Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31058, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-06-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31058 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningLichaam
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31058Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 058Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de aanpassing
van de regeling voor besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid
(Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 16 februari
2007 en het nader rapport d.d. 24 mei 2007, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Justitie, mede namens de minister van Economische Zaken.
Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 29 november 2006, no. 06.004338, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de minister van Justitie, mede namens de staatssecretaris
van Economische Zaken, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van wet houdende wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
in verband met de aanpassing van de regeling voor besloten vennootschappen
met beperkte aansprakelijkheid (Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht),
met memorie van toelichting.Het wetsvoorstel strekt ertoe dat veel regels van dwingend recht, die
kenmerkend zijn voor het institutionele karakter van de besloten vennootschap
(bv), vervallen of dat de mogelijkheid wordt gecreëerd ervan te kunnen
afwijken. De kapitaalbeschermingseisen worden ingrijpend herzien, waardoor
het eenvoudiger wordt om een bv op te richten. Ook krijgen de aandeelhouders
meer vrijheid om de bv naar eigen inzicht vorm te geven, doordat de verplichte
blokkeringsregeling wordt afgeschaft en de besluitvormingseisen kunnen variëren
naar gelang het soort besluit. In aansluiting op deze versoepelingen wordt
ook de geschillenregeling aangepast. Reden voor deze wijzigingen is dat de
bestaande regels voor een groot deel zijn ontleend aan het wettelijk stelsel
met betrekking tot de naamloze vennootschap (nv). Veel van deze bepalingen
worden voor de bv als star en onnodig belastend ervaren. Ook geven volgens
de toelichting ontwikkelingen in een aantal Europese landen de nationale wetgever
aanleiding tot het aanbieden van een flexibeler rechtsvorm, zodat het bv-recht
in internationaal verband meer concurrerend wordt. Tot slot worden verschillende
knelpunten en onduidelijkheden in het bestaande bv-recht aangepakt.De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar
maakt onder meer opmerkingen over de positionering van de bv, neveneffecten
van de voorgestelde herregulering, de verhouding tot enerzijds de openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid en anderzijds de nv, de regeling van
de interne verhoudingen en de geschillenregeling. Hij is van oordeel dat in
verband daarmee enige aanpassing van het voorstel wenselijk is.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 29 november
2006, nr. 06.004338, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen.Dit advies, gedateerd 16 februari 2007, nr. W03.06 0514/I, bied
ik U hierbij aan.1. Positioneringa. Uit de toelichting komt naar voren dat de flexibilisering enerzijds
wordt ingegeven door de concurrentie met vergelijkbare rechtsvormen van andere
staten, in het bijzonder van de Europese Unie, en anderzijds door «wensen
die in de praktijk leven». Zo lijkt de invoering van stemrechtloze aandelen
te zijn ingegeven door wensen uit de praktijk die verband houden met de gebruikelijkheid
van deze figuur in internationaal verband1. Om
de genoemde redenen worden de oprichtingseisen versoepeld, de crediteurenbescherming
anders vormgegeven en laat de wetgever de interne organisatie van de rechtspersoon
relatief veel vrijheid. De gerichtheid van het voorstel op flexibiliteit roept
de vraag op of het voorgestelde stelsel voldoende rekening houdt met andere
situaties dan die waarbij het gaat om economisch gezien internationale verhoudingen
of om concurrentie met buitenlandse rechtsvormen. De Raad denkt daarbij in
het bijzonder aan de bv die in het midden- en kleinbedrijf wordt gebruikt,
waaronder de traditionele familie-bv. Dit betreft veruit de meeste bv’s.
De voorgestelde flexibilisering gaat uit van een verdergaande professionaliteit
van de betrokken partijen (in het bijzonder de aandeelhouders). Waar het huidige
bv-recht door middel van regels van dwingend recht, waarvan slechts in beperkte
mate kan worden afgeweken, bijdraagt aan het evenwicht tussen betrokken partijen,
dwingt het voorstel tot een actieve, professionele belangenbehartiging om
tot evenwichtige verhoudingen te komen, die, meer dan thans, hun neerslag
moeten vinden in de statuten2. Bij (meestal grotere)
bv’s met verschillende (zakelijke) aandeelhouders zal aan de noodzakelijke
kennis van zaken meestal geen gebrek bestaan. Bij (meestal kleinere) bv’s
waarin de verhoudingen tussen partijen langs meer lijnen verlopen (bestuurders
die ook aandeelhouder zijn; familiebedrijven) spreekt dat minder vanzelf.
De Raad acht het aannemelijk dat bij dergelijke verhoudingen meer behoefte
zal bestaan aan dwingende regels, waarvan slechts in beperkte mate kan worden
afgeweken, ter bescherming van de belangen van de verschillende betrokken
partijen. Zo betwijfelt de Raad of het gewenst is om ook voor bv’s waar
familieverhoudingen een grote rol spelen, de mogelijkheid te creëren
stemrechtloze aandelen in te voeren, die een vergaande verandering van de
niet alleen door het bv-recht bepaalde verhoudingen kunnen betekenen.De Raad adviseert in de toelichting meer aandacht te besteden aan de geschiktheid
van het voorgestelde flexibele stelsel voor verschillende categorieën
gebruikers en met name in te gaan op de vraag of de voorgestelde ruime mogelijkheden
tot afwijking van de basisstructuur voldoende rekening houdt met de interne
verhoudingen van veelal de kleinere vennootschappen, en het voorstel eventueel
aan te passen.b. De beoogde flexibilisering van het bv-recht blijkt onder meer
daaruit dat regels van dwingend recht vervallen, dan wel dat de mogelijkheden
om daarvan af te wijken aanmerkelijk toenemen. Hoewel de wet een basisstructuur
voor de bv biedt, betekenen deze mogelijkheden tot afwijkingen, dat, indien
daarvan gebruik wordt gemaakt, een verschuiving optreedt naar statutaire regelingen
en naar niet-openbare aandeelhoudersovereenkomsten. Door de ruime mogelijkheden
om andere dan de wettelijke regelingen te treffen neemt de kans op conflicten,
en daarmee het mogelijke grotere beroep op de rechter toe. Met name bij kleinere
vennootschappen en de familie-bv ligt een gang naar de rechter niet voor de
hand. In de toelichting wordt aan het neveneffect van een grotere kans op
conflicten in het geheel geen aandacht besteed. De Raad adviseert hierop in
te gaan.1a. Bij het ontwerpen van de regeling heeft voorop gestaan dat de
bv voor alle categorieën gebruikers een aantrekkelijke rechtsvorm moet
zijn. De flexibilisering van de wettelijke regeling is erop gericht om zowel
grotere bedrijven en joint ventures als MKB-ondernemingen en familiebedrijven
in staat te stellen om de inrichting van de rechtsvorm aan te passen aan de
specifieke kenmerken van hun onderneming. Sommige gebruikers zullen minder
behoefte hebben aan deze flexibiliteit. Met name kleine ondernemers die gebruik
willen maken van de bv zullen waarschijnlijk geen belang hechten aan een uitgebreide,
van de wet afwijkende regeling voor bijvoorbeeld de onderlinge
zeggenschapsverhoudingen. Voor die ondernemers biedt de wet een basisregeling
die geldt als men geen bijzondere statutaire voorzieningen treft.Bij het ontwerpen van deze basisregeling is ernaar gestreefd om aan te
sluiten bij de inrichting die in de praktijk het meest gangbaar is. Een voorbeeld
is artikel 195, waarin is bepaald dat voor de overdracht van aandelen een
aanbiedingsregeling geldt, tenzij de statuten anders bepalen. Een ander voorbeeld
is artikel 228. In die bepaling geldt als wettelijke hoofdregel dat het aantal
stemmen dat een aandeelhouder mag uitbrengen evenredig is aan het bedrag van
zijn aandelen (artikel 228 leden 2 en 3). Van die hoofdregel kan in de statuten
worden afgeweken (artikel 228 leden 4 en 5 nieuw).Het is echter goed denkbaar dat ook kleine ondernemers in bepaalde gevallen
behoefte hebben aan statutaire regelingen die afwijken van de wet. Er is geen
reden om die ondernemers flexibiliteit te ontzeggen door een systeem van dwingende
regels in te voeren, mits er voldoende bescherming is tegen eventuele nadelige
gevolgen voor minderheidsaandeelhouders.Het wetsvoorstel biedt zowel voor bv’s die het wettelijk kader toepassen
als voor bv’s die kiezen voor afwijkende statutaire regelingen een stelsel
van basisbescherming voor minderheidsaandeelhouders. Kiest men voor onverkorte
toepassing van het wettelijk kader, dan geldt er een evenredige verdeling
van zeggenschapsverhoudingen en winstrechten. De geschillenregeling biedt
aandeelhouders een uittreedrecht, indien het voortduren van hun aandeelhouderschap
in redelijkheid niet meer kan worden gevergd. Daarnaast kan bescherming worden
gevonden in het enquêterecht en in de regels voor nietigheid en vernietigbaarheid
van besluiten. Wil men op belangrijke onderdelen afwijken van de wettelijke
hoofdregels, dan stelt de wet extra eisen aan de besluitvorming door unanimiteit
voor te schrijven of te bepalen dat een regeling niet tegen de wil van een
aandeelhouder aan hem kan worden opgelegd. Voorbeelden zijn de invoering van
variabel stemrecht of van stemrechtloze of winstrechtloze aandelen en de statutaire
uitsluiting van de overdraagbaarheid van aandelen gedurende een bepaalde termijn.
Ook hier kunnen de geschillenregeling en het enquêterecht een corrigerende
invloed uitoefenen.In het voorgestelde flexibele stelsel wordt van de betrokken partijen
verwacht dat men goed het oog houdt op de gevolgen van een besluit voor de
interne verhoudingen en de eigen positie daarin. Dit wordt echter ook van
partijen gevraagd in het bestaande wettelijke stelsel waarin men, om de gewenste
flexibiliteit die het vennootschapsrecht thans niet biedt toch te realiseren,
regelmatig gebruik maakt van aandeelhoudersovereenkomsten. Ook naar huidig
recht zal iedere aandeelhouder zich bij het aangaan van een dergelijke overeenkomst
moeten realiseren waaraan hij zich verbindt.Ten aanzien van stemrechtloze aandelen in familie-bv’s, een voorbeeld
dat door de Raad wordt genoemd, is van belang dat familie-bv’s onder
de bestaande regeling al vaak gebruik maken van certificering van aandelen.
Het is dus thans al mogelijk, en in de praktijk gangbaar, dat in een familie-bv
de zeggenschapsrechten van een aandeel worden gescheiden van de economische
rechten, een resultaat dat op grond van het wetsvoorstel ook met stemrechtloze
aandelen kan worden bereikt.Kleinere bv’s die meer voorzichtigheid in hun rechtsvorm willen
inbouwen, kunnen in de statuten een gekwalificeerde meerderheid voor statutenwijziging
opnemen. Uit de consultatie is gebleken dat de statuten van veel MKB-vennootschappen
thans al bepalen dat voor een statutenwijziging een meerderheid is vereist
van drie vierde van de uitgebrachte stemmen in een vergadering waarin ten
minste twee derde van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigd is.Voorts is van belang dat zowel bij de oprichting van een bv als bij wijziging
van de statuten als bij levering of uitgifte van een aandeel de tussenkomst
van de notaris is voorgeschreven. Het ligt in de rede dat de notaris partijen
die minder goed zijn ingevoerd in het bv-recht waarschuwt voor mogelijke nadelige
gevolgen van statutaire regelingen en hen in voorkomend geval wijst op de
mogelijkheid om de besluitvorming tegen te houden of ervoor te zorgen dat
een regeling niet voor hen geldt.De memorie van toelichting is aangevuld in paragraaf 3, waarin een
nieuwe subparagraaf is opgenomen met als titel «Positie van MKB-ondernemingen
en familiebedrijven». 1b. Het is lastig om in te schatten in hoeverre de voorgestelde regeling
leidt tot een grotere kans op conflicten, en daarmee op een groter beroep
op de rechter. Het wetsvoorstel biedt meer ruimte om in de statuten af te
wijken van de wettelijke regels. Het staat niet op voorhand vast dat dit leidt
tot meer situaties waarin aandeelhouders met elkaar in conflict kunnen komen.
Onder huidig recht maken aandeelhouders vaak al gebruik van aandeelhoudersovereenkomsten
wanneer zij willen afwijken van de wettelijke regeling. Over de invoering
of de interpretatie van een aandeelhoudersovereenkomst kunnen ook conflicten
ontstaan.Bij de invoering van een statutaire regeling die afwijkt van de wet zijn
drie situaties denkbaar. Ten eerste zijn er regelingen waarvoor het wetsvoorstel
unanimiteit voorschrijft of de instemming van alle aandeelhouders die nadeel
ondervinden. Dit geldt onder andere voor de invoering van een flexibele stemrechtverdeling
(artikel 228), de statutaire uitsluiting van de overdraagbaarheid van de aandelen
gedurende een bepaalde termijn (artikel 195 lid 3) en het ontnemen van het
recht op deling in de winst of de reserves (artikel 216 leden 7 en 8). Conflicten
kunnen ontstaan wanneer een aandeelhouder tegenstemt en daarmee de wens van
de meerderheid blokkeert. Ten tweede bevat het wetsvoorstel regelingen die
niet tegen de wil van een aandeelhouder kunnen worden opgelegd. Dit geldt
onder andere voor de invoering van een van de wet afwijkende prijsbepalingsregeling
(artikelen 195a lid 2 en 195b lid 5) en het verbinden van een statutaire verplichting
aan het aandeelhouderschap (artikel 192, een mogelijkheid die onder huidig
recht al bestaat). De kans op conflicten lijkt in deze gevallen kleiner, omdat
de meerderheid van de aandeelhouders ervoor kan kiezen om een regeling in
te voeren die niet voor alle aandeelhouders geldt. Ten derde zijn er regelingen
die door de meerderheid kunnen worden opgelegd aan de minderheid. Dit geldt
onder andere voor de beslissing om geen blokkeringsregeling in de statuten
op te nemen of een blokkeringsregeling die afwijkt van de wet (art. 195 lid
1) en voor de invoering van een statutaire verplichting tot aanbieding en
overdracht (artikel 195a) of een statutaire kwaliteitseis (artikel 195b).
Hier kunnen conflicten ontstaan wanneer de minderheidsaandeelhouder zich niet
kan vinden in het besluit van de meerderheid. Hierbij staat voorop dat een
minderheidsaandeelhouder rekening moet houden met het feit dat de besluitvorming
binnen een vennootschap in beginsel door de meerderheid in de algemene vergadering
wordt bepaald.In het wetsvoorstel is het belang van een goede regeling voor conflictbeslechting
onderkend. In aanvulling op de wettelijke bescherming van artikel 15 (vernietigbaarheid
van een besluit wegens strijd met de redelijkheid en billijkheid) biedt de
geschillenregeling voor de hierboven genoemde conflictsituaties een procedure
die erop gericht is om via de weg van uitstoting of uittreding van aandeelhouders
een uitweg te bieden bij conflicten tussen aandeelhouders. De expertgroep
heeft in haar rapport benadrukt dat «een goede en effectieve geschillenregeling
een noodzakelijk sluitstuk vormt voor een evenwichtig bv-recht dat, terecht,
veel ruimte laat aan partijen». Ook de commissie vennootschapsrecht
is van mening dat de geschillenregeling aanpassing behoeft. In het wetsvoorstel
is niet alleen de procedure van de geschillenregeling gestroomlijnd, maar
zijn ook regels voor schadevergoeding toegevoegd en is de verhouding tot regelingen
in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst nader geregeld. Bv’s
die de gang naar de rechter zoveel mogelijk willen vermijden, kunnen ervoor
kiezen om zelf een geschillenregeling in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst
op te nemen, waarbij bijvoorbeeld een arbiter wordt aangewezen.Tot slot is van belang dat het wetsvoorstel niet alleen voorziet in flexibiliteit,
maar op verschillende onderdelen ook beoogt om meer rechtszekerheid aan partijen
te bieden en daarmee de kans op conflicten te reduceren. De regeling voor
toekenning van vergaderrecht aan certificaathouders is bijvoorbeeld verduidelijkt
(artikel 227) en er wordt meer rechtszekerheid gecreëerd bij de overdracht
van een certificaat (artikel 196c). Ten aanzien van beperkingen van de overdraagbaarheid
van aandelen is verduidelijkt dat een overdracht in strijd met een statutaire
blokkeringsregeling ongeldig is (artikel 195 lid 4). Bij de regels voor het
vermogen van de vennootschap en de bescherming van schuldeisers zijn veel
kapitaalbeschermingsregels die in het huidige recht gesanctioneerd worden
met nietigheid vervallen of vervangen door aansprakelijkheidssancties. Dit
bevordert de rechtszekerheid omtrent de geldigheid van de besluitvorming in
de vennootschap. De memorie van toelichting is aangevuld in de inleiding van paragraaf 9
(geschillenregeling).2. Verhouding met andere regelingena. Met de flexibilisering krijgt de bv meer karaktertrekken van een
personenvennootschap. Tegelijkertijd schuift het stelsel van de personenvennootschap
op in de richting van de bv, nu blijkens het wetsvoorstel tot vaststelling
van titel 7.13 (vennootschap) van het Burgerlijk Wetboek voor de personenvennootschap
de rechtsvorm van de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (OVR)
wordt ingevoerd. Het voornaamste onderscheid tussen de bv en de OVR zal nog
zijn gelegen in de aansprakelijkheid: bij de OVR is aansprakelijkheid van
de vennoten het uitgangspunt, bij de bv zijn bestuurders en aandeelhouders
in beginsel niet aansprakelijk. Dit wordt evenwel gemitigeerd doordat bij
de bv verdergaande aansprakelijkheden zullen gaan gelden, die compensatie
moeten bieden voor de toegenomen flexibiliteit van het stelsel. De Raad adviseert
in de toelichting in te gaan op de verschillen en overeenkomsten tussen de
OVR en de «flexibele bv», en daarbij aan te geven welke verschillen
naar verwachting in de praktijk de doorslag zullen geven voor de keuze van
een van beide rechtsvormen, afgezien van de jaarrekeningtechnische verschillen
en de verschillen in fiscale gevolgen van de keuze voor de ene of de andere
rechtsvorm.b. Volgens de toelichting1 is ervoor
gekozen om geen overeenkomstige aanpassingen door te voeren in het nv-recht,
omdat het karakter van de nv anders is en op meer punten afhankelijk is van
het Europese recht. De Raad wijst erop dat de Europeesrechtelijke invloed
zich vooral doet gelden op het terrein van de kapitaalbescherming en dat deze
niet zozeer betrekking heeft op de vormgeving van de inrichting van de nv.
In dat licht bezien acht de Raad een beschouwing van belang of en in hoeverre
voor de nv een vergelijkbare flexibilisering in het verschiet ligt, binnen
de mogelijkheden die het Europese recht daartoe biedt, en in hoeverre de argumenten
die thans voor flexibilisering van het bv-recht pleiten, ook gelden voor de
nv. De Raad adviseert in de toelichting uiteen te zetten hoe de regering zich
de verdere ontwikkeling van het nv-recht voorstelt.2a. De belangrijkste verschillen tussen de openbare vennootschap
met rechtspersoonlijkheid (OVR) en de bv onder het voorgestelde flexibele
stelsel zijn de volgende.Ten eerste zijn er, zoals de Raad opmerkt, verschillen in het aansprakelijkheidsregime.
De vennoten van een OVR zijn hoofdelijk verbonden voor de verbintenissen van
de vennootschap. Heeft de OVR een opdracht ontvangen, dan is ieder van de
vennoten voor het geheel aansprakelijk ter zake van een tekortkoming in de
nakoming, maar kan een vennoot zich disculperen door te bewijzen dat de tekortkoming
niet aan hem kan worden toegerekend (artikel 7:813 BW). De aandeelhouders
van een bv zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de
bv wordt verricht en zijn tegenover de bv slechts gehouden tot volstorting
van hun aandelen (artikel 2:175 BW). Bij beide rechtsvormen bestaat een relatie
tussen de omvang van de aansprakelijkheid van de betrokken partijen en de
verplichtingen die de wet voorschrijft met het oog op de bescherming van crediteuren.
Bij de bv is er beperkte aansprakelijkheid voor de aandeelhouders, maar stelt
de wet anderzijds regels die verplichten tot het opstellen en publiceren van
een jaarrekening, regels voor de inbreng op de aandelen en regels die uitkeringen
uit het vermogen van de vennootschap aan beperkingen onderwerpen. Bij de OVR
gaat hoofdelijke verbondenheid van de vennoten gepaard met een wettelijke
regeling die de inbreng, terugbetaling van inbreng en de uitkering van winst
in beginsel overlaat aan de overeenkomst tussen de vennoten. Anders dan bij
de bv is inbreng van arbeid bij de OVR wel toegestaan.Ten tweede zijn er verschillen in de mate van flexibiliteit die de wet
toelaat bij de inrichting van de rechtsvorm. Over het geheel genomen biedt
de wettelijke regeling voor de OVR hier meer flexibiliteit dan de voorgestelde
regeling voor de bv. Het bv-recht maakt deel uit van het rechtspersonenrecht
in Boek 2 BW, waarbij wettelijke kaders gelden voor de besluitvorming en de
verhouding tussen de verschillende organen. Bij een OVR wordt de inrichting
daarentegen grotendeels overgelaten aan het vennootschapscontract. Bij de
bv schrijft de wet bijvoorbeeld een duale bestuursstructuur voor met een bestuur
en een algemene vergadering. De regeling voor de OVR gaat ervan uit dat de vennoten de vennootschap besturen, maar laat toe dat het bestuur uitsluitend
wordt opgedragen aan een of meer derden. Bij een OVR kunnen de vennoten er
voor kiezen om de rechtspersoonlijkheid op te geven, in welk geval een vennootschappelijke
gemeenschap ontstaat waarvan de vennoten de deelgenoot zijn (artikel 7:833
BW). Ook biedt de regeling voor de OVR vennoten de mogelijkheid om uit de
vennootschap te treden.Ten derde hebben de OVR en de bv een verschillend juridisch karakter.
De OVR is een contractuele samenwerkingsvorm die gebaseerd is op persoonsgebonden
samenwerking. De bv is een door het rechtspersonenrecht geregelde vennootschap
met een in aandelen verdeeld kapitaal. Dit onderscheid in karakter komt onder
andere tot uitdrukking in het feit dat een bv, anders dan een OVR, door één
persoon kan worden opgericht. Voor een bv geldt bovendien niet een verplichting
tot samenwerking zoals die voor de OVR is voorgeschreven; waar het voor een
bv volstaat om deze op te richten uit geldelijke motieven, wordt een personenvennootschap
aangegaan omwille van de duurzame samenwerking tussen de vennoten met het
oog op de uitoefening van een beroep of bedrijf. Bij een bv behoeft, anders
dan bij de OVR, geen sprake te zijn van een samenwerking vanuit een min of
meer gelijkwaardige positie. Een aandeelhouder mag dan ook een arbeidsovereenkomst
met de bv sluiten; bij de OVR leidt het samenwerkingsvereiste ertoe dat geen
arbeidsovereenkomst tussen vennoot en vennootschap mag worden aangegaan. Een
aandeelhouder van een bv kan, anders dan een vennoot in een OVR, niet uittreden
door opzegging. Een aandeelhouder die de banden met de vennootschap wil verbreken
zal een gegadigde moeten vinden aan wie hij zijn aandelen kan overdragen.
Het karakter van de bv wordt voorts in belangrijke mate bepaald door het wettelijk
kader van Boek 2 BW. Dit betekent dat voor een bv andere regels gelden dan
voor een OVR, waaronder de regels voor fusie en splitsing van rechtspersonen,
de geschillenregeling en het enquêterecht.Tenslotte is nog van belang dat in de voorgestelde regeling voor de bv –
in tegenstelling tot de regeling voor de OVR – bij winstverdeling telkens
een besluit van de algemene vergadering is vereist.In 2004 is in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken een onderzoek
uitgevoerd naar de overwegingen die een rol spelen bij de keuze voor een rechtsvorm,
in het bijzonder de keuze voor een bv tegenover de eenmanszaak, maatschap,
vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap1. Uit dat onderzoek is gebleken dat voor MKB-ondernemers met een bv
de beperkte aansprakelijkheid, het kunnen afscheiden van vermogen en het fiscale
voordeel de belangrijkste overwegingen zijn geweest bij de keuze voor een
bv. Daarnaast speelt, met name bij jongere bedrijven, het imago van de bv
een rol. De belangrijkste reden voor ondernemers met een eenmanszaak, vennootschap
onder firma of cv om af te zien van omzetting naar een bv is dat dit fiscaal
onvoordelig zou zijn. Deze bevindingen komen overeen met de resultaten van
een enquête die het Ministerie van Economische Zaken in samenwerking
met Jong Management en het Platform Zelfstandige Ondernemers heeft gehouden
onder leden van die organisaties. Uit dit laatste onderzoek komt tevens het
minimumkapitaal naar voren als motief om geen bv op te richten.Het is moeilijk te voorspellen of de nieuwe regelingen voor de OVR en
de flexibele bv zullen leiden tot grote veranderingen in de overwegingen die
spelen bij de keuze voor de ene of de andere rechtsvorm. Verwacht mag worden
dat fiscale motieven en de al dan niet beperkte aansprakelijkheid de keuze
voor een OVR of bv blijven domineren. Op andere punten treden wel accentverschuivingen
op. Nu de nieuwe titel 7.13 BW de keuze biedt voor een openbare vennootschap
met rechtspersoonlijkheid, wordt het ook bij de personenvennootschap mogelijk
om het vermogen van de vennootschap buiten het persoonlijk vermogen van de
vennoten te brengen. Dit kan ervoor zorgen dat ondernemers met een personenvennootschap
zich minder snel genoodzaakt voelen om de overstap naar een bv te maken. Hier
staat tegenover dat het bestaan van een in aandelen verdeeld kapitaal bij
de bv nog steeds voordelen kan hebben bij het aantrekken van risicodragend
kapitaal, bij de overdracht aan een opvolger en bij de vormgeving van samenwerking
tussen bedrijven. De nieuwe regeling voor de bv neemt tevens een aantal drempels
weg die voor ondernemers de overstap naar een bv kunnen bevorderen. Dit geldt
in de eerste plaats voor de afschaffing van het minimumkapitaal. Daarnaast
zullen de administratieve lasten voor de oprichting van een bv
verminderen doordat de accountantsverklaring bij inbreng in natura en de bankverklaring
en, in een ander wetsvoorstel, de verklaring van geen bezwaar worden afgeschaft.De memorie van toelichting is aangevuld met een nieuwe paragraaf 11,
getiteld «Verhouding tot de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid
en de nv».2b. De rechtsvorm nv wordt vooral gebruikt door grotere ondernemingen.
Dit hangt samen met het hogere minimumkapitaal van 45 000 euro en de
mogelijkheid om de aandelen van een nv te noteren aan een effectenbeurs. De
aandelen van een nv kunnen op naam of aan toonder luiden. Luiden de aandelen
aan toonder, dan behoeft geen aandeelhoudersregister te worden aangehouden
en zal de vennootschap niet noodzakelijkerwijs weten wie de aandeelhouders
zijn.Bij de bv is flexibilisering gerechtvaardigd, omdat het in de meeste gevallen
gaat om vennootschappen met een beperkt aantal aandeelhouders die nauw betrokken
zijn bij de besluitvorming binnen de vennootschap. Hierbij past een wettelijk
kader dat relatief veel ruimte biedt voor het maken van eigen afspraken over
de inrichting van de vennootschap. De regels voor de nv zijn daarentegen toegeschreven
op vennootschappen met een aandelenkapitaal dat is verspreid over een relatief
groot aantal aandeelhouders. Deze aandeelhouders staan doorgaans meer op afstand
van de besluitvorming en zijn vaak alleen aandeelhouder uit beleggingsoogpunt.
Hierbij past een strakker wettelijk kader met minder ruimte voor afwijking.
Zijn de aandelen beursgenoteerd, dan is bovendien de effectenwetgeving van
toepassing.Flexibilisering van de wettelijke regels zoals bij de bv wordt doorgevoerd,
ligt bij de nv daarom niet voor de hand. Niettemin lost het wetsvoorstel een
aantal problemen van meer technische aard op die in gelijke mate kunnen spelen
bij de nv. Een aanpassing die bijvoorbeeld voor opname in het nv-recht in
aanmerking komt, is de verduidelijking van de regeling voor toekenning van
vergaderrecht aan certificaathouders en de regeling voor levering van een
certificaat van een aandeel op naam. Wijziging van het nv-recht kan op dit
onderdeel tot verbeteringen leiden zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het
karakter van de rechtsvorm nv. De technische aanpassingen in het nv-recht
zullen afzonderlijk worden geregeld.De memorie van toelichting is aangevuld met een nieuwe paragraaf 11,
getiteld «Verhouding tot de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid
en de nv».3. Interne verhoudingenDe voorgestelde bepalingen inzake statutaire verplichtingen (artikel 192),
blokkeringsregeling (artikel 195), verplichte aanbieding (artikel 195a) en
kwaliteitseisen aandeelhouderschap (artikel 195b) hebben alle betrekking op
de vormgeving van de interne verhoudingen. Zij zijn bepalend voor het evenwicht
binnen de vennootschap tussen meerderheids- en minderheidsaandeelhouders.
Omdat het wetsvoorstel is gericht op flexibilisering, komt dit evenwicht op
een ander punt te liggen dan thans het geval is. Volgens de toelichting1 is slechts voor de gevallen waarin het risico bestaat
dat het meerderheidsbelang wordt misbruikt of waar essentiële rechten
van aandeelhouders in het geding zijn, een specifieke wettelijke bescherming
van de minderheidsaandeelhouder geboden. Dit leidt ertoe dat met betrekking
tot bepaalde besluiten extra eisen worden gesteld aan de besluitvorming, of
dat een bepaald besluit niet tegen de wil van een aandeelhouder kan worden
opgelegd. Afgezien daarvan wordt de aandeelhouder die onredelijk in zijn belangen
is geschaad een recht op uittreden via de geschillenregeling geboden. Dit
stelsel geeft de Raad de aanleiding tot de volgende opmerkingen.a. Volgens het voorstel kan een statutenwijziging vrijwel steeds
met gewone meerderheid worden gerealiseerd; een uitzondering vormt het besluit
om de overdraagbaarheid van aandelen voor een bepaalde termijn uit te sluiten,
waarvoor een unanimiteitseis geldt (artikel 195, derde lid). De bescherming
van de minderheidsaandeelhouders loopt uiteen. Er wordt een onderscheid gemaakt
tussen besluiten die betrekking hebben op verplichtingen van verbintenisrechtelijke
aard, waaraan de tegenstemmende aandeelhouder niet is gebonden (artikel 192),
en besluiten die kunnen leiden tot wijziging van belangrijke aandeelhoudersrechten
(de artikelen 195, 195a en 195b), die wel tegen de wil van een aandeelhouder
kunnen worden opgelegd. In het laatste geval heeft de tegenstemmende aandeelhouder
alleen de keuze tussen accepteren óf, indien het voortduren
van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd
(artikel 343), een vordering tot uittreding in te stellen tegen zijn mede-aandeelhouders.
Voor dit verschil in benadering wordt in de toelichting de verklaring gegeven
dat het bestaande artikel 192 de tegenstemmende aandeelhouder evenmin bindt1. Besluiten die de aandeelhouder rechtstreeks in het privévermogen
raken, zoals een leveringsverplichting of een verplichting om een lening te
verstrekken aan de vennootschap, binden de aandeelhouder niet tegen zijn wil.De Raad meent dat het onderscheid in rechtsgevolgen tussen de regelingen,
voorzover die betrekking hebben op verplichtingen van verbintenisrechtelijke
aard enerzijds en kwalitatieve verplichtingen of blokkeringsregelingen anderzijds
die, in de woorden van de toelichting, vooral gerelateerd zijn aan het aandeel
en de interne structuur van de vennootschap, onvoldoende gerechtvaardigd is.
Het zal niet steeds duidelijk zijn of een verplichting van verbintenisrechtelijke
aard is, van kwalitatieve aard is dan wel een blokkeringsregeling betreft.
Nu aan een diffuus verschil in de aard van de verplichtingen2 grote verschillen in rechtsgevolgen worden verbonden, bestaat de mogelijkheid
dat, al naar gelang de meerderheidsaandeelhouder dat wenst, de desbetreffende
verplichting – met het oog op de verschillen in rechtsgevolgen –
wordt vormgegeven als verplichting van verbintenisrechtelijke aard, dan wel
als besluit dat leidt tot wijziging van aandeelhoudersrechten. Daarbij komt
dat een kwaliteitseis of blokkeringsregeling weliswaar formeel betrekking
heeft op verplichtingen die direct zijn verbonden aan het aandeel of het aandeelhouderschap,
maar materieel grote nadelige gevolgen kan hebben voor het privévermogen
van de aandeelhouder. De Raad adviseert daarom uit een oogpunt van bescherming
van minderheidsaandeelhouders bedoeld onderscheid nader te bezien.b. In artikel 192 is geen uittreedrecht opgenomen voor de minderheidsaandeelhouder
die een verplichting niet heeft geaccepteerd. Volgens de artikelsgewijze toelichting
bij artikel 192, eerste lid, past een dergelijke regeling beter bij een coöperatieve
vennootschap, waarin het sluiten van overeenkomsten met de leden een wezenskenmerk
is van de rechtsvorm. De Raad acht deze redengeving niet overtuigend, nu de
mogelijkheid om dergelijke overeenkomsten te sluiten ook in het bv-recht bestaat
en daarbij blijkens de wetsgeschiedenis van de huidige bepaling steeds is
gedacht aan extra verplichtingen in de semi-coöperatieve sfeer3. In het wetsvoorstel is ten aanzien van de artikelen
die met name betrekking hebben op verplichtingen die gerelateerd zijn aan
het aandeel, wel voorzien in een specifiek uittreedrecht (bijvoorbeeld artikel
195b). Ook gelet op hetgeen hiervoor is opgemerkt ten aanzien van het onderscheid
dat wordt gemaakt tussen artikel 192 enerzijds en (met name) artikel 195b
anderzijds, adviseert de Raad om – zo het onderscheid tussen verbintenisrechtelijke
verplichtingen en besluiten die leiden tot wijziging van aandeelhoudersrechten
wordt gehandhaafd – in artikel 192 in ieder geval een uittreedrecht
op te nemen.3a. Het door de Raad gesignaleerde verschil in rechtsgevolgen tussen
de regeling in artikel 192 en de regelingen in de artikelen 195, 195a en 195b
bestaat al onder het huidige recht. In het ambtelijk voorontwerp is getracht
om de wettelijke regeling te verduidelijken door in alle genoemde artikelen
te bepalen dat de statutenwijziging bij gewone meerderheid kan plaatsvinden.
Dit had tot gevolg dat een minderheidsaandeelhouder ook tegen zijn wil aan
statutaire verplichtingen op grond van artikel 192 gebonden zou kunnen worden.
Uit de consultatie is gebleken dat een zodanige wijziging in de praktijk op
grote bezwaren stuit. Daarbij is aangegeven dat investeringen in bv’s
zouden worden belemmerd, omdat aandeelhouders er niet op kunnen vertrouwen
dat hun inbreng beperkt blijft tot de stortingsplicht op hun aandelen. Vanwege
deze bezwaren is in het wetsvoorstel gekozen voor handhaving van de regel
dat aan een aandeelhouder niet tegen zijn wil een statutaire verplichting
boven de storting tot het nominale bedrag van het aandeel kan worden opgelegd.Hoewel het wetsvoorstel het bestaande onderscheid in rechtsgevolgen dus
niet opheft, wordt ten opzichte van de huidige regeling wel een verduidelijking
aangebracht. In artikel 192 van het wetsvoorstel is gepreciseerd dat alleen
verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard onder artikel 192 vallen. De
regel dat verplichtingen niet tegen de wil van een aandeelhouder kunnen worden
opgelegd, geldt dus alleen voor verplichtingen die rechtstreeks op het vermogen van de aandeelhouder drukken. Een statutaire regeling op grond
van artikel 195 of 195b kan weliswaar invloed hebben op de waarde van
de aandelen, maar drukt niet rechtstreeks op het overige vermogen van de aandeelhouder.
Dit betekent dat de invoering van een blokkeringsregeling (artikel 195) en
een kwaliteitseis (artikel 195b) niet onder de werking van artikel 192 vallen.
Een verplichting tot aanbieding en overdracht heeft weliswaar een obligatoir
karakter, maar beperkt zich tot het aandeel en laat het overige vermogen van
de aandeelhouder ongemoeid. Ter vermijding van misverstanden is in artikel
195a lid 4 van het wetsvoorstel was expliciet bepaald dat artikel 192 niet
van toepassing is op een verplichting tot aanbieding en overdracht.Onderkend moet worden dat het onderscheid in de praktijk minder zwart-wit
kan zijn. Zowel onder huidig recht als op grond van het wetsvoorstel is het
denkbaar dat hetgeen materieel van een aandeelhouder verlangd wordt zowel
kan worden gegoten in de vorm van een statutaire verplichting van verbintenisrechtelijke
aard als in de vorm van een kwaliteitseis als bedoeld in artikel 195b. Het
niet voldoen aan een statutaire kwaliteitseis wordt gesanctioneerd met opschorting
van stemrecht, vergaderrecht en het recht op uitkeringen. Ook in deze situatie
wordt de minderheidsaandeelhouder in het wetsvoorstel beschermd: artikel 195b
biedt hem de bescherming van een aanbiedingsregeling met waarborgen voor de
prijsbepaling of, indien de vennootschap niet tijdig gegadigden aanwijst aan
wie de aandelen kunnen worden overgedragen, ontheffing van de kwaliteitseis.
Bij een blokkeringsregeling en een statutaire verplichting tot aanbieding
en overdracht bevat het wetsvoorstel een vergelijkbare mate van bescherming.
Het wetsvoorstel biedt de minderheidsaandeelhouder dus bescherming, ongeacht
de vorm waarin de verplichting in de statuten is opgenomen.Mede gelet op paragraaf 5b van het advies van de Raad is de formulering
van artikel 192 verduidelijkt. In lid 1 is ook in de tweede volzin tot uitdrukking
gebracht dat artikel 192 alleen van toepassing is op verplichtingen met een
verbintenisrechtelijk karakter. Door de formulering «behoudens de storting»
te hanteren in plaats van «boven de storting» komt beter tot uitdrukking
dat artikel 192 niet alleen geldt bij een verplichting jegens de vennootschap,
maar ook bij een verplichting jegens derden of tussen aandeelhouders onderling.
Zoals al werd opgemerkt, is artikel 195b aangevuld met een nieuw lid 6, waarin
is bepaald dat artikel 192 niet van toepassing is op een statutaire eis aan
het aandeelhouderschap.Voorts is naar aanleiding van aanbeveling 10 van de concordantiewerkgroep
(zie paragraaf 8) in artikel 192 lid 1 bepaald dat statutaire verplichtingen
ook kunnen worden beperkt tot houders van aandelen van een bepaalde soort
of aanduiding. Deze wijziging biedt vennootschappen meer flexibiliteit en
sluit aan bij andere onderdelen van het wetsvoorstel waarin de mogelijkheid
wordt geboden om bepaalde bevoegdheden of verplichtingen toe te kennen aan
houders van aandelen van een bepaalde soort of aanduiding, zoals de regeling
voor benoeming van bestuurders en commissarissen.De concordantiewerkgroep heeft ten aanzien van artikel 192 opgemerkt dat
statutaire verplichtingen jegens derden een vergelijkbare werking zouden moeten
hebben als een derdenbeding. Deze gedachte is overgenomen in artikel 192 lid
1, waarin is bepaald dat de artikelen 253 tot en met 256 van Boek 6 van overeenkomstige
toepassing zijn op een statutaire verplichting van verbintenisrechtelijke
aard jegens derden. De overeenkomstige toepassing heeft tot gevolg dat de
verplichting voor de derde pas gaat gelden, zodra deze het beding aanvaardt
(artikel 6:253 BW). Ten opzichte van een gewoon derdenbeding heeft opname
van een statutaire verplichting jegens derden als voordeel dat de nakoming
vennootschapsrechtelijk kan worden gesanctioneerd (artikel 192 lid 3) en dat
de verplichting ook geldt voor opvolgende aandeelhouders. Het vennootschapsrechtelijke
karakter van statutaire verplichtingen brengt mee dat artikel 192 geen grondslag
biedt voor verplichtingen die geen enkel verband houden met de vennootschap
en de met haar verbonden onderneming.3b. De Raad merkt terecht op dat bij artikel 192 blijkens de wetsgeschiedenis
is gedacht aan verplichtingen in de semi-coöperatieve sfeer. Het verschil
tussen de bv en de coöperatie dat hier relevant is, is niet dat het afsluiten
van overeenkomsten met de leden een wezenskenmerk van de coöperatie is,
maar het feit dat de leden van een coöperatie in beginsel de vrijheid
hebben om uit de coöperatie te treden (artikel 60). De wet bepaalt dat
een lid het lidmaatschap van de coöperatie kan opzeggen
na een besluit waarbij zijn rechten zijn beperkt of zijn verplichtingen zijn
verzwaard (artikel 36 lid 3). Dit is anders bij de bv. Een aandeelhouder van
een bv kan zijn aandeelhouderschap niet opzeggen. Om uit de vennootschap te
treden, zal hij zijn aandelen moeten overdragen of zal de vennootschap zijn
aandelen (met zijn instemming) moeten intrekken. De toelichting op artikel
192 lid 1 is aangepast.Zoals in de toelichting al is opgemerkt, meen ik dat een uittreedrecht
voor de aandeelhouder die tegen een statutaire verplichting heeft gestemd,
een te ingrijpend middel is. Een aandeelhouder zou bij een voorstel tot invoering
van een statutaire verplichting een machtig wapen in handen hebben dat in
veel gevallen niet in verhouding zal staan tot de omvang van de voorgestelde
verplichting. In het wetsvoorstel is daarom voor een andere benadering gekozen.
Uit artikel 192 van het wetsvoorstel volgt dat een aandeelhouder die niet
instemt met een statutaire verplichting niet aan die verplichting kan worden
gebonden. Indien een niet-gebonden aandeelhouder zijn aandelen wil vervreemden,
maar overdracht onmogelijk of uiterst bezwaarlijk is omdat de beoogde verkrijger
van de aandelen wél aan de verplichting zal zijn gebonden, dan bieden
de leden 5 en 6 van artikel 192 de vertrekkende aandeelhouder extra bescherming
in de vorm van een aanbiedingsregeling of een ontheffing van de verplichting
voor de verkrijger van de aandelen. De aandeelhouder die niet heeft ingestemd
met de statutaire verplichting wordt dus beschermd. Een aanvullend uittreedrecht
zoals de Raad voorstelt heeft in dit verband geen meerwaarde, maar legt wel
druk op de besluitvorming over statutaire verplichtingen.4. GeschillenregelingEen aandeelhouder die zich niet kan verenigen met een meerderheidsbeslissing,
anders dan op grond van artikel 192, zal dat onder normale omstandigheden
hebben te accepteren. Wanneer het voortduren van zijn aandeelhouderschap in
redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd, kan hij een vordering instellen
tot uittreding. In de toelichting wordt vermeld dat de huidige geschillenregeling
in de praktijk niet goed werkt. Dat is met name te wijten aan de duur van
de procedure en het feit dat de procedure twee fasen kent. De eerste fase
behelst de beslissing over de uitstoting of uittreding, de tweede de beslissing
over de prijs van de over te dragen aandelen. Omdat tegen de beslissing in
beide fasen beroep (en vervolgens) cassatieberoep kan worden ingesteld, is
de procedure niet populair. Nu het nieuwe bv-recht veel ruimte laat aan partijen,
neemt de kans toe dat een minderheidsaandeelhouder in de knel komt, zodat
het belang van een goede en effectieve geschillenregeling toeneemt. Een aantal
wijzigingen wordt voorgesteld om de geschil- lenregeling beter te laten functioneren.
Niet is overgenomen de aanbeveling van de Commissie vennootschapsrecht om
het uitstotingsrecht onder te brengen in de enquêteprocedure, alsmede
de aanbeveling om (ook) voor het uittredingsrecht een procedure in één
feitelijke instantie in te richten bij de Ondernemingskamer. Volgens de toelichting
gaan deze aanbevelingen het bestek van dit voorstel te buiten.Naar het oordeel van de Raad zijn de voorgestelde wijzigingen van de geschillenregeling
wenselijk, maar is het de vraag of daarmee kan worden volstaan. De geschillenregeling
wordt weliswaar op onderdelen eenvoudiger, maar anderzijds complexer op het
punt van de afgeleide schade en de prijsvaststelling. Een procedure in één
feitelijke instantie en de aanwijzing van één feitelijke rechter
die met deze specialistische zaken wordt belast, bevorderen de effectiviteit
van de regeling. Het gaat om zaken van specialistische aard, waar specifieke
deskundigheid is vereist, en waarin nieuwe jurisprudentielijnen, bijvoorbeeld
als gevolg van de introductie van stemrechtloze aandelen, zullen moeten worden
uitgezet. Dit rechtvaardigt naar het oordeel van de Raad de aanwijzing van één
gespecialiseerde rechter. Nu de Ondernemingskamer reeds over de benodigde
kennis en ervaring in vennootschapsrechtelijke aangelegenheden beschikt, adviseert
de Raad om voor de geschillenregeling te voorzien in één feitelijke
instantie bij de Ondernemingskamer.4. Een procedure in één feitelijke instantie bij een
gespecialiseerde rechter zou de snelheid, en wellicht de effectiviteit, van
de geschillenregeling kunnen bevorderen. Er bestaan naar mijn mening echter
bezwaren die niet opwegen tegen de voordelen van een dergelijke inrichting
van de procedure. Bij de vraag of de procedure tot één feitelijke instantie
kan worden beperkt is van belang dat het wetsvoorstel de rechter de bevoegdheid
toekent om kennis te nemen van met de vordering tot uitstoting of uittreding
samenhangende vorderingen (artikel 336 lid 5). Het wetsvoorstel bevordert
op dit punt de effectiviteit van de geschillenregeling, omdat verschillende,
naast elkaar lopende procedures kunnen worden vermeden. Tegen de in artikel
336 lid 5 bedoelde samenhangende vorderingen staat veelal hoger beroep open.
Dit verhoudt zich niet goed tot een procedure waarin de vordering tot uittreding
of uitstoting wel in één feitelijke instantie zou worden afgedaan.
Uitsluiting van het hoger beroep ligt bovendien niet voor de hand, nu de geschillenregeling
in een geflexibiliseerd bv-recht in belang toeneemt en de gevolgen van toewijzing
van een vordering tot uitstoting of uittreding ingrijpend zijn voor de betrokken
partijen.Voor concentratie van bepaalde vorderingen bij een gespecialiseerde rechter
moeten zwaarwegende gronden aanwezig zijn. Die gronden ontbreken bij de geschillenregeling.
Hoewel geschillen tussen aandeelhouders zich afspelen in het kader van vennootschapsrechtelijke
regels en afspraken, gaat het om de beslechting van conflicten die in de kern
niet wezenlijk verschillen van conflicten die zich afspelen op andere rechtsgebieden,
zoals het arbeidsrecht. Nieuwe rechtsvragen die als gevolg van het wetsvoorstel
in de jurisprudentie een rol kunnen gaan spelen, zoals de door de Raad genoemde
introductie van stemrechtloze aandelen, zijn niet beperkt tot procedures in
het kader van de geschillenregeling. Ook in andere vennootschapsrechtelijke
procedures, zoals een vordering tot vernietiging van een besluit van een orgaan
van de vennootschap (artikel 15), zal een niet-gespecialiseerde rechter moeten
oordelen over rechtsvragen die betrekking hebben op het nieuwe bv-recht.Tot slot heeft bij de keuze om geen gespecialiseerde rechter in één
instantie in te stellen een rol gespeeld dat aandeelhouders bij overeenkomst
kunnen afspreken dat procedures in het kader van de geschillenregeling, desgewenst
met inbegrip van samenhangende vorderingen als bedoeld in artikel 336 lid
5, met uitsluiting van de rechtbank bij wijze van prorogatie zullen worden
gevoerd voor de Ondernemingskamer (artikel 329 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).5. Overige opmerkingena. In verband met de afschaffing van het minimumkapitaal wordt in
artikel 180, tweede lid, de hoofdelijke aansprakelijkheid van de bestuurders,
die was gekoppeld aan het niet-tijdig naleven van de minimumstortingsplicht,
geschrapt. Het vervallen van deze aansprakelijkheid behoeft naar de mening
van de Raad heroverweging. Het enkele feit dat het minimumkapitaal wordt afgeschaft,
laat onverlet dat bij het nemen van het aandeel daarop het nominale bedrag
moet worden gestort, tenzij anders is bedongen (artikel 191, eerste lid) en
dat de hoofdelijke aansprakelijkheid althans enig tegenwicht biedt tegen een
zodanig grote statutaire kapitalisering dat deze de bv van meet af een schijn
van (enige) kredietwaardigheid geeft.b. Het voorgestelde artikel 192, eerste lid, maakt het mogelijk dat
niet alleen verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard jegens de vennootschap,
maar ook verplichtingen tussen aandeelhouders in de statuten worden opgenomen.
Volgens de artikelsgewijze toelichting bij artikel 192, eerste lid, vijfde
alinea, blijft evenals onder het bestaande recht gelden dat deze verplichtingen
niet tegen de wil van de aandeelhouder worden opgelegd. De Raad merkt op dat
deze beperking letterlijk genomen alleen geldt voor de verplichting tot volstorting.
Doordat artikel 192 een uitbreiding ondergaat, is niet zonder meer duidelijk
dat andere kwalitatieve verplichtingen evenmin tegen de wil van een zittende
aandeelhouder kunnen worden opgelegd. De Raad adviseert de tekst van het artikellid
te verduidelijken.c. Ingevolge het voorgestelde artikel 226, eerste lid, wordt de algemene
vergadering gehouden ter plaatse bij de statuten vermeld of anders in de gemeente
waar de vennootschap haar woonplaats heeft. Het tweede lid maakt het mogelijk
dat de algemene vergadering buiten Nederland wordt gehouden. Voor het daartoe
strekkende besluit tot statutenwijziging is een unaniem besluit nodig van
de algemene vergadering, alsmede de instemming van alle vergadergerechtigden.
Uit de artikelsgewijze toelichting leidt de Raad af dat het niet de bedoeling
is dat bij de oprichting een exclusieve of alternatieve vergaderlocatie in
het buitenland kan worden aangewezen. Als deze veronderstelling
juist is, adviseert de Raad deze bedoeling duidelijker tot uitdrukking te
brengen door alsnog aan artikel 226, eerste lid, «in Nederland»
toe te voegen.5a. Het advies van de Raad om aansprakelijkheid van bestuurders bij
niet-tijdige naleving van de minimumstortingsplicht te handhaven, is niet
overgenomen. Hierbij zijn de volgende overwegingen van belang.Nu de wet voor de individuele stortingsplicht geen minimumgrens meer zal
stellen, kan in artikel 180 niet langer worden aangesloten bij de grens van
een vierde van het nominale bedrag van het geplaatste kapitaal. Denkbaar is
dat daarvoor in de plaats wordt geregeld dat bestuurders aansprakelijk zijn
in het tijdvak voordat op het bij de oprichting geplaatste kapitaal ten minste
het deel van het nominale bedrag is gestort dat bij oprichting moet worden
voldaan. Het belang van de bij oprichting geldende stortingsplicht moet in
het voorgestelde systeem echter worden gerelativeerd. Ten eerste moet worden
bedacht dat storting bij het nemen van het aandeel weliswaar de wettelijke
hoofdregel is (artikel 191 lid 1), maar dat hiervan op eenvoudige wijze kan
worden afgeweken. Op grond van het voorgestelde artikel 191 kan worden bedongen
dat de aandeelhouders de gehele stortingsplicht of een aanzienlijk deel daarvan
niet bij oprichting behoeven te voldoen, maar zodra de vennootschap de storting
opvraagt. Ten tweede kunnen de oprichters kiezen voor een zeer gering aanvangskapitaal,
in welk geval de stortingsplicht van weinig belang meer is. Indien de wet
aansprakelijkheid van bestuurders zou verbinden aan het niet-naleven van een
storting bij oprichting, zal dit er waarschijnlijk toe leiden dat men in de
praktijk zoveel mogelijk tracht te voorkomen dat er bij oprichting op aandelen
moet worden gestort. Handhaving van de wettelijke aansprakelijkheidssanctie
is naar mijn idee vanuit een oogpunt van crediteurenbescherming dan ook weinig
effectief.Van een schijn van kredietwaardigheid zal geen sprake zijn. Stel dat een
bv wordt opgericht met een geplaatst kapitaal van 1 miljoen euro en ten tijde
van de oprichting is slechts 100 000 euro gestort. In dat geval moet
in de akte van oprichting worden vermeld dat de vennootschap een geplaatst
kapitaal heeft van 1 miljoen euro waarvan 100 000 euro is gestort (artikel
178 lid 1). Crediteuren kunnen dus uit de akte van oprichting afleiden dat
het geplaatste kapitaal nog maar gedeeltelijk is gestort. Kiest een vennootschap
voor een vrijwillige kapitaalklem in de vorm van een statutaire reserve, dan
is evenmin sprake van een schijn van kredietwaardigheid. Een statutaire reserve
mag op grond van artikel 216 niet worden uitgekeerd. Door het creëren
van een statutaire «kapitaalsreserve» brengt de vennootschap voor
de buitenwereld tot uitdrukking dat het gereserveerde bedrag niet beschikbaar
is voor uitkeringen aan aandeelhouders. Crediteuren kunnen de omvang van de
reserve uit de jaarrekening van de vennootschap afleiden.Tot slot is van belang dat schrapping van de aansprakelijkheid in artikel
180 niet betekent dat bestuurders niet kunnen worden aangesproken in het kader
van de stortingsplicht. Bestuurders die nalaten om de aandeelhouders aan te
manen tot naleving van hun stortingsplicht, kunnen jegens de vennootschap
aansprakelijk zijn op grond van artikel 9.5b. De formulering van artikel 192 is aangepast. Verwezen wordt naar
hetgeen hierboven is opgemerkt onder paragraaf 3a.5c. Anders dan de Raad uit de toelichting heeft afgeleid, is het
de bedoeling dat op grond van artikel 226 lid 1 ook bij de oprichting in de
statuten een vergaderlocatie buiten Nederland kan worden aangewezen. Dit is
nu met zoveel woorden in lid 1 vermeld. Voor de situatie na de oprichting
bevat artikel 226 lid 2 vervolgens nadere besluitvormingsregels die ervoor
moeten zorgen dat alle aandeelhouders en vergadergerechtigden instemmen met
het besluit tot statutenwijziging. Wordt op grond van lid 1 bij de oprichting
een buitenlandse locatie in de statuten opgenomen, dan zullen alle aandeelhouders
hebben ingestemd met de statutaire regeling. Door aandeelhouder te worden,
worden zij immers geacht in te stemmen met de bij oprichting opgestelde statuten.
Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is in de formulering van artikel
226 lid 1 en lid 2 verduidelijkt en is de toelichting op artikel 226 aangevuld.6. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
dit advies behorende bijlage.6. Het advies van de Raad tot aanpassing van artikel 175 lid 1 is
overgenomen. In artikel 178 lid 2 is het advies van de Raad om te verwijzen naar «maatschappelijk
kapitaal» overgenomen. De formulering komt hierdoor weer overeen met
het huidige artikel 178 lid 5. In de eerste zin van lid 2 is het advies van
de Raad in aangepaste vorm overgenomen. Omdat bedoeld is te regelen dat vennootschappen
niet alleen het maatschappelijke kapitaal, maar ook het geplaatste kapitaal
en het gestorte deel daarvan, alsmede het bedrag van de aandelen in een andere
geldeenheid kunnen laten luiden, is de formulering van de eerste zin van artikel
178 lid 2 verduidelijkt. De woorden «het bedrag van het kapitaal»
zijn vervangen door een specifieke verwijzing naar het maatschappelijke kapitaal
en het geplaatste kapitaal en het gestorte deel daarvan. Volledigheidshalve
wordt opgemerkt dat de mogelijkheid om een andere geldeenheid te kiezen beperkt
is tot één vreemde geldeenheid.In het wetsvoorstel is een artikel II opgenomen dat de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel regelt.7. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt enkele artikelen in technische
zin aan te passen.De formulering van de laatste zin van artikel 197 lid 3 (overeenkomstige
toepassing van de regeling voor erkenning en betekening) is in overeenstemming
gebracht met de laatste zin van artikel 198 lid 3.In artikel 204a lid 2 is de zinsnede «op of voor de dag van de inbreng»
gewijzigd in «voor de inbreng».In de eerste zin van artikel 334bb is de verwijzing naar de artikelen
204a en 204b geschrapt. Nu een accountantsverklaring bij inbreng in natura
(artikelen 204a en 204b van dit wetsvoorstel) niet langer verplicht is, kan
bij splitsing met een bv als verkrijgende vennootschap de accountantsverklaring
eveneens achterwege blijven. Een verwijzing naar de gewijzigde artikelen 204a
en 204b – waarin een beschrijving van de inbreng nog steeds wordt voorgeschreven –
is niet noodzakelijk nu in artikel 334f reeds is bepaald dat het voorstel
tot splitsing een beschrijving moet bevatten van de vermogensbestanddelen
van de splitsende rechtspersoon die bij de splitsing zullen overgaan (artikel
334f lid 1, onderdeel d), alsmede een vermelding van de waarde van het vermogen
dat overgaat (artikel 334f lid 1, onderdeel e).8. Voorts zijn enige aanpassingen in het wetsvoorstel en de memorie
van toelichting aangebracht die voortvloeien uit het rapport van de Nederlands/Nederlands-Antilliaanse
Werkgroep concordantie rechtspersonenrecht van maart 2007. De werkgroep is
op gezamenlijk initiatief van de Nederlandse en de Antilliaanse minister van
Justitie ingesteld onder voorzitterschap van prof. mr. J. M. Saleh, oud-gouverneur
van de Nederlandse Antillen, en heeft tot taak voorstellen te doen die kunnen
dienen als basis voor nadere, de concordantie dienende wijzigingen van het
Nederlandse en het Antilliaanse rechtspersonenrecht. Het rapport van de concordantiewerkgroep
bevat aanbevelingen voor het wetsvoorstel en voor de Antilliaanse bv-regeling.
De concordantiewerkgroep heeft zich voor het Nederlandse recht gebaseerd op
het wetsvoorstel zoals dat naar de Raad van State is gezonden. Hierna wordt
ingegaan op de aanbevelingen die betrekking hebben op het wetsvoorstel.Naar aanleiding van aanbeveling 1 van de concordantiewerkgroep is de bestaande
formulering van artikel 175 lid 1 («boven het bedrag dat op zijn aandelen
behoort te worden gestort») gehandhaafd. De concordantiewerkgroep heeft
opgemerkt dat het in de formulering van het wetsvoorstel zoals dat naar de
Raad van State is gezonden («boven het nominale bedrag van zijn aandelen»)
niet duidelijk is of toegezegd agio mag worden opgevraagd om in de verliezen
van de vennootschap bij te dragen. Door de bestaande formulering te handhaven,
wordt duidelijk dat de bepaling op dit punt inhoudelijk niet wordt gewijzigd
en dat ook toegezegd agio mag worden opgevraagd om in de verliezen bij te
dragen.Naar aanleiding van aanbeveling 3 van de concordantiewerkgroep is in de
laatste zin van lid 1 van artikel 175 bepaald dat ten minste één
aandeel met stemrecht wordt gehouden door een ander dan de vennootschap of één
van haar dochtermaatschappijen. Het vereiste dat er ook ten minste één
aandeel buiten de vennootschap moet zijn geplaatst dat deelt in de winst of
de reserves is hierbij komen te vervallen. De concordantiewerkgroep heeft
opgemerkt dat de bepaling in de eerste plaats zou moeten verzekeren dat de
aandeelhoudersvergadering te allen tijde naar behoren kan functioneren. Hiervoor
is het voldoende dat artikel 175 bepaalt dat er één
aandeel met stemrecht buiten de vennootschap is geplaatst. Indien er geen
aandeel meer is dat deelt in de winst of de reserves, dan kan de algemene
vergadering desgewenst maatregelen nemen om daar verandering in aan te brengen.Naar aanleiding van aanbeveling 4 van de concordantiewerkgroep is in artikel
180 lid 1 de verwijzing naar artikel 204a geschrapt.Naar aanleiding van aanbeveling 5 van de concordantiewerkgroep is in artikel
189a de verwijzing naar artikel 195 geschrapt.Aanbeveling 6 van de concordantiewerkgroep is in artikel 190 in aangepaste
vorm verwerkt. Het woord «winstuitkering» is vervangen door «uitkering
van winst of reserves». Met de concordantiewerkgroep ben ik van mening
dat er geen reden is om de bepaling te beperken tot uitkering van winst. Ook
een recht dat slechts aanspraak op uitkering uit de reserves omvat, kan in
de aangepaste formulering dus worden aangemerkt als aandeel. Niet overgenomen
is de aanbeveling van de concordantiewerkgroep om te spreken van «enige
uitkering». Hiermee zou de formulering verder worden verruimd tot andere
uitkeringen dan uitkeringen uit winst of reserves. Indien ook de enkele aanspraak
op uitkering van het overschot na vereffening voldoende zou zijn om als aandeel
te kunnen worden aangemerkt, zou het begrip aandeel te ver worden opgerekt.
Bovendien zou het begrip «enige uitkering» leiden tot een minder
duidelijke wettelijke afbakening.Naar aanleiding van aanbeveling 7 van de concordantiewerkgroep is in artikel
191 bepaald dat uitstel van de stortingsplicht ook voor een bepaalde tijd
kan worden bedongen. Dit sluit aan bij artikel 2:207 lid 2 Antilliaans BW.Aanbeveling 8 van de concordantiewerkgroep geeft in overweging om in artikel
191 te bepalen dat ingeval van een voor bepaalde tijd bedongen uitstel van
storting de curator slechts aanspraak kan maken op de contante waarde van
de stortingsplicht op de dag van het faillissement. Deze aanbeveling is overgenomen
in artikel 193 en niet in artikel 191. De bepaling past beter in artikel 193,
waarin een specifieke regeling is opgenomen voor de bevoegdheid van de curator.Naar aanleiding van aanbeveling 9 van de concordantiewerkgroep is in artikel
193 bepaald dat de curator bij het innen van resterende stortingen niet gebonden
is aan een beding op grond van artikel 191.Naar aanleiding van aanbeveling 10 van de concordantiewerkgroep zijn enige
aanpassingen aangebracht in artikel 192. Verwezen wordt naar paragraaf 3a
van het nader rapport.De concordantiewerkgroep geeft in aanbeveling 11 in overweging om te bezien
of de zinsnede «zelfs niet onder voorwaarde of tijdsbepaling»
in artikel 192 lid 1 achterwege kan blijven. Deze aanbeveling is niet overgenomen.
Uit de besprekingen met de expertgroep en de reacties in de consultatie over
het ambtelijk voorontwerp is gebleken dat het huidige artikel 192 onduidelijkheden
oproept ten aanzien van de gebondenheid van aandeelhouders aan statutaire
verplichtingen. Hetzelfde geldt voor het begrip «betrokken aandeelhouder»
in het rapport van de expertgroep. Hoewel de woorden «zelfs niet onder
voorwaarde of tijdsbepaling» bij enkele lezing van lid 1 wellicht als
vanzelfsprekend overkomen, acht ik het, gelet op de uitvoerige discussies
die over dit onderwerp zijn gevoerd, omwille van de duidelijkheid van belang
om de woorden in het wetsvoorstel te handhaven.Naar aanleiding van aanbeveling 12 van de concordantiewerkgroep is in
de memorie van toelichting bij artikel 192 lid 1 verduidelijkt dat het op
grond van artikel 192 – evenals in artikel 2:202 lid 5 Antilliaans BW –
geoorloofd is om statutair te bepalen dat aandeelhouders naast de vennootschap
persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gehouden voor bepaalde of alle schulden
van de vennootschap.Naar aanleiding van aanbeveling 15 van de concordantiewerkgroep is in
de toelichting bij artikel 194 lid 3 aandacht besteed aan de positie van het
bestuur bij het vergaren van gegevens die in het aandeelhoudersregister moeten
worden opgenomen. Het bestuur is verantwoordelijk voor het bijhouden van het
aandeelhoudersregister. Deze verantwoordelijkheid brengt mee dat het bestuur
gegevens opvraagt wanneer blijkt dat bepaalde informatie in het register onjuist
is of ontbreekt. Tegelijkertijd zijn degenen van wie gegevens moeten worden
ingeschreven op grond van het voorgestelde artikel 194 lid 3 verplicht om
tijdig de nodige gegevens aan het bestuur te verschaffen. In veel gevallen
zal het bestuur overigens op de hoogte zijn van wijzigingen in het aandeelhoudersbestand,
omdat een nieuwe aandeelhouder of certificaathouder zijn rechten
jegens de vennootschap pas kan uitoefenen nadat de levering van het aandeel
of het certificaat door de vennootschap is erkend of aan de vennootschap is
betekend (artikelen 196a tot en met 196c). Het bestuur kan aan de hand van
de akte het aandeelhoudersregister aanpassen. Dit is anders, indien een aandeel
of certificaat onder algemene titel overgaat, bijvoorbeeld omdat een aandeelhouder
die rechtspersoon is fuseert. In dat geval ontbreekt een akte en zal de aandeelhouder
het bestuur van de nieuwe situatie op de hoogte moeten stellen.Naar aanleiding van aanbeveling 17 van de concordantiewerkgroep is in
artikel 195 lid 7 bepaald dat toewijzing door de rechter van een verzoek om
een wettelijke of statutaire blokkeringsregeling buiten toepassing te laten
zonodig geschiedt in afwijking van het vierde lid van artikel 474g Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Dit laatste artikel laat de rechter bij een
executoriale verkoop van aandelen op naam evenals artikel 195 lid 7 ruimte
om wettelijke en statutaire blokkeringsregelingen buiten toepassing te laten,
maar hanteert daarbij een ander criterium dan artikel 195 lid 7. De nieuwe
formulering van artikel 195 lid 7 maakt duidelijk dat artikel 195 lid 7 voorrang
heeft boven artikel 474g, vierde lid, Rv.Naar aanleiding van aanbeveling 18 van de concordantiewerkgroep is in
artikel 195 lid 7 de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (geregeld
in Titel III van de Faillissementswet) toegevoegd. Indien een schuldsaneringsregeling
natuurlijke personen van toepassing is en er in dat kader sprake is van aandelen
in een bv die moeten worden verkocht, is de bewindvoerder die op grond van
artikel 287 van de Faillissementswet door de rechtbank is aangewezen bevoegd
om de rechter te verzoeken om wettelijke of statutaire blokkeringsregelingen
buiten toepassing te laten. Naar aanleiding van aanbeveling 18 is voorts in
artikel 195 lid 7 tot uitdrukking gebracht dat de rechter niet alleen de belangen
van de verzoeker in zijn afweging moet betrekken, maar ook moet beoordelen
of de belangen van anderen niet onevenredig worden geschaad. Hierbij moet
met name worden gedacht aan het belang dat de overige aandeelhouders kunnen
hebben bij de toepassing van een in de wet of de statuten vastgelegde blokkeringsregeling.In aanbeveling 19 plaatst de concordantiewerkgroep een kanttekening bij
de keuze om in de artikelen 197 en 198 te blijven uitgaan van een kring van
personen aan wie vrijelijk mag worden overgedragen. In dit verband zouden
deze artikelen volgens de concordantiewerkgroep nader moeten worden bezien.
Deze aanbeveling is niet overgenomen. De bestaande artikelen 197 lid 3 en
198 lid 3 zijn gericht op het handhaven van de besloten kring van aandeelhouders.
Nu de blokkeringsregeling op grond van het wetsvoorstel van regelend recht
wordt (artikel 195), verandert deze ratio niet. Indien men onder de voorgestelde
regeling kiest voor een wettelijke of statutaire blokkeringsregeling, blijft
het met het oog op de handhaving van de daaruit voortvloeiende beslotenheid
van belang dat stemrecht niet vrijelijk mag worden toegekend aan zakelijk
gerechtigden die niet behoren tot de besloten kring. De term «kring
van personen aan wie vrijelijk mag worden overgedragen» wordt overigens
ook gehanteerd in de voor de nv geldende artikelen 88 en 89, terwijl een blokkeringsregeling
bij de nv slechts optioneel is.Niet overgenomen is de aanbeveling van de concordantiewerkgroep om in
artikel 204a en artikel 204b te bepalen dat bij inbreng in natura geen beschrijving
is vereist, indien alle oprichters, respectievelijk alle aandeelhouders daarmee
(al dan niet schriftelijk) instemmen (aanbeveling 20). Indien men kiest voor
inbreng op aandelen in natura, is het van belang dat schriftelijk wordt vastgelegd
wat wordt ingebracht en wat daarvan de waarde is. Om die reden is in het wetsvoorstel
de verplichting gehandhaafd om een beschrijving op te stellen en ten kantore
van de vennootschap ter inzage te leggen. Tevens wordt daarmee, zo heeft ook
de Commissie vennootschapsrecht opgemerkt, de verantwoordelijkheid van het
bestuur tot uitdrukking gebracht voor de realiteit van de naturastorting.
Vindt inbreng in natura bij oprichting plaats, dan rust die verantwoordelijkheid
op de oprichters. De kenbaarheid en de realiteit van de inbreng zijn niet
alleen van belang voor degenen die ten tijde van de inbreng aandeelhouder
zijn, maar ook voor opvolgende aandeelhouders, voor het bestuur (met het oog
op eventuele aansprakelijkheid in het kader van de verantwoordelijkheid om
de noodzakelijke stortingen op te vragen), de Belastingdienst en voor de curator
die ingeval van faillissement van de vennootschap nog niet-gedane stortingen
zal willen opvragen. Dit belang weegt naar mijn mening op tegen de lasten
voor het bedrijfsleven. Deze lasten worden bij inbreng in natura
overigens reeds aanzienlijk verlicht door de afschaffing van de accountantsverklaring.
Uit de commentaren die in de consultatie zijn uitgebracht, is gebleken dat
men in de praktijk kan instemmen met een systeem waarin de accountantsverklaring
wordt afgeschaft en de beschrijving wordt gehandhaafd. In de consultatie is
niet gebleken dat het bedrijfsleven de beschrijving in de praktijk als een
onnodige belasting ervaart. Overigens moet het beeld dat op grond van de Antilliaanse
regeling geen verplichte beschrijving geldt, worden genuanceerd. Artikel 201
lid 2 Antilliaans BW bepaalt namelijk dat indien er bij oprichting in natura
wordt gestort, er een oprichtingsbalans moet worden opgesteld die aan de akte
van oprichting wordt gehecht en die een eigen vermogen toont dat niet negatief
is. Hieruit blijkt dat ook in de Antilliaanse regeling wordt erkend dat aan
inbreng in natura bijzondere risico’s zijn verbonden. Nu er al een oprichtingsbalans
wordt voorgeschreven, zou de meerwaarde van een verplichte beschrijving in
het Antilliaanse systeem betrekkelijk gering zijn.Naar aanleiding van aanbeveling 21 van de concordantiewerkgroep is in
artikel 207a lid 2 bepaald dat één aandeel met stemrecht van
rechtswege overgaat op de gezamenlijke bestuurders. Deze wijziging is ook
doorgevoerd in artikel 207d lid 2. Hiermee is duidelijk wat het karakter is
van het aandeel dat van rechtswege overgaat. De gewijzigde formulering van
de artikelen 207a lid 2 en 207d lid 2 is in overeenstemming met de aanpassingen
die naar aanleiding van aanbeveling 3 van de concordantiewerkgroep in artikel
175 zijn aangebracht.Voorts is artikel 207a lid 3 uit het wetsvoorstel geschrapt en is lid
4 vernummerd tot lid 3. Ook deze wijziging vloeit voort uit aanbeveling 21.
De concordantiewerkgroep heeft terecht opgemerkt dat de sanctie in lid 3 geen
bestaansrecht meer heeft, nu het huidige lid 1 komt te vervallen.Naar aanleiding van aanbeveling 23 van de concordantiewerkgroep is de
formulering van artikel 218 lid 1 aangepast en is lid 2 geschrapt. In artikel
218 is nu bepaald dat tijdens ieder boekjaar ten minste één
algemene vergadering wordt gehouden of ten minste eenmaal overeenkomstig artikel
238 lid 1 of artikel 238 lid 3 wordt besloten.De concordantiewerkgroep geeft in aanbeveling 27 in overweging om artikel
229 te schrappen en ten aanzien van het vergaderrecht te kiezen voor een andere,
minder omslachtige systematiek. De door de concordantiewerkgroep voorgestane
systematiek is inderdaad eenvoudiger dan die in het wetsvoorstel. In dit verband
zijn de volgende aanpassingen in het wetsvoorstel aangebracht. Artikel 229
is uit het wetsvoorstel geschrapt. In artikel 227 lid 2 was reeds geregeld
aan wie het vergaderrecht toekomt. Aan deze bepaling is een zin toegevoegd
over vruchtgebruikers en pandhouders zonder stemrecht. Deze zin is overgeheveld
uit het geschrapte artikel 229. In de artikelen van het wetsvoorstel waarin
wordt verwezen naar «houders van certificaten waaraan vergaderrecht
is verbonden», is deze zinsnede telkens vervangen door «anderen
aan wie vergaderrecht toekomt». Het betreft de artikelen 204a en 204b
lid 1, laatste zin, artikel 220 lid 2 en artikel 224a lid 2. Andere bepalingen
van de wettelijke bv-regeling waarin nog verwezen wordt naar «houders
van certificaten die met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven»
zullen in de invoeringswet op overeenkomstige wijze worden aangepast. In artikel
227 lid 2 is tevens tot uitdrukking gebracht dat een aandeelhouder wiens aandeel
met pand of vruchtgebruik is belast en waarbij het stemrecht toekomt aan de
vruchtgebruiker of pandhouder, vergaderrecht heeft (en in het verlengde daarvan
dus dezelfde rechten heeft als de certificaathouder met vergaderrecht). Deze
bepaling is – met enige aanpassingen in de formulering – overgenomen
uit het bestaande lid 4 van de artikelen 197 en 198. Ten slotte zijn in artikel
194 lid 1 de verwijzingen naar de artikelen 197, 198 en 229 geschrapt.De nieuwe systematiek is eenvoudiger, omdat pandhouders en vruchtgebruikers
rechtstreeks onder het begrip «vergadergerechtigde» in artikel
227 lid 2 vallen. Er is dus niet langer een extra schakel nodig van gelijkstelling
met certificaathouders, zoals onder huidig recht en in het geschrapte artikel
229 wel het geval is. Niet overgenomen is de aanbeveling van de concordantiewerkgroep
om artikel 224a lid 3 te schrappen. Het voorgestelde lid 3 is er niet op gericht
om te kunnen vaststellen of iemand in beginsel vergaderrecht en daarmee agenderingsrecht
toekomt, maar om artikel 24d buiten toepassing te verklaren. Dit laatste is
nodig, omdat onverkorte toepassing van artikel 24d ertoe zou leiden dat stemrechtloze
aandelen niet meetellen bij de berekening van de in artikel 224a
lid 1 gestelde grens van een honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal.Naar aanleiding van aanbeveling 28 van de concordantiewerkgroep is in
artikel 238 lid 1 «algemene vergadering» vervangen door «vergadering».De formulering komt hierdoor weer overeen met het huidige lid 1. Voorts
is in artikel 238 lid 3 het vereiste toegevoegd dat alle aandeelhouders in
de gelegenheid zijn gesteld om kennis te nemen van de opgemaakte jaarrekening.
Tevens is in de toelichting op artikel 238 opgemerkt dat instemming met besluitvorming
buiten vergadering of de alternatieve wijze van vaststelling van de jaarrekening
ook impliciet of stilzwijgend kan plaatsvinden. Ook artikel 3:37 BW gaat uit
van de mogelijkheid van niet-uitdrukkelijke verklaringen.Met betrekking tot de regeling voor benoeming van bestuurders en commissarissen
(artikelen 242 lid 1 en 252 lid 1) heeft de concordantiewerkgroep in aanbeveling
30 aandacht gevraagd voor de betekenis van «deelnemen aan de besluitvorming».
Met «deelnemen aan de besluitvorming» wordt bedoeld dat een aandeelhouder
de vergaderingen van de tot benoeming bevoegde vergadering van aandeelhouders
kan bijwonen, daar het woord kan voeren en mee kan stemmen over de benoeming.
Indien men kiest voor een statutaire benoemingsregeling op grond van artikel
242 lid 1 (of artikel 252 lid 1), is het systeem van benoeming op basis van
een bindende voordracht niet aan de orde. Een bindende voordracht is slechts
mogelijk op grond van een statutaire regeling waarin de algemene vergadering
bevoegd is tot benoeming (artikel 243). De toelichting op de artikelen 242
lid 1 en 252 lid 1 is in deze zin aangevuld.Naar aanleiding van de overige opmerkingen van de concordantiewerkgroep
in paragraaf 4 van het rapport zijn de volgende wijzigingen aangebracht
in het wetsvoorstel:– In artikel 206a is een redactionele correctie aangebracht in de
formulering van de onderdelen a, b en c.– In artikel 207 lid 3 is in de eerste zin tot uitdrukking gebracht
dat de bepaling slechts van toepassing is op verkrijgingen anders dan om niet.– In artikel 208 lid 2 is het woord «betreffende» vervangen
door «desbetreffende».– In de memorie van toelichting wordt bij verwijzingen naar het
Antilliaanse Boek 2 BW verwezen naar «Antilliaans BW».– In de toelichting op artikel 192 lid 1 stond abusievelijk vermeld
dat het gaat om verplichtingen die zijn verbonden aan aandeelhouders. Dit
is gewijzigd in «aandeelhouderschap».– In de artikelen 192 lid 3, 195a lid 2 en 195b lid 1 is «het
recht op deelname aan de algemene vergadering» vervangen door «het
vergaderrecht». De formulering van artikel 227 lid 6 is aangepast. In
artikel 227 lid 6 staat nu dat de statuten kunnen bepalen dat het vergaderrecht
is opgeschort zolang een vergadergerechtigde in gebreke is te voldoen aan
een wettelijke of statutaire verplichting.Niet overgenomen is de aanbeveling van de concordantiewerkgroep om in
artikel 216 lid 7 te bepalen dat de winstrechtloze aandelen geen recht geven
op enige uitkering. Het systeem van het voorgestelde artikel 216 is toegesneden
op uitkeringen van winst of reserves en niet op bijvoorbeeld uitkeringen in
het kader van een vereffening (deze laatste situatie wordt geregeld in artikel
23b). Lid 7 sluit bij deze systematiek aan. Indien de statuten voorzien in
winstrechtloze aandelen, dan geven die aandelen geen of slechts beperkt recht
op uitkeringen uit winst of reserves. Dit laat onverlet, zo heeft ook de expertgroep
onder leiding van Prof. de Kluiver opgemerkt, dat ook een houder van een winstrechtloos
aandeel jegens de vennootschap aanspraak behoudt op terugbetaling van hetgeen
hij heeft gestort ingeval van liquidatie van de vennootschap.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk Willink Ik moge U, mede namens mijn ambtsgenote van Economische Zaken, verzoeken
het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde memorie
van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende
no. W03.06.0514/1 met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.– In het voorgestelde artikel 175, eerste lid, «een of meer»
laten vervallen.– In het voorgestelde artikel 178, tweede lid, steeds «het
kapitaal» vervangen door: maatschappelijk kapitaal.– Aanwijzing 172 van de Aanwijzingen voor de regelgeving in acht
nemen.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Memorie van toelichting, paragraaf 7, derde alinea.XNoot2Memorie van toelichting, paragraaf 3, midden.XNoot1Paragraaf 3, slot.XNoot1EIM, R. Braaksma en K. Bangma, Het MKB en de BV –
Achtergronden van de keuze voor ondernemers, 24 maart 2004.XNoot1Paragraaf 3, vierde alinea.XNoot1Paragraaf 8, vormgeving van de interne verhoudingen, zesde alinea.XNoot2Vergelijk ook de passage in de toelichting, paragraaf 8, midden,
waarin wordt vermeld dat in het ambtelijk voorontwerp qua besluitvormingseisen
geen onderscheid werd gemaakt «in verband met een eventuele onduidelijkheid
of een blokkeringsregeling tevens moet worden aangemerkt als een statutaire
verplichting waarop artikel 192 van toepassing is».XNoot3Zie het losbladige commentaar Rechtspersonen, Boek 2 BW, ad artikel 192,
aant. 1 en 2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31058-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl