Beleidsnota Rampenbestrijding 2000-2004; Nota
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26956, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26956 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamRampenbestrijding, de veiligheidsketen gesmeedInhoud 1. INLEIDING1.1. De verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding1.2. Naar een slagvaardige organisatie van de rampenbestrijding2. VERSTERKING VAN DE BRANDWEER EN DE ORGANISATIE VOOR
DE GENEESKUNDIGE HULPVERLENING BIJ ONGEVALLEN EN RAMPEN2.1. Inleiding2.2. Versterking brandweerBereikte resultatenReferentiekadersOrganisatieplan brandweerzorg en rampenbestrijdingStand van zakenAandachtspuntenBeleidsvoornemens2.3. Versterking organisatie GHORBereikte resultatenHet verbeteren van de afzonderlijke schakels binnen de
keten.Het treffen van aanvullende voorzieningen voor grootschalig
optredenHet verbeteren van de samenhang van de schakels binnen
de ketenHet tot stand brengen van een bestuurlijke en organisatorische
structuur op ketenniveauAandachtspuntenBeleidsvoornemens2.4. VrijwilligersBeleidsvoornemens vrijwilligheid3. VOORKOMEN IS BETER3.1. InleidingWinst aan de voorkantRelevant voor infrastructuur en ruimtelijke ordeningPro-actie en preventie op twee niveaus3.2. Bereikte resultaten en aandachtspuntenPro-actie en preventie op gemeentelijk en regionaal niveauDe VeiligheidsEffectRapportageBeveiligingsconcept ondergrondse bouwwerkenGrote infrastructurele projecten3.3. BeleidsvoornemensHet ontwikkelen van risicobeleidVersterking op het terrein van pro-actie en preventieOngevallenonderzoek4. NAAR EEN GECOÖRDINEERDE AANPAK VAN DE RAMPENBESTRIJDING4.1. Inleiding4.2. Bereikte resultaten4.3. Aandachtspunten4.4. BeleidsvoornemensHet realiseren van één gebiedsindeling voor
brandweer- en GHOR-regio'sInvoeringstrajectBestuurlijke integratieHet bevorderen van een planmatige en gecoördineerde
voorbereiding op de rampenbestrijdingSystematische voorbereiding op basis van risico-analyseBeleidsvoornemensRegionaal beheersplan rampenbestrijdingInvoeringstrajectRol van de provincieBevorderen van het oefenenGrensoverschrijdende samenwerkingHet realiseren van een samenhangende monitor en rapportage
over de kwaliteit van de rampenbestrijdingOntwikkeling kwaliteitsnormenMonitoren en rapporterenDe herziening van de financieringssystematiek voor de
rampenbestrijdingUitgangspunten van de nieuwe financieringssystematiekNieuwe verdeelsystematiekNieuwe verantwoordingssystematiek.Stapsgewijze invoering van de nieuwe financieringsregelingDe totstandkoming van een breed samengesteld overleg voor
de rampenbestrijding5. FINANCIËNInspanning van het rijkInspanning van de gemeenten6. BELEIDSVOORNEMENS IN VOGELVLUCHT6.1. Inleiding6.2. Versterking van de brandweer en de organisatie GHOR6.3. Vrijwilligheid6.4. Voorkomen is beter6.5. Naar een gecoördineerde aanpak van de rampenbestrijdingTerritoriale congruentieRegionaal beheersplan rampenbestrijdingRol provincieBevorderen van het oefenenRapportage en monitorenKwaliteitsnormenFinancieringssystematiekLandelijk Beraad RampenbestrijdingBIJLAGE 1 Overzicht plannen voor de beleidsmatige voorbereiding op
de rampenbestrijding en de operationele plannen BIJLAGE 2 Wetgevingsoverzicht van de uit de beleidsnota voortvloeiende
wijzigingen in wet- en regelgeving op hoofdlijnen1. AANPASSING VAN DE WET RAMPEN EN ZWARE ONGEVALLEN2. AANPASSING VAN DE BRANDWEERWET 19851. Territoriale congruentie2. Uitbreiding van de taken van de regionale brandweer3. Aanpassing van de Wet Geneeskundige hulpverlening bij
rampenPlanning wetgeving4. Algemene maatregelen van bestuur
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26956Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 98 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 956Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004nr. 2NOTARampenbestrijding, de veiligheidsketen gesmeedInhoud    1.Inleiding21.1.De verantwoordelijkheid
voor de rampenbestrijding21.2.Naar een slagvaardige organisatie van
de rampenbestrijding4    2.Versterking van de
brandweer en de organisatie voor de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen52.1.Inleiding5 2.2.Versterking brandweer6 2.3.Versterking organisatie GHOR72.4.Vrijwilligers10    3.Voorkomen is beter123.1.Inleiding12 3.2.Bereikte resultaten en aandachtspunten13 3.3.Beleidsvoornemens14   4.Naar een gecoördineerde aanpak van de rampenbestrijding164.1.Inleiding174.2.Bereikte resultaten17 4.3.Aandachtspunten184.4.Beleidsvoornemens18   5.Financiën266.Beleidsvoornemens in een vogelvlucht286.1.Inleiding286.2.Versterking van de brandweer en de organisatie GHOR286.3.Vrijwilligheid29 6.4.Voorkomen is beter296.5.Naar een gecoördineerde
aanpak van de rampenbestrijding29   Bijlagen1.Overzicht plannen rampenbestrijding32 2.Overzicht wetgeving331. INLEIDINGDe risico's in de samenleving nemen toe en worden ook steeds complexer.Van de overheid mag worden verwacht dat zij zich zo veel mogelijk inspant
om de aanwezige risico's te voorkomen en te beperken en zorgdraagt voor een
organisatie die in staat is om ongevallen en rampen te bestrijden.Om de bestaande en toekomstige risico's in de samenleving te beheersen
worden hoge eisen gesteld aan de organisatie van de rampenbestrijding.Zorg voor veiligheid is de oudste kerntaak van de overheid.Dikwijls wordt bij veiligheid in eerste instantie gedacht aan het voorkomen
en bestrijden van vormen van criminaliteit. De burger wordt hiermee in het
dagelijks leven soms indringend geconfronteerd. Veiligheidsbeleid is echter
meer. Het omvat ook het voorkomen en beperken van ongevallen en rampen en
een adequate bestrijding ervan. In onze moderne samenleving is het van groot
belang dat systematisch en structureel aandacht wordt besteed aan de beheersing
van de aanwezige fysieke risico's. Veiligheid is overigens niet een zaak voor
de overheid alleen. Ook de burgers, instellingen en het bedrijfsleven hebben
daarin een verantwoordelijkheid.De diversiteit en complexiteit van de risico's in onze samenleving zijn
de afgelopen jaren bij verschillende incidenten gebleken. Te denken valt aan
de kettingbotsing op de A16 nabij Breda in 1990, het ongeval bij Cindu en
de Bijlmerramp in 1992, de wateroverlast door het hoge waterpeil in de rivieren
in 1993 en 1995, de vliegtuigongevallen met de Hercules en de Dakota in 1996
en de stroomstoring in 1998 door het tegelijkertijd uitvallen van een aantal
elektriciteitscentrales in centraal Nederland. Ook extreme regenval kan leiden
tot ontwrichting van het maatschappelijk leven.Bovendien doen zich ontwikkelingen voor die de kwetsbaarheid van de samenleving
vergroten. De technologische en daarmee samenhangende industriële en
infrastructurele ontwikkelingen verhogen onze welvaart, maar verhogen tevens
de kans op calamiteiten.Met de groei van de bevolking en de concentratie in bewoning neemt ook
de kans op grote aantallen slachtoffers en materiële schade toe. Om de
bestaande en toekomstige risico's in de samenleving te beheersen worden steeds
hogere eisen gesteld aan de organisatie van de rampenbestrijding.1.1. De verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijdingDe verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding ligt primair bij de
gemeentebesturen. Gemeenten zijn bij uitstek in staat om een samenhangend
veiligheidsbeleid vast de stellen, de aanwezige risico's te beoordelen en
daarvoor passende maatregelen te treffen. Zij kennen de plaatselijke situatie
als geen ander. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beheer over de brandweer
en voor het voorkomen, beperken en bestrijden van brand en al wat daarmee
samenhangt.Met de voorbereiding van de rampenbestrijding binnen de gemeenten is het
college van burgemeesters en wethouders belast. In dit kader stelt de gemeenteraad
een rampenplan vast en stelt de burgemeester voor elke naar plaats, aard en
gevolgen voorzienbare ramp of zwaar ongeval een rampbestrijdingsplan vast.
Gemeenten hebben tevens belangrijke bevoegdheden op het terrein van pro-actie
en preventie (verlening van bouw-, milieu-, en gebruiksvergunningen
en de controle daarop). De gemeentelijke brandweer ondersteunt hen daarbij.Veiligheidsproblemen overstijgen dikwijls het gebied van de afzonderlijke
gemeenten. Ook de voorbereiding daarop dient derhalve in groter verband te
worden aangepakt. Op grond van de Brandweerwet 1985 wijzen gedeputeerde staten
gemeenten aan om een gemeenschappelijke regeling te treffen, waarbij een regionale
brandweer wordt ingesteld.De waterschappen dragen een eigen verantwoordelijkheid bij de beheersing
van risico's met betrekking tot de waterhuishouding. De provincie heeft toezichthoudende
bevoegdheden ten aanzien van rampenplannen en rampbestrijdingsplannen. De
provincie heeft met betrekking tot de voorbereiding van de rampenbestrijding
dus een toetsende rol, in welk kader zij ook bemiddeld, en vormt als zodanig
een belangrijke schakel tussen gemeenten en het rijk.Het rijk is verantwoordelijk voor het systeem van rampenbestrijding als
zodanig. Het schept de noodzakelijke voorwaarden opdat alle verantwoordelijke
besturen en diensten in samenhang hun taken kunnen uitoefenen. Zo zorgt het
rijk voor de betreffende wet- en regelgeving. Tevens toets het rijk de kwaliteit
van de rampbestrijdingsketen, financiert een gedeelte van de kosten en treft
het aanvullende voorzieningen voor grootschalig optreden, zoals verbindingen,
het waarschuwingssysteem en het benodigde materieel.De rampenbestrijding is in eerste instantie opgedragen aan diensten die
met de dagelijkse hulpverlening zijn belast.Primair zijn dit de brandweer, de politie en diensten op het terrein van
de spoedeisende medische hulpverlening. De spoedeisende medische hulpverlening
functioneert als een keten van zorg waarin de patiënt centraal staat.
Deze keten bestaat uit verschillende schakels, zoals de alarmering bij de
centrale posten ambulancevervoer, de inzet van ambulances en traumateams,
het verlenen van verpleegkundige en medische hulp ter plaatste van het ongeval,
het vervoer naar het ziekenhuis, de opvang in het ziekenhuis, de vervolgbehandeling
in het ziekenhuis, de revalidatie. Naast deze organisaties leveren ook andere
gemeentelijke diensten en vrijwilligersorganisaties, zoals het Nederlandse
Rode Kruis en de Reddingsbrigades Nederland een belangrijke bijdrage. Defensie
levert bijstand in geval de civiele hulpverlening moet worden afgelost of
aangevuld of in geval bijzondere expertise nodig is. Defensie fungeert in
dezen als vangnet.De rampenbestrijdingsorganisatie bestaat derhalve uit een samenstel van
diensten en organisaties die dagelijks zijn belast met de hulpverlening. Bij
calamiteiten wordt op grotere schaal opgetreden en breidt de samenwerking
tussen organisaties, diensten en besturen zich uit. Dit vereist dat alle betrokkenen
in staat zijn om naadloos op te schalen van dagelijkse hulpverlening naar
grootschalig optreden en dat de onderlinge samenwerking goed is geregeld.
De regionale brandweer is behalve met het organiseren van het optreden van
de brandweer tevens belast met de coördinatie van de rampenbestrijding
en de voorbereiding daarop.De rampenbestrijding heeft niet alleen betrekking op het voorbereiden
op en de bestrijding van rampen en op de nazorg, maar strekt zich ook uit
tot het voorkomen en beperken van risico's; met andere woorden tot alle schakels
van de veiligheidsketen: pro-actie, preventie, preparatie, repressie en nazorg1. 1.2. Naar een slagvaardige organisatie van de rampenbestrijdingDoor de betrokkenheid van de verschillende besturen, operationele diensten
en (private) organisaties en het moeten optreden in acute situaties, is het
realiseren en onderhouden van een adequate organisatie van de rampenbestrijding
complex en weerbarstig. Daar komt nog bij dat naast het bestrijden ook het
voorkomen en beperken van risico's in toenemende mate van belang wordt en
dat het aspect nazorg de aandacht blijft opeisen.Gebeurtenissen waarvoor samenwerking op kleine schaal nodig is, komen
dagelijks voor. Calamiteiten die grootschalig optreden vereisen veel minder.
Indien onvoldoende wordt geïnvesteerd in de voorbereiding op het grootschalig
optreden en de coördinatie daarvan, dient er tijdens de daadwerkelijke
bestrijding van de gevolgen van de ramp te veel te worden geïmproviseerd.Dit, terwijl juist op een dergelijk moment men blindelings op elkaar moet
kunnen bouwen. De voorbereiding op het grootschalig optreden en de opschaling
vormen derhalve de achilleshiel van het systeem.Een goede voorbereiding moet echter niet blijven steken in het maken van
plannen. De plannen zullen ook praktisch moeten worden vertaald in een operationele
organisatie, met voldoende opgeleide en getrainde mensen en adequate voorzieningen.
Van het grootste belang is ook dat door regelmatig oefenen de vastgelegde
structuren en procedures op hun effectiviteit worden getoetst en zonodig worden
aangepast.In de eerste helft van de jaren negentig bleek uit diverse rapportages
en evaluaties naar aanleiding van incidenten dat de organisatie van de rampenbestrijding
onvoldoende is toegerust om een adequaat veiligheidsniveau te kunnen garanderen.
Enerzijds bleek dat de afzonderlijke disciplines onvoldoende zijn voorbereid
op hun rampenbestrijdingstaken. Anderzijds ontbreekt het aan heldere afspraken
over de onderlinge samenwerking en de bestuurlijke en operationele samenwerking.Ook de pro-actie- en preventietaken bleken onvoldoende te zijn ontwikkeld.Belangrijke oorzaken van de problemen zijn dat de bestuurlijke aandacht
voor de rampenbestrijding tekort schiet en dat de (operationele) diensten
onvoldoende zijn toegerust op hun taken.Algemeen wordt onderkend dat regelmatig oefenen daarbij van het grootste
belang is. Niettemin blijkt uit diverse onderzoeken en evaluaties dat er onvoldoende
geoefend wordt. Met name multidisciplinair en bestuurlijk oefenen blijft achter.Bovengenoemde problemen werden door de verantwoordelijke besturen en betrokken
diensten algemeen onderkend en zijn aanleiding geweest voor gemeenten en rijk
om een gezamenlijke inspanning te verrichten om de knelpunten aan te pakken.
Hiertoe zijn het Project Versterking Brandweer (PVB) en het Project Geneeskundige
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (PGHOR) gestart. Deze projecten hebben
er toe geleid dat de rampenbestrijding op de bestuurlijke agenda is gekomen
en dat een onomkeerbaar proces van kwaliteitsverbetering in gang is gezet.
Bij alle betrokken besturen en diensten bestaat overeenstemming over de eisen
die aan een slagvaardige organisatie van de rampenbestrijding moeten worden
gesteld. Er dient sprake te zijn van een organisatie:– die bij grootschalige incidenten en rampen bestuurlijk, organisatorisch
en operationeel samenhangend functioneert;– waarbij de betrokken (operationele) diensten afzonderlijk en in
samenhang voldoende zijn toegerust en ook voorbereid om daaraan een bijdrage
te leveren;– die in staat is om (grootschalige) risico's te voorkomen en te
beperken. In het kader van beide genoemde projecten zijn door de gezamenlijke gemeenten
in iedere regio beleidsvoornemens geformuleerd om de organisatie van de rampenbestrijding,
in casu de brandweer en de organisatie voor de geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen (GHOR), te versterken.De komende jaren zullen deze nog veelal «papieren» voornemens
daadwerkelijk moeten worden gerealiseerd. Door gemeenten en rijk zijn en worden
de komende jaren extra financiële middelen beschikbaar gesteld om deze
versterking een krachtige impuls te geven.De verdere invoering van de versterking zal de komende jaren langs de
ingezette lijnen onverminderd moeten worden voortgezet. De gemeenten en de
regio's hebben daarbij het voortouw.Het rijk zal de verantwoordelijke besturen en diensten ondersteunen en
begeleiden. Behalve op de versterking van de afzonderlijke disciplines zal
het beleid de komende jaren gericht zijn op verbetering van de samenwerking
tussen de disciplines en de bestuurlijke aansturing daarbij. Niet alleen waar
het gaat om de bestrijding van calamiteiten en de voorbereiding daarop, maar
ook waar het gaat om het voorkomen en beperken van risico's. Deze nota biedt
hiervoor het kader.2. VERSTERKING VAN DE BRANDWEER EN DE ORGANISATIE VOOR
DE GENEESKUNDIGE HULPVERLENING BIJ ONGEVALLEN EN RAMPENDe verdere invoering van het Project Versterking Brandweer (PVB) en het
Project Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (PGHOR) dient
de brandweer en de organisatie voor de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen (GHOR) voldoende in staat te stellen om hun taken op het terrein
van de rampenbestrijding adequaat te kunnen uitvoeren.2.1. InleidingIn de vorige kabinetsperiode zijn het PVB en het PGHOR van start gegaan.
In het PVB hebben gemeenten en het rijk zich verbonden om de brandweer te
versterken. Het project richt zich in het bijzonder op de coördinerende
rol van de regionale brandweer bij de (voorbereiding op de) rampenbestrijding
en het aandeel daarin van de gemeentelijke brandweren.Het project GHOR richt zich op het tot stand brengen van een samenhangend
functionele organisatie van de spoedeisende medische hulpverlening die in
staat is naadloos op te schalen van klein naar grootschalig optreden. Dit
streven is neergelegd in de nota «Met zorg verbonden»1. Het PGHOR is een gezamenlijk project van het ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties.Zoals eerder gesteld hebben beide projecten tot doel een organisatie tot
stand te brengen die bij grootschalige ongevallen en rampen bestuurlijk, operationeel
en organisatorisch samenhangend functioneert.Hier moeten de brandweer en de organisatie GHOR elk afzonderlijk voldoende
zijn toegerust om hun aandeel in de rampenbestrijding te kunnen leveren. Voorwaarde
hiervoor is een goede dagelijkse hulpverlening, die soepel en adequaat kan
opschalen op het moment dat dit nodig is.Om die reden speelt bij PVB de kwaliteit van de totale brandweerzorg in
de gemeenten en bij het PGHOR de dagelijkse spoedeisende hulpverlening een
belangrijke rol. 2.2. Versterking brandweerBereikte resultatenReferentiekadersIn het kader van het Project Versterking Brandweer hebben alle brandweerregio's
het totale takenpakket van de brandweer nader bezien en de bestaande knelpunten
in kaart gebracht. Voorts zijn algemene referentiekaders opgesteld die door
het brandweerveld en de betrokken besturen zijn aanvaard.Deze referentiekaders worden door de brandweerregio's als uitgangspunt
genomen voor het bepalen van het in de regio gewenste kwaliteitsniveau van
de rampenbestrijdingsorganisatie en voor de noodzakelijke bestuurlijke, organisatorische
en operationele maatregelen.Organisatieplan brandweerzorg en rampenbestrijdingHet PVB heeft inmiddels in iedere regio geresulteerd in een organisatieplan
brandweerzorg en rampenbestrijding. Hierin zijn de taken van de gemeentelijke
en regionale brandweer beschreven en zijn afspraken gemaakt over het kwaliteitsniveau,
de uitvoering van taken en de toerus- ting.De invoering van deze organisatieplannen, die inmiddels ter hand is genomen,
zal er uiteindelijk toe moeten leiden dat per regio de gemeentelijke brandweren
en de regionale brandweer voldoende zijn toegerust om de aanwezige risico's
te beheersen en dat de betrokken organisaties bij grootschalige ongevallen
en rampen als één organisatie kunnen functioneren als spil binnen
de rampenbestrijding.Stand van zakenIn 1998 is in alle regio's gestart met de aanpak van de meest urgente
knelpunten bij de gemeentelijke brandweren en de regionale brandweren. Dit
betreft o.a. het wegwerken van achterstanden op het terrein van de brandpreventie
en het intensiveren van opleidings- en oefenprogramma's. Ook het management
van de gemeentelijke brandweren is versterkt door de aanstelling van een beroepscommandant
of door de uitbreiding van de ambtelijke ondersteuning. Gemeenten hebben afspraken
gemaakt over de kwaliteit en de uitvoering van de repressieve zorg, inclusief
het optreden op elkaars grondgebied (regionale dekkingsplannen).In veel regio's zijn regelingen getroffen voor de operationele leiding
bij grootschalige ongevallen en over de invulling van specialistische functies.
Gemeenten hebben extra middelen vrijgemaakt voor de versterking van de gemeentelijke
brandweren. Ook het rijk heeft vorig jaar en dit jaar extra middelen beschikbaar
gesteld, waarmee bij de regionale brandweren circa 110 extra formatieplaatsen
zijn gerealiseerd. Grotendeels is deze extra capaciteit ingezet voor de versterking
van de bestuurlijke ondersteuning en beleidscapaciteit en de professionalisering
van de bedrijfsvoering bij de regionale brandweren. Verder is extra geld uitgetrokken
voor de aanpak van de meest urgente knelpunten op het terrein van de rampenbestrijding.AandachtspuntenDe aanpak van de gesignaleerde knelpunten bij de gemeentelijke en regionale
brandweren zal de komende jaren planmatig moeten worden voortgezet.De gemeenten en de regio's zullen het organisatieplan moeten omzetten
in concrete activiteiten en voorzien van een planning. Het bestuur van de
regionale brandweer zal de voortgang van dit proces moeten bewaken en daarover moeten rapporteren aan de gemeenteraden van de deelnemende
gemeenten.De kwaliteitsverbetering van de brandweerzorg en de rampenbestrijding
zal ook moeten leiden tot een verdergaande personele versterking (kwantitatief
en kwalitatief).Aandachtspunt is verder de samenwerking met bedrijfsbrandweren. De inzet
van bedrijfsbrandweren kan tot een belangrijke verbetering van de repressieve
zorg in de regio leiden. In een aantal regio's worden dan ook initiatieven
genomen voor een verregaande samenwerking tussen overheids- en bedrijfsbrandweren,
zoals de gezamenlijke brandweer voor het Botlekgebied in de regio Rijnmond
en voor het Sloegebied in Zeeland. Bezien zal worden of dergelijke samenwerkingsvormen
met het bedrijfsleven ook elders bevorderd kunnen worden.BeleidsvoornemensDe komende jaren zullen de beleidsvoornemens die in het kader van het
Project Versterking Brandweer zijn geformuleerd in de regio's daadwerkelijk
gerealiseerd moeten worden. Om hieraan richting te geven, zullen met de regio's
afspraken gemaakt worden over de te bereiken eindresultaten, over de stappen
die in de regio's moeten worden gezet, en over de begeleiding en ondersteuning
daarbij van het rijk, waaronder de verstrekking van extra middelen die in
de komende jaren beschikbaar komen.Het regionaal organisatieplan brandweerzorg en rampenbestrijding en de
rol van de regionale brandweer daarbij zullen worden verankerd in de Brandweerwet
1985.2.3. Versterking organisatie GHORBereikte resultatenOm de gewenste kwaliteit te bereiken is binnen het PGHOR met alle betrokkenen
op het terrein van het openbaar bestuur, openbare orde en veiligheid en gezondheidszorg
het «Eindbeeld GHOR» geformuleerd. Hierin staat de patiënt
en daarmee de keten van spoedeisende medische hulpverlening centraal.Dit eindbeeld is nader uitgewerkt in zogenaamde strategische producten
die de instemming hebben van alle betrokken partijen. Deze strategische producten
vormen de basis voor de inmiddels opgestarte regionale implementatietrajecten.
Zij hebben betrekking op het verbeteren van de individuele schakels binnen
de keten (met name de ambulance- en traumazorg), het treffen van aanvullende
voorzieningen voor grootschalig optreden, het verbeteren van de samenhang
van de schakels binnen de keten en het tot stand brengen van een bestuurlijke
en organisatorische structuur ter zake.Het verbeteren van de afzonderlijke schakels binnen de
keten.Een belangrijke schakel is de ambulancezorg. Om op regionaal niveau zorg
te dragen voor een samenhangende en doelmatige ambulancezorg heeft de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, bevorderd dat zich Regionale Ambulancevoorzieningen
(RAV) hebben gevormd. Een RAV is een samenwerkingsverband tussen ambulancediensten
en Centrale Post Ambulancevervoer (CPA) en heeft tot taak zorg te dragen voor
een verantwoorde ambulancezorg.Een andere schakel waarin verbeteringen zijn aangebracht is de traumazorg.Als uitvloeisel van de «Beleidsvisie traumazorg» van de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zijn tien ziekenhuizen aangewezen als
traumacentrum. Deze traumacentra hebben tot taak om onderling en met de andere ziekenhuizen en in overleg met de ketenpartners een traumazorgnetwerk
te vormen.Daarnaast hebben zij de taak zorg te dragen voor kennisontwikkeling en
deskundigheidsbevordering. Alle traumacentra beschikken over een mobiel medisch
team dat 24 uur per dag inzetbaar is. Bovendien kunnen vier van deze teams
beschikken over een helikoptervoorziening.Het treffen van aanvullende voorzieningen voor grootschalig
optredenOm in operationele zin de overgang van reguliere, dagelijkse hulpverlening
naar grootschalige hulpverlening vloeiender te laten verlopen en de kwaliteit
van de hulpverlening te verbeteren is de Geneeskundige Combinatie ontwikkeld.Een Geneeskundige Combinatie is een samenwerkingsverband onder een éénhoofdige
leiding van een mobiel medisch team, twee ambulanceteams en een Snel Inzetbare
Groep ter Medische Assistentie (SIGMA). Deze SIGMA wordt gevormd door vrijwilligers,
bij voorkeur van het Nederlandse Rode Kruis. De Geneeskundige Combinatie verricht
het gehele scala van medische en organisatorische handelingen voor adequate
zorg aan de patiënt. Concreet betekent dit het veiligstellen en bewaken
van vitale functies en het stabiliseren en vervoersgereed maken van slachtoffers.De SIGMA assisteert en ondersteunt de professionele hulpverleners.Ten behoeve van de Geneeskundige Combinatie zijn 43 uniforme uitrustingen
(bestaande uit voertuigen en wissellaadbakken met een geneeskundige bepakking)
aangeschaft en aan de regio's ter beschikking gesteld.Iedere GHOR-regio beschikt zodoende over tenminste één Geneeskundige
Combinatie. Regio's waar zich bijzondere risico's voordoen, zoals Amsterdam,
Rijnmond en Zeeland, hebben een drietal Geneeskundige Combinaties ontvangen.
Aan de Waddeneilanden zijn aan de lokale omstandigheden aangepaste uitrustingen
verstrekt.Het verbeteren van de samenhang van de schakels binnen
de ketenOm zicht te krijgen in de «keten van zorg» is het proces van
spoedeisende medische hulpverlening in 10 stappen beschreven. Vervolgens zijn
afspraken gemaakt over de wijze van samenwerking van de verschillende schakels,
waardoor de samenhang, en daarmee de kwaliteit van de zorgverlening, kan worden
verbeterd. In dit kader is een instrumentarium ontwikkeld dat bestaat uit
een regionaal kwaliteitssysteem en een daarmee samenhangend registratiesysteem
en visitatiemodel.Het tot stand brengen van een bestuurlijke en organisatorische
structuur op ketenniveauTer verbetering van de GHOR is de totstandkoming van (voorlopige) regionale
samenwerkingsverbanden gestimuleerd. Daardoor kan op ketenniveau een verband
ontstaan, zodanig dat samenwerkende geneeskundige diensten in geval van een
incident of ramp onder verantwoordelijkheid van het openbaar bestuur hun werk
kunnen doen. In een circulaire1 zijn de toekomstige
verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het bestuur GHOR, de taken en de
positie van de Regionaal Geneeskundig Functionaris toegelicht.Een wetsvoorstel, dat beoogt gemeenten de mogelijkheid te bieden om een
andere functionaris dan de directeur van de gemeentelijke gezondheidsdienst
als Regionaal Geneeskundig Functionaris aan te stellen, zal binnenkort aan
de Tweede Kamer worden aangeboden. Hiermee wordt gemeenten meer armslag geboden
om zich voor te bereiden op hun toekomstige taken in het kader van de spoedeisende
medische hulpverlening. Inmiddels zijn in alle GHOR-regio's plannen van aanpak opgesteld en is
op basis van de strategische producten (kwaliteitssysteem, registratiesysteem
en visitatiemodel) een begin gemaakt met de implementatie van de toekomstige
organisatie GHOR.AandachtspuntenEen integrale benadering van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen is noodzakelijk. Overleg en afstemming tussen alle betrokken partijen
in de regio is daarbij een vereiste. Het bestuur GHOR zal bij wet verantwoordelijk
worden gesteld voor de totstandkoming van deze integrale benadering, waar
het gaat om de geneeskundige keten.De implementatie van de nieuwe structuur voor de GHOR zal door de besturen
GHOR en de zorginstellingen in de regio moeten worden voortgezet. De ontwikkelde
strategische producten dienen daarbij als uitgangspunt. Een en ander zal worden
vastgelegd in het organisatieplan GHOR. De vorming van de regionale ambulancevoorziening
en het traumazorgnetwerk zullen hierbij nadrukkelijk in ogenschouw worden
genomen.BeleidsvoornemensOp het vlak van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen
is thans sprake van een veelheid aan bestuursvormen (besturen van WGHR, CPA,
GHOR, GGD). Bovendien komt de territoriale indeling van deze besturen lang
niet overal overeen met de gebiedsindeling van de politieregio's. Het kabinet
is van mening dat deze complexe situatie aanzienlijk moet worden vereenvoudigd.Zo zal het openbaar bestuur (samenwerkende gemeenten) dat nu reeds op
grond van de WGHR verantwoordelijk is voor de geneeskundige hulpverlening
bij rampen, in de nieuwe structuur tevens verantwoordelijk worden voor de
dagelijkse keten van spoedeisende medische hulpverlening bij ongevallen. Thans
ontbreekt nog een procesverantwoordelijke voor deze dagelijkse keten. De thans
functionerende voorlopige 26 GHOR-besturen zullen daarom in de plaats komen
van de huidige besturen van zowel WGHR als CPA (Centrale Post Ambulancevervoer).De verantwoordelijkheid voor de vorming van Regionale Ambulance Voorzieningen
ligt primair bij de ambulancediensten en de CPA in de regio. Het RAV-bestuur
heeft tot taak zorg te dragen voor de organisatie en uitvoering van de ambulancezorg
in de regio. De RAV zal een wettelijke basis krijgen. Hiertoe zal de Wet Ambulancevervoer
worden gewijzigd, waardoor uiteindelijk alle ambulancediensten en CPA's Regionale
Ambulance Voorzieningen zullen vormen. Per 1 januari 2002 moet het RAV-vormingstraject
voltooid zijn.Na voltooiing van de RAV-vorming in 2002 en de GHOR-wetgeving in 2003
zal het aantal bestuursvormen beperkt zijn tot twee: GHOR en RAV. Het bestuur
van de GHOR is dan tevens het bestuur van de CPA. Tevens zal worden bevorderd
dat de grenzen van zowel GHOR als RAV regio's zoveel mogelijk samenvallen
met die van de politieregio.Over de voortzetting van de implementatie van de hiervoor aangegeven beleidsvoornemens
van PGHOR zullen met de regio's afspraken worden gemaakt.Deze afspraken betreffen de te bereiken resultaten zoals geformuleerd
in het «Eindbeeld GHOR», de stappen die daartoe moeten worden
gezet, voorzien van een planning, en de begeleiding en ondersteuning daarbij
van het rijk. Zo zullen extra middelen ter beschikking worden gesteld voor
de bestuurlijke en organisatorische vormgeving van de GHOR. Hierover zijn de besturen van de samenwerkingsverbanden GHOR onlangs bij circulaire1 geïnformeerd.De verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het bestuur van het samenwerkingsverband
GHOR, de taken van de Regionaal Geneeskundig Functionaris en het organisatieplan
GHOR zullen een wettelijke basis krijgen.2.4. VrijwilligersVoor de organisatie van de rampenbestrijding is de inzet van vrijwilligers
onmisbaar. Niet alleen de brandweerorganisatie, maar ook andere organisaties
die werkzaam zijn bij de rampenbestrijding steunen op de inzet van vrijwilligers.
Het gaat hierbij onder meer om het Nederlandse Rode Kruis, de reddingsbrigades
van de Koninklijke Nederlandse Bond voor het Redden van Drenkelingen, de politie
en het Korps Nationale Reserve. Dat burgers persoonlijk bijdragen aan de veiligheid
in ons land is voor de kwaliteit van de samenleving als zodanig van belang.Een belangrijk voordeel van de inzet van vrijwilligers is dat de lokale
inbedding langs deze weg is verzekerd.Daarnaast is het van belang te onderkennen dat de kosten voor de rampenbestrijding
zonder inzet van vrijwilligers ook aanzienlijk hoger zullen zijn.Het kabinet wil daarom samen met het veld bezien op welke wijze de betrokkenheid
van vrijwilligers bij de organisatie van de rampenbestrijding in het algemeen
en de brandweer in het bijzonder behouden kan blijven. Aandachtspunt daarbij
is dat aan de organisatie van de rampenbestrijding, en dus ook aan de vrijwilligers,
steeds hogere eisen worden gesteld.Uit onderzoek van de Inspectie brandweerzorg en rampenbestrijding naar
de uitvoering van het Besluit Brandweerpersoneel is gebleken dat een zeer
groot aantal vrijwillig officieren, met actieve rollen in de rampenbestrijding,
is aangesteld in rangen, zonder dat zij voldoen aan de daaraan verbonden opleidingseisen.
Dit schept onzekerheid over de mate van veiligheid van het brandweerpersoneel
en van de bevolking.Om aan de opleidingseisen en oefenverplichtingen, verbonden aan de rangen
te kunnen voldoen, zouden de vrijwillig officieren meer tijd aan opleiding
en oefening moeten besteden. Het draagvlak voor het tijdsbeslag dat opleiding
en oefening met zich brengt, is echter beduidend kleiner geworden2. De grens aan de belastbaarheid van de vrijwillig brandweerofficier
lijkt bereikt. De opleidings- en oefeningseisen dienen derhalve zodanig te
worden herijkt, dat de veiligheid voor personeel en bevolking wordt gewaarborgd
en de belasting voor het vrijwillig brandweerpersoneel wordt verminderd.Om inzicht te krijgen in de mate waarin voldoende, gemotiveerde en gekwalificeerde
vrijwilligers bij de brandweer kunnen worden behouden, is in 1998 en 1999
onderzoek verricht. Uit het onderzoek van 1998 («Brandweer en vrijwilligers»)
blijkt dat er landelijk gezien de komende jaren geen grote problemen te verwachten
zijn met de beschikbaarheid van het aantal vrijwillige manschappen en bevelvoerders.De commandanten blijken vooral zorgen te hebben over de beschikbaarheid
van het aantal officieren.Volgend op het onderzoek van 1998 is in 1999 een verdiepingsstudie uitgevoerd
naar een viertal, voor het behoud van de vrijwilligheid van belang geachte,
thema's. Het betreft de relatie met de werkgever in het hoofdberoep van de
vrijwilliger, de rechtspositie van de vrijwilliger, de respons bij werving
en de ondervertegenwoordiging van allochtonen, vrouwen en jongeren. Bij de
eerste twee genoemde thema's zijn naast de brandweer ook het Nederlandse Rode
Kruis, de Koninklijke Nederlandse Bond tot het Redden van Drenkelingen, de
politie en het Korps Nationale Reserve onderzocht. De belangrijkste
bevindingen van het rapport1 zijn de volgende.De auteurs van het rapport achten een goed relatiebeheer van de brandweer
met de werkgevers uit het hoofdberoep van vrijwilligers van groot belang.
Hierin dient op lokaal en regionaal niveau door de betreffende organisaties
duurzaam te worden geïnvesteerd. Dit geldt vooral bedrijven met bedrijfshulpverleners
of een bedrijfsbrandweer.De rechtspositie voor vrijwilligers bij de brandweer is een gedetailleerde.De brandweer kent een breed en goed uitgewerkt pakket van arbeidsvoorwaarden
Werving en selectie hebben nog geen hoge prioriteit. Een substantieel aantal
korpsen bereikt haar doel niet doordat sprake is van onvoldoende respons op
de wervingsinspanningen. De brandweer zou daarom een mix van wervingsmethodes
moeten toepassen en zich meer moeten richten op vrouwen en allochtonen.De auteurs van de studie zien ook mogelijkheden in een grotere doorstroom
van vrijwilligers tussen de diverse onderzochte organisaties. Zij bevelen
aan te komen tot landelijke richtlijnen voor selectie-eisen.Meer korpsen zouden de oprichting van een jeugdbrandweer in overweging
moeten nemen om jongeren voor de brandweer te interesseren. Op dit moment
zijn er ruim 600 (vrijwillige en beroeps) brandweervrouwen. Dit is slechts
ca. 2% van het totale brandweerpersoneel, terwijl het aantal vrouwen tussen
de 18 en 30 jaar dat belangstelling zegt te hebben voor de brandweer 18% bedraagt.
Specifieke werving op vrouwen (en allochtonen) bij de brandweer is daarom
van belang. Traditionele gedragspatronen en gebrek aan kinderopvang bij de
korpsen vormen enige van de knelpunten. Het ministerie van BZK zou een actievere
rol met betrekking tot voorlichting dienen te spelen.Beleidsvoornemens vrijwilligheidHet behoud van voldoende, gemotiveerde en gekwalificeerde vrijwilligers
bij de brandweer is een speerpunt in het beleid van het kabinet.Bezien zal worden op welke wijze de tijdsbelasting van de brandweervrijwilliger
kan worden verminderd. Hoewel te verwachten is dat de versterking van de regionale
brandweer in het kader van de uitvoering van PVB de vrijwillig brandweerofficier
zal ontlasten, zal ook vermindering van de belasting van vrijwillige officieren
op andere wijzen worden nagestreefd. In dit kader dienen de opleidingseisen
en oefenverplichtingen, zoals neergelegd in het Besluit Brandweerpersoneel
te worden herzien. Het voornemen is om de opleidingseisen te koppelen aan
de functie en niet meer aan de rang. Het Besluit brandweerpersoneel zal in
die zin worden aangepast.Er zal worden nagegaan of het verminderen van de tijdsbelasting van de
vrijwilligers in voldoende mate leidt tot het behoud van voldoende vrijwilligers.
In dit verband zullen ook de rechtspositionele aspecten in de beschouwing
worden betrokken.Het grote belang van vrijwilligers binnen de rampenbestrijdingsorganisatie
wordt door de verantwoordelijke besturen en organisaties onderschreven. Daarom
wordt aan de betrokkenheid van vrijwilligers bij de organisatie van de rampenbestrijding
grote waarde gehecht.Ter ondersteuning daarvan zullen de resultaten van eerdergenoemd onderzoek
op korte termijn worden besproken met de betrokken organisaties, alsook met
werkgevers in de private en publieke sector. Hierbij zal ook de achterblijvende
instroom van minderheden bij de brandweer worden betrokken2. 3. VOORKOMEN IS BETERRealiseren van een organisatie die in staat is om op adequate wijze invulling
te geven aan het beperken, beheersen en het voorkomen van risico's die kunnen
leiden tot rampen en zware ongevallen.3.1. InleidingWinst aan de voorkantZoals in hoofdstuk 1 is opgemerkt, wordt steeds meer onderkend dat de
meeste winst te halen is aan de voorkant van de veiligheidsketen, de schakels
pro-actie en preventie.Indien in een vroege fase van de besluitvorming over (potentieel) risicovolle
zaken aandacht wordt gegeven aan alle veiligheidsaspecten, kunnen effectieve
maatregelen worden genomen. Bovendien is het achteraf aanbrengen van veiligheidsvoorzieningen
óf onmogelijk óf aanzienlijk kostbaarder. Het belang van de
schakels pro-actie en preventie in de veiligheidsketen wordt benadrukt in
het veiligheidsbeleid, zoals dat ook in het Integraal Veiligheidsprogramma
door rijk en medeoverheden is vastgelegd.Relevant voor infrastructuur en ruimtelijke ordeningHet beleid ter bevordering van veiligheid door middel van pro-actief en
preventief handelen is relevant bij maatschappelijke discussies over en planvorming
op het gebied van nieuwe infrastructuur, ruimtelijke ontwikkeling en ontwikkelingen
rond bouwen en bouwwerken. Hierbij zijn vele actoren betrokken, zoals de rijksoverheid,
lokale overheden, hulpverleningsorganisaties en vele partijen uit de marktsector.Pro-actie en preventie op twee niveausAan pro-actie en preventie wordt op twee niveaus gewerkt. Het ene is het
gemeentelijke en regionale niveau. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
openbare veiligheid in hun gebied. Zij worden in de voorbereidende fase geconfronteerd
met de aanleg van grote infrastructurele projecten. Gemeentelijke en regionale
brandweren zijn betrokken bij de vergunningverlening. Daarnaast zijn de gemeenten
verantwoordelijk voor de pro-actie en preventie waar het gaat om lokale projecten
met bijzondere risico-aspecten. In het kader van het Project Versterking Brandweer
is onderkend dat pro-actie en preventie ook regionaal en lokaal meer aandacht
verdienen als essentiële schakels in de veiligheidsketen. Alleen dan
kan integrale veiligheid op deze niveaus worden gerealiseerd.Ook op rijksniveau vergt proactief en preventief veiligheidsbeleid een
extra impuls. De bewindspersonen van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zijn op grond van hun coördinerende verantwoordelijkheid voor integrale
veiligheid betrokken bij de planontwikkeling voor grote infrastructurele projecten.
Tevens is de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
verantwoordelijk voor de algemene beleidsontwikkeling op het gebied van pro-actie
en preventie.Onlangs heeft het kabinet het Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) uitgebracht,
ter voortzetting van het integraal veiligheidsbeleid van het vorige kabinet.
Het gaat daarbij om zowel sociale als fysieke aspecten van veiligheid en de
inbreng van medeoverheden, maatschappelijke organisaties en private partners.
Bij de thema's veilige leefomgeving en verkeersveiligheid van het IVP ligt
een relatie met de rampenbestrijding, die mede tot uiting komt in de onderwerpen
«maatschappelijk aanvaardbaar veiligheidsniveau» en «onafhankelijk
ongevallenonderzoek». 3.2. Bereikte resultaten en aandachtspuntenDe afgelopen jaren zijn op rijksniveau diverse initiatieven genomen met
als doel de aandacht voor veiligheid bij de besluitvorming inzake risicovolle
objecten te vergroten. Er zijn publicaties voor gemeenten en regio's ontwikkeld,
het instrumentarium voor de VeiligheidsEffectRapportage (VER) is in opbouw
en de ontwikkeling van het beveiligingsconcept voor ondergrondse bouwwerken
is ter hand genomen.Pro-actie en preventie op gemeentelijk en regionaal niveauDe referentiekaders, ontwikkeld in het kader van het Project Versterking
Brandweer, besteden ook aandacht aan de eisen die de pro-actie en preventietaken
aan de rampenbestrijdingsorganisatie stellen. Naast deze referentiekaders
zijn producten verschenen als de publicaties Stappenplan integrale veiligheid,
Brandweer en integrale veiligheid, de VNG-publicatie Gemeentelijk veiligheidsbeleid
en de Effectwijzer. Deze producten geven een eerste aanzet om de betrokkenheid
van de rampenbestrijdingsorganisatie bij een gemeentelijk en regionaal beleid
gericht op pro-actie en preventie te vergroten.De VeiligheidsEffectRapportageOm bij lokale overheden, hulpverleners, maar ook ontwerpers, toekomstige
gebruikers en eigenaren veiligheid al bij het begin van het ontwerpproces
onder de aandacht te brengen en gedurende de bouw en het gebruik onder de
aandacht te houden, is de VeiligheidsEffectRapportage ontwikkeld. De VER en
het bijbehorende instrumentarium bieden hulpmiddelen om de besluitvorming
rond projecten zo te organiseren dat op de daarvoor geëigende momenten
de juiste veiligheidsvragen worden gesteld en de juiste veiligheidsactiviteiten
worden gestart.Recentelijk is gestart met de toepassing van het instrumentarium in een
beperkt aantal projecten (ruimtelijke ordening en infrastructuur) om de bruikbaarheid
te toetsen en eventueel te verbeteren. Daarbij wordt tevens bezien of de VER
ook voor andere soorten besluiten bruikbaar is. Er zal voor worden zorggedragen
dat de VER geen doublures oplevert met andere effectrapportages, als bijvoorbeeld
de MilieuEffectRapportage (MER). De VER is een hulpmiddel. Het kabinet is
niet voornemens de VER verplicht te stellen.Als gevolg van de lopende proefprojecten groeit de belangstelling onder
gemeenten voor het instrument VER. In samenwerking met het Informatiepunt
Lokale Veiligheid van de VNG zal een databank voor «best practices»
worden opgezet. Ook zal in het jaar 2000 flankerend beleid worden gevoerd
om de mogelijkheden van de VER voor toepassing in gemeenten verder onder de
aandacht te brengen.Beveiligingsconcept ondergrondse bouwwerkenIn verband met de beperkte ruimte in Nederland wordt steeds vaker ondergronds
gebouwd of worden wegen en spoorwegen overkapt. Dit heeft consequenties voor
de gevolgen van en risico's bij calamiteiten, zowel voor burgers als voor
het optreden van hulpverleningsorganisaties. In 1996 is daarom een gezamenlijk
project van het ministerie van Binnenlandse Zaken en het Centrum Ondergronds
Bouwen gestart, het project «Beveiligingsconcept ondergrondse bouwwerken».
Allereerst is een «Leidraad bij de besluitvorming» gemaakt. Hierin
staat beschreven welke veiligheidsaspecten moeten worden meegewogen bij beslissingen
over een ondergronds bouwwerk, op welke wijze en wanneer dat moet gebeuren
en wie waarvoor verantwoordelijk is. Dit najaar is de leidraad in regionale
voorlichtingsbijeenkomsten onder de aandacht gebracht. In de loop van het
jaar 2000 zullen beveiligingsconcepten voor ondergrondse parkeergarages
en winkelcentra worden opgesteld, waarin wordt aangegeven welke maatregelen
en voorzieningen nodig zijn om deze ondergrondse bouwwerken voldoende veilig
te maken. De beveiligingsconcepten zijn bedoeld voor ontwerpers, bouwers,
hulpverleners, vergunningsverleners en gebruikers. Hierna zal bezien worden
of ook voor andersoortige ondergrondse bouwwerken specifieke beveiligingsconcepten
ontwikkeld moeten worden.Grote infrastructurele projectenBij vele grote infrastructurele projecten is de aandacht voor fysieke
veiligheidsaspecten toegenomen. Het gaat hierbij om de Hogesnelheidslijn-Zuid,
de Betuweroute en de Westerscheldetunnel.BZK vervult ten aanzien van fysieke veiligheid bij dergelijke projecten
in relatie tot de andere betrokken departementen een coördinerende rol,
die met name gericht is op de bevordering van het vroegtijdig in de besluitvorming
integraal meewegen van alle veiligheidsaspecten en het bepalen van de noodzakelijke
voorzieningen en maatregelen. Doel is een zo groot mogelijke veiligheid voor
de burger te bewerkstelligen, gerelateerd aan de mogelijkheden van een adequate
hulpverleningsorganisatie.Dit beleid wordt voortgezet en verder ontwikkeld. Een onderdeel hiervan
betreft de taken die de bovenregionale infrastructurele projecten met zich
brengen. Voor de nieuwe grote infrastructurele projecten, zoals de HSL-Oost
en de Betuweroute, is de betrokkenheid van de regionale brandweren (ten behoeve
van de gemeenten in de regio) bij de besluitvorming dringend gewenst. Op dit
moment ontbreekt het echter aan voldoende capaciteit, kennis en kunde daarvoor.
Op korte termijn zullen vanuit het rijk gelden ter beschikking worden gesteld
voor extra personele capaciteit met voldoende specifieke deskundigheid.3.3. BeleidsvoornemensGemeenten spelen een sleutelrol ten aanzien van de openbare veiligheid.
Zij zijn op het terrein van het milieubeleid veelal bevoegd gezag voor de
milieuvergunning. Voor de rampenbestrijding zijn zij eveneens bevoegd gezag.
De VER is een instrument waarmee gemeenten de aandacht voor veiligheid in
besluitvormingsprocessen kunnen vergroten. De toenemende complexiteit van
de samenleving vereist evenwel steeds grotere deskundigheid op dit brede terrein.Om de combinatie van bevoegdheden ten aanzien van de openbare veiligheid
op lokaal niveau adequaat te kunnen invullen, is er behoefte aan criteria
waarmee het aanvaardbaar veiligheidsniveau in specifieke situaties kan worden
bepaald, aan mogelijkheden om het veiligheidsniveau te verhogen middels pro-actie
en preventie en aan personele capaciteit ten aanzien van specifieke taken
op het vlak van pro-actie en preventie. Dit leidt tot de volgende speerpunten
van het beleid op het gebied van pro-actie en preventie.Het ontwikkelen van risicobeleidBij de planning en uitvoering van infrastructurele projecten is bij lokale
overheden, projectontwikkelaars en uitvoerders een sterke behoefte gebleken
aan normering op het gebied van fysieke veiligheid. Telkens weer rijst de
vraag wanneer voldoende maatregelen zijn genomen om een adequaat veiligheidsniveau
te waarborgen.Tot nu toe is er sprake van een ad hoc benadering, waarin voor elk project
afzonderlijk een ingewikkelde exercitie nodig is om te bepalen of een voldoende
veiligheidsniveau wordt bereikt. Het gaat hierbij met name om normering van
fysieke aspecten van veiligheid. Daarom zal de komende jaren een risicobeleid
worden ontwikkeld. Het doel daarvan is om een kader te creëren aan de
hand waarvan een aanvaardbaar veiligheidsniveau kan worden vastgesteld.
Vragen als wanneer de hulpverlening na toepassing van de maatregelen adequaat
kan optreden bij calamiteiten en welke risico's er dan nog overblijven kunnen
daarmee worden beantwoord.Gestart wordt met de ontwikkeling van een maatschappelijk aanvaardbaar
veiligheidsniveau voor infrastructuur en transport, om te beginnen met tunnels
(MAVITT). Tunnelveiligheid is inmiddels ook geplaatst op de agenda van de
Europese Unie.De ministeries van BZK en V&W werken gezamenlijk aan de ontwikkeling
van normen op dit gebied. Het streven is deze veiligheidsnormen in 2002 beschikbaar
te hebben. Conform het «Inpassingskader voor infrastructuur» dat
het Ministerie van Verkeer & Waterstaat als onderdeel van het Meerjarenprogramma
Infrastructuur en Transport (MIT) naar de Tweede Kamer heeft gezonden in september
19991 wordt bij ruimtelijke inpassing ook aandacht
besteed aan veiligheid (openbare orde, hulpverlening, leefbaarheid in de publieke
ruimte) en de kosten voor de diverse inpassingsvarianten.Gemeenten zijn betrokken bij tunnels, aangezien zij bevoegd gezag voor
de bouwvergunning en bevoegd gezag voor de rampenbestrijding zijn. Het ontwikkelen
van MAVITT is bedoeld om de gemeenten hierbij te faciliteren. Bij het MAVITT-traject
is betrokkenheid van gemeenten alsmede provincies voorzien.Versterking op het terrein van pro-actie en preventieHet takenpakket van de gemeentelijke en regionale brandweer is op dit
moment alleen gericht op brandpreventie in bouwwerken. Mede hierdoor zijn
gemeentelijke en regionale brandweren in het algemeen nog niet voldoende toegerust
om de taken op het gebied van pro-actie en preventie uit te kunnen voeren.De betrokkenheid en kennis van de brandweer bij het ontwerpen en ontwikkelen
van ruimtelijke ordening en infrastructurele projecten en de kennis van risico's
en effecten is in het algemeen te gering om op de juiste wijze pro-actief
te handelen. Daardoor worden de mogelijkheden van een gericht vergunningenbeleid
ter zake en de mogelijkheden tot controle onvoldoende benut. Een recent rapport
van de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding bevestigt dit beeld2.Extra aandacht verdient ook de traditionele brandpreventietaak ten aanzien
van gebouwen en bouwwerken, waarin een brand of andere calamiteit kan leiden
tot een ramp met grote aantallen slachtoffers, zoals ziekenhuizen of mega-dancings.
Uit analyses die de afgelopen jaren zijn verricht is gebleken dat op dit terrein
met name de handhaving van de normen een probleem is. Daarbij gaat het zowel
om het uitvoeren van controles als het naar aanleiding daarvan rechtzetten
van geconstateerde misstanden.Niet alleen de gemeentelijke en regionale brandweren hebben taken op het
gebied van pro-actie en preventie. Ook andere diensten, zoals de Arbeidsinspectie,
de milieudiensten, Bouw- en woningtoezicht, hebben die. Samenwerking van deze
diensten en samenhang in hun beleid is van cruciaal belang voor een integraal
veiligheidsbeleid. Met de gemeenten en het brandweerveld zal worden besproken
welke taken de regionale brandweren op het gebied van pro-actie en preventie
dienen te krijgen om hieraan te kunnen bijdragen. Hierbij zullen de conclusies
van het rapport van Inspectie voor het Brandweerwezen over gevaarlijke stoffen
worden betrokken. Tevens zal de wijze waarop de handhaving meer gestalte kan
krijgen, in beschouwing worden genomen. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het integraal veiligheidsbeleid
en voor het beleid in het kader van de ruimtelijke ordening. Steeds vaker
overstijgen veiligheidsproblemen het gebied van de individuele gemeente. Bovendien
vergt deze problematiek veelal specifieke deskundigheid, die niet binnen iedere
gemeente voorhanden is.Daarom is het wenselijk dat de regionaal samenwerkende gemeenten gezamenlijk
beleid formuleren en de organisatie van de regionale brandweren zodanig is
ingericht, dat de deelnemende gemeenten adequaat worden ondersteund.Daarnaast worden op grond van de Seveso II-richtlijn van de Europese Unie
nieuwe verplichtingen op het gebied van de veiligheidszorg ten aanzien van
de meest risicovolle industrieën gesteld, waarbij ook de brandweer een
belangrijke taak heeft. Ook grote infrastructurele projecten geïnitieerd
vanuit het rijk veroorzaken extra risico's in de regio's.Daarom is het rijk medeverantwoordelijk voor de aanwezigheid van voldoende
personele capaciteit om de taken op het gebied van pro-actie en preventie
naar behoren te kunnen uitvoeren. De verplichtingen voortvloeiend uit de Europese
Seveso II richtlijn en de reeds eerder genoemde taken die bovenregionale infrastructurele
projecten met zich brengen, zullen met voorrang worden behandeld. Het rijk
zal bijdragen aan de financiering van de hiervoor benodigde extra personele
capaciteit en deskundigheid.OngevallenonderzoekOnafhankelijk ongevallenonderzoek is een van de onderwerpen in het IVP.De regering hecht grote waarde aan diepgaand onderzoek naar de oorzaken
van zware ongevallen en rampen. Daarmee kunnen achterliggende oorzaken van
het ongeval worden achterhaald en kan helderheid aan slachtoffers en nabestaanden
worden verschaft. Zo kan ook maatschappelijke onrust worden beperkt. Ongevallenonderzoek
kan helpen herhaling te voorkomen en draagt hiermee bij aan pro-actie en preventie.Samen met de ministeries van Verkeer en Waterstaat, Volkshuisvesting Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer, Volksgezondheid Welzijn en Sport, Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, Defensie, Justitie, Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
en Economische Zaken, wordt een verkenning uitgevoerd naar nut en noodzaak
van onafhankelijk onderzoek naar deze ongevallen. Speciale aandacht zal daarbij
worden gegeven aan de integrale aanpak van het ongevallenonderzoek en de wijze
waarop de onafhankelijkheid van het onderzoek gewaarborgd kan worden. In die
verkenning worden drie ontwikkelingen op het gebied van onafhankelijk onderzoek
(in de transportsector, bij defensieongevallen en op het resterende terrein)
in onderling verband geplaatst en vergeleken.De verkenning zal in het voorjaar 2000 worden afgerond, waarna een interdepartementaal
standpunt zal worden voorbereid.4. NAAR EEN GECOÖRDINEERDE AANPAK VAN DE RAMPENBESTRIJDINGDe samenwerking tussen de verschillende disciplines bij de rampenbestrijding
dient structureel te worden verbeterd. Niet alleen bij daadwerkelijk optreden,
maar ook bij de voorbereiding daarop is een gecoördineerde aanpak vereist. 4.1. InleidingDe projecten PVB en PGHOR hebben helderheid verschaft over de noodzakelijke
versterking van de brandweer en de organisatie GHOR als afzonderlijke kolommen.
De resultaten hiervan zullen worden vastgelegd in het organisatieplan brandweerzorg
en rampenbestrijding en het nog te ontwikkelen organisatieplan GHOR.Voor een goed functionerende hulpverlening, in het bijzonder de hulpverlening
bij zware ongevallen en rampen, is het noodzakelijk dat ook de samenwerking
tussen de verschillende disciplines wordt verbeterd. Juist in samenwerking
ligt immers de toegevoegde waarde. Daarbij gaat het zowel om de operationele,
organisatorische als bestuurlijke samenhang. Een adequate rampenbestrijdingsorganisatie
vereist dat alle betrokken besturen, operationele diensten, en andere (private)
organisaties, waaronder particuliere bedrijven hun verantwoordelijkheid daadwerkelijk
nemen en elkaar ondersteunen. Om dit te bereiken is een gecoördineerde
aanpak van cruciaal belang.4.2. Bereikte resultatenDe bestuurlijke, operationele en organisatorische structuur van de rampenbestrijding
is vastgelegd in diverse handboeken.Deze structuur heeft betrekking op de bijdragen van de verschillende (operationele)
diensten, de wijze van opschaling, de onderlinge samenwerking en de leiding
en coördinatie. Deze structuur is breed geaccepteerd en in plannen uitgewerkt.Het afgelopen decennium is gewerkt aan de implementatie ervan. Daarbij
is met name aandacht besteed aan acties ter verbetering van de onderlinge
samenwerking, zoals de planvorming en de ontwikkeling en implementatie van
een meerjarige multidisciplinaire oefensystematiek. Verder zijn opleidingsprogramma's
voor sleutelfunctionarissen bij de rampenbestrijding ontwikkeld en op elkaar
afgestemd.Tevens zijn initiatieven genomen met betrekking tot het gecoördineerd
optreden bij bijzondere risico's, zoals kernongevallen, bijzondere milieuincidenten,
vliegtuigongevallen op luchtvaartterreinen en treinincidenten.Ook is en wordt veel geïnvesteerd in de aanschaf en het onderhoud
van de uitrusting en van andere materiële voorzieningen die noodzakelijk
zijn voor een optimale samenwerking van de parate diensten bij ongevallen
en rampen, zoals de inzet van de geneeskundige combinatie, de vlettenvloot
voor de Reddingsbrigade Nederland, de introductie van geïntegreerde meldkamer
systemen (GMS) en de afstemming van verbindingsystemen (C2000). Ook over de
inzet en de betrokkenheid van andere diensten bij de rampenbestrijding zijn
afspraken gemaakt die periodiek worden geactualiseerd.Zo zijn onlangs convenanten gesloten met het Nederlandse Rode Kruis en
met de Reddingsbrigade Nederland.Gelet op het belang van een effectieve rampenbestrijding wordt de samenwerking
van BZK en VWS met Defensie geïntensiveerd. Afspraken zijn gemaakt over
de inzet van de krijgsmacht bij calamiteiten. In de Defensienota 2000 is een
en ander nader uitgewerkt. BZK heeft het initiatief genomen tot een interdepartementale
werkgroep die advies zal uitbrengen over de mogelijkheden een multidisciplinaire
eenheid voor internationale noodhulp op te richten. VWS en Defensie nemen
deel aan deze werkgroep. 4.3. AandachtspuntenOndanks deze resultaten moet de komende jaren nog hard worden gewerkt
aan een gestructureerde en systematische samenwerking van de verschillende
disciplines en aan een duidelijke regie van het bestuur daarin. De volgende
punten verdienen daarbij bijzondere aandacht.– De samenwerking moet worden vergroot door een congruente gebiedsindeling
voor de regionale brandweer en organisatie GHOR.– De planmatige en gecoördineerde voorbereiding van de rampenbestrijding
vergt nieuwe impulsen. Niet altijd bestaat helderheid over de bijdrage die
van de afzonderlijke diensten wordt gevraagd en over de onderlinge samenwerking.
Aandachtspunt is het oefenen, vooral tussen de operationele diensten en het
bestuur.– De samenhang tussen de verantwoordelijkheden van gemeenten, provincies
en rijk dient te worden verbeterd;– De huidige financieringssystematiek dient beter bij te dragen
aan het realiseren van een samenhangende organisatie van de rampenbestrijding
en aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid daarbij;– Het ontbreekt nog aan een integraal overleggremium voor de rampenbestrijding.4.4. BeleidsvoornemensDe komende jaren zal de samenwerking tussen de verschillende disciplines
bij de rampenbestrijding structureel moeten worden verbeterd en dient de bestuurlijke
aansturing daarbij te worden verstevigd.Dit dient ertoe te leiden dat in iedere regio de brandweer en de organisatie
GHOR in voldoende mate zijn toegerust om de aanwezige risico's te beheersen
en om bij grootschalige ongevallen en rampen bestuurlijk, organisatorisch
en operationeel als één samenhangende organisatie te functioneren.
Het beleid is erop gericht om dit proces van afstemming en samenwerking te
ondersteunen en te begeleiden. Hieronder wordt ingegaan op de verschillende
beleidsvoornemens.Het realiseren van één gebiedsindeling voor
brandweer- en GHOR-regio'sSinds de verschillende hulpverleningsorganisaties in regionaal verband
zijn georganiseerd is er sprake van verschil in grenzen en schaalgrootte.
Deze lappendeken belemmert een optimaal functioneren van de rampenbestrijdingsorganisaties.Dit jaar is onderzoek verricht naar de voor- en nadelen van territoriale
congruentie van de regionaal georganiseerde hulpverleningsorganisaties en
het draagvlak daarvoor bij diverse betrokkenen. Daartoe zijn ongeveer 200
bestuurders en functionarissen bij brandweer, politie en gezondheidszorg geënquêteerd.De resultaten zijn helder. Er is een positieve ontwikkeling in de bereidheid
tot samenwerking in de zwaailichtensector. De huidige samenwerking tussen
de betrokken instanties wordt hoog gewaardeerd. Het merendeel (91%) van de
respondenten is van mening dat de wil tot samenwerking zich positief ontwikkelt.Een zeer grote meerderheid, 87% van de respondenten vindt territoriale
congruentie gewenst. Als gevolg van congruentie neemt volgens 58% van de respondenten
de professionaliteit toe. Indien als gevolg van territoriale congruentie middelen
zouden vrijkomen, dan zouden deze aan professionalisering worden besteed.
Tevens maakt territoriale congruentie een betere operationele afstemming en
coördinatie tussen de hulpverleningsorganisaties mogelijk (84% van de
respondenten), zowel in de reguliere taakuitvoering als bij rampen en calamiteiten.
Ook zaken als vergelijkbare bevelstructuren tussen de hulpverleningsorganisaties
en een evenwichtige spreiding van tactische kwaliteiten worden
volgens een ruime meerderheid positief beïnvloed door territoriale congruentie.
Dit geldt ook voor een eenduidige bestuurlijke leiding. Last but not least
is 73% van mening dat de bestuurlijke slagkracht, zowel bij de reguliere taakuitvoering
als bij rampen en calamiteiten wordt bevorderd, alsmede dat de kwaliteit van
de beleidscoördinatie zal toenemen (84%).Uit het onderzoek zijn vrijwel geen nadelen van territoriale congruentie
naar voren gekomen hoewel daar wel expliciet naar is gevraagd.Ook de financiële gevolgen van territoriale congruentie zijn onderzocht,
waarbij is uitgegaan van congruentie naar grenzen van de huidige politieregio's.
Een belangrijk neveneffect van een dergelijke congruentie is dat er voor een
aanzienlijk aantal gevallen sprake is van schaalvergroting van de brandweerregio's.
Uit het onderzoek blijkt dat die schaalvergroting voor gemeenten en rijk gezamenlijk
een efficiency-winst van 8 à 9 % op kan leveren.Mede door PVB en PGHOR is op veel plaatsen een ontwikkeling op gang gekomen
waarbij op vrijwillige basis territoriale afstemming van de regionale brandweer
en organisatie GHOR op de schaal van de politieregio tot stand komt. In het
kader van het PGHOR zijn inmiddels 26 samenwerkingsgebieden gevormd die grotendeels
zijn afgestemd op de politieregio's. Het voornemen is om Regionale Ambulancevoorziening
(RAV's) één op één te laten lopen met deze GHOR-samenwerkingsgebieden.
Bij de brandweer is een vergelijkbare ontwikkeling gaande.Zo zijn sinds 1 juni 1999 de drie brandweerregio's in Friesland gefuseerd.
Daarnaast zijn fusies te verwachten in Noord en Midden Limburg, Rijnland en
Midden Holland, de drie brandweerregio's in Noord Holland Noord, Noord West
Veluwe en Stedendriehoek, West Veluwe Valleigebied en Arnhem, Utrecht en Eemland
en Zaanstreek en Waterland.Gezien de grote, ook in de praktijk gebleken overeenstemming over de voordelen
van afstemming van de gebiedsindelingen voor de brandweer en de organisatie
GHOR op de schaal van de politieregio's, is het kabinet van mening dat een
congruente gebiedsindeling uiterlijk in 2003 dient te zijn gerealiseerd.Maatwerk moet daarbij mogelijk blijven.InvoeringstrajectIn het proces om tot deze congruente regio-indelingen te komen, zijn twee
fasen te onderscheiden. In de eerste fase werken gemeenten en provincies verder
aan de totstandkoming van congruente regio's. In de tweede fase worden de
aldus gevormde congruente regio's wettelijk vastgelegd.Wijziging van de aldus totstandgekomen regio's na 2003 blijft mogelijk,
indien een goede taakuitoefening van de betreffende samenwerkingsverbanden
dit noodzakelijk maakt. Voor wat betreft de procedure wordt voorgesteld aansluiting
te zoeken bij de procedure in het kader van de gemeentelijke herindeling.De provincie zal hierin een adviserende rol spelen. Een wijzigingsvoorstel
kan zowel worden geïnitieerd door de provincie als door de gemeenten.
De voorgestelde gebiedsindeling wordt vervolgens, na advies van de provincie,
in de wet vastgelegd.Van de provincies en gemeenten wordt in de eerste fase een gezamenlijke
inspanning verwacht om in goed overleg de congruentie van de regio's tot stand
te brengen. Gelet op de tijd die de wettelijke vastlegging vergt, dient medio
2000 de voorgenomen gebiedsindeling van de (nieuwe) samenwerkingsgebieden
bekend te zijn. Medio 2000 zullen de betrokken regiobesturen een intentieverklaring
moeten vaststellen waarin hun voornemen tot samenwerking is vervat, zodat
de wettelijke verankering niet meer (en niet minder) impliceert
dan het wettelijk vastleggen van de ontstane feitelijke situatie in het jaar
2003.Waar kosten ontstaan bij de vorming van nieuwe regio's mag worden verwacht
dat deze in relatie tot de te verwachten efficiencywinst adequaat kunnen worden
opgevangen. Niettemin is het rijk bereid te bezien of kan worden bijgedragen
aan eventuele onevenredige frictiekosten.Bestuurlijke integratieIn een aantal regio's heeft de territoriale congruentie reeds geleid tot
een verdergaande samenwerking of zelfs integratie van de besturen van de regionale
brandweer en de voorlopige samenwerkingsverbanden GHOR. Op zichzelf is dit
een positieve ontwikkeling omdat daarmee ook in bestuurlijke zin de samenhang
wordt verbeterd. Waar territoriale congruentie leidt tot een verdergaande
integratie van de brandweerregio, het GHOR-bestuur en de politieregio, behoeft
de verhouding tussen een geïntegreerd bestuur en de hoofdstructuur van
het binnenlands bestuur bijzondere aandacht. De Raad voor het openbaar bestuur
verricht hiernaar onderzoek. Daarbij wordt ook de vorming van de Regionale
Ambulancevoorziening betrokken.De onderzoeksresultaten van de Raad worden binnenkort verwacht en zal,
vergezeld van een regeringsstandpunt ter zake, aan de Tweede Kamer worden
toegezonden.,Het bevorderen van een planmatige en gecoördineerde
voorbereiding op de rampenbestrijdingSystematische voorbereiding op basis van risico-analyseUit het PVB en PGHOR blijkt dat de voorbereiding op de rampenbestrijding
nog niet overal systematisch ter hand wordt genomen en dat niet alle disciplines
daarbij in voldoende mate en in samenhang worden betrokken.Het risicobewustzijn bij het bestuur groeit, maar is nog niet in alle
gevallen in voldoende mate aanwezig. Expliciete keuzen met betrekking tot
een organisatie van de rampenbestrijding die adequaat is toegesneden op de
aanwezige risico's en de mogelijke gevolgen daarvan, worden nog niet altijd
gemaakt. Dit is ook naar voren gekomen in de inventarisatie die in het kader
van de verbetering van de voorbereiding op vliegtuigongevallen op luchtvaartterreinen
is gemaakt1. Gemeentebesturen blijken onvoldoende
op de hoogte van de concrete gevolgen die dergelijke ongevallen met zich mee
kunnen brengen en de mogelijkheden die de verschillende hulpverleningsdiensten
hebben om daarbij effectief op te kunnen treden.Daarom is, samen met de minister van Defensie, een leidraad ontwikkeld
die inzichtelijk maakt welke effecten te verwachten zijn bij vliegtuigongevallen.
Het gaat daarbij om het inventariseren van de effecten waarmee de hulpverleningsorganisaties
geconfronteerd kunnen worden, zoals aantallen slachtoffers, de aard van de
verwondingen en de hulp die daarbij geboden moet worden.Aan de hand daarvan kunnen de operationele prestaties van de rampenbestrijdingsorganisatie
worden bepaald. Gebleken is dat een dergelijke leidraad een waardevolle bijdrage
levert voor een systematische voorbereiding op dergelijke ongevallen.BeleidsvoornemensBevorderd zal worden dat in de regio's de aanwezige risico's in kaart
worden gebracht. Op basis daarvan kan de regio beter bepalen welke operationele
prestaties van de diverse (parate) diensten en de overige betrokkenen moeten
kunnen leveren om deze risico's te beheersen. Deze prestaties vormen de basis
voor de operationele voorbereiding (qua organisatie, werkwijze,
personeel en materieel) van de afzonderlijke disciplines.Om de regio's te ondersteunen bij het proces van risicoanalyse en de vertaling
daarvan in operationele prestaties wordt op dit moment een leidraad ontwikkeld.
Deze zal naar verwachting in de eerste helft van 2000 beschikbaar zijn.Regionaal beheersplan rampenbestrijdingDe gecoördineerde en planmatige voorbereiding op de rampenbestrijding
is een proces. Dit proces is er op gericht de diverse betrokken diensten te
doen functioneren als één samenhangende organisatie bij zware
ongevallen en rampen. Het kabinet is voornemens om de regionale brandweer
tot taak te geven om dit proces in een regionaal beheersplan voor de rampenbestrijding
neer te leggen.Het bestuur van de regionale brandweer is, gelet op haar coördinerende
rol voor de rampenbestrijding, primair aanspreekbaar op de totstandkoming
van het regionaal beheersplan rampenbestrijding. Omdat het plan kaderstellend
is voor de plannen van de overige bij de rampenbestrijdingsorganisatie betrokken
regionale besturen, dient het de instemming te hebben van het samenwerkingsverband
inzake de brandweer, van het samenwerkingsverband GHOR en van de politieregio.Het beheersplan rampenbestrijding is erop gericht de organisatie van de
rampenbestrijding in regionaal verband af te stemmen.Het plan dient in ieder geval afspraken te bevatten over:– het zorgniveau op basis van een analyse van de aanwezige risico's;– de operationele prestaties (van brandweer, GHOR en politie);– bovenregionale en grensoverschrijdende samenwerking;– het multidisciplinair en bestuurlijk oefenen;– een samenhangende bestuurlijke rapportage met betrekking tot de
kwaliteit van de rampenbestrijding.Binnen het kader van dit regionaal beheersplan stellen de afzonderlijke
regionale besturen een organisatieplan vast voor de onder hen ressorterende
betrokken (operationele) diensten.Voor de brandweer en de voorlopige samenwerkingsverbanden GHOR is dit
uitgewerkt (qua organisatie, werkwijze, personeel en materieel) in de in hoofdstuk
2 genoemde organisatieplannen.InvoeringstrajectUiterlijk in 2003 dient in iedere regio het beheersplan rampenbestrijding
te zijn vastgesteld. Om dit te bereiken zal de invoering van het PVB en PGHOR
in samenhang gestalte moeten krijgen.Om richting te geven aan dit invoeringsproces zullen met de regio's afspraken
gemaakt worden over een aantal gemeenschappelijk te bereiken eindresultaten,
over de stappen die in de regio's moeten worden gezet om deze resultaten te
realiseren, en over de begeleiding en ondersteuning daarbij van het rijk.Over bovengenoemde aanpak zijn de besturen van de regionale brandweren
en van de voorlopige samenwerkingsverbanden GHOR onlangs geïnformeerd.
De extra middelen die de regering de komende jaren gefaseerd beschikbaar stelt
zullen worden aangewend om de brandweer en de organisatie GHOR elk afzonderlijk
te versterken (zie hoofdstuk 2) en de samenwerking en de gecoördineerde
voorbereiding van de onderscheiden disciplines te realiseren. Rol van de provincieIn bestuurlijk opzicht is de gemeente primair verantwoordelijk voor de
rampenbestrijding.Daarnaast komen ook de provincie enige belangrijke taken toe.De versterking van de coördinerende rol van de regionale samenwerkingsverbanden
(brandweer en GHOR) vraagt om een nadere bezinning omtrent de rol van de provincie.
Het kabinet is voornemens om gedeputeerde staten (GS) te belasten met de toetsing
van de regionale beheersplannen rampenbestrijding.Deze toetsing richt zich op de vraag of de organisatie van de rampenbestrijding
adequaat is toegerust om de in de provincie aanwezige risico's te bestrijden.GS rapporteert over haar bevindingen aan de gemeentebesturen, aan de betrokken
regiobesturen en aan het rijk. Indien de kwaliteit van de beheersplannen daartoe
aanleiding geeft, kan GS de betrokken regiobesturen uitnodigen om het beheersplan
te wijzigen. Mochten de besturen van de regionale brandweren, het samenwerkingsverband
GHOR en van de politie niet tot overeenstemming kunnen komen over het beheersplan,
stelt GS in laatste instantie het plan vast.Voordat de provincie echter van deze bevoegdheden gebruik maakt, overlegt
zij met de betrokken besturen en bemiddelt zij.Deze toetsende, bemiddelende en arbitrerende rol van de provincie past
bij de rol die de provincie nu al heeft bij de voorbereiding op de rampenbestrijding.
Met deze uitbreiding van de bevoegdheden bij de voorbereiding op de rampenbestrijding
van de provincie wordt de CdK beter in staat gesteld om zijn rol te vervullen
bij de daadwerkelijke bestrijding van rampen en zware ongevallen.In dit verband verdient de positie van de coördinerende burgemeester
de aandacht. Zoals aan de Tweede Kamer reeds is gemeld1 beperkt de rol van de coördinerend burgemeester zich tot coördinator
«primus inter pares», zonder dat aan het opperbevel van de individuele
burgemeester wordt getornd, of dat mandaat wordt verleend van de zijde van
de CdK. Wel kan de coördinerend burgemeester als centraal contact- en
aanspreekpunt ten behoeve van de CdK fungeren.Dit is in overeenstemming met hetgeen eerder is vastgelegd in de Handleiding
rampenbestrijding. In aanvulling hierop zijn in de referentiekaders PVB aanbevelingen
opgenomen voor de invulling van de rol van de coördinerend burgemeester.Bevorderen van het oefenenVoor een adequate rampenbestrijding is regelmatig oefenen zowel op operationeel
als op bestuurlijk niveau een vereiste.Ingevolge de Wet rampen en zware ongevallen is het de verantwoordelijkheid
van het college van burgemeesters en wethouders om te bevorderen dat oefeningen
worden gehouden. De regionale brandweer heeft onder meer tot taak het verzorgen
van oefeningen met het oog op het optreden in groter verband.Er zijn reeds diverse initiatieven genomen om het oefenen binnen de rampenbestrijding
te bevorderen. Zo is door de Coördinatiecommissie Oefenbeleid een algemene
oefensystematiek ontwikkeld en is voorzien in een financiële bijdrage
ten behoeve van de regio's voor het houden van grootschalige oefeningen.Ondanks de wettelijke taken en bovengenoemde impulsen blijkt telkens weer
dat er onvoldoende geoefend wordt. De komende jaren zal er meer en vooral
ook beter geoefend moeten worden. De aandacht gaat hierbij met name uit naar
het multidisciplinair en het bestuurlijk oefenen. Het kabinet zal de regio's de komende jaren verder ondersteunen bij het
ontwikkelen en uitvoeren van oefenbeleid en zal zonodig specifieke oefenverplichtingen
voorschrijven1. Ook zullen financiële prikkels
worden ingebouwd om het daadwerkelijk houden van oefeningen te bevorderen.
Het oefenen moet deel gaan uitmaken van de afspraken die in het kader van
het hiervoor geschetste invoeringstraject versterking rampenbestrijding met
de besturen van de regionale brandweren en het bestuur van de regionale samenwerkingsverbanden
GHO worden gemaakt.Het oefenbeleid zal, in lijn met de aanbevelingen van de Adviescommissie
Oefenen Rampenbestrijding2 een vast onderdeel
moeten uitmaken van het regionaal beheersplan rampenbestrijding.Door de hiervoor genoemde bevoegdheden van de provincie met betrekking
tot het regionaal beheersplan rampenbestrijding, wordt deze in staat gesteld
om met name ook de kwaliteit van het oefenen te beoordelen.Dit is ook in lijn met de aanbevelingen van de Commissie Hermans en van
de Parlementaire enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer3. Grensoverschrijdende samenwerkingBij oefeningen en in de praktijk blijkt de samenwerking met de buurlanden
bij de bestrijding van ongevallen en rampen nog niet vlekkeloos te verlopen.
De met de buurlanden gesloten overeenkomsten inzake bijstandsverlening en
inzake publiekrechtelijke samenwerking in het algemeen blijken niet in alle
gevallen voldoende mogelijkheden te bieden, en de bestaande mogelijkheden
worden niet altijd voldoende benut. Aan de Tweede Kamer is in februari 1999
schriftelijk toegezegd dat het kabinet zal bezien welke mogelijkheden er zijn
om de knelpunten bij grensoverschrijdende geneeskundige hulpverlening uit
de weg te ruimen.Mede naar aanleiding van deze toezegging is door de minister van VWS en
de staatssecretaris van BZK opdracht verleend om de knelpunten te inventariseren
en concrete oplossingen aan te dragen.Naar verwachting zal het onderzoek in februari 2000 worden afgerond. De
Tweede Kamer zal vervolgens worden geïnformeerd over de te nemen maatregelen.Het realiseren van een samenhangende monitor en rapportage
over de kwaliteit van de rampenbestrijdingEen adequate rampenbestrijding vereist dat alle betrokken besturen, operationele
en overige diensten en (private) organisaties ieder afzonderlijk en gezamenlijk
hun verantwoordelijkheid nemen. Er zal gewerkt moeten worden aan een samenhangend
systeem van kwaliteitszorg en kwaliteitsborging. Enerzijds dient er helderheid
te bestaan over de kwaliteit en capaciteit van de bijdrage die door de afzonderlijke
disciplines wordt geleverd. Anderzijds zal, om de onderscheiden besturen in
staat te stellen hun verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding invulling
te geven, gekomen moeten worden tot een proces van monitoren van de kwaliteit
van de rampenbestrijding.Ontwikkeling kwaliteitsnormenIn nauw overleg met de verantwoordelijke besturen en instellingen een
samenhangend stelsel van kwaliteitsnormen worden ontwikkeld. Deze normen hebben
in het bijzonder betrekking op de organisatorische aspecten van de rampenbestrijding.De kwaliteitsnormen bouwen voort op de referentiekaders PVB en op de kwaliteitsnormen
die door de gezondheidssector zijn ontwikkeld. Ook de referentiekaders die
thans door het politieveld worden opgesteld voor het politieaandeel
in de rampenbestrijding zullen deel uitmaken van het stelsel van kwaliteitsnormen.Het streven is langs deze weg de verantwoordelijke besturen te ondersteunen
bij het vertalen van het vastgesteld zorgniveau in operationele prestaties
van de afzonderlijke disciplines.Monitoren en rapporterenHet eerder genoemde regionaal beheersplan rampenbestrijding en de daaraan
gekoppelde rapportage over de uitvoering daarvan, vormt voor de onderscheiden
besturen de basis voor het realiseren en bewaken van een adequate rampenbestrijding.Het regionaal beheersplan heeft tot doel de samenhang tussen de bijdragen
van de betrokken disciplines te waarborgen. Een periodieke rapportage van
de besturen van de betrokken regio's aan de gemeentebesturen over de kwaliteit
van de rampenbestrijding en de voortgang van eventuele activiteiten ter verbetering
daarvan geven deze afspraken een cyclisch karakter. Hierdoor worden de gemeenten
beter in staat gesteld de kwaliteit te monitoren.Zij hebben hiermee een instrument in handen om te bepalen of de rampenbestrijdingsorganisaties
voldoende zijn toegerust op de aanwezige risico's.Ook voor de provincie en het rijk biedt het beheersplan mogelijkheden
om hun respectievelijke verantwoordelijkheid met betrekking tot de voorbereiding
op de rampenbestrijding gestalte te geven.De provincie zal naast de eerdergenoemde bevoegdheden met betrekking tot
het regionaal beheersplan, ook periodiek geïnformeerd worden over de
uitvoering ervan. Daartoe zal de eerdergenoemde rapportage van de regio aan
de gemeenten ook worden toegezonden aan de provincie.De provincies zullen de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over hun bevindingen met betrekking tot de kwaliteit van de rampenbestrijding
rapporteren. Dit verschaft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
de mogelijkheid de landelijke situatie te monitoren.Daarnaast zal de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding in overleg
met de Inspectie voor de Volksgezondheid, gericht de kwaliteit van de voorbereiding
op de rampenbestrijding periodiek doorlichten. Het instrument dat door de
Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding is ontwikkeld en ook wordt toegepast
voor de doorlichting van gemeentelijke brandweren zal daarbij als uitgangspunt
gelden.Door het beheersplan, de periodieke rapportages en de gerichte doorlichting
worden de verschillende besturen beter in staat gesteld om in onderlinge samenwerking
te werken aan de uitoefening van ieders verantwoordelijkheden.De herziening van de financieringssystematiek voor de
rampenbestrijdingOp basis van het Besluit doeluitkering rampen en zware ongevallen (Bdur)
wordt thans een bijdrage verstrekt aan de regionale brandweren en de Wghr-regio's
voor hun taken op het terrein van de rampenbestrijding.De huidige doeluitkering doet onvoldoende recht aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid
van gemeenten en regio's voor het realiseren van een adequate organisatie
van de rampenbestrijding.De verantwoording over de besteding van de gelden is onnodig gecompliceerd
en leidt tot onevenredige bestuurslasten voor de regio's en het rijk. Er wordt
veel en gedetailleerde informatie gevraagd, die bovendien vaak geen directe
relatie heeft met de te leveren prestaties. Daarbij komt dat de huidige verdeling
van de gelden tussen de regio's onvoldoende is gebaseerd op het actuele risicobeeld
in de regio en derhalve onvoldoende recht doet aan de behoefteverschillen
tussen de regio's. Deze regeling is qua systematiek niet meer van deze tijd en dient derhalve
te worden herzien.Uitgangspunten van de nieuwe financieringssystematiekDe nieuwe financieringssystematiek zal in een Besluit ter vervanging van
het Besluit doeluitkering rampen en zware ongevallen worden neergelegd en
met ingang van 1 januari 2003 van kracht worden. Voorzien wordt in een jaarlijkse
algemene bijdrage aan de regionale brandweren en aan de voorlopige samenwerkingsverbanden
GHOR ten behoeve van hun taken op het terrein van de rampenbestrijding. Uitgegaan
wordt van een aparte bijdrage aan de regionale brandweer en de voorlopige
samenwerkingsverbanden GHOR volgens een vaste verdeling. De besturen kunnen
in overleg met elkaar afspraken maken over een andere toedeling van de afzonderlijke
bijdragen.Nieuwe verdeelsystematiekDe hoogte van de bijdrage die per regio beschikbaar is, zal worden bepaald
op basis van een vast bedrag per regio, aangevuld met een bedrag op basis
van regiospecifieke kenmerken. Het vaste bedrag is bedoeld als bijdrage voor
het instandhouden van een aantal basisvoorzieningen die in iedere regio getroffen
moeten worden. Bij de bepaling van de hoogte van het vaste bedrag wordt uitgegaan
van de voorgenomen congruente gebiedsindeling.Het aanvullende bedrag wordt gebaseerd op een aantal objectieve structuurkenmerken,
zoals aantal inwoners, oppervlakte, bebouwing, e.d.Hiermee wordt recht gedaan aan behoefteverschillen als gevolg van de in
de regio aanwezige risico's.Met de toepassing van deze objectieve structuurkenmerken wordt op advies
van de Raad voor de Gemeentefinanciën aangesloten op de systematiek die
onlangs ook voor de clustergelden OOV in het gemeentefonds is toegepast. De
komende jaren zal worden onderzocht of nog andere structuurkenmerken dienen
te worden ontwikkeld, waarmee nog beter aan kan worden gesloten bij de werkelijk
in de regio aanwezige risico's.Nieuwe verantwoordingssystematiek.In de nieuwe financieringsregeling zal een andere wijze van verantwoording
worden geïntroduceerd die meer recht doet aan de bestuurlijke verantwoordelijkheden
van gemeenten en regio's voor het realiseren van een adequate rampenbestrijdingsorganisatie.
De verantwoording zal worden toegesneden op een systematiek waarmee de gemeenten
en het rijk inzicht verschaft wordt in de kwaliteit van de voorbereiding op
de rampenbestrijding, door middel van een periodieke en samenhangende rapportage.Stapsgewijze invoering van de nieuwe financieringsregelingHet verdient de voorkeur om bovengenoemde veranderingen in de financieringssystematiek
niet ineens door te voeren, maar stapsgewijs in de periode tot 2003 te realiseren.
Deze periode is nodig voor de regio's en het rijk om geleidelijk aan toe te
groeien naar de nieuwe verdeelsystematiek en de wijze van verantwoording.Het implementatietraject van PVB en PGHOR zal worden gebruikt om de effecten
van de nieuwe financieringsystematiek tussentijds te evalueren. Met name de
uitkomsten van de risicoanalyses die in dat kader in iedere regio worden uitgevoerd
kunnen tot aanpassing van de verdeling van de gelden over de regio's leiden.Thans wordt een interim-regeling voorbereid die met ingang van 2001 van
kracht zal worden. De komende maanden zal overleg worden gevoerd met de verantwoordelijke besturen en overige betrokkenen over deze interim-regeling.De extra ter beschikking komende gelden voor 2000 zullen op grond van
artikel 11 van het huidige Besluit doeluitkering rampen en zware ongevallen
worden uitgekeerd.De totstandkoming van een breed samengesteld overleg voor
de rampenbestrijdingVoor de afstemming van het beleid met betrekking tot de rampenbestrijding,
is een nauwe relatie met en breed overleg tussen vertegenwoordigers van de
verschillende besturen en operationele diensten ook op landelijk niveau een
noodzakelijke voorwaarde. Daarom zal, in aanvulling op de reeds bestaande
overlegstructuren, de totstandkoming van een Landelijk Beraad Rampenbestrijding
(LBRB) worden bevorderd.Aan dit beraad zullen deelnemen functionarissen van de departementen van
VWS en van BZK, de VNG en het IPO, de bestuurlijke en operationele koepels
van de brandweer, GHOR overlegkoepels i.o., de Unie van Waterschappen, het
korpsbeheerdersberaad en de Raad van hoofdcommissarissen van politie. Indien
daartoe aanleiding is, kunnen ook andere betrokkenen aan het beraad deelnemen,
zoals een functionaris van het Nederlandse Rode Kruis, van het ministerie
van Defensie of van de Koninklijke Nederlandse Bond tot het Redden van Drenkelingen.
Het beraad zal een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de totstandkoming
van een samenhangend en gecoördineerd beleid van rijk, provincies en
gemeenten ten aanzien van de rampenbestrijding in brede zin. Dit beraad zal
tevens kunnen dienen om kennis en ervaring van de bij de rampenbestrijding
betrokken bestuurlijke instanties en operationele diensten uit te wisselen.
Het LBRB zal ambtelijk door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
worden ondersteund.Een vergelijkbare structuur voor de medisch inhoudelijke kant van de GHOR
wordt opgezet door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Dit
voorlopig te noemen Platform Urgentiegeneeskunde overleg zal bestaan uit deelnemers
van alle relevante koepelorganisaties die betrokken zijn bij de keten van
spoedeisende medische hulpverlening, aangevuld met onafhankelijke experts
en vertegenwoordigers van de verantwoordelijke departementen.5. FINANCIËNDe versterking van de rampenbestrijding gaat gepaard met een structurele
financiële impuls. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het
rijk en gemeenten. Met de extra middelen die door rijk en gemeenten zijn gesteld
en nog zullen worden gesteld wordt een krachtige impuls gegeven aan de versterking
van de rampenbestrijding.Uit onafhankelijk onderzoek dat eind 1998 is verricht naar de extra financiële
behoefte van de regionale brandweren en de organisatie GHOR, is gebleken dat
voor de versterking van de brandweer en de organisatie GHOR structureel tenminste
145 miljoen extra benodigd is. Versterking van de rampenbestrijding is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijk en gemeenten.Bij de behandeling van de begroting 1999 van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft de Tweede Kamer bij motie gevraagd aan de regering om in overleg met
betrokken overheden mogelijkheden te scheppen om de ontbrekende financiële
middelen beschikbaar te krijgen en daarover uiterlijk bij voorjaarsnota te
rapporteren1. Inspanning van het rijkZoals in de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor
2000 is vermeld is de regering voornemens om in deze kabinetsperiode substantieel
te investeren in de versterking van de rampenbestrijding. Concreet zal de
rijksbijdrage aan de regionale brandweren en de regionale samenwerkingsverbanden
GHOR de komende jaren gefaseerd worden opgehoogd.Dit leidt ertoe dat het extra bedrag voor de versterking, naast de middelen
die reeds beschikbaar zijn gesteld in 2003, structureel in totaal 85 miljoen
bedraagt. 199819992000200120022003 161616161616  1111111111   13131313    252525     1010      10 162740657585TotaalNaast deze extra middelen voor versterking werden en worden regulier bijdragen
verstrekt aan de regionale brandweren en geneeskundige hulpverleningsregio's
tot een bedrag van 28 miljoen jaarlijks. Met ingang van 2003 is aldus ca.
driekwart van de rijksbegroting voor rampenbestrijding bestemd voor rechtstreekse
bijdragen aan regionale besturen.Deze extra middelen zullen door de regionale brandweren en de samenwerkingsverbanden
GHOR worden aangewend voor een adequate toerusting van deze organisaties afzonderlijk
en voor de versterking van de samenwerking tussen deze organisaties.Bij de regionale brandweren gaat het daarbij ondermeer om extra capaciteit
voor risicoanalyses, pro-actie, planvorming, oefenbeleid en informatievoorziening.De extra middelen voor de organisatie GHOR worden aangewend voor het opzetten
van de nieuwe bestuurlijke en organisatorische structuur (RGF-en) en uitbreiding
van de beschikbaarheidregeling, opleiding en oefening en materieel (vervanging,
opslag en onderhoud).De extra middelen worden deels aan de regionale brandweren (50 miljoen)
en deels aan de samenwerkingsverbanden GHOR (30 miljoen) beschikbaar gesteld.In aanvulling daarop zal een bedrag van bedrag van 5 miljoen vooralsnog
worden gereserveerd voor gemeenschappelijke activiteiten van de regio's en
voor het wegnemen van specifieke knelpunten. Hierbij valt te denken aan financiële
prikkels ter bevordering van het daadwerkelijk houden van oefeningen en het
opvangen van onevenredige frictiekosten als gevolg van het realiseren van
een congruente gebiedsindeling. Over de bestemming van deze gelden zal overleg
plaatsvinden met de besturen van de betrokken regio's.Naast deze extra financiële impuls voor de rampenbestrijding zijn
extra gelden structureel beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van traumazorgnetwerken
(10 miljoen), de instandhouding van een helikoptervoorziening voor traumateams
(10 miljoen). Daarnaast is in het kader van de meerjarenafspraken extra geld
indicatief gereserveerd voor de ambulancezorg, oplopend van 15,9 miljoen in
1999 tot 35,4 miljoen in 2002. Inspanning van de gemeentenTer uitvoering van de eerdergenoemde motie heeft in het voorjaar overleg
plaats gevonden met de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Koninklijke
Nederlandse Brandweervereniging. De gemeenten hebben zich daarbij terecht
op het standpunt gesteld dat de gemeenten in de afgelopen periode een forse
inspanning hebben geleverd aan de versterking van de brandweer en de rampenbestrijding.Uit een tweetal onderzoeken die zijn verricht naar de ontwikkelingen in
de uitgaven van gemeenten in de periode 1992 tot en met 1999 blijkt dat de
uitgaven van gemeenten in deze periode zijn toegenomen met een totaalbedrag
van tussen de 160 en 170 miljoen gulden.Gebleken is ook dat het grootste deel van het bedrag dat de gemeenten
in de periode 1997–1999 extra zijn gaan uitgeven (55 à 65 miljoen)
is aangewend voor de versterking van de gemeentelijke en de regionale brandweren.Gemeenten hebben hiermee aangetoond hun verantwoordelijkheid voor de aanpak
van de knelpunten bij de gemeentelijke en de regionale brandweren daadwerkelijk
te nemen.Met de extra middelen die door gemeenten en rijk beschikbaar zijn gesteld
en nog zullen worden gesteld, wordt in deze kabinetsperiode een krachtige
impuls gegeven aan de invoering van de versterking van de rampenbestrijding.De regering is voornemens om halverwege het voorziene invoeringstraject
(medio 2001), een externe evaluatie uit te voeren naar de oplossing van alle
knelpunten.6. BELEIDSVOORNEMENS IN VOGELVLUCHT6.1. InleidingIn deze nota zet de Regering het beleid met betrekking tot de rampenbestrijding
voor de komende jaren uiteen. Dit beleid is erop gericht om in nauwe samenwerking
met de verantwoordelijke besturen en organisaties de rampenbestrijdingsorganisatie
verder te verbeteren.Doel is te komen tot een herkenbare en slagvaardige organisatie die voldoende
is toegerust om de risico's in de samenleving te beheersen.Onderstaand wordt een samenvatting gegeven van de beleidsvoornemens. 6.2. Versterking van de brandweer en de organisatie GHORHet versterkingsproces van de brandweer en de organisatie GHOR zal worden
begeleid en ondersteund. Afspraken zullen daartoe worden gemaakt met de besturen
van de regionale brandweer en de organisatie GHOR.Daarnaast zal het organisatieplan brandweer, waarin de organisatie en
de taken van de gemeentelijke en regionale brandweer zijn vastgelegd en de
rol van de regionale brandweer daarbij, in de wet verankerd worden.Ook de verantwoordelijkheden van het bestuur GHOR, de taken van de Regionaal
Geneeskundig Functionaris en het organisatieplan GHOR zullen een wettelijke
basis krijgen.In dit plan is de organisatie en de taken van alle binnen de keten van
spoedeisende medische hulpverlening functionerende diensten en organisaties
beschreven. 6.3. VrijwilligheidVoor de organisatie van de rampenbestrijding is de inzet van vrijwilligers
onmisbaar. In overleg met de verantwoordelijke besturen en bij de rampenbestrijding
betrokken organisaties zal worden bezien op welke wijze in de toekomst voldoende
gemotiveerde en gekwalificeerde vrijwilligers beschikbaar blijven.Met betrekking tot de vrijwilligheid bij de brandweer zal gericht worden
gewerkt aan het verminderen van de belasting van de brandweervrijwilliger.
Daartoe zal het Besluit brandweerpersoneel worden aangepast, in die zin dat
de opleidingseisen niet meer aan de rang, maar aan de functie gekoppeld zullen
worden.6.4. Voorkomen is beterVeiligheidswinst kan behaald worden door vroegtijdig in de besluitvorming
van risico-opleverende activiteiten de verschillende aspecten van veiligheid
integraal te beschouwen. Het gaat hier om de pro-actieve en preventieve fasen
van de veiligheidsketen.Het beleid is erop gericht om de gemeenten bij hun taken in dit kader
te ondersteunen.Door middel van het te ontwikkelen risicobeleid moet het mogelijk worden
voor verantwoordelijke betrokkenen te bepalen wat een aanvaardbaar veiligheidsniveau
is. Dit zal houvast geven bij bijvoorbeeld beslissingen over nieuwe infrastructuur
en projecten.Om de taken in het kader van pro-actie en preventie op lokaal niveau te
ondersteunen, zal bezien worden welke taken de regionale brandweer op dit
gebied kan vervullen. Ook zullen de gemeenten volgend jaar geïnformeerd
worden over het flankerend beleid en de mogelijkheden van de toepassing van
de VeiligheidsEffectRapportage in gemeenten.Het rijk zal stimuleren dat op regionaal niveau voldoende personele capaciteit
beschikbaar komt om de gemeenten op het gebied van pro-actie en preventie
naar behoren te kunnen ondersteunen. Op de korte termijn gaat het om de extra
taken voortkomend uit de Europese Seveso II richtlijn en de taken die voortvloeien
uit bovenregionale infrastructurele projecten. Voor deze knelpunten zal het
rijk bijdragen in de financiering van capaciteit.6.5. Naar een gecoördineerde aanpak van de rampenbestrijdingTerritoriale congruentieGezien de grote mate van overeenstemming bij betrokken besturen en diensten
over de voordelen van een congruente indeling, is het voornemen om uiterlijk
in 2003 een congruente gebiedsindeling van de regionale samenwerkingsgebieden
inzake de brandweer en de organisatie GHOR in de wet te hebben vastgelegd.De schaal van de politieregio's is hierbij richtinggevend. Maatwerk moet
evenwel mogelijk blijven.Daarbij wordt de volgende aanpak voorgesteld. De provincies zullen worden
verzocht om in overleg te treden met de besturen van de betrokken regio's
over het realiseren van een congruente gebiedsindeling. Daarbij zal worden
gevraagd om uiterlijk 1 juli 2000 informatie te verschaffen over de uitkomsten
van dit overleg.Het kabinet zal vervolgens wetgeving voorbereiden om de congruente gebiedsindeling
van de samenwerkingsgebieden van de brandweer en de GHOR in de wet vast te
leggen.Regionaal beheersplan rampenbestrijdingDe komende jaren zal worden bevorderd dat binnen de regio's de samenwerking
tussen de operationele diensten en overige diensten structureel wordt verbeterd.Allereerst zal een meer gecoördineerde en planmatige voorbereiding
op de rampenbestrijding worden gestimuleerd en worden ondersteund. Over de
aanpak daarbij zijn de besturen van de regionale brandweren en de samenwerkingsverbanden
GHOR bij circulaire geïnformeerd. Het beheersplan rampenbestrijding dat
als resultaat hiervan in iedere regio moet worden vastgesteld, zal een wettelijke
basis krijgen. Dit plan dient beschouwd te worden als een stelsel van bestuurlijke
afspraken tussen de regionale samenwerkingsverbanden en is gericht op het
functioneren van de verschillende disciplines en overige (gemeentelijke) diensten
als één samenhangende organisatie bij grootschalige ongevallen
en rampen.Rol provincieGelet op de versterking van de coördinerende rol van de regionale
samenwerkingsverbanden (brandweer en GHOR) dient de rol van de provincie nader
te worden beschouwd. Het kabinet is voornemens om GS nadrukkelijk een rol
toe te kennen ten aanzien van de kwaliteit van de voorbereiding op de rampenbestrijding.
Concreet zal GS worden belast met de toetsing van de regionale beheersplannen
rampenbestrijding.Deze toetsing richt zich op de vraag of de organisatie van de rampenbestrijding
adequaat is toegerust om de in de provincie aanwezige risico's te bestrijden.Indien de kwaliteit van de beheersplannen daar aanleiding toe geeft, kan
GS de betrokken regiobesturen uitnodigen om het beheersplan te wijzigen.In het geval dat de besturen van de regionale brandweer, samenwerkingsverband
GHOR en politie niet tot overeenstemming komen over het beheersplan, stelt
GS het plan vast. Op deze wijze wordt de CdK beter in staat gesteld om zijn
verantwoordelijkheid te vervullen bij de daadwerkelijke bestrijding van rampen
en zware ongevallen.Bevorderen van het oefenenHet kabinet is voornemens om de regio's de komende jaren verder te ondersteunen
bij het ontwikkelen en uitvoeren van het oefenbeleid. Met name het multidisciplinair
en bestuurlijk oefenen heeft daarbij de aandacht. Gedurende de verdere invoering
van de versterking van de rampenbestrijding zullen met de regio's concrete
afspraken worden gemaakt over meer en beter oefenen. Het oefenbeleid zal een
vast onderdeel gaan uitmaken van het regionaal beheersplan rampenbestrijding.
Daarnaast zal het toezicht op het oefenen en de kwaliteit daarvan worden aangescherpt.
In overeenstemming met de aanbevelingen van de Adviescommissie Oefenen Rampenbestrijding
en een aanbeveling van de Parlementaire enquêtecommissie Vliegramp Bijlmermeer,
zal de CdK worden belast met het toetsen van het oefenbeleid. Tot slot zal
het rijk, zonodig, specifieke oefenverplichtingen voorschrijven.Rapportage en monitorenOm een adequate organisatie van de rampenbestrijding te realiseren en
te behouden, zal het proces van kwaliteitsverbetering bij de brandweer en
de organisatie GHOR worden voortgezet en worden verankerd binnen de desbetreffende
organisaties. Daarnaast zal voor de rampenbestrijding, rekening houdend met
de verschillende verantwoordelijkheden van gemeenten, provincies en rijk,
een samenhangende monitor van de kwaliteit van de rampenbestrijding worden
opgezet. Het beheersplan rampenbestrijding vormt hiervoor de basis. Dit plan
voorziet in een periodieke rapportage van de betrokken regiobesturen aan de
gemeentebesturen, de provincie en het rijk. Op deze wijze worden de verschillende besturen in staat gesteld om elkaar aan te spreken op de uitoefening
van hun verantwoordelijkheden.KwaliteitsnormenMet de verantwoordelijke besturen en betrokken diensten zal een samenhangend
stelsel van kwaliteitsnormen voor de rampenbestrijding worden ontwikkeld.Deze normen hebben met name betrekking op de organisatorische aspecten
van de rampenbestrijding op alle onderdelen van de veiligheidsketen.Deze kwaliteitsnormen vormen een handvat voor de verantwoordelijke besturen
om het gewenste zorgniveau vast te stellen en te vertalen in operationele
prestaties van de afzonderlijke disciplines bij de rampenbestrijding.FinancieringssystematiekDe financieringssystematiek voor de rampenbestrijding zal worden herzien.De herziening heeft betrekking op de wijze van toedeling en verantwoording
van de gelden die aan de regionale brandweren en organisatie GHOR jaarlijks
worden toegekend. Deze financieringssystematiek zal worden neergelegd in een
nieuw besluit dat in 2003 van kracht wordt. Om een stapsgewijze invoering
van de nieuwe financieringsregeling mogelijk te maken wordt thans een interim-regeling
voorbereid die met ingang van 2001 van kracht wordt. De komende maanden zal
daarover overleg worden gevoerd met alle betrokkenen.Landelijk Beraad RampenbestrijdingDe totstandkoming van een Landelijk Beraad Rampenbestrijding (LBRB) zal
worden bevorderd. Dit beraad zal een rol vervullen bij het bevorderen van
een samenhangend en gecoördineerd beleid van gemeenten, provincies en
rijk ten aanzien van de rampenbestrijding in brede zin. BIJLAGE 1 Overzicht plannen voor de beleidsmatige voorbereiding op
de rampenbestrijding en de operationele plannen Bestuurlijk beleidsmatige Plannen1Verantwoordelijk BestuurToetsingRapportage Gemeentelijke organisatie-
en beheersverordening brandweer en hulpverleninggemeenteraad–– Regionaal beheersplan rampenbestrijdingalgemeen bestuur regionale brandweer in overeenstemming met het
bestuur GHOR en de politieregiogedeputeerde
statengemeentebesturen en rijkOrganisatieplan brandweerzorg &
rampenbestrijdingalgemeen bestuur regionale
brandweer–gemeentebesturen Organisatieplan GHORalgemeen bestuur
samenwerkingsverband GHOR–gemeentebesturen Regionaal beleidsplan politieregionaal
college politie–gemeentebesturen en rijk1 Wettelijke verankering van het «Regionaal Beheersplan
Rampenbestrijding», het «Organisatieplan Brandweerzorg en Rampenbestrijding»
en het «Organisatieplan Geneeskundige Hulpverlening bij ongevallen en
Rampen» wordt voorzien. Bestuurlijk operationele PlannenVerantwoordelijk BestuurToetsingRapportageGemeentelijke rampenplannen (incl. draaiboeken),
art 3 t/m 6 WRZO.gemeentebesturengedeputeerde statenCdKGemeentelijke
rampenbestrijdingsplannen, art 7 t/m 9 WRZO.burgemeesterCdKprovincie Operationeel basisplan (incl. draaiboeken voor de afzonderlijke diensten)algemeen bestuur regionale brandweer––Organisatie-overzicht
(regionale brandweer en brandweer deelnemende gemeenten), art.6 van de Brandweerwet
1985dagelijks bestuur regionale brandweer minister BZK, CdKME-beleidsplan,
(ten behoeve van het grootschalig optreden), art 25 ME-regelingregionaal college politieBZKCdK en PG Provinciaal coördinatieplan (art 10 WRZO)provincie (CdK)–burgemeesters en minister BZKBIJLAGE 2 Wetgevingsoverzicht van de uit de beleidsnota voortvloeiende
wijzigingen in wet- en regelgeving op hoofdlijnen1. AANPASSING VAN DE WET RAMPEN EN ZWARE ONGEVALLEN– Vastlegging gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de totstandkoming
van een organisatieplan brandweerzorg en rampenbestrijding en een regionaal
beheersplan rampenbestrijding en de eisen die daaraan gesteld worden;– Bevoegdheden van GS met betrekking tot de totstandkoming van het
(regionaal) beheersplan2. AANPASSING VAN DE BRANDWEERWET 19851. Territoriale congruentie– vastlegging van de nieuwe regionale gebiedsindelingen van de brandweerregio's
(en daarmee de geneeskundige hulpverleningsregio's), waarbij deze gebiedsindelingen
congruent zullen zijn met de politieregio's, tenzij omstandigheden noodzaken
tot afwijking;– vastlegging van de procedure tot wijziging van de gebiedsindeling
van de in de wet vastgelegde gebiedsindeling van de betreffende regionale
samenwerkingsverbanden.2. Uitbreiding van de taken van de regionale brandweer– vaststellen van een regionaal organisatieplan brandweerzorg en
rampenbestrijding;– vaststellen van een regionaal beheersplan rampenbestrijding (in
overeenstemming met het GHOR-bestuur en de politieregio).3. Aanpassing van de Wet Geneeskundige hulpverlening bij
rampen– Vastlegging gemeentelijke verantwoordelijkheid voor het afstemmingsproces
tussen de schakels binnen de keten van de spoedeisende medische hulpverlening
bij ongevallen;– aanpassing van de bepalingen in verband met de opdracht tot territoriale
congruentie met de brandweer- en de politieregio's;– uitbreiding van de taken van het samenwerkingsverband geneeskundige
hulpverlening bij rampen naar aanleiding van de gemeentelijke taak inzake
de spoedeisende medische hulpverlening (SMH):– doelstelling van het samenwerkingsverband wordt uitgebreid met
de totstandkoming van een doelmatige en gecoördineerde spoedeisende hulpverlening
bij ongevallen en de voorbereiding daarop;– het samenwerkingsverband stelt een organisatieplan GHOR vast;– het samenwerkingsverband stemt af met de regionale brandweer over
het regionaal beheersplan rampenbestrijding en stemt haar organisatieplan
daarop af;– het samenwerkingsverband stelt een regionaal geneeskundig functionaris
aan die belast wordt met bovenstaande taken.Planning wetgeving– Aanvraag voorbereidingeerste kwartaal 2000– Adviesaanvraag bij Raad van Statelaatste kwartaal 2000– Indiening bij Tweede Kamertweede kwartaal 2001– Beoogde inwerkingtredingbegin 2003 4. Algemene maatregelen van bestuurVervanging Besluit Doeluitkering bestrijding van rampen en zware ongevallen
in verband met Nieuwe verdeelsystematiek en nieuwe verantwoordingsytematiek.Invoering in twee fasen:– interim-regeling, beoogde inwerkingtreding 1 januari 2001– definitieve regeling, beoogde inwerkingtreding 1 januari 2003XNoot1Dit begrippenkader is nader uitgewerkt in de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998
(kamerstukken II 1994/1995, 24 225, nrs. 1 en 2).XNoot1Kamerstukken II 1996–1997, 25 387, nr. 1.XNoot1Circulaire «Verantwoordelijkheid regionaal samenwerkingsverband
GHOR en taken Regionaal Geneeskundig Functionaris», juli 1999, nr. EB1999/70913.XNoot1Circulaire «Invoering versterking rampenbestrijding», december
1999, nr. EB1999/94121.XNoot2Rapport «Brandweer en vrijwilligers», Ministerie van Binnenlandse
Zaken 1998, blz. 71.XNoot1«Vrijwilligheid in de openbare veiligheid», B&A Groep,
1999. XNoot2«Brandmeester met minderheden», ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, 1997.XNoot1Kamerstukken II 1998–1999, 26 263, nr. 53.XNoot2Rapport «Stand van zaken risicobeheersing van gevaarlijke stoffen
bij de brandweer», Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding, april
1999.XNoot1Kamerstukken II 1998/99, 26 444, nr. 1.XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 26 659, nr. 3.XNoot1Kamerstukken II 1998–1999, 26 444, nr. 1. XNoot2Eindrapport «Meer en beter oefenen», Adviescommissie oefenen
rampenbestrijding, december 1995. XNoot3Kamerstukken II 1998–1999, 26 241, nr. 8.XNoot1Kamerstukken, 1998–1999, 26 200, nr. 15. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26956-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl