Milieuraad; Brief minister met het verslag van de vergadering van de Milieuraad van 21 oktober 2009, o.a. over de EU-positie in de klimaatonderhandelingen in Kopenhagen eind 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136689
 2009-2010
 
 21 501-08
 Milieuraad
 
 
 
 
 Nr. 
 317
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 november 2009
 
 Op 21 oktober jl. is de Milieuraad bijeengekomen. Hierover bent u
eerder geïnformeerd door middel van mijn brief van 2 oktober (Kamerstuk
21 501-08, nr. 316) en tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer
op 14 oktober. Hierbij biedt ik u, mede namens de heer Timmermans, staatssecretaris
voor Europese Zaken, mijn verslag van deze vergadering aan.
 
 Tijdens de Milieuraad zijn Raadsconclusies aangenomen ten aanzien van
de EU positie in de klimaattop die eind dit jaar in Kopenhagen wordt gehouden.
Het Voorzitterschap overweegt op 23 november een extra vergadering te
organiseren om de laatste voorbereidingen te treffen. Zodra hier meer informatie
over beschikbaar komt zal ik uw Kamer nader informeren.
 
 Tijdens de Milieuraad zijn tevens conclusies aangenomen ten aanzien van
de transitie naar een eco-efficiënte economie en ten aanzien van de sloop
van schepen. Verder is de reikwijdte van de WEEE- en RoHS-richtlijnen besproken,
en heb ik onder diversen punten aandacht gevraagd voor de problematiek van
plastic afval in de wereldzeeën (plastic soep). In het verslag treft
u op al deze punten een nadere toelichting aan.
 
 Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer 
 
 Verslag Milieuraad 21 oktober 2009
 Samenvatting
 Het belangrijkste punt op de Milieuraad agenda was de voorbereiding van
de EU-positie in de klimaatonderhandelingen in Kopenhagen eind dit jaar. De
politieke wil voor een Kopenhagenakkoord is mondiaal aanwezig. De EU kan als
aanjager en bruggenbouwer een belangrijke rol spelen in de eindsprint van
de onderhandelingen. In de conclusies komen dan ook alle kernonderwerpen aan
bod, zijnde de gedeelde visie, mitigatie, adaptatie, technologie en ook juridische
vraagstukken. De discussie in de Milieuraad spitste zich toe op de bepaling
van een lange termijn doel en de reductiedoelen voor de luchtvaart en zeescheepvaart.
De Raad is overeengekomen dat de EU zich committeert aan een reductiedoelstelling
voor 2050 van tussen 80–95% t.o.v. 1990 en zet in op een reductiedoelstelling
voor de scheep- en luchtvaart van 20% respectievelijk 10% t.o.v.
2005, te behalen in 2020. Verder is gesproken over het overschot aan rechten
uit de huidige Kyoto-periode. De Midden-Europese landen, die rechten over
hebben uit de Kyoto periode en deze willen behouden, troffen andere Lidstaten
op hun weg die wezen op de negatieve gevolgen van het overschot in een nieuw
klimaatregime. Uiteindelijk slaagde het Voorzitterschap erin een tekst voor
te leggen die de essentie van het AAU probleem weergeeft. In Kopenhagen zal
hiervoor een oplossing moeten worden gevonden. De Raadsconclusies konden aldus
worden aanvaard.
 
 Met betrekking tot de Raadsconclusies over eco-efficiënte economie
ging de discussie vooral over de rol van het fiscaal beleid en met name over
een koolstofbelasting. De uiteindelijke bewoordingen van de conclusies, zoals
ze zijn aangenomen, laten de afweging over de inzet van deze «market-based»
instrumenten aan de Lidstaten.
 
 De Raad nam ook conclusies aan over sloopschepen waarin de EU het belang
van de onlangs gesloten Hong Kong Conventie van de IMO over sloopschepen onderstreept.
De Commissie zegde een onderzoek voor 2010 toe over de samenhang van de EU-bindende
wetgeving met betrekking tot transport van afval, de Hong Kong Conventie en
de Bazel-conventie over export van afval.
 
 Het beleidsdebat over de richtlijn voor afgedankt elektrisch en elektronische
apparatuur (WEEE) en de richtlijn inzake gevaarlijke stoffen in elektrische
en elektronische apparaten (RoHS) draaide om de reikwijdte. De meeste landen
willen de reikwijdte apart regelen. Een meerderheid van de Lidstaten vindt
dat de RoHS-richtlijn een breder toepassingsgebied moet krijgen. Over de reikwijdte
van de WEEE-richtlijn en met name de bijstelling van de categorieën van
apparaten lopen de meningen nog uiteen.
 
 Onder de diversenpunten heb ik aandacht gevraagd voor de opeenhoping van
plastic afval in de oceanen (plastic soep). Daarbij kreeg ik steun van een
aantal andere lidstaten. De Commissie zegde een onderzoek toe over plastic
afval waaronder plastic soep. De resultaten hiervan worden in het voorjaar
van 2010 verwacht.
 Klimaat
 Mijn inzet in de Milieuraad was om te zorgen dat de EU een krachtige boodschap
uitstraalt en leiderschap toont richting de mondiale onderhandelingen in Kopenhagen.
Dat houdt onder andere in dat de EU verantwoordelijkheid neemt en samen met
andere ontwikkelde landen concrete, ambitieuze doelstellingen op tafel legt. 
 
 Door de uitkomst van de bespreking van financiering van klimaatmaatregelen
in de ECOFIN Raad de dag vóór de Milieuraad, was de druk groot
om tot gedragen Raadsconclusies te komen. Vóór de Milieuraad
zijn al enkele belangrijke hordes genomen. Wat betreft mitigatie heeft de
EU haar ambitie voor een 30% emissiereductie bevestigd.
 
 In lijn met de motie Wiegman-van Meppelen Scheppink (31 793, nr. 14)
heeft Nederland zich ook hard gemaakt voor de bescherming van natuurlijk bos
in de Raadsconclusies over REDD (het voorkomen van emissies door ontbossing
in ontwikkelingslanden). De raadsconclusies bevestigen het doel van de EU
om de bruto ontbossing in 2020 met minstens de helft teruggebracht te hebben
ten opzichte van het huidige niveau. Hiermee wordt de nadruk gelegd op het
beschermen van bestaand bos. Verder is duidelijk aangegeven dat REDD+ activiteiten
het behoud van biodiversiteit moeten garanderen. Ook over de emissies en verwijderingen
door landgebruik en bossen (LULUCF) zijn stappen genomen betreffende de accounting
regels en de verschillende benaderingen die hierbij passen. Voor de koolstofmarkt
is het tijdpad voor deelname van ontwikkelingslanden hieraan en de daarbij
benodigde capaciteitsopbouw nader uitgewerkt.
 
 Wat betreft technologie is de rol van low carbon growth plannen en de
koolstofmarkt voor stimulering van technologie opgenomen in de tekst, net
als het belang van versterken van IPR (Intellectual Property Rights) voor
het stimuleren van innovatie en betere betrokkenheid van de private sector.
Het belang van financiering van demonstratieprojecten zoals voor CCS en de
rol van partnerschappen wordt ook erkend.
 
 Tijdens de Milieuraad lagen nog drie discussiepunten rondom het kernonderwerp
reductiedoelen op tafel:
 • De lange termijn doelstelling voor EU-landen;
 • Reductiedoelen voor de scheep- en luchtvaartsectoren;
 • Hoe om te gaan met overgebleven emissierechten onder het Kyoto-protocol.
 
 Uiteindelijk is, conform mijn inzet, overeenstemming bereikt dat de EU
zich committeert aan een reductiedoelstelling voor 2050 van tussen 80–95%
t.o.v. 1990. Verder zijn reductiedoelen voor de mondiale scheep- en luchtvaart
in de Raadsconclusies opgenomen. De EU zet in op een reductiedoelstelling
voor de scheepvaart van 20% t.o.v. 2005, en voor de luchtvaart 10%
t.o.v. 2005. Beide reductiedoelstellingen zouden in 2020 moeten zijn bereikt.
Vooral onder lidstaten met een aanzienlijk sectoraal belang was veel weerstand
tegen deze harde doelen voor de scheep- en luchtvaart, en ik ben dan ook tevreden
dat de Raad erin is geslaagd overeenstemming te bereiken over deze doelen.
 
 Het meest prangende discussiepunt tijdens de Raad werd gevormd door de
overgebleven emissierechten uit het Kyoto tijdperk. Vooral die lidstaten die
recent een economische hervorming door hebben gemaakt naar een markteconomie
hebben aanzienlijke overgebleven rechten die ze willen meenemen naar een volgende
periode onder een Kopenhagen akkoord. Tegelijk is het noodzakelijk het probleem
van overgebleven rechten op mondiaal niveau aan te pakken, vanwege de aanzienlijke
uitstoot ruimte waar deze voor staan. De Raad heeft afgesproken verder te
zoeken naar een oplossing, rekening houdend met de posities van derde partijen.
 
 Het Voorzitterschap overweegt een extra vergadering van milieuministers
in te lassen om de EU positie naar Kopenhagen toe verder voor te bereiden.
Deze bijeenkomst is voorzien op 23 november a.s. 
 Eco-efficiënte economie
 Het Zweeds voorzitterschap heeft de transitie naar een eco-efficiënte
economie hoog op de agenda gezet. Ik ben groot voorstander van een dergelijke
transitie, omdat dit een manier is om alle drie de actuele crises, economisch,
financieel en klimaat, te lijf te gaan.
 
 Tijdens de Milieuraad zijn Raadsconclusies aangenomen die aanzetten tot
een aantal concrete acties om een dergelijke transitie op gang te brengen,
zoals onder andere duurzaam inkopen en beprijzen van ecosysteemdiensten. In
mijn interventie heb ik nogmaals het belang van deze acties benadrukt, alsmede
de koppeling met de Lissabon strategie, de Europese Duurzaamheidsstrategie
en de mondiale Convention on Biological Diversity.
 
 Grootste discussiepunt tussen de lidstaten was de rol van fiscale instrumenten
bij het bevorderen van eco-efficiëntie. Terwijl het nut van deze instrumenten
niet ter discussie stond waren meerdere lidstaten huiverig voor sturing vanuit
de Europese Commissie op dit punt. Uiteindelijk is een compromis bereikt waaruit
het belang van deze instrumenten duidelijk blijkt maar waarmee geen twijfel
kan bestaan over de bevoegdheidsverdeling tussen lidstaten en de Europese
Commissie waar het gaat om nationale belastingstelsels.
 EU strategie voor sloopschepen
 Over de sloop van schepen is op mondiaal niveau binnen IMO verband een
verdrag gesloten, de Hong Kong Conventie. Ik heb mij ingezet voor een vervroegde
implementatie van dit verdrag binnen de EU. De Raadsconclusies die tijdens
de Milieuraad zijn aangenomen benadrukken de wenselijkheid van een tijdige
implementatie van het verdrag. Vanwege zwaar verzet van een aantal lidstaten
met aanzienlijke sectorale belangen lag een meer dwingende formulering niet
binnen bereik. De Europese Commissie heeft toegezegd onderzoek uit te voeren
naar de samenhang van het EU beleid, de Basel Conventie (mondiaal afvalbeleid)
en de Hong Kong Conventie.
 WEEE/RoHS
 De WEEE-richtlijn en de RoHS-richtlijn gaan beide over electrisch en electronisch
apparatuur, waarbij de WEEE-richtlijn regels stelt ten aanzien van de verwerking
hiervan en de RoHS-richtlijn handelt over het gebruik van gevaarlijke stoffen
in de apparaten. De richtlijnen ondergaan nu een herschikking. Tijdens de
Milieuraad is de reikwijdte van beide richtlijnen besproken.
 
 In de huidige regelgeving is de reikwijdte van de RoHS-richtlijn gekoppeld
aan die van de WEEE-richtlijn, dat wil zeggen de WEEE-richtlijn beschrijft
welke apparaten onder beide richtlijnen vallen. De WEEE-richtlijn doet dit
door middel van een minimum lijst – apparaten die in ieder geval onder
de werkingssfeer van beide richtlijnen moeten vallen. Lidstaten kunnen ook
voor andere apparaten eisen t.a.v. de verwerking stellen, want de WEEE-richtlijn
heeft artikel 175 van het EG-Verdrag (milieuartikel) als grondslag. Voor wat
betreft de RoHS-richtlijn kan dit niet – doordat de RoHS-richtlijn berust
op artikel 95 van het EG-Verdrag (vrije markt) vallen alleen die apparaten
die in de WEEE-richtlijn worden genoemd onder de werking van de RoHS-richtlijn.
 
 De Europese Commissie heeft voorgesteld de werking van beide richtlijnen
onder de RoHS-richtlijn te scharen, maar dit heeft in de behandeling van het voorstel op aanzienlijke weerstand gestuit bij de lidstaten.
Het Voorzitterschap zoekt nu naar een oplossing die op meer steun kan rekenen,
en de Europese Commissie stelt zich hierbij constructief op.
 
 Tijdens het beleidsdebat bleek dat een meerderheid van de lidstaten de
voorkeur geeft aan het apart definiëren van de reikwijdte in beide richtlijnen.
Dit is ook mijn voorkeur, omdat het beter recht doet aan de verschillende
doelen en verschillende rechtsgrondslagen van de twee richtlijnen. Uitbreiding
van de reikwijdte van de RoHS-richtlijn overeenkomstig de Nederlandse positie,
zodat deze alle apparaten bevat tenzij expliciet uitgezonderd, kon ook rekenen
op brede steun. Over de beste manier om de reikwijdte van de WEEE-richtlijn
te beschrijven zijn de meningen nog verdeeld. Hierbij hecht ik belang aan
versimpeling van de huidige structuur.
 Diversen
 De volgende diversenpunten zijn aan de orde gekomen:
 High level meeting «Visions for Biological Diversity
Beyond 2010 – People, Ecosystem Services and the Climate Crisis»,
Strömstad, Zweden, 7–9 september 2009.
 De Voorzitter gaf een terugkoppeling van deze vergadering op hoog niveau.
De deelnemers van de high level meeting concludeerden dat investeren in biodiversiteit
loont, en benadrukte de gevolgen als we niet ingrijpen om verlies van biodiversiteit
staande te houden. Hierover worden Raadsconclusies voorbereid voor de Milieuraad
op 22 december a.s.
 Bosbescherming, behoud van biodiversiteit en bestrijding
van bosbranden
 Spanje heeft onder dit punt aandacht gevraagd voor de bestrijding van
bosbranden, mede in het kader van het groenboek klimaatadaptatie. Diverse
andere lidstaten, vooral uit midden en zuid Europa, steunde deze oproep. De
Europese Commissie gaf aan lidstaten op dit front te willen helpen, bijvoorbeeld
bij de coördinatie van de bestrijding. Verder zal de Europese Commissie
gaan werken aan een witboek waarin aandacht zal worden besteed aan dit onderwerp.
 «Plastic soep»: het probleem van plastic afval
in de oceanen
 Dit punt heb ik geagendeerd om aandacht te vragen voor deze problematiek,
en ik heb daarbij de boodschap onderstreept door het boek «Plastic Soep»
van Jesse Goossens aan mijn collega’s uit te delen. Ik heb de Europese
Commissie gevraagd een rol te spelen in het zoeken naar mogelijke oplossingen,
en heb de andere lidstaten uitgenodigd om hierover mee te denken. Hierbij
kreeg ik steun van een aantal lidstaten en de Europese Commissie. De Europese
Commissie zal in het voorjaar van 2010 de resultaten van een onderzoek uitbrengen
waarbij onder andere wordt ingegaan op het probleem van «Plastic soep».
Voorts verwacht de Commissie dat de regionale zeeconventies (OSPAR enz.) zich
het beste zullen lenen voor de aanpak van «Plastic soep», waarbij
mogelijk ook acties kunnen worden ondergebracht in de EU Richtlijn mariene
strategie.
 Combinatie-effecten van chemische stoffen – kinderen
blootgesteld aan diverse hormoonontregelende stoffen
 Denemarken vestigde de aandacht op een recente Deense studie waaruit blijkt dat de effecten van blootstelling aan chemicaliën, met
name bij peuters, wordt onderschat omdat de chemicaliën individueel worden
beoordeeld. In de realiteit is er sprake van een cocktail aan stoffen, waarbij
het geheel aan consequenties meer kan zijn dan een som van de effecten van
individuele stoffen. Denemarken heeft dit punt gekoppeld aan de bespreking
van de RoHS-richtlijn. De Europese Commissie gaf aan eind dit jaar een studie
over dit onderwerp uit te zullen brengen, en het Voorzitterschap zal in de
december Milieuraad Raadsconclusies voorleggen.
 IEG (International Environmental Governance) vergadering,
Rome, 26–29 oktober 2009
 De Italiaanse milieuminister vestigde de aandacht op de tweede vergadering
van de IEG. Hierbij wordt ingezet op een hervorming van het UNEP milieubestuur.
De Europese Commissie heeft het belang van deze hervorming benadrukt.
 Green Economy Ambassadors Forum, Praag, 6–7 oktober
2009
 Tijdens deze vergadering is een aantal vooraanstaande experts van binnen-
en buiten de EU met vertegenwoordigers van regeringen en belangengroepen in
discussie gegaan over vergroening van de economie. Mijn Tsjechische collega
gaf een terugkoppeling van deze vergadering en riep toekomstige voorzitterschappen
op hier een vervolg aan te geven. Inkomend Voorzitterschap Spanje gaf aan
hier gehoor aan te zullen geven. Tsjechië koppelde dit punt aan de behandeling
van Raadsconclusies over eco-efficiëntie.
 Certificering van ingevoerde biobrandstoffen
 Tot slot vroeg Frankrijk aandacht voor duurzaamheideisen bij de invoer
van biobrandstoffen. Frankrijk verlangt een vrijwillig certificatiesysteem
hiervoor en ziet graag dat lidstaten met veel ervaring met biobrandstoffen
betrokken worden bij de vormgeving van deze certificering. De Europese Commissie
heeft aangegeven dat betrokkenheid van lidstaten volgt uit de comitologie
procedure die onder de Richtlijn hernieuwbare energie is afgesproken.