Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief van de Minister van Economische Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22112, nr. 590

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

22112 nr. 590

26-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamGroenboek «Aanpassing aan klimaatverandering in
Europa – mogelijkheden voor EU-actie»Groenboek: een quick scanBIJLAGE:Nadere toelichting1 InleidingDeel 1: De hoofdstukken 1 tot en met 4Deel 2: hoofdstuk 5Pijler 1: vroegtijdige actie in de EUPijler 2: integratie van aanpassingen in het externe optreden
van de EUPijler 3: Vermindering onzekerheid door verbreding kennisbasisPijler 4: Het betrekken van de gehele Europese samenleving
bij de aanpassingsstrategieënConclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 35 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unienr. 590BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 november 2007Hierbij doe ik u toekomen de quickscan, uitgevoerd door het CPB, naar
het Groenboek van de Europese Commissie «Aanpassing aan klimaatverandering
in Europa – mogelijkheden voor EU-actie», in reactie op uw verzoek
van 7 november jl.De minister van Economische Zaken,M. J. A. van der Hoeven Groenboek «Aanpassing aan klimaatverandering in
Europa – mogelijkheden voor EU-actie»Groenboek: een quick scanOp verzoek van de vaste kamercommissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer heeft het CPB een quick scan uitgevoerd van het Groenboek
van de Europese Commissie «Aanpassing aan klimaatverandering in Europa –
mogelijkheden voor EU-actie» (COM (2007) 354).De EU zal zich, volgens het Groenboek, aan moeten passen aan een veranderend
klimaat. En dus ook Nederland. Het CPB onderschrijft de noodzaak van aanpassen.
Uit diverse modelberekeningen blijkt inderdaad dat tijdige aanpassingen de
schade als gevolg van de onvermijdelijke veranderingen van het klimaat aanzienlijk
kunnen reduceren. Het Groenboek benoemt in dit verband de belangrijkste aandachtsgebieden.
Voor Nederland zijn vooral de stijging van de zeespiegel en de hogere rivierafvoeren
van belang.Het Groenboek stelt diverse acties voor, waaronder beloftes over toekomstige
EU-richtlijnen. De acties en de beloofde richtlijnen zijn in het Groenboek
nog te algemeen geformuleerd en te weinig uitgewerkt om enigszins nauwkeurig
te kunnen beoordelen wat de economische implicaties ervan zullen zijn voor
Nederland. In potentie kunnen de gevolgen van sommige van die acties verstrekkend
zijn. Alleen dat is al reden genoeg om de EU-discussie nauwgezet te volgen
en, zonodig, te beïnvloeden. Daarbij is het vanuit een oogpunt van effectiviteit
en efficiëntie verstandig om bij de te verwachten meer concrete EU-voorstellen,
telkens twee vragen te stellen. Ten eerste: is overheidsingrijpen op deze
gebieden nodig, of kan de aanpassing beter via de markt verlopen? En, ten
tweede, als overheidsingrijpen in de rede ligt, vraagt de aanpassing dan om
nationaal of om Europees beleid (subsidiariteit)? Het Groenboek biedt wat
dit betreft geen zicht op een helder afwegingskader.Op het niveau waarop de acties in het Groenboek geformuleerd zijn, lijkt
er overigens geen strijdigheid met hetgeen in de nationale adaptatiestrategie
wordt aangekondigd. In de bijlage zijn bovenstaande kanttekeningen bij het
Groenboek nader uitgewerkt. BIJLAGE:Nadere toelichting1 InleidingOp verzoek van de vaste kamercommissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer heeft het CPB een quick scan uitgevoerd van het Groenboek
van de Europese Commissie «Aanpassing aan klimaatverandering in Europa –
mogelijkheden voor EU-actie» (COM (2007) 354).In het Groenboek kunnen twee delen worden onderscheiden. Het eerste deel,
de hoofdstukken 1 tot en met 4, is algemeen van aard. Het geeft een beschrijving
van het klimaatprobleem en de uitdaging waarvoor de EU staat. In algemene
termen komen de redenen voor bezorgdheid over de gevolgen van het klimaatprobleem
aan de orde. Ook worden de meest kwetsbare gebieden en sectoren in Europa
benoemd. Gewezen wordt op de noodzaak van aanpassing en vroegtijdige actie.
Hoofdstuk 4 eindigt met het aanwijzen van vier actiegebieden.Het tweede deel, hoofdstuk 5 van het Groenboek, werkt deze actiegebieden
in 4 paragrafen, nader uit.De beoordeling/second opinion van het CPB volgt deze tweedeling. In korte
statements worden de belangrijkste beweringen en voorstellen van het Groenboek
samengevat en, zonodig, van een commentaar voorzien.Deel 1: De hoofdstukken 1 tot en met 41. Het Groenboek constateert een dubbele uitdaging voor de EU. Ten eerste
een omschakeling naar een koolstofluwe economie om de voortdurende temperatuurstijging
als gevolg van de CO2-uitstoot tot minder dan 2° C te beperken.
Omdat het proces van temperatuursstijging al in volle gang is, moet de EU,
en dat is de tweede uitdaging, zich aanpassen aan de nieuwe klimatologische
omstandigheden. Het Groenboek gaat over deze tweede uitdaging.2. Het Groenboek benadrukt de noodzaak van een Europese aanpak. Het Groenboek
richt zich vooral op de rol van de EU maar is ook gewijd aan de «prominente
rol» die voor de lidstaten en de regionale en plaatselijke instanties
is weggelegd.  Commentaar CPB:  Het Groenboek gaat niet diep in op de verschillen in rol voor de
EU en de lidstaat. In een verdere uitwerking van de voorstellen van het Groenboek
zal dit vermoedelijk wel gebeuren. Dan zal duidelijk worden hoe het subsidiariteitsprincipe
concreet gestalte krijgt. Zolang die uitwerking er nog niet is, kan daar weinig
over worden gezegd.3. De EU ziet mondiaal op 5 terreinen reden tot bezorgdheid. (i) Een verminderde
beschikbaarheid van water. (ii) De aantasting van biodiversiteit en ecosystemen.
(iii) Een groter gevaar op hongersnoden. (iv) Overstromingsrisico’s
voor laaggelegen delta’s. (v) Een toename van besmettelijke ziekten.4. «Europa zal de dans niet ontspringen», aldus het Groenboek.
Ook de EU zal, in meerdere of mindere mate, met de genoemde mondiale problemen
te maken krijgen.  Commentaar CPB:  Voor Nederland zijn met name relevant: (i) Een stijging van de
zeespiegel met een bijbehorende stijging van de kans op overstromen. (ii)
De gevolgen van een verhoogde neerslagintensiteit en de kans op plotselinge
overstromingen. (ii) Een toename van de frequentie en intensiteit van extreme
verschijnselen (stormen, wolkbreuken, droogtes). (iv) Tenslotte zal ook de
schade door droogte toenemen. Ook als deze verschijnselen buiten
Nederland plaatsvinden, kunnen ze gevolgen voor Nederland hebben. De aanpassingen
zullen zich dus vooral hier op moeten richten.5. De landbouw, bosbouw, visserij, de energiesector, de toeristensector
en de gezondheidssector zijn, volgens het Groenboek, het meest kwetsbaar.
Ook de financiële dienstensector en de verzekeringssector worden genoemd.6. Onder verwijzing naar het Stern-rapport concludeert het Groenboek dat
marktwerking wellicht niet tot doeltreffende oplossingen leidt. Dit, zowel
vanwege de onzekerheid als vanwege de hoge kosten.  Commentaar CPB:  In een aantal gevallen mag verwacht worden dat de markt wel degelijk
voor oplossingen zorgt. Bijvoorbeeld, de Nederlandse landbouw zal over een
periode van 100 jaar met een temperatuurstijging van enige graden worden geconfronteerd.
Het groeiseizoen zal iets verlegd en verlengd worden. Gezien de enorme aanpassingen
die de landbouw de afgelopen 100 jaar al heeft ondergaan, voor een groot deel «uit
zichzelf», lijkt zo’n aanpassing aan de temperatuurstijging niet
een bijzonder groot probleem. Mutatis mutandis
geldt dit ook voor de meeste de aanpassingsopgave voor andere bedrijfstakken.
Voor de toeristensector in Nederland geldt zelfs dat ze misschien juist kan
profiteren van een (op de voor de ondernemers relevante tijdsschaal) zeer
geleidelijke verandering van de temperatuur. De overheid zal zich vooral moeten
richten op de stijging van de overstromingskansen en de mogelijke problemen
van wateroverlast. Vanzelfsprekend zal ze ook in het ruimtelijke ordeningsbeleid
rekening moeten houden met klimaatveranderingen. Net zoals in het R.O.-beleid
rekening moet worden gehouden met demografische en technologische ontwikkelingen
of ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit die de komende decennia plaats
zullen vinden.7. Het Groenboek onderscheidt twee vormen van aanpassen. Ten eerste zachte,
relatief goedkope vormen. Voorbeelden hiervan zijn het aanpassen van zaaitijden
en het ruimtelijke ordeningsbeleid, een bewustmaking van de burgers e.d. Ten
tweede zijn er de zogenoemde dure «harde» maatregelen, zoals het
verhogen van dijken. Overigens bieden aanpassingen, aldus het Groenboek, ook
nieuwe economische kansen, bijvoorbeeld in de vorm van technologie-ontwikkeling
en de export daarvan.8. Het Groenboek constateert dat aanpassing een complexe zaak is vanwege «fysieke
kwetsbaarheid, de mate van sociaal-economische ontwikkeling, het aanpassingsvermogen
van natuurlijke en antropogene systemen, en de gezondheidsdiensten en de rampenmonitoringmechanismen
in elke regio».  Commentaar CPB:  Dit laatste maakt niet dat aanpassingen per se complex zijn. Juist
omdat de aanpassingstermijn zo lang is (de meeste Europeanen die over 80 of 100
jaar zullen leven zijn nog niet geboren), kan het proces van aanpassing in
veel gevallen redelijk soepel verlopen. Behalve natuurlijk als er zich zeer
extreme veranderingen op zeer korte termijn voordoen. Maar in dat geval hebben
de voorgestelde aanpassingen hoe dan ook niet zo veel effect. In het Groenboek
wordt ook niet van zeer extreme veranderingen uitgegaan. Misschien zou daar
eens apart over nagedacht moeten worden.9. Het Groenboek pleit voor een snelle interventiecapaciteit die, in de
context van klimaatverandering, zowel op nationaal als op Europees niveau
moet worden aangevuld met een waarschuwings- en rampenpreventiestrategie.  Commentaar CPB:  Zonder dat duidelijk is wat die «snelle interventiecapaciteit»
en de «waarschuwings- en rampenpreventiestrategie» precies inhouden,
kan moeilijk de noodzaak ervan beoordeeld worden. Wel kan in zijn algemeenheid
worden gezegd dat rampen dikwijls lokaal zijn. In hoeverre er met betrekking
tot klimaatproblemen de bestaande Europese rol aangevuld moet worden, is niet
duidelijk. In ieder geval dient bij de uitwerking van die rol, het subsidiariteitsbeginsel
niet te worden verlaten.10. De armere lagen van de bevolking zijn het kwetsbaarst. Jonge kinderen
en bejaarden zijn bijvoorbeeld kwetsbaarder voor hittegolven.  Commentaar CPB:  Het laatste is waar. Maar die zijn ook het kwetsbaarst voor extreme
koude waarvan de komende decennia steeds minder sprake zal zijn. Overigens
is het niet per se zo dat de armere lagen van de bevolking altijd kwetsbaarder
zijn. Vgl. de gevolgen van een overstroming bij een dijkdoorbraak. Bovendien
wijst veel erop dat de bevolking die over 50–100 jaar met de gevolgen
van de klimaatverandering te maken krijgt, rijker en aanzienlijk kleiner in
aantal is dan de huidige bevolking.11. Aan een geïntegreerde, gecoördineerde aanpak van de aanpassing
op EU-niveau zijn duidelijk voordelen verbonden.  Commentaar CPB:  Het CPB ziet die meer op het terrein van de mitigatie dan van de
adaptatie. Samenwerking tussen landen bij grensoverschrijdende gevolgen ligt
wel voor de hand op het gebied van veranderende waterregimes van stroomgebieden
van Rijn, Maas en Schelde. Tot op zekere hoogte vindt die samenwerking al
plaats. Bij de keuze voor een aanpak op EU-niveau dan wel op het niveau van
de lidstaat of regio dient het subsidiariteitsprincipe leidend te zijn.Deel 2: hoofdstuk 5Pijler 1: vroegtijdige actie in de EU12. De vroegtijdige actie heeft, volgens het Groenboek, betrekking op
drie gebieden: (i) integratie van aanpassingsmaatregelen bij tenuitvoerlegging
en wijziging van bestaande en toekomstige wetgeving en beleidsoriëntaties;
(ii) integratie van aanpassingsmaatregelen in bestaande communautaire financieringsprogramma’s;
en (iii) ontwikkeling van beleidsrespons.13. Bij de nadere uitwerking van de «integratie van aanpassingsmaatregelen
bij tenuitvoerlegging en wijziging van bestaande en toekomstige wetgeving
en beleidsoriëntaties» wordt een onderscheid gemaakt in landbouw
en plattelandsontwikkeling, industrie en diensten, energie, vervoer, gezondheid,
zeeën en visserij, ecosystemen en biodiversiteit, andere natuurlijke
hulpbronnen, en transversale thema’s.14. Landbouw en plattelandsontwikkeling  Het Groenboek pleit voor klimaatbestendig bosbeheer, beheermaatregelen
gericht op het handhaven van het gehalte aan organische koolstof en de bescherming
van permanente graslanden. De toetsing van het GLB in 2008 is wellicht een
gelegenheid om te onderzoeken hoe de aanpassing aan klimaatsverandering
beter in de landbouwondersteuningsprogramma’s kan worden geïntegreerd.  Commentaar CPB:  De voorstellen uit het Groenboek m.b.t. landbouw en plattelandsontwikkeling
zijn voorlopig nog vrijblijvende suggesties die te algemeen zijn om te bekritiseren
of te onderschrijven. Toch is op voorhand niet duidelijk waarom hier een specifieke
rol voor de EU zou zijn weggelegd.15. Industrie en diensten  Het Groenboek stelt voor om als onderdeel van de tussentijdse evaluatie
te onderzoeken hoe het industrieel beleid kan bijdragen tot de aanpassing.
Als vervolg daarop zal de Commissie begin 2008 komen met een actieplan.  Commentaar CPB:  De voorstellen uit het Groenboek met betrekking tot de industrie
en diensten hebben, zolang het actieplan er niet is, geen gevolgen voor Nederland.
Het Groenboek geeft ook weinig aanwijzingen over de mogelijke inhoud van zo’n
actieplan. Indien het actieplan zich gaat beperken tot kennisuitwisseling
e.d. en geen verdere restricties aan lidstaten oplegt, dan is er mogelijk
een nuttige coördinatierol voor de EU. Ziet het actieplan een veel grotere
rol voor de EU, dan dient ook hier het subsidiariteitsbeginsel een belangrijk
criterium voor een verdere beoordeling te zijn.16. Energie  Het Groenboek benadrukt de noodzaak van een verbreding van het
energiespectrum. Geconstateerd wordt dat de Commissie aan een strategisch
energieplan werkt dat de dubbele uitdaging van bestrijding en aanpassing van
klimaatverandering aan moet gaan. Een belangrijk item daarbij zijn de gebouwen.
De Commissie zal in de nabije toekomst de richtlijn energieprestaties gebouwen
aanpassen.  Commentaar CPB:  Zolang die voorstellen er niet zijn, kan niets over mogelijke gevolgen
worden gezegd.17. Vervoer  Het Groenboek constateert dat de toegenomen variabiliteit van het
hydrografische regime en het waterpeil van bevaarbare waterlopen nu al gevolgen
heeft voor de manier waarop binnenschepen worden gebouwd. Richtsnoeren betreffende
de interpretatie van het bestaande relevante communautaire kader zou nuttig
zijn met het oog op de aanpassing van de infrastructuur  Commentaar CPB:  Zolang de richtsnoeren er niet zijn, kan niets over de gevolgen
worden gezegd.18. Gezondheid  Het Groenboek constateert dat de tussentijdse toetsing van het
Europees actieplan voor milieu en volksgezondheid (2004–2010) al geresulteerd
heeft in aanbevelingen voor passende actie. M.b.t. gezondheid neemt de Commissie
zich voor in 2008 een mededeling aan te nemen die specifiek aan de gezondheid
van mens en dier is gewijd en waarin een kader zal worden aangereikt voor
de bestrijding van de effecten van klimaatverandering op de gezondheid van
mens en dier. Ook zal de regelgeving inzake consumentenbescherming, volksgezondheid
en levensmiddelen en diervoeders worden gescreend en klimaatbestendig worden
gemaakt.  Commentaar CPB:  Omdat het hier om voornemens gaat, kan nog niet op voor Nederland relevante gevolgen worden gewezen. Juist omdat grote delen van de EU
al ervaring hebben met de temperaturen die Nederland de komende decennia te
wachten staat, lijken de gevolgen voor Nederland te overzien. Maar los hiervan
moet eerst de vraag worden beantwoord of de genoemde risico’s niet met
de bestaande wetgeving tot een optimaal niveau kunnen worden teruggebracht.
De EU lijkt wel heel veel aan klimaat te willen verbinden.19. Water  De Commissie werkt momenteel aan een mededeling over schaarste
en droogte, een aspect dat relevant is voor klimaatverandering en aanpassing.
Een doeltreffend prijsbeleid, waterbesparing tot een prioriteit maken en efficiëntie
zijn, volgens het Groenboek, nu al essentiële elementen in de aanpak.  Wetgeving m.b.t. overstromingsrisico’s zal zijn toegespitst
op preventie. Prioriteit dient daarbij te worden verleend aan «zachte»
niet op bouw van materiele structuren berustende maatregelen. Het Groenboek
benadrukt daarbij dat «harde» beschermingsstructuren (waterkeringen)
van belang blijven.  Commentaar CPB:  Zo algemeen geformuleerd, lijkt een en ander niet in strijd met
het huidige Nederlands beleid.20. Zeeën en visserij  De mariene strategie en de daarmee samenhangende wetgeving, vormen
de milieupijler van het maritiem beleid. Het Groenboek wijst op de gevolgen
van klimaatverandering op de visstand en benadrukt dat bij de uitvoering van
lopende programma’s rekening moet worden gehouden met de vereiste aanpassingsmaatregelen.  Commentaar CPB:  Nederland is nauw betrokken bij de opstelling van de Europese mariene
strategie. De implicaties ervan voor Nederland mogen derhalve bekend worden
verondersteld (zie de uitgevoerde mkba).21. Ecosystemen en biodiversiteit  Traditionele oorzaken van de druk waaraan ecosystemen bloot staan,
zoals fragmentatie, aantasting, overexploitatie en verontreiniging dienen
te worden teruggedrongen. Het Groenboek noemt dit het «klimaatbestendig
maken van ecosystemen». Het Groenboek wijst op bestaande wetgeving en
de «ontwikkeling daarvan». Verder wordt gepleit voor allesomvattende
kosten/batenanalyses en effectbeoordelingen waarmee «de milieukosten
die aan de aantasting van ecosystemen verbonden zijn, geleidelijk en systematisch»
geïnternaliseerd dienen te worden.  Commentaar CPB:  Ook hier geldt dat de algemene opmerkingen en constateringen in
het Groenboek alleszins redelijk lijken maar geen concreet nieuw beleid impliceren.
Relevant voor een verhoudingsgewijs zeer dichtbevolkt land als Nederland is
dat de mogelijkheden om de fragmentatie en aantasting van ecosystemen terug
te dringen, hoe dan ook, beperkt zijn. Ook moet niet alles verwacht worden
van kosten/batenanalyses bij het internaliseren van milieukosten.  De algemene formuleringen bergen wel het risico in zich dat een «vertaling»
naar concrete maatregelen verstrekkende gevolgen kunnen hebben. Termen als «klimaatbestendigheid»
en «duurzaam gebruik» zijn nu eenmaal niet eenduidig gedefinieerd.22. Ander natuurlijke hulpbronnen  Het Groenboek refereert aan het actieplan voor de bossen dat streeft
naar een meer «koolstofbewust» bosbeheer. Ook wordt gewezen op
de wetgeving rond de bodemstrategie die er op gericht is de functies
van de bodem te beschermen. «Klimaatverandering», aldus het Groenboek,«maakt
de natuurlijke hulpbronnen schaarser en de milieueffecten van hulpbrongebruik
ernstiger». Er is een actieplan voor duurzame consumptie en productie
in voorbereiding waarin aandacht wordt besteed aan acties die de samenhang
van het bestaand beleid verbeteren en het verbruik van hulpbronnen en energie
verminderen.  Commentaar CPB:  Zolang het actieplan er niet is, kan weinig gezegd worden over
de gevolgen voor Nederland. Overigens: anders dan het Groenboek beweert, zal
klimaatverandering natuurlijke hulpbronnen lang niet in alle gevallen «schaarser
maken en de milieueffecten ernstiger».23. Transversale thema’s  «De zorg voor klimaatbestendigheid dient te worden geïntegreerd
in de richtlijnen inzake milieueffectenrapportage (MER) en strategische milieueffectenrapportage
SMER» aldus het Groenboek. «De effecten op ecosystemen moeten
worden beschreven met behulp van instrumenten die de kostprijs van de schade
internaliseren». Ook constateert het Groenboek dat de risico’s
voor kustgebieden als gevolg van klimaatverandering hoe langer hoe groter
worden. Zij komen dan ook bij uitstek in aanmerking voor het nemen van bestrijdings-
en aanpassingmaatregelen. En verder «er moeten richtsnoeren worden gegeven
voor planning en beheer en bij de ontwikkeling van strategieën en beleidslijnen
dienen de beste beginselen en praktijken te worden toegepast.»  Commentaar CPB:  Zolang de richtsnoeren en beleidslijnen er niet zijn, kan moeilijk
worden nagegaan wat de implicaties ervan zullen zijn. Wat de integratie van «de
zorg voor klimaatbestendigheid» in MER en SMER precies inhoudt, is zonder
nadere toelichting moeilijk te overzien. Dit geldt in nog sterkere mate voor
het pleidooi in het Groenboek om «de effecten op ecosystemen»
te beschrijven «met behulp van instrumenten die de kostprijs van schade
aan het natuurlijke kapitaal en de ecosysteemdiensten internaliseren.»
Gezien de alomvattendheid in de formulering kunnen de gevolgen in potentie
verstrekkend zijn.24. Integratie van aanpassingsmaatregelen bij de tenuitvoerlegging en
wijziging van bestaande en toekomstige wetgeving en beleidsoriëntaties.  Onder dit hoofd stelt het Groenboek, kort samengevat het volgende:
(i) Bij de opstelling van, vooral grote infrastructuurprojecten, moeten, met
het oog op communautaire ondersteuning, aanpassingsactiviteiten worden opgenomen.
Nederland wordt hierbij overigens als (positief) voorbeeld genomen. (ii) De
Commissie zal onderzoeken hoe de zorg voor klimaatbestendigheid kan worden
geïntegreerd en in de praktijk gebracht in de programma’s en projecten
die steun genieten via het Cohesiefonds, het Regionaal ontwikkelingsfonds,
de preaccessie-instrumenten, de programma’s voor trans-Europese netwerken
en infrastructuurmaatregelen in het kader van het Fonds voor Plattelandsontwikkeling.
(iii) Het Europese Sociaal Fonds kan een grote rol spelen bij bewustmaking
van het publiek inzake klimaatverandering e.d. (iv) Het structuurfonds visserij
heeft beleidsprioriteiten vastgesteld voor de sector visserij en aquacultuur.
De effecten van klimaatverandering worden daarbij steeds belangrijker. En
(iv) LIFE+ dient proefprojecten te financieren die landsoverschrijdende aanpassingsmaatregelen
stimuleren, inclusief de bevordering van «duurzame communicatie.»  Commentaar CPB:  De plannen en aanbevelingen, zoals geformuleerd in het Groenboek,
hebben vooralsnog geen of nagenoeg geen gevolgen voor Nederland. In
de concrete uitwerking kan dit natuurlijk anders liggen. Een punt van aandacht
is dat de transactiekosten van deze programma’s momenteel al erg hoog
zijn. De toevoeging van «klimaatbestendigheid» als criterium voor
steun kan het allemaal nog complexer en, daardoor, inefficiënter maken.25. Ontwikkelingen van nieuwe vormen van beleidsrespons  Het Groenboek stelt dat tegen 2009 de consequenties van klimaatverandering
voor alle communautaire wetgevingsen beleidsgebieden in kaart moeten zijn
gebracht. Daarna dienen onverwijld concrete maatregelen te worden genomen.
Het Groenboek noemt in dit verband acties met betrekking tot bouwvoorschriften
en methodes en klimaatresistente landbouwgewassen.  Commentaar CPB:  Gezien de traagheid waarmee het klimaat verandert, lijkt de haast
met betrekking tot de aanpassingsprogramma’s enigszins overdreven (mitigatie
lijkt belangrijker). Bovendien zijn de aard en omvang van de gevolgen van
de klimaatverandering nog lang niet duidelijk. «Echt» concrete
maatregelen zullen daarop moeten wachten. Voor Nederland geldt dat de verwachte
klimaatveranderingen over een periode van 100 jaar royaal binnen de range
van de huidige verschillen in klimaat binnen de EU zullen liggen. De ontwikkeling
van klimaatresistente landbouwgewassen lijkt het best aan de landbouw en de
nationale onderzoeksinstituten te kunnen worden overgelaten. In hoeverre dat
de bedoeling is, kan op grond van de voornemens in het Groenboek niet beoordeeld
worden.  Bij de beoordeling van de mogelijke maatregelen die t.z.t. voorgesteld
gaan worden, dienen de vragen of er wel een overheidsrol is weggelegd en ,zo
ja, of de lidstaat dan wel de EU het geëigende niveau is waarop het beleid
dient te worden geformuleerd, een centrale rol te spelen. .Pijler 2: integratie van aanpassingen in het externe optreden
van de EU26. Het Groenboek stelt voor om aanpassingspartnerschappen met ontwikkelingslanden,
buurlanden en de geïndustrialiseerde landen te initiëren.  Commentaar CPB:  Op zichzelf kunnen dit soort partnerschappen nuttig zijn. Zolang
ze niet zijn uitgewerkt, valt er evenwel weinig over te zeggen.27. Ontwikkelingslanden. Het Groenboek constateert dat klimaatverandering
een ernstige complicatie vormt bij de bestrijding van armoede. Ook wordt benadrukt
dat de ontwikkelde landen voor het grootste deel verantwoordelijk zijn voor
de historische toename van antropogene broeikasgassen in de atmosfeer. Daarom
zullen de ontwikkelde landen de ontwikkelingslanden moeten ondersteunen in
hun aanpassingsactiviteiten.  Commentaar CPB:  De koppeling van verantwoordelijkheid voor de uitstoot van broeikasgassen
aan de verantwoordelijkheid voor de schade, past binnen het morele waardestelsel
van de EU. De concrete vormgeving van die verantwoordelijkheid is het probleem.
Het Groenboek geeft hiervoor algemene suggesties (wijst op instituties en
aandachtsvelden) zonder heel concreet te worden. Het bedrag van 50 miljoen
euro dat gereserveerd is voor dialoogactiviteiten en voor steun middels gerichte
bestrijdingsaanpassingsmaatregelen, lijkt een bescheiden begin.28. Buurlanden en overige industrielanden. Het Groenboek stelt voor om
de buurlanden (Rusland, het hoge Noorden van Europa, Groenland, de Zwarte
Zee etc.) te betrekken bij haar aanpassingsinspanningen, vooral als het grensoverschrijdende
kwesties betreft. Tevens pleit het Groenboek voor een uitwisseling van effectbeoordelingen
en goede aanpassingspraktijken tussen geïndustrialiseerde regio’s
waar zich«soortgelijke problemen voordoen».  Commentaar CPB:  Communicatie en uitwisseling van kennis en ervaringen met relevante
landen is vanzelfsprekend verstandig.29. Bevordering van de handel in duurzame goederen en diensten. De Commissie
zet zich in, aldus het Groenboek, voor de totstandkoming van een wereldmarkt
voor milieutechnologieën die een gunstige context biedt voor de handel
in duurzame goederen en diensten en voor technologieoverdracht. Een belangrijk
element daarin, vormen, aldus het Groenboek, bilaterale en multilaterale handelsbesprekingen.  Commentaar CPB:  Vooralsnog te algemeen geformuleerd om over mogelijk concrete effecten
te kunnen spreken.Pijler 3: Vermindering onzekerheid door verbreding kennisbasis30 Het Groenboek benadrukt het belang van betrouwbare wetenschappelijke
gegevens. Het wijst op de aandacht voor onderzoek naar klimaatverandering
in het zevende Kaderprogramma voor wetenschappelijk onderzoek van de EU. Vervolgens
geeft het Groenboek een opsomming van een groot aantal aspecten uit de «onderzoekagenda
inzake aanpassing en klimaatverandering».  Commentaar CPB:  Voldoende kennis is vanzelfsprekend cruciaal voordat zinvol aanpassingsactiviteiten
kunnen worden gestart. Het is moeilijk te beoordelen of de accenten in de
onderzoeksagenda van het zevende Kaderprogramma de juiste zijn. In ieder geval
is onderzoek van een probleem met potentieel zulke verstrekkende gevolgen
zeer gewenst.Pijler 4: Het betrekken van de gehele Europese samenleving
bij de aanpassingsstrategieën30. Het Groenboek constateert dat de aanpassingen wellicht tot ingrijpende
herstructureringen zullen leiden van economische sectoren die in sterke mate
van het weer afhankelijk zijn. Voorbeelden zijn de landbouw, de bosbouw, duurzame
energie, water, visserij en toerisme. Hetzelfde geldt voor gebieden die aan
klimaatverandering zijn blootgesteld zoals havens, infrastructuur en woongebieden
in kust- en riviervlakten en bergen.  Het Groenboek wijst op de noodzaak om een structurele dialoog op
gang te brengen tussen de belanghebbende partijen en het maatschappelijk middenveld.  Commentaar CPB:  De klimaatveranderingen van 2° C tot maximaal 4° C zullen
zich over een periode van 100 jaar voordoen. Ter illustratie: het verschil
in gemiddelde temperatuur tussen Helsinki en Athene bedraagt momenteel 13°
C. Van de burgers die de maximale verandering over 100 jaar zullen ervaren,
zijn er vermoedelijk minder dan 1 procent geboren. Indien zich geen zeer extreme
ontwikkelingen voordoen (ontwikkelingen die de meeste aanpassingen die in
het Groenboek worden voorgesteld sowieso zinloos maken), dan zullen de aanpassingen
geleidelijk verlopen. De invloed van ontwikkelingen op demografisch en technologisch
gebied zullen vermoedelijk groter zijn. Tegen die achtergrond lijkt de urgentie
voor het organiseren van inspraak van belanghebbende partijen minder groot. ConclusieNaast mitigatie zal de EU, en dus ook Nederland, zich aan moeten passen
aan een veranderend klimaat. Het Groenboek benoemt in dit verband de belangrijkste
aandachtsgebieden. Tevens worden acties voorgesteld, waaronder beloftes over
toekomstige EU-richtlijnen. De acties en beloofde richtlijnen zijn echter
te algemeen geformuleerd om nauwkeurig te kunnen beoordelen wat de gevolgen
ervan voor Nederland zullen zijn. In potentie kunnen de gevolgen verstrekkend
zijn. Ook is het niet in alle gevallen duidelijk waarom beleid op EU-niveau
gewenst is. Het Groenboek heeft bovendien de neiging wel heel veel met klimaat
te willen verbinden. Een en ander is voldoende reden om de EU-discussie nauwgezet
te volgen en, zonodig, te beïnvloeden. In de beoordeling van meer concrete
EU-voorstellen kan met name het antwoord op de subsidiariteitsvraag behulpzaam
zijn. Op het zeer algemene niveau waarop de acties in het Groenboek nu geformuleerd
zijn, lijkt er geen strijdigheid met hetgeen in de nationale adaptatiestrategie
wordt aangekondigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22112-590.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl