarden gaat het erom dat de zorgautoriteit
eisen kan stellen aan de voorwaarden waaronder een zorgproduct of -dienst
wordt geleverd. Eisen ten aanzien van contractvoorwaarden kunnen bijvoorbeeld
exclusieve levering tegengaan. Daarnaast gaat het bijvoorbeeld om het tegengaan
van onredelijke betalingscondities, onredelijk lange contracttermijnen of
om onredelijke voorwaarden bij het opzeggen van een contract.TransparantieConsumenten (patiënten en verzekerden) en andere marktpartijen hebben
goede informatie nodig om te kunnen kiezen met wie zij in zee gaan. Transparantie
is daarom essentieel in een systeem van gereguleerde marktwerking. In de zorg
heeft de patiënt of verzekerde vaak nog onvoldoende of te weinig begrijpelijke
informatie over wat een zorgaanbieder of verzekeraar te bieden heeft. Hij
weet van te voren vaak niet goed welke waar hij voor zijn geld zal krijgen.
Ook de verzekeraar heeft vaak nog onvoldoende zicht op vooral de prijs-kwaliteitverhouding
van een zorgaanbieder en hoe die zich laat vergelijken met die van andere
aanbieders. Aanbieders en verzekeraars zijn daarom verplicht om patiënten
en verzekerden te informeren over de prijs, kwaliteit en andere eigenschappen
van aangeboden producten en diensten. Dat moeten ze op zo'n manier doen dat
de informatie begrijpelijk is en gemakkelijk vergelijkbaar. De zorgautoriteit
kan hierover regels stellen en kan ingrijpen als marktpartijen weigeren om
bepaalde informatie openbaar te maken. Ingrijpen kan ook nodig zijn als er
wel informatie openbaar wordt gemaakt, maar op een onvoldoende begrijpelijke
of vergelijkbare manier. Als blijkt dat anderen niet voorzien in adequate
consumenteninformatie, is de zorgautoriteit ook bevoegd zelf zo nodig transparantiebevorderende
informatie te verzamelen, te bewerken en te publiceren.5.3.4. Administratie- en informatieverplichtingenDit wetsvoorstel regelt in navolging van de WTG dat zorgaanbieders en
verzekeraars verplicht zijn een administratie te voeren waaruit in ieder geval
blijkt:• de overeengekomen en geleverde prestaties;• aan wie deze prestaties zijn geleverd;• de daarvoor in rekening gebrachte tarieven, en• de in verband daarmee ontvangen of verrichte betalingen en vergoedingen
aan derden.De administratie-eisen gelden zowel voor deelmarkten met vrije tarieven
als voor de tariefgereguleerde deelmarkten. De zorgautoriteit kan nadere eisen
stellen aan de administratie onder meer om marktwerking te bevorderen, adequate
bedrijfsvoering te stimuleren, fraude te voorkomen. Ook kan zij ten behoeve
van de vergelijkbaarheid van gegevens voorschrijven dat uniforme principes
worden toegepast bij de toerekening van kosten en opbrengsten en bij het registreren
van gegevens over kwaliteit en producteigenschappen. De zorgautoriteit kan
bij die nadere eisen onderscheid maken naar deelmarkten. De zorgautoriteit kan regels stellen over de informatie die zorgaanbieders
en zorgverzekeraars aan consumenten beschikbaar moeten stellen. Daarbij gaat
het om de verplichting gegevens over de prijs, de kwaliteit en andere eigenschappen
van aangeboden producten en diensten kenbaar te maken op een zodanige wijze
dat deze gegevens voor consumenten gemakkelijk vergelijkbaar zijn.5.3.5. HandhavenBij handhaving gaat het om bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving.
De zorgautoriteit doet de bestuurlijke handhaving, het Openbaar Minister (uiteraard)
de strafrechtelijke. Ook de sociale zekerheid en het toezicht op financiële
markten kent een dergelijke verdeling. Over die verdeling wordt overlegd tussen
het handhavende bestuursorgaan en het Openbaar Ministerie.De zorgautoriteit doet de bestuurlijke handhaving: zij grijpt met bestuurlijke
middelen in als een bepaalde partij zich niet aan de regels houdt. Het gaat
vooral om de naleving van voorschriften van technische aard (bijvoorbeeld
informatie- en administratievoorschriften), door de zorgautoriteit opgelegde
verplichtingen en gegeven aanwijzingen en om lichte overtredingen. Zij heeft
daarvoor de volgende instrumenten: aanwijzing, bestuursdwang en last onder
dwangsom, en bestuurlijke boete. Behalve de bestuurlijke boete kent ook de
WTG ExPres deze handhavinginstrumenten al toe aan het CTG. De bestuurlijke
boete is ook een aanvulling op de huidige handhavingsinstrumenten van het
CTZ, in navolging van de bevoegdheid die het CTZ in de Zorgverzekeringswet
is toebedeeld.Vanuit het oogpunt van reguleringszekerheid is, naast heldere communicatie
over de spelregels en over wat er van partijen wordt verwacht, ook van belang
dat de zorgautoriteit verplicht is een handhavingsplan op te stellen. Daarin
legt zij vast hoe zij omgaat met haar handhavende bevoegdheden.Naast de bestuursrechtelijke blijft ook de strafrechtelijke handhaving
bestaan. In het belang van een effectieve en efficiënte besluitvorming
over de wijze van handhaving en het verzamelen van informatie ten behoeve
van die handhaving, maakt de zorgautoriteit afspraken met de FIOD-ECD. Strafrechtelijke
handhaving is vooral aangewezen bij zware overtredingen, bijvoorbeeld valsheid
in geschrifte, oplichting en ander frauduleus handelen.5.3.6. SignalerenDe zorgautoriteit kan tegen situaties aanlopen waarvan zij vindt dat ingrijpen
noodzakelijk is, maar waarin zij zelf niet de meest gerede partij is om dat
te doen, dan wel niet over de juiste mogelijkheden beschikt. Zij heeft daarom
de bevoegdheid de minister te signaleren bepaalde concurrentiebevorderende
maatregelen te nemen (bijvoorbeeld de verlaging van toetredingsdrempels in
een deelmarkt of maatregelen ter verbetering van overstapmogelijkheden in
de zorgverzekeringsmarkt) of bepaalde marktconforme prikkels in te voeren.
Een dergelijk signalement kan ook gaan over het overbrengen van deelmarkten
van een gereguleerd prijsregime naar een situatie met vrije(re) prijs- en
prestatievorming en vice versa. Daarnaast kan de zorgautoriteit bijvoorbeeld
de NMa en andere toezichthouders signaleren over situaties waar naar het oordeel
van de zorgautoriteit mogelijk in strijd wordt gehandeld met regels waarop
die toezichthouders toezien. 6. TOEZICHT UITVOERING VERZEKERINGSWETTEN6.1. AlgemeenHet toezichtdomein van de zorgautoriteit strekt zich ook uit over de zorgverzekeraars
die de Zorgverzekeringswet uitvoeren en over de uitvoerders van de AWBZ. Naast
markttoezicht zoals hiervoor beschreven, gaat het om:• toezicht op de rechtmatige uitvoering van de Zorgverzekeringswet,• toezicht op de recht- en doelmatige uitvoering van de AWBZ.6.2. ZorgverzekeringswetDe Zorgverzekeringswet schoeit de nieuwe standaardverzekering voor curatieve
zorg op privaatrechtelijke leest. Particuliere ziektekostenverzekeraars die
onderling concurreren voeren de verzekering uit en mogen daarbij uitkeerbare
winst maken. De Zorgverzekeringswet legt deze verzekeraars in de eerste plaats
op verplichtingen die samenhangen met het sociale karakter van de verzekering.
Die verplichtingen waarborgen de publieke randvoorwaarden die de toegankelijkheid
van de verzekering en daarmee van de gezondheidszorg voor alle burgers garandeert.
Zo heeft de verzekeraar een acceptatieplicht en daaraan gekoppeld een verbod
op premiedifferentiatie. Dit betekent dat hij alle personen die in aanmerking
komen voor de zorgverzekering, moet accepteren op voor gelijke polissen gelijke
premies. Ook heeft de zorgverzekeraar een zorgplicht. Die houdt in dat hij
in geval van verstrekking in natura voldoende zorg moet contracteren. In geval
van restitutie moet hij voor de verzekerde bemiddelen bij de toegang tot de
gezondheidszorg. Om verzekeraars te compenseren voor daaruit voortvloeiende
voorspelbare verliezen is er een systeem van risicoverevening vooraf. Daarnaast
hebben zorgverzekeraars verplichtingen die gaan over de verzekeringstechnische
uitvoering van de wet en de verantwoording daarover. Het gaat onder meer om
de no-claimteruggaaf, het vrijwillige eigen risico, de informatievoorziening,
de klachtenafhandeling en het afleggen van verantwoording.De zorgautoriteit ziet erop toe dat de zorgverzekeraars hun wettelijke
verplichtingen nakomen, met andere woorden: zij ziet toe op de rechtmatige
uitvoering van de wet. Dat is geen toezicht op de rechtmatige besteding van
de voor de uitvoering van de Zorgverzekeringswet verkregen middelen. Dat verhoudt
zich namelijk niet met het privaatrechtelijke karakter van de verzekering.
Ook houdt de zorgautoriteit geen toezicht op het doelmatig functioneren van
verzekeraars. Het is de markt die uitwijst of een zorgverzekeraar al dan niet
efficiënt werkt. Kernpunt bij het toezicht op de nieuwe zorgverzekering
is dat de overheid zich ervan vergewist dat zorgverzekeraars de verzekerden
leveren waar zij recht op hebben en dat de polissen de wettelijk geregelde
aanspraken afdoende dekken: niet minder maar ook niet meer.De zorgautoriteit heeft in dit kader geen rol en dus ook geen bevoegdheden
bij verzekeraars als het bijvoorbeeld gaat om de uitvoering van de aanvullende
particuliere ziektekostenverzekering.Informatie verzamelen en oordelenHet toezicht op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet betreft primair
de zorgverzekeringsmarkt. Op die markt probeert de verzekeraar zijn product
te verkopen aan aspirant-verzekerden. Tegelijk zijn de andere markten in beeld.
Zo is de zorginkoopmarkt van belang voor het toezicht op de verzekeringsmarkt,
om bijvoorbeeld na te gaan of de verzekeraar wel genoeg doet om aan zijn zorgplicht
daar waar het gaat om zorg in natura. De zorgverleningsmarkt is meer indirect
in beeld. Wat de aanbieder aan kwaliteit levert bepaalt mede
de waarde van de door de verzekeraar ingekochte naturazorg. Dit is voor de
verzekerde een aspect dat hij kan laten meewegen in zijn keuze voor een bepaalde
verzekeraar. Omdat de zorgautoriteit de bevoegdheid krijgt van zowel de verzekeraars
als de aanbieders informatie te verlangen, is gewaarborgd dat zij ook bij
het toezicht op de uitvoering van de verzekering alle relevante aspecten kan
betrekken bij haar oordeelsvorming.De zorgautoriteit vult haar toezicht in aan de hand van een risicoanalysemodel.
Dit betekent dat de zorgautoriteit niet jaarlijks op alle aspecten van de
uitvoering informatie opvraagt bij de verzekeraars en daarover oordeelt en
rapporteert. De risicoanalyse is er voor om te bepalen en te onderbouwen aan
welke aspecten de zorgautoriteit in een bepaald jaar specifiek aandacht besteedt.
Het gaat daarbij in principe om een beperkt aantal aspecten, om het toezicht
zo goed mogelijk te richten. Sommige aspecten komen ieder jaar terug, zoals
de vraag of de polissen in overeenstemming zijn met de Zorgverzekeringswet.
Andere aspecten komen om de zoveel jaar aan bod of ad hoc op basis van signalen
dat het met de uitvoering niet goed gaat. Bijvoorbeeld over de administratieve
en technische eisen die de Zorgverzekeringswet aan zorgverzekeraars stelt.
De zorgautoriteit volgt de uitvoering van de Zorgverzekeringswet zoveel mogelijk
aan de hand van een beperkt aantal prestatie-indicatoren voor de zorgverzekeraars.
Bronnen voor informatie zijn de jaarverantwoordingen van de verzekeraars en
de oordelen en bevindingen van hun accountants. De zorgautoriteit kan zo nodig
ook zelfstandig informatie verzamelen of verifiëren bij verzekeraars.
Door deze werkwijze hoeft de toezichthouder niet voortdurend bij alle zorgverzekeraars
informatie op te vragen over alle aspecten van de uitvoering van de Zorgverzekeringswet.
Zij kan zich richten op die informatie die nodig is om zich een oordeel te
vormen over het aspect van uitvoering dat specifiek toezicht vergt op grond
van de risicoanalyse.De zorgautoriteit stelt jaarlijks een samenvattend rapport op over de
uitvoering van de Zorgverzekeringswet. De minister benut dit voor zijn verantwoording
aan het parlement.InterventieDe zorgautoriteit heeft verschillende mogelijkheden om te interveniëren.
Het gaat daarbij om het geven van een aanwijzing, het opleggen van bestuursdwang
(waar onder last onder dwangsom) en het opleggen van een bestuurlijke boete.
De aanwijzing en de last onder dwangsom, zijn instrumenten om toekomstige
overtredingen te vermijden en om het gevolg van al opgetreden overtredingen
voor zover mogelijk ongedaan te maken. De bestuurlijke boete is bedoeld om
al begane overtredingen te bestraffen.Ook DNB heeft ten behoeve van zijn prudentieel toezicht de beschikking
over verschillende interventiemogelijkheden. Hij zet die middelen in vanuit
zijn toezicht op de financiële aspecten. De interventies van de zorgautoriteit
richten zich vooral op de goede uitvoering door en het gedrag van verzekeraars
in de relatie met hun verzekerden.De activiteiten van de ene toezichthouder kunnen het terrein van de andere
toezichthouder raken. Zo is de situatie denkbaar waarin DNB maatregelen treft
om de financiële positie van een verzekeraar op orde te brengen die wringen
met het toezichtbeleid van de zorgautoriteit wat betreft de goede uitvoering
van de zorgverzekering. Ook kunnen interventies van de zorgautoriteit gericht
op de verbetering van de uitvoering van de Zorgverzekeringswet zodanig financiële
consequenties hebben dat DNB daar geen genoegen mee kan nemen. Daarom moeten
DNB en de zorgautoriteit over dit soort gevallen onderling afstemmen.
Het wetsvoorstel voorziet hierin. Zie verder ook paragraaf 8.2.6.3. AWBZDe zorgautoriteit zet het toezicht van het CTZ voort op de recht- en doelmatige
uitvoering van de AWBZ. Zij houdt toezicht op de uitvoeringsorganen (zorgverzekeraars),
zorgkantoren en het Centraal Administratiekantoor AWBZ (CAK). Het kabinet
beraadt zich over toekomst van de AWBZ en de positie van de zorgkantoren binnen
de uitvoeringsstructuur van de AWBZ. Tot die tijd verandert er niet veel in
het benodigde toezicht. Wel zal de zorgautoriteit voortzetten wat het CTZ
begonnen is, namelijk in het toezicht meer aandacht geven aan de prestaties
van de uitvoeringsorganisatie AWBZ. Daarbij valt vooral te denken aan het
goed inspelen op de zorgvraag van cliënten en op het bereiken van goede
onderhandelingsresultaten met de aanbieders.Het toezicht op de AWBZ was voor het grootste deel geregeld via de Ziekenfondswet.
De grondslag hiervoor vervalt als de Zorgverzekeringswet in werking treedt.
Om te voorkomen dat er een gat val, regelt de Invoeringsen aanpassingswet
Zorgverzekeringswet het toezicht op de AWBZ. De bepalingen die betrekking
hebben op de toezichttaken en -bevoegdheden van de zorgautoriteit zijn vervolgens
overgenomen in dit wetsvoorstel. In deze toelichting wordt verder niet ingegaan
op het toezicht op de uitvoering van de AWBZ.7. ROLVERDELING MINISTER VAN VWS EN ZORGAUTORITEIT7.1. HoofdlijnenDe hoofdlijn van de rolverdeling tussen de minister en de zorgautoriteit
is dat de minister het beleid bepaalt en dat de zorgautoriteit verantwoordelijk
is voor de uitvoering. De minister bepaalt welke vrijheden mogelijk zijn op
concrete deelmarkten en bepaalt het instrumentarium, en daarmee de speelruimte
van de zorgautoriteit op verschillende typen markten. Met andere woorden:
de minister beslist over politieke vraagstukken zoals het te hanteren stelsel,
het bestuurlijke systeem, de wettelijke bevoegdheden en welke deelmarkten
voor verdere deregulering in aanmerking komen. Hij is daarop aanspreekbaar
door het parlement. De zorgautoriteit beslist over vaktechnische vraagstukken:
regulering per deelmarkt binnen wettelijke kaders, toepassen van regulering
op individuele ondernemingen, monitoren, toezicht en handhaving.Binnen de randvoorwaarden die het Europese en Nederlandse (mededingings)recht
stelt houdt de minister van VWS een belangrijke rol bij de bepaling in welke
mate en in welke vorm marktwerking in een deelmarkt gewenst is en welke instrumenten
daarvoor beschikbaar zijn. Dit blijven politieke besluiten waarover de minister
van VWS verantwoording aan het parlement aflegt. De minister kan bij het delegeren
van de uitvoering vrijheid laten aan de zorgautoriteit. Concreet gaat het
dan bijvoorbeeld om het opleggen van transparantie-eisen ten aanzien van zaken
als de bekendmaking van prijzen en tarieven, de kostprijsopbouw van de prijzen,
de inhoud van het product dat wordt aangeboden en dergelijke. Tevens gaat
het om het vaststellen van daadwerkelijke prijzen in geval van tariefregulering. 7.2. UitwerkingHet volgende overzicht geeft enkele voorbeelden van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen minister en zorgautoriteit.Overzicht: Verantwoordelijkheidsverdeling minister –
zorgautoriteit MinisterZorgautoriteit Op welke deelmarkten tarieven worden vrijgelaten
(art 2, tweede lid, of art. 7, eerste lid, onder c).Marktanalyse (ten behoeve van en na beslissing minister) (art. 31), Opsporen
en aanpakken marktverstorende factoren en partijen (artt. 31, 34, derde lid,
36, zevende lid, en 37, vierde lid), Opleggen verplichtingen aan partijen
met aanmerkelijke marktmacht (art. 42), Signaleren aan minister van structurele
marktbelemmeringen en oplossingsmogelijkheden (art. 21, tweede lid). Indien tariefregulering: welk vorm (bijvoorbeeld
maximumtarief, punttarief, bandbreedtetarief) (art. 7, eerste lid, onder c). Eventueel op verzoek minister doen van uitvoeringstoets
(art. 21, eerste lid), Uitwerken juiste beleidsregel en toepassen (art. 50). Indien tariefregulering: of en zo ja, in welke sectoren
moet worden bezuinigd of meer geld nodig is (art. 7, eerste lid, onder c). Eventueel op verzoek minister doen van uitvoeringstoets
(art. 21, eerste lid), Uitwerken juiste beleidsregel en toepassen (art. 50). Toekennen of ontnemen van bevoegdheden en instrumenten
aan de zorgautoriteit (bevoegdheid als medewetgever). Eventueel op verzoek minister doen van uitvoeringstoets (art. 21, eerste lid). Ingrijpen in de uitvoeringsstructuur van de Zorgverzekeringswet
of AWBZ (bevoegdheid als medewetgever). Eventueel
op verzoek minister doen van uitvoeringstoets (art. 21, eerste lid). In uitzonderlijke gevallen eventueel aanwijzing geven
over welke onderwerp de zorgautoriteit voorschriften moet maken (art. 7, eerste
lid, onder b). Algemene voorschriften geven inzake
bijvoorbeeld transparantie (artt. 36 en 37), inrichting administratie (art.
34, derde lid), contractvoorwaarden (art. 39).Door middel van een algemene maatregel van bestuur of een algemene aanwijzing
aan de zorgautoriteit bepaalt de minister op welke deelmarkten vrije tariefvorming
van toepassing moet zijn. Het is dan verder aan de zorgautoriteit om via marktonderzoek
en op andere wijze de ontwikkeling op de markt te volgen. De zorgautoriteit
beslist zelf, op basis van het wettelijk kader, of een partij aanmerkelijke
marktmacht heeft en welke verplichtingen daarbij passen. Het is onwenselijk
de minister een oordeel te laten vellen over individuele marktpartijen, dat
is aan de rechter. De minister heeft dan ook geen bevoegdheden ten aanzien
van dergelijke beslissingen, anders dan het eventueel aanpassen van het wettelijk
kader.In deelmarkten waar vrije tariefvorming (nog) niet kan worden ingevoerd,
bepaalt de minister welke vorm van tariefregulering van toepassing moet zijn
(bijvoorbeeld maximum-, bandbreedte- of punttarief). De zorgautoriteit werkt
vervolgens een en ander uit in beleidsregels en past de beleidsregels toe.
Ook prestatieomschrijvingen worden door de zorgautoriteit in beleidsregels
vastgelegd. Als de zorgautoriteit een aanwijzing van de minister niet juist
opvolgt kan de minister een nieuwe aanwijzing geven. Omdat de zakelijke inhoud
van aanwijzingen worden voorgehangen bij het parlement is dit een behoorlijk
drukmiddel om de zorgautoriteit zo nodig op het juiste spoor te krijgen. Overigens
leert de ervaring met het CTG en het CTZ dat dit zelden of nooit nodig is.
Mocht de beleidsregel in strijd zijn met het recht of het belang van de volksgezondheid,
dan kan de minister dit zo nodig ter vernietiging voordragen aan de Kroon.De minister is verantwoordelijk voor de bewaking van het budgettair kader
zorg. Er kunnen om de collectieve lasten te beheersen, ingrepen in de
macrokostenontwikkeling nodig zijn. De minister bepaalt of, en zo ja, in welke
prijsgereguleerde sectoren wordt ingegrepen. Hij geeft via een aanwijzing
opdracht aan de zorgautoriteit om de beleidsregels dienovereenkomstig aan
te passen. Zo nodig kan een beleidsregel van de zorgautoriteit op voordracht
van de minister door de Kroon worden vernietigd op grond van strijd het belang
van de volksgezondheid. Dat omvat namelijk ook het ontbreken van financiële
middelen1. De zorgautoriteit is verantwoordelijk
voor de precieze wijze waarop kortingen verder worden ingevuld. Anderzijds
kan de minister tot het oordeel komen dat in bepaalde sectoren meer geld nodig
is. Ook dit kan betekenen dat beleidsregels moeten worden aangepast door de
zorgautoriteit. Ook hier heeft de minister aanwijzingsbevoegdheid en schorsings-
en vernietigingsrecht. Op deelmarkten met vrije tariefvorming bestaan andere
middelen om de macrokosten te beheersen en daarmee de betaalbaarheid van de
zorg als geheel te bewaken, bij voorbeeld door aanpassing van de verzekeringswetgeving.De zorgautoriteit is zelfstandig bevoegd algemene voorschriften te geven
over onderwerpen met een meer technisch karakter. Bijvoorbeeld omtrent transparantie,
contractvoorwaarden en de inrichting van de administratie. Vanwege dit technische
karakter is het niet nodig dat de minister deze voorschriften goedkeurt. Overigens
heeft het CTG al met de WTG ExPres de bevoegdheid gekregen om zelfstandig
voorschriften te geven. De bevoegdheid voorschriften te geven geldt zowel
voor markten met vrije als met gereguleerde tarieven. Mocht de minister vinden
dat over een bepaald onderwerp voorschriften nodig zijn, dan kan hij de zorgautoriteit
een algemene aanwijzing geven. Uiteraard moet de zorgautoriteit op dat onderwerp
wel bevoegd zijn. Daarnaast behoudt de minister het recht om op basis van
zijn algemene aanwijzingsbevoegdheid de zorgautoriteit te verplichten door
haar opgestelde voorschriften te veranderen dan wel in te trekken of om, in
het uiterste geval, gebruik te maken van zijn recht het besluit ter vernietiging
voor te dragen bij de Kroon.Ten slotte. Thans moeten de beleidsregels van het CTG worden goedgekeurd
door de minister. In zijn beleidsregels geeft het CTG, net als straks de zorgautoriteit,
aan op welke manier het van zijn bevoegdheden gebruik maakt en welke normen
het daarbij hanteert. De beleidsregels hebben vooral een economisch-technisch
karakter. De minister beschikt al over een aanwijzingsrecht vóóraf
en een vernietigingsrecht achteraf inzake die beleidsregels. De goedkeuringseis
ten aanzien van beleidsregels komt daar nog bij. In juridische zin is het
vernietigen van een eerst door de minister goedgekeurde beleidsregel nauwelijks
te verdedigen. Indien wijziging of intrekking beslist nodig is wordt de aanwijzingsmogelijkheid
gebruikt of, in het uiterste geval, de mogelijkheid het besluit te vernietigen.
De tijd die gemoeid is met de goedkeuring, acht weken plus vier weken bij
verlenging van de goedkeuringstermijn, tast de gewenste slagvaardigheid aan.
Het laten vervallen van de goedkeuringseis heeft ten slotte het voordeel dat
al in een vroeg stadium goed moet worden afgewogen of een aanwijzing nodig
is en hoe die er precies uit moet zien. Alles overziende is de regering van
mening dat, anders dan onder de WTG, de beleidsregels van de zorgautoriteit
niet onderhevig dienen te zijn aan ministeriële goedkeuring.7.3. Signalementen en rapporten zorgautoriteitEen belangrijke activiteit van de zorgautoriteit is het monitoren van
marktontwikkelingen. Mede op basis daarvan kan de zorgautoriteit de minister
van signalementen voorzien. Hierdoor kan bij de uitvoering verkregen informatie
worden betrokken bij nieuw beleid of nieuwe regelgeving. Ook kan de informatie
van de zorgautoriteit leiden tot initiëring van nieuw beleid.
De signalering door de zorgautoriteit kan bijvoorbeeld op de volgende zaken
betrekking hebben:• het al dan niet overhevelen van deelmarkten naar een regime van
vrije tariefvorming,• het opheffen van toetredingsbelemmeringen,• feitelijke ontwikkelingen in het domein van de zorgautoriteit die
van belang zijn om te beoordelen of de publieke belangen van toegankelijkheid,
kwaliteit en betaalbaarheid voldoende tot hun recht komen.Zoals eerder aangegeven stuurt de zorgautoriteit jaarlijks een samenvattend
rapport naar de minister over de uitvoering van de Zorgverzekeringswet. Ook
rapporteert zij jaarlijks over de uitvoering van de AWBZ. Desgevraagd rapporteert
de zorgautoriteit de minister over de uitvoerbaarheid en doeltreffendheid
van voorgenomen beleid of voorgenomen wet- en regelgeving op haar werkterrein.8. VERHOUDING ZORGAUTORITEIT TOT ANDERE REGULATORS EN
TOEZICHTHOUDERS8.1. Nederlandse MededingingsautoriteitWettelijke bevoegdhedenDe NMa ziet toe op naleving van de Mededingingswet. Het betreft het toezicht
op het kartelverbod (artikel 6 MW en artikel 81 EG-verdrag), toezicht op misbruik
van een economische machtspositie (artikel 24 MW en artikel 82 EG-verdrag)
en fusiecontrole. De NMa en de zorgautoriteit kunnen elkaar raken bij hun
taakuitoefening. Ten eerste omdat de zorgautoriteit de bevoegdheid heeft om
partijen met aanmerkelijke marktmacht bepaalde verplichtingen op te leggen.
In paragraaf 5.3.2 is het verschil uitgelegd tussen aanmerkelijke marktmacht
en economische machtspositie. Het feit dát een partij aanmerkelijke
marktmacht heeft is voldoende voor de zorgautoriteit om hem een passende specifieke
verplichting op te leggen. Het gaat immers om het bevorderen van startende
markten. Bij economische machtspositie moet sprake zijn van misbruik voordat
de NMa (of bij toepasselijkheid van het EG-verdrag de Europese commissie)
kan ingrijpen. Hier gaat het om het in stand houden van de concurrentie op
een markt. De tweede reden waarom de NMa en de zorgautoriteit in elkaars vaarwater
kunnen komen is dat beide toezichthouders marktmonitoring in hun takenpakket
hebben.AfstemmenDe zorgautoriteit is degene die zo nodig partijen aanwijst die aanmerkelijke
marktmacht hebben en hen passende verplichtingen oplegt; dit is het exclusieve
domein van de zorgautoriteit. Waar een partij met aanmerkelijke marktmacht
regelgeving overtreedt (bijvoorbeeld hem opgelegde aanvullende verplichtingen),
is de zorgautoriteit de aangewezen partij om op te treden. Is sprake van misbruik
van economische machtspositie, dan is de NMa de bevoegde toezichthouder. Bij
samenloop van bevoegdheden wordt bezien of de zorgautoriteit op grond van
haar eigen bevoegdheden op kan treden of dat het vanwege de effectiviteit
van het wettelijk instrumentarium of vanwege de efficiëntie meer voor
de hand ligt dat de zaak door de NMa dan wel gezamenlijk wordt behandeld.
In deze gevallen vindt overleg plaats tussen de zorgautoriteit en de NMa over
de wijze van in behandeling nemen van de zaak. Dit is vergelijkbaar met de
verhouding tussen de OPTA en de NMa. Achtergrond is dat interventie op grond
van sectorspecifieke wetgeving zich vooral richt op het stimuleren van concurrentie
zodat optreden van de NMa dan niet meer nodig is. Wel moeten de zorgautoriteit
en de NMa steeds in onderling overleg van dit uitgangspunt kunnen afwijken
in die gevallen waarin optreden van de NMa effectiever of efficiënter
is. Daarnaast wordt geregeld dat, indien de zorgautoriteit niet binnen redelijke
termijn optreedt, de NMa alsnog haar bevoegdheden inzake misbruik van een
economische machtspositie kan inzetten. Verder is van belang dat de zorgautoriteit
en de NMa algemene mededingingsbegrippen eenduidig uitleggen. Ook hier wordt
aangesloten bij hoe een en ander is geregeld in de relatie tussen de OPTA
en de NMa1: de zorgautoriteit richt zich naar
de uitleg van begrippen die de NMa hanteert in het kader van de toepassing
van het mededingingsrecht.Informatie uitwisselenOm de monitortaken goed te kunnen uitvoeren, moeten beide toezichthouders
informatie kunnen uitwisselen. De NMa kan op basis van de Mededingingswet
informatie verstrekken aan andere, sectorspecifieke mededingingstoezichthouders.
De zorgautoriteit heeft een wederkerige bevoegdheid. Daarnaast dienen de zorgautoriteit
en de NMa elkaar te informeren over zaken en ontwikkelingen die op enige andere
wijze van belang zijn voor elkaars functioneren. Ook kunnen de NMa en de zorgautoriteit
zaken van groot gezamenlijk belang gezamenlijk voorbereiden.SamenwerkingsprotocolWaar de bevoegdheden en instrumenten van de NMa en de zorgautoriteit elkaar
raken, leggen zij onderlinge afspraken vast in een samenwerkingsprotocol.
Het samenwerkingsprotocol zal vergelijkbaar zijn met het protocol tussen de
OPTA en de NMa over de wijze van samenwerking bij aangelegenheden van wederzijds
belang.8.2. Andere regulators en toezichthoudersDe Nederlandsche Bank (DNB)DNB en de zorgautoriteit hebben elk hun eigen specifieke taken. DNB verleent
vergunningen aan aspirant-verzekeraars en houdt toezicht op de vergunningvoorwaarden
voor en de solvabiliteitseisen aan zorgverzekeraars. De zorgautoriteit ziet
toe op de goede uitvoering van de Zorgverzekeringswet door de zorgverzekeraars.
Dit laat onverlet dat de informatie die beide toezichthouders nodig hebben
om hun taken uit te voeren deels overlapt. Daarom hebben DNB en de zorgautoriteit
de bevoegdheid informatie uit te wisselen. Ook stellen zij gezamenlijk een
protocol op met het oog op de stroomlijning van de informatiestromen van verzekeraars
naar deze toezichthouders zodat de hieruit voortvloeiende administratieve
lasten zoveel mogelijk beperkt worden.Autoriteit Financiële Markten (AFM)De AFM is belast met het zogeheten gedragstoezicht op financiële
markten als bedoeld in de WFD. Het gaat hierbij om de basisvereisten waaraan
financiële dienstverleners moeten voldoen om een fatsoenlijke distributie
van financiële producten te waarborgen. Ook (zorg)verzekeraars zijn financiële
dienstverleners. De WFD en het bijbehorend toezicht regelen dat verzekeraars,
waaronder verzekeraars die zorgverzekeringen aanbieden, geen misleidende reclame
verspreiden en de consument deskundig en juist voorlichten en eventueel adviseren.
De WFD en het toezicht strekken zich ook uit tot intermediairs zoals assurantietussenpersonen.
Doordat de AFM over het algemene gedragstoezicht gaat en de zorgautoriteit
zich met name richt op de zorgverzekering zelf, is te verwachten dat het raakvlak
tussen AFM en zorgautoriteit beperkt zal zijn. Waar taken elkaar raken zal
het vooral gaan om informatie voor consumenten over eigenschappen van producten
en diensten ten behoeve van de vergelijkbaarheid van die informatie (artikel
37). Voor het geval hun taken elkaar raken, maken de zorgautoriteit en de
AFM een samenwerkings- en afstemmingsprotocol. Ook hebben de AFM en zorgautoriteit
de bevoegdheid onderling informatie uit te wisselen ter voorkoming
van onnodige administratieve lasten.College voor zorgverzekeringen (CVZ)Ook voor het CVZ en de zorgautoriteit geldt dat zij elk hun eigen specifieke
taken hebben. Het CVZ heeft onder andere als taak het toekennen van de vereveningsbijdrage
uit het Zorgverzekeringsfonds aan zorgverzekeraars. Hier raken de taken van
het CVZ en de zorgautoriteit elkaar. De zorgautoriteit houdt namelijk toezicht
op de aantallen en kenmerken van verzekerden met het oog op een adequate uitvoering
van de vereveningsbijdrage uit het Zorgverzekeringsfonds door het CVZ. Om
hun taken goed te kunnen uitoefenen, kunnen zowel de zorgautoriteit, als het
CVZ regels stellen over de administratie door zorgverzekeraars. Om te voorkomen
dat de verzekeraars zwaarder worden belast dan noodzakelijk, moeten de zorgautoriteit
en het CVZ elkaar consulteren voordat zij deze regels stellen. Het CVZ en
de zorgautoriteit mogen onderling informatie uitwisselen.Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)De IGZ houdt onder andere toezicht op de Kwaliteitswet zorginstellingen,
de Wet BIG en de Wet BOPZ. De IGZ ontleent zijn bevoegdheid informatie te
verzamelen aan die wetten en aan de Algemene wet bestuursrecht. Het toezicht
omvat zowel algemeen preventief toezicht, thematisch toezicht, toetsing van
dwangopnamen en dwangbehandelingen, als interventie. Dit laatste gebeurt meestal
naar aanleiding van een melding of calamiteit.Informatie over de kwaliteit van de geleverde zorg is ook noodzakelijk
om consumenten in staat te stellen gefundeerde keuzen te maken. De huidige
basisset prestatie-indicatoren zoals die voor ziekenhuizen wordt toegepast,
geeft de consument een algemeen beeld over het ziekenhuis, maar nog niet over
veel voorkomende behandelingen. Mede daarom heeft de IGZ besloten te laten
onderzoeken welke kwaliteitsindicatoren gebruikt kunnen worden bij de dbc's
uit het B-segment. De verwachting is dat er voldoende betrouwbare indicatoren
gevonden kunnen worden om aan elke dbc uit het B-segment één
of meerdere kwaliteitsindicatoren te koppelen. Dat vergt echter nog het nodige
onderzoek, waarbij de zekerheid van de uitkomst moet worden afgewogen tegen
de administratieve lasten die het creëert. De IGZ overlegt hierover met
de sector en streeft ernaar dat de algemene ziekenhuizen met ingang van 2006
op basis van afgesproken indicatoren kwaliteitsinformatie samenstellen.Ook in de geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg, forensische zorg,
gehandicaptenzorg, ouderenzorg en thuiszorg worden indicatoren ontwikkeld
om de kwaliteit van de (organisatie van de) zorg te kunnen meten. De eerste
pilots hebben plaatsgevonden; op korte termijn zijn de eerste resultaten voor
de ouderenzorg te verwachten. In de sector verpleging en verzorging zijn inmiddels
normen voor verantwoorde zorg ontwikkeld. Deze normen zijn mede bepalend voor
de uiteindelijke set indicatoren die de IGZ gaat gebruiken. Het streven is
de indicatoren die de IGZ ontwikkelt niet alleen te gebruiken voor het toezicht
van de IGZ, maar ook te benutten voor het jaardocument maatschappelijke verantwoording
en de kwaliteitskaart.Om de administratieve lasten te beperken, sluit de zorgautoriteit waar
mogelijk aan bij bestaande informatiestromen zoals beschikbaar bij de IGZ.
De wederzijdse informatie-uitwisseling is met de WTG ExPres al in de WTG vastgelegd.
Die wordt in dit wetsvoorstel gehandhaafd. De IGZ en de zorgautoriteit zullen
de lopende samenwerkingsovereenkomst aan de WMG aanpassen wanneer deze in
werking treedt. Fiscale Inlichtingen- en opsporingsdienst en Economische
controledienst (FIOD-ECD)De FIOD-ECD heeft op grond van de huidige WTG een rol bij het verzamelen
van beleidsgegevens, toezicht en opsporing van strafbare feiten bij zorgaanbieders
en verzekeraars. De FIOD-ECD doet voor het CTG ook thematische onderzoeken.
Verder is de FIOD-ECD belast met de opsporing van strafbare feiten op grond
van de Wet economische delicten en daarmee samenhangende overtredingen van
het algemeen strafrecht. Dit wetsvoorstel handhaaft deze rol van de FIOD-ECD,
mede met het oog op het bestrijden van fraude in de zorg. De medewerkers van
de FIOD-ECD worden daarom ook aangewezen als toezichthouder op deze wet.9. NEDERLANDSE ZORGAUTORITEIT9.1. Zelfstandig bestuursorgaanOnafhankelijkEen effectieve zorgautoriteit zal een echte autoriteit moeten zijn op
het gebied van het (markt)toezicht in de zorg: gezaghebbend, slagvaardig en
onafhankelijk. Dit betekent dat de zorgautoriteit:• deskundig en betrouwbaar is en gevoel heeft voor verhoudingen (gezaghebbend);• waar nodig snel optreedt en terughoudend is waar mogelijk (slagvaardig);• zich op de hoogte stelt van relevante feiten en relevante belangen
en daarop haar oordelen baseert (onafhankelijk).Het is niet genoeg om de zorgautoriteit daarvoor de juiste instrumenten
te geven en de rolverdeling met de minister helder neer te zetten. Ook de
bestuurlijk-juridische status van de zorgautoriteit moet passen bij wat van
haar verwacht mag worden. Verder is de stijl van toezicht en bestuur belangrijk.Het wetsvoorstel geeft aan de zorgautoriteit de status van zelfstandig
bestuursorgaan (zbo), omdat de regering het wezenlijk vindt dat de zorgautoriteit
onafhankelijk kan opereren. Wezenlijk vanwege het voorkómen van belangenverstrengeling
en politieke bemoeienis bij besluiten in individuele gevallen en vanwege het
vermijden van beïnvloeding van oordelen van de zorgautoriteit. Het kabinetsstandpunt
van mei 2005 over het rapport «Een herkenbare staat: investeren in de
overheid» noemt onafhankelijkheid als belangrijkste motief om de uitvoering
van een overheidstaak als zbo te organiseren1.
Het standpunt noemt daarbij de zorgautoriteit als voorbeeld.De minister van VWS is zelf te zeer partij in de sturing van de zorg om
de zorgautoriteit als dienstonderdeel van het ministerie te kunnen laten functioneren
zonder afbreuk te doen aan haar gezag, slagvaardigheid en vooral onafhankelijkheid.
Niet de minister, maar de rechter moet de besluiten van de zorgautoriteit
in individuele zaken toetsen. Juist waar markten «gemaakt» worden
zullen marktpartijen te hoop lopen tegen besluiten van de zorgautoriteit.
Het ligt voor de hand dat belangenorganisaties of individuele marktpartijen,
met een beroep op hun belang, langs politieke weg zullen proberen te bereiken
dat de zorgautoriteit een voor hen gunstig besluit neemt. De ervaring met
andere markttoezichthouders leert dat de druk behoorlijk kan oplopen. Van
meet af aan moet duidelijk zijn dat met de zorgautoriteit niet te sollen valt
en dat lobbygedrag tot mislukken gedoemd is. Praktische voordelenHet toekennen van de zbo-status aan de zorgautoriteit heeft ook enkele
praktische voordelen. Het CTG en het CTZ – de samenstellende delen van
de zorgautoriteit – zijn thans zbo's en hebben daarom ervaring met wat
dit in de praktijk betekent voor de verhouding met de minister en de politiek.
Beide hebben bewezen een goed oog te hebben voor de grenzen van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen minister en zbo. Ook kan, door de zorgautoriteit geen dienstonderdeel
te maken van het ministerie, de nodige reorganisatie beperkt blijven tot het
CTG en het CTZ.9.2. Bestuurlijke inrichting en organisatieBestuurDe zorgautoriteit heeft een fulltime, professioneel bestuur van drie personen
dat leiding geeft aan de zorgautoriteit en dat direct aanspreekbaar is voor
de minister. Dit is klein genoeg om slagvaardig te kunnen zijn en groot genoeg
om de verschillende deskundigheden in het bestuur te verzamelen om het complexe
werkterrein van de zorgautoriteit adequaat te dekken. Hierdoor krijgt de zorgautoriteit
de nodige kracht en het nodige gezag. Vergelijking bestuur zorgautoriteit met bestuur CTG en CTZHet CTG heeft volgens de WTG een college van ten hoogste negen leden,
onder wie de voorzitter. Sinds 1 april 2004 heeft het CTG feitelijk zeven
leden. De voorzitter van het CTG is fulltime voor zijn taak beschikbaar, de
plaatsvervangend voorzitter anderhalve dag en de overige leden één
dag per week. Het CTZ bestaat volgens de Ziekenfondswet uit ten hoogste vijf
leden. Ook feitelijk zijn er vijf leden. De voorzitter van het CTZ is aangesteld
voor drie dagen, de overige leden voor één dag per week. Het
aantal bestuurders wordt dus teruggebracht van in totaal twaalf naar drie.De komende jaren moet de zorgautoriteit haar nieuwe rol in de praktijk
gaan waarmaken. De opbouw tot zorgautoriteit vraagt de nodige inzet van haar
bestuur. De regering acht het van belang dat de voorzitter van de zorgautoriteit
in de eerste fase zo nodig een beroep kan doen op een extra bestuurslid. Daarom
regelt dit wetsvoorstel dat de minister voor de eerste benoemingsperiode,
die maximaal vier jaar beslaat, een extra bestuurslid kan benoemen.Positie belangenorganisatiesDe WTG kent een bijzondere positie toe aan de belangenorganisaties (ook
wel: koepels) van zorgverzekeraars en zorgaanbieders. De minister moet op
grond van de WTG organisaties aanwijzen die geacht kunnen worden groeperingen
van aanbieders en verzekeraars te vertegenwoordigen. Het bestuursreglement
van het CTG stelt een aantal commissies (voorheen «kamers») in,
waarin de belangenorganisaties meedoen aan de voorbereiding van de beleidsregels
van het CTG. Het CTG stelt vervolgens, mede op grond van het advies van de
betrokken commissie, de beleidsregels vast. Op deze manier geeft het CTG invulling
aan de verplichting van artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb),
waarin staat dat een bestuursorgaan de nodige kennis moet vergaren over relevante
feiten en belangen voordat het een besluit neemt.De zorgautoriteit heeft als (markt)toezichthouder een andere rol dan het
CTG. Het past volgens de regering niet bij de rol van de zorgautoriteit om
de belangenorganisaties een vergelijkbare positie te geven als thans in het
CTG. Ook in het CTZ hebben belangenorganisaties geen bijzondere wettelijke
positie. Dit wetsvoorstel voorziet dan ook niet in het aanwijzen van representatieve
organisaties door de minister. Ook bevat het wetsvoorstel geen bepaling over
het kunnen instellen van commissies door de zorgautoriteit. Dit
betekent dat de zorgautoriteit zelf kiest hoe zij aan haar verplichting van
artikel 3:2 Awb voldoet. Dit kan bijvoorbeeld door, al dan niet in commissieverband,
deskundigen en belangenorganisaties te consulteren, maar ook door marktpartijen
gericht om een reactie te vragen, zoals de NMa doet met haar consultatiedocumenten.
In het bestuursreglement komt te staan hoe de zorgautoriteit aan haar verplichting
op grond van de Awb inhoud geeft. Om te waarborgen dat het consumentenperspectief
goed tot zijn recht komt, is in het wetsvoorstel afzonderlijk bepaald dat
de zorgautoriteit bij haar besluiten rekening houdt met de belangen van de
consument. Dit betekent dat de zorgautoriteit in haar belangenafweging het
consumentenbelang expliciet meeweegt.RechtspersoonlijkheidDe zorgautoriteit is een publiekrechtelijke rechtspersoon. Zij moet zelfstandig
kunnen deelnemen aan het rechtsverkeer, mede omdat de zorgautoriteit eigen
medewerkers in dienst zal hebben. Op deze wijze wordt de onafhankelijke positie
van de zorgautoriteit extra onderstreept. Immers, niet de minister stelt personeel
beschikbaar, maar de zorgautoriteit draagt daarvoor zelf de volledige verantwoordelijkheid.
Verder is er een praktische reden. Omdat de samenstellende delen van de zorgautoriteit
ook publiekrechtelijke rechtspersonen zijn, is op deze manier betrekkelijk
eenvoudig de overgang naar één organisatie te regelen. Ten eerste
gaat het om de overgang van het personeel van het CTG en het CTZ naar de zorgautoriteit.
Ten tweede betreft het de overgang van rechten en verplichtingen, roerende
en onroerende zaken, archieven en dergelijke. Ten derde gaat het om het overnemen
van lopende procedures.PersoneelDe arbeidsvoorwaarden voor het personeel van de zorgautoriteit zullen
hetzelfde zijn als die voor ambtenaren in de sector Rijk. Dit is conform de
regeling in de Zorgverzekeringswet voor het CVZ. De regering ziet geen reden
waarom voor personeel van een zbo andere arbeidsvoorwaarden zouden moeten
gelden dan voor rijksambtenaren. Op dit moment stellen het CTG en het CTZ
zelf de regels vast met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van hun personeel.
Er is voorzien in een overgangsperiode van ten hoogste vier jaar. Gedurende
deze periode zal de zorgautoriteit de arbeidsvoorwaarden van het personeel
nog mogen vaststellen. Tegelijkertijd zal echter de omzetting van de arbeidsvoorwaarden
naar ambtelijke arbeidsvoorwaarden worden voorbereid.BeheerskostenDe kosten van het CTG en het CTZ worden thans betaald uit de Algemene
Kas (de centrale kas voor de ziekenfondsverzekering) en het Algemeen Fonds
Bijzondere Ziektekosten (de kas voor de algemene verzekering bijzondere ziektekosten).
Vooruitlopend op en in verband met de oprichting van de zorgautoriteit ontvangt
het CTG bovendien sinds 2004 een bijdrage uit de begroting van VWS.De zorgautoriteit zal haar geld rechtstreeks uit 's Rijks kas krijgen,
ten laste van de begroting van het ministerie van VWS. De aanleiding hiervoor
is het streven het budgettair kader zorg om te vormen tot een financieel kader
waartoe alleen de uitgaven horen die rechtstreeks voortvloeien uit het op
grond van de Zorgverzekeringswet of de AWBZ geldende verzekeringspakket. De
zbo's op het gebied van de zorg zijn te beschouwen als organisaties van de
overheid voor ordening en toezicht op het terrein van de zorg. De beheerskosten
van deze zbo's hebben slechts een verwijderde relatie met de uitgaven in verband
met de verzekeringsaanspraken. Daarom is besloten tot financiering ten laste
van 's Rijks kas. Dit is ook zo geregeld in de Zorgverzekeringswet voor het
CVZ. In het verleden is voor de bekostiging van de zbo's op het terrein van
zorg al gekozen voor een budgetsysteem. Deze keuze is nu in de wet vastgelegd.
Budgettering is een geschikt instrument om het niveau van de beheerskosten
te sturen in relatie tot de te verrichten taken en de te realiseren output
en resultaten. Budgettering prikkelt de zorgautoriteit tot efficiëntie
binnen de eigen organisatie. Het is van belang dat de budgetteringssystematiek
niet alleen wordt gericht op inputfactoren, maar waar mogelijk juist ook op
de te leveren output en de te leveren resultaten. Ook dit komt overeen met
de regeling in de Zorgverzekeringswet voor het CVZ.Het financieel kader dat beschikbaar is voor de huidige zbo's op het terrein
van de zorg (CVZ, CTZ, CTG, CBZ, CSZ en SUO) bedraagt € 71,8 miljoen
voor 2006. Met ingang van 2007 gaat het structureel om € 70,3 miljoen
per jaar. De zorgautoriteit ontstaat door het CTG en het CTZ samen te voegen.
In 2005 is voor het CTG en het CTZ samen € 29,0 miljoen beschikbaar
(inclusief reorganisatiemiddelen). Op grond van jaarlijks in te dienen begrotingen
wordt besloten welk budget voor dat jaar beschikbaar is voor elk van de eerdergenoemde
zbo's. Daarbij wordt het structurele budget van het voorgaande jaar als referentiekader
gebruikt. Voor de zorgautoriteit wordt met ingang van 2007 vooralsnog een
budget van € 22,7 miljoen als referentiekader gebruikt, als zijnde
de optelling van het CTG en het CTZ. Uiteindelijk dient de financiering van
de zorgautoriteit gevonden te worden binnen het bovengenoemde financiële
kader voor alle zbo's op het terrein van de zorg.9.3. Instrumenten ministerDe minister van VWS is ten algemene verantwoordelijk voor de inrichting
van het zorgstelsel en de resultaten die dat voortbrengt. Dit betekent dat
de minister te allen tijde verantwoording moet kunnen afleggen aan het parlement
over de werking van dat stelsel en, meer in het bijzonder, over het functioneren
van de zbo's die een rol spelen in dat systeem, zoals de zorgautoriteit. Om
dit waar te maken heeft de minister instrumenten nodig waarmee hij op hoofdlijnen
sturing kan geven aan en toezicht kan houden op de zorgautoriteit. Een goed
werkende relatie tussen de minister en de zorgautoriteit is echter niet alleen
afhankelijk van duidelijk verdeelde verantwoordelijkheden en goede instrumenten.
De ervaring leert dat het minstens zo belangrijk is dat minister en zbo elkaar
kunnen vertrouwen. Dit betekent dat van weerskanten open communicatie nodig
is over wat er moet gebeuren en waarom. Ook betekent het dat de minister en
de zorgautoriteit elkaars verantwoordelijkheid serieus nemen en niet pogen
in de bevoegdheden van de ander te treden, ook niet bij zwaar weer.De instrumenten die de minister heeft om zijn beleidsinhoudelijke verantwoordelijkheid
te dragen kwamen al in hoofdstuk 7 aan bod. De instrumenten die de meer beheersmatige
zaken betreffen zijn:• benoemen en ontslaan van bestuursleden en hun bezoldiging en rechtspositie
vaststellen,• goedkeuren van bestuursreglement,• vaststellen van beheerskostenbudget,• goedkeuren van werkprogramma en begroting (jaarplan) en jaarrekening
(samen met jaarverslag: de jaarverantwoording).• regels stellen over inhoud en inrichting van het jaarplan, de jaarverantwoording,
de accountantsverklaring bij de jaarrekening en het daarbij gevoegde verslag
van bevindingen, alsmede van het onderzoek dat aan die verklaring en dat verslag
ten grondslag ligt,• samen met zorgautoriteit vaststellen informatiestatuut, • recht om informatie op te vragen bij de zorgautoriteit en ter plaatse
inzage te nemen in alle noodzakelijke informatie;• geven van algemene aanwijzingen voor de werkwijze en taakuitoefening
(zogenoemde huishoudelijke aanwijzingen),• besluiten ter vernietiging voordragen bij de Kroon wegens strijd
met het recht of het belang van de volksgezondheid,• tijdelijke voorzieningen treffen bij taakverwaarlozing.Het jaarplan en de jaarverantwoording van de zorgautoriteit zijn centrale
documenten in het verkeer tussen de minister en de zorgautoriteit. Via deze
documenten geeft de zorgautoriteit aan hoe zij de haar opgedragen taken denkt
te vervullen en welke middelen daarvoor nodig zijn. Achteraf legt zij verantwoording
af over de vervulling van de haar opgedragen taken en het gebruik van de daarvoor
beschikbaar gestelde middelen. De minister geeft door zijn goedkeuringsbevoegdheid
richting aan het jaarplan en verleent décharge op de jaarrekening.Op het gebied van het afleggen van verantwoording heeft zich een groot
aantal ontwikkelingen voorgedaan. De Algemene Rekenkamer publiceerde diverse
rapporten over rechtspersonen met een wettelijke taak. Ook stelde zij de «Handreiking
voor verslaggeving van rechtspersonen met een wettelijke taak» op. De
minister van Financiën zond in mei 1999 de kabinetsnota «Van beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording» naar de Tweede Kamer1. Deze stukken zijn het uitgangspunt voor het in dit wetsvoorstel vastgelegde
verantwoordingsproces. De wet bevat de hoofdlijnen van het proces, uitwerking
vindt plaats bij ministeriële regeling. Kern van het verantwoordingsproces
is dat de zorgautoriteit zich verantwoordt over de door haar uitgevoerde taken
en geleverde prestaties in de jaarverantwoording (jaarrekening plus jaarverslag).
De jaarverantwoording gaat onder meer in op de recht- en doelmatigheid van
de taakuitoefening en de bedrijfsvoering van de zorgautoriteit. Zo nodig kan
de minister informatie opvragen of onderzoek (laten) verrichten bij de zorgautoriteit
om een goed beeld te krijgen van het functioneren van de zorgautoriteit, het
financiële beheer en de doelmatigheid daarvan, en van de doelmatigheid
van de organisatie.De verantwoordingsdocumenten zijn verder van belang in de relatie tussen
de minister en de Staten-Generaal. Gezien zijn verantwoordelijkheid voor het
beleid en het stelsel vormt de minister zich, mede aan de hand van de verantwoordingsdocumenten,
een oordeel over het functioneren van de zorgautoriteit. Hij brengt dat oordeel
vervolgens ter kennis van de beide kamers der Staten-Generaal. Daarnaast zendt
de minister de samenvattende rapporten van de zorgautoriteit over de uitvoering
van de Zorgverzekeringswet en van de AWBZ naar de Staten-Generaal.9.4. ToezichtbeleidDe regering staat een zorgautoriteit voor ogen die ruimte geeft aan partijen
en terughoudend is in haar optreden. Omdat het in de gezondheidszorg om zwaarwegende
publieke belangen gaat, kan vertrouwen op de realisatie van die belangen niet
als een «blanco cheque» gegeven worden. Zeker in de eerste jaren
van het veranderingsproces is waakzaamheid van de zorgautoriteit geboden.
Naarmate partijen er zelf beter in slagen hun zaken op orde te hebben en zich
daarover transparant te verantwoorden, kan het toezicht terughoudender zijn.
De keerzijde van ruimte laten is dat bij overtreding van de regels de zorgautoriteit
daadkrachtig en effectief zal optreden.De zorgautoriteit zal een toezichtbeleid moeten formuleren en op schrift
stellen. Daarmee geeft zij op hoofdlijnen aan hoe zij haar wettelijke taken wil invullen en gebruik gaat maken van haar wettelijke bevoegdheden
(waaronder haar handhavende bevoegdheden). Uiteraard is het niet nodig dat
en soms zelfs ongewenst als de zorgautoriteit bij voorbaat in alles het achterste
van haar tong laat zien. Marktpartijen moeten echter wel op hoofdlijnen weten
waar zij aan toe zijn en wat hen boven het hoofd hangt. Teveel onzekerheid
levert het risico op dat partijen zich afwachtend opstellen waardoor de nodige
innovatie in kwaliteit en efficiëntie geen kans krijgt. Naast voldoende
duidelijkheid over de intenties van de zorgautoriteit, is ook duidelijkheid
nodig over de manier waarop zij om wil gaan met marktpartijen. De manier van
omgang moet ten dienste staan aan het gezag, de slagvaardigheid en onafhankelijkheid
van de zorgautoriteit.Het optreden van de zorgautoriteit moet voorspelbaar en transparant zijn.
Dit bevordert de stabiliteit van de markt en neemt onzekerheid over de interpretatie
van regels weg. Het is niet nodig en zelfs onwenselijk om op alles permanent
toezicht te houden. Marktpartijen hebben niet alleen ruimte nodig, maar ook
het vertrouwen dat zij die ruimte zelf kunnen invullen. Dit impliceert een
selectieve aanpak door de zorgautoriteit. Zo bepaalt zij op grond van risicoanalyses
waar zij haar aandacht op richt, mensen en middelen inzet en partijen eventueel
extra informatie vraagt. Dit betekent ook dat de zorgautoriteit geen capaciteit
inzet op onderwerpen waarvan uit de risicoanalyse blijkt dat het risico gering
is.9.5. EvaluatieHet wetsvoorstel voorziet erin dat elke vier jaar expliciet wordt stilgestaan
bij de doeltreffendheid en doelmatigheid van de zorgautoriteit. Het gaat hierbij
zowel om het interne en externe functioneren, als om de onderlinge verhoudingen
tussen de zorgautoriteit en de overige regulators en toezichthouders die een
rol spelen in de zorgsector. Bij de eerste evaluaties wordt ook de vraag meegenomen
of het opportuun is de zorgautoriteit in de NMa in te varen. De beslissing
hierover hangt er onder andere vanaf hoever de introductie van meer marktwerking
in de zorg is voortgeschreden. Hoe meer de zorg op een «echte»
markt lijkt, hoe minder reden er is de zorgautoriteit als sectorspecifiek
markttoezichthouder te handhaven. Voor de beslissing is echter ook van belang
dat, hoever de deregulering ook gekomen is, er altijd een taak blijft om toezicht
te houden op de goede uitvoering van de Zorgverzekeringswet en van de AWBZ.
De termijn van vier jaar is dezelfde die geldt voor de evaluatie van de OPTA.9.6. Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer heeft op grond van artikel 91, eerste lid, onder
d, van de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) de bevoegdheid onderzoek te doen
bij de zorgautoriteit. Zij had deze bevoegdheid ook ten aanzien van het CTG
en het CTZ. De Rekenkamer heeft toegang tot alle informatie waarover de zorgautoriteit
beschikt, hoe ook verkregen. Op grond van artikel 91, dertiende en veertiende
lid, CW 2001 mag zij echter informatie die naar zijn aard vertrouwelijk is
niet openbaar maken. Hierbij valt te denken aan bedrijfsgevoelige en privacygevoelige
informatie.De Rekenkamer adviseerde in haar brief van 22 februari 2005 onder
meer in de wet een bepaling op te nemen conform artikel 92, achtste lid (inmiddels
vernummerd tot artikel 93, zesde lid) van de Zorgverzekeringswet. Enerzijds
om te voorkomen dat de Rekenkamer belemmeringen ondervindt indien zij het
functioneren van de zorgautoriteit wil onderzoeken. Anderzijds om duidelijk
te maken dat ook de Rekenkamer gehouden is recht te doen aan de wettelijke
kaders waarbinnen de andere toezichthouders functioneren en waarmee de zorgautoriteit
gegevens uitwisselt. Dit advies is overgenomen. Aan de overige
aanbevelingen van de Rekenkamer is waar relevant aandacht besteed in deze
toelichting.De volledige brief van de Rekenkamer en de reactie daarop van de minister
van VWS zijn op verzoek van de Rekenkamer tegelijk met dit wetsvoorstel naar
de Tweede Kamer gezonden.10. GEVOLGEN VOOR BETROKKEN PARTIJEN10.1. VeldpartijenPatiënten en verzekerdenPatiënten en verzekerden (consumenten) krijgen op de verzekeringsmarkt,
de zorgverleningsmarkt en de inkoopmarkt een veel actievere rol dan zij nu
hebben. De consument zal vaker kunnen en moeten kiezen wat hij wil, van wie
hij dat wil krijgen en wat hij daarvoor wil betalen. Om weloverwogen te kunnen
kiezen is goede informatie nodig. Hierbij hoort in ieder geval ook kwaliteitsinformatie
en ervaringsinformatie.Om patiënten en verzekerden hierbij te helpen komt er bij de zorgautoriteit
een informatiepunt. Daar is informatie te krijgen over bijvoorbeeld producten,
prestaties, tarieven en contractvoorwaarden voor zover de zorgautoriteit die
reguleert. Ook kent de zorgautoriteit een meldpunt voor onregelmatigheden
op de zorgmarkten. Bijvoorbeeld onregelmatigheden die consumenten en anderen
tegenkomen bij zorgaanbieders of zorgverzekeraars op het vlak van administratie,
transparantie en fraude. Deze publiekstaak van de zorgautoriteit is wettelijk
verankerd.Verder staan in dit wetsvoorstel informatieverplichtingen voor zorgaanbieders
en ziektekostenverzekeraars. Het doel hiervan is de markt voor de consument
transparanter te maken en te zorgen dat hij voldoende keuze-informatie krijgt.ZorgaanbiedersZorgaanbieders krijgen meer vrijheden om hun zorgtaken in te vullen. Die
vrijheden zijn niet oneindig. De grenzen liggen bij een adequate prijsstelling,
mededingingsbeperkingen en de beschikbare middelen in de zorg. De zorgaanbieders
moeten zich meer richten op het consumentenbelang. Daartoe moeten zij patiënten
goed informeren over de prijs, de kwaliteit en andere eigenschappen van aangeboden
producten en diensten. Dit wetsvoorstel verplicht zorgaanbieders daarom dergelijke
informatie openbaar te maken op zo'n manier dat de gegevens voor de consument
op een gemakkelijke manier vergelijkbaar zijn.ZorgverzekeraarsDe Zorgverzekeringswet brengt een essentiële wijziging in de wettelijke
verzekering van curatieve zorg en de verplichtingen van de zorgverzekeraars.
Dit betekent dat ook het toezicht verandert. Dat concentreert zich op de goede
uitvoering van de Zorgverzekeringswet, maar betreft niet meer als voorheen
het toezicht op de rechtmatige besteding van de middelen of toezicht op de
doelmatigheid van zorgverzekeraars. Dit wetsvoorstel draagt het toezicht op
de uitvoering van de zorgverzekering op aan de zorgautoriteit, evenals het
toezicht op de uitvoering van de AWBZ. Dat laatste toezicht blijft op hoofdlijnen
hetzelfde.Zorgverzekeraars hebben de plicht om verzekerden goed te informeren over
de prijs, kwaliteit en andere eigenschappen van hun verzekeringsproducten
en -diensten. Dit moeten zij op zo'n manier doen dat de informatie voor
de consument gemakkelijk vergelijkbaar is. Dit is vergelijkbaar met de plicht
die zorgaanbieders hebben.BrancheorganisatiesIn de WTG hebben de brancheorganisaties de bevoegdheid om als representatief
verklaarde organisaties aanvragen te doen voor tarieven en prestatiebeschrijvingen.
Die tarieven gelden dan voor de gehele categorie van zorgaanbieders of zorgverzekeraars,
ongeacht of zij lid zijn van de desbetreffende brancheorganisatie. De tarieven
en prestatiebeschrijvingen hebben dus de werking van een algemeen-verbindendverklaring.
De brancheorganisaties hebben volgens de WTG een zelfstandig recht om bezwaar
en beroep aan te tekenen tegen een beslissing van het CTG. Deze positie van
de brancheorganisaties heeft tot nadeel dat bij de belangenbehartiging de
belangen van de zwakste tot norm worden verheven. Dit is niet alleen nivellerend,
maar het remt ook nieuwe ontwikkelingen. Dit is extra nadelig in een stelsel
waarin meer ruimte nodig is voor aanbieders en verzekeraars om de belangen
van de individuele consument op de beste manier te behartigen.Dit wetsvoorstel geeft daarom, in tegenstelling tot de WTG, geen wettelijke
positie aan de brancheorganisaties. Optreden van brancheorganisaties blijft
mogelijk, maar wordt begrensd door de Europese en nationale mededingingsregels.
Zie ook de «Richtsnoeren voor de zorgsector» van de NMa waarin
die grenzen zijn aangegeven1. Brancheorganisaties
kunnen bijvoorbeeld hun individuele leden ondersteunen bij hun communicatie
met de zorgautoriteit.De wijziging in de rol van de brancheorganisaties heeft gevolgen voor
de voorlichting over de maatregelen en beleidsregels die door de zorgautoriteit
worden getroffen. Tot nu toe geven de brancheorganisaties daarover de voorlichting
aan hun leden. Het CTG verzorgt de voorlichting aan de niet-leden die aan
het CTG hebben laten weten dat te willen. Voor de voorlichting heeft de zorgautoriteit
de adressen nodig van zorgaanbieders die de vormen van zorg aanbieden waarop
de wet betrekking heeft. Die adressen zijn ook nodig voor het opvragen van
beleidsinformatie, toezicht en handhaving. De adressen van individueel toegelaten
instellingen zijn bekend bij het CVZ. Het wetsvoorstel regelt dat de zorgautoriteit
deze informatie kan krijgen. Het unieke adresbestand van gekwalificeerde individuele
aanbieders is aanwezig in de registers op grond van de Wet BIG. De zorgautoriteit
krijgt directe toegang tot de BIG-registers.10.2. OverheidspartijenMinisterDe sturing door de minister wordt eenvoudiger. Hij kan algemene aanwijzingen
geven aan de zorgautoriteit. Hij mag geen aanwijzing geven die betrekking
heeft op een individuele aanbieder of verzekeraar, tenzij het gaat om een
experiment als bedoeld in artikel 51. De zorgautoriteit zet de algemene aanwijzingen
van de minister om in beleidsregels die de zorgautoriteit binden bij de uitvoering
van haar taken. De minister hoeft de beleidsregels niet (meer) goed te keuren.
Daarmee neemt de slagvaardigheid van de overheid (zowel minister als zorgautoriteit)
bij beleidswijziging en koerscorrectie toe.De minister heeft verder het recht om besluiten van algemene strekking
ter vernietiging voor te dragen aan de Kroon. Dit wil zeggen dat vernietiging
niet mogelijk is bij een besluit ten aanzien van een individuele zorgaanbieder
of verzekeraar. Tegen zo'n besluit kunnen zij zelf beroep aantekenen bij het
College van Beroep voor het bedrijfsleven. ParlementZoals ook thans het geval is ingevolge de WTG, worden de algemene aanwijzingen
die de minister aan de zorgautoriteit geeft over beleidsregels eerst voorgehangen
bij het parlement. Hierdoor blijft het parlement goed geïnformeerd en
kan het de minister controleren. Verder ontvangt het parlement de jaarverantwoording
van de zorgautoriteit, voorzien van een oordeel van de minister. Ook ontvangt
het parlement de samenvattende rapporten van de zorgautoriteit over de uitvoering
van de Zorgverzekeringswet en van de AWBZ.10.3. Rechtelijke machtCollege van Beroep voor het bedrijfslevenHet College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBB) is rechter in eerste
en enige aanleg betreffende beroep tegen beschikkingen die het CTG goedkeurt
of vaststelt op basis van de WTG. Het CBB heeft grote deskundigheid wat betreft
de financieel-economische aspecten van de gezondheidszorg. Tariefregulering
zal voorlopig nog een belangrijke rol spelen in grote delen van de zorg. Daarom
voorziet ook dit wetsvoorstel in beroep bij het CBB tegen beschikkingen van
de zorgautoriteit.De zorgautoriteit kan op deelmarkten waar tarieven vrij onderhandelbaar
zijn verplichtingen opleggen aan een partij die aanmerkelijke marktmacht heeft.
In paragraaf 5.3.2 is al toegelicht dat de zorgautoriteit hierbij in
de regel de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3:5
van de Algemene wet bestuursrecht volgt. Hiertegen kan direct daarna beroep
bij het CBB worden ingesteld, zonder voorafgaande bezwaarprocedure. Bezwaar
is wel voorzien als het gaat om een besluit tot verlenging van een eerder
opgelegde verplichting of om een aanwijzing om een opgelegde verplichting
na te leven.Concentratie strafrechtzakenDe gezondheidszorg is met zijn uitgebreide, met elkaar samenhangende regelgeving
en de vele deelbelangen zeer complex. Het vergt de nodige inspanning om de
zorgsector in al zijn finesses te kunnen doorzien. Dat geldt ook voor het
Openbaar Ministerie (OM) en voor de rechterlijke organisatie. Inmiddels kan
worden geconstateerd dat de gezondheidszorg zoveel invalshoeken heeft dat
in hun aard, achtergrond en juridische vraagstelling in beginsel gelijke strafzaken
tot volstrekt verschillende uitspraken met volstrekt verschillende overwegingen
kunnen leiden. Dat is niet gewenst.De vraag is of de inspanningen die individuele leden van het OM en de
individuele personen die behoren tot de rechterlijke organisatie moeten doen
om inzicht te krijgen in die zorgsector wel lonend zijn voor het adequaat
kunnen vervolgen van respectievelijk oordelen over bijvoorbeeld declaratiegedrag
in de zorgsector. Dit wordt nog eens versterkt door het geringe aantal zaken
dat zij door de spreiding over het land verhoudingsgewijs krijgen. Een vervolgvraag
is of het niet wenselijk is de vervolging dan wel de beoordeling van overtredingen
van de WMG, die eertijds vielen onder de WTG, te coördineren of concentreren.
Dat zou dan kunnen leiden tot de keuze voor een coördinerend officier
van justitie dan wel het aanwijzen van een speciale rechtbank voor WMG-strafzaken.
Inmiddels heeft het OM al wel besloten om de behandeling van beleidsaangelegenheden
die de strafrechtelijke handhaving van de WTG betreffen te concentreren bij
het Functioneel Parket in Den Haag. Het is de bedoeling dat van daaruit individuele
officieren worden ondersteund bij WTG-zaken.Het staat buiten kijf dat een maatregel tot concentratie bijdraagt aan
de vermindering van de belasting van het OM en de rechterlijke organisatie en ook de eenduidige rechtspraak ten goede komt. Daarbij komt dat
de zorgautoriteit en de FIOD-ECD minder voorlichtingswerk hoeven te doen en
minder getuige-deskundigen hoeven in te schakelen om de rechtbanken de nodige
kennis te laten verwerven voor de beoordeling van een strafzaak. Daarom is
het gewenst te kiezen voor één rechtbank voor strafzaken die
de WMG betreffen.Advies Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak adviseerde op 30 maart 2005 over de WMG1. In zijn advies komen verschillende punten aan de orde
die hierna worden toegelicht. Daarbij wordt vermeld hoe het advies in het
wetsvoorstel is verwerkt. Waar nodig wordt ook gereageerd op het advies van
de Raad van State.• Administratief beroep in één instantieDe Raad voor de rechtspraak adviseert bij zaken met punitief karakter
beroep in twee instanties, met een verwijzing naar de in een voetnoot van
dat advies aangehaalde Telecommunicatiewet. De Raad van State adviseert het
beroep in administratieve zaken in één instantie te beperken
tot tariefzaken. Ik neem aan dat de Raad van State daarmee ook de zaken over
prestatiebeschrijvingen op het oog heeft. Ik volg de Raad voor de rechtspraak
bij de beperking van rechtspraak tot één instantie. Van de besluiten
van de zorgautoriteit hebben alleen de op te leggen boetebesluiten een punitief
karakter. Het opleggen van een verplichting in het kader aanmerkelijke marktmacht,
een aanwijzing tot opvolgen van een verplichting, het opleggen van een last
onder dwangsom of het toepassen van bestuursdwang hebben slechts tot doel
om de juiste feitelijke toestand in het leven te roepen en hebben geen punitief
karakter. In het wetsvoorstel is dit verder vastgelegd.• Concentratie strafzaken: «één wet, één
rechtbank»Ik heb de Raad voor de rechtspraak gevraagd een keuze te maken tussen
de rechtbank Den Haag en de rechtbank te Utrecht voor het concentreren van
strafzaken op grond van deze wet. De rechtbank Den Haag omdat zij ook bijna
alle bestuursrechtelijke en civiele zaken behandelt die inzake de gezondheidszorg
worden aangespannen tegen de Staat der Nederlanden (minister van VWS); de
rechtbank Utrecht omdat de zorgautoriteit daar gevestigd wordt en die rechtbank
bekend is met WTG-bestuurszaken. De Raad voor de rechtspraak heeft in zijn
advies vooral oog voor de organisatie van de rechtspraak en de evenwichtige
verdeling van zaken. De Raad adviseert voor strafzaken de rechtbanken Dordrecht
en Assen en wil de rechtbanken Den Haag, Amsterdam en Rotterdam niet verder
uitbreiden. Met de minister van Justitie is de keuze gemaakt het advies niet
te volgen. Plaatsing bij Dordrecht en Assen is gelet op het doel dat met de
concentratie – in het licht van de complexiteit van de zorg –
wordt nagestreefd, niet wenselijk. De te berechten zaken kunnen door de zorgautoriteit
ook bestuursrechtelijk worden afgedaan. Door het wellicht kleine aantal strafzaken
zullen bij de keuze voor twee rechtbanken, deze aan opbouw van expertise niet
toekomen. Inventarisatie levert op dat de bestuurlijke zaken niet of nauwelijks
zullen gaan over financieel-economisch bestuursrecht. De strafrechtelijke
zaken zullen inhoudelijk over de uitvoering van de ziektekostenverzekeringswetgeving
en tariefovertredingen gaan. De minister van Justitie is van mening dat met
het wetsvoorstel aangesloten moet worden bij de rechtsgangen in het economisch
bestuursrecht dat is geconcentreerd bij de rechtbank Rotterdam. Het adagium
«één wet, één rechtbank» leidt dan
verder tot de keuze voor Rotterdam voor zowel straf- als bestuurlijke zaken. 11. INFORMATIEVOORZIENINGAlgemene toepasbaarheid instrumentenTen behoeve van de inzichtelijke en eenvoudige taakuitvoering door de
zorgautoriteit is gestreefd naar een algemene toepasbaarheid van de instrumenten
die zij heeft. Die instrumenten betreffen onder andere de informatievoorziening,
het toezicht en de handhaving. De bepalingen in de wet gelden zowel voor het
sectorspecifieke markttoezicht, waaronder ook het marktonderzoek en de tariefregulering,
als het toezicht op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet en de AWBZ.De voorbereiding van beslissingen inzake aanmerkelijke marktmacht en de
voorbereiding van de beleidsregels ten behoeve van de overige taken lopen
uiteen. Vanwege de ervaringen met het onderwerp aanmerkelijke marktmacht in
de telecommunicatiemarkt wordt aangesloten bij de procedure die daar gevolgd
wordt. Dat is de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure bedoeld in afdeling
3:5 van de Algemene wet bestuursrecht. Zo kan zoveel mogelijk relevante informatie,
ook van derden, worden verzameld, zodat alle belangen bekend zijn en kunnen
worden afgewogen.InformatievoorzieningDe zorgautoriteit kan op verschillende manieren informatie vergaren. Door
marktonderzoek, individuele bevraging, collectieve periodieke bevraging, het
meldpunt onregelmatigheden zorgmarkten en door uitwisseling met andere toezichthouders
en regulators in de zorg. Daarbij worden de regels met betrekking tot de bescherming
van persoonsgegevens in acht genomen. Ik kom daar hieronder op terug.Om de administratieve lasten te beperken mag de zorgautoriteit alle informatie
die zij heeft verzameld op grond van al haar bevoegdheden, gebruiken voor
alle aan haar opgedragen taken. Verder is ter voorkoming van geschillen over
en verschil in verwerving van die informatie ten behoeve van het toezicht
en ten behoeve van de overige taken van de zorgautoriteit bepaald dat dezelfde
wettelijke bevoegdheden van kracht zijn. Zo zijn de artikelen 5:13 tot en
met 5:19 van afdeling 5:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van overeenkomstige
toepassing verklaard op de specifieke informatiebepalingen in deze wet. Het
betreft de artikelen over de terughoudendheid van toepassing van bevoegdheden,
beperking van de bevoegdheid van toezichthouders, toegang en bijstand van
de sterke arm, het vorderen van inlichtingen, het vragen van een identiteitsbewijs,
inzage en het maken van kopieën, het nemen van monsters (zoals bij geneesmiddelen)
en het onderzoek van vervoermiddelen (onder andere in verband met ambulancevervoer).Een bij de uitvoering van de WTG steeds terugkerend punt is in hoeverre
informatie die het CTG krijgt ter uitvoering van de goedkeuring en vaststelling
van tarieven opvraagbaar is op grond van de Wet openbaarheid van bestuur.
Die vraag zal zonder wettelijke regel ook terug blijven komen bij de WMG.
Het betreft in casu de vraag naar bedrijfsgevoelige gegevens, die naar mate
er meer sprake is van marktwerking gevoeliger worden voor misbruik door concurrenten.
Dit wetsvoorstel regelt daarom dat de informatie die op grond van deze wet
is verstrekt, niet kan worden opgevraagd op grond van de Wet openbaarheid
van bestuur.Dit betekent niet dat de zorgautoriteit geen gegevens en inlichtingen
in de openbaarheid mag brengen. De zorgautoriteit kan marktonderzoek doen.
Dat marktonderzoek kan een veelheid van onderwerpen betreffen. Afhankelijk
van aard, inhoud en resultaten wordt bezien of publicatie van de bevindingen
in enig opzicht nuttig kan zijn in het licht van de doelstellingen van dit
wetsvoorstel. Publiceren van bevindingen is niet gericht op «leedtoevoeging»
aan een of meer marktpartijen. Dat neemt overigens niet weg dat, zoals bij
elk onderzoeksresultaat, niet iedereen blij hoeft te zijn met
bevindingen die over hem in het onderzoek naar voren zijn gekomen. De zorgautoriteit
moet bij haar besluit tot openbaarmaking afwegen of de wijze van openbaar
maken in goede verhouding staat tot het doel van openbaarmaking. Het kan zijn
dat in dat kader de bevindingen niet tot individuele verzekeraars of zorgaanbieders
zullen moeten zijn te herleiden. Overigens mogen publicaties van marktonderzoeken
geen medische persoonsgegevens bevatten die tot individuele patiënten
zijn te herleiden.PersoonsgegevensHet College bescherming persoonsgegevens (CBP) adviseerde op 13 april
2005 over de WMG1. Het CBP trekt de volgende
conclusies.• De noodzaak voor het verstrekken van persoonsgegevens aan de zorgautoriteit
moet worden onderbouwd.• In ieder geval de verwerking van bijzondere persoonsgegevens, zoals
persoonsgegevens betreffende de gezondheid, dient een grondslag te hebben
in de wet in formele zin. Die wet moet de gegevensverwerking voldoende specifiek
regelen, en de noodzaak van de verwerking moet daarbij voldoende worden onderbouwd.
Dit is in het bijzonder van belang indien de bepaling er tevens op is gericht
voor een bepaalde verwerking het medisch beroepsgeheim te doorbreken.• Daarom moet in de WMG een apart regime voor het verwerken van bijzondere
persoonsgegevens (met name persoonsgegevens betreffende de gezondheid) worden
opgenomen.• Ook het wetsartikel (oud 5.7) over het verder verwerken van persoonsgegevens
binnen de zorgautoriteit moet daarom worden aangepast.• Verduidelijkt dient te worden welke organisaties voor welke taken
persoonsgegevens mogen ontvangen van de zorgautoriteit. De noodzaak daarvan
dient vast te staan. Voor het verstrekken van bijzondere persoonsgegevens
aan die organisaties dient, net als voor het verstrekken van dergelijke gegevens
aan de zorgautoriteit, de wet in formele zin een voldoende specifieke wettelijke
grondslag te bieden. Dit is mede geboden in verband met de geheimhouding die
op de gegevens rust.• Het CBP verzoekt expliciet in de WMG op te nemen dat de zorgautoriteit
ook toezicht houdt op de verwerking van persoonsgegevens door ziektekostenverzekeraars.Het CBP concludeert dat het hem voorgelegde wetsvoorstel in strijd is
met het bepaalde in de WBP, alsmede artikel 8 EVRM en artikel 10 Grondwet,
zodat het tevens in strijd is met het medisch beroepsgeheim. Het CBP dringt
er met klem op aan het wetsvoorstel aan te passen overeenkomstig zijn advies.
In een bijlage bij het advies wordt dieper ingegaan op de voorgelegde ontwerp
wettekst en de memorie van toelichting en worden suggesties gedaan voor aanpassing
van het ontwerp. De Raad van State adviseerde om de voorgestelde regeling
voor de verstrekking van tot de persoon herleidbare medische gegevens te heroverwegen
en het advies van het CBP op te volgen.Aanpassingen naar aanleiding van de adviezen van het CBP
en de Raad van StateHet wetsvoorstel en de toelichting zijn als volgt aangepast:• vastlegging onderscheid tussen identificerende persoonsgegevens,
medische persoonsgegevens en strafrechtelijke persoonsgegevens;• vastlegging wat onder identificerende gegevens wordt verstaan;• de noodzaak van verwerking van persoonsgegevens aangeven per taak
van de zorgautoriteit;• de noodzaak van verwerking van persoonsgegevens bezien per uitwisseling
met andere in de WMG aangewezen toezichthouders en informatieverzamelaars
in de zorg; • vastlegging in de wet van de grondslag voor vorenbedoelde noodzakelijke
verwerking;• opneming in een afzonderlijk artikel van de wettelijke waarborgen
bij het uitwisselen en bekendmaking van gegevens en inlichtingen;• aanscherping van het artikel over het doorbreken van het beroepsgeheim;• opneming van de bevoegdheid tot onderlinge uitwisseling van strafrechtelijk
persoonsgegevens tussen de personen die zijn aangewezen als toezichthouders
en hen die belast zijn met opsporing en vervolging;• het CBP in de wet aanwijzen als toezichthouder waarmee de zorgautoriteit
gegevens en inlichtingen uit kan wisselen, dit mede in verband met de invoering
van het burgerservicenummer in de administraties van zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars;
de zorgautoriteit wordt niet aangewezen als mede-toezichthouder op het gebruik
van het burgerservicenummer door zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars,
omdat daarmee vooruit wordt gelopen op de indiening en parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel over dat nummer.Persoonsinformatie en dbc-onderhoudsysteemDaarnaast wordt met het CBP bezien hoe een zodanige juridische constructie
kan worden gekozen dat, met inachtneming van de nationale en internationale
voorschriften over verwerking van persoonsgegevens, het onderhoud van dbc-prestatiebeschrijvingen
kan gebeuren zonder dat zorgaanbieders en verzekeraars medische persoonsgegevens
aan het dbc-informatiesysteem (DIS) verstrekken. Die constructie moet voldoen
aan de criteria die voortvloeien uit de uitspraak van het EG-Hof inzake de
zaak Arduino, namelijk dat de overheid, in casu de zorgautoriteit, het laatste
woord heeft inzake de vaststelling van prestatiebeschrijvingen die zijn voorbereid
door betrokken partijen om niet in strijd te komen met het algemene mededingingsrecht.
En dat, indien en voor zover daarvoor noodzakelijk, ook persoonsgegevens de
gezondheid betreffende kunnen worden opgevraagd. Dit zal alleen in die situatie
zijn dat de bestaande dbc-onderhoudsystematiek niet meer valide is.Ik doel op de mogelijkheid om op grond van deze wet de leveranciers van
persoonsgegevens te verplichten de persoonsgegevens zodanig te bewerken dat
zij van de persoonsidentificerende kenmerken zijn ontdaan vóórdat
zij worden aangeleverd aan het informatieverzamel- en distributiepunt (DIS).
In het wetsvoorstel is expliciet opgenomen (artikel 62) dat de zorgautoriteit
een regel vaststelt waarbij zorgaanbieders en verzekeraars worden verplicht
hun persoonsgegevens laten bewerken door de beoogde TTP (Thrusted Third Party)
volgens een in de regeling nader aangegeven manier vóórdat de
leveranciers de gegevens doorzenden naar de DIS. Zo blijft de bewerking van
de persoonsgegevens bij de beheerder van die gegevens. De voorgeschreven bewerking
levert de juiste informatie op en daardoor bestaat er geen noodzaak voor verwerking
van persoonsgegevens voor het onderhoud van dbc-prestaties. De DIS beschikt
niet over persoonsgegevens ten behoeve van het onderhoud.12. ADMINISTRATIEVE LASTENAdministratieve lasten voor het bedrijfsleven zijn de kosten van ondernemingen
om te voldoen aan informatieverplichtingen voortvloeiend uit wet- en regelgeving
van de overheid. Het gaat om alle administratieve kosten: bestuderen van regelgeving,
verzamelen, bewerken, registreren, bewaren en ter beschikking stellen van
informatie, inclusief de kosten van verplichte accountantsonderzoeken en dergelijke.
Het maakt niet uit of de informatie ook al voor eigen of ander
gebruik wordt verzameld en gebruikt. Administratieve lasten voor burgers zijn
de uren voor burgers om te voldoen aan informatieverplichtingen voortvloeiend
uit wet- en regelgeving van de overheid. Het gaat zowel om het nakomen van
verplichtingen als het uitoefenen van rechten. De administratieve lasten hebben
betrekking op het verzamelen, bewerken, registreren en ter beschikking stellen
van informatie. Het Adviescollege administratieve lasten (Actal) bracht op
10 maart 2005 zijn advies uit over dit wetsvoorstel.Maximaal informatie delenEr zijn verschillende mechanismen die de administratieve lasten beperken.
Uitgangspunt is dat overheidsinstanties, waar dat is toegestaan, maximaal
informatie delen. Zo is in de wet vastgelegd dat de zorgautoriteit met andere
met name genoemde instanties (bijvoorbeeld: NMa, IGZ, DNB en AFM) afspraken
maakt over het verzamelen van informatie en de wijze van behandeling van aangelegenheden
van wederzijds belang. Deze afspraken gaan onder meer over het gezamenlijk
opvragen van informatie en te hanteren definities. Verder is geregeld dat
de zorgautoriteit en deze instanties elkaar wederzijds informatie verstrekken
die van belang kan zijn voor de uitoefening van hun wettelijke taken. Ook
mag de zorgautoriteit informatie verstrekken aan adviesorganen van de overheid
(bijvoorbeeld: Gezondheidsraad, Raad voor de Volksgezondheid en Zorg) en aan
onderzoeksorganen van de overheid (bijvoorbeeld: Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu, Sociaal en Cultureel Planbureau). Bovendien mag de zorgautoriteit
alle informatie die zij heeft verzameld op grond van alle haar daartoe ten
dienste staande wettelijke bevoegdheden, voor al haar taken gebruiken.Actal adviseert te onderzoeken of er nog meer mogelijkheden zijn om het
toezicht waarmee de zorgsector te maken heeft te bundelen om de lastendruk
die hieruit voortvloeit zoveel mogelijk te beperken. Voor een nog verdergaande
bundeling van het toezicht zie ik voorlopig geen mogelijkheden. Zie ook mijn
brief van mei 2005 aan de Tweede Kamer waarin de uitvoerings- en toezichtstructuur
van het nieuwe stelsel nog eens in samenhang wordt gepresenteerd1.Lasten als direct gevolg van de WMGUitgangspunt voor de effecten van de WMG op de administratieve lasten
is dat de WMG enkele nieuwe administratieve verplichtingen oplegt en voor
het overgrote deel bestaande of in ander verband voorgenomen wetgeving samenvoegt.
Het gaat om bepalingen uit de WTG (zoals gewijzigd door de WTG ExPres), de
Zorgverzekeringswet en de AWBZ zoals gewijzigd met de Invoerings- en aanpassingswet
Zorgverzekeringswet. Alleen de nieuwe administratieve verplichtingen zijn
een direct gevolg van de WMG. Daarbij gaat het om verplichtingen in verband
met aanmerkelijke marktmacht (AMM) en met goede informatievoorziening aan
de consument. Het volgende schema geeft dit weer.Er is alleen berekend welke lasten met de nieuwe verplichtingen samenhangen;
bestaande verplichtingen zijn niet berekend. Voor de gevolgen voor de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven van de WTG ExPres verwijs ik naar hoofdstuk
16 van de memorie van toelichting en hoofdstuk 7 van de nota naar aanleiding
van het verslag bij die wet1. Wat betreft het
toezicht op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet verwijs ik naar hoofdstuk
XI van de toelichting bij dat wetsvoorstel onder het kopje «toezicht
en verantwoording»2. De administratieve
lasten in verband met het toezicht op de AWBZ komen aan bod bij de Invoerings-
en aanpassingswet Zorgverzekeringswet3. De verplichting
om aandacht te besteden aan de administratieve lasten voor burgers geldt sinds
1 januari 2005. Voor bestaande wetgeving en vóór die datum
in voorbereiding genomen wetgeving is nog geen informatie voorhanden over
de lasten voor burgers.Actal adviseerde niet alleen inzicht te geven in de administratieve lasten
die met de nieuwe verplichtingen samenhangen, maar het complete beeld van
de WMG te presenteren, dus inclusief al bestaande of in andere wetgeving voorgenomen
verplichtingen. Ik ben van mening dat het voor een oordeel over de gevolgen
voor de administratieve lasten die met dit wetsvoorstel gepaard gaan, zuiverder
is te volstaan met de additionele verplichtingen.De lasten die voortvloeien uit lagere regelgeving op grond van de WMG
zullen worden berekend bij het opstellen van die lagere regelgeving. Wat betreft
de administratieve lasten als gevolg van (beleids)regelgeving van de zorgautoriteit
het volgende. Binnenkort worden concrete bestuurlijke afspraken gemaakt tussen
het ministerie van VWS en de zelfstandige bestuursorganen in de zorgsector,
waaronder het CTG en het CTZ, over de bijdrage die deze organen kunnen leveren
aan het terugdringen van administratieve lasten.Administratieve lasten voor het bedrijfslevenHet volgende overzicht bevat alleen de «nieuwe» administratieve
verplichtingen als gevolg van de WMG. Het betreft verplichtingen inzake keuze-informatie
voor consumenten en inzake aanmerkelijke marktmacht. ArtikelAdministratieve verplichtingToelichtingLasten (x € 1 000)31Meewerken aan onderzoeken
van de zorgautoriteit.Voor de monitoronderzoeken
maakt de zorgautoriteit gebruik van al beschikbare informatie die wordt verzameld
op grond van de huidige WTG. Er zijn daarom geen extra administratieve lasten
als gevolg van de WMG. Aanvullende informatie wordt alleen gevraagd als daar
concreet aanleiding toe is; naar verwachting is dit verwaarloosbaar. 0 36 en 37Openbaar maken
van informatie over prijs, kwaliteit en andere eigenschappen van producten
en diensten. Men kan zelf kiezen voor het minst
belastende alternatief om informatie openbaar te maken (bijvoorbeeld: Internet,
publicaties, prijslijst op de balie). Voor gegevens over kwaliteit wordt aangesloten
bij bestaande initiatieven om deze informatie te verzamelen en verspreiden
van bijvoorbeeld de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, het CTZ en de
IGZ. 1 47539Nadere regels met betrekking
tot overeenkomsten.Dit zouden regels kunnen zijn
over de wijze van onderhandelen. Dit is bedoeld voor situaties waarin het
duidelijk niet goed verloopt. Deze lasten zijn inbegrepen in de lasten voor
het sluiten van overeenkomsten tussen zorgaanbieders en verzekeraars, zoals
opgenomen bij de WTG.0 42Verplichtingen indien sprake is van aanmerkelijke marktmacht. Of en welke verplichtingen worden opgelegd is afhankelijk
van de uitkomsten van de marktanalyse voor die sectoren waar de tarieven vrij
zijn. Indien een verplichting wordt opgelegd, is op de kortere termijn de
verplichting om bepaalde waarden door te voeren in een berekeningsmethode
het meest waarschijnlijk (eerste lid, onderdeel h). 5 Totaal administratieve lasten
van nieuwe verplichtingen in WMG1 480Actal merkt op dat bij het bepalen van aanmerkelijke marktmacht aanzienlijke
(eenmalige) administratieve lasten kunnen worden veroorzaakt door toezichthouders.
Het college verwijst als voorbeeld naar de vragenlijsten van de OPTA waarmee
de telecombedrijven in 2003 werden geconfronteerd. Anders dan de OPTA hoeft
de zorgautoriteit niet bij voorbaat alle relevante markten af te bakenen en
de marktaandelen van alle spelers op de markt vast te stellen. De zorgautoriteit
gaat na of sprake is van aanmerkelijke marktmacht van bepaalde partijen indien
daar concrete aanwijzingen voor zijn. Bovendien maakt de zorgautoriteit zoveel
mogelijk gebruik van reeds beschikbare informatie en zal zij alleen als daar
concreet aanleiding toe is extra informatie vragen aan enkele partijen.Het is belangrijk in het oog te houden dat het instrumentarium in verband
met aanmerkelijke marktmacht alleen kan worden toegepast op zorginkoopmarkten
waar de tarieven vrij zijn. Dit betekent dat er weliswaar voor enkele partijen
administratieve lasten kunnen voorvloeien uit het toepassen van dit instrumentarium,
maar dat er in die vrijgegeven deelmarkt geen administratieve lasten meer
zijn die verband houden met de tariefregulering.Administratieve lasten voor burgersDit wetsvoorstel bevat slechts twee bepalingen die administratieve lasten
voor burgers zouden kunnen opleveren. Per bepaling wordt besproken of hier
sprake is van een administratieve last die een rechtstreeks gevolg is van
de WMG. ArtikelAdministratieve verplichtingToelichtingLasten (x € 1 000) 54Een ieder is gehouden
gegevens en inlichtingen te verstrekken. In principe zou dit
een administratieve last kunnen betekenen voor een individuele burger. Er
is gekozen voor deze brede definitie om geen enkele organisatie uit te sluiten.
De verwachting is dat er geen gegevens bij individuele burgers worden opgevraagd.
De administratieve last wordt derhalve geschat op nul. 068Meldpunt voor het ontvangen van informatie over feiten en omstandigheden die
mogelijk niet in overeenstemming zijn met de wet. Het oprichten van het meldpunt is geen administratieve last voor burgers.
De mogelijkheid voor het melden van fraude is geregeld in de WTG ExPres. De
administratieve lasten zijn dan ook geen rechtstreeks gevolg van de WMG. – Totaal administratieve lasten
van nieuwe verplichtingen in WMG013. FINANCIËLE ASPECTENDe financiële gevolgen van dit wetsvoorstel beperken zich tot de
beheerskosten van de zorgautoriteit. Het betreft zowel de omvang als de financiering
daarvan. Voor een toelichting verwijs ik naar paragraaf 9.2, onder het
kopje «beheerskosten».14. INWERKINGTREDINGDe regering streeft ernaar de WMG zo spoedig mogelijk, bij voorkeur per
1 januari 2006, in werking te laten treden. Vanaf dat moment moet ook
de zorgautoriteit optimaal kunnen functioneren. Daarom bereiden het CTG en
het CTZ zich daarop voor. Zij werken samen waar dat nodig en mogelijk is.
Niet alleen om de fusie voor te bereiden, waarbij de organisatorische en huishoudelijke
zaken aan bod zijn. Ook inhoudelijk wordt al samengewerkt. Bijvoorbeeld bij
de marktmonitor voor de AWBZ en de ziekenhuiszorg (B-segment).Het CTG en het CTZ werken tot de inwerkingtreding van de WMG door op basis
van het huidig wettelijk kader, dat wil zeggen op basis van de WTG, respectievelijk
de Ziekenfondswet c.q. Zorgverzekeringswet en AWBZ. Op het moment dat de WMG
in werking treedt, gaan het CTG en het CTZ op in de zorgautoriteit; zij bestaan
dan niet meer. De rechten en verplichtingen van beide colleges gaan over op
de zorgautoriteit. Ook bestaat vanaf dat moment de WTG niet meer.B. ARTIKELSGEWIJSBij dit wetsvoorstel is de tekst van het voorstel van wet betreffende
de Invoerings- en aanpassingwet Zorgverzekeringswet (I&A-wet Zvw) betrokken.
Daarin wordt onder meer de AWBZ aangevuld met bepalingen inzake het toezicht
door het College van toezicht op de zorgverzekeringen op de uitvoering van
die wet. Dat toezicht is nu vastgelegd in de Ziekenfondswet, die met de Zorgverzekeringswet
(Zvw) komt te vervallen. De toezichtbepalingen in de AWBZ zijn, evenals die
in de Zvw, zoveel mogelijk overgebracht naar het voorliggende wetsvoorstel.
Voorts is uitgegaan van de inwerkingtreding van de Wet toelating zorginstellingen.Hoofdstuk 1. Inleidende bepalingenZorg (artikel 1, onder b, en artikel 2, eerste lid)Het begrip «zorg» bepaalt de werkingssfeer van dit wetsvoorstel.
Daaronder worden allereerst verstaan de zorg en andere diensten als omschreven
bij of krachtens de Zvw en de AWBZ (artikel 1, onder b, sub 1); hieronder
valt alle zorg van het eerste en het tweede compartiment, ongeacht of de kosten
daarvan worden vergoed in het kader van genoemde wetten dan wel anderszins.
Ingevolge sub 2 wordt onder «zorg» verder verstaan de zorg van
het derde compartiment, voor zover uitgevoerd door beroepsbeoefenaren die
zijn opgenomen in het register van artikel 3 Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet BIG). Hierbij maakt het niet uit of zij voor eigen rekening
en verantwoording werken dan wel in dienst en onder verantwoordelijkheid van
een instelling.Verder kunnen bij algemene maatregel van bestuur (amvb) als zorg in de
zin van deze wet worden aangewezen werkzaamheden die geheel of gedeeltelijk
op het gebied liggen van de gezondheidszorg of geheel of gedeeltelijk ten
behoeve van de gezondheidszorg worden verricht. Het betreft bijvoorbeeld
werkzaamheden van de nu al voor de werkingssfeer van de WTG aangewezen huisartsenlaboratoria,
de Stichting Centraal Begeleidingsorgaan Intercollegiale toetsing en het Pathologisch
Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief. Met een dergelijke amvb kunnen
ook diensten als zorg in de zin van deze wet worden aangemerkt die worden
verleend door personen die niet in het BIG-register zijn opgenomen of door
zorginstellingen waar uitsluitend dergelijke personen werken. Te denken valt
aan de geneesmiddelenvoorziening door apothekers of de zorgverlening door
logopedisten of oefentherapeuten. De laatste twee categorieën vallen
onder artikel 34 van de Wet BIG.Indien bij amvb de vormen van zorg in de zin van dit wetsvoorstel worden
uitgebreid, geeft de minister in een aanwijzing op grond van artikel 7 aan
welke tariefsoort op die uitbreiding van toepassing is. Zie ook de toelichting
bij de artikelen 7 en 52.Zorgaanbieder (artikel 1, onder c)Een «zorgaanbieder» is zowel de natuurlijke persoon als de
rechtspersoon die de zorg verleent; daarmee omvat het begrip meer dan in de
Kwaliteitswet zorginstellingen, die zich alleen op instellingen richt. In
die wet is het begrip «instelling» van belang om het regime te
onderscheiden van het op de persoon gerichte regime van de Wet BIG. Voor het
regime van dit wetsvoorstel is het verschil tussen personen en instellingen
in beginsel niet relevant; waar nodig, zoals in de beleidsregels inzake de
prijsvorming, kan dat onderscheid alsnog worden gemaakt.Artikel 1, onder c, sub 2, duidt ook als zorgaanbieder aan: natuurlijke
en rechtspersonen voorzover deze tarieven in rekening brengen namens, ten
behoeve van of in verband met het verlenen van zorg door een zorgaanbieder
als bedoeld onder sub 1. Deze personen vallen thans via artikel 4 van het
Besluit werkingssfeer WTG 1992 onder de WTG.Nadere afbakening toepassing (artikel 2, tweede lid)Bij amvb kan ook voor aangewezen vormen van zorg de wet of een deel daarvan
buiten toepassing worden verklaard. De mogelijkheid is vooral bedoeld om vormen
van zorg of categorieën van zorgaanbieders waarvoor de markt zodanig
is ontwikkeld dat definitief vrije tariefvorming kan worden toegestaan, uit
te zonderen van de individuele of collectieve tariefvaststelling door de zorgautoriteit.
Al naar gelang de omstandigheden kan ervoor worden gekozen het gehele regime
van de wet buiten toepassing te verklaren, dan wel in eerste instantie alleen
het verbod om niet-vastgestelde tarieven in rekening te brengen; door middel
van het handhaven van de regels over de administratie (artikel 34) kan dan
de ontwikkeling in de richting van een markt zo nodig worden begeleid. Met
het buiten werking stellen van de tariefvaststelling krijgt de zorgautoriteit
de bevoegdheid, op te treden tegen zorgaanbieders of verzekeraars met aanmerkelijke
marktmacht (artikel 42).Overigens is al met de WTG ExPres een snellere, flexibeler methode om
de werkingssfeer te beperken ingevoerd1. Dat
betreft de mogelijkheid voor bepaalde prestaties de tarieven vrij te laten
door middel van een beleidsregel van het CTG. In dit wetsvoorstel is die mogelijkheid
gehandhaafd en opgenomen in artikel 50, vierde lid, onder c.Tarief (artikel 1, onder k)Onder «tarief» wordt verstaan het bedrag dat concreet in rekening
wordt gebracht dan wel kan worden gebracht voor de geleverde of de te leveren
prestatie, ongeacht hoe die prijs tot stand is gekomen. De definitie is zó gekozen dat het mogelijk is om een tarief in de zin van deze wet goed
te keuren of vast te stellen voor een prestatie, een deel van een prestatie
of een geheel van prestaties. Een splitsing van een prestatie is nodig voor
een diagnose-behandelingcombinatie (dbc), die moet bestaan uit afzonderlijke
tarieven voor delen van die prestatie. In beleidsregels kan worden opgenomen
dat voor delen van een prestatie verschillende tariefsoorten gelden. Per deel
kunnen dan ook beschikkingen worden vastgesteld. Ten slotte mondt alles uit
in een overzichtelijke en inzichtelijke declaratie. Wetstechnisch is splitsing
in de tariefdefinitie van een prestatie in delen wellicht overbodig, doch
voor alle betrokkenen zonder meer duidelijk. Vermelding van de zinsnede «geheel
van prestaties» is nodig in verband met vaststelling van budgetten.
Zie ook de toelichting bij artikel 50, zesde lid.Vergelijking met werkingssfeer WTGDoor de, ten opzichte van de WTG, nieuwe omschrijving van de reikwijdte
van dit wetsvoorstel vervalt de mogelijkheid om te verwijzen naar de opsomming
van categorieën van zorgaanbieders in het Besluit werkingssfeer WTG 1992.
De functie van dat besluit is vooral aan te geven voor welke categorieën
van zorgaanbieders (onder de WTG «organen voor gezondheidszorg»
genoemd) de WTG van toepassing is en voor welke categorieën het CTG afzonderlijke
beleidsregels vaststelt inzake het goedkeuren of vaststellen van tarieven
of prestatiebeschrijvingen. Het ligt voor de hand dat de zorgautoriteit bij
haar voorlichting op grond van artikel 20, onder a, onder meer over de inhoud
van beleidsregels met betrekking tot de daarin door middel van prestatiebeschrijvingen
te onderscheiden vormen van zorg, bekend maakt voor welke categorieën
van zorgaanbieders afzonderlijke beleidsregels zijn vastgesteld, zodat wat
betreft de prijsregulering geen onduidelijkheid over de werkingssfeer hoeft
te rijzen.Hoofdstuk 2. De Nederlandse ZorgautoriteitDe verhouding tussen minister en zorgautoriteit is zoveel mogelijk in
gelijke bewoordingen als in de Zvw omschreven tussen de minister en het CVZ
(en het CTZ, dat in de zorgautoriteit opgaat). Hieronder worden afwijkingen
toegelicht alsmede enige verduidelijkingen gegeven.Taken (artikel 3)In het derde lid is de algemene taak van de zorgautoriteit opgenomen:
het uitvoeren van de taken die haar bij of krachtens de wet zijn opgedragen.
In hoofdstuk 3 is dit verder uitgewerkt.Consumentenbescherming (artikel 3, vierde lid)Het vierde lid bevat de uitdrukkelijke opdracht aan de zorgautoriteit
bij haar taakuitoefening rekening te houden met de belangen van de consument.
De term «consument» omvat, zo blijkt uit artikel 1, onder i, zowel
de (potentiële) patiënt of cliënt van een zorgaanbieder, als
de (potentiële) verzekerde of verzekeringsplichtige. De opdracht aan
de zorgautoriteit rekening te houden met de belangen van de consument betekent
niet dat het consumentenbelang altijd de doorslag moet geven. Het betekent
wel dat de zorgautoriteit, in een systeem dat beoogt de consument beter aan
zijn trekken te laten komen, nadrukkelijk stilstaat bij de vraag in hoeverre
een beslissing een bijdrage kan of zal leveren aan de consumentenbelangen. Onverenigbaarheid functies (artikel 4)Om de onafhankelijkheid van de zorgautoriteit zo goed mogelijk te waarborgen
en de schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan, bepaalt het vijfde
lid dat een lid van de zorgautoriteit geen nevenfuncties vervult die ongewenst
zijn met het oog op een goede vervulling van zijn functie of de handhaving
van zijn onafhankelijkheid of het vertrouwen daarin. Dit is naar voorbeeld
van artikel 4 van de Mededingingswet, zoals gewijzigd door de wet van 9 december
2004, houdende wijziging van de Mededingingswet in verband met het omvormen
van het bestuursorgaan van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot zelfstandig
bestuursorgaan1. Voorbeelden van nevenfuncties
waarvan het niet gewenst is dat een lid van de zorgautoriteit die uitoefent
zijn ondermeer lid zijn van een bestuur of raad van toezicht van een zorginstelling
of ziektekostenverzekeraar, het actief werkzaam zijn als individuele beroepsbeoefenaar
in de zorg, het lidmaatschap van een der Kamers der Staten-Generaal en het
werkzaam zijn bij een ministerie.Het zesde lid somt een aantal functies en werkzaamheden op die in ieder
geval onverenigbaar zijn met het lidmaatschap van de zorgautoriteit. De onverenigbaarheid
met het lidmaatschap van het CVZ is de keerzijde van het bepaalde in artikel
59, zesde lid, Zvw, waarin staat dat het lidmaatschap van het CVZ onverenigbaar
is met dat van het CTZ. De onverenigbaarheid met het bestuurslidmaatschap
van DNB is analoog aan het bepaalde in artikel 77, juncto artikel 59, zesde
lid, Zvw inzake de onverenigbaarheid van het lidmaatschap van het CTZ met
het bestuurslidmaatschap van de PVK. Daarnaast wordt het onwenselijk geacht
dat een lid van de zorgautoriteit tevens bestuurslid is van de AFM of de NMa.
Ten slotte is het ongewenst indien een lid van de zorgautoriteit zodanige
financiële of andere belangen heeft bij een instelling of bedrijf dat
daardoor zijn onpartijdigheid in het geding is. Hieruit vloeit voort dat een
lid van de zorgautoriteit bijvoorbeeld geen aandelen kan hebben in een zorgverzekeraar.
Ingevolge het zevende lid kan de lijst van onverenigbare functies zo nodig
bij ministeriële regeling worden uitgebreid.Openbaarheid (artikel 5)Het tweede lid bepaalt dat vergaderingen van de zorgautoriteit niet openbaar
zijn, tenzij het bestuursreglement anders bepaalt. Dit in tegenstelling tot
de regeling in de Zvw en de WTG ten aanzien van het CVZ en CTZ, onderscheidenlijk
het CTG. Het past niet bij de rol die een (markt)toezichthouder heeft, om
openbaarheid van vergaderingen als uitgangspunt te hanteren. Voor DNB en de
NMa gelden bijvoorbeeld ook geen openbaarheidseisen voor bestuursvergaderingen.
Vanwege het toezichtkarakter van de werkzaamheden is de Wet openbaarheid van
bestuur (WOB) ook niet van toepassing op de gegevens en inlichtingen waarover
de zorgautoriteit beschikt. Zie daarover ook de toelichting op artikel 61.Anders dan in de Zvw voor het CVZ en het CTZ en in de WTG voor het CTG
is geregeld, is niet uitdrukkelijk bepaald dat de zorgautoriteit commissies
kan instellen. De zorgautoriteit is vrij te bepalen hoe zij invulling wil
geven aan haar verplichting ingevolge artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb). In dat artikel staat dat een bestuursorgaan de nodige kennis moet vergaren
over de relevante feiten en belangen voordat het een besluit neemt. Het derde
lid draagt de zorgautoriteit op in haar bestuursreglement vast te leggen hoe
zij hieraan voldoet. Zo is voor iedereen helder wat op dit vlak van de zorgautoriteit
verwacht kan worden. Zie ook paragraaf 9.2 van het algemeen deel van
deze toelichting, onder het kopje «positie belangenorganisaties». Rechtspositie personeel zorgautoriteit (artikel 6)Het personeel van het CTG en het CTZ is van oudsher ambtenaar in de zin
van de Ambtenarenwet, maar ingevolge die wet is het materieel ambtenarenrecht
niet op hen van toepassing. Deze situatie strookt niet met het in Aanwijzing
voor de regelgeving nr. 124u gecodificeerde kabinetsbeleid, dat vergt dat
ook het materiële ambtenarenrecht op het personeel van zelfstandige bestuursorganen
(zbo's) van toepassing is. Artikel 6 verklaart dan ook, in navolging van artikel
77 juncto 61 Zvw en het door de I&A-wet Zvw gewijzigde artikel 21 WTG,
voor het personeel van de zorgautoriteit de regels van toepassing die gelden
voor de ambtenaren bij de ministeries.Tot nu toe stellen het CTG en het CTZ ingevolge artikel 21 WTG, onderscheidenlijk
1w Ziekenfondswet voor hun personeel zelf de arbeidsvoorwaarden vast. Om mogelijk
te maken dat de colleges op zorgvuldige wijze overstappen op de arbeidsvoorwaarden
zoals die gelden bij de sector Rijk, voorziet de I&A-wet Zvw in artikel
4.1 in een overgangsperiode van vier jaar, te rekenen vanaf de inwerkingtreding
van die wet. Voor de duidelijkheid is die overgangsbepaling voor zover relevant
voor de zorgautoriteit overgenomen in artikel 116, zesde lid, van dit wetsvoorstel.
Dit betekent dat gedurende ten hoogste vier jaar na inwerkingtreding van de
I&A-wet Zvw de bestaande arbeidsvoorwaarden geldig blijven. Gedurende
die periode wordt de rechtspositie geregeld door de zorgautoriteit, die daarbij
waar nodig rekening kan houden met de verschillende posities van het personeel
van het CTG en van het CTZ. Zie ook de toelichting bij artikel 116, zevende
lid.Aanwijzingen minister (artikelen 7 en 52)De minister kan de zorgautoriteit algemene aanwijzingen geven (artikel
7, eerste lid). De Zvw en de WTG gebruiken daarvoor de term beleidsregels.
Voor de term «aanwijzingen» is gekozen om verwarring met de beleidsregels
van de zorgautoriteit te voorkomen. De algemene aanwijzingen kunnen ten eerste
betrekking hebben op de werkwijze en taakuitoefening van de zorgautoriteit:
de «huishoudelijke aanwijzingen» (onderdeel a). De minister kan
ook aanwijzingen geven over de inhoud van door de zorgautoriteit vast te stellen
regels. Deze bevoegdheid is nieuw ten opzichte van de bevoegdheid van de minister
in de WTG (onderdeel b). Verder kan de minister, in navolging van de WTG,
aanwijzingen geven waar het gaat over door de zorgautoriteit te stellen beleidsregels
inzake toepassing van het instrumentarium van aanmerkelijke marktmacht alsmede
prijs- en prestatieregulering (onderdeel c). Daarbij zijn gevallen waarin
aan het vaststellen van een beleidsregel door de zorgautoriteit altijd een
aanwijzing van de minister (met voorhang bij het parlement) vooraf moet gaan
(artikel 52). Deze gevallen zijn het wijzigen van de tariefsoort voor een
prestatie en het vaststellen van experimenten. Deze verplichte voorafgaande
aanwijzing ondervangt het vervallen van de bevoegdheid tot goedkeuring van
beleidsregels zoals die nu in de WTG is vastgelegd. Aanwijzingen hebben geen
betrekking op individuele zorgaanbieders, ziektekostenverzekeraars of consumenten;
alleen bij experimenten kan de aanwijzing een individueel geval betreffen.Voorhang bij parlement (artikel 8)De zakelijke inhoud van een aanwijzing die betrekking heeft op beleidsregels
van de zorgautoriteit wordt gedurende tien dagen voorgehangen bij het parlement.
Dit is overeenkomstig de huidige WTG. Zo wordt het parlement ook door middel
van een aanwijzing vooraf betrokken bij stappen die gezet worden
naar vrijere prijsvorming en bij experimenten met prijs en prestaties.Vernietigen besluiten van algemene strekking (artikel
9)Anders dan in de WTG en de ZFW, Zvw en AWBZ, kunnen alleen besluiten van
algemene strekking bij koninklijk besluit worden vernietigd. De beperking
tot besluiten van algemene strekking is aangebracht omdat het onwenselijk
is de minister een oordeel te laten vellen over individuele gevallen; dat
is aan de rechter. Gronden voor vernietiging zijn strijd met het recht en
het belang van de volksgezondheid. Daartoe behoort nadrukkelijk ook het ontbreken
van financiële middelen. Dat is eerder vastgelegd in een wijzigingswet
van de WTG, de Wet herstel goedkeuringsgronden WTG1.
Zie ook de memorie van toelichting bij die wet2.Toezicht op het functioneren (artikelen 10 tot en met
15)De artikelen 10 (taakverwaarlozingsbepaling) en 11 tot en met 15 bevatten
de gebruikelijke regels inzake het toezicht door de minister op het beheersmatige
reilen en zeilen van de zorgautoriteit; deze moet daartoe jaarlijks de nodige
verantwoording afleggen. Zie ook paragraaf 9.3 van het algemeen deel
van de toelichting.Hoofdstuk 3. Taken en bevoegdheden Nederlandse ZorgautoriteitTaken en prioriteitstelling (artikel 16)In dit artikel zijn de taken opgesomd die verder in de wet aan de orde
komen. Net als bij de Mededingingswet heeft de zorgautoriteit op de onderdelen
markttoezicht en marktontwikkeling een zekere discretionaire bevoegdheid met
betrekking tot de invulling van de werkzaamheden en de prioriteiten die zij
daarbij stelt. Dat is ook het geval bij de ambtshalve beslissing tot het wel
of niet houden van toezicht en het instellen van een onderzoek inzake aanmerkelijke
marktmacht. Deze discretionaire ruimte heeft haar weerslag op de omvang en
de diepgang van een onderzoek. Deze zullen in het bijzonder afhangen van de
urgentie van de te geven beschikking, de omvang van de belangen die daarbij
zijn betrokken, en de resultaten die het zal kunnen opleveren. In navolging
van de Mededingingswet wordt met het sectorspecifieke markttoezicht en de
marktontwikkeling uitdrukking gegeven aan het belang dat moet worden toegekend
aan effectieve mededinging en de daaruit voortvloeiende (potentiële)
welvaartsverbetering, evenals de effectieve bestrijding van onwenselijke beperking
daarvan. De beslissingen van de zorgautoriteit over de bestuursrechtelijke
toepassing en handhaving van de onderhavige wet dienen te worden genomen in
het licht van het algemeen belang. Vergelijk in deze de uitspraak van de d-g
NMa in zaak 3119–24, (Kingma), met verwijzing naar de toelichting van
de Mededingingswet3. De discretionaire bevoegdheid
geldt natuurlijk niet in die gevallen waarin een andere prioriteitstelling
leidt tot overtredingen van een verbod of het niet naleven van een gebod.Afstemming met NMa en andere toezichthouders (artikelen
17 en 18)Zoals aangegeven in het algemeen deel van de toelichting sluit het nieuwe
regelgevende kader aan bij de Mededingingswet en raakt de uitvoering van dit
wetsvoorstel aan de taken van de NMa op grond van de Mededingingswet. Om consistentie
bij de uitvoering te waarborgen, is nauwe samenwerking tussen de zorgautoriteit
en de NMa belangrijk; afspraken over behandeling van aangelegenheden van wederzijds
belang en over informatieverzameling voorzien daarin. Wat betreft het nemen
van maatregelen blijven er echter belangrijke verschillen bestaan. De Mededingingswet kent een vooral repressief systeem, waarbij wordt
opgetreden tegen feitelijk misbruik van economische machtsposities en kartels.
De NMa houdt toezicht op bestaande markten. Bij startende markten is echter
een steviger instrumentarium nodig, dat de mogelijkheid geeft preventief verplichtingen
op te leggen. Om die reden kunnen ook aan zorgaanbieders of ziektekostenverzekeraars
met aanmerkelijke marktmacht bepaalde verplichtingen worden opgelegd indien
er geen sprake is van misbruik. Sommige zaken kunnen zowel op grond van de
Mededingingswet als op grond van dit wetsvoorstel worden behandeld. De afspraken
moeten zorgen voor een adequaat kader voor de verdeling van werkzaamheden
tussen de zorgautoriteit en de NMa bij een dergelijke samenloop, zodat inefficiënties
vermeden worden.Ook met andere toezichthoudende instanties die zich, ieder vanuit zijn
eigen invalshoek, bewegen op het terrein van de zorg, maakt de zorgautoriteit
afspraken over de afstemming van de taakuitvoering. Om ook voor derden duidelijkheid
te scheppen over de wijze van samenwerking zal de zorgautoriteit in het kader
van artikel 20 voorlichting geven over de gemaakte afspraken.Afstemming kwaliteitstoezicht (artikel 19)Tot de andere toezichthoudende instanties waarmee de zorgautoriteit afspraken
maakt, behoort de IGZ. De IGZ is belast met het toezicht op de kwaliteit van
de zorg. De zorgautoriteit moet zich in voorkomende gevallen een oordeel vormen
over de verhouding tussen de prijs en kwaliteit van zorgaanbieders. Het is
echter niet wenselijk dat naast de IGZ een tweede instantie de zorgaanbieders
belast met onderzoek naar de kwaliteit van hun dienstverlening. Daarom legt
dit artikel vast dat de zorgautoriteit het oordeel van IGZ over de kwaliteit
dient te volgen. Dat laat onverlet dat de zorgautoriteit een eigen oordeel
kan vormen over de prijs-kwaliteitsverhouding.Informatiestatuut minister – zorgautoriteit (artikel
22)In het informatiestatuut (derde lid) leggen de minister en de zorgautoriteit
gezamenlijk vast hoe zij van de wederzijdse informatieverplichting van het
eerste en tweede lid gebruik zullen maken, zodat zij daar bij het vergaren
van inlichtingen bij derden rekening mee kunnen houden.Paragraaf 3.2. Toezicht ZorgverzekeringswetIn deze paragraaf is een aantal bepalingen van hoofdstuk 7 van de Zvw
overgenomen, en wel de artikelen 80, 81, 82, tweede en derde lid, en 84, tweede
lid; de in die artikelen aan het CTZ opgedragen taken worden immers in dit
wetsvoorstel overgebracht naar de zorgautoriteit. De artikelen 77, 78 en 79
zijn, voor zover het gaat om de instelling en samenstelling van het CTZ verwerkt
in hoofdstuk 2. De taken van het college zijn thans opgesomd in artikel 16.
Aanwijzing van toezichthouders (artikel 79 Zvw) geschiedt op grond van artikel
66 van dit wetsvoorstel. Artikel 82, eerste lid, Zvw is overgenomen in artikel
21 van dit wetsvoorstel. De inhoud van artikel 83 is terug te vinden in artikel
37. Artikel 84, eerste lid, is verwerkt in artikel 34, derde lid.Ook in andere onderdelen van dit wetsvoorstel zijn bepalingen van de Zvw
overgenomen; in een bijlage bij deze memorie van toelichting staat een transponeringstabel
waarin per artikel van dit wetsvoorstel de afkomst staat aangegeven. Rapportage rechtmatige uitvoering Zorgverzekeringswet
(artikel 23)Kernpunt bij het toezicht op de uitvoering van de Zvw is dat de overheid
zich ervan vergewist dat de zorgverzekeraar zijn plicht nakomt om de verzekerde
te leveren waar hij volgens de Zorgverzekeringswet recht op heeft. Dit is
het toezicht op de naleving van de publieke randvoorwaarden van de verzekering,
zoals het nakomen van de acceptatieplicht, het verbod op premiedifferentiatie
en de invulling van de zorgplicht. Ook hoort hierbij het toezicht of de polissen
de wettelijke geregelde aanspraken afdoende dekken (niet minder, maar ook
niet meer). Het zal onder meer op deze punten zijn waarover de zorgautoriteit
de minister jaarlijks bericht in het samenvattend rapport. De zorgautoriteit
kan haar oordeel baseren op de jaarrekening en het (geconsolideerde) jaarverslag,
die de zorgverzekeraar haar ieder jaar moet zenden (art. 37 Zvw), op het uitvoeringsverslag
(art. 38 Zvw), op de accountantsverklaringen enverslagen over deze stukken,
en uiteraard ook op eigen onderzoek bij de zorgverzekeraar. In het samenvattend
rapport van de zorgautoriteit staat de vraag centraal of de standaardverzekering
goed wordt uitgevoerd door de verzekeraars. Openbare gegevens zoals prestatie-indicatoren
en interventiemaatregelen jegens een zorgverzekeraar kunnen ook in het samenvattend
rapport worden opgenomen.Paragraaf 3.3. Toezicht Algemene Wet Bijzondere ZiektekostenIn deze paragraaf zijn een aantal bepalingen van hoofdstuk VII van de
AWBZ overgenomen, en wel de artikelen 36, vierde lid, 49, 50 en 51 tweede
en derde lid; de in die artikelen aan het CTZ opgedragen taken worden immers
in dit wetsvoorstel overgedragen naar de Zorgautoriteit. De inhoud van de
artikelen 37, derde lid, 48 en 51, eerste lid, AWBZ is terug te vinden in
de artikelen 34, derde lid, 16 onderscheidenlijk 21.Ook in andere onderdelen van dit wetsvoorstel zijn bepalingen van de AWBZ
overgenomen; in de reeds genoemde transponeringstabel bij deze memorie van
toelichting staat ook voor de AWBZ per artikel van dit wetsvoorstel de afkomst
aangegeven.Rapportage over uitvoering AWBZ (artikel 27)Anders dan bij de Zvw vormt ook de doelmatige uitvoering een wettelijke
verplichting voor de verzekeraars die de AWBZ uitvoeren. Het toezicht door
de zorgautoriteit, en dus ook haar rapportage, heeft dan ook mede op de doelmatigheid
van de uitvoering betrekking (zie ook artikel 16, onder d).Hoofdstuk 4. Marktontwikkeling en -ordeningDe reikwijdte van dit hoofdstuk is niet voor alle paragrafen gelijk. Bepalend
is de keuze die gemaakt wordt voor de tariefsoort. Op basis van artikel 50,
vierde lid, stelt de zorgautoriteit beleidsregels vast met betrekking tot
het tarief dat voor een vorm van zorg in rekening kan worden gebracht. De
zorgautoriteit doet dat ingevolge artikel 7 juncto 52 op aanwijzing van de
minister. Die aanwijzing wordt gegeven indien een vorm van zorg voor het eerst
onder de wet wordt gebracht of als voor een vorm van zorg een andere tariefsoort
van toepassing moet zijn (artikel 52).Artikel 50, vierde lid, maakt de keuzes mogelijk tussen een vast tarief,
een minimum-, bandbreedte- of maximumtarief of een vrij tarief. Vrije tarieven
ontstaan ook als bij amvb vormen van zorg geheel of gedeeltelijk worden uitgezonderd
van de wet (artikel 2, tweede lid). Paragraaf 4.1. MarktonderzoekOnderzoek (artikel 31)Op eigen initiatief en naar aanleiding van meldingen of verzoeken kan
de zorgautoriteit onderzoek doen naar de ontwikkeling van en op de markt.
Het kan gaan om onderzoek naar specifieke knelpunten, gedragingen dan wel
meer algemeen analytisch onderzoek als grondslag voor het treffen van maatregelen
of om meer stelselmatig de ontwikkelingen te monitoren. Naast algemene marktmonitoring
kan het onderzoek ook mededingingsanalyses van (deel)markten betreffen. Op
grond van een dergelijke analyse kan de zorgautoriteit in (deel)markten waar
tarieven vrij onderhandelbaar zijn aan zorgaanbieders en verzekeraars die
beschikken over aanmerkelijke marktmacht op de zorginkoopmarkt, verplichtingen
opleggen ter bevordering van de ontwikkeling van marktwerking (artikel 42).Het onderzoek door de zorgautoriteit kan alle aspecten van (de ontwikkeling,
bevordering en ordening van) marktwerking betreffen. Het tweede lid van artikel
31 noemt enige, vermoedelijk meest frequent voorkomende onderzoeksdoelen.
De opsomming is uiteraard niet limitatief.Het onderzoek door de zorgautoriteit naar de totstandkoming van overeenkomsten,
naar de voorwaarden daarin en de resultaten van die overeenkomsten kan allerlei
soorten overeenkomsten betreffen: overeenkomsten tussen een zorgaanbieder
en een verzekeraar, tussen een verzekeraar en een consument, tussen een zorgaanbieder
en een voor hem werkende beroepsbeoefenaar, tussen zorgaanbieders onderling,
enzovoort.Onderdeel c van het tweede lid maakt onderzoek mogelijk naar de wijze
van informatieverstrekking door zorgaanbieders en verzekeraars aan de consument.
De informatieverstrekking moet aan een veelheid van eigenschappen voldoen,
zoals doeltreffendheid, inzichtelijkheid, juistheid en vergelijkbaarheid.Zoals in het algemeen deel van de toelichting is gezegd, moet de zorgautoriteit
ook toezicht houden op de zorgplicht van zorgverzekeraars. Ook hier is de
kwaliteit van de gecontracteerde en de niet-gecontracteerde zorg van belang.
In de eerste situatie gaat het erom of de verzekeraar zich voldoende inspant
om kwalitatief goede zorg te contracteren en zich ervan vergewist dat zijn
verzekerden die ook daadwerkelijk krijgen. In de tweede situatie kan aan de
orde zijn dat de verzekeraar zijn verzekerden vooraf waarschuwt voor beneden
de maat presterende aanbieders. Ook bij het bemiddelen voor zorg moet de verzekeraar
hier goed op letten. De consument wil vooraf kunnen beschikken over relevante
keuze-informatie over de verzekeringen. Daartoe worden aspecten als hiervoor
genoemd, waar mogelijk in prestatie-indicatoren vervat. Aldus worden elementen
van het sectorspecifieke markttoezicht op aanbieders en verzekeraars en het
toezicht op de uitvoering van de Zvw in één aanpak gecombineerd.Ingevolge onderdeel e van het tweede lid kan de zorgautoriteit onderzoek
doen naar de ontwikkeling van de kosten en prijzen van zorgverlening en ziektekostenverzekering
in relatie tot de kwaliteit. Het vergroten van doelmatigheid en een efficiëntere
bekostiging van zorgaanbieders en meer marktwerking tussen ziektekostenverzekeraars
mag immers niet ten koste gaan van de kwaliteit. Daarom moet de zorgautoriteit
een relatie kunnen leggen tussen enerzijds de effecten van marktwerking en
de inzet van haar instrumenten en anderzijds de kwaliteit van de geboden zorg
en dienstverlening. Voor de kiezende consument als zorgvrager en verzekerde
is dit van belang. De burger wil namelijk niet alleen geïnformeerd kunnen
worden of de zorg aan de minimumkwaliteitseisen voldoet en blijft voldoen,
maar ook wat er verder nog te kiezen is aan zorg die meer dan dat biedt, al
dan niet tegen een hogere prijs. Met betrekking tot de minimumkwaliteitseisen
en prestatiecriteria daarvoor, volgt de zorgautoriteit de IGZ.Het onderzoek door de zorgautoriteit hoeft er niet meteen toe te leiden
dat zij marktpartijen naar aanleiding van hun gedrag een aanwijzing geeft.
In veel gevallen waarin het onderzoek de zorgautoriteit leidt tot de constatering
dat de markt niet naar behoren werkt, zal zij nagaan of door aanscherping
van de bestaande regels of beleidsregels de onvolkomenheden uit de weg kunnen
worden geruimd. Indien bijvoorbeeld blijkt dat de concurrentie onvoldoende
van de grond komt door gebrek aan inzichtelijkheid in de verschillende producten
of hun leveranciers, kan het stellen of aanscherpen van regels inzake transparantie
en informatie verbetering teweegbrengen (artikel 36). Ook zou kunnen blijken
dat vrije prijsvorming bij een bepaalde categorie van zorg niet die marktwerking
oplevert die ervan werd verwacht, terwijl er geen sprake is van enig concurrentiebeperkend
gedrag. De zorgautoriteit zendt daarover een signalement aan de minister.
Deze kan vervolgens zo nodig besluiten om, al dan niet tijdelijk, de prijsvorming
voor de betrokken categorie te herreguleren.Het onderzoek door de zorgautoriteit hoeft zich niet te beperken tot informatieverstrekking
door zorgaanbieders en verzekeraars; een ieder is gehouden desgevraagd daaraan
mee te werken (artikel 53). Op deze informatievergaring zijn een aantal artikelen
van afdeling 5.2 van de Awb inzake de bevoegdheden van toezichthouders van
overeenkomstige toepassing verklaard (artikel 56); daaronder is de bepaling
dat de zorgautoriteit slechts van haar bevoegdheden gebruik maakt voor zover
dat redelijkerwijs is geboden (artikel 5:13 AWB).Openbaarmaking marktonderzoek (artikel 32)In dit artikel wordt buiten twijfel gesteld dat de zorgautoriteit de bevindingen
van het in artikel 31 bedoelde onderzoek openbaar kan maken. Bij het openbaar
maken van haar bevindingen is de zorgautoriteit uiteraard gehouden artikel
2:5 van de Awb in acht te nemen; dat artikel verplicht tot geheimhouding van
bepaalde gegevens. Ook is de zorgautoriteit gebonden aan de bepalingen in
de WOB over de bescherming van bedrijfsvertrouwelijke gegevens.Publiceren van bevindingen is niet gericht op «leedtoevoeging»
aan een of meer marktpartijen. Dat neemt overigens niet weg dat, zoals bij
elk onderzoeksresultaat, niet iedereen blij hoeft te zijn met bevindingen
die over hem in het onderzoek naar voren zijn gekomen. De zorgautoriteit zal
bij haar besluit tot openbaarmaking moeten afwegen of de wijze van openbaar
maken in goede verhouding staat tot het doel van openbaarmaking. Het kan zijn
dat in dat kader de bevindingen niet tot individuele ziektekostenverzekeraars
of zorgaanbieders zullen moeten zijn te herleiden. Overigens mogen publicaties
van marktonderzoeken geen medische persoonsgegevens bevatten die tot individuele
patiënten zijn te herleiden.Paragraaf 4.2. Algemene verplichtingen van zorgaanbieders
en ziektekostenverzekeraarsRegelgevende bevoegdheidDeze titel bevat een aantal bevoegdheden van de zorgautoriteit om nadere
regels te stellen. Het betreft regels van administratief-technische aard.
De opdracht aan de zorgautoriteit om regels te stellen over de inrichting
van de administratie, de bekendmaking van tarieven, prestaties, producten
en diensten door zorgaanbieders en de inrichting van declaraties vindt zijn
grondslag in het feit dat voor op maat toegesneden regelingen specifieke deskundigheid noodzakelijk is en dat de zorgautoriteit daarover beschikt
mede als gevolg van de uitvoering van haar (overige) wettelijk opgedragen
takenVerbodsbepaling (artikel 33)De zorgautoriteit kan bindende besluiten nemen met betrekking tot een
prestatiebeschrijving met een tarief (paragraaf 4) en een prestatiebeschrijving
zonder tariefvaststelling (paragraaf 5). Ingevolge artikel 1, onder k,
wordt onder tarief ook verstaan een tarief voor een deel van een prestatie
of een geheel van prestaties. De verboden in artikel 33 gelden als gevolg
van dat artikel ook voor een (tarief voor een) deel van een prestatie of een
geheel van prestaties. De begrippen tarief en prestatiebeschrijving krijgen
bovendien nog een extra lading doordat de beschikking waarbij de desbetreffende
tarieven en prestatiebeschrijvingen worden vastgesteld, ook omvat de voorschriften,
voorwaarden en beperkingen die daaraan zijn verbonden op grond van artikel
44 respectievelijk 45, tweede lid, en door de inhoud van de beleidsregels
bedoeld in artikel 50, dan wel 50 juncto 51.Het verbod in het eerste lid, onder a en b, van artikel 33 zorgt voor
afdwingbaarheid van een prestatiebeschrijving en van onderdelen daarvan, ook
indien de prestatiebeschrijving niet aan een tarief is gekoppeld door de zorgautoriteit.
Dit laatste is mede vereist in verband met de invoering van vrije tarieven
voor een deel van de dbc's in de curatieve zorg.Het tweede lid heeft betrekking op de onderlinge relatie tussen zorgaanbieders,
zoals bij het geïntegreerd medisch-specialistisch bedrijf als bedoeld
in de Wet integratie medisch specialistische hulp1,
bij de relatie met productiesamenwerkingsverbanden, bij de samenwerking bij
dbc's en bij huisartsendienstenstructuren. Onder het begrip«derde»
wordt ook verstaan de patiënt, de verzekerde of een factureringsbedrijf.
Overigens zijn factureringsbedrijven zelf ook vaak zorgaanbieder in de zin
van deze wet; zij vallen namelijk onder artikel 1, onder c, sub 2.Ingevolge het vierde lid kunnen een zorgaanbieder en een ziektekostenverzekeraar
aan het aanbieden, overeenkomen en leveren van een prestatie als bedoeld in
het eerste lid, onder a of b, of aan het in rekening brengen, betalen of aan
een derde vergoeden van een tarief als bedoeld in het eerste lid, geen rechten
ontlenen. Dit betekent dat een zorgaanbieder en een ziektekostenverzekeraar
aan verboden afspraken geen rechten kunnen ontlenen, terwijl deze wel in stand
blijven en moeten worden nagekomen jegens de betrokken patiënt of verzekerde.Het derde en vierde lid zijn van overeenkomstige toepassing op een verzekeraar
als bedoeld in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993, voor zover niet
begrepen onder artikel 1, onder f, sub 1 en 2, van deze wet (vijfde lid).
Dit voorkomt dat de bepaling alleen ziektekostenverzekeraars treft en niet
verzuim- of andere schadeverzekeraars, waardoor het verbod kan worden omzeild.
Overtreding van dit artikel is een economisch delict in de zin van de Wet
economische delicten (artikel 1, onder 2, WED).Administratie (artikel 34)Een goede administratie is onontbeerlijk voor de eigen bedrijfsvoering.
Mede in verband met het verstrekken van gegevens en inlichtingen ten behoeve
van de uitvoering van de wet en het toezicht daarop is het noodzakelijk te
bepalen dat zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars een administratie voeren
waarin de in dat kader relevante gegevens vastliggen en toegankelijk zijn.
Dit artikel voorziet erin dat een administratie ook moet worden
bijgehouden in het belang van een goede uitvoering van de wet, waarbij deze
verplichting zich tevens uitstrekt tot derden die een administratie voeren
voor die zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars. Dit artikel is gelijkluidend
aan het artikel in de WTG zoals gewijzigd door de WTG ExPres, inclusief de
derde nota van wijziging waarbij het amendement van het lid Vietsch is overgenomen
en de mogelijkheid om aanvullende administratievoorschriften te stellen is
gelimiteerd1.De in het eerste lid genoemde onderwerpen zijn noodzakelijk voor een goede
uitoefening van beroep en bedrijf van zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars
en zijn daarom al in de bestaande administratie opgenomen. De verplichting
maakt duidelijk dat een administratie wordt gevoerd en dat deze administratie
voor toezichthouders in het kader van deze wet opvraagbaar is. Uit bevindingen
van de FIOD-ECD en het CTG blijkt dat zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars
soms een administratie voeren die het in rekening brengen respectievelijk
betalen van een ander tarief dan het maximumtarief belemmert. Dergelijke administraties
belemmeren het sluiten van een overeenkomst waarin andere tarieven dan maximumtarieven
worden opgenomen. Het tweede lid strekt er mede toe deze (mededingings)belemmering
te voorkomen.De zorgautoriteit kan nadere regels stellen inzake de administratie in
een gelimiteerd aantal gevallen. Mede vanwege de diversiteit in categorieën
zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars is er voor gekozen geen algemene
alomvattende verplichting in de wet op te nemen, maar daarin te voorzien door
regels van de zorgautoriteit die op maat op hun bedrijfsvoering zijn toegesneden.
Uit het oogpunt van het verminderen van de administratieve lasten is het van
belang dat hierbij een goede aansluiting wordt gerealiseerd met de eisen die
gelden ten aanzien van de jaarverslaglegging op grond van de Regeling jaarverslaggeving
zorginstellingen en de jaarverslaglegging voor ziektekostenverzekeraars.De zorgautoriteit kan deskundigen en betrokken partijen over de regels
raadplegen. De nadere voorschriften kunnen bijvoorbeeld gaan over de bewaartermijn
of inhouden dat (afschriften) van declaraties behoren tot administratie; dat
tot de administratie behoort wat ingevolge andere wetten wordt bijgehouden,
aangetekend of opgemaakt of dat gegevensdragers beschikbaar, toegankelijk
en leesbaar worden gehouden. Zie bijvoorbeeld de administratievoorschriften
farmaceutische hulp WTG. Het biedt de zorgautoriteit de mogelijkheid regels
te stellen over de registratie van relevante gegevens, de interne en externe
controle en kostprijsberekening(smodellen), waarin de kostentoerekening op
uniforme wijze plaatsvindt.Artikel 38 bepaalt dat de voorschriften ook gelden voor derden die de
administratie geheel of gedeeltelijk voeren voor zorgaanbieders of verzekeraars.Declaratiewijze (artikel 35)Ingevolge de artikelen 44 en 49, tweede lid, doen partijen zelf een voorstel
inzake de wijze waarop het declaratieverkeer onderling is geregeld. Ingevolge
artikel 50 kan een beleidsregel voorschrijven hoe een aanvraag wordt ingediend.
Die declaratiewijze wordt in beginsel aan partijen overgelaten maar in bijzondere
gevallen kan de zorgautoriteit nadere regels stellen over de wijze waarop
wordt gedeclareerd; te denken valt aan een centraal punt waar de declaraties
worden verzonden en geïnd en waar de inkomsten aan de rechthebbenden
worden toegedeeld (een clearinghouse-constructie). Zo'n bijzonder geval doet
zich bijvoorbeeld voor indien de gewenste dienstverlening of zorg anders niet
tot stand komt of naar het oordeel van minister of zorgautoriteit
niet tijdig tot stand komt, zoals bij huisartsendienstenstructuren, bij ondersteuning
van huisartsen door praktijkverpleegkundigen of bij het geïntegreerd
medisch-specialistisch bedrijf. Deze mogelijkheid is ook belangrijk in verband
met het terugdringen van administratieve lasten.De in artikel 35 neergelegde bevoegdheid van de zorgautoriteit tot het
stellen van regels over het betalingsverkeer maakt geen inbreuk op de rechten
en plichten van degenen die de prestatie en het tarief mogen declareren, degenen
die de betaling van de declaratie verschuldigd zijn en degenen die geacht
worden de declaratie te betalen. Ieder blijft krijgen wat hem toekomt. Een
ingevolge dit artikel vast te stellen regel kan wel de weg veranderen waarlangs
de declaratie of betaling verloopt; bijvoorbeeld dat een zorgaanbieder niet
rechtstreeks bij een patiënt declareert of dat een declaratie niet rechtstreeks
aan een zorgaanbieder wordt betaald maar via een derde. Dan moet worden vastgesteld
aan welke derde (aan wie) de zorgaanbieder declareert,
dat de derde de declaratie aan de patiënt uitbrengt (door wie), dat de derde de betalingen ontvangt en deze doorgeeft
aan de zorgaanbieder voor welke de tussenpersoon heeft gedeclareerd (voorwaarden) en dat de zorgaanbieder niet meer buiten
die derde om alsnog rechtstreeks declareert (beperkingen). De bevoegdheid is ten eerste nodig om het declaratie- en betalingsverkeer
te kunnen stroomlijnen en zo de administratieve lasten te beperken. Bovendien
is wettelijke verankering nodig om te voorkomen dat publieke waarborgen van
een kwalitatief goede zorg in gevaar komen doordat zorgaanbieders en verzekeraars
zoals boven geschetst een geschil blijven houden over de wijze waarop die
zorg bekostigd en getarifeerd moet worden. Het declaratieverkeer is onlosmakelijk
verbonden met de maatregelen die de zorgautoriteit treft in het kader van
de bekostiging en tarifering van zorg. Het betreft vanwege die verbondenheid
en gezien het feit dat deze bevoegdheid geen inbreuk maakt op essentiële
rechten, een organisatorische maatregel van (zeer) technische aard die ingevolge
124f Ar aan de zorgautoriteit kan worden opgedragen.Informatieverstrekking door zorgaanbieders (artikel 36)Artikel 36 verplicht zorgaanbieders allereerst te zorgen voor een goede
kenbaarheid van de eigenschappen van het aangebodene en de daarvoor te berekenen
tarieven. Goede voorlichting over tarieven behoort tot de zorgvuldige informatieverstrekking
die van een zorgaanbieder ten opzichte van een patiënt mag worden verwacht,
ter voorkoming van vergissingen, misverstanden en onregelmatige declaraties.
Het eerste lid sluit aan op de bepaling in de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst
(artikel 7:448 BW). De zorgautoriteit kan op grond van het derde lid nadere
regels stellen over het in rekening brengen van tarieven en het bekendmaken
van tarieven, eventueel in combinatie met de regels inzake informatieverstrekking
op grond van artikel 62.Voorts verplicht artikel 36 zorgaanbieders informatie openbaar te maken
over de kwaliteit, tarieven en andere eigenschappen van de zorgverlening met
het oog op de transparantie van de markt, zodat consumenten een weloverwogen
keuze kunnen maken. Juist in zorgmarkten, waar consumenten niet gewend zijn
om aan prijs- en kwaliteitsvergelijking te doen en zelf zorgaanbieders te
kiezen, is het van groot belang om met dergelijke vergelijkende informatie
marktgedrag van vragers en aanbieders te stimuleren. Kwaliteitsinformatie
is noodzakelijk om prijzen te kunnen beoordelen. Zo kan een bepaalde prijs
te hoog zijn in geval van relatief lage kwaliteit, maar marktconform zijn
in geval van hoge kwaliteit. Op een vergelijkbare manier zal bij de introductie
van maatstafconcurrentie bij gereguleerde prijzen moeten worden gecorrigeerd
voor kwaliteitsverschillen. Wanneer verzekeraars en consumenten hun zorgaanbieder
niet op basis van kwaliteit kunnen kiezen, bestaat het risico
dat zorgaanbieders zich vooral profileren op lage prijzen. Dit artikel beoogt
mede te voorkomen dat een te sterke focus op prijsconcurrentie ten koste gaat
van kwaliteit.Wanneer zorgaanbieders hun verplichtingen als bedoeld in het vierde lid
niet nakomen, biedt het vijfde lid van dit artikel de zorgautoriteit de bevoegdheid
om dergelijke informatie openbaar te maken, voor zover hier althans niet al
in voldoende mate in wordt voorzien door anderen, bijvoorbeeld de Consumentenbond
(zesde lid). Die bevoegdheid moet worden gezien als uiterste middel om marktgedrag
te stimuleren door middel van het publiceren van bijvoorbeeld vergelijkende
overzichten op het gebied van kwaliteit of prijs door de zorgautoriteit zelf,
wanneer informatieverstrekking door partijen naar het oordeel van de zorgautoriteit
niet leidt tot voldoende transparantie. Het zevende lid van dit artikel geeft
de zorgautoriteit de bevoegdheid om regels te stellen aan de informatievoorziening
door zorgaanbieders. Deze bepaling biedt een titel om bijvoorbeeld het bekendmaken
van klanttevredenheidsinformatie te bevorderen en zonodig te standaardiseren.Informatieverstrekking door verzekeraars (artikel 37)Met soortgelijke eisen als artikel 36 ten aanzien van de zorgaanbieders,
richt artikel 37 zich tot de ziektekostenverzekeraars. Ook zij moeten informatie
openbaar maken met het oog op de transparantie van de markt, en wel over premies,
kwaliteit en andere eigenschappen van hun dienstverlening.Het tweede lid beperkt zich tot zorgverzekeraars in de zin van de Zvw.
Het verplicht zorgverzekeraars om – naast informatie over eerder genoemde
onderwerpen – informatie openbaar te maken over de inhoud van de modelovereenkomsten.De met de Zvw beoogde resultaten kunnen alleen worden bereikt indien zorgverzekeraars
met elkaar concurreren om de klandizie van verzekeringsplichtigen. Dat vereist
dat verzekeringsplichtigen de mogelijkheid hebben om van zorgverzekeraar te
wisselen indien zij verwachten dat een nieuwe zorgverzekeraar meer aan hun
wensen tegemoet komt dan de zorgverzekeraar bij wie zij verzekerd zijn. Deze
mogelijkheid tot wisselen is geregeld in artikel 7 Zvw. Van de mogelijkheid
tot wisselen zal echter weinig gebruik worden gemaakt indien een verzekeringsplichtige
niet over informatie beschikt op grond waarvan hij de prijs-kwaliteitverhouding
van zijn eigen verzekeraar af kan zetten tegen die van andere verzekeraars.De informatieverstrekking betreft twee hoofdonderdelen. Allereerst gaat
het om het publiceren van kernelementen uit de modelovereenkomsten die de
zorgverzekeraars hanteren (de zorgautoriteit krijgt de modelovereenkomsten
op grond van artikel 25 Zvw binnen). Daarnaast gaat het om de dienstverlening
van zorgverzekeraars aan verzekerden en verzekeringnemers, indien de verzekering
eenmaal gesloten is. Het gaat hierbij om vragen die met de invulling van de
zorgplicht te maken hebben, zoals de vraag welke activiteiten de zorgverzekeraar
verricht om de verzekerde van de benodigde zorg te voorzien en hoe lang dat
gemiddeld duurt, maar ook om meer basale vragen, zoals de vraag naar de telefonische
bereikbaarheid van de verzekeraars en hoe lang een restitutieverzekeraar er
over doet om ingediende rekeningen aan de verzekerde te vergoeden.Het derde lid waarborgt dat overige informatie die zorgverzekeraars verstrekken
en die niet expliciet in deze wet, de Zvw of de AWBZ is geregeld, geen afbreuk
doet aan de informatie die zij op grond van deze wet en de Zvw en de AWBZ
wel dienen te verstrekken. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om reclame-uitingen.
Hiermee is onder andere sluitend geregeld dat verzekeraars niet alleen op
basis van het eerste en tweede lid informatie verstrekken, maar
ook geen andere informatie verstrekken die daaraan afbreuk doet en daarmee
de beoogde transparantie te niet zou doen.Ingevolge het vierde lid kan de zorgautoriteit ook informatie betreffende
verzekeraars openbaar maken indien zij zelf of anderen daar onvoldoende in
voorzien. Ook heeft de zorgautoriteit ingevolge het van overeenkomstige toepassing
verklaarde zevende lid van artikel 36 ruimte om in aanvulling op het gedragstoezicht
door de AFM zorgspecifieke regels te stellen ten aanzien van de informatieverstrekking
door zorgverzekeraars met het oog op de transparantie van de markt en de belangen
van de consument. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om voorschriften hoe informatie
over de inhoud van de zorgverzekeringspolissen op inzichtelijke en vergelijkbare
manier kan worden verstrekt.Contractvoorwaarden (artikel 39)Bij regulering van contractvoorwaarden gaat het erom dat de zorgautoriteit
eisen kan stellen aan de voorwaarden waartegen een product of dienst wordt
geleverd. Deze bevoegdheid is strikt gelimiteerd en beperkt tot het bevorderen
van de inzichtelijkheid van de zorgmarkten of het bevorderen van mededinging
op die markten. Het kan bijvoorbeeld gaan om het tegengaan van onredelijke
betalingscondities, onredelijk lange contracttermijnen, exclusieve levering
of onredelijke voorwaarden bij het opzeggen van een contract.Paragraaf 4.3. Ontwikkeling zorginkoopmarktToepassingsbereik paragraaf 4.3 (artikel 40)In het wetsvoorstel worden drie markten onderscheiden (artikel 31, tweede
lid, onder b): de zorgverleningsmarkt, zorginkoopmarkt en zorgverzekeringsmarkt.
Deze titel heeft alleen betrekking op de tweede markt, die van zorginkoop;
op die markt onderhandelen ziektekostenverzekeraars en zorgaanbieders over
het volume en de tarieven voor de te leveren zorg. Dit geeft meteen het verband
aan met paragraaf 4 inzake de tariefregulering: het toepassingsbereik
van artikel 42 geldt uitsluitend die gebieden van de zorg waar de partijen
vrij zijn de tarieven zelf te bepalen, dus waar de regulering ter zake door
de zorgautoriteit buiten werking is gesteld. Het loslaten van de tariefregulering
geschiedt door een beleidsregel van de zorgautoriteit ter voldoening aan een
aanwijzing van de minister op grond van artikel 7, dan wel door een amvb op
grond van artikel 2, tweede lid.Aanmerkelijke marktmacht (artikelen 41 en 42)De zorgautoriteit kan op grond van onderzoek tot het oordeel komen dat
een individuele zorgaanbieder of ziektekostenverzekeraar beschikt over aanmerkelijke
marktmacht; artikel 41 geeft de zorgautoriteit kwalitatieve criteria om tot
dat oordeel te komen. Optreden door de zorgautoriteit op dit punt is wenselijk
om bestaande en nieuwe partijen de gelegenheid te geven het marktspel te spelen.
Het is van belang om het kader waarbinnen de zorgautoriteit op dit terrein
kan optreden, wettelijk te verankeren en te bepalen dat zij haar optreden
toespitst op het karakter van de betrokken zorginkoopmarkt. Daarmee wordt
gewaarborgd dat de normering voor het bepalen van aanmerkelijke marktmacht
vooraf helder is.Dat geldt ook voor de soort verplichtingen die de zorgautoriteit aan partijen
met een aanmerkelijke marktmacht kan opleggen (artikel 42, eerste lid). Het
is aan de zorgautoriteit om door het uitvoeren van marktonderzoek en -analyses
binnen de gestelde normen te bepalen of en, zo ja, welke partijen over aanmerkelijke
marktmacht beschikken. Vervolgens bepaalt zij of en, zo ja, welke
verplichtingen passend en proportioneel zijn in het desbetreffende geval (derde
lid). Aan de verplichting mogen voorschriften en beperkingen worden verbonden
(vierde lid). De opgelegde verplichtingen mogen nooit langer duren dan drie
jaren. Wel mogen verplichtingen tussentijds worden ingetrokken, gewijzigd
dan wel verlengd. Een en ander is afhankelijk van de marktsituatie (vijfde
lid).Verplichtingen bij aanmerkelijke marktmacht (artikel 42,
eerste lid)De onder a. genoemde transparantieverplichting maakt het mogelijk om een
partij specifieke, op de situatie toegesneden extra informatie te doen publiceren
als dat voor het bevorderen van gelijke concurrentiekansen van belang is.
Denk bijvoorbeeld aan de verplichting dat een ziektekostenverzekeraar met
aanmerkelijke marktmacht informatie moet publiceren omtrent zijn aanbestedingsprocedure
in het kader van de zorginkoop.De onder b. genoemde non-discriminatieverplichting sluit de mogelijkheid
uit dat een partij met de leveringsvoorwaarden van diensten «speelt»
om bepaalde categorieën van klanten, die door marktwerking aan concurrenten
verloren zouden kunnen gaan, te bevoordelen ten koste van klanten die nog
geen keuze hebben gemaakt. Een zorgaanbieder zou bijvoorbeeld voor bepaalde
categorieën patiënten lagere prijzen of kortere wachttijden kunnen
hanteren om te voorkomen dat deze patiënten hun zorg elders inkopen,
terwijl voor patiënten bij wie de kans dat zij hun zorg elders inkopen
geringer is, hogere prijzen en langere wachttijden worden gehanteerd.De verplichting onder c. beoogt het tegengaan van ongewenst overhevelen
van marktmacht van de ene markt naar een andere aangrenzende markt, bijvoorbeeld
door koppelverkoop of bundeling van producten. Dit is bijvoorbeeld het geval
als de partij met aanmerkelijke marktmacht levering van diensten of producten
die concurrenten niet kunnen leveren gebruikt om ongevraagde nevenproducten
te verkopen of diensten, die wel aan concurrentie blootstaan, een voorsprong
te geven. Hiervan is sprake wanneer een ziekenhuis bijvoorbeeld alleen oncologische
behandelingen wil laten contracteren, indien ook cataractbehandelingen worden
gecontracteerd. Een dergelijke handelwijze zou de toetreding van nieuwe aanbieders
van cataractbehandelingen ernstig kunnen belemmeren en mogelijk bestaande
aanbieders van cataractbehandelingen uit de markt kunnen drukken.De verplichting onder d. beoogt marktverstorende kruissubsidie tegen te
gaan tussen bijvoorbeeld deelmarkten die wel en deelmarkten die nog niet aan
daadwerkelijke concurrentie bloot staan. Door het opleggen van deze verplichting
kan worden voorkomen dat een partij zorgproducten aanbiedt voor een prijs
lager dan de kostprijs met de bedoeling om concurrenten van de markt te weren,
en het verlies dat hij op dat zorgproduct leidt, verdisconteert in de prijs
van een ander product waarvoor nauwelijks concurrentie bestaat.De verplichting onder e. maakt het mogelijk om bijvoorbeeld een zorgaanbieder
die exclusieve levering met een ziektekostenverzekeraar is overeengekomen,
te verplichten om onder redelijke voorwaarden te voldoen aan een redelijk
verzoek van een andere verzekeraar tot een soortgelijke overeenkomst. Ook
valt te denken aan het medegebruik, door nieuwe markttoetreders, van bepaalde
kostbare apparatuur als het voor die nieuwe toetreders zeer kostbaar en inefficiënt
is om die apparatuur direct zelf aan te schaffen. Verder kan worden gedacht
aan medegebruik van een elektronisch datanetwerk van patiëntgegevens,
zonder welk medegebruik het niet goed mogelijk is om zich als nieuwe toetreder
te vestigen. Hiervan was bijvoorbeeld sprake in Assen, waar de apotheken gezamenlijk
beschikken over een elektronisch netwerk met patiëntgegevens. Zo'n netwerk
kan de onderlinge concurrentie bevorderen, omdat alle aangesloten apotheken
inzage hebben in deze gegevens en daarmee kunnen garanderen dat
de patiënt de juiste medicijnen mee krijgt (medicatiebewaking). De patiënt
krijgt dan bij alle aangesloten apotheken optimale medicatiebewaking, waardoor
hij gemakkelijker gebruik kan maken van een andere apotheek. Doordat de Assense
apotheken hadden afgesproken het netwerk niet te gebruiken tijdens reguliere
openingstijden, beperkten zij de onderlinge concurrentie doordat de patiënt
werd belemmerd in zijn keuzevrijheid. Bovendien bemoeilijkten zij hiermee
de toetreding van de nieuwe apotheken. De kwaliteit van de dienstverlening
van een nieuwe apotheek hangt immers mede af van de mogelijkheid de medicatiebewaking
optimaal uit te voeren. Door verplichte toegangverlening kan de drempel voor
markttoetreding worden verlaagd in het belang van de totstandkoming van marktwerking.Het onderzoek op grond van artikel 31 kan aan het licht brengen dat een
verzekeraar en een zorgaanbieder een overeenkomst hebben gesloten over een
hogere productie dan in een redelijke verhouding tot het aantal betrokken
verzekerden. Dit kan een belemmering vormen voor andere verzekeraars om met
die zorgaanbieder een overeenkomst te sluiten en dus de concurrentie belemmeren.
Op zo'n situatie ziet onderdeel f.De zorgautoriteit kan de onder g. genoemde verplichting opleggen om een
openbaar aanbod te doen. Daardoor worden transparantie, maar vooral ook snelheid
en non-discriminatoir gedrag bij onderhandelingen over leveringen als deze,
gestimuleerd. In situaties waarin dit extra gevoelig is, kan de zorgautoriteit
aan deze verplichting eventueel de mogelijkheid koppelen om het openbare aanbod
achteraf te wijzigen (zie onder h).Onder i. is de mogelijkheid geopend om voor diensten of producten, waarvan
de prijs niet (meer) wordt gereguleerd op grond van paragraaf 4.4 en
waarvan de hoogte nog onvoldoende wordt bepaald door marktkrachten, voor individuele
ondernemingen alsnog te reguleren. Dit is een ultimum remedium. Dergelijke
verplichtingen zijn niettemin noodzakelijk indien door het ontbreken van daadwerkelijke
concurrentie de onderneming het zich kan veroorloven buitensporig hoge tarieven
te vragen. Ook als de tariefstelling van een onderneming ertoe leidt dat de
marges van andere ondernemingen uitgehold worden, kan individuele regulering
gerechtvaardigd zijn. De individuele regulering is in dergelijke gevallen
gebaseerd op marktconforme methodieken. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan
om het verplichten van kostenoriëntatie. Aanvaardbare tarieven worden
in beginsel bepaald door de onderliggende kosten inclusief een redelijk rendement.
Dergelijke kostprijsmodellen schrijven niet alleen voor welke kosten op welke
manier moeten worden doorberekend, maar zeggen ook iets over de maximale hoogte
van de verschillende kostencomponenten. In vergelijking met artikel 34, derde
lid, op grond waarvan uniforme principes bij de toerekening van kosten en
opbrengsten kunnen worden opgelegd, leidt het verplichten van kostenoriëntatie
uiteindelijk tot een voorspelbare uitkomst. Een andere mogelijkheid betreft
efficiëntiebevordering, waarbij de prijs wordt vastgesteld op basis van
efficiëntievergelijking met gemiddelde prestaties en deze prijs prikkelt
tot kostenbesparing en/of omzetvergroting, of benchmarking, waardoor prijzen
worden vastgesteld op basis van vergelijking met best-practice-normen.Indien het onder meer voor het voorkomen van excessieve rendementen van
belang is om het juiste kostenniveau te berekenen, waarbij kosten en opbrengsten
op marktconforme wijze worden toegerekend aan diensten en producten, kan de
zorgautoriteit ingevolge de verplichting onder j. de methodiek van kostentoerekening
voorschrijven en door middel van de verplichting onder k. controle uitoefenen
op de naleving daarvan. Doel en karakter verplichtingenMet nadruk wijs ik er op dat het bij de verplichtingen niet gaat om een
sanctie; er hoeft immers nog geen sprake te zijn van daadwerkelijke of ongeoorloofde
belemmering van de concurrentie. De op te leggen verplichtingen hebben de
intentie de voorwaarden te scheppen voor een gelijk speelveld waarop daadwerkelijke
marktwerking kan ontstaan. Pas wanneer de betrokken zorgaanbieder of ziektekostenverzekeraar
de hem opgelegde verplichtingen niet nakomt of een daartoe strekkende aanwijzing
(artikel 70) niet opvolgt, is er plaats voor een sanctie, in de vorm bestuursdwang
(artikel 74) of een bestuurlijke boete (artikel 77).Paragraaf 4.4. Tariefregulering van vormen van zorgToepassingsbereik paragraaf 4Zoals eerder al is aangegeven, is deze paragraaf niet van toepassing voor
die vormen van de zorg waar de partijen vrij zijn prijzen te bepalen, zonder
regulering door de zorgautoriteit, zoals bij tarieven als bedoeld in artikel
50, vierde lid, onder c. Deze titel is van toepassing bij vaste tarieven als
bedoeld in artikel 50, vierde lid, onder a, en bij bandbreedtetarieven, minimumtarieven
en maximumtarieven als bedoeld in artikel 50, vierde lid, onder b.Vergelijking met tariefregulering in de WTGHet huidige CTG heeft tot taak een evenwichtig stelsel van tarieven op
het gebied van de gezondheidszorg te bevorderen, mede met het oog op de beheersing
van de kostenontwikkeling daarvan. Deze taak wordt een onderdeel van de taken
van de zorgautoriteit, te weten de ontwikkeling en ordening van een markt
op het gebied van de zorg; het is immers de bedoeling om de tariefregulering
geleidelijk los te laten zo mogelijk ten gunste van die markt. Overbrenging
van het instrumentarium dat het CTG ter beschikking staat, namelijk dat van
de WTG, naar dit wetsvoorstel ligt dan ook in de rede. In paragraaf 4.4
is het merendeel van de bepalingen van de WTG inzake prijsregulering ondergebracht,
in paragraaf 4.5 is de prestatieregulering opgenomen. De inhoud van beleidsregels
staat in paragraaf 4.6. De voorschriften inzake de administratie van
verzekeraars en zorgaanbieders zijn opgenomen in paragraaf 4.2; de bepalingen
inzake de gegevensverstrekking in hoofdstuk 5, die inzake de handhaving in
hoofdstuk 6. De bevoegdheid van de minister aanwijzingen te geven inzake beleidsregels
en de voorhang van die aanwijzingen bij het parlement zijn opgenomen in paragraaf 2.1.Voor de herkomst van de desbetreffende bepalingen in dit wetsvoorstel
ten opzichte van de WTG verwijs ik naar de transponeringstabel bij deze toelichting.
Hieronder beschrijf ik enkele belangrijke afwijkingen in dit wetsvoorstel
ten opzichte van de WTG.Allereerst betreft dat de omschrijving van de werkingssfeer. De WTG richt
zich tot «organen voor gezondheidszorg», zijnde personen en instellingen,
behorende tot een bij amvb aangewezen categorie. Het aangrijpingspunt van
organen voor gezondheidszorg hangt samen met het hoofddoel van de WTG, namelijk
te zorgen dat die personen en instellingen uitsluitend tarieven in rekening
brengen die volgens de wet tot stand zijn gekomen. Het hoofddoel van het onderhavige
wetsvoorstel is het ontwikkelen en ordenen van een markt op het gebied van
de zorg, ongeacht door wie die zorg wordt verleend. Tariefregulering maakt
daarvan weliswaar nog deel uit, maar vormt niet meer het einddoel. Het ligt
in de rede dat het aangrijpingspunt voor het wetsvoorstel dan ook niet meer
is de personen en instellingen die zorg leveren, maar die zorg zelf (artikel
1, onderdeel b, en artikel 2, eerste lid). Een tweede wijziging ten opzichte van de WTG betreft de bepalingen inzake
de onderhandelingen over tarieven tussen representatieve organisaties van
zorgaanbieders en van verzekeraars. Deze bepalingen zijn in dit voorstel niet
overgenomen; in het algemeen deel van deze toelichting en bij de toelichting
op artikel 5 wordt hier nader op ingegaan.In de derde plaats is er geen verschil meer in procedures tussen goedkeuren
van een tarief en vaststellen van een tarief. Dit wetsvoorstel voorziet in
één procedure voor de totstandkoming van tarieven met vaststelling
door de zorgautoriteit.Ten vierde wijkt dit voorstel af van de WTG op het punt van de goedkeuring
van beleidsregels. Ingevolge artikel 11 van die wet heeft het CTG de bevoegdheid
beleidsregels vast te stellen omtrent het goedkeuren of vaststellen van tarieven
en het vaststellen van prestatiebeschrijvingen. Deze beleidsregels behoeven
volgens artikel 12 WTG de goedkeuring van de minister. Bij nader inzien, zeker
gelet op het feit dat de beleidsregels doorgaans tot stand komen op aanwijzing
van de minister (artikel 13 WTG), is aan die goedkeuring geen behoefte. Helemaal
met lege handen staat de minister namelijk niet; ingevolge artikel 7 kan de
minister een algemene aanwijzing geven en artikel 9 geeft de minister de mogelijkheid
een voorstel te doen tot vernietiging van besluiten van algemene strekking
van de zorgautoriteit, zoals regels of beleidsregels. Ingevolge artikel 10:43
van de Awb kan, hangende het onderzoek of er reden is tot vernietiging over
te gaan, het betrokken besluit worden geschorst. Overigens kent de WTG de
mogelijkheid van vernietiging al (zowel van besluiten van algemene strekking
als van beschikkingen), en daarvan is tot op heden nimmer gebruik gemaakt;
het is niet te verwachten dat dit onder dit wetsvoorstel anders zal zijn.Ten slotte is, anders dan in de WTG, opgenomen dat beleidsregels inzake
de tariefstructuur en inzake experimenten slechts kunnen worden vastgesteld
na uitdrukkelijke aanwijzing daartoe door de minister (artikel 52 juncto 7).
Dit vanwege het grote politiek-beleidsmatige karakter van dergelijke beslissingen.Tariefaanvraag (artikelen 43 en 44)Het initiatief voor een aanvraag voor een tarief voor zorg ligt bij de
zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars. Zij onderhandelen over de toe
te passen prestatiebeschrijving, het voor de prestatie in rekening te brengen
tarief, degene aan wie, door wie en de wijze waarop het tarief in rekening
in rekening wordt gebracht. Zij leggen het onderhandelingsresultaat voor aan
de zorgautoriteit. De zorgautoriteit toetst daarbij aan de beleidsregels,
bedoeld in artikel 50.Vaststelling tarieven (artikel 45)Indien de zorgaanbieder en de verzekeraar geen overeenstemming bereiken
of indien de zorgautoriteit de aanvraag niet onverkort overneemt, kan worden
voorzien in een eenzijdige aanvraag of een ambtshalve vaststelling van een
tariefbeschikking (eerste en tweede lid).Het derde lid geeft de zorgautoriteit de bevoegdheid om tarieven vaststellen
die door zorgaanbieders in rekening kunnen worden gebracht aan natuurlijke
personen die niet zijn verzekerd bij een ziektekostenverzekeraar, of aan rechtspersonen,
niet zijnde verzekeraars.Het vierde lid is een vangnet voor tariefaanvragen die niet voldoen aan
de eisen die bij of krachtens de wet of bij beleidsregels zijn gesteld. Indien
alle relevante informatie aanwezig is kan de zorgautoriteit op grond van dit
lid ambtshalve een beslissing nemen. Betrokkenheid van partijen is gegarandeerd
ingevolge artikel 48: het horen van partijen vooraf.Het vijfde lid ziet op de situatie dat op grond van artikel 50, vijfde
lid, in een beleidsregel is opgenomen dat de zorgautoriteit op grond van het
in die beleidsregel gestelde ambtshalve een beslissing neemt,
bijvoorbeeld bij trendmatige aanpassingen op grond van indexeringen. De bevoegdheden
van het vierde en het vijfde lid zijn vooral noodzakelijk bij de terugdringing
van de bureaucratie en de administratieve lasten voor zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars
in die situaties waarin het nemen van een beschikking door de zorgautoriteit
op grond van de inhoud van de beleidsregels slechts tot een vaste uitkomst
kan leiden. Indienen van een verzoek is in die gevallen overbodig.Weigeringsgronden vaststelling tarieven (artikel 46)Dit wetsvoorstel beoogt onder andere de transparante totstandkoming van
prestatiebeschrijvingen en tarieven en een evenwichtig stelsel van prestatiebeschrijvingen
en tarieven in de zorg. Waar in voorkomende gevallen afspraken tussen zorgaanbieders
en ziektekostenverzekeraars leiden tot prestatiebeschrijvingen die daarop
inbreuk maken, heeft de zorgautoriteit de wettelijke mogelijkheid dergelijke
afspraken niet te honoreren. Wellicht ten overvloede en om aan iedere onduidelijkheid
een einde te maken is in artikel 46 opgenomen dat de zorgautoriteit aanvragen
afwijst voor prestatiebeschrijvingen die in strijd zijn met het recht of met
het belang van de volksgezondheid. Deze afwijzingsgronden sluiten aan bij
de gronden voor vernietiging van algemene regels van de zorgautoriteit door
de minister. Strijd met het recht is onder andere strijd met de wettelijke
doelstellingen van dit wetsvoorstel, evenals bijvoorbeeld de bij of krachtens
dit voorstel gestelde regels ten behoeve van concurrentie, adequate bedrijfsvoering,
het voorkomen van fraude en transparantie. Onder strijd met het belang van
de volksgezondheid moet worden verstaan strijd met het beleid of het ontbreken
van financiële middelen. Deze gronden zijn nader verklaard in de toelichting
bij de Wet herstel goedkeuringsgronden WTG1.Een voorbeeld van strijd met het belang van de volksgezondheid is de mogelijke
inbreuk die gemaakt zou kunnen worden op het systeem van dbc's in de curatieve
zorg. Daarbij gaat het dan om een het behoud van een transparant aanbod van
prestaties waarover ziektekostenverzekeraars en patiënten met aanbieders
van die prestatie kunnen onderhandelen. Met artikel 46 kan de zorgautoriteit
voorstellen afwijzen die daarop een inbreuk maken.Alle tariefsoorten (artikel 47)Op grond van artikel 47 kan een aanvraag worden gedaan voor de vaststelling
van een bedrag dat ten minste of ten hoogste als tarief in rekening mag worden
gebracht voor de prestatie. Er is ook een combinatie mogelijk van een bedrag
dat ten minste en een bedrag dat ten hoogste in rekening wordt gebracht, waardoor
een bandbreedte-tarief ontstaat. Op deze wijze zijn allerlei tarieven met
verschillende karakters mogelijk, waarbij ook de vrijheid om die tarieven
zelf vast te stellen kan verschillen. Onder tarief wordt verstaan het bedrag
dat concreet in rekening wordt gebracht dan wel kan worden gebracht voor de
geleverde of de te leveren prestatie. De aanvraagprocedure van de artikelen
43 en 44 is van overeenkomstige toepassing.Horen voorafgaand aan beschikking (artikel 48)De zorgautoriteit moet de betrokkenen in de gelegenheid stellen te worden
gehoord, alvorens een beschikking te nemen ten aanzien van een tarief of een
prestatiebeschrijving. Paragraaf 4.5. Prestatieregulering van vormen van
zorgToepassingsbereik paragraaf 4.5 (zie artikel 40)Zoals eerder is aangegeven, is deze titel alleen van toepassing voor die
vormen van de zorg waar de partijen zelf in de gelegenheid zijn hun tarieven
te bepalen, zonder regulering van de zorgautoriteit, zoals bij tarieven als
bedoeld in artikel 50, vierde lid, onder c. Deze titel is niet van toepassing
bij vaste tarieven als bedoeld in artikel 50, vierde lid, onder a, en ook
niet bij bandbreedtetarieven, minimumtarieven en maximumtarieven als bedoeld
in artikel 50, vierde lid, onder b.Prestatiebeschrijving zonder tarief (artikel 49)Artikel 49 volgt de wetsystematiek van paragraaf 4.4. Het initiatief
is in beginsel aan partijen. Maar vaak zal de zorgautoriteit ook hier een
beleidsregel hebben vastgesteld, die wat betreft de prestatiebeschrijving
in de beschikking van de zorgautoriteit geen afwijking toelaat, tenzij onverkorte
toepassing van de beleidsregel tot kennelijk onredelijke uitkomsten leidt.Naleving prestatiebeschrijvingHet kan onder bepaalde marktomstandigheden vereist zijn dat aan alle aanbieders
de verplichting wordt opgelegd om eenzelfde prestatiebeschrijving (dbc) te
hanteren om onderling te kunnen vergelijken. Die onderlinge vergelijking is
noodzakelijk voor de mededinging, de inhoud van de dbc als deel van de uniforme
verstrekking ziekenhuiszorg en het onderhoud daarvan. De zorgautoriteit maakt
een beleidsregel met prestatiebeschrijvingen. Daarna maakt de zorgautoriteit
voor de zorgaanbieders die die prestatie kunnen leveren, een beschikking waarin
wordt bepaald dat zij bij het in rekening brengen van de prestatie alleen
rechtsgeldig die prestatiebeschrijving kunnen hanteren. Hanteren zij een andere
prestatiebeschrijving dan valt de prestatie niet onder de vrijstelling van
tariefgoedkeuring door de zorgautoriteit. Voor een inhoudelijke toelichting
wordt verwezen naar het algemeen deel van de toelichting bij de WTG ExPres.Paragraaf 4.6. BeleidsregelsBeleidsregelinhoud (artikel 50)De algemene bepaling over beleidsregels bevat in het eerste lid de algemene
opdracht aan de zorgautoriteit beleidsregels vast te stellen voor daarin expliciet
opgesomde taken van de zorgautoriteit. Het betreft het vaststellen van aanmerkelijke
marktmacht en het in verband daarmee opleggen van verplichtingen (artikel
42), het vaststellen van tarieven (artikelen 43 en 45) en het vaststellen
van prestatiebeschrijvingen (artikel 49). Die beleidsregels bevatten bijvoorbeeld
normen, rekenkundige waarden, procedures, feiten en omstandigheden, voorschriften,
voorwaarden en beperkingen, toepasselijke tariefsoorten, prestatiebeschrijvingen
en dergelijke die relevant kunnen zijn voor de vaststelling van een tarief
of van een prestatiebeschrijving. Zo houden de beleidsregels ook rekening
met het inkomen van de beroepsbeoefenaren als element bij de tariefopbouw.
De beleidsregels kunnen tevens gericht zijn op het tot stand brengen van afhankelijkheid
tussen de hoogte van een tarief of tarieven en het totaal van in enige periode
in rekening gebrachte, dan wel in rekening te brengen tarieven.Het tweede lid geeft de mogelijkheid in beleidsregels aan te geven wie
een aanvraag voor een tarief of prestatiebeschrijving mogen doen, eventueel
met uitsluiting van anderen, of zelfs moeten doen om voor een tarief of prestatiebeschrijving
in aanmerking te komen. Zo kunnen de beleidsregels vastleggen
op welk moment bepaalde prestatiebeschrijvingen of tarieven voor herziening
in aanmerking komen (periodiek onderhoud) en of een aanvraag schriftelijk
dan wel elektronisch wordt ingediend. In verband met het terugdringen van
administratieve lasten is het kunnen doen van een elektronische aanvraag een
speerpunt. Bovendien biedt het tweede lid de zorgautoriteit onder meer de
mogelijkheid beleidsregels inzake de wijze waarop en de voorwaarden of beperkingen
waaronder een aanvraag tot nacalculatie moet worden ingediend, zodanig te
redigeren dat materieel uitvoering kan worden gegeven aan het voorstel van
de Commissie De Beer tot integratie van de nacalculatie en de jaarrekening.
Voor een volledige integratie moet de wettelijke basis voor de nacalculatie
en voor de jaarrekening gelijk zijn.Het derde en vierde lid bepalen dat de zorgautoriteit in haar beleidsregels
de relevante prestatiebeschrijving en tariefsoort opneemt. Bij het vierde
lid, onder a: individueel punttarief of collectief punttarief. Onder b: alle
tarieftypen waarbij het concreet in rekening te brengen tarief gebonden is
aan door de zorgautoriteit vast te stellen grensbedragen als bijvoorbeeld:
minimumtarief, maximumtarief, bandbreedtetarief, pendeltarief, toptarief,
opslagtarief, basistarief, bodemtarief, deeltarief en totaaltarief, Onder
c is het zogenaamde «vrije tarief» opgenomen, waarover de zorgautoriteit
geen oordeel geeft. De onderhandelingsruimte kan op maat worden gemaakt doordat
allerlei tariefsoorten mogelijk zijn op basis van beleidsregels.Het vijfde lid biedt de grondslag voor de ambtshalve vaststelling van
tarieven als bedoeld in artikel 45, derde tot en met vijfde lid, en van prestatiebeschrijvingen
als bedoeld in artikel 49, tweede lid. Voor toelichting op de gevallen waarin
ambtshalve vaststelling is aangewezen, verwijs ik naar de toelichting op artikel
45, vijfde lid.Het zesde lid maakt het, in samenhang met het derde lid, onder meer mogelijk
in een beleidsregel op te nemen dat voor een deel van een prestatie een vast
bedrag (kapitaallasten) wordt vastgesteld terwijl voor een ander deel van
de prestatie een advies of vrij tarief geldt. Zo kan bijvoorbeeld voor een
geheel van prestaties een beleidsregel gelden, waardoor het geheel van de
prestaties is geprijsd, doch die – in het meest vergaande geval –
het tarief voor de individuele prestaties aan de vrije onderhandelingen tussen
partijen overlaat. Dit artikellid vervangt ook het «macrobudget-artikel»,
waarbij het volume maal de prijs altijd een vaste macrowaarde is.Experimentbeleidsregels (artikel 51)De mogelijkheid om te experimenteren is uitdrukkelijk vastgelegd in artikel
51. Alle prestaties van zorgaanbieders worden getarifeerd volgens de systematiek
van deze wet, voorzover daarvan niet vrijgesteld. Dit artikel maakt experimenten
mogelijk en kan daarvoor een individuele zorgaanbieder of een individuele
zorgverzekeraar van de werking van de algemene beleidsregels uitzonderen.
Indien de zorgautoriteit in een beleidsregel de mogelijkheid opneemt van een
experiment inzake tarifering of bekostiging van een prestatie dan wel inzake
een prestatiebeschrijving, neemt zij de in dit artikel bedoelde bepalingen
in acht. Zie ook hoofdstuk 5 van het algemeen deel van de toelichting bij
de WTG ExPres en de tweede nota van wijziging bij die wet1.Een experiment is maatwerk. Ook als iedereen deelneemt kan er nog sprake
zijn van een experiment. Het kan immers gaan om een wijze van tarifering van
een prestatie die afwijkt van de tarifering van de overige prestaties. De
zorgautoriteit bepaalt in een beschikking voor wie het experiment
geldt. Dat kunnen, zoals bij het experiment met vrije tarieven voor fysiotherapeuten,
alle therapeuten zijn, maar ook één enkele zorgaanbieder.Het kenmerkende van een experiment is dat het gaat om tijdelijkheid, monitoring,
tijdige evaluatie en expliciete besluitvorming over de resultaten. Dat is
met de WTG ExPres in artikel 15 van de WTG verankerd en wordt nu overgenomen
in deze wet. Het artikel geldt voor alle experimenten die op basis van deze
wet worden gehouden. Door duidelijk te kiezen voor een expliciete experimentstatus
kunnen ook geen verkeerde verwachtingen worden gewekt. Stilzwijgende verlenging
van wat met een experiment in gang is gezet is niet mogelijk. Eerst komt er
een evaluatie. Op basis van die evaluatie wordt beslist of het experiment
al dan niet of gewijzigd in een permanente(re) situatie wordt omgezet.Bij het opzetten van een experiment krijgt deelname van grote kapitaalintensieve
instellingen in financiële problemen bijzondere aandacht. Een experiment
is niet bedoeld om de financiële problemen van een instelling het hoofd
te bieden (zie daarover de toelichting bij de WTG ExPres). Die bijzondere
aandacht is er ook indien er door deelneming van zorgaanbieders een gevaar
dreigt voor de continuïteit van zorg. Bij experimenten wordt ook vooraf
aandacht besteed aan (risico voor) kwaliteit en patiëntveiligheid.Als een experiment dreigt te mislukken kan het worden afgebroken, bijvoorbeeld
als de continuïteit of kwaliteit van de zorg in gevaar komt. De IGZ behoudt
zijn positie op het terrein van kwaliteit en dat is extra van belang bij experimenten.
Indien de kwaliteit onder een verantwoord niveau dreigt te komen, kan de IGZ
ingrijpen. De IGZ moet dan wel overleggen met de zorgautoriteit om te kijken
hoe en op welke termijn het experiment kan worden bijgesteld of beëindigd
om zo min mogelijk schade voor de continuïteit of kwaliteit van de zorg
te laten ontstaan.Een belangrijk punt bij experimenten is de (formele) afbakening. Het is
vooral belangrijk in de desbetreffende beleidsregel aan te geven welke prestaties
het betreft en met welke tariefsoort wordt geëxperimenteerd. Wat betreft
de prestaties is het niet zo dat zij alle volledig en expliciet op inhoudelijke
kenmerken dienen te worden beschreven. Het is niet nodig om een onderscheid
te maken tussen prestaties die wel en prestaties die niet betrokken zijn in
het experiment. Zo volstaat het in de desbetreffende experimentbeleidsregel
te vermelden dat het gaat om:• een of meer gepreciseerde prestatie(s),• alle – al dan niet nader gepreciseerde – prestaties,• alle – niet nader gepreciseerde – prestaties, behalve
een of meer wel gepreciseerde prestaties,• combinaties daarvan.Datzelfde geldt overigens ook voor het aangeven van tariefsoorten voor
prestaties op grond van een algemene beleidsregel op grond van artikel 50,
vierde lid.Minister bepaalt tariefregiem en experimenten (artikel
52)De minister bepaalt de mate van vrijheid van tarifering, de mate van marktwerking
en de toepassing van de respectievelijke paragrafen van dit hoofdstuk voor
zorg. Dit gebeurt bij aanwijzing als bedoeld in artikel 7, die ingevolge artikel
8 wordt voorgehangen bij het parlement, dan wel bij amvb als bedoeld in artikel
2, tweede lid. Pas na afloop van de voorhang geeft de minister de aanwijzing
aan de zorgautoriteit welke tariefsoort als bedoeld in artikel 50, vierde
lid, moet worden gebruikt voor welke vorm van zorg of prestatie.
Is eenmaal de tariefsoort vastgesteld dan kan de zorgautoriteit beleidsregels
maken. De aanwijzing wordt gegeven wanneer een vorm van zorg onder de wet
wordt gebracht ingevolge artikel 1, onder b, of artikel 2, eerste lid, dan
wel wanneer de minister een andere tariefsoort beter van toepassing vindt.
De zorgautoriteit kan beleidsregels voor de desbetreffende vorm van zorg wel
wijzigen, mits de tariefsoort gelijk blijft. Bron voor een aanwijzing kan
een door de minister gevraagde uitvoeringstoets zijn of bijvoorbeeld een signalement
van de zorgautoriteit als bedoeld in artikel 21, tweede lid.De minister bepaalt ook de experimenten bij aanwijzing vooraf (artikel
52, derde lid). Door de voorhangprocedure wordt het parlement vooraf bij experimenten
betrokken. Nadat de aanwijzing is gegeven kan de zorgautoriteit beleidsregels
vaststellen met betrekking tot het experiment.Hoofdstuk 5. InformatieAlgemeen en inhoudDit hoofdstuk licht de informatieartikelen toe zoals deze zijn komen te
luiden na verwerking van de adviezen daarover van de Raad van State en het
College Bescherming Persoonsgegevens. De volgorde van de artikelen kent de
volgende opbouw: Onderwerp ArtikelInhoudAlgemeen53Definitie persoonsgegevens  54Algemene verplichting gegevensverstrekking  55Periodieke gegevensverstrekking zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars 56Verstrekking naar waarheid  57Overeenkomstige toepassing bepalingen Algemene wet bestuursrechtRandvoorwaarden58Ministeriële regeling gebruik persoonsgegevens  59Doorbreking beroepsgeheim 60Algemene geheimhoudingsverplichting  61Buiten toepassing Wet openbaarheid van bestuur Bewerken62 lid 1Bewerken en publiceren van informatie  62 lid 2Verplicht anonimiseren persoonsgegevens bij de bron Gebruik zorgautoriteit63 lid 1Eigen informatie  63 lid 2Voor alle doelen en taken Uitwisselen64 lid 1Toezichthouders en regulators zorgsector  64 lid 2Toezichthouders en regulators algemeen     64 lid 3Advies- en onderzoeksinstantiesInformatie rechtszaken65Verplichte verstrekking aan minister, zorgautoriteit
en FIOD-ECDVergelijking met de WTGIn dit hoofdstuk komen deels de informatiebepalingen terug uit de WTG,
zoals deze zijn vastgesteld bij de WTG ExPres. De artikelen 29a tot en met
30a van de WTG bevatten bepalingen inzake informatieverstrekking. Voor een
deel gaat het hier om informatie tussen het CTG en de minister; deze bepalingen
zijn ondergebracht in hoofdstuk 2. Het meldpunt voor onregelmatigheden (artikel
29d, eerste lid, onder c, en tweede lid, WTG) hoort naar zijn aard thuis bij
de handhaving (hoofdstuk 6, artikel 68). De artikelen 29c, 30 en 30a van de
WTG zijn in hoofdstuk 5 inzake informatiebepalingen ondergebracht. Zoals ook
in het nader rapport en het algemeen deel van de toelichting is vermeld zijn
deze artikelen zo algemeen dat deze de informatievraag voor alle taken van
de zorgautoriteit dekken. Nieuw ten opzichte van de artikelen in de WTG zijn
de artikelen 53, 57, 58, 59, 60, 61 en 62. Een ander onderscheid is de uitvoerige
aandacht die het verwerken van persoonsgegevens in de wet krijgt. Doelstelling informatieplichtDe in dit hoofdstuk neergelegde informatieplicht dient alle doelen van
de wet, taken en bevoegdheden van minister en zorgautoriteit, zoals:• het doen van onderzoek als bedoeld in artikel 31;• het beoordelen van een tarief of prestatiebeschrijving;• het vaststellen of wijzigen van regels of beleidsregels;• het verkrijgen van inzicht in de effecten van het gevoerde beleid,
de regelgeving, de uitvoering en de handhaving dan wel in de te verwachten
effecten;• het bevorderen van het naleven van de wet; en• het uitvoeren door de zorgautoriteit van haar taken in het kader
van de Zvw en de AWBZ.Definitie persoonsgegevens (artikel 53)In navolging van de Wet vorderen gegevens financiële sector (Stb.
2004, 109) is een onderscheid gemaakt tussen identificerende, medische en
strafrechtelijke persoonsgegevens. De definities voeren terug op de Wet bescherming
persoonsgegevens (WBP). Dit onderscheid is nodig om per taak aan te geven
welk persoonsgegevens noodzakelijk zijn. Verdere uitsplitsing wordt gemaakt
bij ministeriële regeling op grond van artikel 58. De belangrijkste artikelen
bevatten zelf hetzij een beperking tot bepaalde typen persoonsgegevens, hetzij
een verwijzing naar artikel 58. Persoonsgegevens zijn ingevolge artikel 1,
onder a, WBP gegevens die betrekking hebben op natuurlijke personen; gegevens
van rechtspersonen zijn derhalve geen persoonsgegevens in de zin WBP. Het
tweede lid, onder c, van artikel 53 somt enkele voorbeelden op van identificerende
persoonsgegevens die administratief van aard zijn. Dit houdt verband met het
feit dat dit wetsvoorstel mede betrekking heeft op individuele beroepsbeoefenaren.Algemene inlichtingplicht (artikel 54)Ten behoeve van het verkrijgen van informatie die noodzakelijk is voor
de uitvoering van de wet is het nodig de informatieplicht niet te beperken
tot individuele zorgaanbieders en individuele ziektekostenverzekeraars. Denk
aan het onderhoud van de prestatiebeschrijvingen en prestatiebekostiging,
het toezicht op de uitvoering van de Zvw en AWBZ en bestrijding van fraude.
Koepel- en brancheorganisaties en wetenschappelijke verenigingen hebben vaak
relevante al dan niet geaggregeerde en al dan niet geanonimiseerde informatie,
die voor uitvoering en handhaving van de WMG bruikbaar zijn. Er is gekozen
voor de formulering van de bepalingen in de Algemene wet inzake rijksbelastingen
(AWR) omdat die wet net als dit wetsvoorstel voor zijn uitvoering afhankelijk
is van gegevens met dezelfde financieel-economische aard. Daarmee is met het
oog op administratieve lasten aangesloten bij een verplichting die al voor
deze inlichtingplichtigen bestaat tot het vastleggen van gegevens van dezelfde
aard. Zie ook hoofdstuk 16 inzake administratieve en bestuurlijke lasten,
met name paragraaf 8, van de toelichting bij de WTG ExPres.Artikel 54, eerste en tweede lid, komt overeen met artikel 47, eerste
en tweede lid, AWR. Het derde en vierde lid komen overeen met artikel 48,
eerste en tweede lid, AWR. De leden vijf en zes zijn ontleend aan artikel
49, eerste en tweede lid, AWR. Het zevende lid komt overeen met het vervallen
artikel 34 van de WTG.Hiermee zijn de waarborgen voor de inlichtingplichtige niet overboord
gezet. Die komen in de artikelen 58 tot en met 61 aan de orde. Waar het persoonsgegevens
betreft wordt in de belangrijkste artikelen in de wet een voorschot
genomen op de algemene beperkingen terzake op grond van artikel 58. De vrager
geeft de doeleinden waarvoor de gegevens worden gevraagd duidelijk aan. Daarbij
kan deze niet treden buiten de doelstellingen van deze wet en de taken die
daarin aan een ieder zijn opgedragen. De tijdvakken waarop de informatie betrekking
heeft en de termijnen die gesteld worden aan het verstrekken van informatie,
moeten redelijk zijn. De termijn kan afhangen van de wijze van opslag van
de informatie en de mogelijkheid deze te reproduceren of te kopiëren.
Dat is zo vanzelfsprekend dat daarover geen bepaling is opgenomen. Een voorbeeld
van moderne informatievergaring is de wijze waarop de NMa invulling geeft
aan de bevoegdheid om op grond van artikel 5:17 Awb digitaal onderzoek te
doen.De zorgautoriteit valt als zbo onder de Archiefwet en stelt als zodanig
zelf regels aan het beheer van zijn administratieve organisatie. Het is niet
nodig dat de minister daar regels over opstelt. De vorm waarin en de wijze
waarop informatie moet worden aangeleverd of bewerkt, is geregeld in het vijfde
lid van artikel 54.Periodieke informatieverstrekking (artikel 55)Het voortdurend verversen van informatie voor marktmonitoring, voor onderhoud
van prestatiebeschrijvingen à la dbc's en voor toezicht vergt een grondslag
voor periodieke verstrekking van informatie door zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars,
koepel- en brancheorganisaties en wetenschappelijke verenigingen aan de zorgautoriteit
(eerste en tweede lid). Dit artikel biedt ook de basis voor de onderlinge
gegevensverstrekking tussen zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars.Verstrekking naar waarheid (artikel 56)De informatie dient volledig en naar waarheid te worden verstrekt. Overtreding
van dit artikel is strafbaar gesteld op grond van de WED (artikel 104).Overeenkomstige toepassing bepalingen Algemene wet bestuursrecht
(artikel 57)Op het vergaren van informatie zijn bepalingen van afdeling 5.2 van de
Algemene wet bestuursrecht van overeenkomstige toepassing verklaard. Naar
aanleiding van opmerkingen van de Raad van State is nagegaan of alle bepalingen
van afdeling 5.2 van de Awb in alle gevallen van toepassing moeten zijn. Dat
heeft geleid tot de van overeenkomstige toepassing verklaring van de artikelen
5:13 tot en met 5:19 Awb. Het betreft de artikelen over de terughoudendheid
van toepassing van bevoegdheden, beperking van de bevoegdheid van toezichthouders,
toegang en bijstand van de sterke arm, het vorderen van inlichtingen, het
vragen van een identiteitsbewijs, inzage en het maken van kopieën, het
nemen van monsters (zoals bij geneesmiddelen) en het onderzoek van vervoermiddelen
(onder andere in verband met ambulancevervoer dat ook onder de werkingssfeer
van de WMG valt).Persoonsgegevens betreffende de gezondheid (artikel 58)Dit artikel bevat samen met artikel 53 de grondslag voor het verwerken
van persoonsgegevens. De ministeriële regeling op grond van dit artikel
zal per wetsartikel opsommen welke in artikel 53 onderscheiden categorieën
van persoonsgegevens noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taken en
bevoegdheden van de zorgautoriteit. De opsomming zal ook ingaan op welke categorieën
van persoonsgegevens verstrekt mogen worden aan andere toezichthouders,
regulators en advies- en onderzoeksinstanties als bedoeld in artikel 64. Om
vergissingen te voorkomen is bij de belangrijkste informatieartikelen in de
wet verwezen naar dit artikel.Doorbreking beroepsgeheim (artikel 59)Het eerste lid van artikel 59 strekt ertoe dat zorgaanbieders zich niet
kunnen beroepen op hun geheimhoudingsplicht, als het gaat om nakoming van
de op hen rustende wettelijke verplichting tot het verstrekken van informatie
uit hun administratie als bedoeld in artikel 34, eerste en derde lid, en van
andere gegevens en inlichtingen die nodig zijn om vast te stellen of die zorgaanbieders
de wet op de juiste wijze naleven. Onder die andere gegevens en inlichtingen
wordt verstaan diagnostische gegevens van patiënten die nodig zijn om
te bepalen of de juiste prestatie in rekening is gebracht. Om misverstanden
te voorkomen: deze gegevens mogen niet worden gebruikt om vast te stellen
of de diagnose of de behandeling juist is. Daartoe is de zorgautoriteit niet
bevoegd. Het tweede lid bevestigt dat zorgaanbieders zich wel kunnen beroepen
op hun geheimhoudingsplicht als het gaat om op anderen rustende wettelijke
verplichtingen. Op grond van artikel 60, eerste lid, gelden de geheimhoudingsverplichtingen
die op de zorgaanbieder rusten onverkort voor degene die de opgevraagde persoonsgegevens
heeft ontvangen.Dit artikel sluit aan bij een uitspraak van de Hoge Raad. Een onvoorwaardelijk
recht of beginsel dat een verdachte op generlei wijze kan worden verplicht
tot het verlenen van medewerking aan het verkrijgen van mogelijk voor hem
bezwarend bewijsmateriaal, is volgens de rechtspraak van de Hoge Raad niet
in het Nederlands recht verankerd1. Wel brengt
artikel 29 van het Wetboek van Strafvordering (Sv) mee dat een verdachte niet
kan worden verplicht tot het afleggen van een verklaring waarvan niet kan
worden gezegd dat zij in vrijheid is afgelegd. Indien het niet gaat om het
afleggen van een verklaring of het verschaffen van schriftelijke inlichtingen
door de verdachte over mogelijke betrokkenheid bij een strafbaar feit, maar
om het afgeven van administratieve bescheiden is artikel 29 Sv niet van toepassing2. Zo kunnen zorgaanbieders die zelf worden verdacht van
strafbare feiten zich niet op hun geheimhoudingsplicht beroepen en door het
niet verstrekken van relevante patiëntgegevens het onderzoek frustreren.De in het eerste lid bedoelde identificerende persoonsgegevens die de
zorgaanbieders zelf betreffen, omvatten ingeval het een rechtspersoon betreft
bijvoorbeeld de rechtsvorm, vestigingsplaats en identificerende gegevens van
toezichthouders, bestuurders en eigenaren. Algemene geheimhoudingsverplichting (artikel 60)Ingevolge het eerste lid gaat de verplichting tot geheimhouding over op
degene die informatie heeft gekregen van een zorgaanbieder die uit enigerlei
hoofde tot geheimhouding is verplicht. Dit geldt ook voor medische en strafrechtelijke
persoonsgegevens als bedoeld in artikel 53. Het tweede lid is specifiek van
belang voor de uitwisseling van informatie als bedoeld in artikel 64, tweede
lid.Buiten toepassing Wet openbaarheid van bestuur (artikel
61)Informatie die wordt verzameld op grond van deze wet, is niet op grond
van de WOB opvraagbaar. Dit voorkomt dat bijvoorbeeld bedrijfsgegevens moeten
worden verstrekt waardoor de totstandkoming van daadwerkelijke mededinging
op de zorgmarkten wordt belemmerd. De informatie wordt gevraagd voor de taken
van de zorgautoriteit. Om te voorkomen dat ieder WOB-verzoek
tot het verstrekken van informatie apart in behandeling moet worden genomen
met mogelijkheid van bezwaar en beroep, is er voor gekozen de zorgautoriteit
en de rechterlijke macht te ontlasten door de WOB niet van toepassing te laten
zijn op de informatie die op grond van deze wet aan de zorgautoriteit is verstrekt.Bewerking (artikel 62)In combinatie met artikel 55 biedt dit artikel de basis voor de bewerking
die nodig is voor het onderhoud van product- en prestatiebeschrijvingen door
zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars, door een privaatrechtelijk onderhoudsorgaan,
of – voor de voorbereiding daarvan – door een derde die bijvoorbeeld
de basisgegevens ontdoet van persoonskenmerken (trusted third party). Dit
artikel draagt in samenhang met de artikelen 54, 55, 63 en 64 bij aan het
verminderen van de enquêtedruk op zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars,
zoals bij de samenwerking tussen de zorgautoriteit en het Centraal Bureau
voor de Statistiek. Het artikel voorziet ook in de mogelijkheid tot het opdragen
van de wijze van bekendmaken van (verzamelde en bewerkte) gegevens door derden.
Dat kunnen ook instanties zijn als bedoeld in artikel 64.Het tweede lid draagt de zorgautoriteit expliciet op om de verplichting
op te leggen tot het bewerken van medische persoonsgegevens bij en onder verantwoordelijkheid
van de bron, volgens een daarbij te verplichten methodiek of technische standaard,
tot gegevens die niet tot de individuele patiënt zijn te herleiden. Dergelijke
gegevens kunnen dan uit oogpunt van bescherming van persoonsgegevens veilig
worden verstrekt voor verder gebruik.Gebruik gegevens zorgautoriteit (artikel 63)Indien zorgaanbieders of verzekeraars nalatig blijven in het verstrekken
van informatie die de zorgautoriteit hen heeft gevraagd, kan zij bij de uitvoering
van de wet uitgaan van haar reeds bekende informatie en op basis daarvan maatregelen
treffen, die wellicht niet nodig of anders waren vormgegeven indien de gevraagde
informatie wel tijdig was verstrekt. De nalatigheid kan daarmee in het nadeel
werken van degene die de informatie had moeten verstrekken. Het is noodzakelijk
om in gevallen waarin het voor partijen gunstig is om geen gegevens aan te
leveren, gebruik te kunnen maken van eigen informatie. Dit is vooral belangrijk
wanneer de gevraagde informatie op korte termijn noodzakelijk is, bijvoorbeeld
voor tariefvaststelling. Ik illustreer dit met een voorbeeld. Wanneer een
instelling verwacht dat de tarieven naar beneden gaan, kan het voor die instelling
gunstig zijn om de aanlevering van noodzakelijke gegevens zolang mogelijk
uit te stellen. De Raad van State verwijst in zijn advies naar sanctiemogelijkheden
voor dergelijke situaties. Echter de procedures rond sanctiemogelijkheden
kunnen er toe leiden dat instellingen langer dan verantwoord weigeren informatie
te leveren. De bestaande tarieven blijven dan gehandhaafd. Het met terugwerkende
kracht bijstellen van tarieven is immers niet mogelijk zonder hoge administratieve
lasten voor alle betrokkenen en is bovendien in strijd met het rechtszekerheidbeginsel.
Het gebruik maken van eigen informatie en daarop de tariefaanpassing baseren,
stimuleert instellingen om tijdig de juiste informatie aan te leveren. Dit
instrument werkt snel en doeltreffend door de juiste prikkel op de juiste
plaats te leggen.Het lijkt de Raad van State niet zinvol om bij vaststelling van aanmerkelijke
marktmacht bepaalde maatregelen te treffen met toepassing van artikel 63 (oud
5.3). De Raad merkt daarbij op dat ook derden getroffen kunnen worden en dat
het effect van die maatregelen bij het ontbreken van betrouwbare gegevens
niet goed kan worden berekend. De overwegingen van de Raad hebben
er toe geleid dat expliciet in artikel 42 is opgenomen dat de uitgebreide
openbare voorbereidingsprocedure als bedoeld in afdeling 3.5 van de Awb van
toepassing is. Op deze wijze kunnen zoveel mogelijk relevante inlichtingen
en gegevens, ook van derden, worden verzameld, zodat alle belangen bekend
kunnen zijn en kunnen worden afgewogen. Naar verwachting zal het gebruik maken
van eigen informatie van de zorgautoriteit bij de bepaling van aanmerkelijke
marktmacht en op te leggen verplichtingen niet of nauwelijks nodig zijn.In het tweede lid van artikel 63 wordt het algemeen gebruik van gegevens
en inlichtingen door de zorgautoriteit geregeld. De zorgautoriteit heeft een
aantal met elkaar samenhangende toezichttaken. Die strekken zich uit van aanvullend
mededingingstoezicht op de zorginkoopmarkt, toezicht op de uitvoering van
de Zvw en de AWBZ tot en met regulering van tarieven voor zorgprestaties.
De zorgautoriteit moet niet in de situatie terecht komen dat, alvorens een
werkzaamheid aan te vangen, eerst specifiek de voor die werkzaamheid benodigde
gegevens en inlichtingen moeten worden vergaard. Dat werkt verlammend in situaties
waar de eigen taken zo samenhangen. Artikel 63, tweede lid, bepaalt daarom
dat de zorgautoriteit bevoegd is alle gegevens en inlichtingen die zij heeft
verzameld op grond van de haar ten dienste staande wettelijke bevoegdheden
mag gebruiken voor alle aan haar opgedragen taken. Voor een beperking in dat
gebruik wijs ik naar artikel 60; dat artikel bindt de zorgautoriteit aan dezelfde
geheimhouding als waaraan de instantie die haar de gegevens leverde, gebonden
is.Informatie-uitwisseling toezichthouders en andere instanties
(artikel 64)Naast de zorgautoriteit bevinden zich op het terrein van de gezondheidszorg
verschillende andere instanties, ieder met hun eigen invalshoek. Hoewel de
wettelijke kaders waarbinnen zij werken, verschillen, zal de benodigde informatie
voor een deel hetzelfde zijn. Om het veld van de zorg niet meer te belasten
dan nodig, voorziet artikel 64 in een informatie-uitwisseling tussen de zorgautoriteit
en andere met name genoemde instanties, uiteraard met inachtneming van het
bepaalde krachtens artikel 58.Ingevolge het eerste lid kunnen de verschillende onder verantwoordelijkheid
van de minister van VWS werkzame instanties de voor hun wettelijke taken benodigde
informatie uitwisselen.Ingevolge het tweede lid is de zorgautoriteit bevoegd ook informatie te
verstrekken aan toezichthouders die onder verantwoordelijkheid van andere
ministers vallen, zoals de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De zorgautoriteit
moet hierbij wel de zekerheid hebben dat waar nodig geheimhouding is gegarandeerd
en dat de informatie uitsluitend wordt gebruikt voor het doel waarvoor zij
ze heeft verstrekt. Dat is geregeld in artikel 60. Een spiegelbeeld van deze
bepaling, inzake de verstrekking van informatie aan de zorgautoriteit, geldt
voor de hier genoemde instanties in het kader van de wettelijke regeling waarin
zij hun basis vinden, bijvoorbeeld artikel 91 van de Mededingingswet.Naast toezichthouders kent de zorg ook nog een aantal adviesorganen en
instanties die informatie verzamelen en verwerken over en ten behoeve van
de zorg. Om de administratieve lasten te beperken kan deze informatie desgevraagd
worden verstrekt door de zorgautoriteit. De voorwaarden over geheimhouding
van artikel 60 zijn ook hier van toepassing.Het vijfde lid verklaart artikel 54 en 57 niet van toepassing ten aanzien
van de instanties genoemd in artikel 64. Het zou ongepast zijn ten aanzien
van de informatie-uitwisseling tussen de hier bedoelde overheidsinstanties
in de dwangmiddelen te voorzien die bij andere verstrekkers van informatie
wel mogelijk zijn. Hoofdstuk 6. HandhavingToezicht op de naleving (artikel 66)Met het toezicht op de naleving van de wet zullen in ieder geval medewerkers
van de zorgautoriteit, ambtenaren van de FIOD-ECD en de ambtenaren van de
IGZ worden belast. Omdat is gebleken dat in tuchtrechtzaken ook het onjuist
declareren wordt vervolgd, los van de strafrechtelijke procedure die volgens
de voorganger van deze wet, de WTG, en de WED wordt gevolgd, worden ambtenaren
van de IGZ als toezichthouder aangewezen. De bevoegdheden van de toezichthouders
zijn niet gebaseerd op artikelen in deze wet, maar op afdeling 5.2 van de
Awb, waaronder de bepalingen 5:16 en 5:17 Awb voor gegevensvergaring. Ook
ambtenaren aan te wijzen door de minister zijn belast met het toezicht op
de naleving van deze wet. Dit houdt vooral verband met het feit dat de minister
toezicht houdt op de zorgautoriteit.Onderlinge informatie (artikel 67)Dit artikel maakt mogelijk dat degenen belast met toezicht en met opsporing
van overtredingen op grond van deze wet elkaar onderling gegevens en inlichtingen
verstrekken betreffende de identiteit van de vermoedelijke overtreder en het
vergaren van bewijs van een overtreding.Meldpunt (artikel 68)De zorgautoriteit kan de informatie die binnenkomt bij het meldpunt, onder
meer gebruiken voor:• het doen van onderzoek als bedoeld in artikel 31;• het beoordelen van een tarief of prestatiebeschrijving;• het vaststellen of wijzigen van regels of beleidsregels;• het verkrijgen van inzicht in de effecten van het gevoerde beleid,
de regelgeving, de uitvoering en de handhaving dan wel in de effecten die
zijn te verwachten van het te voeren beleid van de zorgautoriteit dan wel
van de minister;• het bevorderen van het naleven van de wet, en• het uitvoeren door de zorgautoriteit van haar taken in het kader
van de Zvw en de AWBZ.De eisen aan de zorgvuldigheid en geheimhouding van gegevens en persoonsgegevens
op grond van de artikelen 58, 59 en 60 zijn ook hier van toepassing.Handhavingsplan (artikel 69)De zorgautoriteit stelt een handhavingsplan vast waarin zij aangeeft hoe
zij van de verschillende taken en bevoegdheden inzake de handhaving gebruik
zal maken. Daarbij geeft zij ook aan welke overtredingen zij in beginsel bestuurlijk
afdoet en welke overtredingen in overleg met het College van Procureurs-generaal
voor strafrechtelijke afhandeling in aanmerking komen. Voor het opleggen van
een bestuurlijke boete door de zorgautoriteit komen in aanmerking gemakkelijk
waarneembare overtredingen, dat wil zeggen overtredingen van bepalingen die
geen enkele ruimte laten aan de justitiabele voor eigen afwegingen bij de
naleving. Daarnaast blijft een strafrechtelijke afhandeling voor «moeilijke»
en «zware» zaken (artikel 104). Paragraaf 6.2. AanwijzingenDe zorgautoriteit is bevoegd om een aanwijzing te geven in verband met
de naleving van de wet. Ten eerste heeft zij die bevoegdheid op die gebieden
waarop ook het CTG al bevoegd was, namelijk bij de regulering van tarieven
en administratie alsmede ter zake van het inwinnen van gegevens (zoals de
artikelen 54 en 55). Deze bevoegdheid geldt ook in het kader van de ontwikkeling
en ordening van de markt (artikelen 39 en 42). De zorgautoriteit kan onder
andere op grond van onderzoek naar het functioneren van markten tot het oordeel
komen dat een zorgaanbieder of ziektekostenverzekeraar in staat is de concurrentie
te belemmeren of een hem opgelegde verplichting niet nakomt. Ten slotte heeft
de zorgautoriteit, als rechtsopvolger van het CTZ, ook de bevoegdheid tot
het geven van aanwijzingen in het kader van de Zvw en de AWBZ.Paragraaf 6.3. Bestuursdwang en last onder dwangsomTer handhaving van een aantal geboden en om haar aanwijzingen kracht bij
te zetten, kan de zorgautoriteit bestuursdwang toepassen. Het CTG kende die
bevoegdheid al onder de WTG (artikel 32 WTG). Ingevolge artikel 5:32 van de
Awb kan het bestuursorgaan dat bevoegd is bestuursdwang toe te passen, in
plaats daarvan de overtreder een last onder dwangsom opleggen. Artikel 95
van de Zvw kent het CTZ de bevoegdheid tot het opleggen van een last onder
dwangsom toe; door het opgaan van het CTZ in de zorgautoriteit gaat die bevoegdheid
over op de laatste (artikel 77). Artikel 78 bepaalt datzelfde voor die bevoegdheid
van het CTZ bij de AWBZ.Paragraaf 6.4. Bestuurlijke boeteDe bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete is een bevoegdheid
waarover het CTG nog niet beschikt, maar welke wel bij de Zvw aan het CTZ
is toegekend. Het opgaan van beide instanties in de zorgautoriteit noopt er
op zich niet toe dat deze bevoegdheid op het gebied van de Zvw wordt verruimd
tot het gehele werkterrein van de zorgautoriteit. Maar omdat in de praktijk
ook het CTG voor sommige overtredingen van de WTG behoefte voelde aan de mogelijkheid
tot het opleggen van een bestuurlijke boete, is deze bevoegdheid ook in dit
wetsvoorstel opgenomen. De bevoegdheid wordt gekoppeld aan gemakkelijk waarneembare
overtredingen, dat wil zeggen overtredingen van bepalingen die geen enkele
ruimte laten aan de justitiabele voor eigen afwegingen bij de naleving.De bevoegdheid van de CTZ in de Zvw om bestuurlijke boetes op te leggen
is naar deze wet overgebracht. De AWBZ kent geen bevoegdheid om bestuurlijke
boetes op te leggen. In de transponeringstabel wordt verwezen naar de overeenkomstige
artikelen van de Zvw, die met deze wet komen te vervallen.Paragraaf 6.6. RechtsbeschermingRaad voor de RechtspraakIngevolge artikel 95 van de Wet op de rechterlijke organisatie is aan
de Raad voor de rechtspraak advies gevraagd over het ontwerp-wetsvoorstel.
In het algemeen deel van de toelichting wordt op dat advies ingegaan en is
aangegeven hoe dat advies is verwerkt.Concentratie bestuursrecht (artikelen 99 en 100)In de toelichting bij de WTG ExPres is beargumenteerd waarom het aanbeveling
verdient dat tegen alle beschikkingen op grond van de WTG beroep
kan worden ingesteld bij het CBB. Gezien de deskundigheid van het CBB ter
zake van de financieel-economische aspecten van de gezondheidszorg en het
feit dat voorlopig de regulering van tarieven nog een grote rol zal spelen
op de markt op dat gebied, stel ik voor ook beroepen tegen beschikkingen ingevolge
dit wetsvoorstel te laten behandelen door het CBB. Het gaat dan onder meer
om de volgende besluiten van de zorgautoriteit die geen punitief karakter
hebben: besluiten inzake tarieven, prestatiebeschrijvingen, aanwijzingen,
bestuursdwang en last onder dwangsom.De zorgautoriteit neemt een besluit tot het vaststellen van aanmerkelijke
marktmacht niet dan na een uitvoerig onderzoek. De zorgautoriteit zal de uniforme
openbare voorbereidingsprocedure als bedoeld in de Awb volgen (artikel 42,
tweede lid). Dat impliceert dat de wederzijdse opvattingen en standpunten
voldoende zijn uitgewisseld tussen de zorgautoriteit en degene tot wie de
verplichting, opgelegd in verband met aanmerkelijke marktmacht, zich richt.
Uit artikel 7:1, eerste lid, onder d, van de Awb volgt dat tegen dat besluit
direct beroep kan worden ingesteld en geen voorafgaande bezwaarprocedure gevolgd
hoeft te worden. Dat ligt anders ingeval de zorgautoriteit een bestuurlijke
boete heeft opgelegd, zoals voor het niet naleven van een aanwijzing of tot
opvolging van de verplichting in verband met aanmerkelijke marktmacht (artikel
42). Een dergelijke boete heeft het karakter van een sanctie. In dat geval
heb ik, mede met het oog op advies van de Raad voor de rechtspraak en de Raad
van State, besloten tot een rechtsgang in twee instanties, waarbij ik mij
aansluit bij de procedure in het kader van de Mededingingswet. Daar is, na
bezwaar bij de NMa, beroep mogelijk bij de bestuursrechter in Rotterdam en
daarna hoger beroep mogelijk bij het CBB.Concentratie strafrechter (artikel 101)In het algemeen deel van de toelichting is ingegaan op de complexiteit
van de regelgeving betreffende de zorg en de gevolgen die dat heeft voor het
Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht bij het incidenteel strafrechtelijk
vervolgen van overtredingen (paragraaf 10.3). Mede met het oog op de
kwaliteit, effectiviteit en doelmatigheid van het procesrecht wordt voorgesteld
in afwijking van artikel 45 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie één
rechtbank in eerste aanleg kennis te laten nemen van strafzaken en economische
delicten in de zin van deze wet. In het algemeen deel van de toelichting is
op de keuze voor de rechtbank Rotterdam ingegaan.Hoofdstuk 7. Wijzigingen in andere wettenWijzigingen in de Zorgverzekeringswet en de AWBZ (artikelen
102 en 103)Het toezicht op de uitvoering van de Zvw berust thans bij het CTZ, voor
zover het toezicht niet aan andere toezichthouders, zoals DNB en de AFM, is
opgedragen, aldus artikel 77 van de Zvw. Zoals in de toelichting bij dat artikel
is gesteld, is het hier bedoelde toezicht in wezen beperkt tot de vraag of
aan de publieke randvoorwaarden die de Zvw aan de zorgverzekeringen en de
zorgverzekeraars stellen, wordt voldaan. Dit wetsvoorstel draagt deze taak
op aan de zorgautoriteit, waartoe ingevolge artikel 116 het CTZ (met het CTG)
opgaat in de zorgautoriteit. De bepalingen inzake deze taak en de daarbij
behorende bevoegdheden zijn overgebracht naar hoofdstuk 3 van dit wetsvoorstel.
Artikel 102 bevat de met die overbrenging samenhangende wijzigingen in de
Zvw. Daarbij zijn in de Zvw de bepalingen inzake de procedure van het opleggen
van een bestuurlijke boete toegespitst op de overtreding van artikel 96 van
die wet (nalatigheid van een verzekeringsplichtige om zich te verzekeren). Het toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de AWBZ door
de zorgverzekeraars en rechtspersonen als bedoeld in artikel 40, eerste lid,
AWBZ (zorgkantoren en het Centraal administratiekantoor) berust thans bij
het CTZ, aldus artikel 48 AWBZ. Daarnaast houdt het CTZ toezicht op de uitvoering
van enige bepalingen uit de Wet financiering sociale verzekeringen. De bepalingen
inzake deze taken en de daarbij behorende bevoegdheden zijn overgebracht naar
hoofdstuk 3 van dit wetsvoorstel. Artikel 103 bevat de met die overbrenging
samenhangende wijzigingen in de AWBZ.Strafsancties (artikel 104)Naast de handhavingsinstrumenten als de aanwijzing, last onder dwangsom,
bestuursdwang en bestuurlijke boete bestaat er voor de zwaardere delicten
nog behoefte aan een strafrechtelijke wijze van sanctionering. Daarnaast is
er ook indirect in het wetsvoorstel sprake van mogelijk strafrechtelijk optreden:
het niet verlenen van medewerking aan personen die zijn belast met het toezicht
op de naleving van deze wet, is strafbaar ingevolge artikel 184 Wetboek van
Strafrecht. Krachtens dat artikel is ook strafbaar het niet meewerken aan
onderzoek door de zorgautoriteit op grond van artikel 57, nu in dat artikel
de desbetreffende bepalingen van de Awb van overeenkomstige toepassing zijn
verklaard.De desbetreffende overtredingen zijn in de Wet op de economische delicten
opgenomen.Toegang tot BIG-register (artikel 112)De werkingsfeer van deze wet strekt zich expliciet uit tot zorg verleend
door degenen die geregistreerd zijn in een register in de zin van de Wet op
de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG). Het ontbreken van
toegang tot het register zou onbegrijpelijk zijn in het licht van de wetenschap
dat de werkingssfeer mede wordt bepaald door inschrijving in dat register.
Zonder toegang tot het register, waarin staat op wie de wet van toepassing
is, is adequaat toezicht en handhaving en in kennisstelling van maatregelen
die op grond van deze wet worden genomen niet of bijna niet mogelijk. Het
desbetreffende artikel bepaalt dat alleen identificerende gegevens van de
geregistreerde zorgaanbieder mogen worden verwerkt.Wijziging I&A-wet Zvw (artikel 113)Het voorgestelde vierde lid van artikel 2.1.9 (punt 2) strekt ertoe te
expliciteren dat in de gevallen, bedoeld in het derde lid van dat artikel,
waarin het CVZ de reserve kan opeisen, die vordering wordt voldaan met inachtneming
van de Europese schadeverzekeringsrichtlijnen en het bepaalde bij en krachtens
de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 (WTV 1993). Hoewel het hoogst
onaannemelijk is dat een zorgverzekeraar zich bloot zal stellen aan de mogelijkheid
van opeisbaarheid van de reserve door de statutaire bepaling dat hij ten doel
heeft te werken als zorgverzekeraar zonder winstoogmerk, te schrappen voordat
tien jaren zijn verstreken, kan een voorziening niet worden gemist voor het
geval van bedrijfsbeëindiging.De solvabiliteitseisen die op grond van Europese schadeverzekeringsrichtlijnen
in de WTV 1993 worden gesteld, dienen om de (zorg)verzekeraar een buffer te
geven om de wisselvalligheden van het verzekeringsbedrijf te kunnen opvangen.
De zorgverzekeraars/voormalige ziekenfondsen kunnen met behulp van de met
de uitvoering van de Ziekenfondswet opgebouwde reserves voldoen aan de op
grond van de WTV 1993 geldende solvabiliteitseisen. Hiervoor is vereist dat
die reserves de kenmerken hebben van eigen vermogen alvorens ze mogen meetellen voor de solvabiliteitsmarge. In verband hiermee bepaalt het voorgestelde
vierde lid dat de vordering van het CVZ wordt voldaan, nadat alle andere schuldeisers
zijn voldaan. De reserves kunnen daarmee worden beschouwd als eigen vermogen.
Hierdoor worden de belangen van vooral verzekerden gewaarborgd.De wijzigingen in de punten 3 en 4 van artikel 113 hangen samen met de
hierboven bij artikel 6 en de hieronder bij artikel 116 toegelichte overgangsperiode
voor de wijziging van de rechtspositie van het bij het CTG en CTZ werkzame
personeel.Hoofdstuk 8. Overgangs- en slotbepalingenTijdelijk vierde bestuurslid (artikel 114)Dit artikel voorziet in de mogelijkheid om in verband met de opbouw van
de zorgautoriteit het bestuur tijdelijk uit te breiden met één
lid. Naast de wettelijke regeling van de taken en bevoegdheden en van de organisatie
van de zorgautoriteit heeft ook de daadwerkelijke omvorming van CTG en CTZ
naar zorgautoriteit de aandacht van het kabinet. De komende jaren moet de
zorgautoriteit haar nieuwe rol en taken in de praktijk waar gaan maken. De
opbouw tot zorgautoriteit vraagt de nodige inzet van haar bestuur. Het kabinet
acht het van belang dat de voorzitter van de zorgautoriteit in de opbouwfase
zo nodig een beroep kan doen op een extra bestuurslid. Dit artikel regelt
dat de minister voor de eerste benoemingsperiode, dus maximaal vier jaar na
inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel, een extra bestuurslid kan
benoemen.Gevolgen intrekking WTG (artikel 115)Nadat in het eerste lid de WTG is ingetrokken bepaalt het tweede lid dat
de tarieven en prestatiebeschrijvingen zoals die op basis van die wet zijn
tot stand gekomen worden aangemerkt als een tarief of prestatiebeschrijving
die onder deze wet tot stand is gekomen. Dit laatste geldt ook in die situatie
waarin op grond van artikel 2, eerste lid, nieuwe vormen van zorg onder de
reikwijdte van deze wet worden gebracht.Vorming Nederlandse Zorgautoriteit (artikel 116)Het eerste lid regelt dat het CTG en het CTZ gezamenlijk de zorgautoriteit
vormen in één rechtspersoon. Ook regelt dit lid dat door het
CTG dan wel CTZ getroffen besluiten worden aangemerkt als besluiten van de
zorgautoriteit. Op deze wijze komt er ook geen «gat» in de rechtsbescherming
voor betrokkenen. Het tweede tot en met vijfde lid betreffen bepalingen rond
de overgang naar een zorgautoriteit en opdrachten aan de minister om voorzover
nodig een voorlopig bestuursreglement te treffen. Het zesde lid bevat de in
de toelichting op artikel 6 al genoemde overgangsperiode voor de rechtspositie
van het personeel van het CTG en het CTZ. Omdat deze bepaling is overgenomen
uit artikel 4.1 van de I&A-wet Zvw en het de bedoeling is dat voor alle
in dat artikel genoemde zbo's de ambtelijke rechtspositie tegelijkertijd van
kracht wordt, wordt voor de start van de periode uitgegaan van de inwerkingtreding
van de I&A-wet Zvw.Ingevolge artikel 6 van dit wetsvoorstel heeft het personeel van de zorgautoriteit
een ambtelijke status. Volgens de huidige wetgeving bepalen het CTG en het
CTZ zelf de rechtspositie van hun personeel. Het personeel van het CTG heeft
een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht, het CTZ-personeel heeft een
ambtelijke aanstelling. Om te voorkomen dat door deze verschillende uitgangsposities
verwikkelingen ontstaan bij de overgang van het personeel van het CTG en het
CTZ naar de zorgautoriteit wordt in het zevende lid van artikel
116 een arbeidsrelatie van rechtswege gecreëerd.Evaluatie wet en zorgautoriteit (artikel 117)Dit artikel bevat de opdracht om de wet binnen vijf jaren te evalueren
en om de zorgautoriteit binnen vier jaren en vervolgens iedere vier jaar opnieuw
te beoordelen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J. F. Hoogervorst BIJLAGE TransponeringstabelIn deze transponeringstabel staat de herkomst van de artikelen van dit
wetsvoorstel aangegeven ten behoeve van het terugvinden van de parlementaire
geschiedenis. Tussen haakjes is achter ieder artikelnummer van het wetsvoorstel
het nummer vermeld waaronder het artikel te vinden was in de versie van het
voorstel die naar de Raad van State is gezonden. WMGWTGZVWAWBZNIEUW 1 (1.1)1   2 (1.2)1   3 (2.1.1)1877 lid 4 4 (2.1.2)1978 jo. 59  5 (2.1.3)2078 jo. 60  6 (2.1.4)2178 jo. 61  7 (2.1.5)1378 jo. 62 lid 1 sub b. lid 4 8 (2.1.6)14   9 (2.1.7)2978 jo. 63 alleen b.a.s 10 (2.1.8)45123  11 (2.2.1)22, 2385 jo. 71  12 (2.2.2)2785 jo. 72  13 (2.2.3)24, 2585 jo. 73  14 (2.2.4)22, 23, 2585 jo. 75  15 (2.2.5)22, 2485 jo. 76  16 (3.1.1)18 lid 277 lid 3 sub a 17 (3.1.2)   gehele artikel 18 (3.1.3)   gehele artikel 19 (3.1.4)   gehele artikel 20 (3.1.5)29d lid 1  leden 2 en 3 21 (3.1.6)29a82 lid 143 22 (3.1.7)29b91 lid 2 en 357lid 3 23 (3.2.1) 80  24 (3.2.2) 81  25 (3.2.3) 82 lid 2 en 3  26 (3.2.4) 84 lid 2  27 (3.3.1)  49 28 (3.3.2)  50 29 (3.3.3)  51 lid
2 en 3 30 (–)  36 lid
4 31 (4.1.1)   gehele artikel 32 (4.1.2)   gehele artikel 33 (4.2.1)2   34 (4.2.2)2a lid 1,2 en 384 lid
137 lid 3 35 (4.2.3)   gehele artikel 36 (4.2.4, 4.2.5)2b  leden 4 t/m 7 37 (4.2.5) 83 leden 1, 3 en 4 38 (4.2.6)2a lid 4   39 (4.2.7)   gehele artikel 40 (4.3.1)   gehele artikel 41 (4.3.2)   gehele artikel 42 (4.3.2)   gehele artikel 43 (4,4,1)4   44 (4.4.2)6 lid 1   45 (4.4.3)8   46 (–)   gehele artikel47 (4.4.4)6a, 8a   48 (4.4.5)7   49 (4.5.1)10a   50 (4.6.1)11   51 (4.6.2)15   52 (4.6.3)   gehele artikel 53 (–)   gehele artikel 54 (5.1)30   55 (5.2)30a   56 (5.2)30, 30a   57 (5.5)   gehele artikel 58 (5.4)   gehele artikel 59 (5.4)   gehele artikel 60 (5.8, 5.9)   gehele artikel 61 (5.8)   gehele artikel 62 (5.2)   lid 2 63 (5.3, 5.7)   gehele artikel 64 (5.9, 5.10)29c  lid 2 en 3 65 (5.6)33   66 (6.1.1)3179  67 (–)   gehele artikel68 (6.1.2)   gehele artikel 69 (6.1.3)   gehele artikel 70 (6.2.1)32 lid 2   71 (6.2.2) 94 lid 1  72 (6.2.3)  57c lid
1 73 (6.2.4) 94 lid 2, 357c lid 2, 3 74 (6.2.5) 94 lid 4 – 1157c lid 4 – 10 75 (6.2.6)   gehele artikel 76 (6.3.1)32  reikwijdte 77 (6.3.2) 95  78 (6.3.3)  57d 79 (6.4.1.1)   gehele artikel 80 (6.4.1.2) 97  81 (6.4.1.3) 98  82 (6.4.1.4) 99  83 (6.4.1.5) 100  84 (6.4.2.1) 101  85 (6.4.2.2) 102  86 (6.4.2.3) 103  87 (6.4.2.4) 104  88 (6.4.2.5) 105 lid 2 en 3  89 (6.4.2.6) 106  90 (6.4.2.7) 107  91 (6.4.2.8) 108, lid 2, 3  92 (6.4.2.9) 109  93 (6.4.2.10) 110  94 (6.4.2.11) 111  95 (6.4.2.12) 112  96 (6.4.2.13)   gehele art. (Awb) 97 (6.4.2.14) 113  98 (6.5.1) 95, 97 – 100  99 (6.6.1)35   100 (6.6.2) 11562lid 2 101 (6.6.3)   gehele artikel 102 (7.1)    103 (7.2)    104 (7.3)    105 (7.4)    106 (7.5)    107 (7.6)    108 (7.7)    109 (–)    110 (7.8)    111 (7.9)    112 (7.10)    113 (–)    114 (–)    115 (8.1)    116 (8.2)    117 (8.4)    118 (8.5)    119 (8.6)    XNoot1Geconcentreerd dereguleren? Onderzoeksnotitie naar bestaande concentraties
en machtsposities in de zorg. Publicatiereeks toekomst zorgstelsel. Ministerie
van VWS. Oktober 2002.XNoot2Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid; Bewijzen van goede dienstverlening;
Amsterdam University Press, Amsterdam 2004.XNoot3Kamerstukken II, 29 362, nr. 32.XNoot1Kamerstukken II, 29 763.XNoot2Kamerstukken II, 26 631.XNoot3Kamerstukken II, 29 538.XNoot4Kamerstukken II, 28 994; Stb. 2005, 27.XNoot5Kamerstukken II, 29 379; Stb. 2005, 24.XNoot6Kamerstukken II, 27 659.XNoot1Kamerstukken II, 29 324, nr. 3.XNoot2Kamerstukken II, 29 324, nr. 4.XNoot1Kamerstukken II, 29 507.XNoot1Kamerstukken II, 29 763.XNoot2Kamerstukken II, 30 124.XNoot1In 2001 en 2002 groeide het zorgvolume in totaal met ruim 14 procent.
De reële economische groei was in die periode circa 1,5 procent. De zorgquote
(aandeel van de zorguitgaven in het bruto binnenlands product) steeg van circa
8,5 procent in 2000 naar circa 9,6 procent in 2004.XNoot2CBS, Statline 1/9/2004.XNoot3Centraal Planbureau, Zorg voor concurrentie, een analyse van het nieuwe
zorgstelsel, januari 2003.XNoot1Kamerstukken II, 29 763.XNoot2Kamerstukken II, 29 538.XNoot3Kamerstukken II, 29 248.XNoot4Kamerstukken II, 27 659.XNoot1Kamerstukken II, 29 200 XIII, nr. 50.XNoot1Kamerstukken II, 27 855, nr. 17.XNoot1Visiedocument «AWBZ-zorgmarkten», NMa, januari 2004 (3130/66).XNoot2Kamerstukken II, 26 631, nr. 91.XNoot3Zie noot 24.XNoot1EG Publicatieblad L 1, 04.01.2003, blz. 1–25.XNoot1Kamerstukken II, 26 062, nr. 3.XNoot1Zie artikel 18.3, derde lid, Telecommunicatiewet.XNoot1Kamerstukken II, 25 268, nr. 20.XNoot1Kamerstukken II, 26 573, nrs. 1 en 2.XNoot1www.nmanet.nl.XNoot1UITW 6007/ONTW WR.XNoot1Z2005–0070.XNoot1Kamerstukken II, 29 689, nr. 7.XNoot1Kamerstukken II, 29 379, nrs. 3 en 6.XNoot2Kamerstukken II, 29 763, nr. 3.XNoot3Kamerstukken II, 30 124.XNoot1Kamerstukken II, 29 379, nr. 3, p. 19, 20, 60–61.XNoot1Stb. 2005, 172.XNoot1Stb. 1998, 405.XNoot2Kamerstukken II, 26 026, nr. 3, p. 2.XNoot3Kamerstukken II, 24 707, nr. 3, p. 47.XNoot1Wet van 24 december 1998 tot wijziging van de Ziekenfondswet en de
Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen in verband met het invoeren
van de aanspraak op medisch-specialistische zorg, verleend door of vanwege
een ziekenhuis; Stb. 1999, 16.XNoot1Kamerstukken II, 39 379, nrs. 10 en 12.XNoot1Kamerstukken II, 26 062, nr. 3, blz. 2.XNoot1Kamerstukken II, 29 379, nrs 3 en 8.XNoot1Zie onder meer HR 29 oktober 1996, NJ 1997, 32.XNoot2HR 21 oktober 1997, NJ 1998, 173. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30186-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl