Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2018-12-13 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2018-2019
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 095
 XVII
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar 2018 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen aan te brengen in:
 de departementale begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII);
 De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
 
 S.A.M.
 Kaag
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1.
 Voorstel van wet
 
 Door middel van het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgaven van de begroting 2018 van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) te verhogen met EUR 8,3 miljoen en de ontvangsten te verhogen met EUR 3,5 miljoen.
 
 
 
 2.
 Leeswijzer
 
 In de toelichting worden de belangrijkste mutaties op de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking toegelicht. Ten slotte volgt per artikel de nieuwe stand en een toelichting op de opmerkelijke verschillen.
 Per artikel is een tabel opgenomen met de mutaties. De toelichting per beleidsartikel heeft betrekking op de kolom mutaties suppletoire begroting.
 Conform de regeling Rijksbegrotingsvoorschriften en de Comptabiliteitswet dienen de opmerkelijke verschillen tussen de oorspronkelijke en huidige raming te worden toegelicht. Ook is omschreven welke ondergrens gehanteerd moet worden, waarboven een uitgavenmutatie moet worden toegelicht. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen beleidsmatige en technische mutaties. Op verplichtingenniveau worden mutaties groter dan 10% ten opzichte van de vorige stand, op artikelniveau toegelicht.
 De budgetten zijn op het niveau van artikelonderdeel verdeeld over een aantal financiële instrumenten. Bij de uitvoering van BHOS-beleid wordt het meest effectieve instrument of uitvoerende organisatie geselecteerd. De keuze van het instrument is niet vooraf bekend en is daarom bij het opstellen van de begroting niet altijd goed te bepalen. Dit verklaart waarom de budgetten op instrumentniveau in deze suppletoire begroting veelvuldig wijzigen.
 
 
 
 3.
 Overzicht belangrijkste mutaties 2018
 
 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII):
 Het voorstel is om de uitgaven voor 2018 per saldo te verhogen met EUR 8,3 miljoen.
 Hieronder vindt u een overzicht van de meest in het oog springende wijzigingen in de uitgaven ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2018 van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII):
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 
 Mutatie
 
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 – 10,4
 
 
 
 
 1.3
 
 
 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 30
 
 
 
 
 1.4
 
 
 
 Dutch Good Growth Fund
 
 
 
 – 22,7
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Toename van voedselzekerheid
 
 
 – 13
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 10
 
 
 
 
 2.3
 
 
 Natuurlijke hulpbronnen, klimaat
 
 
 9,6
 
 
 
 
 3.4
 
 
 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek
 
 
 20,5
 
 
 
 
 4.1
 
 
 Humanitaire hulp
 
 
 14,1
 
 
 
 
 4.3
 
 
 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw etc.
 
 
 57,5
 
 
 
 
 5.4
 
 
 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen
 
 
 – 111.5
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Artikel 1
 De daling van de uitgaven op artikel 1.2 «Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid» komt met name door vertraging bij de uitvoering van het DGGF, de publiek-private Werkplaats en het forum voor afstemming van de export-, investerings- en innovatiebevorderende activiteiten van de overheid en het bedrijfsleven.
 De toename van de uitgaven binnen het artikel 1.3 «Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden» wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een voorspoedige ontwikkeling van programma’s op het gebied van infrastructuur-, en financiële sector ontwikkeling zoals Massif (Micro and Small Enterprise Fund), het One Acre Fund en de Private Infrastructure Development Group.
 Het budget voor artikel 1.4 Dutch Good Growth (DGGF) Fund daalt omdat de uitgaven voor het DGGF nog niet op het verwachte niveau zijn.
 Artikel 2
 De daling van het budget op 2.1 «Voedselzekerheid» wordt veroorzaakt door achterblijvende bestedingen in de partnerlanden en door vertraging bij de opstart van het nieuwe NUFFIC-onderwijsprogramma, Orange Knowledge Programme (OKP).
 De toename van het budget op 2.2 «Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie» is veroorzaakt door een extra bijdrage aan het Towards Universal Access to Sanitation, Water en Hygiene programma in West en Centraal Afrika, om de resultaten van de eerste fase van het programma te consolideren.
 De toename van het budget op 2.3 is veroorzaakt door een extra bijdrage aan het Least developed countries Fund (LDCF) van de Global Environment Facility (GEF) omdat de nieuwe strategie van LDCF goede aansluiting biedt met de BHOS beleidsprioriteiten.
 Artikel 3
 De verhoging toename van het budget op 3.4 «Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek» wordt onder andere veroorzaakt door een extra bijdrage aan het Global Partnership for Education (GPE) als gevolg van de motie Bouali (Kamerstuk 34 952, nr. 2) over een «significante bijdrage aan het GPE».
 Artikel 4
 Het budget voor 4.1 «Humanitaire hulp» wordt met EUR 14,1 miljoen verhoogd voor bijdragen aan UNHCR, UNRWA, WFP, ICRC en humanitaire hulp in Jemen en Zuid Soedan en het UNICEF-programma Education cannot wait.
 Het budget voor 4.3 «Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw etc.» wordt met EUR 57,5 miljoen verhoogd. Dit betreft met name de verhoging van de BHOS-begroting met EUR 50 miljoen voor de Nederlandse bijdrage aan de EU Facility for Refugees in Turkey II (FRIT II).
 Artikel 5
 Het budget voor 5.4 «nog te verdelen» wordt met EUR 111,5 miljoen verlaagd. Deze mutatie is onder andere veroorzaakt door een hogere asieltoerekening voor 2018, een neerwaartse bijstelling van het ODA-budget als gevolg van de verwachte ontwikkeling van het BNI (Macro Economische Verkenning (MEV) en overheveling van budget naar andere artikelen ter financiering van ophogingen aldaar.
 
 
 
 4.
 Toelichting per beleidsartikel
 
 Beleidsartikel 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 1 Duurzame handel en investeringen
 
 
 Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 354.944
 
 
 
 
 451.151
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 346.727
 
 
 
 
 798.128
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 70.000
 
 
 
 
 70.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 70.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 508.830
 
 
 
 
 543.901
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 – 5.946
 
 
 
 
 538.205
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 86%
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 
 
 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 
 
 19.113
 
 
 
 
 34.773
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 – 2.915
 
 
 
 
 32.108
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsondersteuning, evaluaties en onderzoek
 
 
 1.500
 
 
 3.773
 
 
 50
 
 
 0
 
 
 3.823
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
 
 
 9.758
 
 
 23.145
 
 
 0
 
 
 – 2.945
 
 
 20.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsondersteuning internationaal economisch beleid (non-ODA)
 
 
 2.185
 
 
 2.185
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 2.215
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Contributies internationaal ondernemen (non-ODA)
 
 
 5.670
 
 
 5.670
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 5.870
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 
 
 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 
 
 84.031
 
 
 
 
 97.015
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 10.408
 
 
 
 
 86.607
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Starters International Business (SIB)/ Programma Strategische Beurzen (non-ODA)
 
 
 5.800
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 Partners for International Business (PIB) (non-ODA)
 
 
 5.705
 
 
 3.905
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.905
 
 
 
 
 
 
 Demontratieprojecten, haalbaarheidsstudies en investeringsstudies (DHI) (non-ODA)
 
 
 3.500
 
 
 2.800
 
 
 1.133
 
 
 0
 
 
 3.933
 
 
 
 
 
 
 Dutch Trade and Investment Fund (non-ODA)
 
 
 19.771
 
 
 19.771
 
 
 0
 
 
 – 7.771
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 Versterking concurrentiepositie Nederland
 
 
 9.195
 
 
 10.295
 
 
 0
 
 
 – 7.307
 
 
 2.988
 
 
 
 
 
 
 Versterking economische functie
 
 
 527
 
 
 527
 
 
 0
 
 
 43
 
 
 570
 
 
 
 
 
 
 Aanvullende opdrachten
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.400
 
 
 
 
 
 
 Overig (non-ODA)
 
 
 1.000
 
 
 1.886
 
 
 0
 
 
 3.878
 
 
 5.764
 
 
 
 
 
 
 Invest NL
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.133
 
 
 1.133
 
 
 – 1.133
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Invest NL
 
 
 0
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 249
 
 
 1.949
 
 
 
 
 
 
 Wereldtentoonstelling Dubaï
 
 
 1.000
 
 
 298
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 298
 
 
 
 
 
 
 GES
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (non-ODA)
 
 
 28.600
 
 
 35.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 35.900
 
 
 
 
 
 
 Versterking economische functie (NBSO's via RVO) (non-ODA)
 
 
 5.400
 
 
 5.400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.3
 
 
 
 
 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 
 
 292.186
 
 
 
 
 339.463
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30.027
 
 
 
 
 369.490
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling in het kader van private sector development
 
 
 45.696
 
 
 49.473
 
 
 0
 
 
 – 450
 
 
 49.023
 
 
 
 
 
 
 Wet en regelgeving
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 Financiele sectorontwikkeling
 
 
 15.000
 
 
 19.500
 
 
 0
 
 
 30.500
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 Versterking privaat ondernemerschap
 
 
 53.000
 
 
 53.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 53.000
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 90.050
 
 
 92.831
 
 
 0
 
 
 17.819
 
 
 110.650
 
 
 
 
 
 
 Samenwerking bedrijfsleven en PPP's
 
 
 8.500
 
 
 8.500
 
 
 0
 
 
 – 6.500
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 Versterking privaat ondernemerschap (non-ODA)
 
 
 1.700
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 300
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 Technische assistentie DGGF
 
 
 7.700
 
 
 7.700
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 36.000
 
 
 36.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 36.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 International Labour Organization
 
 
 5.700
 
 
 5.700
 
 
 0
 
 
 – 750
 
 
 4.950
 
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma ILO
 
 
 5.500
 
 
 5.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.500
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's ondernemingsklimaat
 
 
 16.840
 
 
 18.059
 
 
 0
 
 
 8
 
 
 18.067
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsmatige technische bijstand
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 – 900
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 (jeugd)Werkgelegenheid
 
 
 0
 
 
 30.000
 
 
 0
 
 
 – 13.000
 
 
 17.000
 
 
 
 
 
 
 Innovatie
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.4
 
 
 
 
 Dutch Good Growth Fund: intensivering van ontwikkelingsrelevante investeringen in en handel met ontwikkelingslanden door het Nederlandse en het lokale bedrijfsleven, met de focus op het MKB en bij uitzondering en onder condities grootbedrijf
 
 
 
 
 113.500
 
 
 
 
 72.650
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 22.650
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 programma's Dutch Good Growth Fund
 
 
 31.246
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 – 6.235
 
 
 13.765
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 programma's Dutch Good Growth Fund
 
 
 61.944
 
 
 39.650
 
 
 0
 
 
 – 12.362
 
 
 27.288
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 programma's Dutch Good Growth Fund
 
 
 20.310
 
 
 13.000
 
 
 0
 
 
 – 4.053
 
 
 8.947
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.119
 
 
 
 
 6.619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.619
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.10
 
 
 
 
 Ontvangsten duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen
 
 
 
 3.619
 
 
 3.619
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.619
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.40
 
 
 
 
 Ontvangsten DGGF
 
 
 
 500
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Het verplichtingenbudget voor het gehele artikel stijgt met EUR 346,7 miljoen, met name op artikelonderdeel 1.3 «Versterkte private sector en investeringsklimaat in ontwikkelingslanden». Er is een stelselwijziging doorgevoerd in de manier waarop opdrachten aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) worden opgenomen in de administratie. Met ingang van 2018 zijn alleen de door RVO juridisch aangegane verplichtingen aan derden opgenomen in plaats van een verplichting voor de opdracht van het ministerie aan RVO. Dit heeft geleid tot een verlaging van het verplichtingenbudget in 2017 en een verhoging in 2018.
 Uitgaven
 Het budget voor 1.2 «Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid» daalt met EUR 10,4 miljoen. Dit is veroorzaakt doordat een transactie voor het Dutch Trade and Investement Fund (DTIF) niet kon doorgaan. Ook werd minder uitgegeven voor versterking concurrentiepositie Nederland. Dit wordt veroorzaakt door vertraging in de financiering van de publiek-private Werkplaats, het forum voor afstemming van de export-, investerings- en innovatiebevorderende activiteiten van de overheid en het bedrijfsleven.
 Het budget voor 1.3 «Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden» stijgt met EUR 30 miljoen voor extra bijdragen voor financiële sector ontwikkeling en infrastructuur zoals Massif (Micro and Small Enterprise Fund), het One Acre Fund en de Private Infrastructure Development Group vanwege een voorspoedige ontwikkeling van deze programma’s.
 Het budget voor 1.4 «Dutch Good Growth Fund» (DGGF) daalt met EUR 22,7 miljoen. De bestedingen van het DGGF zijn nog niet op het verwachte niveau. Voor de zomer is het meerjarige kasritme voor het DGGF aangepast aan de ervaringen van afgelopen jaren, en zijn daarnaast de voorwaarden voor het fonds meer toegesneden op financieringsbehoeften. De verwachting is dat de aanpassingen op termijn zullen leiden tot hogere uitputting.
 
 Beleidsartikel 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water
 
 
 Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 475.744
 
 
 
 
 635.194
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 154.236
 
 
 
 
 789.480
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 666.496
 
 
 
 
 707.556
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 6.524
 
 
 
 
 714.130
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 92%
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 
 
 Toename van voedselzekerheid
 
 
 
 
 337.295
 
 
 
 
 337.295
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 13.000
 
 
 
 
 324.295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen inclusieve en duurzame groei in de agrarische sector
 
 
 57.745
 
 
 56.745
 
 
 – 30.000
 
 
 0
 
 
 26.745
 
 
 
 
 
 
 Kennis en capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
 
 
 53.800
 
 
 52.800
 
 
 – 19.000
 
 
 – 12.750
 
 
 21.050
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 45.000
 
 
 0
 
 
 45.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
 
 
 30.000
 
 
 28.700
 
 
 – 18.700
 
 
 – 3.500
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 Kennis en capaciteitsopbouw t.b.v. voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's voedselzekerheid
 
 
 173.750
 
 
 178.050
 
 
 – 173.050
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennis en capaciteitsopbouw t.b.v. voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 18.700
 
 
 0
 
 
 18.700
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen inclusieve en duurzame groei in de agrarische sector
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 30.000
 
 
 0
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 128.050
 
 
 – 12.397
 
 
 115.653
 
 
 
 
 
 
 Uitbannen huidige honger en voeding
 
 
 22.000
 
 
 21.000
 
 
 0
 
 
 15.647
 
 
 36.647
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 
 
 
 
 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 
 
 199.283
 
 
 
 
 199.283
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 209.283
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integraal waterbeheer
 
 
 46.535
 
 
 42.894
 
 
 – 17.000
 
 
 3.730
 
 
 29.624
 
 
 
 
 
 
 Drinkwater en sanitatie
 
 
 47.535
 
 
 43.295
 
 
 – 20.000
 
 
 2.040
 
 
 25.335
 
 
 
 
 
 
 (Landenprogramma's) integraal waterbeheer
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 (Landenprogramma's) drinkwater en sanitatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integraal waterbeheer
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 (Landenprogramma's) integraal waterbeheer
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 (Landenprogramma's) drinkwater en sanitatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integraal waterbeheer
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.000
 
 
 3.000
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 Drinkwater en sanitatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 14.960
 
 
 34.960
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's integraal waterbeheer
 
 
 60.988
 
 
 64.019
 
 
 – 29.000
 
 
 – 8.474
 
 
 26.545
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's drinkwater en sanitatie
 
 
 44.225
 
 
 49.075
 
 
 – 20.000
 
 
 – 5.256
 
 
 23.819
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3
 
 
 
 
 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 
 
 129.918
 
 
 
 
 170.978
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 9.524
 
 
 
 
 180.552
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare energie
 
 
 34.000
 
 
 34.000
 
 
 – 20.000
 
 
 – 2.106
 
 
 11.894
 
 
 
 
 
 
 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen en klimaat algemeen
 
 
 49.729
 
 
 49.729
 
 
 – 9.000
 
 
 – 15.929
 
 
 24.800
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Klimaatfonds
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare energie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen en klimaat algemeen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 9.200
 
 
 18.200
 
 
 
 
 
 
 Klimaat: algemene vrijwillige en verplichte bijdragen
 
 
 14.840
 
 
 14.840
 
 
 0
 
 
 860
 
 
 15.700
 
 
 
 
 
 
 GEF
 
 
 20.750
 
 
 20.750
 
 
 0
 
 
 16.835
 
 
 37.585
 
 
 
 
 
 
 UNEP
 
 
 7.142
 
 
 7.142
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.142
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's klimaatbeleid
 
 
 1.300
 
 
 2.360
 
 
 0
 
 
 545
 
 
 2.905
 
 
 
 
 
 
 Centrale klimaat programma's (non-ODA)
 
 
 1.800
 
 
 1.800
 
 
 50
 
 
 153
 
 
 2.003
 
 
 
 
 
 
 Contributie IZA/IZT
 
 
 357
 
 
 357
 
 
 0
 
 
 – 34
 
 
 323
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Het verplichtingenbudget voor het artikel stijgt met EUR 154,2 miljoen, vooral op artikelonderdeel «Duurzame hulpbronnen, klimaat». Dit budget is verhoogd voor het aangaan van verplichtingen op het gebied van hernieuwbare energie, natuurlijke hulpbronnen (Initiatief Duurzame Handel) en voor de bijdrage aan de Global Environment Facility (GEF).
 Uitgaven
 Het budget voor 2.1 «Toename van voedselzekerheid» daalt met EUR 13 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door lager dan verwachte bestedingen in Ghana, Benin en Ethiopië. In Ghana hebben de activiteiten van Solidaridad West Afrika minder budget nodig dan verwacht. In Benin is een wegenprogramma en de opstart van een voedingsprogramma vertraagd. In Ethiopië presteert het Agricultural Growth Programme minder dan verwacht.
 Ook geeft NUFFIC minder dan verwacht uit aan beurzen op het gebied van voedselzekerheid omdat het nieuwe beurzenprogramma, het «Orange Knowledge Programme» van NUFFIC, opstartproblemen ervaart.
 Het budget voor 2.2 «Integraal waterbeheer en Water en Sanitatie» wordt verhoogd met EUR 10 miljoen voor een extra bijdrage aan het lopende programma Towards Universal Access to Sanitation, Water en Hygiene programma in West en Centraal Afrika om de activiteiten in Benin, de Centraal Afrikaanse Republiek, Ghana en Mauritanië nog een jaar te kunnen voortzetten. Op dit moment wordt een tweede fase van het programma voorbereid dat zich meer zal richten op de nieuwe focusregio’s. Met deze extra bijdrage voor een periode van een jaar kunnen de gerealiseerde voorzieningen in de vier landen worden verduurzaamd.
 Het budget voor 2.3 «Duurzame hulpbronnen, klimaat» wordt verhoogd met EUR 9,5 miljoen onder andere voor het Least developed countries Fund (LDCF) van de Global Environment Facility (GEF). Dit fonds past met de recent versterkte focus op conflict, kwetsbaarheid en milieudegradatie goed bij de beleidsprioriteiten zoals uitgewerkt in de beleidsnota «Investeren in Perspectief».
 
 Beleidsartikel 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 3 Sociale vooruitgang
 
 
 Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 424.577
 
 
 
 
 536.627
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 33.741
 
 
 
 
 502.886
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 724.927
 
 
 
 
 786.327
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 28.209
 
 
 
 
 814.536
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 89%
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 
 
 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 
 
 417.784
 
 
 
 
 444.684
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 360
 
 
 
 
 444.324
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's SRGR & hiv/aids
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 Centrale programma's SRGR & hiv/aids
 
 
 175.392
 
 
 174.617
 
 
 – 35.000
 
 
 – 2.200
 
 
 137.417
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's SRGR & hiv/aids
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 Centrale programma's SRGR & hiv/aids
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Unicef
 
 
 11.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 – 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 UNAIDS
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 Global Fund to Fight Aids, Malaria and Tuberculosis
 
 
 52.000
 
 
 55.300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 55.300
 
 
 
 
 
 
 UNFPA
 
 
 60.000
 
 
 60.000
 
 
 0
 
 
 – 2.000
 
 
 58.000
 
 
 
 
 
 
 WHO-PAHO
 
 
 6.713
 
 
 6.713
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.713
 
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma WHO
 
 
 10.216
 
 
 10.216
 
 
 0
 
 
 1.040
 
 
 11.256
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's SRGR & hiv/aids
 
 
 82.463
 
 
 97.838
 
 
 – 20.000
 
 
 – 700
 
 
 77.138
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten en keuzevrijheid.
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 8.500
 
 
 18.500
 
 
 
 
 
 
 Centrale programma's SRGR & hiv/aids
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.2
 
 
 
 
 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 
 
 52.539
 
 
 
 
 52.539
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.060
 
 
 
 
 53.599
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten en gendergelijkheid
 
 
 42.239
 
 
 41.939
 
 
 – 4.500
 
 
 – 7.602
 
 
 29.837
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNWOMEN
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 4.300
 
 
 4.600
 
 
 0
 
 
 6.662
 
 
 11.262
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten en gendergelijkheid
 
 
 
 
 4.500
 
 
 
 4.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.3
 
 
 
 
 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 
 
 219.304
 
 
 
 
 219.304
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.009
 
 
 
 
 226.313
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische partnerschappen
 
 
 217.604
 
 
 217.604
 
 
 – 10.000
 
 
 7.409
 
 
 215.013
 
 
 
 
 
 
 Twinningsfaciliteit Suriname
 
 
 1.700
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 – 400
 
 
 1.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strategische partnerschappen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.4
 
 
 
 
 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek 
 
 
 
 
 35.300
 
 
 
 
 69.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20.500
 
 
 
 
 90.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoekprogramma's
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 
 Internationale hoger onderwijsprogramma's
 
 
 32.300
 
 
 39.800
 
 
 0
 
 
 – 2.500
 
 
 37.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs met perspectief
 
 
 0
 
 
 27.000
 
 
 0
 
 
 23.000
 
 
 50.000
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Geen toelichting
 Uitgaven
 Het budget voor 3.3 «Versterkt maatschappelijk middenveld» neemt toe met EUR 7,4 miljoen, onder andere veroorzaakt door een verhoging van het budget voor het strategisch partnerschap met het Rode Kruis. Na aanvankelijke opstartproblemen wordt de vertraging nu ingelopen.
 Het budget voor 3.4 «Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek» stijgt per saldo met EUR 20,5 miljoen. Dit is met name veroorzaakt door een verhoging van de bijdrage aan het Global Partnership for Education (GPE) met EUR 25 miljoen, in lijn met de motie Bouali (Kamerstuk 34 952, nr. 2) over een «significante bijdrage aan het GPE». Ook wordt een bedrag van EUR 3 miljoen overgeheveld naar artikel 4.1. voor het programma Education cannot wait.
 Beleidsartikel 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 4 Vrede en veiligheid voor ontwikkeling
 
 
 Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 615.301
 
 
 
 
 795.738
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 131.907
 
 
 
 
 977.645
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 586.979
 
 
 
 
 744.979
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 21.573
 
 
 
 
 816.552
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 54%
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 
 
 Humanitaire hulp
 
 
 
 
 345.191
 
 
 
 
 362.191
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.100
 
 
 
 
 376.291
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNHCR
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 Wereldvoedselprogramma
 
 
 36.000
 
 
 28.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 28.000
 
 
 
 
 
 
 UNRWA
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 0
 
 
 6.000
 
 
 19.000
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's
 
 
 262.000
 
 
 284.000
 
 
 – 25.000
 
 
 1.000
 
 
 260.000
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma's non-ODA
 
 
 1.191
 
 
 1.191
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 1.291
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.3
 
 
 
 
 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 
 
 241.788
 
 
 
 
 374.788
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 7.473
 
 
 
 
 432.261
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Legitieme en capabele overheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 13.500
 
 
 0
 
 
 13.500
 
 
 
 
 
 
 Inclusieve politieke processen: vredesdialoog en conflictpreventie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 11.000
 
 
 0
 
 
 11.000
 
 
 
 
 
 
 Vredesdividend: werkgelegenheid en basisvoorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 functionerende rechtsorde
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 18.000
 
 
 0
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 
 Opvang in de regio
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 47.000
 
 
 0
 
 
 47.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Legitieme en capabele overheid
 
 
 22.350
 
 
 22.350
 
 
 – 13.500
 
 
 47
 
 
 8.897
 
 
 
 
 
 
 landenprogramma's legitieme en capabele overheid
 
 
 1.500
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 – 174
 
 
 326
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's functionerende rechtsorde
 
 
 75.576
 
 
 94.076
 
 
 0
 
 
 – 2.400
 
 
 91.676
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma's inclusieve en politieke processen; vredesdialoog en conflictpreventie
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 Inclusieve politieke processen: vredesdialoog en conflictpreventie
 
 
 23.862
 
 
 25.862
 
 
 – 11.000
 
 
 0
 
 
 14.862
 
 
 
 
 
 
 Vredesdividend: werkgelegenheid en basisvoorzieningen
 
 
 56.000
 
 
 36.500
 
 
 – 25.000
 
 
 0
 
 
 11.500
 
 
 
 
 
 
 functionerende rechtsorde
 
 
 10.000
 
 
 50.000
 
 
 – 18.000
 
 
 0
 
 
 32.000
 
 
 
 
 
 
 Opvang in de regio
 
 
 50.000
 
 
 143.000
 
 
 3.000
 
 
 10.000
 
 
 156.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.4
 
 
 
 
 Noodhulpfonds
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpfonds
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Het verplichtingenbudget wordt verhoogd met EUR 131,9 miljoen onder andere voor het aangaan van verplichtingen voor de Nederlandse bijdrage aan de EUFacility for Refugees in Turkey II (FRIT-II); het programma op het gebied van ontwikkelingssamenwerking in Somalië; de extra inzet in Afghanistan (conform Kamerbrief over Nederlandse inzet in Afghanistan 2018–2021 van 15 juni 2018, kenmerk 2018Z11519/2018D38074); en de samenwerking met strategische partners (International Alert en Interpeace)
 Uitgaven
 Het budget voor 4.1 «Humanitaire hulp» wordt met EUR 14,1 miljoen verhoogd voor bijdragen aan onder andere UNHCR, UNRWA, WFP, ICRC en humanitaire hulp in Jemen en Zuid Soedan. Ook wordt EUR 3 miljoen overgeheveld vanuit artikel 3.3 voor het UNICEF-programma Education cannot wait.
 Het budget voor 4.3 «Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw» wordt per saldo met EUR 57,5 miljoen verhoogd. De belangrijkste mutatie (EUR 50 miljoen) betreft de toevoeging aan de BHOS-begroting van middelen voor de Nederlandse bijdrage aan de EU Facility for Refugeesin Turkey II (FRIT II), waarvan twee derde wordt gefinancierd uit de EU-begroting en een derde middels bilaterale bijdragen van lidstaten. Daarnaast vindt ook een overheveling van EUR 10 miljoen vanuit 5.3 «migratie en ontwikkeling» naar dit artikel plaats voor activiteiten op het gebied van opvang in de regio. Tot slot wordt het budget ook nog verlaagd met EUR 2,5 miljoen, omdat activiteiten onder andere in Afghanistan en Rwanda vertraging ondervinden.
 
 Beleidsartikel 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel 5 Versterkte kaders voor ontwikkeling
 
 
 Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting (3)
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting
 
 
 
 
 Mutaties Miljoenennota
 
 
 Overige mutaties 2e suppletoire
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 110.950
 
 
 
 
 152.051
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 1.158
 
 
 
 
 150.893
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 212.967
 
 
 
 
 240.679
 
 
 
 
 – 13.670
 
 
 
 
 – 78.664
 
 
 
 
 148.345
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 50%
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 
 
 Versterkte multilaterale betrokkenheid
 
 
 
 
 131.057
 
 
 
 
 122.266
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 34.434
 
 
 
 
 156.700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNDP
 
 
 28.000
 
 
 28.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 30.000
 
 
 
 
 
 
 UNICEF
 
 
 18.000
 
 
 18.000
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 26.000
 
 
 
 
 
 
 UNIDO
 
 
 1.950
 
 
 1.950
 
 
 0
 
 
 – 713
 
 
 1.237
 
 
 
 
 
 
 Middelenaanvullingen multilaterale banken en fondsen
 
 
 58.230
 
 
 49.410
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 49.410
 
 
 
 
 
 
 Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken
 
 
 6.518
 
 
 6.547
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.547
 
 
 
 
 
 
 Speciale multilaterale activiteiten
 
 
 9.359
 
 
 9.359
 
 
 0
 
 
 23.387
 
 
 32.746
 
 
 
 
 
 
 Assistent-deskundigen programma
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 1.760
 
 
 10.760
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.2
 
 
 
 
 Overig armoedebeleid
 
 
 
 
 70.589
 
 
 
 
 19.209
 
 
 
 
 983
 
 
 
 
 – 6.274
 
 
 
 
 13.918
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.500
 
 
 – 2.107
 
 
 4.393
 
 
 
 
 
 
 Voorlichting op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 600
 
 
 – 600
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 12.882
 
 
 13.922
 
 
 – 7.517
 
 
 – 3.360
 
 
 3.045
 
 
 
 
 
 
 Voorlichting op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
 
 
 850
 
 
 887
 
 
 – 600
 
 
 – 37
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 Schuldverlichting
 
 
 52.457
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Unesco
 
 
 4.400
 
 
 4.400
 
 
 0
 
 
 – 170
 
 
 4.230
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.3
 
 
 
 
 Bijdrage aan migratie en ontwikkeling
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 44.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 10.000
 
 
 
 
 34.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 9.000
 
 
 6.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 0
 
 
 37.400
 
 
 0
 
 
 – 10.000
 
 
 27.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.4
 
 
 
 
 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen 
 
 
 
 
 2.321
 
 
 
 
 55.204
 
 
 
 
 – 14.653
 
 
 
 
 – 96.824
 
 
 
 
 – 56.273
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 74.692
 
 
 
 
 74.692
 
 
 
 
 983
 
 
 
 
 2.520
 
 
 
 
 78.195
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.20
 
 
 
 
 Ontvangsten en restituties met betrekking tot leningen
 
 
 
 43.516
 
 
 43.516
 
 
 983
 
 
 2.520
 
 
 47.019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.21
 
 
 
 
 Ontvangsten OS
 
 
 
 31.176
 
 
 31.176
 
 
 0
 
 
 – 13.000
 
 
 18.176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.22
 
 
 
 
 Koersverschillen OS
 
 
 
 pm
 
 
 pm
 
 
 pm
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.23
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten non-ODA
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Geen toelichting
 Uitgaven
 Het budget voor 5.1 «Versterkte multilaterale betrokkenheid» wordt verhoogd met EUR 34,4 miljoen. Deze verhoging bestaat uit een verhoging van de algemene vrijwillige bijdragen aan onder andere UNICEF, UNDP en UNFPA. Daarnaast wordt deze verhoging ingezet voor een aantal activiteiten bij de VN, zoals het Resident Coordinator Fund, het Joint Fund for the Agenda 2030 en het VN-Funding Compact en een versnelde invoer van het Assistent deskundige programma.
 Het budget voor 5.2 «overig armoedebeleid» wordt verlaagd met EUR 6,3 miljoen. De verlaging is onder andere het gevolg van een lagere dan geraamde bijdrage aan UNESCO en de uitgaven voor voorlichting op het terrein van ontwikkelingssamenwerking vallen lager uit gepland. Daarnaast betreft het een verlaging van de uitgaven voor kleine ODA-activiteiten op het gebied van cultuur en ontwikkeling.
 Van het budget voor artikelonderdeel 5.3 «Bijdrage aan migratie en ontwikkeling» wordt EUR 10 miljoen overgeheveld naar Opvang in de regio onder artikelonderdeel 4.3, omdat geplande uitgaven beter passen binnen het beleid van Opvang in de regio.
 Het budget voor 5.4 «nog te verdelen» wordt met EUR 111,5 miljoen verlaagd. Deze mutatie wordt veroorzaakt door de overheveling van in totaal EUR 54,9 miljoen naar andere artikelen. Dit ter financiering van ophogingen bij onder andere infrastructuur-, en financiële sector ontwikkeling (artikelonderdeel 1.2); Towards Universal Access to Sanitation, Water en Hygiene programma in West en Centraal Afrika (artikelonderdeel 2.2); het Least developed countries Fund (LDCF) van de Global Environment Facility (GEF) (artikelonderdeel 2.3); het Global Partnership for Education (GPE) (artikelonderdeel 3.4) en Humanitaire hulp (artikelonderdeel 4.1). Het artikel wordt verder verlaagd door de verhoging van de asieltoerekening voor eerstejaars opvang van asielzoekers uit DAC-landen, als gevolg van een hogere instroomraming van asielzoekers voor 2018. Hiervoor wordt EUR 42 miljoen overgeheveld naar de begroting van Justitie en Veiligheid. Daarnaast is het ODA-budget verlaagd met EUR 14,6 miljoen als gevolg van een negatieve BNI-bijstelling, op basis van de Macro Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB) en zoals gemeld bij de Miljoenennota.
 Ontvangsten
 De verwachte ontvangsten op ontwikkelingssamenwerking (ontvangsten OS) worden naar beneden bijgesteld. Het gaat om teruggaven van niet bestede fondsen binnen ontwikkelingsprogramma’s. Tevens zijn er extra ontvangsten vanwege ontstane koerseffecten op betalingen in buitenlandse valuta.