Vaststelling begroting Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008; Brief van de Minister van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31200-VI, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-10-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-VI nr. 8

12-10-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. De strafbaarstelling van godslastering en discriminerende
uitingen wegens godsdienst3. Het beleid en de praktijk van de (strafrechtelijke)
aanpak van grievende uitingen3.1 De strafrechtelijke aanpakHet beleidskaderDe praktijkBijzondere casus: grievende uitingen op internet3.2 Het benutten van andere mogelijkheden voor bestrijding
van haatuitingenBestrijding van discriminatieWeerbaarheid tegen polarisatie en radicalisering4. Conclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2008nr. 8BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 oktober 2007Graag bied ik u hierbij, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, de kabinetsreactie aan op het WODC-onderzoek naar
godslastering, discriminerende uitingen wegens godsdienst en haatuitingen
(30 800 VI, 38).De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin 1. InleidingNaar aanleiding van de moord op de heer Theo van Gogh gaven de toenmalige
ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in
een brief aan de Tweede Kamer aan, maatregelen te willen nemen om elementen
en factoren te beperken die radicalisering voeden. Daarbij zouden mogelijkheden
worden onderzocht voor verruiming van de strafbaarstelling van belediging
en godslastering (Kamerstukken II 2004/05, 29 854, nr. 3, blz. 15).In het debat in de Tweede Kamer naar aanleiding van deze brief stelde
de vorige minister van Justitie «het kwetsen en het opzettelijk krenken
van mensen in hun opvattingen of geloof in het publieke debat» tegen
te willen gaan (Handelingen II 2004/05, nr. 23, blz. 1336 e.v.).
De gedachte die hier aan ten grondslag lag was dat dergelijke uitlatingen
burgers ernstig kunnen kwetsen, en kunnen leiden tot wrevel, haat en in het
ergste geval ook tot geweld.In de discussie die volgde raakte dit voornemen op de achtergrond. De
vraag van de wenselijkheid van het behoud van de strafbaarstelling van smalende
godslastering – artikel 147 van het Wetboek van Strafrecht (hierna:
Sr) – kwam centraal te staan. Een motie van het lid Van der Laan c.s.
om de strafbepaling te heroverwegen (Kamerstukken II 2004/05, 29 800
VI, nr. 52) werd echter verworpen. De minister van Justitie kondigde
wel een onderzoek aan, waarin de strafbaarstelling in al haar aspecten zou
worden beschouwd (Kamerstukken II 2004/05, 29 800 VI, nr. 41).Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het
ministerie van Justitie heeft dit onderzoek naar de werking van de strafbaarstelling
van godslastering laten verrichten. De resultaten van dit onderzoek zijn neergelegd
in het rapport «Godslastering, discriminerende uitingen wegens godsdienst
en haatuitingen», dat op 19 december 2006 aan de Tweede Kamer is
aangeboden.De onderzoekers beschouwen de vraag naar de strafbaarstelling van godslastering
in hun rapport vanuit verschillende invalshoeken. Het gaat daarbij om onderzoek
naar de reikwijdte van de strafbepaling inzake godslastering en naar de strafbaarstelling
van discriminatie en haatuitingen wegens godsdienst. Tevens besteden zij aandacht
aan het «toepassingsgebied» van de strafbepalingen, en in het
verlengde daarvan, aan andere mogelijkheden om grievende uitlatingen en hun
negatieve effecten te bestrijden.In deze brief geeft het kabinet zijn standpunt ten aanzien van de bevindingen
en conclusies van de onderzoekers, waarbij de opbouw van het rapport wordt
gevolgd. Drie onderwerpen komen aldus aan de orde: de strafbaarstelling van
godslastering en discriminerende uitingen wegens godsdienst, het beleid en
de praktijk van de strafrechtelijke aanpak van deze uitingen, en andere mogelijkheden
om haatuitingen tegen te gaan.2. De strafbaarstelling van godslastering en discriminerende
uitingen wegens godsdienstDe vraag die de toenmalige minister van Justitie aan de orde stelde, namelijk
die naar de zeer kwetsende uitlatingen die het discussie-klimaat in Nederland
soms lijken te tekenen, en de rol van het strafrecht daarbij, komt nadrukkelijk
terug in het WODC-onderzoek. Met name in de periode sinds de moord op de heer
Pim Fortuyn lijkt het publieke debat in Nederland snel van aard te zijn veranderd.
Niet alleen leeft breder de veronderstelling dat alles gezegd moet kunnen
worden, er vindt ook een verharding plaats van hetgeen wordt gezegd.
Een rol speelt daarbij waarschijnlijk de laagdrempeligheid om uitingen te
doen via nieuwe vormen van communicatie, zoals weblogs en de reactie-mogelijkheden
die worden geboden op websites van dagbladen. Niet zelden gaat het om harde
uitlatingen over godsdienst, of worden bevolkingsgroepen aangesproken door
middel van de godsdienst die zij aanhangen. De hardheid van de gebruikte taal
kan een spanning doen ontstaan tussen de vrijheid van het woord, van meningsuiting,
en bescherming van burgers tegen ernstig grievende uitlatingen.De vrijheid van meningsuiting is een fundamenteel recht in onze rechtsstaat.
Het is onder andere neergelegd in artikel 7 van de Grondwet en artikel 10
van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM). De vrijheid van meningsuiting moet worden beschouwd
als een hoeksteen van een pluriforme samenleving en levendige democratie (zie
de nota grondrechten in een pluriforme samenleving; Kamerstukken 2003/04,
29 614, nr. 1–2). Het belang van de vrijheid van meningsuiting
blijkt onder andere uit het feit dat het recht niet alleen bescherming biedt
aan denkbeelden die positief of onverschillig worden ontvangen, maar ook aan
meningsuitingen die mogelijk worden ervaren als kwetsend, schokkend of verontrustend
(EHRM 7 december 1976, NJ 1978, 236; Handyside v. Verenigd Koninkrijk).Onbegrensd is de vrijheid van meningsuiting echter niet. De uitoefening
van het recht brengt nadrukkelijk ook verplichtingen en verantwoordelijkheden
met zich (artikel 10, tweede lid, EVRM). In de rechtspraak van het Europese
Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) wordt als criterium de vraag gehanteerd
of uitlatingen «gratuitously offensive» zijn. Dit is in het bijzonder
het geval indien met uitlatingen enkel wordt beoogd te kwetsen, te discrimineren,
haat te zaaien of op te roepen tot het gebruik van geweld (zie bijv. EHRM
4 december 2003, NJ 2005, 176; Gündüz v. Turkije). Dergelijke
uitingen vallen onder de reikwijdte van het Wetboek van Strafrecht en kunnen
aanleiding geven tot vervolging wegens misdrijven als het aanzetten tot haat,
discriminatie of godslastering. Wanneer een bepaalde meningsuiting kan worden
beschouwd als een bijdrage aan het publieke debat, komt het strafrecht slechts
aan de orde indien de uitlatingen in verhouding tot de rol die zij spelen
in de maatschappelijke discussie onnodig grievend zijn.De mogelijkheid verplichtingen te verbinden aan het recht op vrijheid
van meningsuiting wordt verwoord in artikel 10, tweede lid, van het EVRM.
De nationale wetgever heeft de mogelijkheid om aan de uitoefening van het
recht op vrijheid van meningsuiting beperkingen te stellen, voor zover deze
noodzakelijk zijn in een democratische samenleving, ter bescherming van de
goede zeden of de openbare veiligheid. Er is sprake van een zogenoemde «margin
of appreciation». In dit verband bestaat er nadrukkelijk ook ruimte
voor begrenzing van het recht op de vrijheid van meningsuiting ter bescherming
van godsdienstige gevoelens. De uitspraak van het EHRM in de zaak Wingrove
v. Verenigd Koninkrijk (EHRM 25 november 1996, NJ 1998, 359) verduidelijkt
dat «a wider margin of appreciation is generally available in relation
to matters liable to offend intimate personal convictions within the sphere
of morals, especially religion».De nationale rechter beschikt over de nodige ruimte om op basis van de
nationale wetgeving en de in het EVRM neergelegde rechten tot een oordeel
te komen over een ter discussie staande uitlating (EHRM 7 december 1976,
Handyside v. Verenigd Koninkrijk). Hiermee wordt erkend dat de nationale wetgever
en de nationale rechter in voorkomende gevallen beter dan het EHRM in staat
zullen zijn te beoordelen of een begrenzing in een bepaalde – nationale –
context noodzakelijk is. In het Wetboek van Strafrecht is in artikel 147, onder 1°, Sr een
strafbaarstelling van «smalende godslastering» opgenomen. De bepaling
beoogt de openbare orde te beschermen, door uitingen die de godsdienstige
gevoelens van burgers ernstig kunnen krenken, strafbaar te stellen. Het gaat
om uitingen waarbij een dader zich op een zeer grievende wijze over het godsbeeld
van een bepaalde religie uitlaat, met als enige bedoeling om te kwetsen. Het
godsbeeld verwijst naar monotheïstische godsdiensten, gebaseerd op een
geloof in een Opperwezen, zoals het Christendom, maar evenzeer het Joodse
en Islamitische geloof.De formulering van artikel 147, onder 1°, Sr plaatst de strafbaarstelling
in de hierboven aangeduide categorie van gevallen waarin op grond van de rechtspraak
van het EHRM beperkingen van de vrijheid van meningsuiting kunnen gelden.
Uitingen zijn slechts strafbaar indien ze niet alleen als godslasterlijk aan
te merken zijn, maar daarnaast ook bewezen kan worden dat de dader geen andere
bedoeling had dan «smalen» – het zich diep vernederend uitlaten.
Dit impliceert dat er geen serieuze deelname aan het maatschappelijke debat
wordt beoogd: het zal gaan om uitlatingen die als «gratuitously offensive»
zijn aan te merken (vgl. EHRM 20 september 1994, NJ 1995, 366; Otto Preminger
v. Oostenrijk). Zoals uit het rapport blijkt staat deze strafbepaling geenszins
in de weg aan kritische discussie over religie. Hiermee blijft de strafbaarstelling
binnen het in artikel 10, tweede lid, EVRM aangegeven kader.De bewijsvereisten die voortvloeien uit de strafbaarstelling van godslastering,
met name de – subjectief uit te leggen – bedoeling van de dader,
leiden ertoe dat in de praktijk niet snel van een overtreding van dit artikel
sprake zal zijn. Zoals de onderzoekers vaststellen, is het sinds de bewijsvereisten
door de Hoge Raad werden verduidelijkt in het zogenoemde Ezel-arrest (Hoge
Raad 2 april 1968, NJ 1968, 373), niet meer tot een geslaagde vervolging
wegens overtreding van artikel 147 Sr gekomen.De strafbepaling inzake godslastering vormt niet het enige instrument
waarmee kan worden opgetreden tegen grievende uitingen in de context van religie.
De onderzoekers betrekken ook een analyse van de strafbepalingen van artikel
137c, 137d en 137e Sr in hun onderzoek. In artikel 137c Sr wordt belediging
van een groep mensen wegens hun ras, godsdienst of levensovertuiging, hun
seksuele gerichtheid of handicap strafbaar gesteld. Artikel 137d Sr stelt
het aanzetten tot haat tegen of discriminatie van mensen wegens – onder
andere – hun ras, godsdienst of levensovertuiging strafbaar. Artikel
137e Sr ten slotte, voorziet in strafbaarstelling van het openbaar maken van
beledigende uitlatingen.Artikel 137c e.v. Sr bieden een bepaalde groep mensen bescherming, indien
deze op basis van gemeenschappelijk kenmerk dat zij als groep bezitten worden
gediscrimineerd of beledigd. Dit wijst op een duidelijk verschil met artikel
147 Sr, dat zich niet direct richt op de bescherming van een groep mensen,
maar op de erkenning van geloof als iets van waarde voor velen in de samenleving,
waar omwille van de openbare orde rekening mee moet worden gehouden.In de beoordeling of er sprake is van een strafbare gedraging op grond
van de artikel 137c e.v. Sr, is vooral de relatie met de vrijheid van meningsuiting
bepalend. De context van uitingen – de vraag of en in welke mate zij
deel uit maken van het publieke debat – wordt afgezet tegen het (onnodig)
grievende karakter van de uitingen. De onderzoekers stellen dat de Hoge Raad
een «contextuele toetsing» hanteert die vrij snel leidt tot het
toestaan van kwetsende uitlatingen, indien deze maar in de context van het
publieke debat zijn gedaan en bijvoorbeeld uiting geven aan een politieke
of godsdienstige opvatting. Het is van groot belang dat in het strafrecht mogelijkheden bestaan om
op te treden tegen uitingen die ernstig afbreuk doen aan het respect voor
elkaars opvattingen en geloofsovertuiging, dat in onze samenleving zo belangrijk
is. Uit het bovenstaande kan echter de indruk ontstaan dat het niet eenvoudig
is om succesvol strafrechtelijk op te treden tegen grievende uitingen via
de weg van de discriminatie-bepalingen in het Wetboek van Strafrecht. Daar
komt bij dat de onderzoekers aangeven dat de strafbaarstelling van godslastering
in hun ogen sinds het Ezel-arrest van de Hoge Raad feitelijk een dode letter
is geworden.De vraag is of het beeld dat de onderzoekers schetsen van de mogelijkheden
om strafrechtelijk op te treden tegen haatuitingen, terecht is. De onderzoekers
stellen bijvoorbeeld zelf dat de ruimte die op grond van de rechtspraak van
het EHRM over de vrijheid van meningsuiting bestaat voor vervolging ter zake
van discriminerende en haatzaaiende uitlatingen, mogelijk groter is dan de
Hoge Raad in concrete zaken lijkt aan te nemen. Dit zou ruimte bieden voor
effectievere inzet. Nog afgezien daarvan is het in ieder geval mogelijk om
uitingen waarmee louter wordt beoogd haat te zaaien of te discrimineren, strafrechtelijk
te vervolgen.Ondanks de opdracht om bewijs inzake de subjectieve bedoeling van de dader
te leveren, is ook een geslaagde vervolging wegens overtreding van artikel
147 Sr geenszins ondenkbaar. De strafbaarstelling wordt namelijk vervuld op
het moment dat een persoon die zich godslasterlijk uitlaat, aangeeft hiermee
doelbewust het godsbeeld van een bepaalde religie te willen vernederen.Los van de overwegingen met betrekking tot de toepassing van de verschillende
strafbepalingen, is het kabinet van mening dat de strafbaarstelling van godslastering
een zelfstandige plaats toekomt in het strafrechtelijke instrumentarium voor
de aanpak van uitingsdelicten, naast de strafbepalingen inzake discriminatie.
Strafbepalingen in het Wetboek van Strafrecht ontlenen hun bestaansrecht niet
aan het aantal malen dat zij worden gebruikt. Een strafbaarstelling heeft
een belangrijke normstellende functie, die in het geval van artikel 147 Sr
uitdrukt dat het in het belang van onze samenleving is om rekening te houden
met het gegeven dat mensen niet alleen ernstig gekwetst kunnen worden door
iets over henzelf te zeggen, maar ook over wat hun heilig is. In deze zin
is de strafbaarstelling van godslastering te beschouwen als het sluitstuk
op de bescherming die artikel 137c e.v. Sr bieden op het terrein van de belediging
van groepen mensen.3. Het beleid en de praktijk van de (strafrechtelijke)
aanpak van grievende uitingenIn het voorgaande is ingegaan op juridische vragen rond de strafbepalingen
in het Wetboek van Strafrecht. In het vervolg van deze reactie komt het beleid
aan de orde ten aanzien van de verschijnselen waarop deze strafbepalingen
zien.Uitgangspunt van dat beleid is uiteraard niet de beschikbaarheid van een
juridisch instrumentarium, maar de vraag welke maatschappelijke problemen
zich voordoen en wat de rol van de overheid daarin is. Naar de aard daarvan
wordt dan bezien welke middelen worden ingezet. Hoewel het strafrecht op het
onderhavige terrein ultimum remedium is, wordt
de strafrechtelijke aanpak hier wel als eerste behandeld. Daarna wordt aangegeven
welke andere middelen worden ingezet, en voor individuele burgers of belangengroepen
beschikbaar zijn. 3.1 De strafrechtelijke aanpakIn het rapport wijzen de onderzoekers in het bijzonder op de gevaren van
een nalatend overheidsoptreden tegen haatuitingen wegens godsdienst, maar
die gevaren gelden zonder meer ook voor de andere vormen van grievende uitingen:
te denken valt aan discriminatie op grond van ras of seksuele gerichtheid.
Het uitblijven van een reactie van de kant van de overheid op krenkingen kan
een gevoel van achtergesteldheid teweeg brengen dat afbreuk doet aan de intenties
van het gelijkheidsbeginsel. Maar het kan ook de indruk wekken dat de overheid
machteloos staat, en daarmee aanleiding zijn tot eigenrichting. Het strafrecht
heeft daarom zeker een rol, al moet gewaakt worden tegen te hoog gespannen
verwachtingen. De inzet van het strafrecht alleen kan problemen en spanningen
in de samenleving niet oplossen. Maar het levert wel een bijdrage, onder meer
doordat het duidelijke grenzen stelt en in zijn toepassing zichtbaar maakt,
en doordat het slachtoffers laat zien dat de overheid aan hun kant staat.De onderzoekers stellen dat er alle reden is om in ieder geval de «bovenlaag»
van haatuitingen, dat wil zeggen die welke – vaak bij herhaling –
slechts worden gedaan met het oogmerk om anderen ernstig te grieven en geen
enkele functie vervullen in het maatschappelijke debat, strafrechtelijk aan
te pakken. Zij wijzen daarbij in het bijzonder op de talloze, soms zeer grove
uitingen van haat die te vinden zijn op het internet. Tegelijkertijd waarschuwen
zij voor het gevaar van «overpolicing»: het excessief gebruik
van het strafrecht om de rust in de samenleving te bewaren, kan juist zorgen
voor onrust en leiden tot stigmatisering van daders en slachtoffers.Het kabinet onderschrijft de zorgen van de onderzoekers, maar constateert
ook dat de afgelopen jaren op het terrein van bestrijding van haatzaaien en
radicalisering reeds veel in gang is gezet. De analyse in het rapport vormt
een ondersteuning van het voornemen van het kabinet om de aanpak van discriminatie,
haatzaaien en radicalisering verder te intensiveren.Het beleidskaderTegen grievende uitingen wordt opgetreden onder verschillende noemers.
Twee daarvan zijn hier in het bijzonder van belang. De eerste is de aanpak
van discriminatie, de tweede de aanpak van radicalisering.Het strafrechtelijke optreden tegen discriminatie wordt concreet vormgegeven
door de Aanwijzing Discriminatie van het Openbaar Ministerie (Stcrt 2003,
61).Uitgangspunt is, dat een actief opsporings- en vervolgingsbeleid gevoerd
wordt tegen discriminatie. Slechts in uitzonderingsgevallen zal van een strafrechtelijke
reactie kunnen worden afgezien. Deze duidelijke lijn wordt bevestigd in het
meerjarenplan Perspectief op 2010, waarin het
OM de strafrechtelijke aanpak van discriminatie tot prioriteit benoemt: «Voorwaarde
voor het kunnen integreren van minderheden is dat er voldoende mogelijkheid
bestaat voor participatie in de samenleving. Het is dan belangrijk op te treden
tegen discriminatie die deze participatie bemoeilijkt, zoals wanneer de toegang
tot de arbeidsmarkt wordt belemmerd. Maar evenzeer is optreden vereist als
minderheden zich zélf schuldig maken aan discriminatie. Artikel 1 van
de Grondwet geldt voor iedereen. Nu de samenleving tendeert naar een grotere
culturele verscheidenheid, is het zaak des te meer alert te zijn op de bescherming
van bevolkingsgroepen tegen discriminatie. Het OM zal hier, uiteraard samen
met de politie en andere partners, een sterker accent op leggen.» Ten aanzien van discriminatie en haatuitingen geldt een eenduidig vervolgingsbeleid.
In de Aanwijzing Discriminatie van het College van procureurs-generaal wordt
ten aanzien van de vervolging van discriminatie, waaronder ook de strafbepaling
van artikel 137d Sr inzake het aanzetten tot haat valt, strafrechtelijke vervolging
als uitgangspunt gesteld. Bij overtreding van de discriminatiebepalingen zal
indien de zaak bewijsbaar en de verdachte strafbaar is, altijd een strafrechtelijke
reactie volgen (dagvaarding of transactie), gelet op de negatieve werking
bij onvoldoende handhaving en de voorbeeldfunctie die van een strafvervolging
uitgaat. In deze zaken wordt derhalve op voorhand aangenomen dat vervolging
opportuun is. Het kabinet acht rechtshandhaving door strafrechtelijk optreden
tegen haatuitingen geboden.De lijnen waarlangs onder de noemer van het tegengaan van radicalisering
strafrechtelijk wordt opgetreden tegen grievende uitingen, zijn uitgezet in
de nota’s «Radicalisme en radicalisering» (Kamerstukken
II 2004/05, 29 754, nr. 26) en «Lokale en justitiële
aanpak van radicalisme en radicalisering» (Kamerstukken II 2005/06,
29 754, nr. 30), alsmede in de voortgangsrapportages over de bestrijding
van terrorisme (zie voor de meest recente voortgangsrapportage Kamerstukken
II 2006/07, 29 754, nr. 100). Speciale aandacht gaat daarbij uit
naar haatzaaien, al dan niet via de media of internet. Op dit terrein vindt
een intensivering van de opsporing plaats doordat, in het kader van de aanpak
van cybercrime in het algemeen, de capaciteit bij de politie wordt uitgebreid
en doordat, in het kader van de bestrijding van discriminatie, initiatieven
worden ondersteund om te komen tot meldpunten. Wat betreft de vervolging kan
verwezen worden naar bovenvermeld beleid ten aanzien van discriminatie. Een
specifiek op het tegengaan van radicalisering gericht instrument voor het
bestrijden van haatzaaien, is de mogelijkheid tot het opleggen van een verbod
op de uitoefening van bepaalde beroepen bij het plegen van uitingsdelicten,
zoals opgenomen in het wetsvoorstel tot Partiële wijziging van het Wetboek
van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten.De praktijkBelangrijke aandachtspunten zijn de melding (al dan niet in de vorm van
een aangifte) en de opvolging daarvan. Slachtoffers van discriminatoire incidenten
doen niet altijd aangifte, noch doen ze altijd melding van hun klacht bij
een meldpunt. Op dat laatste wordt hieronder nader ingegaan; het doen van
aangifte wordt vooral bevorderd door op de aangiften die gedaan worden adequaat
en zichtbaar te reageren. De politie heeft in dit verband een belangrijke
rol. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat hun aangifte of melding van
discriminatie door de politie wordt opgenomen (zie ook het coalitieakkoord
van februari 2007), en dat er vervolgens op een juiste wijze een voortzetting
aan wordt gegeven.Concrete maatregelen waarmee de prioriteitstelling ten aanzien van discriminatie
wordt geëffectueerd zijn de inrichting van steunpunten discriminatie
(met een gespecialiseerde officier van justitie) bij 11 regioparketten en
de bevordering van de deskundigheid van officieren van justitie en beleidsmedewerkers.
Hierbij speelt het Landelijk Expertise Centrum Discriminatie van het Openbaar
Ministerie een rol. Dit heeft o.a. een Handboek Discriminatie opgesteld, dat
is verspreid onder alle arrondissements- en ressortsparketten en onder alle
politiekorpsen in Nederland. Ook is een specifieke opleiding voor officieren
van justitie, advocaten-generaal en parketmedewerkers in ontwikkeling.Daarnaast hebben de minister van Justitie en de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties in het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2007
afgesproken de ketensamenwerking in de aanpak van discriminatie
te stimuleren. Daartoe heeft op 7 juni 2007 de Conferentie Gezamenlijke
Aanpak Discriminatie plaatsgevonden. Verschillende ketenpartners spraken over
hoe de partijen discriminatie de komende periode willen aanpakken. Gemeenten,
Openbaar Ministerie, politie, Commissie Gelijke Behandeling en antidiscriminatievoorzieningen
werken met ingang van 2008 samen in een actieve lokale aanpak van discriminatie.
De uitkomsten van de conferentie zijn te vinden op www.justitie.nl/discriminatie.De in het rapport op basis van secundaire bronnen gesignaleerde discrepantie
tussen de door het MDI getelde mogelijk strafbare uitingen (in 2004 2247)
en het aantal bij het OM ingeboekte internetsites (in 2003 en 2004 elk vier
zaken) is voor het OM aanleiding geweest het beleid verder aan te scherpen.
Om de gesignaleerde knelpunten aan te pakken heeft een intensivering plaatsgevonden
in de samenwerking tussen Openbaar Ministerie, politie en het Meldpunt Discriminatie
Internet. Daarnaast wordt de registratie verbeterd, zowel bij de politie als
het OM. In het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2007 is afgesproken dat
de politie een criminaliteitsbeeld discriminatie opstelt. Dit behelst tevens
de commune delicten met een discriminatoire achtergrond. De politie dient
dit criminaliteitsbeeld regelmatig te delen met OM, gemeenten en andere relevante
partners (zoals ADB’s) opdat problemen adequaat kunnen worden aangepakt.Bijzondere casus: grievende uitingen op internetVermeld werd al dat het rapport specifiek ingaat op de vaak grove wijze
waarop op internet grievende uitingen worden gedaan. Het kabinet onderkent
het belang van het bestrijden daarvan, en er is de afgelopen jaren dan ook
al veel in gang gezet om dit vorm te geven:– Er vindt monitoring plaats van het Internet. Daaronder wordt verstaan:
het op structurele en systematische wijze volgen van jihadistische uitingen
en gedragingen op het internet waarmee inzicht wordt verkregen ten behoeve
van beleidsvorming en -evaluatie, zonder gebruik te maken van bijzondere bevoegdheden.– Er vindt surveillance op het Internet
plaats. Dit behelst het op structurele en systematische wijze zoeken naar
en gericht volgen van (o.a.) terroristische en radicale sites, activiteiten,
jihadistische geschriften, personen en groepen ten behoeve van een keuze of
operationele maatregelen getroffen moeten worden en zo ja, welke maatregelen
het meest wenselijk zijn.– Momenteel wordt door de Nationale Infrastructuur tegen Cyber Crime
(NICC) een notice and take down systematiek uitgewerkt
waarbij in een apart deelonderzoek specifieke aandacht wordt besteed aan «haatzaai-sites».– Sinds 1 maart jl. is de vernieuwde overheidssite van het Meldpunt Cyber Crime online. Hierop kunnen behalve kinderpornografische
uitingen tevens radicale en terroristische uitingen op het Internet gemeld
worden. Doel van het meldpunt is het verkrijgen van zicht op aard en omvang
van dit type meldingen ten behoeve van beleidsmaatregelen. Daarnaast kunnen
de meldingen tevens aanleiding zijn voor een strafrechtelijk onderzoek of
een «notice and take down».De aanpak van «internetcriminaliteit» vergt een specifieke
benadering. Grondbeginsel is dat providers hun verantwoordelijkheid dienen
te blijven nemen en voort moeten gaan op de ingeslagen weg. Het modereren
van sites, berichten (laten) verwijderen of sites uit de lucht halen is en
blijft van wezenlijk belang. Omdat de politie een beperkte capaciteit heeft,
dient verder het toezicht van «internetwatchdogs» gestimuleerd te worden. Om deze reden subsidiëren de minister
van Justitie en de minister voor Wonen, Wijken en Integratie het Meldpunt
Discriminatie Internet. 3.2 Het benutten van andere mogelijkheden voor bestrijding
van haatuitingenDe discussie over de aanpak van godslastering en haatuitingen kan nog
in een ander perspectief geplaatst worden, namelijk de vraag of het primair
een taak van de overheid is om bescherming te bieden tegen uitingsdelicten,
of dat de samenleving gebaat is met een grotere eigen weerbaarheid. Dit kabinet
kiest voor een samenleving waarin de burger zelf ook een actieve rol vervult.
Het coalitieakkoord waarop dit kabinet berust drukt dat streven als volgt
uit: «De overheid zal mensen daartoe mobiliseren, verbinden, ondersteunen
en toerusten om hun verantwoordelijkheid voor hun eigen leven en de samenleving
in al zijn verscheidenheid vorm te geven».Ten aanzien van de uitingsdelicten waar het hier om gaat is dat expliciet
aan de orde. Juist omdat hier sprake is van een spanning tussen fundamentele
rechten (in het bijzonder vrijheid van meningsuiting versus het recht op non-discriminatie)
ligt het voor de hand dat burgers ook zelf hun rechten bewaken. De afweging
tussen grondrechten dient primair in een maatschappelijke discussie plaats
te vinden en niet geheel aan de overheid overgelaten te worden (zie ook de
eerder genoemde nota grondrechten in een pluriforme samenleving).Het kabinet ziet voor de overheid in deze een stimulerende en faciliterende
rol. Het richt zich hierbij vooral op (1) het bestrijden van discriminatie
en (2) het versterken van de weerbaarheid van burgers tegen tendensen van
radicalisering en polarisering.Bestrijding van discriminatieHet bestrijden van discriminatie is door het kabinet aangemerkt als speerpunt
van beleid. Hierbij gaat het met name om het tegengaan van discriminatie op
de arbeidsmarkt, maar ook andere vormen van discriminatie (bijvoorbeeld in
het uitgaansleven) zullen bestreden worden.Het kabinet streeft naar een landelijk dekkend netwerk van antidiscriminatie-voorzieningen.
Deze moeten voorzien in de ondersteuning van slachtoffers en de registratie
van klachten over discriminatie op alle terreinen in de samenleving en op
alle gronden: ras, religie, homoseksuele gerichtheid, leeftijd, handicap,
geslacht, nationaliteit etc. Hiermee is het mogelijk doelmatig professionele
ondersteuning te bieden, waarbij het een voorwaarde is dat deze voorzieningen
laagdrempelig en toegankelijk zijn voor een ieder die zich gediscrimineerd
voelt. Voor uitbreiding van deze voorzieningen stelt het kabinet sinds 2006
jaarlijks 6 miljoen euro beschikbaar. Momenteel is een wet in voorbereiding
om gemeenten te verplichten hun burgers toegang te bieden tot een antidiscriminatievoorziening.
Deze wet zal naar verwachting medio 2008 in werking treden. In het kader een
overbruggingsmaatregel voor 2006 en 2007 zijn reeds belangrijke stappen gezet
voor de totstandkoming van een landelijk dekkend netwerk; hiertoe heeft de
minister voor Wonen, Wijken en Integratie convenanten afgesloten met gemeenten
en provincies. Op verzoek van de Tweede Kamer zal bij de inwerkingtreding
van de wet een publiciteitscampagne worden gelanceerd om burgers te informeren
over de mogelijkheden voor melding van discriminatie.In hun rapport wijzen de onderzoekers op de mogelijkheid om (via media
en politiek) weerwoord te leveren dan wel in specifieke gevallen via civiele
actie de grens aan te geven. Het kabinet werkt impliciet langs deze lijnen
door zijn steun aan minderheden- en moslimorganisaties om hun achterban te
mobiliseren om actiever aan de publieke discussie deel te nemen. Een voorbeeld
is de reeks debatten, georganiseerd door het Landelijk Overlegorgaan
Minderheden (LOM), over rol van de media ten aanzien van beeldvorming over
allochtonen. Een ander voorbeeld is het project Ahlan, uitgevoerd door de
website Maroc.nl, om moslimjongeren te stimuleren deel te nemen aan het politieke
debat, zelf journalistiek werk te verrichten en mee te werken aan oplossingen
voor de uitdagingen waarmee ze zich geconfronteerd zien, waaronder ervaringen
van discriminatie en uitsluiting.Ook waar sprake is van normschendingen die duidelijk over de grens gaan,
kunnen burgers een rol spelen. Het ontstaan van meldpunten voor diverse vormen
van discriminatie is daarvan een voorbeeld. Die meldpunten zijn vaak in staat
om langs andere dan de strafrechtelijke weg een einde te maken aan grievende
uitingen; als stok achter de deur hebben ze in laatste instantie als functie
het initiëren van een strafrechtelijke ingreep. De onderzoekers geven
hun voorkeur aan voor een landelijk islamitisch discriminatiemeldpunt. Het
kabinet meent echter dat het onverstandig is een bevolkingsgroep of vorm van
discriminatie apart te stellen. Beter is het alle bevolkingsgroepen te betrekken
bij de algemene strijd tegen discriminatie – op welke grond dan ook –
en anderzijds de expertise van antidiscriminatievoorzieningen breed te laten
ontwikkelen.Weerbaarheid tegen polarisatie en radicaliseringDe onderzoekers wijzen op het belang van het versterken van de weerbaarheid
van specifieke bevolkingsgroepen tegen haatzaaien en discriminatie. Het kabinet
deelt deze overtuiging. Ondersteuning hiervan valt binnen het bredere beleid
om burgers weerbaarder te maken tegen tendensen van polarisatie en radicalisering.Recent heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
het Actieplan polarisatie en radicalisering 2007–2011 aan de Tweede
Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2006/07, 29 754, nr. 103). Dit
plan beschrijft een reeks van acties op diverse beleidsterreinen (onderwijs,
werkgelegenheid, integratie, jeugdbeleid, strafrecht etc.) om ernstige tendensen
van polarisatie en radicalisering te voorkomen, in een vroeg stadium te herkennen
en effectief tegen te gaan. Uitgangspunt is hierbij ondersteuning van de lokale
aanpak en samenwerking met gemeenten en maatschappelijke partners.In het Actieplan zijn diverse acties opgenomen om het democratisch bewustzijn
van met name jongeren te versterken, om de kennis van verschillende culturen
en religies beter over te brengen in het onderwijs, en om discriminatie en
anti-democratische uitingen tegen te gaan. Dergelijk extreme uitingen lijken
steeds meer deel uit te maken van de dominante jeugdcultuur binnen verschillende
groepen. Vooral op het internet lijkt er geen grens aan wat jongeren te berde
denken te kunnen brengen. Eerst verantwoordelijken zijn hier de ouders. Het
kabinet wil via onderwijs, inburgeringtrajecten en opvoedingsondersteuning
ouders betrekken bij de maatschappij en bij de ontwikkeling van hun kinderen.Maar ook anderen kunnen een bijdrage leveren. Het kabinet wil bestuurders,
professionals en eerstelijnswerkers (docenten, jeugdwerkers, politie etc.)
ondersteunen bij het bieden van een weerwoord tegen intolerant en anti-democratische
uitingen. Ook beheerders van websites hebben hierin een verantwoordelijkheid.
Zij kunnen deze nemen – en doen dat ook – door extreme uitingen
van de site te verwijderen en disclaimers te plaatsen bij uitingen die de
grens van het toelaatbare raken. Tevens stelt een aantal beheerders zich actief
op door deel te nemen aan lokale en nationale projecten ter versterking van
de weerbaarheid van (met name moslim)jongeren tegen radicale invloeden. Zo
werken diverse, door jongeren veelbezochte, webfora aan een website om jongeren
alternatieve informatie aan te reiken over het leven als moslim
in het Westen. De minister voor Wonen, Wijken en Integratie ondersteunt dit.Ter verdere uitwerking van het Actieplan polarisatie en radicalisering
2007–2011 zal jaarlijks een operationeel plan worden opgesteld. In november
2007 zal de Tweede Kamer het operationeel plan voor het jaar 2008 ontvangen.In bredere zin wil het kabinet aangegeven de interculturele dialoog versterken.
Meer in het bijzonder wil het een breed debat stimuleren over de positie van
de Islam in Nederland (zie in dit verband ook de kabinetsreactie op het WRR-rapport «Dynamiek
in islamitisch activisme», Kamerstukken II, 30 800 VI, nr. 115).
Uitgangspunt hierbij is dat mensen met verschillende culturele en religieuze
achtergronden op basis van wederzijds respect met elkaar spreken over hun
gezamenlijke belangen én over de onderwerpen waarover diep verschil
van mening bestaat.Ook op internationaal terrein vindt deze discussie plaats. Nederland zal
bij het internationaal jaar van de Interculturele Dialoog een belangrijke
rol spelen. Daarnaast ondersteunt Nederland het initiatief van de Verenigde
Naties om in het kader van de «Alliantie der beschavingen» wereldwijd
de interculturele dialoog te stimuleren.4. ConclusieHet kabinet zet een veelheid van instrumenten in om de aanpak van discriminatie,
haatzaaien en radicalisering verder te intensiveren. De noodzaak daartoe wordt
door de analyse van het WODC-rapport «Godslastering, discriminerende
uitingen wegens godsdienst en haatuitingen» nog eens onderstreept.De actie van het kabinet verloopt langs twee lijnen: het stimuleren, ondersteunen,
faciliteren en versterken van initiatieven die in de samenleving genomen worden,
en het bevorderen van de strafrechtelijke bestrijding van haatuitingen. Het
eerste gebeurt onder andere door het uitbreiden van de anti-discriminatievoorzieningen,
het ondersteunen van de verschillende meldpunten en het bevorderen van het
maatschappelijk debat. Bij het tweede gaat het om de intensivering van opsporing
en vervolging. Het is van groot belang dat wordt opgetreden tegen de bovenlaag
van kwetsende uitingen. Uitingen waarmee wordt beoogd haat te zaaien, te discrimineren
of anderen in de samenleving ernstig te kwetsen, moeten met kracht worden
bestreden. Het beleid van het Openbaar ministerie is hier nadrukkelijk op
gericht. In de visie van het kabinet is het niet nodig om te komen tot uitbreiding
van het strafrechtelijke instrumentarium, maar is er ook zeker geen reden
om dit in te perken. De strafbaarstelling van godslastering komt in het strafrechtelijke
instrumentarium een plaats toe, naast andere uitingsdelicten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31200-VI-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl