Mediation in het rechtsbestel; Verslag schriftelijk overleg over de brief van de Minister van Justitie van 19 april 2004 (Kamerstuk 29528, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29528, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-09-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29528 nr. 2

15-09-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI VRAGEN EN OPMERKINGEN1. Algemeen2. Maatregelen om de toepassing van mediation verder te
bevorderen 2.1. Informatievoorziening2.2. Doorverwijzing naar mediation vanuit de gerechten2.3. Tijdelijke stimuleringsregeling na verwijzing door
de rechter2.4. Borging kwaliteit3. Financiële gevolgen4. Overige opmerkingenII ANTWOORDInleiding1. AlgemeenVraag naar de resultaten van verschillende andere onderzoekenEuropese richtlijn inzake mediationVerhouding mediation en toegang tot de rechterInvloed mediation op de werklast van de RM2. Maatregelen om de toepassing van mediation te bevorderenDoorverwijzing naar mediation vanuit de gerechtenMediation in het strafrechtTijdelijke stimuleringsbijdrage na verwijzing door de
rechterBorging kwaliteit3. Financiële gevolgen4. Overige opmerkingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29528Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 528Mediation en het rechtsbestelnr. 2VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 15 september 2004Binnen de vaste commissie voor Justitie1 hebben
enkele fracties de behoefte over de brief van de minister van Justitie van
19 april 2004 (29 528, nr. 1) betreffende mediation en het rechtsbestel
enkele vragen aan de minister voor te leggen.Bij brief van 14 september 2004 heeft de minister deze beantwoord.Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De Pater-van der MeerDe griffier van de commissie,CoenenI VRAGEN EN OPMERKINGEN1. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de inhoud van de brief van 19 april 2004 over mediation in het rechtsbestel.
Genoemde leden zien grote mogelijkheden in dit instrument om het overbelaste
rechtsbestel te ontlasten. Voorwaarde voor hen is wel dat de burger op geen
enkele manier zal worden belemmerd maar juist beter wordt voorzien in de manieren
van geschillenbeslechting.Zij moedigen de minister aan om het instrument van mediation nader uit
te werken. Het is een goede zaak dat er gezocht wordt naar oplossingen om
tot geschilbeslechting te komen, zonder dat daar meteen de rechter voor aan
te pas moet komen. Toch wensen genoemde leden op te merken dat bij het toepassen
van het instrument van mediation onderscheid moet worden gemaakt naar het
rechtsgebied. Mediation ligt het meest voor de hand binnen rechtsgebieden
waarbij burgers tegenover elkaar staan.Natuurlijk, in sommige gevallen kan mediation ook een uitkomst bieden
bij belastinggeschillen, binnen het strafprocesrecht of binnen het bestuursrecht.
De leden van de CDA-fractie wijzen mediation in deze gevallen ook niet principieel
af. Maar voorzichtigheid is geboden, het gaat hier wel over zaken waarbij
de overheid tegenover de burger staat.Genoemde leden vragen de minister of dit niet rechtsgebieden zijn, waarbij
het recht (de wet en jurisprudentie)onverkort moet worden toegepast. Niet
alleen ter bescherming van de burger ten opzichte van de – in sommige
ogen – almachtige staat, maar ook omdat een bemiddeling tussen partijen
ogenschijnlijk kan leiden tot het sluiten van een «deal» buiten
de straf- of belastingwet om. Kan de minister inzicht geven in zijn standpunt
hieromtrent?De minister geeft in zijn brief aan dat wanneer de resultaten van het
lopende WODC onderzoek naar de geschillenbeslechtingsdelta beschikbaar zijn,
bezien zal worden in hoeverre een ruimer toepassingsbereik/hogere dekkingsgraad
van deze vormen van alternative dispute resolution (ADR)wenselijk respectievelijk
realiseerbaar is. Op welke termijn denkt de minister dat deze resultaten beschikbaar
zijn?Daarnaast geeft de minister aan een herziening van het arbitragerecht
te concipiëren. De leden van de CDA-fractie vragen wanneer deze herziening
plaatsvindt en op welke wijze dit zal gebeuren.De minister vermeldt dat de Europese Commissie onlangs een conceptrichtlijn
heeft gepresenteerd die tot doel heeft de toegang tot het recht te vergemakkelijken
door de toepassing van mediation in burgerlijke- en handelszaken te bevorderen.
De leden van de CDA-fractie vrezen dat deze richtlijn niet op korte termijn
in werking zal treden. Wat is de verwachte inwerkingtredingdatum en welke
initiatieven onderneemt de minister om voortvarendheid te betrachten?De minister geeft aan dat twee van de drie fasen van fundamentele herbezinning
op het burgerlijk procesrecht zijn afgerond en dat in de derde fase de onderzoekers
mede op basis van de reacties op het rapport «Een nieuwe balans»,
tot meer concrete voorstellen komen. Wanneer kunnen deze leden deze concrete
voorstellen verwachten?De leden van de CDA-fractie vragen wanneer zij de resultaten van het initiatief
van het Centrum voor Aansprakelijkheidsrecht van de Universiteit van Tilburg
kunnen verwachten. Daarnaast geeft de minister aan dat bij personenschade
waarbij sprake is van ingrijpende emotionele gebeurtenissen, de juristen meer
oog moeten hebben voor de belangen van benadeelden door sneller duidelijkheid,
erkenning en genoegdoening te geven en minder vast te houden aan juridische
concepten zoals individuele rechtvaardigheid en volledige schadevergoeding.
Zij achten het belangrijk dat er omtrent bovengenoemde gevallen duidelijke
richtlijnen worden gecreëerd waar de oordelende juristen
zich in die situaties aan moeten houden.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het standpunt van het kabinet over mediation en het rechtsbestel.Terecht merkt de minister op dat dit instrument de ruimte moet krijgen
om zich verder te ontwikkelen en te bewijzen. De resultaten van de diverse
experimenten zijn ook ronduit bemoedigend. Er wordt daarom een aantal concrete
beleidsinitiatieven voorgesteld waarmee de reeds ingeslagen weg wordt verbreed
en verbeterd. De minister geeft met het doorhakken van een aantal knopen en
het concreet beschikbaar stellen van aanvullend budget blijk van een dappere
vernieuwingsdrang wanneer het gaat om deze vorm van geschillenbeslechting.Het is van belang om conflicten niet onnodig te laten juridiseren en mediation
biedt daarvoor goede instrumenten. Is overigens al bekend op welke termijn
de resultaten van de lopende onderzoeken naar de twee andere vormen van ADR,
bindend advies en arbitrage, bekend zullen zijn?De leden van de PvdA-fractie juichen de verbreding en facilitering van
mediation toe. Wanneer worden de genoemde maatregelen geëvalueerd?Hoewel het niet de intentie van het kabinet is de toegang tot de rechtspraak
nog verder te beperken, blijft vooralsnog onduidelijk op welke wijze het kabinet
de vrije toegang wil blijven garanderen. Kan de minister nog iets concreter
ingaan op dit punt.Met de Raad voor de rechtsspraak wordt overlegd over de na te streven
doelen met betrekking tot mediation en doorverwijzing door de gerechten.Wordt de Kamer hierover ingelicht? Verder wordt niet geheel duidelijk
wat de invloed van mediation is op de capaciteit danwel de werklast van de
rechterlijke macht. Zullen hierover in de toekomst wel cijfers beschikbaar
komen zodat beoordeeld kan worden of mediation een effectief en efficiënt
middel is? Zo wordt bijvoorbeeld vermeld dat mediation in zaken die al onder
de rechter zijn gemiddeld 6,3 uren in beslag neemt. Is bekend hoe deze tijd
zich verhoudt met de tijd die gemoeid zou zijn geweest met het volledig afwikkelen
van zo'n zaak binnen de rechtbank?De minister vindt het van belang dat de overheid bepaalde stimulansen
geeft om effectief gebruik te kunnen maken van mediation. Wanneer mediation
een structurele plaats gaat innemen in het ons rechtsbestel is denkbaar dat
de overheid een verantwoordelijkheid op zich neemt. Hoe ziet de minister zijn
verantwoordelijkheid in deze?De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief van de minister van Justitie over mediation en het rechtsbestel.In deze brief geeft de minister aan welke plaats mediation volgens hem
in het rechtsbestel heeft en welke doelen hij hiermee wil realiseren.Vooral de doelstellingen om conflicten te dejuridiseren en de druk op
de rechtspraak te verminderen kunnen op de steun van deze leden rekenen.Maar ook het op de kwalitatief beste respectievelijk meest effectieve
wijze afdoen van conflicten wordt door deze leden onderschreven. Hoewel deze
leden derhalve positief staan tegenover het uitbreiden van het instrument
mediation in het rechtsbestel, zijn er nog wel een aantal vragen en opmerkingen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister over de plaats van mediation in relatie tot het
formele rechtssysteem. Zij benadrukken het belang van het investeren in methoden
en juridische instrumenten om burgers in staat te stellen op rationele wijze
hun onderlinge problemen op te lossen.Deze leden waarderen het standpunt van de minister dat de overheid stimuleert
dat het instrument mediation effectief door burgers gehanteerd kan worden
en voorkomt dat mediation verstarrend werkt. Alternatieve vormen van conflictoplossing
zijn naar het stellige oordeel van de aan het woord zijnde leden bijzonder
waardevol, daar zij ertoe bijdragen dat degenen die bij onderlinge
conflicten betrokken zijn zich ook tot op zekere hoogte «eigenaar»
voelen van die conflicten en zich verantwoordelijk voelen voor het onderling
oplossen van die conflicten, eventueel door tussenkomst van derden. In die
zin hebben zij in het recente verleden de instelling van small claims courtsbepleit,
waarin, naar het hen voorkomt, dit uitgangspunt ook verwoord is.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorliggende brief.Zij zijn voorstander van het optimaal benutten van de mogelijkheden van
mediation. Deze vorm van geschilbeslechting kan, in zaken die zich er voor
lenen, vaak de angel uit een conflict halen: men zoekt naar een voor beide
partijen acceptabele oplossing, waardoor een juridische loopgravenoorlog wordt
voorkomen. Mediation is volgens deze leden vooral geschikt voor zaken waarbij
partijen na afloop van hun geschil nog samen door één deur moeten
kunnen; te denken valt aan echtscheidingszaken waarbij een omgangsregeling
moet worden vastgesteld. Voorkomen moet echter worden dat mediation gaat dienen
als een verkapte vorm van privatisering van de rechtspraak, waarbij toegang
tot de rechter voor de burger onnodig wordt beperkt.De minister stelt in zijn brief dat het doorlopen van mediation in de
toekomst mogelijk een voorwaarde kan worden voor toegang tot de rechter. Hoe
stelt het de minister zich een dergelijke toegangseis voor? Bij welke type
zaken zou zo'n eis kunnen gaan gelden? Hoe verhoudt een dergelijke toegangseis
zich tot het de toegang tot de rechter die o.a. gegarandeerd wordt door artikel
17 Grondwet en artikel 6 EVRM?In een artikel in de Volkskrant van 13 mei 2004 geven enkele hoogleraren
Privaatrecht van de Universiteit van Amsterdam aan dat mediation op bepaalde
rechtsgebieden geen vervanging voor rechtspraak kan vormen.Zo is het privaatrecht in beginsel gericht op het herstellen of tot stand
brengen van een rechtmatige situatie en niet op het tot stand brengen van
een voor beide partijen aanvaardbaresituatie. De burger die in zijn recht
staat, hoeft in beginsel geen water bij de wijn te doen. Wat is de visie van
de minister op deze kwestie: in hoeverre is het de bedoeling om de rechterlijke
beslissingen geleidelijk aan te vervangen door het oordeel van de mediators,
zo vragen de leden van de fractie van D66. Zal een burger ook in de toekomst
steeds kunnen rekenen op (betaalbare)toegang tot een rechter en een advocaat,
ook wanneer mediation een ingeburgerde vorm van conflictbeëindiging is
geworden?Ook de Consumentenbond pleit voor behoud van toegankelijke rechtspraak.Mediation kan een aanvulling vormen op de huidige mogelijkheden voor geschilbeslechting,
maar vormt geen vervanging. De drempel om de rechter in te schakelen mag volgens
de Bond niet worden verhoogd, de burger moet altijd kunnen blijven kiezen
voor het inschakelen van de gewone rechter. Volgens de Bond is de drempel
voor het inschakelen van de rechter ook nu al vaak te hoog, omdat de procesgang
ingewikkeld is, lang duurt en hoge kosten met zich mee brengt. Wat is de reactie
van de minister op deze kanttekeningen van de Consumentenbond?Verwacht de minister dat grootschaliger toepassing van mediation er ook
daadwerkelijk toe zal leiden dat reguliere rechtszaken sneller zullen kunnen
worden afgehandeld?2. Maatregelen om de toepassing van mediation verder te
bevorderen 2.1. InformatievoorzieningDe bedoeling is dat de informatievoorziening over mediation vergroot wordt,
aldus de leden van de PvdA-fractie. Daartoe worden burgers en instellingen
in algemene zin geïnformeerd over de mogelijkheden van mediation.
Gezien het groeiende aantal beroepsorganisaties op het gebied van mediation
en de uiteenlopende kwalitatieve eisen, rijst de vraag of in de informatievoorziening
ook wordt gewezen de mogelijke kwalitatieve diversiteit van aanbod en hoe
zij daarin een goede, betrouwbare mediator kunnen vinden.De minister kiest voor de komende jaren voor het ontwikkelen van positieve
prikkels, maar kan zich voorstellen dat op termijn op bepaalde terreinen nadere
voorwaarden worden verbonden aan de toegang tot de rechter. Kan minister toelichten
welke terreinen en mogelijke voorwaarden hiervoor mogelijk in aanmerking komen?
Mediation zou ook een rol kunnen vervullen bij deze voorwaarden. Maar de kern
van mediation is vrijwilligheid van beide partijen. Wil de minister aangeven
hoe hij deze kern van vrijwilligheid intact kan laten wanneer het een voorwaarde
zou zijn tot de toegang naar de rechter? Overweegt de minister op termijn
het niet willen deelnemen aan bemiddeling op enigerlei wijze te bestraffen?2.2. Doorverwijzing naar mediation vanuit de gerechtenIn de toekomst - als de projectfase wordt beëindigd – zal het
rechters niet meer zijn toegestaan om ook op te treden als mediator. De leden
van de CDA-fractie vragen waarom een rechter niet tijdens zijn werkzame uren
bij de rechtbank als mediator kan optreden, maar dat de minister geen problemen
ziet als dezelfde rechter als mediator optreedt bij wijze van nevenfunctie.Gesteld wordt dat het zinvol kan zijn om partijen op mediation te wijzen,
ook al is een gerechtelijke procedure al gestart. De leden van de PvdA-fractie
delen deze opvatting. In welke fase worden partijen in een gerechtelijke procedure
gewezen op mediation? Wordt ook in hoger beroep gewezen op mediation?De minister is van mening dat rechters niet (meer)moeten kunnen optreden
als zuivere bemiddelaars. Deze leden delen die opvatting. Dat laat onverlet
dat deze leden er wel zeer sterk voor zouden voelen om de rechter wel op te
laten treden als een soort case-manager. Dit om te voorkomen dat eenmaal verwezen
zaken onnodig lang blijven «hangen» in een bemiddelingspoging.
Deelt de minister die opvatting en, zo ja, hoe wordt dat dan gerealiseerd?Denkbaar is dat mediation toegepast wordt bij kleine delicten binnen het
strafrecht met het oog op het sneller oplossen van een conflict dan binnen
ons huidig toegepast rechtssysteem. Is hiermee ervaring opgedaan? Zo ja, wat
waren de ervaringen en zo nee, is de minister bereid dit alsnog te betrekken
in onderzoeken? Kan de minister voorts enige informatie verschaffen over recente
berichten in de media dat ook de politie meer zal worden aangemoedigd om te
bemiddelen bij schadevergoeding als gevolg van het plegen van strafbare feiten?
Deze leden zouden dit overigens een goede zaak vinden. Ook het OM zou hierop
hebben aangedrongen via een Aanwijzing. Kan de minister hierover nadere informatie
verschaffen? Hoe verhoudt deze aanpak zich tot een project Herstelrecht dat
kennelijk onlangs is gestart binnen de politieregio Friesland? Wat is daarvan
de inhoud, wie betaalt dat en is het de bedoeling dat dit wordt verbreed tot
de gehele Nederlandse politie?Uit onderzoek blijkt dat consumenten voor kleinere zaken d.w.z. tot 2000
euro – niet gaan procederen. In hoeverre is mediation een behulpzaam
instrument bij deze «kleine» consumentengeschillen?De leden van de fractie van GroenLinks vragen de minister in hoeveel gevallen
hij inschat dat door «rijping» conflicten die al voor de gerechten
zijn aangebracht door tussenkomst van de rechter succesvol kunnen worden doorgewezen
naar mediators. 2.3. Tijdelijke stimuleringsregeling na verwijzing door
de rechterDe minister kondigt een tijdelijke stimuleringsbijdrage aan na verwijzing
door de rechter. De leden van de CDA-fractie hechten eraan dat in deze regeling
een duidelijke horizonbepaling wordt opgenomen. De vraag rijst namelijk of
genoemde maatregel wel effect sorteert? Het onderliggende probleem is dat
mensen die bewust voor een gang naar de rechter hebben gekozen, en hiervoor
al griffiegeld en advocatenkosten hebben betaald, niet snel geneigd zullen
zijn een mediator in de hand te nemen.Dit probleem blijft naar het oordeel van genoemde leden ook bestaan na
de aanloopfase. Zij verzoeken de minister om een reactie.Er wordt een tijdelijke stimuleringsbijdrage na verwijzing door de rechter
voorgesteld, aldus de leden van de PvdA-fractie. Onduidelijk is wat de duur
van de stimuleringsbijdrage is. De uitvoering van de tijdelijke stimuleringsmaatregelen
wordt in handen gelegd van de Raden voor rechtsbijstand. Toezicht op de uitvoering
en de uiteindelijke verantwoording blijft, veronderstellen deze leden, bij
de minister.De bemiddeling zal niet in alle gevallen succesvol zijn. Stel dat de bemiddeling
mislukt, wie zal de kosten moeten dragen? En wat heeft dat voor gevolgen voor
de kosten voor een toevoeging etc.?De leden van de VVD-fractie vragen de minister of hij het voorgestelde
bedrag van de tegemoetkoming voor partijen die kiezen voor mediation na doorverwijzing
van een rechter, dus ná het betalen van griffierecht en het maken van
kosten voor juridische bijstand van een advocaat, in verhouding vindt staan
tot die reeds gemaakte kosten.2.4. Borging kwaliteitDe leden van de CDA-fractie zijn het met de minister eens dat de beroepsgroep
zelf de kwaliteit moet borgen. De vraag rijst of een jonge beroepsgroep als
de mediators daartoe wel in staat is. De minister geeft aan dat het ministerie
zonodig een borgfunctie kan vervullen. Zou dat betekenen dat – indien
nodig – een wettelijk toezichtsapparaat wordt opgetuigd? Genoemde leden
vrezen dat daarmee het paard achter de wagen zal worden gespannen. Immers
het bevorderen van mediation werd noodzakelijk geacht om het justitiële
apparaat te ontlasten. Wat is de reactie van de minister hierop?De borging van de kwaliteit van mediation is vooral een taak van de beroepsgroep
zelf, aldus de leden van de PvdA-fractie. Om het gebruik van mediation te
vergroten, is het zaak dat voorzien wordt in een dekkende klachtenprocedure.
Waar kan men terecht met klachten over mediators, hoe verloopt een dergelijke
procedure en wat zijn de consequenties voor een mediator waarover regelmatig
geklaagd wordt?Voor een succesvolle doorverwijzing, dienen de gerechten te beschikken
over een lijst van kwalitatief goede en betrouwbare mediators. Is dat inmiddels
het geval? Wie draagt zorg voor de instandhouding van deze lijst?De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van het instrument mediation,
mits de kwaliteit van de mediator gegarandeerd blijft. Naar de mening van
deze leden lijken de NMI-eisen op het eerste gezicht te vrijblijvend en lijkt
de groep NMI-mediators te divers. Hoe kijkt de minister aan tegen het afschaffen
van het NMI-register en over te gaan op de eisen die de beroepsgroepen (advocaten,
notarissen, psychologen)zelf stellen?Is er iets voor te zeggen om een apart register van forensisch mediators
op te stellen? Is de minister van mening dat het gestelde uurtarief voldoende
is om de nagestreefde kwaliteit te waarborgen? Graag ontvangen deze leden
de visie van de minister hierop.Deze leden verwachten veel van het instrument mediation, mits er goede
kwaliteitseisen aan de mediators worden gesteld. De minister geeft aan dat
naast de eisen zoals opgesteld door het NMI, additionele eisen worden
gesteld, waaronder het hebben van juridische basiskennis. Acht de minister
deze eis niet volstrekt onvoldoende als men een hoge kwaliteit van mediation
voorstaat? Als mediaton een volwaardig alternatief voor de rechterlijke macht
moet worden om geschillen te beslechten, dan dienen aan de mediators toch
tamelijk hoge eisen te worden gesteld?3. Financiële gevolgenVoor 2005 is € 5,2 miljoen gereserveerd voor het opstarten voor
mediation, aldus de leden van de CDA-fractie. Een aantal van deze kosten,
bijvoorbeeld de kosten voor gespecialiseerde functionarissen/landelijk aansturing
en coördinatie, lijkt echter een structureel karakter te hebben.Is dat waar? Kan ook inzicht worden gegeven in de voorziene besparingen
voor het justitiële apparaat als gevolg van het inzetten van mediationinstrument?Op welke wijze gaat de minister erin voorzien dat minder draagkrachtigen
in het mediationtraject ten volle tot hun recht komen door het kunnen inschakelen
van professionele gesubsidieerde rechtsbijstand, zo vragen de leden van de
fractie van GroenLinks.Uitgangspunt van het kabinet is dat partijen de kosten voor mediation
zelf dragen. Voor minder draagkrachtigen zal een aparte regeling worden getroffen.
Kan de rechtzoekende er van uitgaan dat de kosten van de mediator niet hoger
zullen zijn dan de kosten van het voeren van een rechtszaak, zo vragen de
leden van de fractie van D66.Het risico bestaat dat de rechtzoekende na (een poging tot)mediation alsnog
een beroep doet op de rechter. Dan wordt de rechtsgang duurder in plaats van
goedkoper: bovenop de kosten van de rechtszaak komen de kosten van een (mislukte)mediation.
Hoe groot schat de minister de kans dat het bevorderen van mediation uiteindelijk
zal leiden tot hogere kosten voor de rechtsgang?Het kabinet geeft aan dat een goede informatievoorziening door instanties
als het Nederlands Mediation Instituut essentieel is voor het bevorderen van
mediation. Is de minister bereid om dergelijke voorlichtingsactiviteiten te
subsidiëren?4. Overige opmerkingenDe minister zal in de loop van 2004 verschillende maatregelen bekend maken
om het gebruik van mediaton de komende jaren verder te bevorderen. De leden
van de CDA-fractie vragen de minister om deze concrete beleidsmaatregelen
uiterlijk op Prinsjesdag aan de Kamer bekend te maken, zodat zij er dit najaar
over kunnen spreken.In de komende tijd zal Justitie kijken of er behoefte is aan meer ordening
en zonodig een brugfunctie vervullen. Wanneer zal de minister het resultaat
van deze behoeftepeiling aan de Kamer doen toekomen? Het lijkt de leden van
de PvdA-fractie voor de hand te liggen dat de maatregelen niet worden uitgevoerd
dan nadat de minister hierover een standpunt heeft ingenomen.Uit onderzoek van het NIPO blijkt dat ruim 1 miljoen Nederlanders regelmatig
overlast heeft van de buren. Circa 2,5 miljoen Nederlanders hebben soms overlast.
Zaak is om zeker hier niet onnodig te juridisering.Buurtbemiddeling is op dit terrein al succesvol gebleken. Deelt de minister
onze mening dat buurtbemiddelingsprojecten financieel gedragen moeten worden
door lokale instanties, maar dat de/een landelijke stimuleringsregeling zeer
van belang is voor de aanjaagfunctie? Wat is de stand van zaken met betrekking
tot zo'n stimuleringsregeling en hoe wordt de opgedane expertise landelijk
voor eenieder beschikbaar gesteld en gehouden?En zou de minister in overweging willen nemen om veel royaler dan nu gebeurt
partijen aan te moedigen gebruik te maken van artikel 96 Rv.?Zo'n gezamenlijke start van een procedure en ingang bij de rechter werkt volgens deze leden op zichzelf al dejuridiserend en conflictbeperkend.
Ook buurtbemiddelaars zouden prima kunnen helpen bij het op schrift stellen
van dat wat partijen (nog)verdeeld houdt.De leden van de VVD-fractie veronderstellen dat vooral mensen die werkzaam
zijn in juridische beroepsgroepen in eerste instantie (naast hun andere werkzaamheden)als
mediator optreden. Worden er regels opgesteld ten aanzien van belangenverstrengeling
die (later)kan ontstaan? Deze leden doelen dan op regels die voorkomen dat
een advocaat eerst als mediator optreedt, en later (mocht de poging tot mediation
zijn mislukt) als advocaat van een van die partijen voor de rechter. Of is
de minister van mening dat dit is toegestaan? Zo de minister aanleiding ziet
tot het formuleren van regels die de schijn van belangenverstrengeling moeten
tegengaan, wat moet dan de reikwijdte daarvan zijn? Mag bijvoorbeeld een advocaat,
die tevens mediator is, eerst bemiddelen in een huurgeschil als mediator om
vervolgens namens de eigenaar/verhuurder als advocaat op te treden in een
ondernemingsrechtelijke kwestie? Een andere vraag is of een notaris/mediator
na een echtscheiding voor een partij transacties met betrekking tot onroerend
goed mag behandelen, bijvoorbeeld verkoop van de voormalige echtelijke woning.Tot slot vragen de leden van de fractie van GroenLinks aan de minister
of hij zou kunnen voorzien in de bij deze leden prangend levende behoefte
aan een Nederlands synoniem voor de term mediation.II ANTWOORDInleidingBij brief en de notitie Mediation en het rechtsbestel van 19 april
jl. heb ik u mijn visie op de plaats en functie van mediation in het rechtsbestel
toegezonden en mijn concrete voornemens om het gebruik van dit instrument
in de komende jaren te bevorderen kenbaar gemaakt1.
Naar aanleiding daarvan hebben verschillende fracties van de vaste Kamercommissie
voor Justitie vragen en opmerkingen aan mij voorgelegd.2Ik dank de leden voor hun positieve en opbouwende inbreng. Ik ervaar de
vragen en opmerkingen als een ondersteuning van de door mij aangegeven koers
voor de komende jaren. Door middel van de beantwoording van de vragen geef
ik dan ook graag een nadere toelichting op het in de brief aangekondigde beleid.
Ik zal daarbij zoveel mogelijk de door leden gehanteerde indeling aanhouden.1. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie merken op dat bij de toepassing van het instrument
mediation onderscheid moet worden gemaakt naar rechtsgebied. Zij vragen een
nadere beschouwing met betrekking tot de toepassing van mediation in zaken
waarbij de overheid tegenover de burger staat en waarbij het recht (de wet
en jurisprudentie) onverkort moet worden toegepast.Ik ben het met deze leden eens dat het instrument mediation zich naar
zijn aard het meest lijkt te lenen voor civiele zaken, waarbij partijen voor
zover er geen dwingend recht aan de orde is de vrije beschikking hebben over
de in het geding zijnde belangen. Zoals ik al heb aangegeven in mijn brief
zie ik voor mediation niettemin wel degelijk toepassingsmogelijkheden in zaken
waarbij de overheid partij is, ook wanneer er geen discretionaire ruimte is.
Het resultaat van een mediation is immers in veel gevallen niet zozeer een
door onderhandeling tot stand gekomen compromis waarin beide partijen voor
een deel gelijk krijgen in hun juridische standpunt. Veeleer blijkt bij nader
inzien achter het in juridische termen vertaalde conflict een
heel ander conflict schuil te gaan, bijvoorbeeld veroorzaakt door gebrekkige
of verstoorde communicatie en/of de bejegening van een partij bij het proces
van besluitvorming. Daarnaast draait het conflict vaak om de vaststelling
van feiten, veroorzaakt door misverstanden. De daadwerkelijke oplossing voor
dát conflict is niet zozeer een op de wet gebaseerde uitspraak, maar
een op wederzijdse belangen gebaseerde en door beide partijen gedragen oplossing.
Aan de toepassing van de dwingendrechtelijke bepaling komt men dan eenvoudigweg
niet toe. Het beeld dat op die manier «deals» zouden worden gesloten
die strijdig kunnen zijn met de wet of jurisprudentie lijkt mij dan ook niet
juist. Overheidsorganen zouden aan dat laatste uiteraard nooit mogen meewerken.Dat bestuursrechtelijke geschillen in bovengenoemde zin zich goed lenen
voor mediation is ook gebleken uit de evaluatie van het project mediation
naast rechtspraak (WODC rapport, Ruimte voor mediation, Den Haag 2003). Overigens wil ik ervoor waken dat allerlei vormen
van communicatieverbetering en serviceverlening door (semi-)bestuursorganen
onder het begrip mediation worden gebracht. Daarmee dreigt het immers een
containerbegrip te worden en wordt mijns inziens afgedaan aan de specifieke
kwaliteiten van het instrument.Zoals ook aangegeven in mijn brief valt het strafrecht buiten het bereik
van de gedane voorstellen.Vraag naar de resultaten van verschillende andere onderzoekenIn antwoord op de vraag wanneer de resultaten van het onderzoek naar de
geschilbeslechtingsdelta beschikbaar zijn kan ik leden van de CDA-fractie
melden dat ik deze inmiddels bij brief van 9 juli jl. aan uw Kamer heb
gezonden1.De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de herziening van het arbitragerecht
zal plaatsvinden en op welke wijze dit zal gebeuren. Deze herziening betreft
een initiatief van prof. mr. A.J. van den Berg, die daartoe na overleg met
mijn ministerie andere deskundigen uit wetenschap en praktijk heeft benaderd
voor het gezamenlijk ontwikkelen van voorstellen tot verbetering van de wettelijke
regeling van arbitrage in boek 4 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
In november 2003 zijn de voorlopige bevindingen van de groep-Van den Berg
gepresenteerd en besproken in een drukbezochte vergadering van de Vereniging
voor procesrecht. Wanneer de groep zijn definitieve bevindingen, in de vorm
van een concept-wetsvoorstel met toelichting zal presenteren, is thans niet
bekend.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de resultaten van de
lopende onderzoeken naar de twee andere vormen van ADR, bindend advies en
arbitrage. Het betreft concreet één onderzoek naar de aard en
omvang van de praktijk van deze twee instrumenten in Nederland dat in december
2002 is afgerond. Dit onderzoek zal ik meewegen in mijn nog nader te bepalen
standpunt ten aanzien van deze twee vormen van conflictoplossing.De leden van de CDA-fractie wensen te vernemen wanneer zij concrete voorstellen
kunnen verwachten uit het onderzoek fundamentele herbezinning op het burgerlijk
procesrecht. Zij vragen dit naar aanleiding van het feit dat ik in mijn brief
had aangegeven dat twee van de drie fasen van dit onderzoek zijn afgerond
en dat in de derde fase de onderzoekers mede op basis van de reacties op het
rapport «Een nieuwe balans», tot meer concrete voorstellen komen.
Onlangs hebben de onderzoekers mij een voortgangsverslag van de tweede fase
gezonden. Dit verslag wordt een dezer dagen door mij aan de Kamer gezonden.
Tegen de zomer van 2005 zijn de concrete voorstellen te verwachten
waarmee de derde fase wordt afgesloten.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie wanneer de resultaten
van het initiatief van het Centrum voor Aansprakelijkheidsrecht van de Universiteit
van Tilburg zijn te verwachten, kan ik melden dat eind 2004 een tussenrapportage
zal worden opgesteld en dat de projectgroep verwacht de zomer van 2005 gereed
te zijn. Voor uitgebreide informatie over deze projectgroep verwijs ik naar
paragraaf 2 van de brief die ik op 18 juni 20041 aan uw Kamer heb gezonden.De leden van de CDA-fractie merkten ook op dat ik in mijn brief heb aangegeven
dat bij personenschade, waarbij sprake is van ingrijpende emotionele gebeurtenissen,
de juristen meer oog moeten hebben voor de belangen van benadeelden door sneller
duidelijkheid, erkenning en genoegdoening te geven en minder vast moeten houden
aan juridische concepten zoals individuele rechtvaardigheid en volledige schadevergoeding.
Met deze opmerking heb ik beoogd aan te geven dat een trage schaderegeling
voor een belangrijk deel zijn oorzaak vindt in de wijze waarop partijen zich
tegen over elkaar gedragen. De leden van de CDA-fractie geven aan het belangrijk
te vinden dat er omtrent bovengenoemde gevallen duidelijke richtlijnen worden
gecreëerd waar de oordelende juristen zich in die situaties aan moeten
houden. In de projectgroep «Procedurele normering» wordt nu door
alle belanghebbende partijen getracht zowel procedurele normen te ontwikkelen
ter ondersteuning en versterking van het schaderegelingsproces als een alternatief
geschilbeslechtingssysteem waardoor eventuele geschillen snel en adequaat
opgelost kunnen worden. De verwachting is dat het schaderegelingsproces zal
verbeteren indien juristen en alle andere bij het schaderegelingsproces betrokken
partijen zich aan deze toekomstige «richtlijnen» zullen houden.Europese richtlijn inzake mediationTen aanzien van de verwachte inwerkingtreding van de aangekondigde conceptrichtlijn
inzake de bevordering van mediation in burgerlijke- en handelszaken kan ik
de leden van de CDA-fractie melden dat de behandeling daarvan in de JBZ-Raadswerkgroep
voor komend najaar gepland staat. Mijn inzet is er daarbij overigens nadrukkelijk
op gericht om de door de Europese Commissie (en sommige andere lidstaten)
aan de dag gelegde voortvarendheid te temperen. Want hoewel ik gaarne bereid
ben de ontwikkeling en de toepassing van mediation de komende jaren te bevorderen
ben ik er geenszins van overtuigd dat regelgeving op Europees niveau daarbij
wenselijk dan wel noodzakelijk is. Integendeel, ik wil er in zijn algemeenheid
juist voor waken dat ook het instrument mediation aan zware regulering ten
prooi valt. De kracht van het instrument is er immers in gelegen dat het zich
los van formele procedures kan aanpassen aan behoeften en omstandigheden.
Regulering zou mijns inziens afbreuk kunnen doen aan de flexibiliteit van
het instrument en de ontwikkeling ervan zelfs kunnen afremmen. Tot dusverre
heeft het ontbreken van regelgeving op dit terrein de ontwikkeling van mediation
in Nederland in ieder geval niet gehinderd.Verhouding mediation en toegang tot de rechterDe leden van zowel de PvdA-fractie als de fractie van D66 hebben vragen
gesteld over de eventuele gevolgen van de aangekondigde maatregelen ter bevordering
van mediation voor de toegang tot de rechter. Zij vroegen zich met name af
hoe het doorlopen van mediation in de toekomst een voorwaarde zou kunnen vormen
voor toegang tot de rechter, bij welk type zaken zo'n eis zou
kunnen gelden en hoe een dergelijke toegangseis zich verhoudt tot het recht
op toegang tot de rechter, zoals verankerd in artikel 17 Grondwet en artikel
6 EVRM.Laat ik voorop stellen dat het doorlopen van een mediation in mijn ogen
nooit een absolute voorwaarde kan zijn om toegang te verkrijgen tot de rechter.
Een dergelijk absolute verplichting zou inderdaad strijdig zijn met het door
de leden aangehaalde recht op toegang tot een onafhankelijke rechterlijke
instantie. Uiteindelijk moet de weg naar de rechter voor partijen altijd openstaan.
Wel kan ik mij voorstellen dat aan de inleiding tot de gerechtelijke procedure
nadere eisen worden gesteld. Daarbij kan worden gedacht aan de eisen die worden
gesteld aan de dagvaarding of het inleidend verzoekschrift, de verplichte
uitwisseling van standpunten en processtukken door partijen e.d. Als voorbeeld
noem ik de voorstellen zoals aangekondigd in mijn brief van 13 april
jl.1 voor een betere echtscheidingsprocedure.
De voorstellen zijn erop gericht partijen in een vroeg stadium er zoveel mogelijk
toe te bewegen gezamenlijk afspraken maken in het kader van de echtscheiding
en de gevolgen ervan. Daartoe zijn onder meer nadere eisen gesteld aan het
inleidend verzoekschrift tot echtscheiding. Partijen moeten aangeven op welke
onderdelen van de echtscheiding zij afspraken hebben gemaakt en welke niet
en welke pogingen zij hebben ondernomen om tot afspraken te komen. Daarnaast
dienen zij verplicht afspraken te maken over de zorgverdeling voor de kinderen
(ouderschapsplan). Mediation kan een belangrijk hulpmiddel zijn om deze afspraken
tot stand te brengen.Mijn beleid is er in zijn algemeenheid op gericht te bevorderen dat in
die gevallen waarin mediation een passende oplossing kan vormen voor een conflict
partijen ook serieus overwegen of in hun geval van het instrument gebruik
kan worden gemaakt. Een adequate informatievoorziening en gerichte advisering
en doorverwijzing moeten daartoe bijdragen.De leden van de D66-fractie hebben mij gevraagd te reageren op de kanttekeningen
van de Consumentenbond met betrekking tot de toegankelijkheid van de rechtspraak
voor consumenten. De Bond meent dat de burger altijd moeten kunnen blijven
kiezen voor het inschakelen van de gewone rechter, dat de drempel om de rechter
in te schakelen niet mag worden verhoogd en is van mening dat deze drempel
ook nu al vaak te hoog is, omdat de procesgang ingewikkeld is, lang duurt
en hoge kosten met zich mee brengt. Mede gezien de kostenaspecten van juridische
procedures, wil ik juist bevorderen dat partijen van tevoren een bewuste afweging
maken met betrekking tot de wijze waarop zij hun conflict het beste kunnen
oplossen. Ik betwijfel of in eenvoudige consumentengeschillen de rechter daarvoor
de meest aangewezen optie is. Het feit dat het recht bepaalde beschermingsbepalingen
biedt wil niet zeggen dat elk conflict ook altijd (met een beroep op die bepalingen)
langs juridische weg moet worden opgelost. Buitengerechtelijke systemen zijn
vaak beter toegesneden op de (financiële) belangen in het onderliggende
geschil en bieden de consument een relatief eenvoudige, snelle en goedkope
oplossing voor zijn geschil. Ik acht het bovendien van belang dat (markt)partijen
hun onderlinge relaties zoveel mogelijk zelf regelen én in geval van
conflicten in de eerste plaats zelf verantwoordelijkheid nemen voor de oplossing
daarvan. De geschillencommissies voor consumentenzaken ressorterend onder
de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken (SGC) zijn een goed
voorbeeld van een een dergelijke voor marktpartijen zelf geregelde buitengerechtelijke
geschilafdoening. Hierbij verwijs ik ook gaarne naar het strategisch actieprogramma
op het terrein van consumentenbeleid dat de Staatssecretaris van Economische
Zaken onlangs aan uw Kamer heeft gestuurd2.Gelet op de aard van de geschillen verwacht ik dat mediation in eenvoudige
consumentenzaken slechts in beperkte mate succesvol zal kunnen zijn. Wel kan
de toepassing van mediationtechnieken een goede aanvulling vormen
op de bestaande procedures bij de geschillencommissies, zoals bijvoorbeeld
bleek uit een experiment bij de geschillencommissie Wonen. Alleen voor die
gevallen waarin (markt)partijen er zelf niet uitkomen, hetzij door het eens
te worden, hetzij door voor een alternatieve mogelijkheid te kiezen, is de
gang naar de rechter de enige mogelijke weg. De zekerheid dat deze rechtsgang
er is, kan partijen juist stimuleren voor een alternatief te kiezen. Die zekerheid
is uiteindelijk ook de basis van het vertrouwen waar markten op berusten.
In die gevallen dient de toegang tot het recht te worden gewaarborgd en kan
een burger/consument afhankelijk van de hoogte van zijn inkomen aanspraak
maken op een tegemoetkoming in de kosten van rechtsbijstand.De leden van de D66-fractie vroegen in dit kader naar mijn visie naar
aanleiding van een artikel in de Volkskrant van 13 mei 2004 waarin enkele
hoogleraren aangeven dat mediation op bepaalde rechtsgebieden geen vervanging
voor rechtspraak kan vormen. Zij stelden dat het privaatrecht is gericht op
het herstellen of tot stand brengen van een rechtmatige situatie en niet op
het tot stand brengen van een voor beide partijen aanvaardbare situatie en
dat de burger die in zijn recht staat in beginsel geen water bij de wijn hoeft
te doen.Aangehaalde hoogleraren gaan er kennelijk vanuit dat mediation altijd
tot een compromis leidt, waarbij (een) van de partijen water bij de wijn moet
doen. Zoals ik ook al in het begin van mijn brief aangeef is de ervaring met
mediation (probleemoplossend onderhandelen) dat er méér valt
te bereiken dan een compromis dat vaak voortvloeit uit traditionele onderhandelingen
(positioneel onderhandelen). De kans op overeenstemming wordt geoptimaliseerd
en het resultaat van de onderhandelingen voor beide partijen maximaal. Zelfs
een burger die in zijn recht staat heeft in veel gevallen toch meer baat bij
een optimaal resultaat dat ook aansluit bij zijn werkelijke belangen dan bij
zijn juridisch gelijk.Dat neemt niet weg dat mediation uiteraard niet voor ieder type geding
aangewezen is. Alle gevallen waarin het in feite alleen maar gaat om incasso
van een onbetwiste, niet betaalde vordering en de eisende partij dus behoefte
heeft aan een executoriale titel, vormen een sprekend voorbeeld van de situaties
die zich doorgaans niet voor mediation lenen. Uit de jaarverslagen van de
Raad voor de rechtspraak blijkt duidelijk dat in die gevallen de (kanton)
rechtspraak snel en adequaat voorziet.Invloed mediation op de werklast van de RMDe leden van de PvdA-fractie hebben tevens gevraagd wanneer de genoemde
maatregelen ter verbreding en facilitering van mediation worden geëvalueerd.
Daarnaast vroegen zij zich af of de Kamer wordt geïnformeerd over de
in overleg met de Raad voor de rechtspraak na te streven doelen met betrekking
tot de doorverwijzing naar mediation door de gerechten.Zoals ik in mijn notitie heb aangegeven zullen we de ontwikkelingen de
komende jaren nauwgezet monitoren. Ik zal uw Kamer regelmatig informeren over
de resultaten die uit de monitoring naar voren komen.De leden van de fracties van PvdA en D66 hebben gevraagd naar de invloed
van mediation op de capaciteit danwel de werklast van de rechterlijke macht.
Zij vroegen zich af of in de toekomst cijfers beschikbaar komen zodat beoordeeld
kan worden of mediation een effectief en efficiënt middel is en of reguliere
rechtszaken in de toekomst sneller zullen worden afgehandeld.Inrichting van een informatievoorziening en op de zaak gerichte doorverwijzing
naar mediation bij de gerechten zal naar verwachting leiden tot een toename
van het aantal zaken dat met behulp van dit instrument zal worden opgelost.
Voor die zaken zal gelden dat de kosten voor de rechterlijke
macht lager zijn dan wanneer de reguliere procedure zou zijn gevolgd. Hoe
de kosten van een afdoening door middel van mediation zich verhouden tot de
kosten van afdoening door de rechter is thans niet goed aan te geven.Zoals ik heb aangegeven in mijn notitie zal in het nieuwe bekostigingsstelsel
voor de rechtspraak geënt op tijdmetingsonderzoeken, een optredende daling
van de gemiddelde kostprijs in de bekostiging door het ministerie van Justitie
worden meegenomen. Op termijn zal dit kunnen leiden tot een toename van het
aantal af te handelen zaken per gerecht c.q. verkorting van de gemiddelde
doorlooptijden. Wat het nieuwe bekostigingsstelsel van de rechtspraak betreft
refereer ik gaarne naar separate brieven over dit onderwerp aan Uw Kamer1. Of de invoering van mediation in zijn algemeenheid
zal leiden tot een verlichting van de werklast van de rechterlijke macht kan
op voorhand niet zonder meer met «ja» worden beantwoord. Daarbij
spelen immers meerdere autonome factoren een rol. Door middel van een goede
monitoring zullen de effecten van de invoering van mediation de komende jaren
nauwlettend worden gevolgd.De leden van de PvdA fractie hebben mij gevraagd hoe ik mijn verantwoordelijkheid
zie ten aanzien van mediation wanneer het een structurele plaats gaat innemen
in ons rechtsbestel.De minister van Justitie draagt in mijn visie verantwoordelijkheid voor
een goede werking van het rechtsbestel. Daartoe behoort enerzijds de zorg
voor een goed functionerend en toegankelijk gerechtelijk apparaat en anderzijds
de zorg voor een adequaat stelsel van rechtsbijstand, ook voor minder draagkrachtigen.Dat het recht toegankelijk moet zijn betekent echter niet dat elk geschil
tussen partijen per definitie tot geschilbeslechting door de rechter moet
leiden. Daarom wil ik bevorderen dat in die gevallen waarin andere vormen
van conflictoplossing passend zijn ook zoveel mogelijk van die vormen gebruik
wordt gemaakt. Mediation kan daar een belangrijk middel voor zijn. De primaire
verantwoordelijkheid voor (de toepassing en de kwaliteit van) het instrument
berust bij de marktpartijen (beroepsgroep en gebruikers). Wel wil ik er vanuit
mijn verantwoordelijkheid voor een effectieve toegang tot het recht voor zorgen
dat conflictpartijen voldoende op de hoogte zijn van de mogelijkheden van
mediation en ook in staat zijn om van het instrument gebruik te maken. Een
adequate informatievoorziening, op de zaak gerichte doorverwijzing vanuit
de gerechten en het juridische loket en een tegemoetkoming in de kosten van
minder draagkrachtigen moeten daartoe de komende periode bijdragen.2. Maatregelen om de toepassing van mediation te bevorderenDoorverwijzing naar mediation vanuit de gerechtenDe leden van de CDA-fractie hebben mij gevraagd waarom een rechter niet
tijdens zijn werkzame uren als mediator kan optreden, maar dezelfde rechter
wel als mediator kan optreden bij wijze van nevenfunctie. Voorop staat dat
mediation niet behoort tot de taak van de rechterlijke macht. Het betreft
een alternatieve methode van conflictoplossing.
De rechterlijke macht moet juist daar optreden waar private partijen er niet
in slagen hun conflict onderling -al dan niet met behulp van mediation- op
te lossen. Dat laat overigens onverlet dat de rechter in zijn normale uitoefening
van zijn taak niet zelden zal trachten in die gevallen die zich daartoe lenen
en binnen de beperkte tijd die daartoe beschikbaar is te beproeven of een
onderlinge schikking tussen partijen te bewerkstelligen is. Zoals ik onlangs
in mijn brief «Naar een slagvaardiger rechtspleging» aan Uw Kamer
heb geschreven hecht ik aan heldere afbakening van de rechterlijke taken en
acht ik het niet passend dat rechters zich gedurende hun werktijd bezighouden
met oneigenlijke taken1. Zo zal ik – nadat
onderzoek hiernaar is afgerond – ook bezien of bijvoorbeeld de zogeheten
non-judiciële taken nog langer door de rechterlijke macht moeten worden
uitgeoefend.Iets heel anders is het als een individuele rechter in zijn vrije tijd
als mediator optreedt. In dat geval is er sprake van een nevenwerkzaamheid
van de rechter, waarvan de toelaatbaarheid aan de geldende normen voor nevenbetrekkingen
van rechters moet worden getoetst. Vooralsnog zie ik in dit verband geen bezwaren.Ik ben het met de leden van de PvdA-fractie eens dat voorkomen moet worden
dat zaken onnodig lang blijven hangen in een bemiddelingspoging. Deze leden
suggereren dat de rechter daarvoor zou moeten optreden als een soort case-manager.
Ik merk op dat de rol van de rechter sinds de invoering van het nieuwe burgerlijk
procesrecht in 2002 aanzienlijk versterkt is. De vraag welke proceshandelingen
moeten en mogen worden verricht en in welk tempo (zie art. 20 Rv) is daarmee
reeds gedurende enige tijd onttrokken aan de volkomen autonomie van partijen.
Dergelijke ontwikkelingen dragen bij aan het beeld van de rechter als case
manager. Voor wat betreft de vraag of de rechter in geval van verwijzing naar
mediation als case-manager zou moeten optreden ben ik in elk geval van mening
dat dit niet inhoudelijk zou moeten gebeuren en ook niet dwingend. In dat
geval zou de rechter immers een verantwoordelijkheid op zich nemen die niet
bij hem hoort en die hij ook niet kan waarmaken. Wel zal in de praktijk, via
het informatiepunt dat zorg draagt voor de doorverwijzing bij de gerechten,
voortgangsbewaking plaatsvinden.Verwijzing zal kunnen plaatsvinden op verschillende momenten in de procedure,
te weten schriftelijk voorafgaand aan de zitting of door de rechter ter zitting.
Indien de zaak zich daarvoor leent kan ook in hoger beroep verwijzing naar
mediation plaatsvinden.Voor de beantwoording van de vraag van de fractieleden van GroenLinks
naar mijn inschatting van het aantal gevallen waarin door «rijping»
van het conflict door de gerechten succesvol kan worden doorverwezen naar
mediators kan ik slechts verwijzen naar de aantallen en succespercentages
uit de proefprojecten met doorverwijzing naar mediation bij een vijftal gerechten.
In die gevallen bleek het conflict «rijp» voor mediation.Mediation in het strafrechtDe leden van de PvdA-fractie hebben tevens gevraagd naar de toepassingsmogelijkheden
van mediation bij kleine delicten binnen het strafrecht, de eventuele ervaringen
op dit punt en de bereidheid tot onderzoek. Zoals ik hiervoor ook al heb aangegeven
valt het strafrecht buiten het bereik van de in de notitie aangekondigde maatregelen.
Mediation in de zin van deze brief dient te worden onderscheiden van verschillende
vormen van «bemiddeling» die in en rond het strafrecht worden
toegepast.Zo is ervaring opgedaan met herstelbemiddeling en andere vormen van herstelrecht2 bij jeugdigen. In de periode juli 2001–juli 2003
is een onderzoek «Herstelrecht in jeugdstrafzaken, evaluatieonderzoek
van zeven experimenten in Nederland» uitgevoerd. Doel van dit onderzoek
was het beschrijven van de werkwijze van zeven, mede door mijn departement
gefinancierde projecten en de effecten van herstel(bemiddeling) in jeugdstrafzaken.
De onderzoeksresultaten zijn positief, maar geven onvoldoende informatie om
harde uitspraken te doen over gehaalde doelen, effectiviteit en invloed op
recidive van herstelbemiddeling. Inzichtelijk moet worden of herstelbemiddeling
daadwerkelijk gebruikt kan worden als methode om jeugdigen verantwoordelijkheid
te laten nemen voor hun daden én wat het effect ervan is op de recidive
van deze jonge daders. Ik heb besloten een meer kwantitatief
onderzoek naar de invloed van herstelbemiddeling op de recidive te laten verrichten.
Dit onderzoek is onderdeel van het Actieprogramma Aanpak Jeugdcriminaliteit
2003–2006, getiteld Jeugd terecht. De eerste
resultaten van dit onderzoek zullen uiterlijk eind 2005 beschikbaar zijn en
een eindrapport zal in 2006 aanleiding geven tot een beslissing over het al
dan niet landelijk invoeren van herstelbemiddeling. Hiermee wordt gehoor gegeven
aan de oproep in het EU-kaderbesluit Slachtofferzorg om vanaf 2006 de
ontwikkeling van bemiddeling verder te stimuleren.Wat betreft de toepassing van herstelrecht voor volwassenen heb ik op
10 maart 2004 aan Uw Kamer geschreven dat ik weinig mogelijkheden zie
voor herstelrecht of -bemiddeling in het volwassenstrafrecht. Het bereik van
herstelbemiddeling in het strafrecht is zeer beperkt, met name omdat voor
een goed functionerende wijze van herstelbemiddeling aan veel voorwaarden
moet worden voldaan en voor alle betrokkenen zeer tijds- en arbeidsintensief
is. Ook hebben slachtoffers niet altijd baat bij herstelbemiddeling. Zo dient
herstelrecht niet uitsluitend de belangen van het slachtoffer. Gelet op het
doel van herstelrecht, kan de dader namelijk in een aantal gevallen (onevenredig)
meer aandacht krijgen dan het slachtoffer.Wel heb ik in genoemde brief aangegeven dat ik een initiatief van Slachtofferhulp
Nederland voor zogenaamde slachtoffer-dadergesprekken wil ondersteunen. Dit
is geen herstelrecht, maar een vorm van bemiddeling waarbij aan het slachtoffer
de mogelijkheid wordt geboden een gesprek met de dader te regelen en te faciliteren.Mij is voorts gevraagd enige informatie te verschaffen over recente berichten
in de media dat ook de politie meer zal worden aangemoedigd om te bemiddelen
bij schadevergoeding als gevolg van het plegen van strafbare feiten. Deze
leden zouden dit overigens een goede zaak vinden. Ook het OM zou hierop hebben
aangedrongen via een Aanwijzing.Mijns inziens wordt hier gedoeld op het artikel in het Algemeen Dagblad
(18 mei 2004). Er is inderdaad per 1 juni jl. een nieuwe aanwijzing
Slachtofferzorg inwerking getreden (Stcrt. 2004, 80). De handelwijze bij schadebemiddeling
in de oude aanwijzing slachtofferzorg OM (Stcrt. 1999, 141) is daarmee komen
te vervallen.In de nieuwe aanwijzing wordt bij de opsporing gevraagd van de politie
om de geleden schade te vermelden in het procesverbaal en of de politie een
schaderegeling met de verdachte heeft getroffen, bij voorkeur in een verslag
schadebemiddeling. Ook worden in deze aanwijzing regels met betrekking tot
de schadebemiddeling door politie en OM beschreven.Ten slotte hebben deze leden gevraagd hoe deze aanpak zich verhoudt tot
een project Herstelrecht dat onlangs zou zijn gestart binnen de politieregio
Friesland. Zij vroegen met name naar de inhoud daarvan, wie het betaalt en
of het de bedoeling is dat dit wordt verbreed tot de gehele politie. De Aanwijzing
slachtofferzorg zoals hierboven uitgelegd en de werkwijze voor politie die
hieruit voortvloeit beperkt zich alleen tot schaderegeling tussen dader en
slachtoffer. In het project Herstelbijeenkomst Echt Recht in Fryslan, gecoördineerd
door het regiokorps Friesland, worden in het kader van herstelrecht sinds
2001 politie en andere ketenpartners coördinatoren opgeleid en ingezet
om, vooral bij jeugdstrafzaken, herstelbijeenkomsten (tussen dader en slachtoffer)
te organiseren. In 2003 is besloten het project voort te zetten en voor de
jaren 2004–2006 ontvangt het project een subsidie van het departement.
Het project is daarmee één van de voortgezette pilotprojecten
in het kader van de Aanpak Jeugdcriminaliteit die gemonitord en geëvalueerd
worden. In 2006 wordt er een beslissing genomen over de voortzetting
van het project en inbedding in de organisatie. De resultaten van het onderzoek
zullen hiervoor leidend zijn.Tijdelijke stimuleringsbijdrage na verwijzing door de
rechterDe leden van de fracties van CDA, PvdA en VVD hebben vragen gesteld met
betrekking tot de regeling van een tijdelijke stimuleringsbijdrage na verwijzing
door de rechter. De leden van de CDA-fractie wezen op de wenselijkheid van
opname van een horizonbepaling in deze regeling. Zij merkten tevens op dat
de onderliggende redenen om deze bijdrage ter beschikking te stellen na de
aanloopfase nog steeds opgeld zullen doen. Ik ben het met deze leden eens
dat ook na de aanloopfase het feit dat partijen aanvankelijk hebben gekozen
voor een gang naar de rechter, en hiervoor griffiegeld en advocaatkosten hebben
betaald, een drempel kan vormen om (alsnog) de stap naar de mediator te zetten.
Niettemin denk ik dat door toegenomen bekendheid en ervaring met het instrument
en goede voorlichting bij de doorverwijzing, partijen steeds meer de voordelen
van mediation voor de oplossing van hun conflict gaan in zien en ook zonder
stimuleringsbijdrage bereid zullen zijn op advies van de rechter voor mediation
te kiezen. Maar bovenal moeten de voorgestelde maatregelen er op de langere
termijn toe leiden dat partijen voorafgaand aan een eventuele gang naar de
rechter voor mediation kiezen. Met de stimuleringsbijdrage wil ik in dit nog
prille stadium van de ontwikkelingen waarin mediation nog een relatief onbekend
instrument is en de ervaringen met het instrument nog gering zijn voorkomen
dat de kosten en/of de discussie over de verdeling daarvan het grootste obstakel
vormen voor het tot standkomen van de mediation.Uitgangspunt is uiteindelijk dat partijen zelf zullen moeten betalen voor
(of anders gezegd: zullen moeten investeren in) de oplossing van hun conflict.
Wanneer dat via mediation lukt levert dat een voor beide partijen aanvaardbare
oplossing op. De extra kosten van de mediation worden bovendien door beide
partijen gezamenlijk gedragen en vallen veelal in het niet bij de door partijen
afzonderlijk te dragen kosten van afwikkeling van het conflict via de gerechtelijke
procedure, nog los van de eventuele vervolgprocedures.Zoals ik heb aangegeven in mijn notitie wil ik de beschikbaarstelling
van de stimuleringsbijdrage beperken tot een aanloopperiode van maximaal vijf
jaren en van jaar tot jaar bezien /wat de effecten van de regeling zijn. De
effecten van de stimuleringsbijdrage na verwijzing door de rechter zullen
door middel van monitoring goed worden gevolgd. Ik zal de Kamer hiervan op
de hoogte houden.In antwoord op de vragen van de leden van de PvdA-fractie naar de uiteindelijke
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de maatregel kan ik u melden dat
de raden voor rechtsbijstand primair verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de maatregel, maar dat de uiteindelijke
politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid inderdaad bij de minister van
Justitie berust.Deze leden stelden tevens de vraag wie de kosten van de mediation zou
moeten dragen wanneer de mediation mislukt en wat de gevolgen zijn voor de
kosten voor een toevoeging. Vooropgesteld is wat mij betreft pas daadwerkelijk
sprake van mediation wanneer een daartoe bestemde mediationovereenkomst (waarin
de afspraak om mediation te beproeven alsook de condities die terzake gelden
worden vastgelegd) tussen partijen en de mediator is getekend. Of de mediation
slaagt of mislukt maakt voor de toedeling van de kosten niet uit. Die zijn
in alle gevallen voor partijen zelf met dien verstande dat minder draagkrachtigen
aanspraak kunnen maken op een tegemoetkoming in de kosten en
er tijdelijk een stimuleringsbijdrage zal worden verstrekt wanneer partijen
na verwijzing door de rechter voor mediation kiezen. Zoals ik ook heb aangegeven
in mijn notitie mag een mislukte mediation niet ten koste gaan van het recht
op rechtsbijstand. Om te voorkomen dat de minder draagkrachtige twee maal
een eigen bijdrage zou moeten betalen (voor de mediationtoevoeging en de reguliere
toevoeging) wil ik bovendien regelen dat de eigen bijdrage die de minder draagkrachtige
verschuldigd is binnen één en dezelfde zaak niet hoger is dan
de eigen bijdrage die verschuldigd is voor de reguliere procedure.Borging kwaliteitZoals de leden van de VVD-fractie nog eens expliciet benadrukken is het
bij de verdere bevordering van het gebruik van mediation, zowel in de markt
als via het justitiële systeem, van groot belang dat de kwaliteit van
de mediator is gegarandeerd. Partijen zullen hun onderlinge conflicten pas
voorleggen aan een mediator wanneer zij erop kunnen vertrouwen dat deze voldoet
aan objectiveerbare kwaliteitscriteria. Dit geldt overigens niet alleen voor
partijen. Ook advocaten, rechters en andere potentiële doorverwijzers
zullen de mogelijkheid van mediation slechts aan de orde stellen wanneer zij
voldoende vertrouwen hebben in de kwaliteit van de beschikbare mediators.De leden van de fracties van CDA en PvdA delen het uitgangspunt dat de
borging van de kwaliteit van mediation een taak van de beroepsgroep zelf is.
Daaraan wil ik direct toevoegen dat ik kwaliteitsborging niet de exclusieve
verantwoordelijkheid acht van de beroepsgroep, maar een primaire verantwoordelijkheid
van de beroepsgroep in combinatie met een medeverantwoordelijkheid van doorverwijzers
en gebruikers.De CDA-fractie vraagt zich terecht daarbij af of een jonge beroepsgroep
als de mediators daartoe wel in staat is. Er is een goede aanzet gedaan door
het Nederlands Mediation Instituut (NMI), dat fungeert als een onafhankelijk
kwaliteitsinstituut voor mediation in Nederland. Het NMI houdt niet alleen
een openbaar register van mediators bij maar zorgt daarnaast ook voor procesmodellen
voor mediation, beroepsregels voor mediators, een klachtenregeling, onafhankelijk
tuchtrecht en onafhankelijke informatie en documentatie over mediation. Sinds
1 mei 2003 is het voor mediators mogelijk zich door een onafhankelijke
certificeringsinstelling Det Noske Veritas te laten certificeren volgens het
Vakbekwaamheidsprofiel Mediator conform de Europese norm EN-45 013.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de door het NMI gestelde
eisen op het eerste gezicht te vrijblijvend lijken en de groep NMI-mediators
te divers.Met de opzet van het certificeringsschema is een belangrijke stap gezet
naar een volwaardig kwaliteitssysteem. De eisen zijn minder vrijblijvend dan
voorheen, zij het dat er sprake is van een soepele overgangsregeling voor
diegenen die reeds (onder de oude regeling) in het NMI-register waren opgenomen.
Uiteindelijk geldt ook voor deze categorie dat zij moeten voldoen aan de onderhoudseisen
van permanente educatie en van praktijkuitvoering om hun status van gecertificeerd
mediator te behouden, maar dit is gezien de geldigheidsduur van het certificaat
van drie jaar eerst in 2006 aan de orde. Wij bevinden ons momenteel dan ook
in een overgangssituatie.Diversiteit binnen deze groep mediators lijkt mij overigens geenszins
een bezwaar. De mediators kunnen verschillen naar achtergrond en specialisme.
Mediation blijft maatwerk en het is goed voorstelbaar dat voor verschillende
typen conflicten verschillende specialismen wenselijk zijn, mits aan de basiseisen
van vakbekwaamheid is voldaan. De leden van de PvdA-fractie vragen
in dit verband of in de informatievoorziening ook wordt gewezen op de mogelijke
kwalitatieve diversiteit van het aanbod van mediators en hoe burgers en instellingen
daarin een goede en betrouwbare mediator kunnen vinden. Ervan uitgaande dat
deze leden doelen op de verschillende achtergronden en specialismen kan ik
dit bevestigend antwoorden. Allereerst maakt deze informatie deel uit van
de doorverwijzingsvoorzieningen bij de gerechten en de juridische loketten.
Verder zal het NMI hierin een rol kunnen vervullen.Mediators die in aanmerking willen komen voor doorverwijzing dienen ten
minste aantoonbaar te voldoen aan de actuele eisen met betrekking tot de kennis,
inzicht en vaardigheden die zijn gesteld aan het Vakbekwaamheidsprofiel Mediator.
Het (NMI) Certificaat Mediator is daarvoor een prima basis. Zoals ik in mijn
beleidsbrief heb aangegeven en hiervoor heb aangehaald biedt het certificaat
mediator vanwege de soepele overgangsregeling nog niet voldoende zekerheid.
Daarom gelden vooralsnog additionele kwaliteitseisen. In gezamenlijk overleg
met vertegenwoordigers van de rechterlijke macht, gesubsidieerde rechtsbijstand
en het NMI zijn additionele kwaliteitseisen en deelnamecriteria geformuleerd.
Deze eisen gaan overigens verder dan bijvoorbeeld het hebben van juridische
basiskennis, zoals de leden van de VVD-fractie veronderstelden. Het gaat ook
om extra ervaring en verdieping op de vaardigheden.Over de geformuleerde eisen is op 23 augustus 2004 advies uitgebracht
door de Waarborgcommissie voor certificering mediators. Dit is een onafhankelijke
breed samengestelde commissie met vakinhoudelijke expertise op het gebied
van de kwaliteitsborging van mediators. Uit het advies blijkt dat voldoende
draagvlak binnen de beroepsgroep bestaat voor de geformuleerde kwaliteitsmaatstaven.Als deelnamecriteria gelden onder meer bereidheid mee te werken aan monitoring
en intervisie, directe beschikbaarheid, bereidheid om tegen een bepaald tarief
voor minder draagkrachtigen te mediaten, bereidheid mee te werken aan een
maximale doorlooptijd voor mediation en het hebben van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.De leden van de PvdA-fractie vragen of de gerechten reeds beschikken over
een lijst van kwalitatief goede en betrouwbare mediators. Nu de eisen zijn
geformuleerd kan worden overgegaan tot de aanleg van een register van mediators.
In overleg met de doorverwijzende instanties, Raad voor de rechtspraak en
Raden voor Rechtsbijstand, en het NMI zal worden bezien hoe de aanleg en het
beheer het beste kan worden vormgegeven.Het afschaffen van het NMI-register en overgaan op de eisen die de beroepsgroepen
(advocaten, notarissen, psychologen) zelf stellen, zoals de leden van de VVD-fractie
voorstellen, lijkt mij onwenselijk. Daarmee zou iets wat in de afgelopen jaren
met veel inzet en toewijding is opgebouwd worden afgebroken. Uiteraard is
de mate waarin kwaliteitsborging door middel van zelfregulering slaagt in
belangrijke mate afhankelijk van het draagvlak binnen de sector voor de certificatieregeling
en de andere genoemde kwaliteitsborgende maatregelen.De leden van de PvdA-fractie menen dat om het gebruik van mediation te
vergroten moet worden voorzien in een dekkende klachtenprocedure. Zij vragen
zich af waar men terecht kan met klachten over mediators, hoe een dergelijke
procedure verloopt en wat de consequenties zijn voor een mediator waarover
regelmatig geklaagd wordt. Zoals hierboven reeds aangegeven geldt voor bij
het NMI ingeschreven mediators dat zij zich hebben geconformeerd aan de Gedragsregels
voor NMI Mediators. In deze gedragsregels zijn de fundamentele beginselen
vastgelegd waaraan de mediator is gebonden, waaronder onafhankelijkheid, neutraliteit
en vertrouwelijkheid. In het verlengde hiervan is gezorgd voor
een klachtenregeling en onafhankelijke tuchtrechtspraak voor mediators. Een
ontevreden partij kan zijn/haar klacht desgewenst deponeren bij het NMI. De
klacht wordt in dat geval behandeld door een daartoe door het NMI aangewezen
klachtbehandelaar op basis van de Klachtenregeling NMI. De procedure is informeel.
Het doel van de behandeling is louter het oplossen van de klacht. De behandelaar
heeft geen bevoegdheid om een bindende uitspraak te doen of sancties op te
leggen. Indien deze klachtenbehandeling niet tot een oplossing leidt en de
klager meent dat de mediator een gedragsregel heeft geschonden, kan de klager
zijn klacht deponeren bij de onafhankelijke stichting Tuchtrechtspraak Mediators.
Bij voortdurende klachten over een mediator kan het tuchtcollege maatregelen
treffen, zoals schorsing van of doorhaling van de inschrijving als mediator.Voor de beantwoording van de vraag of er iets voor te zeggen is om een
apart register van forensisch mediators op te stellen zou ik willen verwijzen
naar de geldende regeling voor aanwijzing van gerechtsdeskundigen. Het fenomeen
forensische mediation moet uitdrukkelijk niet worden verward met mediation
in de zin zoals die in het kader van de u toegezonden notitie aan de orde
is gesteld. Forensische mediation is met name bedoeld om de rechter voor te
lichten. De rechter wijst een deskundige aan die met partijen of één
der partijen afzonderlijk praat om na te gaan wat de precieze achtergrond
van het conflict is en om de juistheid van de door partijen aangevoerde feiten
te achterhalen. Ook kan hij in opdracht van de rechter proberen partijen (alsnog)
tot overeenstemming te brengen (bijvoorbeeld in echtscheidingszaken om een
scheidingsconvenant tot stand te brengen). De forensisch mediator brengt hierover
vervolgens verslag uit aan de rechter, die mede aan de hand daarvan een beslissing
kan nemen. Ik zou ervoor willen pleiten dit specialisme in het vervolg niet
meer onder de noemer van mediation te scharen.Bij mediation in strikte zin gaat het, zoals u weet, immers om de begeleiding
van partijen door een derde bij het zelf tot stand brengen van een gezamenlijke
oplossing. Hetgeen in de mediation is besproken valt onder de contractuele
geheimhoudingsplicht.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts of ik het gestelde uurtarief
voor de mediator voldoende acht om de nagestreefde kwaliteit te waarborgen.
Ik ga ervan uit dat deze leden daarmee doelen op het vastgestelde uurtarief
voor mediators die beschikbaar zijn voor doorverwijzingen vanuit het juridisch
loket. Ik meen dat met het gelijkstellen van dit tarief met dat van de sociale
advocatuur inderdaad voldoende tegemoetgekomen wordt aan de beschikbare mediators. 3. Financiële gevolgenDe leden van de CDA-fractie hebben aangegeven aan dat zij vermoeden dat
de genoemde kosten voor de opstart van mediation, zoals bijvoorbeeld de kosten
voor gespecialiseerde functionarissen /landelijke aansturing en coördinatie
een structureel karakter hebben. Het is juist dat een deel van de genoemde
kosten voor de opstart van mediation van structurele aard is, bijvoorbeeld
de opleiding van functionarissen. Voor nieuwe medewerkers zal dit geschieden
binnen de huidige scholingsmethodieken. De zittende medewerkers zullen echter
door middel van een inhaalslag bijgeschoold moeten worden hetgeen derhalve
incidentele kosten met zich brengt. Wanneer doorverwijzing naar mediation
na ommekomst van de opstartfase structureel deel uit maakt van de voorzieningen
bij rechterlijke macht en juridisch loket zullen de daaraan verbonden kosten
binnen het budget van deze organisaties worden opgevangen. Uitgangspunt
is daarbij dat inbedding van deze voorziening op de lange termijn geen extra
kosten met zich meebrengt.Gevraagd naar de voorziene besparingen in dit verband bij de rechterlijke
macht verwijs ik naar mijn eerdere antwoord dat daarover momenteel geen uitsluitsel
valt te geven, maar dat de komende jaren de effecten van de invoering van
mediation door middel van monitoring nauwlettend zullen worden gevolgd.De leden van de fractie van GroenLinks hebben gevraagd of minder draagkrachtigen
in het mediationtraject ten volle tot hun recht zullen kunnen komen door het
inschakelen van professionele gesubsidieerde rechtsbijstand. Zoals aangegeven
in de notitie wil ik om de toegankelijkheid (en daarmee de toepassing) van
mediation te bevorderen regelen dat minder draagkrachtigen in de toekomst
overeenkomstig de systematiek van de Wet op de rechtsbijstand tevens aanspraak
kunnen maken op een tegemoetkoming in de kosten van de mediation. Zoals ik
hiervoor al heb aangegeven is daarbij uitgangspunt dat de minder draagkrachtige
ook na een mislukte mediation zijn recht op gesubsidieerde rechtsbijstand
in de procedure behoudt. De eigen bijdrage van de mediation zal de helft bedragen
van de eigen bijdrage in de reguliere procedure en mijn voorstel is bovendien
dat de eigen bijdrage die de minder draagkrachtige verschuldigd is binnen
één en dezelfde zaak nooit hoger is dan de eigen bijdrage die
hij verschuldigd is voor de reguliere procedure. De voorgestelde maatregelen
en de bestaande regeling van rechtsbijstand voor minder draagkachtigen bieden
deze groep naar mijn mening voldoende financiële armslag om conflicten
op adequate wijze op te lossen.De leden van de D66 -fractie vroegen in aansluiting hierop of de rechtzoekende
ervan uit kan gaan dat de kosten van de mediator niet hoger zullen zijn dan
de kosten van het voeren van een rechtszaak en hoe groot ik de kans schat
dat het bevorderen van mediation uiteindelijk zal leiden tot hogere kosten
voor de rechtsgang. Zij stelden dat het risico bestaat dat de rechtsgang duurder
wordt wanneer de mediation mislukt aangezien de kosten van de mislukte mediation
dan bovenop de kosten van de rechtszaak komen.In zijn algemeenheid kan naar mijn inschatting worden gesteld dat de kosten
van conflictoplossing met behulp van mediation gemiddeld genomen lager zijn
dan wanneer een volledige gerechtelijke procedure inclusief de kosten van
rechtsbijstand wordt doorlopen. Een en ander hangt uiteraard ook samen met
het door de mediator gehanteerde uurtarief en de duur van de mediation. In
die gevallen waarin de mediation niet tot oplossing van het conflict leidt
en de zaak alsnog of opnieuw aan de rechter moet worden voorgelegd zal inderdaad
sprake kunnen zijn van een toename van de kosten voor de rechtzoekende. Overigens
kan het in de gevallen dat de mediation niet tot een volledige overeenstemming
heeft geleid en partijen alsnog het (overgebleven) geschil aan de rechter
willen voorleggen zo zijn dat de gerechtelijke procedure sneller en dus ook
goedkoper verlopen. Door de mediation is doorgaans reeds veel ruis in het
conflict weggenomen.Om een inschatting te maken van de kans dat het bevorderen van mediation
leidt tot hogere kosten voor de rechtsgang kan daarom het best worden gekeken
naar de slaagpercentages van de projecten met doorverwijzing naar mediation
(rechterlijke macht 61%, bureaus rechtshulp 78%). Deze resultaten bevestigen
eens te meer dat de kwaliteit van de doorverwijzing in dit kader van doorslaggevend
belang is. Een goede selectie van zaken voor doorverwijzing, adequate en op
de zaak gerichte voorlichting over mediation en goede begeleiding naar de
mediator moeten leiden tot een hoog percentage geslaagde mediations, zodat
het aantal gevallen waarin men extra kosten maakt beperkt blijft. In de opzet
van de doorverwijzingsvoorzieningen bij gerechten en juridisch loket zal dan
ook met name aan dit aspect aandacht aan worden besteed. Maar ook in de algemene informatievoorziening richting burgers en instellingen, juridische
beroepsgroepen en andere potentiële doorverwijzers zal worden gewezen
op het belang van een kwalitatief goede doorverwijzing. Ten slotte is ook
de kwaliteit van de mediator (zie hiervoor) en de daadwerkelijke bereidheid
van partijen om tot een oplossing te komen van invloed op het succes, en daarmee
de kosten, van mediation voor de rechtszoekende.Gevraagd naar mijn bereidheid het NMI in het kader van het belang van
een goede informatievoorziening rondom mediation subsidie te verstrekken,
kan ik meedelen dat ik momenteel – met behulp van communicatie- en marketingdeskundigen –
bezig ben te inventariseren op welke wijze en langs welke kanalen een onafhankelijke
informatievoorziening met betrekking tot mediation het best kan worden vormgegeven.
Hierbij wordt de mogelijke rol van het NMI als uitvoerder zeker betrokken.4. Overige opmerkingenNaar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de in
de loop van 2004 te treffen maatregelen om het gebruik van mediation de komende
jaren te bevorderen wil ik duidelijk onderscheid maken tussen de in de notitie
aangekondigde maatregelen die ik op korte termijn wil invoeren en maatregelen
die mogelijk op de langere termijn aan de orde zullen zijn. Wat dit laatste
betreft zal eerst meer ervaring moeten worden opgedaan met mediation en worden
afgewacht wat de effecten zijn van de op korte termijn in te voeren maatregelen.De leden van de PvdA-fractie hebben geïnformeerd naar mijn standpunt
met betrekking tot het belang van een landelijke stimuleringsregeling voor
buurtbemiddelingsprojecten, de stand van zaken met betrekking tot zo'n stimuleringsregeling
en hoe de opgedane expertise landelijk beschikbaar wordt gesteld en gehouden.
Van 2000 tot en met 2002 is buurtbemiddeling opgenomen geweest in de stimuleringsregeling
criminaliteitspreventie teneinde met een startsubsidie zoveel mogelijk buurtbemiddelingsprojecten
te starten op lokaal niveau. Uit de evaluatie van buurtbemiddeling (2003)
blijkt dat het eerdere succes van buurtbemiddeling (evaluatie 1999) bevestigd
wordt. De lokale instanties zijn nu aan zet de buurtbemiddelingsprojecten
voort te zetten of te initiëren. Van de zijde van de centrale overheid
is daarvoor geen geld beschikbaar. De invoering van buurtbemiddeling is begeleid
en gefaciliteerd door het door het ministerie van Justitie gefinancierde Landelijk
Expertisecentrum buurtbemiddeling (LEB). De werkzaamheden van het LEB zullen
in de zeer nabije toekomst gezamenlijk uitgevoerd worden door het Centrum
voor criminaliteitspreventie en veiligheid en het bureau van de Vereniging
van Directeuren van Welzijnsorganisaties (VERDIWEL). Op deze wijze is verzekerd
dat de opgedane expertise voor eenieder beschikbaar blijft.De leden van de PvdA-fractie hebben tevens gevraagd of ik in overweging
zou willen nemen om veel royaler dan nu gebeurt partijen aan te moedigen gebruik
te maken van artikel 96 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.Ik ben het met deze leden eens dat artikel 96 Rv een adequate mogelijkheid
biedt aan partijen om op eenvoudige en informele wijze hun geschil ter beslechting
voor te leggen aan de Kantonrechter. Deze procedure zou wellicht ook goed
kunnen aansluiten op een mediation waarbij partijen op een bepaald punt niet
tot een overeenstemming zijn gekomen en dit geschilpunt alsnog op informelere
wijze willen voorleggen aan de rechter. Door de weg naar de kantonrechter
ex. art. 96 Rv te kiezen kan worden voorkomen dat het conflict verder escaleert.
Voor zover de beperkte toepassing van art. 96 Rv gelegen is aan onbekendheid
van deze mogelijkheid en de rol die de mediator mogelijk nog zou kunnen vervullen
als onafhankelijk procesbegeleider bij het opstellen van een gemeenschappelijk verzoek ex art 96 Rv, zal ik dit zeker onder de aandacht van
de mediators en andere partijbegeleiders brengen en wil ik bezien in hoeverre
dit ook kan worden betrokken bij de algemene informatievoorziening met betrekking
tot geschiloplossing richting de burger. Overigens moeten we ons wel realiseren
dat deze procedure alleen werkt als partijen samen bereid zijn hun geschil
ter beslissing aan de Kantonrechter voor te leggen.De leden van de VVD-fractie veronderstellen dat vooral mensen die werkzaam
zijn in juridische beroepsgroepen in eerste instantie (naast hun andere werkzaamheden)
als mediator optreden. Zij vragen zich af of er regels worden opgesteld ten
aanzien van belangenverstrengeling die (later) kan ontstaan en doelen dan
op regels die voorkomen dat een advocaat eerst als mediator optreedt en later
als advocaat voor één van beide partijen voor de rechter.Het is vaste rechtspraak dat een advocaat te allen tijde dient te vermijden
dat belangenverstrengeling of ook maar de schijn daarvan kan ontstaan. Ik
ben dan ook van mening dat het niet is toegestaan dat een advocaat eerst als
mediator optreedt en later als advocaat van één der partijen
voor de rechter. In de eerste plaats is dit zeer ondermijnend voor de partij
die dacht dat de advocaat/mediator mede zijn belangen behartigde. Ten tweede
zou de advocaat dan gebruik (lees: misbruik) kunnen maken van informatie die
hij in zijn functioneren als mediator heeft vergaard. De advocaat zou immers
optreden tegen een eerdere partij en daarbij gebruik kunnen maken van vertrouwelijke
gegevens uit die eerdere relatie zodanig dat hij deze ten nutte van zijn nieuwe
cliënt zou kunnen aanwenden en aldus een onaanvaardbare voorsprong in
kennis zou krijgen die hij niet zou hebben gehad als hij niet eerder als mediator
voor beide partijen zou zijn opgetreden. Een dergelijke belangentegenstelling
is wanneer aansluiting wordt gezocht bij de huidige Gedragsregels 1992 (Regel
7 lid 3) al niet toegestaan.Meer in zijn algemeenheid zou een dergelijk handelen het vertrouwen in
de positie van de advocaat kunnen schaden en alleen al om die reden zou de
advocaat moeten afzien van een optreden als advocaat voor één
van beide partijen.De Gedragsregels voor (NMI-)mediators schrijven bovendien voor dat de
mediator (contractueel) verplicht is tot geheimhouding van hetgeen in de mediation
is besproken.Ten slotte hebben de leden van de fractie van GroenLinks mij gevraagd
om te voorzien in de bij deze leden levende prangende behoefte aan een Nederlands
synoniem voor de term mediation. Hoewel ik -evenals destijds mijn voorgangers-
mij altijd aanbevolen heb gehouden voor een goed Nederlands equivalent voor
de term mediation, is in de afgelopen jaren geen Nederlandse term voorhanden
gebleken die de lading volledig dekt en niet tevens andere associaties oproept.
Nu mediation als term bij velen inmiddels toch zijn weg gevonden heeft, zou
het het publiek in verwarring brengen en wellicht zelfs contraproductief zijn
om de term in deze fase geheel en abrupt de rug toe te keren al hoewel de
term «conflictbemiddeling» ook steeds meer lijkt aan te sluiten
op een in breder verband gegroeide praktijk. Om wetstechnische redenen zal
in ieder geval met het oog op de te regelen tegemoetkoming voor minder draagkrachtigen
in de Wet op de rechtsbijstand gebruik worden gemaakt van de term «conflictbemiddeling».XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos (GL),
Rouvoet (CU), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak (PvdA), Luchtenveld (VVD),
Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Voorzitter,
Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), Ondervoorzitter, Wolfsen (PvdA),
De Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Van Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van
der Laan (D66), Visser (VVD), Azough (GL) en Vacature (algemeen).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GL), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten (PvdA),
Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Hermans (LPF),
Örgü (VVD), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Karimi (GL) en Vergeer
(SP).XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 528, nr. 1.XNoot2Verslag schriftelijk overleg over de brief betreffende Mediation en het
rechtsbestel, TK 29 528.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 279, nr. 11.XNoot1Tweede kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 VI, nr. 168.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 520, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer,vergaderjaar 2003–2004, 27 879, nr. 9.XNoot1Tweede Kamer,vergaderjaar 2003–2004, 29 534, nrs. 1 t/m 3.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 279, nr. 10.XNoot2Herstelrecht is de «vertaalde koepelterm» van restorative
justice én de naam voor een eigen werkwijze: de invulling van een straf
op een «herstelrechtelijke manier», bijvoorbeeld bemiddeling naar
aanleiding van een strafbaar feit (z.g.n. herstelbemiddeling). Dit justitiële
herstelrecht heeft een opvoedkundig karakter voor de dader en een herstellende
functie voor het slachtoffer. Het gebruik ervan in de strafketen legt de nadruk
op de confrontatie tussen slachtoffer en dader opdat er uitgesproken kan worden
wat er waarom is gebeurd en hoe de schade, naar beider voldoening kan worden
hersteld. De term mediation is als term gereserveerd voor het civiel- en bestuursrecht. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29528-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl