Wet inkomstenbelasting 2001; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26727, nr. 202c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

09-05-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26727 nr. 202c

01-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENWet inkomstenbelasting 20011. VAN VERKENNING NAAR HERZIENING1.1 Inleiding1.2 De belastingherziening 20011.3 Hoofdlijnen van de Wet Inkomstenbelasting 20012. VORMGEVING3. INKOMEN UIT WERK EN WONING3.1 Ondernemerschap en economische dynamiek3.1.1 Algemeen3.1.3 Fiscale begeleiding fusie en splitsing3.2 Inkomsten uit arbeid.3.2.1 Arbeidskosten3.2.2 Resultaat uit overige werkzaamheden3.2.3 Loon3.3 Eigen woning3.3.1 Algemeen3.3.2 Tweede eigen woning3.3.3 Kapitaalverzekering4. INKOMEN UIT SPAREN EN BELEGGEN4.1 Algemeen4.2 Groenfondsen5. OUDEDAGSVOORZIENINGEN5.1 Algemeen6. SPECIFIEKE ONDERWERPEN6.1 Vrijwilligerswerk6.2 Overige7. BUDGETTAIRE EN INKOMENSGEVOLGEN8. UITVOERINGSASPECTENINVOERINGSWET WET INKOMSTENBELASTING 20019. INVOERINGSWET9.1 Inleiding9.4 Dividendbelasting9.6 Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringenSaldo lijfrenteKapitaalverzekering bij eigen B.V.KapitaalverzekeringenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWet Inkomstenbelasting 2001Artikel 2.2.3 Keuzerecht voor buitenlandse belastingplichtigenArtikelen 3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werkzaamhedenArtikelen 4.1.1 t/m 4.10 Aanmerkelijk belangInvoeringswet Wet Inkomstenbelasting 2001DividendbelastingOndertekeningBIJLAGEN BIJLAGE DELEGATIEBEPALINGEN IN DE INVOERINGSWET
WET INKOMSTENBELASTING 2001 >((tabel;sdu;1.99m;171m;4))((setwid;1;30m))((setwid;2;30m))((setwid;4;30m))((controw;1))
((wrt))((rowlijn))((chgstyle;both;vstyle;top))Artikel((Tc))Soort delegatie((Tc))Korte
inhoud((Tc))Overeenkomstig artikel in huidig stelsel ((Tr))art.8a, lid 2,
LB((Tc))min. reg. ((Tc))aanwijzing inhoudingsplichtige bij artiesten((Tc))nieuw
((Tr))art.15, lid 2, LB((Tc))amvb((Tc))invulling van de oude «35%-regeling»((Tc))nieuw
(zie ook art.2.2.4 IB-01) ((Tr))art.15, lid 3, LB((Tc))amvb((Tc))invulling
van de oude «Nedeco-regeling»((Tc))nieuw ((Tr))art.15a, onderdeel
b, LB((Tc))min. reg. ((Tc))regels m.b.t. vergoedingen ter zake van werkkleding((Tc))art.15,
lid 7, LB ((Tr))art.15a, onderdeel g, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t.
jaarloon of het tot jaarloon herleide bedrag ingeval van vergoedingen ter
zake van verhuizing((Tc))art.15, lid 6, LB ((Tr))art.15b, onderdeel d, 2°,
LB((Tc))min. reg. ((Tc))aan zakelijke maaltijden te stellen normen betreffende
aantal en regelmaat((Tc))nieuw ((Tr))art.15b, onderdeel e, LB((Tc))min. reg.
((Tc))regels m.b.t. bedrijfsfitness((Tc))art.13, lid 2, LB ((Tr))art.15b,
onderdeel f, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t. werkruimte((Tc))nieuw ((Tr))art.15c
LB((Tc))min. reg. ((Tc))er kan worden bepaald dat vergoedingen die naar algemene
maatschappelijke opvattingen wel of niet als loon worden ervaren, wel of niet
tot de vrije vergoedingen worden gerekend((Tc))nieuw ((Tr))art.15d LB((Tc))min.
reg. ((Tc))regels op grond waarvan vaste vergoedingen vrije vergoedingen zijn((Tc))nieuw
((Tr))art.16, lid 1, onderdeel d, LB((Tc))min. reg. ((Tc))aanwijzing buitenlandse
regelingen voor kinderopvang((Tc))nieuw (zie ook art.3.9.1 IB-01) ((Tr))art.16a,
lid 2, LB((Tc))min. reg. ((Tc))regels voor de vrije vergoeding ter zake van
regelmatig woon-werkverkeer((Tc))art.11, lid 7, LB ((Tr))art.16c, lid 1, onderdelen
a en b, LB((Tc))min. reg.((Tc))vast te stellen bedragen en te stellen administratieve
voorwaarden op grond waarvan kosten voor kinderopvang als vrije vergoeding
kunnen worden aangemerkt((Tc))art.11, lid 1, onderdeel n, LB ((Tr))art.19a,
lid 3, LB((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t. aanwijzing van buitenlandse verzekeraars
en pensioenfondsen((Tc))nieuw (zie ook art.3.7.4 IB-01) ((Tr))art.25, lid
2, LB((Tc))min. reg.((Tc))vaststelling loonbelastingtabellen((Tc))art.25,
lid 2, LB ((Tr))art.31a, lid 1, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels waaraan premiespaarregelingen
moeten voldoen((Tc))art.11, lid 3, LB ((Tr))art.31a, lid 2 ,LB((Tc))min. reg.((Tc))aan
te wijzen overeenkomsten van levensverzekering en nadere uitwerking deblokkeringsmogelijkheden
bij premiespaarregelingen((Tc))art.11, lid, 4, LB ((Tr))art.31a, lid 3 ,LB((Tc))min.
reg.((Tc))aanwijzing en uitsluiting van premiespaarregelingen, alsmede regels
ter verzekering van het heffen van belasting over bepaalde uitbetalingen((Tc))art.11,
lid 5, LB ((Tr))art.32, lid 1, LB((Tc))min. reg.((Tc))aan te wijzen overeenkomsten
van levensverzekering((Tc))nieuw ((Tr))art.35c LB((Tc))amvb((Tc))nadere regels
voor bepaalde groepen artiesten((Tc))nieuw ((Tr))art.4c, lid 1, onderdeel
a, Div.Bel. ((Tc))min. reg.((Tc))aanwijzing buitenlandse beurzen((Tc))nieuw
((Tr))art.4c, lid 4, Div.Bel. ((Tc))min. reg.((Tc))nadere regels voor situaties
waarin de inh.pl. in omvang is toe – of afgenomen door een fusie of
splitsing; nadere regels voor de inflatiebijstelling((Tc))nieuw ((Tr))art.25,
lid 4, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t. uitstel van betaling voor
conserverende aanslagen ter zake van pensioenen en lijfrenten((Tc))art.25,
lid 4, Inv.wet ((Tr))art.25, lid 5, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t.
uitstel van betaling voor conserverende aanslagen ter zake van kapitaalverzekeringen
eigen woning((Tc))nieuw ((Tr))art.25, lid 7, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels
m.b.t. uitstel van betaling voor conserverende aanslagen ter zake van aanmerkelijk
belang((Tc))art.25, lid 6, Inv.wet ((Tr))art.26, lid 2, Inv.wet((Tc))min.
reg.((Tc))regels inzake kwijtschelding van belasting na 10 jaar inzake conserverende
aanslagen ter zake van pensioenen en lijfrenten((Tc))nieuw ((Tr))art.6, lid
6, CSV((Tc))min. reg.((Tc))nadere regels voor premiespaarregelingen((Tc))art.6,
lid 6, CSV ((Tr))art. 17, lid 5, PSW((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t. waarde-aangroei
pensioenaanspraken en de verstrekking van informatie daarover((Tc))nieuw (zie
ook art.3.7.5, lid 6, IB-01) ((Tr))Hoofdstuk 2, art. I, onderdeel M, lid 4((Tc))amvb((Tc))afwijkingen
van de voorgeschreven boeking van vermogensbestanddelen op waarde economisch
verkeer bij overgang naar een werkzaamheid((Tc))nieuw ((Tr))Hoofdstuk 2, art.
I, onderdeel Ra((Tc))amvb((Tc))overgangsregeling inhaal pensioentekort((Tc))nieuw
((Tr))Hoofdstuk 2, art. IV, onderdeel B, lid 3((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t
het overgangsrecht betreffende winstuitdelingen((Tc))nieuw((endtab)) > BIJLAGE CIJFERVOORBEELDEN KEUZEREGELINGVoorbeeld 1Voorbeeld 2BIJLAGE HOE ZIET DE BELASTINGHEFFING OVER KAPITAALVERZEKERINGEN
ER VANAF 2001 UIT?InleidingBoxenstelselKapitaalverzekeringen in de Wet inkomstenbelasting 2001KAPITAALVERZEKERINGEN IN BOX 1Kapitaalverzekeringen die onder de huidige wet geen recht
hebben op een vrijstellingVoorbeeld 1:Kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten bij de eigen
BVKapitaalverzekeringen die samenhangen met de eigen woningVoorbeeld 2:Kapitaalverzekeringen die vanaf 2001 via box 3 worden
belastJaarlijkse beoordelingKapitaalverzekeringen voor studie van kinderenBeoordeling bij uitkeringVoorbeeld 3:Voorbeeld 4:Belastingplichtige kan slechts éénmaal aanspraak
maken op maximale vrijstelling voor een uitkering uit een kapitaalverzekeringVoorbeeld 5:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26727Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26728Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 576 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 727Wet inkomstenbelasting 2001 (Belastingherziening 2001)26 728Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001nr. 202cNOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 1 mei 2000 >((tabel;sdu;1.99m;81m;3;;;0))((setwid;1;10m))((setwid;3;10m))((xcontrow))
((Tr))((Tc))((fv))Algemeen((Tc))((chgcol;jstyle;rl))2((med)) ((Tr))((Tr))((Tc))((fv))Wet
inkomstenbelasting 2001((Tc))2((med)) ((Tr))((Tr))((fv))1.((Tc))Van Verkenning
naar herziening((Tc))2((med)) ((Tr))1.1((Tc))Inleiding((Tc))2 ((Tr))1.2((Tc))De
belastingherziening 2001((Tc))8 ((Tr))((Tr))((fv))2.((Tc))Vormgeving((Tc))12((med))
((Tr))((Tr))((fv))3.((Tc))Inkomen uit werk en woning((Tc))25((med)) ((Tr))3.1((Tc))Ondernemerschap
en economische dynamiek((Tc))25 ((Tr))((Tc))3.1.1. Algemeen((Tc))25 ((Tr))((Tc))3.1.3.
Fiscale begeleiding fusie en splitsing((Tc))25 ((Tr))3.2((Tc))Inkomsten uit
arbeid((Tc))27 ((Tr))((Tc))3.2.1. Arbeidskosten((Tc))27 ((Tr))((Tc))3.2.2.
Resultaat uit overige werkzaamheden((Tc))28 ((Tr))((Tc))3.2.3. Loon((Tc))33
((Tr))3.3((Tc))Eigen woning((Tc))36 ((Tr))((Tc))3.3.1. Algemeen((Tc))36 ((Tr))((Tc))3.3.2.
Tweede eigen woning((Tc))39 ((Tr))((Tc))3.3.3. Kapitaalverzekering((Tc))40
((Tr))((Tr))((fv))4.((Tc))Inkomen uit sparen en beleggen((Tc))42((med)) ((Tr))4.1((Tc))Algemeen((Tc))42
((Tr))4.2((Tc))Groenfondsen((Tc))44 ((Tr))((Tr))((fv))5.((Tc))Oudedagsvoorzieningen((Tc))45((med))
((Tr))5.1((Tc))Algemeen((Tc))45 ((Tr))((Tr))((fv))6.((Tc))Specifieke onderwerpen((Tc))50((med))
((Tr))6.1((Tc))Vrijwilligerswerk((Tc))50 ((Tr))6.2((Tc))Overige((Tc))51 ((Tr))((Tr))((fv))7.((Tc))Budgettaire
en inkomensgevolgen((Tc))52((med)) ((Tr))((Tr))((fv))8.((Tc))Uitvoeringsaspecten((Tc))54((med))
((Tr))((fv))((Tr))9.((Tc))Invoeringswet((Tc))55((med)) ((Tr))9.1((Tc))Inleiding((Tc))55
((Tr))9.4((Tc))Dividendbelasting((Tc))58 ((Tr))9.6((Tc))Spaar- en beleggingsproducten
en levensverzekeringen((Tc))59((eb)) ((Tr;;2))((fv))ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING((Tc))67((med))
((Tr))((Tr;;2))Wet Inkomstenbelasting 2001((Tc))67 ((Tr;;2))Artikel 2.2.3
Keuzerecht voor buitenlandse belastingplichtigen((Tc))67 ((Tr;;2))Artikelen
3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werkzaamheden((Tc))67 ((Tr;;2))Artikelen
4.1.1 t/m 4.10 Aanmerkelijk belang((Tc))68 ((Tr;;2))Invoeringswet Wet Inkomstenbelasting
2001((Tc))69 ((Tr;;2))Dividendbelasting((Tc))69 ((Tr))((Tr;;2))((fv))Bijlagen((Tc))70((med))
((Tr;;2))Bijlage Delegatiebepalingen in de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001((Tc))70 ((Tr;;2))Bijlage Hoe ziet de belastingheffing over kapitaalverzekeringen
er vanaf 2001 uit?((Tc))74((endtab)) > ALGEMEENWet inkomstenbelasting 20011. VAN VERKENNING NAAR HERZIENING1.1 InleidingIn deze Nota zullen wij trachten de vragen in het Verslag van de commissie
en de fracties van het CDA, de VVD, PvdA, RPF-GPV mede namens het SGP, en
de SP zo goed mogelijk te beantwoorden. Wij constateren met vreugde dat het
aantal onderwerpen dat van de zijde van de Kamer nog aan de orde wordt gesteld,
aanzienlijk is beperkt ten opzichte van het Voorlopig Verslag. In dat opzicht
heeft de Memorie van Antwoord kennelijk bijgedragen aan een verduidelijking
van de bedoelingen van de wetsvoorstellen. Wij willen daarbij niet verhelen
ook enigszins te zijn geschrokken van de beoordeling door een aantal fracties
van de mate waarin wij op enkele terreinen zijn ingegaan op bezwaren van deze
fracties. Wij zijn uiteraard primair gehouden de wetsvoorstellen te verdedigen
in uw Kamer zoals die door de Tweede Kamer, na een ingrijpende discussie,
zijn aanvaard. Het bijzondere karakter van het wetgevingsproces dat voor de
belastingherziening 2001 wordt gevolgd, met een verdeling over enkele op elkaar
volgende wetsvoorstellen, laat echter enige ruimte om onderwerpen die in het
debat met de Eerste Kamer naar voren komen, op vrij korte termijn ook in de
Tweede Kamer aan de orde te stellen. Wij gingen er van uit dat deze onderwerpen
in het debat zouden uitkristalliseren. Nu de commissie heeft gekozen voor
een tweede schriftelijke ronde, zullen wij in deze Nota trachten op dit punt
een stap verder te gaan. Wij hopen en verwachten met de beantwoording van
de vragen in deze nota een goede basis te leggen voor het door ons gewenste
inhoudelijke debat met uw Kamer over de wetsvoorstellen in het kader van de
belastingherziening 2001. Wij vinden het van groot belang dat de wetsvoorstellen
in de Eerste Kamer een ten minste even ruime meerderheid vinden als in de
Tweede Kamer. Voor een zo omvangrijke herziening van ons belastingstelsel
in combinatie met een zeer omvangrijke belastingverlichting is een breed draagvlak
gewenst.Door de leden van de fractie van het CDA is kritisch gereageerd op onze
beschouwing over de kwaliteit van het overgangsrecht en de waarde van een
gedane toezegging door een bewindspersoon voor de wetgeving. Na zorgvuldige
lezing van de reactie van deze leden bekruipt ons echter het gevoel dat wellicht
sprake zou kunnen zijn van een misverstand, omdat wij het waarschijnlijk hebben
over de waarde van een toezegging van een bewindspersoon in twee verschillende
contexten. Er dient immers onderscheid te worden gemaakt tussen de waarde
van een toezegging van een bewindspersoon voor de uitleg en toepassing van
geldende regelgeving, en de waarde van die toezegging voor door de wetgever
voor te stellen nieuwe wetgeving. Onze beschouwing in de Memorie van Antwoord
heeft uitsluitend betrekking op het laatste.Bij toezeggingen kan in het algemeen een driedeling worden gemaakt. Allereerst
zijn er toezeggingen met een algemeen beleidsmatig of politiek karakter, die
in de regel betrekking zullen hebben op nog in de toekomst te nemen politieke
besluitvorming. Daarnaast zijn er de meer concrete toezeggingen die de Staatssecretaris
van Financiën in zijn hoedanigheid van medewetgever kan doen aan het
parlement over in behandeling zijnde wetsvoorstellen. Deze toezeggingen, die
doorgaans betrekking zullen hebben op de uitleg of nadere uitwerking van voorgestelde
maatregelen, maken deel uit van de wetsgeschiedenis en kunnen op termijn,
door middel van de methode van wetshistorische interpretatie, zonodig
door de rechter als rechtsvindingsfactor worden gehanteerd. Tenslotte kan
de Staatssecretaris van Financiën in zijn hoedanigheid van uitvoerder
van de belastingwet nog specifieke toezeggingen doen over de uitvoering van
voorgestelde maatregelen in bepaalde specifieke gevallen. Deze toezeggingen
nemen uiteindelijk meestal de vorm aan van concrete instructies aan de Belastingdienst,
waaraan belastingplichtigen vervolgens in rechte vertrouwen kunnen ontlenen
over de toepassing van de belastingwet in dergelijke gevallen.Wij zijn onze beschouwing over de waarde van een toezegging inzake toekomstige
wetgeving begonnen met de opmerking dat uitlatingen van de zijde van de bewindslieden
over de beoogde geldigheidsduur van wetgeving een factor zijn in het verwachtingspatroon
van een samenleving die mag rekenen op een stabiel bestuur. Voor elke (nieuw)
kabinet is dat zeker ook een factor waaraan niet lichtvaardig voorbij kan
en zal worden gegaan wanneer voorstellen worden gedaan voor wijziging van
beleid of wet. Dat neemt echter niet weg, dat een toezegging de wet niet te veranderen nooit een juridische strekking kan hebben,
omdat de macht van de wetgever nu juist bij uitstek inhoudt de mogelijkheid
om voor de toekomst zaken te veranderen. Zelfs een wetsartikel dat zegt dat
de wet niet zal worden gewijzigd, bindt de wetgever niet in het uitoefenen
van zijn bevoegdheid. Op grond hiervan, zo hebben wij gesteld, heeft een toezegging
inzake toekomstige wetgeving toch vooral een bindende
werking voor de bewindspersoon, als bekleder van zijn ambt, in de politieke
context van dat moment. Tot die context behoort bijvoorbeeld de samenstelling
van de Tweede Kamer, die immers op dat moment de toezegging van de bewindspersoon
aanvaardt, en de samenstelling van het kabinet en de coalitie waarop het steunt.
Wij onderstrepen dat een dergelijke toezegging voor de toekomstige wetgever
een belangrijke motiveringsplicht schept wanneer deze wil afwijken van de
toezegging dat de wet niet zal worden gewijzigd. Een nieuwe bewindspersoon,
zo volgt uit onze beschouwing, kan en zal bij een eventueel voornemen een
wet te wijzigen wanneer een vorige bewindspersoon heeft toegezegd dat niet
te zullen doen, zeker niet gemakkelijk voorbij gaan aan de mogelijke gevolgen
daarvan voor o.a. het vertrouwen van de samenleving in het overheidsbestuur.
En ook het parlement zal, als medewetgever, een door een vorige bewindspersoon
gedane toezegging nadrukkelijk meewegen in haar besluit om al dan niet in
te stemmen met een door een nieuwe regering voorgestelde wetswijziging. In
het parlementaire verkeer is het dan ook zeker niet zo, dat een toezegging,
na het verdwijnen van de bewindspersoon die deze heeft gedaan, geen waarde
meer heeft. De waarde van de toezegging, en dat was de kern van ons betoog,
is echter niet absoluut. Als de medewetgever instemt met een voorgestelde
wetswijziging, zijn er – er vanuit gaande dat de wetswijziging niet
in strijd is met internationale verdragen – in onze rechtstaat geen juridische mogelijkheden om deze wetswijziging ongedaan
te maken. Niettemin spreek het vanzelf dat bewindspersonen zich steeds bewust
moeten zijn van het feit dat een door hen gedane toezegging de facto een inperking kan betekenen van de beleidsvrijheid van toekomstige
bewindspersonen. Dit dwingt ertoe dat terughoudendheid wordt betracht met
het doen van verstrekkende toezeggingen.In hun inleidende beschouwing hebben de leden van de CDA-fractie ook een
aantal opmerkingen gemaakt over het aangekondigde wetsvoorstel technische
aanpassingen. Deze leden onderschrijven in ieder geval onze zienswijze dat
dit wetsvoorstel geen «bezemwet» moet zijn. Wel zijn deze leden
van mening dat dit wetsvoorstel – in de context van een grote belastingoperatie –
voertuig zou moeten kunnen zijn van op grond van voortschrijdend inzicht aan
te brengen reparaties op onderdelen, bijvoorbeeld in verband met niet voorziene
problemen in de uitvoeringspraktijk. Wij denken dat de gedachten van de leden
van de CDA-fractie over de mogelijke inhoud van het wetsvoorstel
technische aanpassingen redelijk dicht in de buurt liggen bij hetgeen wij
hierover in de memorie van antwoord hebben opgemerkt. Wij hebben ons in de
Memorie van Antwoord ook reeds op een aantal punten laten overtuigen van de
wenselijkheid van verdere wijzigingen. Voor de volledigheid geven wij daarvan
een overzicht. Wij blijven aandacht geven aan een verdere verbetering van
de wetsvoorstellen. Wij hebben daarbij ondermeer prof Geppaart betrokken en
via hem een aantal belastingwetenschappers en belastingadviseurs. Ook wachten
wij eventuele suggesties van de breed samengestelde werkgroep Thunnissen/De
Waard vanuit de uitvoeringspraktijk af.In de Memorie van Antwoord hebben wij reeds aangekondigd dat in het wetsvoorstel
technische aanpassingen in ieder geval de volgende onderwerpen worden opgenomen:• vrijstellen polissen met kleine uit te keren bedragen (begrafenis)• pensioenaangroei: voor 2001 en 2002 terugwentelingsperiode verlengen
van 6 maanden naar 12 maanden (en voor de basisruimte terugnemen)• regeling voor overschrijding jaarruimte voor pensioenen• duidelijk maken dat in 3.4.1.2a (resultaat) aandelen of winstbewijzen
(en koopopties) die tot een aanmerkelijk belang behoren niet onder het begrip
vermogensbestanddelen in dat artikel vallen• in 3.4.1.2b (resultaat) behoren vermogenswinsten ter zake van de
eigen woning niet in de belastingheffing betrokken te worden. Wel zullen vermogenswinsten
ter zake van een bedrijfsruimte, bijvoorbeeld een op de gehele benedenverdieping
gesitueerde winkel, belast zijn• Agaathleningen tussen ouders en kinderen, mits niet tot het huishouden
van de ouders behorend, niet tot de sfeer van het resultaat uit werkzaamheden
rekenen.• bij aanmerkelijk belang aandacht besteden aan de verschillen die
in de voorgestelde Wet inkomstenbelasting 2001 bestaan tussen diverse bepalingen
waarin de omvang van een groep gelieerde personen wordt bepaald.• 4.7.2.8 (verkrijgingsprijs AB) aanpassen in verband met de wijzigingen
in artikel 4.5.1.1 ter zake van het reguliere voordeel bestaande uit de nominale
waarde van bonusaandelen die zijn uitgereikt door een beleggingsinstelling• tegengaan onbedoelde effecten van de maatregelen met betrekking
tot dividendstripping, waarover wij momenteel in gesprek zijn met de Nederlandse
Vereniging van Banken en de AEX• voor urencriterium werkzaamheden uitsluiten van degene die alleen
in de ondermaatschap en niet in de bovenmaatschap is opgenomen, en voor wie
het gezien de aard van de verrichte werkzaamheden ongebruikelijk zou zijn
in de bovenmaatschap te worden opgenomen.• bij gelijktijdig overlijden partners: voorkomen dat de vrijgestelde
uitkering waarop de overleden partners (nog) recht zouden hebben, verloren
zouden gaan of ten koste zouden gaan van de vrijgestelde uitkering uit een
kapitaalverzekering eigen woning waarop de erfgenamen of begunstigden recht
zouden hebben.• overgangsrecht IB: onderdeel AKa aanpassen overeenkomstig het vierde
lid van onderdeel AK i.v.m. overbedelingssituaties voortvloeiend uit ouderlijke
boedelverdelingen.De leden van de CDA-fractie hebben vernomen dat wordt overwogen het voorgestelde
artikel 17a van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 terug te nemen of
in die zin aan te passen dat de thans bestaande toestand grosso modo wordt
gehandhaafd. Wij hebben echter geen voornemens om wijzigingen aan te brengen
in het voorgestelde artikel, dat regelt welke vermogensbestanddelen
bij een buitenlandse belastingplichtige in ieder geval worden gerekend tot
het vermogen van een Nederlandse onderneming. Wel is, conform de toezegging
op bladzijde 78 van de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer, bij de derde nota van wijziging op dit punt een overgangsbepaling opgenomen
in het voorstel van Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 (hoofdstuk 2,
artikel IV, onderdeel C). Die overgangsbepaling heeft tot doel te voorkomen
dat bij buitenlandse belastingplichtigen met Nederlandse onroerende zaken
die voorheen niet tot het ondernemingsvermogen behoorden, de waardeveranderingen
in die onroerende zaken die zijn toe te rekenen aan de periode voor inwerkingtreding
van de voorgestelde wijziging van artikel 17 en van het voorgestelde artikel
17a, in de heffing van de vennootschapsbelasting worden betrokken.De leden van de VVD-fractie menen dat enkele punten die naar hun mening
van zeer wezenlijk belang zijn, onvoldoende in de Memorie van Antwoord zijn
belicht. Deze leden doelen dan op de meesleepregeling, de gevolgen voor de
behandeling van stakingswinst en overlijdenswinst van het verdwijnen van de
bijzondere tarieven en de gevolgen van het verdwijnen van het bijzonder tarief
in de loonsfeer voor uitkeringen bij invaliditeit en dood. Wij zullen in deze
Nota aan deze resterende vraagpunten van de VVD fractie naar wij hopen voldoende
aandacht geven onder aanduiding van de aanpassingen die wellicht tegemoet
komen aan enkele bezwaren van deze leden in een uitwerking die wij graag in
het debat willen betrekken. Deze leden verwijzen in hun bijdrage naar de manier
waarop in de fiscaal-juridische literatuur bijvoorbeeld de meesleepregeling
belachelijk wordt gemaakt. Elders in deze Nota komen wij op de meesleepregeling
uitvoerig terug. Hier willen wij er slechts op wijzen dat zowel in de fiscaal-juridische
literatuur als in de commentaren van ondernemers- en werkgeversorganisaties
de noodzaak van een evenwichtige anti-arbitragemaatregel inmiddels niet meer
wordt betwist.De kritiek van de leden van de fractie van de PvdA dat wij uitsluitend
kijken naar de gevolgen die de belastingherziening heeft voor de eigen organisatie
en weinig oog hebben voor de vragen en de administratieve lasten vanuit de
samenleving in het geheel en de burger in het bijzonder is naar ons oordeel
niet terecht. Direct na de indiening van de wetsvoorstellen bij de Tweede
Kamer hebben wij langs alle wegen die ons ter beschikking staan, samenleving
en burgers geïnformeerd over deze belastingherziening. Tevens willen
wij er in dit verband op wijzen dat de nadere aanpassingen van het lijfrenteregime,
die mede zijn ingegeven door opmerkingen van de leden van de fractie van de
PvdA in de Tweede Kamer, juist tot stand gekomen zijn vanuit het perspectief
dat de regeling voor burgers begrijpelijk en uitvoerbaar moet zijn.Wij melden de leden van de PvdA fractie dat wij op een aantal terreinen
in gesprek zijn met belanghebbenden, onder andere via de commissie Thunnissen/
De Waard, om de uitvoering te vergemakkelijken. In samenwerking met de werkgeversorganisaties,
werknemersorganisaties en belastingadviseurs worden een werknemers- en een
werkgeverskrant voorbereid om het grote publiek direct nadat het wetsvoorstel
is aangenomen te informeren over de gevolgen van de belastingherziening. Ook
levert de belastingdienst aan inhoudingplichtigen een tekst aan die zij bij
de loonstrook in januari 2001 kunnen voegen. Voor die tijd (vanaf eind juni)
kunnen belastingplichtigen op een speciaal ontworpen internetsite hun inkomen
van 1999 omrekenen naar dat van 2001 via een omrekenmodule. Voorts vindt overleg
plaats met de Consumentenbond, de Vereniging Eigen Huis en de Sociale Verzekeringsbank
over samenwerking in de voorlichting voor deze speciale doelgroepen. De nieuwe
doelgroepen, zoals de weinig verdienende partner, worden door de belastingdienst
met behulp van de werkgevers actief opgespoord. Op dit moment wordt gewerkt
aan de opbouw van bestanden waarmee deze doelgroepen in september persoonlijk
kunnen worden benaderd voor de voorlopige teruggaaf, door middel waarvan de
heffingskorting zal worden uitbetaald. De belastingdienst heeft hiervoor vier
verschillende documenten ontwikkeld om ervoor te zorgen dat belastingplichtigen
een formulier toegezonden krijgen dat zoveel mogelijk is toegespitst op hun
eigen situatie. Voor een andere speciale doelgroep, de bijstandsgerechtigden,
vindt overleg plaats met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Divosa en de sociale diensten van de gemeenten. Daarbij wordt niet alleen
aandacht besteed aan de gevolgen voor de bijstandgerechtigde, maar komen ook
de knelpunten van de gemeenten aan de orde. Wij bieden gemeenten ondersteuning
door het ter beschikking stellen van rekenregels en specificaties die in de
gemeentelijke administraties moeten worden ingebouwd. Daarnaast blijft tijdens
het implementatieproces ruimte voor het gezamenlijk oplossen van problemen
die bij de gemeenten of elders ontstaan.In het kader van de renseignering kan het overleg genoemd worden dat plaatsvindt
met de banken, verzekeraars en pensioenfondsen. Tevens zijn informele afspraken
gemaakt over het ter beschikking stellen van opleidingsmateriaal van de belastingdienst
aan de hoven. Ten slotte kan nog worden vermeld dat is besloten dat de belastingdienst
een aantal mensen van het FNV zal gaan opleiden.Wij wijzen de leden van de PvdA fractie er op dat wij op ons hebben genomen
om de wetgeving van de vele andere departementen die gewijzigd moet worden
in het voetspoor van de belastingwetten, te coördineren en parlementair
te begeleiden. De nog in te dienen Aanpassingswet IB 2001 kent slechts twee
ondertekenaars, namelijk die ook onder deze Nota staan, ook al gaat het daarbij
om de wetten van vrijwel alle departementen. Het spreekt vanzelf dat wij via
de voorbereiding van deze wetgeving betrokken zijn en ons dat ook voelen bij
de consequenties van deze belastingherziening een andere terreinen dan het
zuiver fiscale.Wij hebben na aanvaarding van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer al
een eerste uitwerking getoond van het aangiftebiljet over het belastingjaar
2001 dat burgers in 2002 zullen ontvangen. Deze voortvarende aanpak leidde
zelfs tot kritiek van andere leden in deze Kamer die zich afvroegen of wij
met het tonen van deze eerste proeve misschien van plan waren een discussie
te starten over de rol en positie van de Eerste Kamer. Wij gaan er vanuit
dat ook de leden van de PvdA-fractie van oordeel zijn, dat de implementatie
van een wetsvoorstel eigenlijk pas echt kan beginnen als niet alleen de Tweede
Kamer, maar ook de Eerste Kamer met dat wetsvoorstel heeft ingestemd. Uit
de werkgroep Thunnissen/De Waard, bereiken ons nog geenszins signalen die
aanleiding zijn voor zorgen over de invoering. En tenslotte heeft de ervaring
in de afgelopen maanden ons in ieder geval geleerd, dat burgers en bedrijven
ons via allerlei kanalen heel snel weten te bereiken als er vragen of problemen
reizen. Dat alles neemt niet weg, dat wij niemand en dus helaas ook niet de
leden van de PvdA-fractie kunnen garanderen dat er nergens iets mis zal gaan
bij de invoering van het nieuwe belastingstelsel. En wij weten op dit moment
ook echt niet wat wij meer of anders zouden kunnen doen of zeggen om op het
punt van de invoering deze leden gerust te stellen. Wij hopen tijdens de plenaire
behandeling meer duidelijkheid te verkrijgen waar op het punt van de invoering
de zorgen van de leden van de PvdA-fractie nu precies liggen, zodat wij wellicht
in staat zijn deze zorgen toch nog voor een deel weg te kunnen nemen. Wij willen voorts nog in het algemeen opmerken dat de belastingherziening
2001 een majeure operatie is waarvoor de wetgeving door dit kabinet in 1998
na de opstelling van het regeerakkoord in gang is gezet. Het kabinet streeft
er naar dit wetgevingsproces binnen één kabinetsperiode af te
ronden. Dit tijdpad, feitelijk een uit het regeerakkoord voortvloeiende opdracht,
heeft de steun van de volksvertegenwoordiging, zoals is gebleken bij de behandeling
van de regeringsverklaring en latere debatten over de belastingherziening.
Gekozen is voor invoering per 1-1-2001, zodat dit kabinet nog kan toezien
op een zo probleemloze feitelijke invoering in het jaar 2001, het laatste
volledige jaar dat dit kabinet in functie is. Dit laat 3½ jaar over
voor de uitvoering van de gehele operatie, medio 1998 tot en met 2000. Van
deze beschikbare 3½ jaar valt er ongeveer een vol jaar af door de eisen
die de aanpassing van de hedendaagse geavanceerde administratieve systemen
van de belastingdienst en de bedrijven stellen. In dit opzicht houden wij
zeer rekening met niet alleen de mogelijkheden van de belastingdienst, maar
ook van de administratie-afdelingen van bedrijven die vele computersystemen
moeten aanpassen.Dit krappe tijdpad maakt het onontkoombaar dat het wetgevingsproces in
delen wordt opgeknipt. Indien met het indienen van de onderhavige wetsvoorstellen
bij de Tweede Kamer zou zijn gewacht totdat de Aanpassingswet, waarin de consequenties
voor inkomensafhankelijke regelingen aan de orde komen, en bovendien het wetsvoorstel
ondernemingspakket, gereed zouden zijn voor indiening, zou het door de wetgever
beoogde tijdpad niet kunnen worden gehaald. Met de gekozen werkwijze achten
wij dit wel mogelijk, maar deze werkwijze heeft als consequentie, zo men wil
nadeel, dat wij bij de behandeling van de onderhavige wetsvoorstellen niet
op alle vragen antwoord kunnen geven, soms omdat wij ons nog beraden, soms
zuiver vanwege het feit dat het gaat om bij de Raad van State voorliggende
voorstellen waarover wij nog geen mededeling kunnen doen. Wij betreuren het
dat de leden van de fractie van de PvdA dat zorgelijk vinden, maar wij vragen
er begrip voor dat dit inherent is aan het gekozen werkproces. De keuze voor
een Wet technische aanpassingen hoort daar ook bij. Het gaat er in deze fase
om de bedoelingen van de wetgever materieel juist vast te stellen. Technische
verbeteringen achteraf in de daarvoor nu gekozen wetteksten via een wet technische
aanpassingen vormen een goede methode om de wetgeving niet alleen correct
maar ook tijdig tot stand te laten komen.Juist omdat wij onderkennen dat het wetgevingsproces snel en in delen
verloopt, doen wij er alles aan om zoveel mogelijk burgers in staat te stellen
het proces te volgen. Wij verwijzen bijvoorbeeld naar de volledige en vrijwel
onmiddellijke ter beschikking stelling van alle stukken aan een breed publiek
via het internet.De leden van de fracties van RPF-GPV, mede namens het SGP stellen naar
aanleiding van de Memorie van Antwoord nog een aantal vragen. Ook de leden
van de SP-fractie stellen nog een aantal nadere vragen. Wij vertrouwen er
op verder in deze Nota de vragen van RPF-GPV, SGP en de SP afdoende te beantwoorden.De leden van de fractie van de PvdA vragen wanneer het rapport van de
commissie Thunnissen/De Waard kan worden verwacht en of dit rapport ter beschikking
zal worden gesteld aan de beide Kamers der Staten Generaal. Met betrekking
tot deze vragen merken wij op dat in beginsel zal de commissie geen rapport
opstellen, maar overeenkomstig de instellingsbeschikking over de verschillende
aspecten van de invoering en uitvoering van de belastingherziening 2001 aan
de Staatssecretaris een advies uitbrengen. De bevindingen van de commissie
zullen uiteraard, waar toepasselijk, in de toelichting op de wetsvoorstellen
die wij in het kader van de belastingherziening 2001 nog zullen indienen,
worden gerapporteerd.De leden van de fractie van de PvdA vragen wanneer het rapport van de
werkgroep De Boer over de harmonisatie van het loonbegrip wordt verwacht en
of dat rapport aan de beide kamers der Staten Generaal ter beschikking wordt
gesteld. Deze leden vinden het te betreuren dat de eventueel daaruit voortvloeiende
wijzigingen niet tegelijk kunnen worden meegenomen als gevolg van de grote
haast die invoering van het belastingplan kennelijk heeft. Het rapport van
de werkgroep De Boer is op 18 april jl aan de minister van Economische Zaken
aangeboden. Naar aanleiding van dit rapport zal het kabinet haar standpunt
bepalen, waarbij de Minister van Economische zaken het voortouw heeft. Het
rapport dat overigens openbaar is wordt binnenkort door de Minister van Economische
Zaken aan beide Kamers der Staten-Generaal aangeboden. Dat de hieruit voortvloeiende
wijzigingen niet tegelijk kunnen worden meegenomen heeft niet zozeer te maken
met een door deze leden veronderstelde haast bij de invoering van de belastingherziening.
Zoals deze leden ook reeds zelf opmerkten bestrijkt de harmonisatie van het
loonbegrip deels een ander terrein dan waarop deze wet van toepassing is,
namelijk dat van de werknemersverzekeringen, waarbij vooral het uitkeringsloon
een belangrijke rol speelt.De wetsvoorstellen die nog dit jaar zullen worden ingediend met het oog
op de belastingherziening voor de 21e eeuw – de leden van
de commissie vragen daarnaar – zijn:– Wetsvoorstel Aanpassingswet Wet inkomstenbelasting 2001;– Wetsvoorstel tot wijziging van enkele belastingwetten in verband
met de tweede tranche van het ondernemerspakket 2001 (ondernemerspakket 21e eeuw);– Wetsvoorstel Wet technische aanpassingen Wet inkomstenbelasting
2001(veegwet);– Wetsvoorstel tot wijziging van enkele belastingwetten (belastingplan
2001).1.2 De belastingherziening 2001De leden van de CDA-fractie vragen naar een overzicht van de delegatiebepalingen
in de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 Dit overzicht is opgenomen
als bijlage bij deze nota. Zoals uit het overzicht blijkt moeten 12 bestaande
delegatiebepalingen worden aangepast en zijn negentien bepalingen nieuw. Van
de nieuwe bepalingen zijn er vier ook al in het overzicht betreffende de Wet
inkomstenbelasting 2001 opgenomen.De leden van de CDA-fractie vragen of wij ons kunnen vinden in de conclusie
dat bepalingen die invloed hebben op de hoogte van de belastingheffing dan
wel op rechten c.q. verplichtingen van belastingplichtigen beter kunnen worden
geregeld in de Wet Technische aanpassingen zodat deze dan tevens kunnen worden
getoetst door de Raad van State of de Tweede Kamer. Of – zo vragen zij
zich af – zijn wij van oordeel dat in dergelijke gevallen beter kan
worden gewerkt met een Algemene maatregel van bestuur waarvoor een voorhangplicht
geldt zodat het parlement vooraf kennis kan nemen van de voorgenomen uitvoeringsbepalingen.Wij zijn het geheel met deze leden eens dat bepalingen waarbij het gaat
om het creëren van belastingheffing, het verlenen van rechten aan –
en het opleggen van verplichtingen aan belastingplichtigen wettelijk moeten worden geregeld. Bij de delegatiebepalingen waar deze leden het oog
op hebben gaat het daar echter niet om. Het betreft hier uitwerkingen van
details van in de wet opgenomen regelingen. Voor die gevallen lijkt een Algemene
maatregel van bestuur ons een goed instrument. Ook een Algemene maatregel
van bestuur wordt immers getoetst door de Raad van State. Voorts zullen wij,
zoals toegezegd aan de Tweede Kamer, alle Algemene maatregelen van bestuur
(en ministeriële regelingen) vooraf aan de Staten-Generaal toezenden,
om de parlementaire betrokkenheid te waarborgen. Mocht de Eerste en/of Tweede
Kamer na kennisneming van de desbetreffende Algemene maatregel van bestuur
van mening zijn dat een vertaling in wetgeving gewenst is, dan kan –
na overleg in de Kamer – zulks in een later stadium alsnog plaatsvinden.
Zo kunnen wij ons voorstellen dat aanvullende wetgeving met name op plaatsen
waar de delegatiebepaling veel open laat – bijvoorbeeld de invulling
van de vrijstelling voor sociaal-ethisch beleggen – op termijn mogelijk
is.De leden van de CDA-fractie verwijzen naar onze opmerking in de Memorie
van Antwoord dat de Algemene maatregel van bestuur terzake van sociaal-ethisch
beleggen vooraf zal worden voorgelegd aan het parlement. Zij vragen of aangegeven
kan worden bij welke andere Algemene maatregelen van bestuur toezending vooraf
aan het parlement is voorzien. Wij kunnen daarop antwoorden dat wij elke Algemene
maatregel van bestuur en ministeriële regeling die voortvloeit uit de
belastingherziening 2001 vooraf aan het parlement zullen toezenden. Dit hebben
wij reeds aan de Tweede Kamer toegezegd.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de opmerking op pagina 13 van de
memorie van antwoord dat de totale grondslag voor de LB en de IB als gevolg
van deze belastingherziening per saldo smaller wordt, zich verhoudt tot de
grondslagverbreding die het dragende kenmerk van de belastingherziening wordt
genoemd. Zoals wij in de memorie van antwoord hebben aangegeven is er uitsluitend
sprake van een grondslagversmalling indien wordt uitgegaan van de ons inziens
onjuiste maar door prof. J.F.M. Giele gehanteerde benadering, waarbij de heffingskortingen
worden vertaald naar een vermindering van de grondslag. Indien wordt gekeken
naar de feitelijke grondslag – voor aftrek van belastingvrije som respectievelijk
verrekening van de heffingskorting – dan is er wel degelijk sprake van
een grondslagverbreding.De leden van de PvdA-fractie menen dat het onverantwoord is dat thans
nog niet bekend is op welke wijze de voorliggende wetgeving van invloed zal
zijn op andere inkomensafhankelijke regelingen.Enerzijds zijn wij het van harte eens met de hier aan het woord zijnde
leden, zonder de aanduiding onverantwoord tot de onze te maken. Anderzijds
moeten wij ons realiseren dat de omvang van de belastingherziening zodanig
is dat niet alle wetsvoorstellen tegelijk kunnen worden gemaakt en ingediend.
In dit verband verwijzen wij naar hetgeen wij in de Inleiding hebben opgemerkt
over het tijdpad om het wetgevingsproces met betrekking tot de belastingherziening
binnen één kabinetsperiode af te ronden. Wij streven er naar
in de sfeer van de inkomensafhankelijke regelingen onverwachte effecten te
voorkomen. Zoals wij in de Memorie van Antwoord hebben aangegeven wordt overwogen
om in inkomensafhankelijke regelingen vooralsnog te werken met een gecorrigeerd
verzamelinkomen. Hierbij wordt het verzamelinkomen als bedoeld in artikel
2.5.1 van het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 gecorrigeerd voor de
afschaffing van het arbeidskostenforfait (bij inkomsten uit tegenwoordige
en vroegere arbeid) en de gemiddelde verlaging van de zelfstandigenaftrek.
Op deze wijze wordt meer aangesloten bij het inkomensbegrip uit de Wet op
de inkomstenbelasting 1964. Voor deze posten wordt dus voorkomen
dat aanspraken op inkomenafhankelijke regelingen veranderen, uitsluitend door
een veranderd inkomensbegrip. Wat de toegang tot het ziekenfonds betreft wordt
er aan gedacht de inkomensgrens voor de desbetreffende categorie op een zodanig
niveau vast te stellen dat de potentiële groep verzekerden in omvang
ongeveer gelijk blijft. Overigens speelt de problematiek rond de inkomensafhankelijke
uitkeringen voor de meeste regelingen voor het eerst in 2002. De verschillende
regelingen gebruiken voor het berekenen van de hoogte van de eigen bijdrage
of de subsidie namelijk het belastbare inkomen van één, twee
of zelfs drie jaar geleden. Voor het jaar 2001 heeft de belastingherziening
slechts een beperkt effect op de inkomensafhankelijke regelingen. Zoals in
de Memorie van Antwoord reeds is meegedeeld zal in de Aanpassingswet nader
worden ingegaan op het inkomensbegrip dat vanaf 2001 gehanteerd wordt
in onder meer de Huursubsidiewet en de Ziekenfondswet. De planning is dat
dit wetsvoorstel – deze leden vragen daarnaar – tijdig voor het
zomerreces bij de Tweede Kamer zal worden ingediend. Op welk moment de aangenomen
wet in het staatsblad zal worden gepubliceerd is mede afhankelijk van het
parlementaire proces.De leden van de PvdA-fractie menen dat de wetgever een grote inspanning
oplegt aan het bedrijfsleven maar dat het nog onduidelijk is wat er precies
moet gaan gebeuren. Eveneens is nog niet duidelijk – zo merken deze
leden op – of van het sofinummer gebruik mag worden gemaakt; het onderzoek
daarnaar bevindt zich in een oriënterende fase. Deze leden vragen zich
tevens af wanneer een administratie daarop kan worden ingevoerd als na de
afronding van het onderzoek ook nog regelgeving vereist is.In het kader van de Commissie Thunnissen/De Waard wordt met de werknemers-
en ondernemingsorganisaties en de organisaties van belastingadviseurs overlegd
over de invoerings- en uitvoeringsaspecten van de belastingherziening 2001.
De organisaties kunnen hun vragen en opmerkingen over de nieuwe wetgeving
in de commissie aan de orde stellen, zodat mogelijke knelpunten en onduidelijkheden
vroegtijdig kunnen worden onderkend en zo mogelijk worden weggenomen. Daarnaast
worden door de Belastingdienst voorbereidingen getroffen voor de voorlichting
aan de belastingplichtigen. De nadruk ligt daarbij op algemene voorlichting
over de wijzigingen en specifieke voorlichting in de sfeer van de loonbelasting,
de voorlopige teruggaaf 2001 en de voorlopige aanslag 2001.Met betrekking tot het gebruik van sofinummers kan worden opgemerkt dat
het oriënterende onderzoek waar in de vraag naar wordt verwezen zich
niet richt op gebruik van het sofinummer voor fiscale doeleinden; daarin is
voorzien in de Invoeringswet, met name de wijzigingen in de Algemene wet inzake
rijksbelastingen. In dat kader wordt thans met de direct betrokken partijen
het tijdschema uitgewerkt om de koppeling van de gegevens aan de sofi-nummers
tijdig te realiseren.Het genoemde onderzoek richt zich op de mogelijkheden en grenzen van een
breder gebruik van sofinummers voor andere, niet-fiscale wettelijke verplichtingen.
In het onderzoek zal ook worden betrokken de vraag hoe een eventueel breder
gebruik wettelijk en praktisch vorm te geven, daarbij zo mogelijk aansluitend
op de dan reeds bestaande of in ontwikkeling zijnde koppeling aan sofinummers.1.3 Hoofdlijnen van de Wet Inkomstenbelasting 2001De leden van de CDA-fractie menen dat in bijzondere omstandigheden boxoverschrijdende
verliesverrekening zou moeten worden toegestaan. Met name voor verliezen waarvan
kan worden voorzien dat zij nooit voor verrekening in dezelfde box in aanmerking
kunnen komen (bijvoorbeeld een verlies uit aanmerkelijk belang
als gevolg van liquidatie van een bedrijf).Zoals wij in de Memorie van Antwoord hebben aangegeven heeft een systeem
van gesloten boxen met afzonderlijke tarieven als logische consequentie dat
geen verliesverrekening tussen de verschillende boxen kan plaatsvinden. In
de Tweede Kamer is naar aanleiding van het amendement van de heer Schutte
(Kamerstukken II, 1999–2000, nr. 24) ook gediscussieerd over de verrekening
van een verlies uit aanmerkelijk belang door middel van een tax-credit met
de belasting op het inkomen uit werk en woning (box I). Dit amendement is
uiteindelijk verworpen. Met dat amendement zou een belastingplichtige die
ophoudt aanmerkelijkbelanghouder te zijn de mogelijkheid krijgen een eventueel
nog resterend verlies uit aanmerkelijk belang door middel van een tax-credit
te verrekenen met de belasting op het inkomen uit werk en woning (box I).
Om oneigenlijk gebruik te voorkomen was een wachttijd van twee jaar ingebouwd.De leden van de PvdA-fractie menen dat in deze situaties één
maal per leven verliesverrekening over de boxgrenzen heen mogelijk zou moeten
zijn. Wij kunnen het met deze leden eens zijn dat indien een verlies uit aanmerkelijk
belang is ontstaan en de belastingplichtige nog een aanmerkelijk belang in
een andere vennootschap heeft, voor verliesverrekening met box I geen plaats
is. Het aanmerkelijk belang in de andere vennootschap kan immers in de toekomst
een positief inkomen uit aanmerkelijk belang opleveren, waarmee het eerdere
verlies uit aanmerkelijk belang kan worden verrekend. Met de mogelijkheid
een verlies uit aanmerkelijk belang één keer per leven te verrekenen
doelen de leden van de PvdA-fractie – althans zo begrijpen wij hun standpunt –
op de situatie dat belastingplichtige bij het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd ophoudt aanmerkelijk belanghouder te zijn en er nog een onverrekend
verlies uit aanmerkelijk belang in box II resteert.Wij merken afrondend over de vragen van de leden van de fracties van het
CDA en de PvdA rond de rekening voor verliezen uit box II het volgende op.
De mogelijkheid een verlies uit aanmerkelijk belang één keer
per leven, te weten bij het einde van het aanmerkelijk belang voor de belastingplichtige
en daarmee het einde van box II voor hem, door middel van een belastingkorting
te verrekenen met de belasting over het het inkomen uit box I, zou een beperkte
inbreuk vormen op het systeem van gesloten boxen. Een cruciale vraag die dan
beantwoord zou moeten worden, en die thans onderwerp van nadere analyse onzerzijds
is, is of dit zou leiden tot onbedoelde precedent werking. Wij gaan ervan
uit hier met u tijdens het debat verder over van gedachten te kunnen wisselen.De leden van de fractie van de SP zijn van mening dat de afschaffing van
de vermogensbelasting leidt tot een eenmalig voordeel voor vermogende belastingplichtigen
in het belastingjaar 2001, hetgeen in essentie gebaseerd is op de veronderstelling
van deze leden dat in 2001 bij de aangifte inkomstenbelasting 2000 deze belastingplichtigen
nog geen vermogensrendementsheffing betalen terwijl de vermogensbelasting
al is afgeschaft. In dat licht geven de leden van de fractie aan het niet
eens te zijn met de opvatting van het kabinet dat het uitstellen van de afschaffing
van de vermogensbelasting tot 1 januari 2002 tot dubbele heffing zou leiden,
ook al omdat de vermogensbelasting en de inkomstenbelasting verschillende
heffingen betreffen.Het spijt ons dat wij de leden van de fractie van de SP met het eerdere
antwoord in de Memorie van Antwoord op bovengenoemde vraag niet hebben kunnen
overtuigen. Getracht is dan ook met onderstaande argumentatie ons standpunt
verder te verduidelijken. Het laatste kalenderjaar dat vermogensbelasting wordt geheven is 2000,
omdat per 1 januari 2001 de vermogensbelasting wordt afgeschaft. Per die datum
treedt de Wet inkomstenbelasting 2001 in werking. De procedurele regels omtrent
de belastingheffing veranderen echter per 2001 niet. Dat wil concreet zeggen
dat de regels omtrent het opleggen van voorlopige en definitieve aanslagen
voor de inkomstenbelasting per 2001 onveranderd zullen blijven. Dit heeft
tot gevolg dat op dezelfde momenten als waarop onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 belasting wordt geheven, onder de Wet inkomstenbelasting 2001 belastingheffing
plaats zal vinden. Zoals reeds is aangegeven in de Memorie van Antwoord zullen
in het kalenderjaar 2001 derhalve de voorlopige aanslagen voor dat jaar reeds
worden opgelegd. Voor zover het daarbij gaat om in 2001 te betalen voorlopige
aanslagen voor box III-inkomsten, moeten deze betalingen in de plaats worden
gedacht van zowel de vermogensbelasting als de inkomstenbelasting. In onderstaand
schema kan dit, in het voetspoor van het schema dat de leden van de fractie
van de SP gebruiken, als volgt worden geïllustreerd. >((tabel;sdu1;1.99m;112.5m;3))((setwid;1;35m))
((wrt))((rowlijn))2000((Tc))2001((Tc))2002 ((Tr))Aanslag VB 2000((Tc))Voorlopige
aanslag IB 2001((Tc))Voorlopige aanslag IB 2002 ((Tr))+((Tc))(box III)((Tc))(box
III) ((wrt))((rowlijn))Voorlopige aanslag IB 2000 vermogensinkomsten((Tc))((Tc))((Tr))(Definitieve
aanslag IB 1999)((Tc))(Definitieve aanslag IB 2000)((Tc))(Definitieve aanslag
IB 2001)((endtab)) >Zoals uit het schema blijkt treedt in 2001 dus geen «gat»
op, zoals de leden veronderstellen, vanwege de inning van de inkomstenbelasting
over box III-inkomsten door middel van de voorlopige aanslag. Of voor een
belastingplichtige de heffing over box III-inkomsten op de voorlopige aanslag
in 2001 hoger of lager zal zijn dan waarmee hij zonder de belastingherziening
te maken zou hebben gekregen – te weten een aanslag vermogensbelasting
2001 en een voorlopige aanslag inkomsten uit vermogen 2001 – hangt af
van een groot aantal factoren, onder meer de samenstelling van zijn vermogen.
Zoals bekend verwachten wij dat met de box III-heffing op macro-niveau ruim
10% méér wordt belast in de sfeer van sparen en beleggen dan
in de huidige situatie. Zeker bij de huidige werking van de voorlopige aanslagregeling
zal de materiële belastingschuld uit hoofde van de inkomstenbelasting
over vermogensinkomsten conform het pay-as-you-earn principe voor het belastingjaar
2000 reeds in het kalenderjaar 2000 worden betaald, net als de vermogensbelasting
2000. In het jaar 2001 begint, als het ware met een schone lei, de vermogensrendementsheffing.
Daarbij zal evenzeer in 2001 de voorlopige aanslagregeling functioneren.Zou in 2001 óók nog vermogensbelasting worden geheven, deze
leden vragen daarnaar, dan zou het vermogen in dat jaar dus tegelijk grondslag
zijn voor de vermogensbelasting én voor de vermogensrendementsheffing.
In onze ogen is dit materieel dubbele heffing.2. VORMGEVINGMet betrekking tot de voorgestelde afschaffing van het bijzondere tarief
van 20% geven de leden van de CDA-fractie aan graag te willen vernemen, nu
daarover, zo stellen deze leden, «(..) kennelijk reeds buiten het kabinet
overeenstemming is bereikt (..)», wat de budgettaire opbrengst daarvan
is en op welke wijze deze opbrengst wordt ingezet voor maatregelen gericht
op de continuïteit en versterking van het ondernemerschap. Zij stellen
deze vraag mede in het licht van onze opmerking dat handhaving
van het 20% tarief in geval van staking van de onderneming door het overlijden
van de ondernemer zal moeten leiden tot een herschikking van het ondernemerspakket
21e eeuw.In reactie hierop zouden wij in de eerst plaats willen opmerken dat wij
in het wetsvoorstel belastingplan 2000 dat eind vorig jaar in uw Kamer is
behandeld al hebben aangegeven dat niet alleen buiten, maar ook binnen het
kabinet overeenstemming bestaat over de hoofdlijnen van het ondernemerspakket
21e eeuw. De afschaffing van alle bijzondere tarieven is onderdeel
van dit pakket. Met de afschaffing van het 20% tarief is een bedrag gemoeid
van 95 miljoen (ten opzichte van het progressieve tarief van 2001). Voor de
wijze waarop het bedrag van de afschaffing van het bijzondere tarief van 20%,
als onderdeel van het integrale ondernemerspakket, wordt ingezet voor maatregelen
gericht op continuïteit en versterking van het ondernemerschap, zij verwezen
naar het rapport «Belastingen bedrijfsleven 21e eeuw»
dat eind vorig jaar, als bijlage bij het wetsvoorstel belastingplan 2000,
aan uw Kamer is aangeboden.De leden van de CDA-fractie vragen naar de voornemens van het kabinet
naar aanleiding van de toezegging om te bezien of er iets kan worden gedaan
voor de oudere ondernemer die in het verleden een bescheiden inkomen had en
vervolgens staakt. Hierop wordt bij de beantwoording van de vragen van de
VVD-fractie over het vervallen van de bijzondere tarieven ingegaan.De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd om een beschouwing over de
vraag of de zogenoemde meesleepregeling strijdig zou kunnen zijn met het gelijkheidsbeginsel.
Ook de leden van de CDA-fractie hebben gevraagd om een uitgebreide analyse
aan de hand van de door de Hoge Raad in zijn arresten ontwikkelde toetsingsmethode.
Laatstgenoemde leden verzoeken daarbij ook in te gaan op het verschil tussen
een aanmerkelijkbelanghouder met een belang van 5,1% en een aandeelhouder
die 4,9% van de aandelen heeft.Bij de beantwoording van vragen op het terrein van het gelijkheidsbeginsel
kan, zo merken wij in reactie op vragen van deze leden, de toetsingsmethode
van de Hoge Raad richtinggevend zijn bij de beoordeling van de technische
uitwerking. Hieraan gaat naar ons oordeel een andere vraag vooraf. Dat is
een vraag naar de fundamentele keuzes die de wetgever maakt bij formulering
van beleid. Zoals ook elders in deze nota is opgemerkt, is met dit wetsvoorstel
gekozen voor een vergroting van de transparantie van de behandeling van aanmerkelijkbelang-BV's.
Deze keuze hangt samen met de wens de rechtsvormneutraliteit van de belastingheffing
bij ondernemers te vergroten. Wij zien eigenlijk geen aanleiding om de aandeelhouder
van een eenmans-BV op het terrein van de heffing over het in de onderneming
werkzame vermogen zoveel gunstiger te behandelen dan dat bij een belastingplichtige
met een eenmanszaak gebeurt. Het zou strikt genomen niet uit mogen maken of
een bedrijfspand wordt gekocht door de vennootschap of door de aandeelhouder
die het vervolgens aan zijn eigen vennootschap gaat verhuren. Binnen het totaalvermogen
van die aandeelhouder maakt het immers ook niets uit. Het feit dat een besloten
vennootschap civielrechtelijk een zelfstandig rechtssubject is, brengt niet
automatisch met zich dat de fiscale wetgever gehouden is deze civielrechtelijke
notie onverkort te volgen noch dat deze wetgever aan degenen die in voldoende
mate zeggenschap hebben over de winst en de reserves van deze vennootschap
te moeten behandelen als iedere willekeurige belegger. Met de herziening van
het aanmerkelijkbelangregime met ingang van 1 januari 1997 is ook uitdrukkelijk
gekozen voor het versterken van de parallel met de IB-ondernemer. Deze lijn
is in het thans voorliggende wetsvoorstel voortgezet. Een maatregel is ook nodig om te voorkomen dat het boxenstelsel van de
Wet IB 2001 aanleiding zou geven tot het – op grond van fiscale overwegingen –
vervangen van door de aanmerkelijkbelanghouder in de vennootschap geïnvesteerd
eigen vermogen (aandelenkapitaal) door vreemd vermogen (schulden). Indien
geen nadere maatregelen zouden worden genomen, zou aldus min of meer onbeperkt
winstinkomen waarop een cumulatieve druk van 51,25% (vennootschapsbelasting
en inkomstenbelasting op inkomen in box II) rust, kunnen worden getransformeerd
in lager belast inkomen uit sparen en beleggen. Wij achten de keuze voor een
maatregel om deze beide doelen te bereiken goed verdedigbaar.Uiteraard brengt de keuze voor een maatregel met zich dat er verschillen
ontstaan ten opzichte van gewone beleggers. Het logische gevolg daarvan is
dat op het grensvlak van beide categorieën een zekere spanning ontstaat
door het schokeffect dat onvermijdelijk voortvloeit uit de verschillen in
het systeem aan weerszijden van deze grens. Bij het ontwerpen van een dergelijke
maatregel worden afwegingen gemaakt. Ook in het onderhavige wetsvoorstel zitten
dergelijke afwegingen. Hierbij kan worden gedacht aan de vraag hoe de noodzakelijke
geachte maatregel vorm dient te worden gegeven en de afbakening van de groep
van personen waar de maatregel voor zal dienen te gelden. Wij hechten eraan
op deze plaats onze waardering uit te spreken voor de zorgvuldige toetsing
van de gemaakte keuzes door de leden van uw Kamer.De vraag van deze leden of de zogenoemde meesleepregeling strijdig zou
kunnen zijn met het gelijkheidsbeginsel, plaatsen wij in het hiervóór
geschetste kader van de vrijheid van de wetgever om keuzes te maken als onderdeel
van de inrichting van het fiscale stelsel. Uiteraard dient de wetgever zich
daarbij te laten leiden door beginselen van rechtvaardigheid en redelijkheid
die ook worden gegarandeerd door verschillende verdragen.Een toetsing aan door de leden van de fracties van CDA en VVD genoemde
gelijkheidsbeginsel houdt een toetsing in aan het discriminatieverbod dat
is neergelegd in artikel 26 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten
en Politieke Rechten van 19 december 1966 (Trb.
1969, 99 en 1978, 177) (hierna: IVBPR). Daarnaast zou ook kunnen worden gedacht
aan een toetsing aan artikel 14 van het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens (Trb. 1951, 154). Zoals onder andere uit
het arrest van de Hoge Raad van 12 mei 1999, nr. 33 320, BNB 1999/271,
kan worden afgeleid, heeft die laatste toets in dit verband geen zelfstandige
betekenis. Het eerder genoemde discriminatieverbod garandeert burgers het
recht op gelijke behandeling zonder onderscheid naar ras, huidskleur, geslacht
enzovoorts. Onderscheidingen die berusten op «reasonable and objectieve
criteria» vallen niet onder het verbod. Wel is daarbij vereist dat de
genomen maatregelen voldoen aan een proportionaliteitseis. Er dient met andere
woorden sprake te zijn een legitiem doel en een redelijke verhou- ding tussen
de gebruikte middelen en het beoogde doel («a legitimate aim»
en «reasonable relationship of proportionality between the means employed
and the aim sought to be realized»).De toetsing aan het discriminatieverbod zoals de Hoge Raad die in zijn
arresten (recent o.a. 15 juli 1998, nr. 31 922, BNB 1998/293, 12 mei
1999, nr. 33 320, BNB 1999/271 en 16 juni 1999, nr. 33 928, BNB
1999/286) heeft verricht, verloopt dan ook langs een aantal logisch op elkaar
volgende stappen. De leden van de CDA-fractie wijzen daar ook op.Beoordeeld zal dienen te worden of sprake is van gelijke gevallen. Indien
geen sprake is van gelijke gevallen, kan immers evenmin sprake zijn van een relevante ongelijkheid in de behandeling. In het kader van deze
beoordeling komt bij de vaststelling van de relevante vergelijkingscriteria
bijzondere betekenis toe aan de aard van de vergeleken regelingen, bezien
vanuit de wetssystematiek en rekening houdend met de bedoelingen van de wetgever.
Bij deze beoordeling dient een aantal gevallen te worden onderscheiden. In
de eerste plaats betreft het de aanmerkelijkbelanghouder die vermogensbestanddelen
ter beschikking stelt aan zijn «eigen» vennootschap. Vertrekpunt
bij deze beoordeling zou naar onze mening dienen te zijn de behandeling van
het vermogen dat door de belastingplichtige wordt gebruikt in zijn onderneming.
Weliswaar zijn de verschillen tussen een belastingplichtige die zijn onderneming
voor eigen rekening drijft en een belastingplichtige die gebruik maakt van
de rechtsvorm van een besloten vennootschap te groot om te kunnen spreken
van gelijke gevallen, maar anderzijds is met het onderhavige wetsvoorstel
beoogd de parallel tussen de genoemde belastingplichtigen te versterken. Vermogensbestanddelen
die door een belastingplichtige als eigendom of als daarvan afgeleid recht
gebruikt worden in het kader van «zijn» vennootschap of onderneming
zijn naar ons oordeel van dien aard dat aan deze functie niet voorbij kan
worden gegaan. Aan de bijzondere positie van deze vermogensbestanddelen zou
geen recht worden gedaan door louter een particuliere belegger in de vergelijking
te betrekken. Uit dien hoofde menen wij, zoals in de memorie van antwoord
is opgemerkt, dat in deze gevallen geen sprake is van een ongelijke behandeling
van gelijke gevallen.Met de leden van de CDA-fractie onderkennen wij dat de eerder genoemde
parallel met de IB-ondernemer wellicht minder op de voorgrond treedt in het
geval van een aandeelhouder met een minderheidspakket. Deze leden noemen het
verschil tussen een aandeelhouder met een belang van 5,1% en een aandeelhouder
met een belang van 4,9%. De door deze leden geconstateerde spanning zit reeds
in het aanmerkelijkbelangregime zelf en hangt samen met het aanbrengen van
een grens op basis van een getalsmatig criterium. Deze grens van 5% is aangebracht
in het kader van de herziening van het aanmerkelijkbelangregime met ingang
van 1 januari 1997. Zoals wij in het kader van de parlementaire behandeling
van het daarop betrekking hebbende wetsvoorstel hebben opgemerkt (Kamerstukken
II, vergaderjaar 1995/96, 24 761 B (nader rapport), blz. 6–7, punt
4) sluit het 5%-criterium onder andere goed aan bij het onderscheid tussen
deelnemen en beleggen zoals dat in de sfeer van de vennootschapsbelasting
gebruikelijk is en is een keuze voor dit criterium ook zinvol omdat iedere
belastingplichtige met een belang groter dan 5% door middel van tussenschakeling
van een houdstervennootschap toch zelf zou kunnen bereiken dat hij onder het
aanmerkelijkbelangregime valt.Naast de aanmerkelijkbelanghouder die vermogensbestanddelen ter beschikking
stelt aan zijn «eigen» vennootschap, geldt de regeling van de
artikelen 3.4.1.2 en 3.4.1.2a ook voor personen die verbonden zijn met een
genieter van winst uit onderneming, een genieter van een resultaat uit een
werkzaamheid respectievelijk een aanmerkelijkbelanghouder. Het betreft de
partner van de belastingplichtige en (de echtgenoten van) hun (klein)kinderen.
Wij kunnen ons voorstellen dat bij de beoordeling van deze groep van verbonden
personen op een gegeven moment het eerder gerechtvaardigd is een vergelijking
te maken met particuliere beleggers. Onder die veronderstelling komt de vraag
op of het verschil in behandeling van een verbonden persoon ten opzichte van
particuliere belegger gerechtvaardigd is. De leden van de VVD-fractie wijzen
er op dat ook van belang is of er voor de ongelijkheid in de behandeling een
rechtvaardiging bestaat. Die vraag komt ook aan de orde voor aanmerkelijkbelanghouders
zelf indien deze – overigens dus nadrukkelijk anders dan wij hiervóór hebben opgemerkt – in de sfeer van de terbeschikkingstelling
van vermogen dienen te worden vergeleken met particuliere beleggers. De redenen
voor het verschil in behandeling zijn elders in deze nota uitvoerig uiteengezet.
Kort samengevat zijn wij – wat betreft de aanmerkelijkbelanghouder zelf –
van mening dat het verschil in behandeling nodig is om de parallel in de fiscale
behandeling te versterken ten opzichte van de ondernemer die zijn onderneming
voor eigen rekening drijft. Daarnaast is de regeling – en dat geldt
met name voor de familieleden van de ondernemer respectievelijk de aanmerkelijkbelanghouder –
opgenomen om te voorkomen dat de gewenste fiscale behandeling op eenvoudige
wijze zou worden omzeild door het tussenschuiven van personen tot wie de winstgenieter,
resultaatgenieter of aanmerkelijkbelanghouder in een zodanige verhouding staat
dat sprake is van een samenwerkende groep van personen. Zonder deze maatregel
zou het immers mogelijk zijn om de beoogde heffing over de voordelen ter zake
van een schuldvordering van de aanmerkelijkbelanghouder te ontlopen door deze
vordering te laten houden door een verbonden persoon. Ook de gevolgen van
het leerstuk van de vermogensetikettering zouden op deze wijze eenvoudig kunnen
worden ontgaan. De maatregelen zijn met andere woorden nodig om een proces
te voorkomen waarin op grote schaal relatief hoger belast «winstinkomen»
zou worden getransformeerd in lager belast beleggingsinkomen.Bij de invulling van deze samenwerkende groep is gekozen voor voortzetting
van de uit de bestaande aanmerkelijkbelangregeling bekende groep van personen,
oftewel voor een formele toets aan de hand van de familierelatie. Bij een
toetsing aan het discriminatieverbod van artikel 26 IVBPR zal naar ons oordeel
dienen te worden bezien of de keuze voor een regeling die erop is gericht
de integriteit van het fiscale systeem te handhaven te billijken valt. Wij
zijn van mening dat een dergelijke maatregel gerechtvaardigd is en dat bij
de toetsing aan het discriminatieverbod de wetgever ook de ruimte wordt gelaten
om een dergelijke groep af te bakenen. Dat laat onverlet dat een toetsing
dient plaats te vinden aan de vraag of de genomen maatregelen in een redelijke
verhouding staan tot het beoogde doel.Daarmee is gekomen bij het volgende punt van de toetsing aan het discriminatieverbod
zoals de Hoge Raad die in zijn arresten heeft verricht. Als sprake is van
ongelijke gevallen kan discriminatie zich slechts voordoen op de grond dat
die ongelijke gevallen onevenredig ongelijk worden behandeld. Bij deze zogenaamde
proportionaliteitstoets toetst de rechter de facto op een verbod van willekeur.
Het lijkt er op dat bij de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
op een tweetal elementen de proportionaliteitstoets in beeld komt. In de eerste
plaats de methodiek die is gekozen om het onwenselijk geachte arbitrageproces
te voorkomen. En in de tweede plaats de omvang van de groep van personen waarop
de maatregel betrekking heeft.De gekozen methodiek ter voorkoming van onwenselijk geachte arbitrageprocessen
kan als volgt nader worden toegelicht. Arbitrageprocessen ontstaan daar waar
in de heffing verschillen zijn in grondslag, tarief en genietingsmoment en
waar de belastingplichtige of een samenwerkende groep van belastingplichtigen
in de gelegenheid is deze verschillen te benutten. Uitgaande van een samenwerkende
groep van belastingplichtigen is het de taak van de wetgever voor die situaties
grondslag, tarief en genietingsmoment zowel aan de kostenkant als aan de opbrengstenkant
zoveel mogelijk met elkaar in overeenstemming te brengen. Dat kan bijvoorbeeld
door het uitsluiten van de aftrekbaarheid van kosten, welke weg met de indiening
van de tweede nota van wijziging op dit wetsvoorstel tijdens de parlementaire
behandeling in de Tweede Kamer bewandeld is. Daartegen zijn in
de Tweede Kamer bezwaren gerezen, waaraan met de indiening van de vierde nota
van wijziging is tegemoetgekomen door een alternatieve weg te kiezen. Daarbij
worden de kostenkant en de opbrengstenkant zoveel mogelijk met elkaar in overeenstemming
gebracht door aan beide zijden een winstregime van toepassing te verklaren.
Als gekozen methodiek is dat naar ons oordeel een aanvaardbare keuze, mede
gelet op het daardoor ontstane evenwicht. Bij de appreciatie van dit evenwicht
dient tevens te worden betrokken dat eveneens bij nota van wijziging het aanmerkelijkbelangtarief
is verlaagd van 30% naar 25%. De toelichting die bij die maatregel in het
debat met de Tweede Kamer is gegeven, laat er geen misverstand over bestaan
dat één en ander nadrukkelijk, ook budgettair, in onderlinge
samenhang dient te worden gezien.De afbakening van de groep van personen die tot een samenwerkende groep
behoren is moeilijker scherp neer te zetten in het kader van de proportionaliteitstoets.
Dat een belastingplichtige samenwerkt met zijn partner of inwonend kind is
naar onze mening snel aan te nemen, maar of het een aanvaardbare keuze is
deze veronderstelling tot samenwerking te laten uitstrekken tot de echtgenoot
van een zelfstandig wonend achterkleinkind is voor discussie vatbaar.Elders in deze nota zijn wij naar aanleiding van de column van prof. dr.
L.G.M. Stevens in het Weekblad voor fiscaal recht van 13 april 2000 (2000/6382)
ook ingegaan op het verschil tussen een materieel en een formeel criterium
bij het afbakenen van het begrip «samenwerkende groep». Zoals
daar is opgemerkt, is een materieel criterium voor de toepassing van een regeling
als deze niet werkbaar hoezeer dat ook wellicht vanuit rechtvaardigheidsperspectief
wenselijk zou lijken. Een dergelijke keuze zou echter grote rechtsonzekerheid
en uitvoeringsproblemen met zich brengen. Om die redenen is een keuze voor
een formeel criterium naar ons oordeel onontkoombaar. Daarbij is uiteindelijk
gekozen voor aansluiting bij de afbakening zoals die al een paar jaar gangbaar
is voor het aanmerkelijkbelangregime. Het voordeel van deze keuze is naar
ons oordeel dat sprake is van een criterium dat in de huidige praktijk bekend
is en werkbaar gebleken en dat voorzover ons bekend ook niet als onredelijk
wordt ervaren.Zoals hiervóór is opgemerkt, dienen bij het afbakenen van
de werkingssfeer van bepaalde regelingen op enig punt grenzen te worden getrokken
in de wetenschap dat waar dergelijke grenzen ook getrokken worden, altijd
sprake zal zijn van fricties rondom die grens. Wij menen echter met de vormgeving
van de maatregel zoals die in het wetsvoorstel is opgenomen, deze grens op
een redelijke en verdedigbare wijze te hebben getrokken. Wij zijn ons echter
bewust dat dergelijke evenwichten ook net een slag anders denkbaar zijn en
stellen de gedachtewisseling met uw Kamer in het debat dan ook zeer op prijs.De leden van de VVD-fractie merken voorts op niet overtuigd te zijn van
de noodzaak van de «meesleepregeling». Zij zijn van oordeel dat
de regeling in fiscaal-wetenschappelijk opzicht niet nodig is. Ook hebben
zij kennis genomen van het cijfervoorbeeld op bladzijde 44 van de memorie
van antwoord. Deze leden menen dat het voorbeeld demonstreert dat de in dat
voorbeeld genoemde voordelen geheel los staan van de «besmette»
relatie omdat deze zelfde voordelen ook tussen onafhankelijke derden zouden
ontstaan. Naar hun oordeel is daar, gegeven het uitgangspunt van de vermogensrendementsheffing,
ook niets mis mee. Zij menen dat door de regeling voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen aan de eigen BV of de (BV van) een gelieerde ondernemer
belastingplichtigen een voordeel wordt onthouden dat echte derden wel genieten.
Deze leden opperen de mogelijkheid van een regeling waarin de
risicofactor in vergoedingen (zoals rente) wordt uitgeschakeld omdat dit wellicht
aan zou sluiten bij maatschappelijke opvattingen.De keuze voor de regeling van terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
is gebaseerd op een tweetal overwegingen. Enerzijds is beoogd de te parallel
versterken tussen ondernemers die hun onderneming voor eigen rekening drijven
en ondernemers die hebben gekozen voor de rechtsvorm van de BV. Anderzijds
is beoogd te voorkomen dat al te gemakkelijk relatief hoog belast winstinkomen
wordt getransformeerd in lager belast inkomen in box III. Bij de beoordeling
van de noodzaak van de regeling dienen beide aspecten naar onze mening in
de afweging te worden betrokken. Daarbij mag niet uit het oog verloren worden
dat in het geval van een aanmerkelijkbelanghouder die een vermogensbestanddeel
aan zijn eigen BV ter beschikking stelt, sprake is van een arbitragemogelijkheid
die geheel vrij kan worden ingevuld. Er is daarbij niet zozeer sprake van
een overeenkomst tussen twee onafhankelijke derden als wel van de creatie
van een geldstroom die binnen het totaalvermogen van de belastingplichtige
zou leiden tot een structurele onevenwichtigheid. Een maatregel ter voorkoming
van dit arbitrageproces kan naar ons oordeel dan ook niet worden gemist. In
de reacties die ons van ons verschillende zijden bereiken, klinkt naast de
inmiddels bekende kritiek – die voornamelijk is gericht op de groep
van personen waarvoor de regeling geldt – ook door dat de noodzaak van
een regeling ter voorkoming van het arbitrageproces wordt onderkend.De vormgeving van de regeling heeft, zoals bekend, de nodige reacties
opgeroepen. Wij stellen het bijzonder op prijs dat de leden van de VVD-fractie
een bijdrage leveren aan de gedachtevorming op dit punt. Het voorstel van
de leden van de VVD-fractie behelst de (fiscale) uitschakeling van de risicocomponent
in een vergoeding die door een belastingplichtige in de winstsfeer wordt betaald
aan een gelieerde natuurlijk persoon ter zake van de terbeschikkingstelling
van vermogen. Deze gedachte sluit aan bij een aantal varianten die bij het
ontwerpen van de wet zijn afgewogen maar waar uiteindelijk niet voor is gekozen.
Deze varianten hebben gemeen dat zij aansluiten bij een begrip «inkomsten».
Het is juist een dergelijk begrip dat in de Wet op de inkomstenbelasting 1964
met het onderscheid tussen de bron en de daaruit getrokken vruchten tot zoveel
ontgaansconstructies heeft geleid waarbij inkomsten werden getransformeerd
in vermogenswinsten. Het is deze uitholling geweest die een belangrijke aanleiding
is geweest voor de algehele herziening die in dit wetsvoorstel is neergelegd.
De onmogelijkheid een adequate afbakening van het begrip ten opzichte van
vermogensmutaties die geen inkomenskarakter hebben, is in de meesleepregeling
aanleiding geweest uit te gaan van een benadering langs de lijnen van de winstsystematiek.
Het onderscheiden van de «rendements-component» van de «risico-component»
zoals door deze leden voorgesteld zou leiden tot een verdere complicatie van
de problematiek, zowel op het vlak van de wettelijke regeling als in de uitvoering.
Dit zou immers leiden tot een onoverzienbare casuïstiek, hetgeen noch
vanuit het oogpunt van de uitvoering, noch vanuit rechtszekerheidsperspectief
als een vooruitgang zou worden ervaren.Wij merken ten slotte nog op dat voor sommige vermogensbestanddelen een
winstsystematiek ook uit hoofde van voorkoming van misbruik niet kan worden
gemist. Wij denken in dit verband aan zogenoemde turbovorderingen. Ter voorkoming
van dit verschijnsel zijn vorderingen van de aanmerkelijkbelanghouder op de
eigen vennootschap in het kader van de herziening van het aanmerkelijkbelangregime
per 1 januari 1997 (voor bestaande gevallen: 4 juni 1996) onder
de werking van dat regime gebracht.De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat de meesleepregeling ook nadelig
kan uitpakken voor de fiscus. Zij verwachten dat courante objecten met een
hoge opbrengst van derden zullen worden betrokken – bijvoorbeeld door
deze te leasen – en dat ondernemingen zoveel mogelijk met vreemd vermogen
gefinancierd zullen worden. Zij zijn van mening dat de fiscale neutraliteit
hier in het gedrang is geraakt terwijl die elders in het wetsvoorstel met
zoveel succes is nagestreefd. Deze leden betreuren deze ontwikkeling. Zij
vragen zich af of deze ontwikkeling werkelijk onvermijdelijk is. Ook vragen
zij zich af of van onze zijde begrip bestaat voor de opvatting dat sprake
is van onvoldoende doordacht haastwerk in de vierde nota van wijziging.Ook wijzen deze leden erop dat de regeling er ook toe zal kunnen leiden
dat ondernemers er juist toe worden uitgenodigd alleen hun kwade kansen aan
de fiscus te presenteren door de daarmee verband houdende vermogensbestanddelen
ter beschikking te stellen aan de onderneming (van de BV).De leden van de VVD-fractie menen dat de fiscale neutraliteit in het gedrang
is geraakt door de introductie van de regeling voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen aan de eigen BV of aan (de BV van) een gelieerde
ondernemer. Wij kunnen ons voorstellen dat bij eerste beschouwing de indruk
kan ontstaan dat een inbreuk ontstaat op de fiscale neutraliteit. Een andere
benadering is echter dat juist sprake is van een behoud – of zo men
wil, herstel – van fiscale neutraliteit. Wij brengen hierbij in herinnering
dat aanmerkelijkbelanghouders in het systeem van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 een gelijkwaardige druk ondervinden op het rendement van het in de BV
geïnvesteerde vermogen. Op het rendement ter zake van de tot een aanmerkelijk
belang behorende aandelen en winstbewijzen rust een belastingdruk van 51,25%
terwijl op de rente van tot een aanmerkelijk belang behorende vorderingen
een progressieve belastingdruk (derhalve maximaal 60%) rust. Aldus maakt het
voor een aanmerkelijkbelanghouder weinig uit of hij de onderneming van de
BV financiert door storting van kapitaal of door het verstrekken van een geldlening.
In het systeem van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 bestaat een gedeeltelijke
uitzondering op die neutraliteit doordat de vergoeding voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen (bedrijfsmiddelen) aan de eigen vennootschap wel
wordt belast, maar de waardeontwikkeling van die vermogensbestanddelen niet.
In dit opzicht is op dit moment sprake van een belangrijk voordeliger fiscale
behandeling dan bij de IB-ondernemer bij wie dergelijke vermogensbestanddelen
tot in de regel tot het verplichte ondernemingsvermogen behoren.In het systeem van de Wet IB 2001 is gezocht naar een verdere doorvoering
van de fiscale neutraliteit. Niet alleen behoudt het systeem de neutraliteit
in de belastingdruk op eigen en vreemd vermogen van de vennootschap, ook in
de sfeer van de terbeschikkingstelling van bedrijfsmiddelen is niet langer
sprake van een verschil in belastingdruk tussen bedrijfsmiddelen die door
de BV zelf zijn aangeschaft en bedrijfsmiddelen die door de aanmerkelijkbelanghouder
in privé worden gefinancierd (in de praktijk vaak zelfs met van de
eigen BV geleend geld) die vervolgens aan de BV ter beschikking worden gesteld.Indien de zogenoemde meesleep- en meetrekregeling er niet zou zijn, zou
van het systeem een sterke prikkel uitgaan om de onderneming te financieren
met een minimum aan eigen vermogen en een zo groot mogelijk bedrag aan schulden.
Het is niet ondenkbaar – de leden van de VVD-fractie wijzen daar terecht
op – dat de introductie van de zogenoemde meesleep- en meetrekregeling
er toe zal leiden dat sommige ondernemers er op termijn toe zullen overgaan
een deel van hun vermogen dat thans in de eigen onderneming is
geïnvesteerd uit de onderneming terug te trekken en de onderneming voor
een groter deel te financieren met van derden geleend geld. Ondernemers maken
daarbij dan zelf een afweging tussen het netto-rendement dat zij – als
het ware«op eigen kracht» – met hun eigen vermogen in box
I of box II kunnen behalen in vergelijking met het netto-rendement dat zij
kunnen behalen indien zij dit zelfde vermogen beleggen en aldus betrokken
worden in de vermogensrendementsheffing.Ter verkrijging van de hiervóór omschreven fiscale neutraliteit
en ter voorkoming van een nagenoeg onbeheersbaar fiscaal arbitrageproces kan
een regeling naar ons oordeel niet worden gemist. Volledigheidshalve merken
wij voorts op dat de regeling voor vermogensbestanddelen die ter beschikking
worden gesteld aan de onderneming of een werkzaamheid van een gelieerde belastingplichtige
in de loop van de Tweede-Kamerbehandeling in essentie ongewijzigd is gebleven.
Van een last minute regeling is naar ons oordeel dan ook geen sprake.De vrees van de leden van de VVD-fractie dat de regeling uitnodigt om
allerhande kwade kansen aan de fiscus te presenteren, is op zich begrijpelijk
maar naar ons oordeel niet gerechtvaardigd. Ten eerste is er de beoordeling
van de vraag of sprake is van een reële terbeschikkingstelling. Het enkel
aanwijzen van een vermogensbestanddeel als zou dat ter beschikking zijn gesteld
aan de eigen BV is op zich niet voldoende. De terbeschikkingstelling dient
uiteraard iets «om het lijf te hebben». In dit verband zou een
parallel getrokken kunnen worden met de werking van artikel 2, vijfde lid,
van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. De in dat artikel besloten fictie
dat het vermogen van een BV geacht wordt te behoren tot het vermogen van de
voor rekening van die vennootschap gedreven onderneming staat er niet aan
in de weg dat sprake kan zijn van onzakelijk handelen. Dit is bijvoorbeeld
het geval indien de aandeelhouder een structureel verliesgevende activiteit
inbrengt in die vennootschap. In een dergelijk geval kan geen sprake zijn
van kosten of verliezen die ten laste van het resultaat van de vennootschap
worden gebracht. Dit is – zoals de leden van de VVD-fractie terecht
constateren – niet anders voor de toepassing van de meesleep- en meetrekregeling.
De verwachting van deze leden dat dit zal leiden tot eindeloze gevechten,
delen wij gezien de ervaringen met de werking van het eerder genoemde artikel
2, vijfde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 niet.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het aanvaardbaar is dat
de omvang van iemands fiscale verplichtingen afhankelijk is van het handelen
van een familielid. Zij wijzen in dit verband op de column «Ultieme
fiscale wraak» van prof. dr. L.G.M. Stevens in het Weekblad 2000/6382
waarin de regeling naar het oordeel van deze leden op dit punt belachelijk
wordt gemaakt. Deze leden menen voorts dat de reputatie van de belastingdienst
waar het betreft het zakelijke en redelijke optreden van deze dienst zou kunnen
worden aangetast omdat de meesleepregeling in de ogen van deze leden een enigszins
rancuneuze indruk zou kunnen maken.Het feit dat ervoor is gekozen de regeling voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen ook te laten gelden voor de directe familieleden
van de ondernemer houdt verband met de noodzaak te voorkomen dat de regelingen
zoals die gelden voor de ondernemer zelf – door de werking van het leerstuk
van de vermogensetikettering – of voor de ondernemer die gebruik maakt
van de rechtsvorm van een BV in de vorm van de meesleepregeling van artikel
3.4.1.2a worden uitgehold. Deze regelingen zouden immers op eenvoudige wijze
kunnen worden ontgaan door de terbeschikkingstelling te laten plaatsvinden
door een met de hiervóór bedoelde ondernemer verbonden persoon.
Gedacht kan worden aan omzeiling van het leerstuk van de vermogensetikettering
door de terbeschikkingstelling te laten plaatsvinden door de echtgenote die
buiten gemeenschap van goederen met de ondernemer is gehuwd of door de echtgenote
van de aanmerkelijkbelanghouder. Om dit te voorkomen is gekozen voor aansluiting
bij de omschrijving van de samenwerkende groep zoals die sinds enige jaren
geldt in het aanmerkelijkbelangregime. Zoals bij iedere formeel getrokken
grens, kunnen zich uiteraard ook aan de grens van deze afbakening schokeffect
voordoen.De – enigszins gechargeerde – voorbeelden in de column van
professor Stevens hebben gemeen dat hoewel sprake is van een gelieerdheid
op grond van het wettelijke criterium, materieel kennelijk geen sprake is
van een groep van samenwerkende personen. De strekking van deze column is
naar ons oordeel dat een meer materiële benadering van het begrip samenwerkende
groep dan wel een beperktere afbakening van deze groep ertoe zou leiden dat
de regeling als minder knellend zou worden ervaren. Daarbij past naar ons
oordeel wel de kanttekening dat een ander criterium waarin objectieve kenmerken
worden gebruikt – wij denken hierbij bijvoorbeeld aan een huishouden-criterium
dat in het oorspronkelijke wetsvoorstel uitgangspunt was bij de regeling in
artikel 3.4.1.2 voor terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen aan
gelieerde ondernemers – evenzeer fricties oproept. Een criterium dat
uitgaat van een materiële benadering van het begrip samenwerkende groep,
roept daarentegen weer rechtsonzekerheid in het leven. Wij beschouwen de aanstaande
gedachtewisseling met de kamer als een goede gelegenheid om deze materie nader
gezamenlijk te bekijken.De vrees van deze leden dat de reputatie van de belastingdienst als zakelijk
handelend en tegelijkertijd redelijk optredend uitvoerder van de belastingwetgeving
door deze regeling zou kunnen worden geschaad, delen wij niet. Wij verwachten
eerder dat juist een regeling als deze waarin enkele dynamische begrippen
zijn opgenomen, ruimte geeft om aan de oude lijfspreuk van deze dienst invulling
te blijven geven.Het vervallen van de bijzondere tarieven in de winstsfeer is voor de leden
van de VVD-fractie aanleiding voor een aantal vragen en kanttekeningen. Hierin
kunnen wij ons verplaatsen, gezien de omslag op dit punt ten opzichte van
het huidige regime. Aan het onderhavige wetsvoorstel ligt een totale herijking
van de inkomstenbelasting ten grondslag. Daarbij zijn ook de bijzondere tarieven
heroverwogen. De bijzondere tarieven hebben als doel een tegemoetkoming te
verlenen voor een eventueel progressienadeel. Dit nadeel kan ontstaan doordat
de winst technisch aan een bepaald jaar wordt toegerekend, terwijl deze eigenlijk
op verschillende jaren betrekking heeft. Gezien de algehele tariefverlaging
neemt het progressienadeel echter af. Verder kan de middelingsregeling, waarvan
de reikwijdte in verband met het vervallen van de bijzondere tarieven overigens
wordt verruimd, bij wisselende inkomensniveaus reeds tot een matiging van
de progressie in het tarief leiden. Met de afschaffing van de bijzondere tarieven
wordt een overlap van twee regelingen met dezelfde achtergrond voorkomen.De afschaffing van de bijzondere tarieven is ook onderwerp geweest van
het overleg met de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (VNO/NCW, MKB-Nederland
en LTO Nederland) over het ondernemerspakket. Daarbij is gezamenlijk geconcludeerd
dat de middelen die beschikbaar zijn voor ondernemers, beter kunnen worden
gebruikt voor regelingen gericht op het voortbestaan en de versterking van
het ondernemerschap. De lastenverzwaring door het vervallen van bijzondere
tarieven staat derhalve tegenover deze nieuwe, op de continuering en de versterking
van het ondernemerschap gerichte, maatregelen. Handhaving van de bijzondere
tarieven bij staking van de onderneming zal derhalve in beginsel
tot een wijziging van het ondernemerspakket 21e eeuw leiden. Ditzelfde
geldt in geval van introductie van één enkel bijzonder tarief
van 30% – de leden van de VVD-fractie vragen hiernaar – dat 555
mln per jaar zou kosten.De leden van de VVD-fractie menen dat nu stille reserves binnen de winstsfeer
veelal ontstaan door inflatoire waardestijgingen en buiten de winstsfeer de
waardestijging van onroerende zaken en andere zaken en rechten onbelast wordt
gelaten, er reden is om binnen de winstsfeer een bijzonder tarief toe te passen.
Buiten de winstsfeer wordt echter ook rekening gehouden met waardestijgingen,
namelijk bij het resultaat uit overige werkzaamheden en winst uit aanmerkelijk
belang. Verder heeft ten aanzien van de fiscale behandeling van privé-vermogensbestanddelen
juist een omslag plaatsgevonden. Onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 zijn reguliere opbrengsten van privé-vermogensbestanddelen wel,
maar de vermogenswinsten van dergelijke vermogensbestanddelen niet belast.
Als gevolg hiervan worden zoveel mogelijk vermogensrendementen in de vorm
van een onbelaste vermogensgroei aangeboden. Om dit te voorkomen, is gekozen
voor een systeem waarbij inkomen uit sparen en beleggen forfaitair wordt bepaald.Daar komt bij dat bij de staking van een onderneming de doorschuiffaciliteit
(die in het kader van het ondernemerspakket 21e eeuw zal worden
verruimd), de stakingslijfrente, de middelingsregeling, alsmede bij staking
door overlijden de 60%-waardering van de bedrijfswoning waarin de achtergebleven
partner blijft wonen, reeds een voorziening kunnen bieden. Verder herinneren
wij eraan dat wij tijdens de behandeling in de Tweede Kamer, naar aanleiding
van de hiervoor genoemde amendementen van de kamerleden Reitsma en Van der
Vlies, hebben toegezegd dat wij zullen bezien of er iets kan worden gedaan
voor de oudere ondernemer die in het verleden een bescheiden inkomen had en
vervolgens staakt. Inmiddels is over dit onderwerp overleg met vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven gevoerd. Daarbij is gebleken dat in de praktijk meer
behoefte lijkt te bestaan aan een betalingsregeling voor de bij staking verschuldigde
belasting over de meerwaarde van de bedrijfswoning. Deze belasting kan tot
betalingsproblemen leiden indien de ex-ondernemer in de ondernemingswoning
blijft wonen. Daarom gaan onze gedachten uit naar een dergelijke betalingsregeling
in plaats van een aanvullende stakingsaftrek voor oudere ondernemers met een
bescheiden inkomen. Ook deze maatregel biedt een faciliteit bij staking.Indien deze voorzieningen geen of onvoldoende soelaas bieden, kan het
vervallen van de bijzondere tarieven in individuele gevallen een lastenverzwaring
betekenen. Dit is echter – zoals hiervoor is aangegeven – onderdeel
geweest van een politieke afweging die in samenspraak met de vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven is gemaakt.De leden van de VVD-fractie merken op dat het vervallen van de bijzondere
tarieven tot rechtsonzekerheid leidt. Wij vinden – met deze leden –
rechtszekerheid belangrijk voor het economische verkeer. In dit specifieke
geval kunnen wij ons echter minder gemakkelijk voorstellen dat een ondernemer
bij het maken van zijn ondernemingsplan rekening zou moeten houden met bijvoorbeeld
het bestaan van een bijzonder tarief bij staking door overlijden.De leden van de VVD-fractie suggereren dat het vervallen van de bijzondere
tarieven in de belastingwetenschap kan worden gezien als een aantasting van
het rechtskarakter van het belastingrecht. Om die reden zou het algemene tarief
een politieke keuze zou zijn, maar het bijzondere tarief vooral een kwestie
van wetenschap. Deze gedachte onderschrijven wij niet. Uiteindelijk gaat het
zowel bij de grondslagen als bij de tarieven voor de belastingheffing naar
ons oordeel om een politieke afweging. Door het afschaffen van de bijzondere tarieven wordt – anders dan
de leden van de VVD-fractie veronderstellen – een vereenvoudiging bereikt.
Zo is bijvoorbeeld het onderscheid tussen stakingswinst en jaarwinst, dat
in de praktijk tot discussie en uitvoeringslasten kan leiden, voor de tarieven
niet langer van belang.De leden van de VVD-fractie menen dat de afschaffing van het bijzondere
tarief voor uitkeringen ineens bij invaliditeit of overlijden tengevolge van
een ongeval, er in het algemeen toe zullen leiden dat deze uitkeringen in
het vervolg onbelast zullen zijn. Het bestaan van het bijzondere tarief van
20 procent zou in het verleden een heel sterk argument geweest zijn voor belastingheffing.
Als het bijzondere tarief wordt afgeschaft, zou weer kunnen worden teruggekeerd
naar het fiscale beginsel dat de vergoeding die staat tegenover de aantasting
van het lichaam niet tot het inkomen kan worden gerekend. Dit geldt zelfs
als de vergoeding afkomstig is van de werkgever.In zijn arrest van 29 juni 1983, BNB 1984/2 – waarnaar deze leden
verwijzen – oordeelde de Hoge Raad: «dat door een werkgever op
grond van diens aansprakelijkheid voor een aan zijn werknemer overkomen ongeval
aan deze werknemer betaalde vergoedingen voor immateriële schade en verlies
uit arbeidskracht – behoudens bijzondere omstandigheden, zoals bepaalde
afspraken in de arbeidsovereenkomst, waaromtrent te dezen echter niets is
vastgesteld – niet zo zeer hun grond vinden in de dienstbetrekking dat
zij als daaruit genoten voordeel moet worden aangemerkt».Deze jurisprudentie betreffende smartegeld van de werkgever die onder
het huidige regime van toepassing is, zal ook in het nieuwe regime blijven
gelden ook al zijn dan de bijzondere tarieven vervallen. Het vervallen van
de bijzondere tarieven heeft derhalve geen invloed op de reikwijdte van deze
jurisprudentie en zal er naar onze mening niet toe leiden dat uitkeringen
ineens bij overlijden of invaliditeit ten gevolge van een ongeval voortaan
onbelast zullen zijn. De visie van deze leden dat het bestaan van het bijzondere
tarief van 20% in het verleden een heel sterk argument geweest zou zijn voor
belastingheffing, zou betekenen dat belastingplichtigen in het huidige stelsel
een 20%-heffing accepteren, waar uitkeringen wegens smartegeld – met
een beroep op de jurisprudentie – belastingvrij zouden zijn. Wij kunnen
ons de consequentie van het standpunt van deze leden echter niet voorstellen.De leden van de PvdA-fractie vragen of er een rekenvoorbeeld gegeven kan
worden van de effecten (inclusief middeling) van het vervallen van het bijzondere
tarief voor een werknemer met een jaarsalaris van f 55 000 die een
eenmalige invaliditeitsuitkering krijgt ter hoogte van een jaarsalaris. Zij
vragen meer specifiek hoe hoog het te verzekeren bedrag zou moeten zijn om
in de situatie zonder bijzondere tarieven hetzelfde bedrag te genereren als
in de situatie met bijzondere tarieven.Om in dit voorbeeld netto hetzelfde bedrag te genereren zou het verzekerde
bedrag circa f 72 000 moeten bedragen1.
Dit zal een beperkte verhoging met zich meebrengen van de premie van de ongevallenverzekering.De leden van de PvdA-fractie vragen tevens hoe bij een vergoeding van
de werkgever voor een dergelijke verzekering het onderscheid wordt aangebracht
tussen een onbelaste vergoeding (indien de verzekering ziet op een ongeval
in relatie tot de arbeid) en een belaste vergoeding (de verzekering ziet op
een ongeval in het algemeen) in geval van werksituaties in de 24-uurseconomie. In de 24-uurseconomie bestaat evenzeer als nu onderscheid tussen de privé-
en de arbeidssituatie, zodat de eerder in de Memorie van Antwoord gegeven
splitsing van premies ook in die situatie van toepassing is. Dat houdt in
dat de premie onbelast kan worden vergoed indien de uitkering uitsluitend
betrekking heeft op ongevallen in de arbeidssituatie (de uitkering is dan
belast in box 1) terwijl in gemengde situaties geen belastingvrije vergoeding
mogelijk is, maar de latere kapitaalsuitkering buiten de loonsfeer valt. Indien
de vergoeding voor een verzekering voor de loonbelasting tot de belaste loonbestanddelen
behoort, zal deze ook loon vormen voor de berekening van de premies sociale
verzekering.De PvdA-fractie vraagt of in overleg met Divosa inmiddels duidelijk is
geworden op welke wijze bij de uitvoering van de bijstandswet rekening wordt
gehouden met de heffingskortingen en wat dit voor de werkzaamheden van de
gemeenten betekent. Zij vragen of de wijzigingen op tijd kunnen worden ingevoerd
in verband met de invoeringstermijn van 6 maanden waaraan het kabinet is gehouden
bij wijzigingen met grote administratieve gevolgen voor de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie.
Zij wijzen op de aanpassing van computerprogramma's waarmee pas een begin
kan worden gemaakt als voldoende helderheid is. Ten slotte vragen deze leden
naar het draaiboek voor deze operatie, de kosten daarvan en of deze worden
gecompenseerd.Inmiddels is de vormgeving vastgesteld van de wijze waarop met de heffingskortingen
rekening wordt gehouden bij de belastingheffing over bijstandsuitkeringen.
Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over de vraag welke heffingskortingen
bij de vaststelling van de netto bijstandsuitkering zullen worden vrijgelaten
en welke heffingskortingen tot de middelen worden gerekend. De besluitvorming
hierover, die een zaak is van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
zal in latere wetgeving worden neergelegd. Zowel bij de vormgeving als bij
de uitwerking zijn Divosa, VNG en gemeenten betrokken. Bij de belastingheffing
over bijstandsuitkeringen zal rekening worden gehouden met de algemene heffingskorting
voor zover die – bij samenloop van bijstand en loon – niet is
benut bij de inhouding op het loon. Naar verwachting zal de invoeringstermijn
van 6 maanden gehaald worden. De Belastingdienst zal meewerken aan de voor
de uitvoering benodigde software. In het draai- boek is voorzien in een handboek
van Divosa en gezamenlijke voorlich- tingsbijeenkomsten voor gemeenten en
belastingdienst vanaf september 2000. De kosten van deze operatie en de wijze
van compensatie zijn op dit moment nog niet bekend.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen of de regering bereid
is de gevallen waarin de optie om als twee alleenstaanden te worden behandeld,
de voordeligste is, tot het uiterste te beperken, nu gehuwden en geregistreerde
partners deze keuze niet hebben.Vooraf merken wij op dat het opteren voor het fiscale partnerschap inhoudt
dat men kiest voor alle voor- en nadelen die de wet aan het partner zijn verbindt.
Kiest men niet voor het fiscale partnerschap om bijvoorbeeld de meetrekregeling
te ontlopen – deze leden noemen dit voorbeeld – dan heeft dat
als consequentie dat men niet in aanmerking komt voor alle voordelen die de
wet overigens aan het partnerschap verbindt. Wellicht zou in de toekomst de
keuze om voor de inkomstenbelasting als twee alleenstaanden te worden behandeld
ook gevolgen kunnen hebben voor het successierecht. Wij merken in dit kader
op dat wij reeds hebben toegezegd de formulering van de familiegroep –
inclusief die van het partnerschap – nog eens te zullen bekijken om
binnen de wet tot een grotere eenvormigheid te komen waar dat mogelijk is.
Wij willen deze leden verder toezeggen om bij de evaluatie van de Wet inkomstenbelasting 2001 (hoofdstuk 3, artikel IA, van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting
2001) afzonderlijk aandacht te besteden aan de partnerregeling, waaronder
de keuze mogelijkheid voor ongehuwd samenwonenden, en de toerekening van inkomensbestanddelen
tussen partners.3. INKOMEN UIT WERK EN WONING3.1 Ondernemerschap en economische dynamiek3.1.1 AlgemeenIn de memorie van antwoord is op verzoek van de leden van de PvdA- en
de CDA-fractie ingegaan op de fiscale gevolgen van de situatie dat een voormalige
boer grond verpacht aan zijn zoon ten behoeve van diens landbouwonderneming.
Tevens is ingegaan op de fiscale gevolgen ingeval een (onder huwelijkse voorwaarden
getrouwde) boer landbouwgrond verpacht aan haar echtgenoot. Daarbij is aangegeven
dat de landbouwvrijstelling in deze situaties niet van toepassing is, omdat
deze slechts is bedoeld voor landbouwbedrijven. Het verpachten van grond aan
een landbouwbedrijf vormt zelf geen landbouwbedrijf. Verder is in de memorie
van antwoord vermeld dat de landbouwvrijstelling wel van toepassing blijft
indien de voormalige boer als medegerechtigde betrokken blijft bij het landbouwbedrijf
van zijn zoon. De leden van de PvdA-fractie komen hierop terug. Zij hebben
de indruk dat de meesleep- en meetrekregeling in combinatie met het niet van
toepassing zijn van de landbouwvrijstelling vergaande gevolgen kan hebben.Wij merken op dat de waardestijging van de landbouwgrond van de voormalige
boer in de regel grotendeels zal zijn vrijgesteld. De boer kan namelijk bij
de staking van zijn onderneming, evenals onder het regime van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964, gebruik maken van de landbouwvrijstelling. De landbouwgrond
wordt vervolgens voor de toepassing van het regime resultaat uit overige werkzaamheden
op de waarde in het economische verkeer gewaardeerd. Dit betekent dat de volledige
waardestijging van de landbouwgrond die voorafgaand aan de staking is ontstaan,
onbelast blijft. Slechts de waardestijging die in de periode dat de grond
tijdelijk wordt verpacht (dus na de staking) ontstaat, wordt in de belastingheffing
betrokken. De situatie van deze voormalige boer die in deze periode landbouwgrond
verpacht aan zijn zoon is niet anders dan die van een ex-ondernemer die een
bedrijfsterrein aan zijn zoon verpacht. In die laatste situatie bestaat ook
geen recht op een vrijstelling.3.1.3 Fiscale begeleiding fusie en splitsingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
onze overwegingen waarom de voorstellen en aanpassingen van de doorschuiffaciliteit
bij aandelenfusie, juridische fusie en juridische splitsing niet in strijd
zijn met de fusierichtlijn en met het arrest Leur-Bloem. Naar het oordeel
van deze leden vindt door opname van het bewijsvermoeden in de wettekst de
facto een omkering van de bewijslast plaats waardoor het uiteindelijk toch
weer op de belastingplichtige aankomt om te bewijzen dat hij onschuldig is.
Dit oordeel delen wij niet. De bewijslast dat de aandelenfusie in overwegende
mate is gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing ligt in
eerste instantie bij de inspecteur. De richtlijn biedt de mogelijkheid om
daarbij het ontbreken van een zakelijk motief voor een (voorgenomen) aandelenruil,
juridische fusie of juridische splitsing als bewijsvermoeden te hanteren.
Van die mogelijkheid is gebruik gemaakt in de voorgestelde wettekst. Het is
aan de inspecteur om het ontbreken van een zakelijk motief voor een (voorgenomen)
aandelenruil, juridische fusie of juridische splitsing aannemelijk te maken.
Als hij daarin slaagt, heeft de belastingplichtige vervolgens de mogelijkheid
om op zijn beurt aannemelijk te maken dat het ontgaan of uitstellen van belasting
niet het hoofddoel of één van de hoofddoelen van de (voorgenomen)
rechtshandeling is.Voorts voeren deze leden aan dat in de wettekst toch weer via de achterdeur
de materiële fusie-eis wordt ingevoerd door te spreken van de «actieve
werkzaamheden van de bij de fusie betrokken rechtspersonen», terwijl
Leur-Bloem dit nu juist integraal afwijst; een aandelenfusie met een pure
holding is volgens deze leden toegestaan, ook als daar geen materiële
onderneming in zit.Onder het huidige artikel 14b van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
is vereist dat de vennootschap die de aandelen verwerft een materiële
onderneming drijft en dat de onderneming van de verwervende en de ingebrachte
vennootschap duurzaam in een eenheid worden samengebracht. Het Hof heeft in
de zaak Leur/Bloem geoordeeld dat het opnemen van dergelijke algemene vereisten
om de faciliteit te verkrijgen in strijd is met de richtlijn omdat buiten
die situatie altijd misbruik wordt verondersteld. In de voorgestelde wettelijke
bepaling is het hiervoor genoemde vereiste vervallen; iedere fusie moet op
zijn eigen feiten en omstandigheden worden beoordeeld. Wij menen dan ook dat
geen sprake is van het via de achterdeur weer invoeren van de materiële
fusie-eis. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, is in navolging
van de richtlijn een aantal objectieve omstandigheden in de wettekst genoemd
waarbij ervan wordt uitgegaan – het betreft hier een door belastingplichtige
weerlegbaar vermoeden – dat de rechtshandeling is gericht op het ontgaan
of uitstellen van belastingheffing. Het betreft de situaties dat de rechtshandeling
niet is ingegeven door zakelijke overwegingen zoals bij voorbeeld herstructurering
of rationalisering van actieve werkzaamheden. Waar in de richtlijn de term
activiteiten is gehanteerd, is deze in de wettekst vertaald naar actieve werkzaamheden.
Onder actieve werkzaamheden kunnen ook vallen de werkzaamheden die worden
verricht door een houdstermaatschappij.Naar aanleiding van de vraag van deze leden waarom de term belastingontwijking
in de Richtlijn niet zonder meer toepasbaar is in de Nederlandse belastingwetgeving,
merken wij allereerst op dat, indien gekozen zou zijn voor het opnemen van
de term belastingontwijking in de wettelijke bepalingen in plaats van de vertaling
daarvan met «ontgaan of uitstellen van belastingheffing», in de
memorie van toelichting had moeten worden aangegeven hoe naar ons oordeel
de term belastingontwijking moet worden uitgelegd. In dat geval zou in de
toelichting zijn vermeld dat de term belastingontwijking niet alleen ziet
op het ontgaan van belastingheffing maar ook op het uitstellen van belastingheffing.
Indien belastinguitstel niet onder het begrip belastingontwijking zou vallen,
dan zou het voor de belastingplichtige immers mogelijk zijn om een belaste
verkoop van vermogensbestanddelen door middel van een fusie of splitsing in
combinatie met de deelnemingsvrijstelling om te zetten in een onbelaste koerswinst
op aandelen. Dit ongeacht de vraag of sprake is van wijzigingen in de juridische
structuur die bijdragen aan de bedrijfsvoering, expansie en dergelijke van
de betrokken ondernemingen. Naar ons oordeel is het niet de bedoeling van
de richtlijn een dergelijke handelwijze mogelijk te maken. Prof. dr. T. Blokland,
Aspecten van het ontgaan van (aanmerkelijkbelang)belasting, Weekblad 2000/6379,
acht het onzeker of het beogen van uitstel van heffing valt onder het begrip
belas- tingfraude of -ontwijking als bedoeld in de fusierichtlijn. Wij voelen
ons in onze opvatting echter gesteund door mr. dr. P.G.H. Albert en prof.
dr. J.A.G. van der Geld. In zijn noot (Fed 2000/65) bij het arrest van 1 decem-
ber 1999, nr. 34 217, betoogt Albert dat het verschil tussen belastingafstel en -uitstel slechts gradueel is en dat het te ver zou gaan louter
de eerste vorm als belastingontwijking in de zin van de Fusierichtlijn aan
te merken. Van der Geld sluit zich in zijn noot in BNB 2000/111, met enige
nuancering, bij deze opvatting aan.3.2 Inkomsten uit arbeid.3.2.1 ArbeidskostenDe leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen waar een werknemer
naar toe moet die een geding om een arbeidsconflict verliest en in zijn cao
geen collectieve rechtsbijstandverzekering heeft. Hieraan wordt de vraag verbonden
of het risico van de kosten niet velen van het voeren van een proces zal afhouden.Wij erkennen dat een werknemer het risico loopt dat hij de kosten van
een door hem verloren arbeidsgeding onder de door de leden geschetste omstandigheden
geheel of gedeeltelijk zelf moet dragen. Bij het zoeken naar oplossingen van
een arbeidsconflict zal de kans op winst of verlies en het door de leden bedoelde
risico door de werknemer moeten worden gewogen, en tijdige advisering kan
hem daarbij helpen. In dat verband kan een vakorganisatie of een particuliere
rechtsbijstandsverzekering een belangrijke rol spelen. Wij verwachten niet
dat de afwegingen van individuele werknemers van hun kans op winst of verlies
bij een arbeidsgeding onder de belastingherziening 2001 wezenlijk zal verschuiven.De leden van de RPF/GPV-fractie vragen of de werkgever gedwongen kan worden
alle vergoedingen toe te kennen die de wet op de loonbelasting hem toestaat,
en zo niet, of de bereidheid daartoe niet zal variëren met de krapte
op de arbeidsmarkt.Zoals de leden reeds lijken te veronderstellen, kan een werkgever niet
worden gedwongen alle vergoedingen toe te kennen die de Wet op de loonbelasting
toestaat. Wel mag er van worden uitgegaan dat tussen werknemers en werkgevers
gesproken zal worden over de aard en hoogte van onkostenvergoedingen in het
licht van de per 1 januari 2001 gewijzigde fiscale situatie en dat werkgever
en werknemers tot redelijke oplossingen zullen komen. De arbeidsmarktsituatie
is ook van invloed op de ontwikkeling van de loonkosten met inbegrip van de
onkostenvergoedingen, zij het dat de onkostenvergoedingen nooit boven de werkelijke
kosten kunnen uitstijgen. Wij merken op dat wij in de memorie van antwoord
niet hebben betoogd dat de hoogte van de niet door de werkgever vergoede arbeidskosten
gelijke tred houdt met het loon, deze leden vragen daarnaar.De leden van de RPF/GPV-fractie vragen welk effect de bewindslieden voorzien
op bijvoorbeeld de begroting van onderwijs, cultuur en wetenschappen, indien
schoolbesturen alle kosten die de wet toestaat, aan hun docenten gaan vergoeden
en daarvoor van het rijk verhoging van hun budget vragen.Het is niet objectief vast te stellen welke soort of tot welke hoogte
kosten die docenten maken, binnen de huidige wettelijke kaders wel vergoed
zouden kunnen worden maar door schoolbesturen om welke reden dan ook niet
worden vergoed. De fiscaliteit stelt immers geen norm, maar bepaalt slechts
tot welke grens het verstrekken van een vergoeding onbelast kan plaatshebben.
Het is daarom niet mogelijk te berekenen hoe groot de «meerruimte»
is die het zelfdragend stelsel van vergoedingen en verstrekkingen in deze
specifieke situatie aan de schoolbesturen zou bieden. Wij hanteren overigens
als uitgangspunt dat eventuele verhogingen van budgetten, welke
oorzaak daaraan dan ook ten grondslag ligt, uit de beschikbare budgetten zal
worden gefinancierd.3.2.2 Resultaat uit overige werkzaamhedenDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd om een grondige analyse van
de verhouding van de bepalingen inzake het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen
tot het gelijkheidsbeginsel aan de hand van de door de Hoge Raad in zijn arresten
ontwikkelde toetsingsmethode. In hoofdstuk twee van deze nota over de vormgeving
heeft de gevraagde analyse plaatsgevonden naar aanleiding van een vraag van
de VVD-fractie.De leden van de CDA-fractie leiden uit de memorie van antwoord af dat
de reden voor het als het resultaat uit een werkzaamheid aanmerken van de
terbeschikkingstelling van een pand door een directeur-grootaandeelhouder
aan de eigen BV is gelegen in het ontbreken van een natuurlijk evenwicht tussen
de behandeling van de aftrek van de huurpenningen bij de vennootschap in relatie
tot de belastingheffing over diezelfde vergoeding bij de directeur-grootaandeelhouder.
Deze leden menen dat evenzeer zou kunnen worden betoogd dat een dergelijk
evenwicht wel bestaat, doordat tegenover de aftrek bij de vennootschap staat
dat voor de toepassing van de vermogensrendementsheffing geen aftrek van kosten
plaats kan vinden. In dat geval zou de regeling niet nodig zijn, hetgeen in
de ogen van deze leden ook zou bijdragen aan een vermindering van de uitvoeringslasten.De redenen voor het als (het resultaat van) een werkzaamheid aanmerken
van de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen door een directeur-grootaandeelhouder
zijn, zoals wij ook in de memorie van antwoord hebben opgemerkt, tweeërlei.
Enerzijds is beoogd de parallel tussen de IB-ondernemer en de directeur-grootaandeelhouder
te versterken. De maatregel leidt ertoe dat het verschil tussen een IB-ondernemer
die een vermogensbestanddeel tot zijn ondernemingsvermogen rekent en een aanmerkelijkbelanghouder
die de mogelijkheid heeft hetzelfde vermogensbestanddeel niet in te brengen
in zijn BV, wordt verkleind. Anderzijds is inderdaad beoogd een evenwicht
te creëren tussen de aftrek van de vergoeding en de heffing over de opbrengsten
in situaties waarin sprake is van gelieerde partijen. Dit evenwicht heeft
echter niet alleen betrekking op de netto-gevolgen van aftrek enerzijds en
heffing anderzijds. Zonder de voorgestelde maatregel zou het immers zeer aantrekkelijk
worden gebruiksvergoedingen zoals rente en huur te betalen waarbij de bovengrens
van de zakelijke hoogte van een dergelijke vergoeding wordt opgezocht. Dit
zou naar verwachting tot een aanzienlijke hoeveelheid discussies leiden die
voor bij de uitvoering betrokken partijen nadelig zouden zijn. De voorgestelde
regeling voorkomt deze discussie in belangrijke mate. Naar ons oordeel wordt
aldus een bijdrage geleverd aan het voorkomen van uitvoeringsproblemen. Voorts
menen wij dat de vraag of het door deze leden veronderstelde evenwicht inderdaad
optreedt, onder andere afhankelijk is van de omvang van de niet aftrekbare
kosten. De niet-aftrekbaarheid van het verschil tussen bruto- en netto-rendement
voor de belegger heeft daarbij geen relatie met de aftrekbaarheid bij de gebruiker
van het vermogensbestanddeel. Daarbij is tevens van belang dat bij het bepalen
van de grondslag van de vermogensrendementsheffing rekening wordt gehouden
met eventuele financieringsschulden. Aldus wordt feitelijk wel degelijk rekening
gehouden met de betaalde rente. Het standpunt van deze leden dat ook in dergelijke
gelieerde verhoudingen geen aanleiding bestaat tot het opnemen van de regeling
in de artikelen 3.4.1.2 en 3.4.1.2 doordat de niet-aftrekbaarheid van rente
en kosten bij de berekening van het forfaitaire rendement leidt
tot een voldoende evenwicht, kunnen wij dan ook niet onderschrijven.De leden van de fractie van het CDA stellen dat indien de directeur-grootaandeelhouder
in feite als ondernemer wordt behandeld, het zou passen hem ook de ondernemersfaciliteiten
(zoals de zelfstandigenaftrek) te verlenen. Daarbij merken deze leden op dat
de commandite nog investeringsgerelateerde faciliteiten krijgt, zoals de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
en de willekeurige afschrijving. Op de vergelijking tussen de IB-ondernemer
met de directeur-grootaandeelhouder is hiervoor inge- gaan. Aangegeven is
dat bij de herziening van het aanmerkelijkbelangregime gekozen is de parallel
tussen de IB-ondernemer en de directeur-grootaandeelhouder te versterken en
dat deze lijn in het thans voorliggende wetsvoorstel wordt voortgezet. Een
pleidooi voor gelijkschakeling tussen de IB-ondernemer en de daarvoor in aanmerking
komende directeur-grootaandeelhouders komt dicht in de buurt van een onder-
nemerswinstbelasting. Deze gedachten liggen echter niet ten grondslag aan
dit wetsvoorstel, zoals in bijlage III van de nota «Belastingen in de
21e eeuw: een verkenning» uiteen gezet is. Dit laat onverlet
dat het onderhavige wetsvoorstel elementen bevat die een bijdrage kunnen zijn
in de ontwikkeling richting een dergelijke benadering. Het uitlichten van
een enkel onderdeel doet naar onze mening geen recht aan de breedte van deze
problematiek.In aanvulling op deze meer algemene opmerkingen, valt ten aanzien van
de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek en de willekeurige afschrijving meer
specifiek als volgt te antwoorden. Binnen het regime van de belastbare winst
uit onderneming kunnen gerechtigden tot het vermogen van een onderneming in
aanmerking komen voor deze ondernemingsfaciliteiten. Deze faciliteiten zijn
niet van toepassing binnen het belastbaar resultaat uit een werkzaamheid aangezien
bij een werkzaamheid, zoals van een belastingplichtige die met loon vergelijkbare
inkomsten geniet maar niet in dienstbetrekking is, bijvoorbeeld het element
van een duurzame organisatie ontbreekt of onvoldoende betekenis heeft. Bij
het als een werkzaamheid aanmerken van de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
hebben we, gegeven de omstandigheden, deze aanpak gecontinueerd.In het oorspronkelijke wetsvoorstel dat op 14 september 1999 aan de Tweede
Kamer is aangeboden, is in artikel 3.4.1.2 al een meesleep- en meetrekregeling
opgenomen voor vermogensbestanddelen die ter beschikking worden gesteld. In
het regime belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang is op dat moment al
eveneens een specifieke meesleep- en meetrekregeling opgenomen. De stelling
van de leden van de CDA-fractie dat het een last minute introductie van een
vermogenswinstbelasting betreft onderschrijven wij derhalve niet. Op het punt
dat de regeling op gespannen voet zou staan met het gelijkheidsbeginsel is
hiervoor reeds ingegaan.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het kabinetsbeleid gericht
is tegen directeur-grootaandeelhouders. Zij vragen zich af waarom niet is
gekozen voor de meer voor de hand liggende oplossing om ter beschikking gestelde
vermogensbestanddelen tot de grondslag van box III te rekenen. Deze leden
menen dat niet goed uit te leggen valt waarom er een fundamenteel verschil
in behandeling zou dienen te zijn indien een belastingplichtige twee gelijkwaardige
vermogensbestanddelen verhuurt aan een onafhankelijke derde respectievelijk
de «eigen» B.V.Wij betreuren het dat bij de leden van de CDA-fractie de indruk is ontstaan
dat de laatste jaren sprake zou zijn van een beleid dat gericht is tegen directeur-grootaandeelhouders.
Zoals wij ook in de memorie van antwoord hebben opgemerkt, erkennen
wij ten volle het belang van het midden- en kleinbedrijf voor de Nederlandse
economie en de rol van de BV daarin. De kwaliteit van het ondernemings- en
investeringsklimaat is dan ook een punt van voortdurende aandacht. Naar ons
oordeel komt het de flexibiliteit ten goede als het verschil in behandeling
wordt verkleind tussen ondernemers die een onderneming voor eigen rekening
drijven en ondernemers die de rechtsvorm van een B.V. gebruiken. De maatregel
past in deze ontwikkeling.Tegelijkertijd is de laatste jaren met kracht gewerkt
aan het ontmoedigen van ongewenste fiscale constructies. De maatregel waardoor
het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen aan de eigen B.V. wordt
aangemerkt als het behalen van een resultaat uit een werkzaamheid past naar
onze mening in het beleid om ongewenste fiscale constructies te voorkomen.
Indien dergelijke vermogensbestanddelen onverkort tot de grondslag van box
III gerekend zouden worden, zou een naar ons oordeel onbeheersbaar arbitrageproces
op gang komen.De mening van de leden van de CDA-fractie dat het verschil in behandeling
in de door hen geschetste casus niet valt uit te leggen, delen wij niet. Zoals
aangegeven is er naar ons oordeel eerder de noodzaak van een zoveel mogelijk
gelijke behandeling tussen een ondernemer die gebruik maakt van de rechtsvorm
van een BV enerzijds en de ondernemer die zijn onderneming voor eigen rekening
drijft anderzijds. Het door deze leden geschetste verschil bestaat sinds jaar
en dag voor de IB-ondernemer. Indien een IB-ondernemer twee panden heeft,
wordt het pand dat hij in zijn eigen onderneming gebruikt tot het ondernemingsvermogen
gerekend en worden onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
alle voor- en nadelen – waaronder boekwinsten en -verliezen –
van het ene pand tot het ondernemingsresultaat gerekend en dus bij hem belast.
Het andere pand, dat hij aan een derde verhuurt, wordt tot het privévermogen
gerekend. In het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 worden slechts
de zuivere inkomsten uit dit pand belast. Deze benadering verandert in het
regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 in essentie niet.Wij betreuren het dat bij de leden van de CDA-fractie de indruk is ontstaan
dat wij geen oog zouden hebben voor eventuele onrust die is ontstaan bij belastingplichtigen
die mogelijk te maken kunnen krijgen met de «meesleepregeling».
Daarbij speelt naar het oordeel van deze leden kennelijk mede een rol dat
sprake zou zijn van een op de valreep opgenomen regeling. Wij brengen in dit
verband in herinnering dat de meesleepregeling reeds bij de indiening van
het wetsvoorstel daarin was opgenomen. De wijziging in de vierde nota van
wijziging komt er in essentie op neer dat de regeling voor vermogensbestanddelen
die ter beschikking worden gesteld aan een tot een aanmerkelijk belang behorende
vennootschap die oorspronkelijk in Box II was opgenomen, is verplaatst naar
box I. De regeling voor vermogensbestanddelen die ter beschikking worden gesteld
aan de onderneming of een werkzaamheid van een gelieerde belastingplichtige
is in de loop van de Tweede-Kamerbehandeling ongewijzigd gebleven. Van een
last minute regeling is naar ons oordeel dan ook geen sprake.Wij zijn ons terdege bewust van het belang van fiscale regelgeving voor
de dynamiek van het bedrijfsleven, zowel in de zin dat deze regelgeving een
stimulans kan zijn die bijdraagt tot de verbetering van het ondernemersklimaat
als dat deze regelgeving waar mogelijk geen belemmering mag vormen voor die
dynamiek. Bij het vormgeven van fiscaal beleid – en dus in de eerste
plaats bij de wetgeving – dient dan ook een constante afweging te worden
gemaakt tussen de rol van dat beleid in de economische dynamiek en het belang
van de bewaking van de samenhang van het fiscale stelsel. Dit laatste –
en dat mag evenmin – uit het oog worden verloren, is op
lange termijn evenzeer van belang voor een gunstig ondernemers- en investeringsklimaat.
Wij hebben dan ook begrip voor de zorg van de leden van de CDA-fractie dat
de voorgestelde regeling voor de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan (de BV van) met de belastingplichtige verbonden ondernemers belemmerend
zou kunnen werken in de sfeer van financieringen van (startende) ondernemers
in de familiesfeer. In het kader van de hiervóór omschreven
afweging menen wij echter dat een adequaat resultaat is bereikt. Wij merken
daarbij overigens op dat wij de zorg van leden van de CDA-fractie op dit punt
niet delen doordat in de praktijk ten opzichte van de huidige situatie feitelijk
geen ingrijpende wijziging zal optreden.Dit alles laat onverlet dat sprake is van een zekere onrust onder belastingplichtigen
die mogelijk met de regeling te maken krijgen. Ook wij hebben daar door de
vele reacties die ons hebben bereikt, kennis van genomen. Wij hebben echter
de indruk dat deze onrust voor een deel mede is ontstaan door overhaaste reacties
waarbij men zich onvoldoende rekenschap heeft gegeven van het feit dat zowel
in de Eerste als de Tweede Kamer een open gedachtewisseling plaats moet kunnen
vinden, met de daarbij behorende aanpassingen lopende het proces. De afweging
bedrijfsmiddelen te verkopen en terug te huren of leasen is een ondernemersbeslissing
waarbij een afweging van een veelheid van factoren speelt. De fiscaliteit
is uiteraard één van die factoren. Welk gewicht iedere ondernemer
aan elk van die factoren – waaronder de fiscaliteit – toekent,
zal van geval tot geval verschillen. In hoeverre de voorgenomen verkoop van
een activum dient te worden gekwalificeerd als voortijdig is naar ons oordeel
dan ook enigszins arbitrair. Het oordeel dat sprake is van een ongewenste
ontwikkeling kunnen wij dan ook niet onderschrijven.De leden van de CDA-fractie zijn van oordeel dat de problematiek van de
regeling voor de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen aan gelieerde
partijen in de winstsfeer een nadere bezinning behoeft. Zij zijn van mening
dat de overheveling van deze regeling van box II naar box I schadelijk is
voor – met name – het midden- en kleinbedrijf. Zij verwachten
dat de regeling een zwakke schakel zal blijken in verband met de mogelijke
strijdigheid met het gelijkheidsbeginsel, mede omdat naar hun oordeel sprake
is van een geïsoleerde vermogenswinstbelasting in een stelsel waarin
is geopteerd voor een vermogensrendementsheffing.Wij betreuren het dat de leden van de CDA-fractie de wijzigingen in de
regeling voor het ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen aan een
gelieerde ondernemer of besloten vennootschap ervaren als schadelijk voor
het bedrijfsleven in het algemeen en het midden- en kleinbedrijf in het bijzonder.
Wij brengen in herinnering dat de door deze leden genoemde «verplaatsing»
van de regeling feitelijk heeft plaatsgevonden bij de tweede nota van wijziging
in samenhang met de verlaging van het aanmerkelijkbelangtarief van 30% naar
25%. De wijzigingen op het punt van deze regeling in de vierde nota van wijziging
hebben geen extra lastendruk veroorzaakt, doch betreffen een andere technische
vormgeving. Aldus is – alle maatregelen in onderlinge samenhang bezien –
sprake van een min of meer neutrale operatie ten opzichte van het oorspronkelijke
wetsvoorstel. Wij menen daarbij dat de Tweede Kamer, anders dan deze leden
stellen, gelet op de vele gestelde vragen en de door ons overgelegde informatie,
in staat is geweest de meesleepregeling voldoende te beoordelen. Zoals wij
ook op andere plaatsen hebben opgemerkt, leiden deze maatregelen er ook toe
dat de parallel ten opzichte van de belastingplichtigen die een onderneming
voor eigen rekening drijven, wordt versterkt. Van een geïsoleerde vermogenswinstbelasting
binnen het systeem van de vermogensrendementsheffing is in dit licht geen
sprake. Aangezien juist in het midden- en kleinbedrijf de keuze tussen
de rechtsvorm van de besloten vennootschap en het voor eigen rekening drijven
van een onderneming zoveel mogelijk fiscaal neutraal dient te zijn, verwachten
wij dat per saldo geen sprake is van een schadelijke maatregel. In ieder geval
zal de toegenomen neutraliteit van de rechtsvormkeuze – in samenhang
met de aangekondigde regeling voor een geruisloze terugkeer uit de BV-vorm –
naar verwachting ook als een vergroting van de flexibiliteit worden ervaren.De leden van de CDA-fractie veronderstellen dat de hiervóór
genoemde regeling voor de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan een gelieerde ondernemer strijdig is met het gelijkheidsbeginsel. Zoals
wij ook eerder hebben opgemerkt, delen wij deze bij deze leden levende vrees
niet. Dat laat onverlet dat een bezinning over de vraag of het – met
handhaving van de uitgangspunten – mogelijk is een oplossing te vinden
voor de als meest knellend ervaren aspecten van de regeling zinvol kan zijn.
Dit is een punt waarbij het wetsvoorstel technische aanpassingen wellicht,
zoals de leden van de CDA fractie ook zelf al aangaven, de gelegenheid biedt
om op basis voortschrijdend inzicht nader met u van gedachten te wisselen.De leden van de fractie van het CDA vragen naar de verhouding tussen de
opvatting dat een commanditair vennoot geen «echte ondernemer»
is terwijl bij een houder van een aanmerkelijk belang het ondernemerschap
steeds meer op de voorgrond wordt gesteld. Hierboven is reeds ingegaan op
de vormgeving en de wetssystematiek voor de terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen
aan verbonden personen. Daarbij is aangegeven dat beoogd is de parallel tussen
de IB-ondernemer en de directeur-grootaandeelhouder te versterken, maar dat
de verschillen tussen beide groepen te groot zijn om te kunnen spreken van
gelijke gevallen. In het onderhavige wetsvoorstel is met een nieuwe formulering
het fiscale ondernemersbegrip versterkt, waarbij beoogd is voortaan meer aan
te sluiten bij de economische en maatschappelijke werkelijkheid. Op grond
van artikel 3.2.1.2 wordt als ondernemer aangemerkt de belastingplichtige
voor rekening van wie een onderneming wordt gedreven en die rechtstreeks wordt
verbonden voor de verbintenissen betreffende die onderneming. Het vereiste
van rechtstreekse verbondenheid voor verbintenissen is opgenomen om tot uitdrukking
te brengen dat de «echte ondernemer» meer doet dan het ter beschikking
stellen van kapitaal aan een onderneming. Vereist is ook dat de belastingplichtige
tegenover zakelijke crediteuren aansprakelijk is voor de schulden betreffende
de onderneming en wel met hun gehele privé-vermogen. Een directeur-grootaandeelhouder
die daadwerkelijk in de onderneming actief is – in antwoord op een vraag
van de leden van de CDA-fractie – is in civielrechtelijke zin niet verbonden
voor verbintenissen betreffende de onderneming en is ook niet aansprakelijk
met zijn gehele privé-vermogen. In dat opzicht kwalificeert de directeur-grootaandeelhouder –
evenals bijvoorbeeld de commanditaire vennoot – niet als ondernemer
in de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001.Op de door de leden van de VVD-fractie in het hoofdstuk vormgeving gemaakte
opmerkingen over de meesleep- en meetrekregeling is aldaar afzonderlijk ingegaan.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat zij met name nog niet kunnen
instemmen met de meesleep- en meetrekregeling omdat zij de kring van familieleden
die in deze regeling kunnen worden betrokken te ruim achten. Zij vragen naar
een reactie op de column van professor Stevens in Weekblad 2000/6382.Wij betreuren het dat de leden van deze fractie nog niet kunnen instemmen
met de zogenoemde meesleep- en meetrekregeling. Gezien deoverige
reacties die ons van verschillende zijde hebben bereikt, kunnen wij ons echter
voorstellen dat de leden van deze fractie kritisch staan tegenover de omvang
van de groep van familieleden die op grond van deze regeling als gelieerde
personen worden aangemerkt. Ook de voorbeelden die deze leden in hun inbreng
voor het voorlopig verslag hebben opgenomen, geven dit reeds aan. Zoals wij
ook hebben geantwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie, strekt de
column van professor Stevens in het Weekblad fiscaal recht er met name toe
erop te wijzen dat de formele afbakening van de familiegroep met als uitgangspunt
dat de leden van deze groep geacht kunnen worden een samenwerkende groep te
vormen een spanning creëert in gevallen waarin binnen deze groep materieel
geen sprake is van samenwerking. Zoals wij ook elders in deze nota opmerken,
zijn wij ons van deze spanning bewust en hopen wij in het debat met uw Kamer
hier gezamenlijk ons inzicht in probleem en oplossingsalternatieven te kunnen
verbeteren.De leden van de PvdA-fractie wijzen eveneens opnieuw op de situatie van
een directeur-grootaandeelhouder die geconfronteerd wordt met een niet verrekenbaar
verlies uit aanmerkelijk belang. Zij vinden dat in die situatie een maal per
leven verliesverrekening over de boxen heen mogelijk zou moeten zijn. Voor
onze reactie verwijzen wij deze leden naar paragraaf 1.3 waar wij de
leden van de CDA-fractie op dezelfde vraag hebben geantwoord.3.2.3 LoonDe leden van de fractie van het CDA memoreren met betrekking tot de harmonisering
van het loonbegrip voor de loonbelasting en de werknemersverzekeringen het
antwoord van de regering in de MvA dat zij nog in afwachting is van het eindrapport
van de Werkgroep De Boer en dat zij naar aanleiding van het rapport van de
Werkgroep De Boer haar standpunt zal bepalen.Deze leden meenden dat de Werkgroep De Boer eerst is ingesteld na de Verkenning
en nadat de contouren voor de belastingherziening reeds waren vastgesteld.
Zij waren dan ook van mening dat het kabinet op andere gronden heeft besloten
deze harmonisatie niet in aanmerking te nemen. Dat neemt niet weg dat de leden
van de CDA- fractie de nieuwe inzet van de bewindslieden op prijs stellen
om op zo korte mogelijke termijn tot een zo volledig mogelijke coördinatie
en uniformering van heffingsloon, premieloon en uitkeringsloon te komen. In
dat verband zouden zij graag vernemen wat de huidige stand van zaken is met
name gezien publicaties in de pers dat sinds de benoeming van de voormalige
staatssecretaris van Financiën tot minister van Sociale Zaken een doorbraak
zou zijn bereikt in die zin dat de «uniformeringsoperatie» in
2001 wordt aangevangen en in 2002 moet zijn voltooid.De leden van de CDA-fractie memoreren een juiste volgtijdelijkheid. De
harmonisatie van de loonbegrippen was in de Verkenning echter nog niet zo
uitgekristalliseerd dat het opportuun werd geacht om dit mee te nemen bij
de herziening. Ook in het regeerakkoord is hier niets over opgenomen. Het
verheugt ons echter dat de leden van de CDA-fractie de nieuwe inzet om op
zo korte mogelijke termijn tot een zo volledig mogelijke coördinatie
en uniformering van heffingsloon, premieloon en uitkeringsloon te komen, op
prijs stellen. Zoals reeds eerder in deze nota vermeld is het rapport van
de Werkgroep De Boer op 18 april jl. aan de Minister van Economische zaken
aangeboden. Het kabinet zal hierover zo spoedig mogelijk een standpunt innemen.
De in de pers opgenomen opmerkingen van Minister Vermeend moeten dan ook worden
gezien in het licht van de eerder genoemde intentie van het kabinet om zo
snel mogelijk tot een zo volledig mogelijke coördinatie te komen. Of
de operatie met betrekking tot de coördinatie van de loonbegrippen
in 2002 kan zijn afgerond, is mede afhankelijk van de te kiezen oplossingen.Het gaat naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie niet aan de
afschaffing van de werkelijke-kostenaftrek uitsluitend te beargumenteren met
de overweging dat «het totaal aan voorziene maatregelen van de belastingherziening
2001 naar verwachting een positief effect op de werkgelegenheid zal hebben».
Volgens deze leden zou dan toch de vereenvoudigingsdoelstelling een betere
redengeving zijn geweest. Voorts zien de genoemde leden geen relatie tussen
de afschaffing van de werkelijke-kostenaftrek en het positieve effect op de
werkgelegenheid, en zij vragen dit effect te staven met berekeningen van het
Centraal Planbureau of anderszins. De leden van de CDA-fractie menen dat er
geen voldoende objectieve en redelijke rechtvaardiging is voor doorbreking
van de symmetriegedachte. Zij achten het juist bij het belastingrecht van
belang de zuiverheid van gevestigde begrippen zoals het inkomensbegrip zoveel
mogelijk te bewaren, zo niet te koesteren. Zeker indien deze begrippen niet
te kort doen aan de opzet van het nieuwe stelsel.Graag willen wij bij deze leden de indruk wegnemen dat wij van mening
zouden zijn dat de positieve effecten op de werkgelegenheid van het totaal
aan voorziene maatregelen van de belastingherziening 2001 «alleendragend»
zouden zijn voor de voorgestelde afschaffing van de werkelijke-kostenaftrek
bij looninkomsten. Zoals vermeld in de memorie van toelichting (blz. 20) is
bij de vormgeving van het nieuw belastingstelsel – dat toegesneden moet
zijn op veranderende maatschappelijke omstandigheden – gestreefd naar
een systeem dat wordt gekenmerkt door een optimale mix van brede, stabiele
grondslagen, een internationaal concurrerende tariefstructuur en relatief
eenvoudige regelgeving. Wij waren en zijn ons er van bewust dat het zoeken
naar het optimale stelsel altijd het zoeken is naar een compromis. Tegen de
achtergrond van deze overwegingen stellen wij in de memorie van toelichting
(blz. 22) dat grondslagverbreding en vereenvoudiging van het belastingstelsel
mede kunnen worden bereikt door het schrappen van een aantal aftrekposten,
waaronder de door de leden bedoelde werkelijke-kostenaftrek bij loon uit dienstbetrekking.
Bij het voorstel om deze aftrek af te schaffen moeten echter niet alleen de
beoogde grondslagverbreding, vereenvoudiging en aspecten van doelmatigheid
in aanmerking worden genomen. Er is immers meer gebeurd. Zoals in de memorie
van toelichting (blz. 29) is aangeduid, ware denkbaar geweest de beoogde grondslagverbreding
ook als argument te gebruiken om de mogelijkheid van onbelaste vergoedingen
en verstrekkingen door de werkgever uit te sluiten. Deze optie is dezerzijds
afgewezen uit een oogpunt van ongewenste verzwaring voor werkgevers van de
lastendruk op arbeid en vanwege bezwaren in de sfeer van de uitvoering voor
zowel werkgevers als belastingdienst. Tegen deze achtergrond is er voor gekozen
in de sfeer van de loonbelasting een zelfdragend stelsel van vrije vergoedingen
en verstrekkingen te creëren. Wij verwachten dat dit nieuwe stelsel,
dat overigens beter dan het huidige stelsel snel zal kunnen aansluiten op
maatschappelijke ontwikkelingen op dit terrein, voor de rechter en anderen
duidelijk zal maken dat de fiscale wetgever met de Belastingherziening 2001
een wijziging ten principale heeft aangebracht ten opzichte van de tot nog
toe in de inkomsten-uit-arbeidsfeer, grosso modo, geldende benadering van
aftrekposten en vergoedingen. Dat de wetgever daarmee ook afscheid neemt –
na al eerder afstand te hebben genomen – van een eventuele symmetriegedachte
moge duidelijk zijn. Dit is een keuze die de wetgever kan maken en waarbij
van belang is dat een werknemer die bepaalde kosten niet vergoed krijgt maar
die wel wil maken, niet gelijk is aan een werknemer die kosten wel vergoed
krijgt. Met betrekking tot de vraag van deze leden over de relatie tussen het
afschaffen van de werkelijkekostenaftrek en de werkgelegenheid merken wij
op, dat het afschaffen van deze aftrek geïsoleerd bezien niet tot positieve
gevolgen voor de werkgelegenheid leidt. De opbrengst van deze maatregel is,
als onderdeel van de gehele belastingherziening, echter aangewend voor tariefsverlaging
(inclusief de voorgestelde invoering van de arbeidskorting). Zoals uit de
berekeningen van het CPB volgt heeft dit laatste wel positieve effecten op
de werkgelegenheid. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat er geen afzonderlijke
berekening is gemaakt van de bijdrage aan deze effecten op de werkgelegenheid
van het afschaffen van de werkelijke-kostenaftrek in combinatie met het aanwenden
van de daarmee verbonden budgettaire opbrengst voor het verlagen van de tarieven.
Een dergelijke berekening zou ook niet mogelijk zijn, omdat de effecten te
bescheiden zijn om afzonderlijk meetbaar te kunnen zijn.De leden van CDA-fractie vragen om welke budgettaire bedragen het gaat
bij de werkelijke-kostenaftrek en wat de hoeveelheid posten is (in verhouding
tot het totaal aantal loonposten). Voor het vervallen van de aftrek van de
werkelijke-kostenaftrek is een budgettaire opbrengst van 0,45 miljard ingeboekt.
Er zijn circa 0,2 mln belastingplichtigen die onder het huidige stelsel gebruik
maken van de mogelijkheid om de werkelijke arbeidskosten in aftrek te brengen;
dat is derhalve circa 2% van alle belastingplichtigen met inkomsten uit arbeid.De leden van de CDA-fractie hebben in het voorlopige verslag een opmerking
gemaakt over «all-in» uitkeringen aan werknemers waaruit deze
zakelijk beroepskosten kunnen financieren. Bedoeld werd dat de werkgever een
volledig belaste loonbetaling doet aan de werknemer die vervolgens een kostenaftrek
in de IB claimt ten grote van de werkelijke beroepskosten. Dit zou door de
afschaffing van de symmetriegedachte niet meer mogelijk zijn en daarmee afbreuk
doen aan een van de instrumenten waarmee flexibele beloning zijn weg vindt
in de huidige praktijk.In de door de leden bedoelde situatie treedt inderdaad als gevolg van
de stelselherziening een verandering op. Net als in de huidige situatie zal
het brutoloon volledig worden belast, maar de aftrek van kosten zal voor de
werknemer komen te vervallen. Zou echter een deel van het brutoloon als oogmerk
hebben gemaakte kosten te vergoeden, dan staat het de werkgever vrij om een
deel van het brutoloon af te splitsen en als onkostenvergoeding te verstrekken.
Volgens de normale regels kan deze onkostenvergoeding dan onbelast blijven.
Wij geven dus graag toe dat de nieuwe wettelijke systematiek toepassing van
dit specifieke instrument van beloning minder voor de hand liggend maakt indien
er substantiële kosten in het geding zijn. Overigens merken wij op dat
aan de keuze voor vergoeding van kosten dan wel uitbetaling van loon ook aspecten
kleven als het meetellen voor de pensioengrondslag of inkomensafhankelijke
regelingen.De leden van de CDA-fractie verschillen met ons van mening over de betekenis
van het arrest van de Hoge Raad van 15 december 1999, nr 34 916, VN
2000, 5.20. In het arrest geeft de Hoge Raad volgens deze leden als hoofdregel
aan: indien in de IB-sfeer geen kostenaftrek bestaat dan kan in de loonbelastingsfeer
ook geen onbelaste vergoeding plaats- vinden en dan dus ook geen onbelaste
verstrekking in de loonbelastingsfeer. De leden menen dat de Hoge Raad een
«trio-vergelijking» maakt. In de spiegelbeeldsituatie geldt volgens
hen dan: indien in de loonbelastingsfeer een onbelaste verstrekking plaatsvindt,
dan ook in de loonbelastingsfeer een onbelaste vergoeding en dus ook in de
IB-sfeer een kostenaftrek. De leden zouden graag van de bewindslieden
vernemen of zij zich kunnen vinden in deze interpretatie.Zoals ook in de memorie van antwoord is vermeld, heeft de Hoge Raad in
genoemd arrest zijn oordeel uit 1995 bevestigd dat uit de wetsgeschiedenis
(van de Wet op de inkomstenbelasting 1964) niet blijkt dat de wetgever onderscheid
heeft willen maken tussen beperkte of genormeerde vergoedingen in geld enerzijds
en de daarmee corresponderende verstrekkingen in andere vorm anderzijds. De
stelling van belanghebbende dat wel een onderscheid zou moeten worden gemaakt
tussen bedoelde vergoedingen en verstrekkingen is daarom verworpen. De door
de leden van de CDA-fractie voorgestane interpretatie inhoudende dat de Hoge
Raad een «trio-vergelijking» maakt tussen kostenaftrek in de IB
en vergoedingen dan wel verstrekkingen in de LB, kunnen wij uit genoemd arrest
niet destilleren.Voor de volledigheid wijzen wij er nogmaals op dat in het kader van de
Belastingherziening 2001 de zoveel mogelijk gelijke behandeling van vergoedingen
in geld en kostenvervangende verstrekkingen in natura, in het nieuwe stelsel
inzake vrije vergoedingen en verstrekkingen expliciet in de Wet op de loonbelasting
1964 wordt vastgelegd.De leden van de fractie van het CDA zijn van mening dat bij de rechtvaardigingsgronden
voor een asymmetrische behandeling van kostenvergoeding en kostenaftrek niet
voorbij kan worden gegaan aan hetgeen in de Europese jurisprudentie in vergelijkbare
kaders aan de orde is geweest.In de Europese jurisprudentie waarop deze leden vermoedelijk het oog hebben,
is tot op heden steeds de vraag aan de orde geweest of een fiscale regeling
strijd oplevert met de Europese regels inzake het vrije verkeer. Een belemmering
van het vrije verkeer is in beginsel onverenigbaar met de regels van de gemeenschappelijke
markt tenzij daarvoor rechtvaardigingsgronden bestaan.In het geval van de regels die door deze leden worden aangehaald met betrekking
tot het verlenen van kostenvergoedingen en kostenaftrek, is het niet goed
denkbaar dat er sprake is van een belemmering van het vrije verkeer. Binnen-
en buitenlandse belastingplichtigen worden op dit punt volledig gelijk behandeld.
Europese jurisprudentie op dit terrein is ook niet gewezen.De leden van de fracties van RPF/GPV en SGP vragen hoe de mededeling in
de memorie van antwoord, dat het kabinet nog zijn standpunt moet bepalen over
een nog niet uitgebracht rapport, zich verhoudt tot de mededeling van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dat het fiscale loonbegrip en het loonbegrip
in de sociale verzekeringen volgend jaar aan elkaar gelijk gemaakt zullen
worden. Zoals reeds eerder in deze nota naar aanleiding van een vraag van
het CDA is vermeld moeten de opmerkingen van Minister Vermeend worden gezien
in het licht van de intentie van het kabinet om op zo kort mogelijke termijn
tot een zo groot mogelijke harmonisatie van de loonbegrippen te komen. Op
welke termijn deze operatie kan zijn afgerond is mede afhankelijk van de nog
te kiezen oplossingsrichtingen.3.3 Eigen woning3.3.1 AlgemeenDe leden van de fractie van het CDA hebben diverse vragen gesteld over
de fiscale behandeling van de eigen woning met ingang van 2001. Deze leden
gaan in dat verband met name in de op de rente die verband houdt met de financiering
van de eigen woning en de criteria die worden gehanteerd om deze
rente in aftrek te kunnen brengen. Met genoegen nemen wij kennis van het feit
dat deze leden onze duidelijke stellingname inzake de hoofdlijnen van de fiscale
behandeling van de eigen woning – enerzijds aftrekbaarheid van de financieringsrenten,
anderzijds bijtelling ingevolge het eigenwoningforfait – waarderen.
De suggestie van deze leden dat er wat betreft de in het wetsvoorstel Wet
inkomstenbelasting 2001 gehanteerde criteria sprake is van zeer ingrijpende
wijzigingen ten opzichte van de in de huidige wet gehanteerde criteria, kunnen
wij evenwel niet geheel plaatsen.In de memorie van antwoord zijn wij nader ingegaan op het feit dat de
criteria om in aanmerking te komen voor renteaftrek – deze leden refereren
daar ook aan – op onderdelen iets strakker zijn geformuleerd. Van een
forse koerswijziging is naar onze mening geen sprake. Dit zou ook niet passen
bij de uitgangspunten voor de fiscale behandeling van de eigen woning zoals
die onder andere in het regeerakkoord zijn geschetst. Uitgangspunt is en blijft
dat betaalde rente aftrekbaar is indien deze rente betrekking heeft op leningen
die zijn aangegaan in verband met aankoop, onderhoud of verbetering van de
(eerste) eigen woning. Dit betekent dat belastingplichtigen die volgens de
huidige wettelijke regels rente in aftrek mogen brengen bij de eigen woning –
de leden van de fractie van het CDA vragen daarnaar – dit ook vanaf 1
januari 2001 in beginsel zullen kunnen blijven doen.In dat verband vragen de leden van de fractie van het CDA aandacht voor
twee bijzondere situaties, te weten situaties waarin sprake is geweest van
onderhouds- of verbeteringskosten ter zake van de eigen woning die met vreemd
vermogen zijn gefinancierd en situaties waarin rente die betrekking heeft
op de financiering van de eigen woning niet (geheel) uit eigen middelen is
betaald, maar is bijgeleend.Wat betreft het met vreemd vermogen financieren van onderhoudsen verbeteringskosten
van de eigen woning geldt dat de rente die ter zake van dergelijke leningen
wordt betaald, aftrekbaar is bij de eigen woning. Het karakter van de lening
speelt daarbij, zoals ook in de memorie van antwoord is aangegeven, geen rol;
het kan in dergelijke gevallen dus zowel gaan om rente op een tweede hypotheek
als om rente op een persoonlijke lening. Een en ander vloeit voort uit de
systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. De Wet inkomstenbelasting
2001 kent op dit punt een vergelijkbare systematiek. Dit betekent dat rente
die wordt betaald op leningen die verband houden met onderhoud of verbetering
van de eigen woning, ook na 1 januari 2001 aftrekbaar blijft. Dit geldt zowel
voor bestaande leningen als voor nieuwe leningen. Wel wordt met ingang van
1 januari 2001 de eis gesteld dat het onderhoud of de verbetering met schriftelijke
bewijzen gestaafd moet kunnen worden. Deze bepaling heeft echter betrekking
op nieuwe leningen die na 1 januari 2001 worden afgesloten. Het is dus niet
de bedoeling – de leden van de fractie van het CDA concluderen dat terecht –
om met terugwerkende kracht een bewaarplicht ter zake van schriftelijke bescheiden
die verband houden met onderhouds- en verbeteringskosten te introduceren.
In de praktijk zullen belastingplichtigen er van uit mogen gaan dat leningen
die ter bekostiging van onderhoud of verbetering van de eigen woning die uiterlijk
op 31 december 2000 zijn aangegaan en die onder de werking van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964 door de belastingdienst als zodanig zijn geaccepteerd,
vanaf 1 januari 2001 dat karakter zullen behouden.Wat betreft de problematiek van het bijlenen van rente wordt het volgende
opgemerkt. Zoals in de memorie van antwoord is aangegeven, brengt de systematiek
van de Wet inkomstenbelasting 2001 met zich dat rente die wordt betaald op
leningen die zijn aangegaan om rente uit eerdere jaren te bekostigen, niet
bij de eigen woning in aftrek kan worden gebracht omdat eerstbedoelde rente
geen verband houdt met aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning.
In de memorie van antwoord is in dit verband bij wijze van voorbeeld
ingegaan op de situatie dat contractueel is vastgelegd dat van de jaarlijks
verschuldigde rente ad 7,5% bijvoorbeeld 5,25% uit eigen middelen wordt betaald
en 2,25% bij de hoofdsom mag worden geschreven. Daarbij werd het bedrag dat
uit «eigen middelen» zou moeten worden voldaan grotendeels gefinancierd
uit de belastingteruggave door de hypotheekrente-aftrek. Het ter zake van
de bekostiging van de rente bijgeleende bedrag (in het hiervoor genoemde voorbeeld
dus jaarlijks 2,25% van het geleende bedrag) wordt dan voor de toepassing
van box III (forfaitair rendement) als schuld in aanmerking genomen. De leden
van de fractie van het CDA kwalificeren dit onderdeel van de Wet inkomstenbelasting
2001 als een ingrijpende wijziging ten opzichte van de huidige situatie, waarbij
de rente op dergelijke leningen – in bepaalde gevallen – wel bij
de eigen woning in aftrek kan worden gebracht. In dat kader wordt overigens
opgemerkt, dit ten antwoord op een vraag van deze leden, dat een onbeperkte
aftrek voor bijleenhypotheken niet rechtstreeks voortvloeit uit de wettelijke
systematiek van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Dit kan worden afgeleid
uit het besluit van 7 juni 1987, nr, 287–8007, laatstelijk gewijzigd
bij besluit van 3 mei 1988, nr. DB88/2857. Daarin is uitdrukkelijk vastgelegd
dat de reguliere wettelijke systematiek van aftrekbare rente niet geldt voor
hypotheekvormen waarbij (een deel van) de rente wordt bijgeschreven. Wel is
in dat besluit voor bepaalde lopende contracten een uitzondering gemaakt;
het ter zake van die hypotheken in aftrek kunnen brengen van niet uit eigen
middelen betaalde rente berust tegen die achtergrond bezien dus op een goedkeuring.De leden van de fractie van het CDA stellen dat de hiervoor genoemde wijziging
in de behandeling van bijleenhypotheken niet zonder overgangsmaatregel zou
mogen worden ingevoerd en suggereren in dat verband om alle per 31 december
2000 aan de eigen woning toerekenbare schulden aan te merken als schulden
die zijn aangegaan ter verwerving van de eigen woning. Deze suggestie gaat
verder dan de bepaling van artikel 3.6.11, achtste lid. In dat lid is namelijk
een generieke bepaling opgenomen op grond waarvan op 31 december 1995 bestaande
hypothecaire schulden aangemerkt worden als schulden die zijn aangegaan ter
verwerving van de eigen woning. Gevolg daarvan is dat de rente op een dergelijke
schuld in zijn geheel bij de eigen woning in aftrek kan worden gebracht. Het
generieke karakter van deze bepaling brengt met zich dat op de kwalificatie
van rente die uiterlijk op 31 december 1995 is bijgeleend, niet meer wordt
teruggekomen. De leden van de fractie van het CDA constateren in dat kader
overigens terecht dat deze bepaling alleen geldt ter zake van rente die via
een schuld onder hypothecair verband is bijgeleend; artikel 3.6.11 is derhalve
inderdaad niet van toepassing voor niet onder hypothecair verband bijgeleende
rente.De hiervoor genoemde suggestie van deze leden zou gelet op het vorenstaande
op twee onderdelen een versoepeling ten opzichte van het voorliggende wetsvoorstel
impliceren. Enerzijds zou dan niet alleen de uiterlijk op 31 december 1995
bijgeleende rente, maar ook de in de periode van 1 januari 1996 tot en met
31 december 2000 bijgeleende rente als een lening worden aangemerkt die is
aangewend ter verwerving van de eigen woning. Anderzijds zou deze suggestie
ertoe leiden dat naast de onder hypothecair verband bijgeleende rente ook
de niet onder hypothecair verband bijgeleende rente in aanmerking zou worden
genomen.De gedachte van de leden van de fractie van het CDA om op het vlak van
de bijgeleende rente de overgang van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
naar de Wet inkomstenbelasting 2001 wat soepeler vorm te geven, komt sympathiek
over. Wij zijn gaarne bereid daarover het debat aan te gaan. Vooruitlopend
daarop zullen we ons nader beraden op het antwoord op de vraag of het mogelijk
is om zonder onbedoelde uitstralingseffecten geheel of gedeeltelijk tegemoet
te komen aan vorenbedoelde suggestie van deze leden. Een en ander
zou via een herziening van het hiervoor genoemde besluit van 7 juni 1987 –
rekening houdend met de besluiten van 11 mei 1998, DB98/1978M en van 14 april
1999, nr. DB99/982M – kunnen worden vormgegeven. Belangrijk uitgangspunt
daarbij is dat deze mogelijke versoepeling niet zal mogen doorwerken naar
rente die vanaf 1 januari 2001 wordt bijgeleend en voorts dat een en
ander uitsluitend betrekking zou mogen hebben op gevallen waarin het bijlenen
van rente op basis van goedkeurende besluiten in het verleden is toegestaan.
Ook beogen we zeker niet hier een algemene tegemoetkomende regeling voor op
31 december 2000 bestaande hypothecaire schulden te gaan treffen. Reeds een
aantal jaren wordt immers in de uitvoeringssfeer extra aandacht besteed aan
de juiste toerekening van schulden. In dat kader zal ook, dit ten antwoord
op een vraag van de leden van de fractie van het CDA, worden bezien of voor
die bijzondere gevallen de (in artikel 3.6.11, achtste lid, opgenomen) voorwaarde
dat de hypothecaire lening nog steeds betrekking dient te hebben op dezelfde
woning, nader kan worden beoordeeld. De toezeggingen in het hiervoor genoemde
besluit van 7 juni 1987 zijn dan met name relevant. Op grond van die voorwaarde
geldt bij verhuizing naar een andere eigen woning dat hernieuwd moet worden
gekeken naar de omvang van het geleende bedrag dat direct verband houdt met
aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning. Indien bij de verhuizing
de oude lening wordt afgelost, en een nieuwe lening wordt opgenomen, zullen
over het algemeen geen complicaties ontstaan. De bijzondere vormgeving van
bijleenhypotheken brengt echter met zich dat het niet in alle gevallen wenselijk
of mogelijk is om de lopende lening af te lossen en een nieuwe lening af te
sluiten. In dat geval zal de lopende lening in stand blijven en worden gekoppeld
aan de nieuwe eigen woning. Gevolg daarvan is dan dat het tot en met 31 december
1995 bijgeleende bedrag niet meer onder de reikwijdte van artikel 3.6.11,
achtste lid zou vallen, omdat de hypotheek betrekking heeft op een andere
woning dan de woning ter zake waarvan de rente destijds is bijgeleend.De leden van de fractie van de PvdA hebben in het verslag opnieuw aandacht
gevraagd voor de situatie waarbij een belastingplichtige tijdelijk is aangewezen
op de bijstand en wordt gehouden een krediethypotheek te vestigen op de eigen
woning. Het vervallen van de mogelijkheid consumptieve rente te kunnen aftrekken
maakt de situatie van een «overheidsverplichting» een hypotheek
voor consumptieve doeleinden op te moeten nemen des te schrijnender, aldus
de fractie. De leden van de fractie zouden graag vernemen of deze problematiek
is afgestemd met het ministerie van Sociale Zaken.Met betrekking tot het door de leden van de fractie van de PvdA naar voren
gebrachte punt van de krediethypotheek, kunnen wij deze leden melden dat overleg
heeft plaatsgevonden met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
In aanvulling op ons betoog in de Memorie van Antwoord over de wenselijkheid
de aftrek van consumptieve rente te schrappen merken wij nog op dat in de
door deze leden besproken gevallen geen onmiddellijke consequenties optreden
voor betrokkenen. De verplichting om rente te betalen, indien in het kader
van de Algemene bijstandswet een krediethypotheek is gevestigd, bestaat alleen
indien de belastingplichtige de geldlening niet volledig binnen tien jaren
na beëindiging van de bijstand heeft afgelost. Dit betekent dat de belastingherziening
ten opzichte van de huidige situatie op dit punt geen wijzigingen met zich
meebrengt.3.3.2 Tweede eigen woningDe leden van de fractie van het CDA vragen of het juist is dat in reëel
voorkomende situatie(s), waarbij twee personen (ieder met een eigen woning)
een duurzame relatie hebben, maar vanwege hun werkzaamheden in verschillende
delen van het land wonen die het voor hen onmogelijk maakt samen te gaan wonen,
dat beide personen in een dergelijke situatie kunnen opteren voor een volledige
aftrek van hypotheekrente voor de eigen woning.Naar aanleiding van de vraag van deze leden merken wij op dat afhankelijk
van de feitelijke situatie en omstandigheden en de keuze die belastingplichtigen
met een duurzame relatie maken met betrekking tot de partnerregeling zij al
dan niet beiden kunnen opteren voor de eigenwoningregeling. Als personen die
een duurzame relatie hebben met elkaar gehuwd zijn, worden zij voor de Wet
inkomstenbelasting 2001 aangemerkt als partners en kan voor hen slechts een
van beide woningen voor de eigenwoningregeling in aanmerking komen. Als zij
echter niet gehuwd zijn, hebben zij de keuze of zij als partners willen worden
aangemerkt. Kiezen zij ervoor om niet als partners te worden aangemerkt dan
kunnen zij beiden opteren voor de eigenwoningregeling en de hypotheekrente
in aftrek brengen; zij kunnen dan geen gebruik maken van fiscale faciliteiten
gereserveerd voor partners. Maken zij echter de keuze om wel als partner te
worden aangemerkt dan is de eigenwoningregeling voor hen maar op een van beide
woningen van toepassing.3.3.3 KapitaalverzekeringIn het voorlopige verslag hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd
of het mogelijk is om de vrijstelling voor de kapitaalverzekering eigen woning
voor partners overdraagbaar te maken. Dit om problemen te voorkomen in situaties
dat partners tweemaal gebruik willen maken van de vrijstelling, terwijl zij
niet beiden als verzekeringnemer c.q. begunstigden op de polis staan vermeld.
In de memorie van antwoord is aangegeven dat overdracht van de vrijstelling
zich niet goed verhoudt met het karakter ervan, namelijk een vrijstelling
die per individuele belastingplichtige één keer per leven kan
worden toegepast. Daarnaast is aangegeven dat de systematiek van de vrijstelling
zoals die onder het regime van de Brede Herwaardering is geïntroduceerd,
eveneens is gebaseerd op een vrijstelling per individuele belastingplichtige.
De leden van de CDA-fractie stellen in reactie hierop dat mogelijke uitvoeringstechnische
problemen onder het regime van de Wet inkomstenbelasting 2001 zullen worden
versterkt, doordat de uitkering ten gevolge van overlijden in de regeling
voor de kapitaalverzekering eigen woning in de gelimiteerde vrijstelling is
ondergebracht. Gevraagd wordt of bij gebleken uitvoeringstechnische problemen
er mogelijkheden zijn om de uitvoeringslasten te verlichten door de vrijstelling
alsnog overdraagbaar te maken.Wij merken op dat bij een uitkering ten gevolge van overlijden zich doorgaans
geen problemen met betrekking tot de begunstiging zullen voordoen. Zoals in
de memorie van antwoord is opgemerkt, is bij de vormgeving van de vrijstelling
van artikel 3.6.9 van de Wet inkomstenbelasting 2001 het uitgangspunt geweest
dat de vrijgestelde uitkering waarop de overleden partner (nog) recht zou
hebben niet verloren gaat of ten koste gaat van de vrijgestelde uitkering
van de overgebleven partner (of de overige erfgenamen c.q. begunstigden).
Bovendien moet worden bedacht dat ter zake van een overlijdensrisicoverzekering
de overleden partner niet als begunstigde naar voren komt, maar juist de overgebleven
partner (of de overige erfgenamen).De leden van de PvdA-fractie vragen zich met betrekking tot het overgangsrecht
inzake kapitaalverzekeringen af hoe de voorlichting richting de burger verloopt.
Gesteld wordt dat voor de beoordeling of het verstandig is een lopende kapitaalverzekering
alsnog aan de eigen woning te koppelen, dan wel via het overgangsregime
van box III te laten verlopen, inzicht in de (te verwachten) hoogte van de
uitkering vereist is. Gevraagd wordt op wie in deze de voorlichtingsverplichting
rust, bij het ministerie van Financiën dan wel bij de hypotheekverstrekkers,
en of die voorlichting tijdig kan geschieden.De belastingdienst zal zoals gebruikelijk de voorlichting starten zodra
de wetsvoorstellen inzake de belastingherziening 2001 definitief zijn. Daarbij
zal aan de onderhavige materie uitgebreid aandacht worden besteed. Gezien
het feit dat de belastingherziening 2001 dusdanige gevolgen kan hebben voor
de individuele belastingplichtige en dit kan leiden tot vragen over de nog
niet aangenomen wetsvoorstellen, heeft het ministerie van Financiën over
het onderwerp «de belastingheffing over kapitaalverzekeringen vanaf 2001»
een informatieblad uitgebracht, dat via het internet te raadplegen is (http://www.minfin.nl/belasting2001).
In het informatieblad is aangegeven dat de Eerste Kamer nog over de wetsvoorstellen
moet beslissen en dat tot dat moment de beschreven wijzigingen dus nog niet
definitief zijn. Een exemplaar van dit informatieblad, zoals dat op de internetsite
van het ministerie is te vinden, wordt als bijlage bij deze nota gevoegd.
Het informatieblad bevat onder meer de overgangsregeling voor lopende kapitaalverzekeringen,
zoals die luidt na de tweede nota van wijziging. Bij het informatieblad zit
een schematisch overzicht met behulp waarvan voor een op 31 december 2000
lopende kapitaalverzekering stapsgewijs kan worden bepaald via welke box de
belastingheffing vanaf 1 januari 2001 verloopt en hoe een uitkering na
2001 wordt behandeld. Op deze wijze kan een belastingplichtige op inzichtelijke
wijze nagaan wat er met een lopende kapitaalverzekering gebeurt.Daarnaast is voor hypotheekverstrekkers, verzekeraars en tussenpersonen
een adviserende rol weggelegd. Het gaat dan om de beoordeling wat in een gegeven
situatie voor een lopende polis fiscaal de gunstigste behandeling is. Daarbij
speelt, zoals de genoemde fractieleden terecht opmerken, de (te verwachten)
hoogte van de uitkering eveneens een rol.De leden van de PvdA-fractie tonen zich gelukkig met de toezegging om
de zogenoemde begrafenisverzekeringen onder voorwaarden vrij te stellen. Deze
leden doen de suggestie om de vrijstelling per polis te laten gelden en niet
voor de som der polissen. Tevens zouden zij graag vernemen of het beoogde
bedrag een maximum van f 12 200 per polis is.In de Wet technische aanpassingen zal inderdaad een vrijstelling worden
opgenomen voor de zogenoemde begrafenisverzekeringen. Bij de vormgeving van
deze vrijstelling zullen wij de suggesties die de leden van de PvdA-fractie
eerder al gedaan hebben, alsmede de vrijstelling die voor dergelijke verzekeringen
was opgenomen in de Wet op de inkomstenbelasting 1964 betrekken.De leden van de PvdA-fractie merken op dat zij begrepen hebben dat behalve
afspraken met betrekking tot de voorwaarden waaraan de polis moet voldoen
er geen nadere regelen zijn vereist om te controleren of de belastingplichtige
ook werkelijk het kapitaal benut voor de studie van de kinderen en dat er
ook geen sprake zal zijn van sancties. Deze leden vragen of een uitvoeringsbesluit
dan nog wel vereist is. Verder geven deze leden aan dat zij hun standpunt
handhaven dat door de koppeling aan de ouder(s) en niet aan het aantal kinderen,
de regeling ondoordacht lijkt.Naar aanleiding van de opmerkingen van deze leden merken wij op dat wij
bezien of in een uitvoeringsbesluit nadere regels geformuleerd kunnen worden
ten behoeve van de controle van de regeling. Bovendien kan het uitvoeringsbesluit
dienen om meer concreet te duiden aan welke vereisten een polis moet voldoen
om te kwalificeren voor de vrijstelling. We hebben ervan kennis genomen dat
de leden van de PvdA-fractie nog steeds van mening zijn dat de regeling ondoordacht
lijkt. De door ons gemaakte keuze is ingegeven door het totaal
plafond en het optimaal kunnen benutten van de ruimte binnen dat plafond.
Dit laat vanzelfsprekend onverlet dat een andere keuze ook mogelijk zou zijn
geweest die, indien deze leden dat wensen, in het debat aan de orde kan komen.4. INKOMEN UIT SPAREN EN BELEGGEN4.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie merken nog op dat zij de regeling voor de
terbeschikkingstelling van vermogensbestanddelen niet goed kunnen rijmen met
de keuze voor het systeem van de vermogensrendementsheffing. Dit temeer daar
de – in hun ogen onnodige – regeling voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen volgens deze leden strijdig is met het gelijkheidsbeginsel.Wij betreuren het dat de eerdere uiteenzettingen over de achtergronden
en de noodzaak voor de regeling deze leden kennelijk niet hebben kunnen overtuigen.
Naar ons oordeel kan een regeling op dit terrein echter niet worden gemist.
Zonder een dergelijke regeling zou het te gemakkelijk zijn om inkomen dat
materieel winst is te genieten tegen een lage forfaitaire heffing terwijl
eigenlijk sprake zou dienen te zijn van een «hoge» heffing (box
I respectievelijk box II in combinatie met heffing van vennootschapsbelasting).
Vanaf de indiening van het wetsvoorstel was daarin dan ook een regeling opgenomen
waarvan de essentie ondanks de wijzigingen gelijk is gebleven. In reacties
die ons op dit punt van verschillende zijde bereiken – wij verwijzen
naar de reacties van bijvoorbeeld MKB-Nederland en de NOB – wordt erkend
dat een bijzondere maatregel nodig is om de reeds eerder geschetste ongewenste
gevolgen te vermijden. Ook in de literatuur valt deze opvatting te beluisteren.
Dat laat onverlet dat verschillende auteurs en vertegenwoordigers van maatschappelijke
organisaties aandacht vragen voor fricties. Met name de afbakening van de
familiegroep wordt in de vele reacties als een knelpunt ervaren. Ook de leden
van de fracties van CDA, VVD en PvdA hebben hierop gewezen.Dat brengt naar onze mening nog niet met zich dat de regeling als zodanig
niet zou kunnen worden gerijmd met de vermogensrendementsheffing. De behandeling
van beleggingsvermogen en vermogen dat door de belastingplichtige ter beschikking
wordt gesteld aan een aan hem gelieerd persoon, of een door hem of één
of meer van de genoemde personen beheerste B.V. is inderdaad verschillend.
De oorzaak van dit verschil is gelegen in de beoordeling van de functie van
dat vermogensbestanddeel en de plaats die het in het vermogen van de belastingplichtige
inneemt. Wij hopen dat de eerdere uiteenzettingen op dit punt voldoende over
het voetlicht hebben gebracht dat deze elementen zodanig wezenlijk verschillen
binnen het totale perspectief van het wetsvoorstel dat naar ons oordeel geen
recht wordt gedaan aan de totale systematiek van het wetsvoorstel indien de
fiscale behandeling van dergelijke vermogensbestanddelen alleen zou worden
bezien in het perspectief van de belastingheffing over beleggingsvermogen.
Zoals hiervóór reeds opgemerkt, erkennen wij echter dat met
name «aan de randen» van de groep van gelieerde personen zoals
die in de groep is afgebakend – zoals overigens bij iedere grens die
ergens wordt getrokken – een zekere spanning bestaat.De leden van de fractie van CDA zouden naar aanleiding van ons antwoord
dat noch in OESO-verband noch in bilaterale besprekingen door andere landen
de stelling is betrokken dat de vermogensrendementsheffing iets anders zou
zijn dan een inkomstenbelasting, graag vernemen of en hoe de conclusies van
de andere landen zijn vastgelegd in schriftelijke stukken en
zo ja, wat de rechtskracht van deze stukken is en of deze ter beschikking
kunnen worden gesteld dan wel kunnen worden gepubliceerd. Van de besprekingen
zijn evenwel geen verslagen gemaakt die rechtskracht hebben. Wij hebben tot
op heden geen aanleiding te veronderstellen dat het buitenland in de toekomst
de vermogensrendementsheffing niet zou zien als een inkomstenbelasting. Wij
zeggen deze leden graag toe de kamer op de hoogte te houden van schriftelijke
uitlatingen van buitenlandse administraties ter zake van dit onderwerp.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of zij uit de beantwoording
moeten begrijpen dat de bewindslieden twijfelen of onder de vermogensrendementsheffing
het Franse avoir fiscal en de Britse tax credit zelf aan de heffing van inkomstenbelasting
zijn onderworpen. Voorts vragen deze leden op welke wijze zal worden getracht
binnen afzienbare tijd op dit punt duidelijkheid te verkrijgen en dit te publiceren.
Ten antwoord op deze vragen kan het volgende worden opgemerkt. Het is inderdaad
juist dat getwijfeld kan worden of het Franse avoir fiscal zelf aan de Nederlandse
inkomstenbelasting is onderworpen. Onder het forfaitaire rendement worden
de objectieve inkomsten uit aandelen met inbegrip van het avoir fiscal immers
niet meer als zodanig in de heffing betrokken maar wordt de hoogte van de
inkomsten uit vermogen forfaitair bepaald. Hierbij is er dus voor wat betreft
de Nederlandse inkomstenbelastingheffing geen verschil tussen situaties waarin
uitsluitend een dividend is ontvangen en situaties waarin naast een dividend
het avoir fiscal is ontvangen. Aangezien het verdrag met Frankrijk, anders
dan het verdrag met het Verenigd Koninkrijk ter zake van de gerechtigdheid
tot de Britse tax credit, expliciet stelt dat voor het deelachtig worden van
het Franse avoir fiscal zowel het dividend als het avoir fiscal in de Nederlandse
belastingheffing moet zijn betrokken, kan er aan worden getwijfeld of onder
de vermogensrendementsheffing wordt voldaan aan de in het verdrag met Frankrijk
gestelde voorwaarde voor het recht op het avoir fiscal. Met de Franse autoriteiten
is reeds overleg over dit punt gaande. Thans valt nog niet exact aan te geven
op welke termijn welke oplossing wordt gekozen (beleidspublicatie of verdragswijziging)
en hoe dit zal worden gepubliceerd. Het ligt echter in het voornemen op zo
kort mogelijke termijn duidelijkheid te verschaffen. Uiteraard zullen we de
kamer hiervan op de hoogte stellen.In de relatie tot het Verenigd Koninkrijk geldt dat het recht van inwoners
van Nederland op de Britse tax credit niet afhankelijk is gesteld van de voorwaarde
dat zowel het dividend als de tax credit in de Nederlandse heffing van inkomstenbelasting
zijn begrepen, waardoor discussies zoals zich in de relatie met Frankrijk
zouden kunnen voordoen, niet van belang zijn in de relatie tot het Verenigd
Koninkrijk.De leden van de CDA-fractie merken op dat zij met belangstelling zullen
volgen of Nederland tijdens verdragsonderhandelingen genoodzaakt zal zijn
concessies te doen om andere landen te laten instemmen met het standpunt dat
de vermogensrendementsheffing een inkomstenbelasting is. Bij de totstandkoming
van een belastingverdrag moeten verschillende standpunten op velerlei terreinen
tot elkaar worden gebracht. In het uiteindelijk bereikte onderhandelingsresultaat
valt veelal niet op te maken welke concessie in ruil waarvoor is gedaan. Uit
de hiervoor aangehaalde reacties komt geenszins naar voren dat andere landen
een ander standpunt innemen over het karakter van de vermogensrendementsheffing.
Het doen van concessies op dit punt is dan ook niet aan de orde.De leden van de CDA-fractie geven aan kennis te nemen van de stelling
dat het bronland gehouden is aan een inwoner van Nederland verdragsvoordelen
toe te kennen ongeacht of de inkomsten uit het andere land in Nederland aan
de heffing van inkomstenbelasting zijn onderworpen. Ter toelichting kan worden
opgemerkt dat belastingverdragen toepassing vinden ten aanzien
van personen die inwoner zijn van de overeenkomstsluitende staten. Ingevolge
artikel 4 van het OESO-modelverdrag is een inwoner van een overeenkomstsluitende
staat iedere persoon die, ingevolge de wetgeving van die Staat, aldaar aan
belasting is onderworpen op grond van zijn woonplaats, verblijf, plaats van
leiding of enige andere soortgelijke omstandigheid. In artikel 2 van het OESO-modelverdrag
is opgenomen welke belastingen onder de reikwijdte van het verdrag vallen.
Indien derhalve een persoon die in Nederland als inwoner onder de heffing
van inkomstenbelasting valt, inkomsten uit een verdragsland geniet, is de
bronstaat verplicht aan deze persoon de verdragsvoordelen toe te kennen. Belastingverdragen
stellen anders dan het Besluit voorkoming dubbele belasting 1989 immers geen
onderworpenheidsvereiste.4.2 GroenfondsenDe leden van de CDA-fractie geven aan dat zij het waarderen dat het kabinet
de lijn van de verschillende fracties deelt, dat het groen beleggen bestaansrecht
heeft en past binnen het vergroeningsbeleid, dat door het kabinet wordt gevoerd.
Wel wijzen deze leden op de bestaande onrust omtrent groen beleggen. Duidelijkheid
op korte termijn over de definitieve regeling, bij voorkeur nog in deze nota
naar aanleiding van het verslag, is gewenst. Ook vragen deze leden duidelijk
te maken welke «eerder toezeggingen» zullen worden uitgewerkt
ten behoeve van investeerders in groene beleggingen.Inderdaad is het kabinet van mening dat de regeling groen beleggen momenteel
een zinvolle bijdrage levert aan het vergroeningsbeleid, zoals de leden van
de CDA-fractie terecht constateren. Met name waar het zogenoemde donkergroene
projecten betreft, draagt de regeling ook wezenlijk bij aan de instandhouding
van het groene project. Het kabinet zoekt dan ook naar een definitieve vormgeving
van de regeling waarbij de meerwaarde van de regeling zoveel mogelijk behouden
blijft, terwijl tegelijkertijd een evenwicht wordt bereikt met het uitgangspunt
van de vermogensrendementsheffing om te streven naar grondslagverbreding.
De toezegging waarnaar wordt verwezen is de toezegging die in de mondelinge
behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001 door staatssecretaris Vermeend
is gedaan aan de Tweede Kamer, inhoudende dat het kabinet zo spoedig mogelijk
met voorstellen komt om groen beleggen aantrekkelijk te houden. Wij hebben
begrip voor de wens van de leden van de CDA-fractie om zo snel mogelijk duidelijkheid
te willen scheppen over de vormgeving van de definitieve regeling groen beleggen.
Helaas kunnen wij daarover in deze nota naar aanleiding van het verslag nog
geen uitspraken doen. Wel kunnen wij deze leden melden, dat wij mede dankzij
intensief overleg binnen het kabinet en overleg met de bankensector, verwachten
uiterlijk bij de mondelinge behandeling van de Wet inkomstenbelasting 2001
in Uw Kamer meer helderheid te kunnen scheppen op dit punt.De leden van de CDA-fractie spreken hun verbazing uit over verschillende
inschattingen van het aantal grote participaties (boven f 100 000,00)
per belastingplichtige. Ingevolge de schatting van de Nederlandse Vereniging
van Banken (NVB) zouden deze grote participaties worden gehouden door circa
30% van de beleggers in groenfondsen, terwijl wij uitgaan van circa 6% van
het totaal aantal deelnemers in de groenfondsen. Deze leden vragen het laatstgenoemde
percentage te onderbouwen en aan te geven hoe het komt, dat de NVB op een
ander percentage uitkomt, dat circa vijf keer hoger ligt. In antwoord op deze
vragen merken wij op dat het hier gaat om cijfers die een andere grootheid
meten. Het door ons genoemde percentage van 6% is gebaseerd op gegevens die
wij van de NVB hebben ontvangen en die de NVB zelf ook hanteert.
De door deze leden genoemde 30% ziet op het deel van het vermogen dat wordt
gehouden door beleggers die voor meer dan f 104 000 hebben ingelegd;
deze beleggers vormen 6% van alle groene beleggers. Met andere woorden, 6%
van alle groene beleggers hebben meer dan f 104 000 per persoon
ingelegd, terwijl het door deze 6% ingelegde vermogen circa 30% bedraagt van
het totale bedrag aan groene beleggingen. Volledigheidshalve wijzen wij er
nogmaals op dat bij een vrijstelling van f 104 000 ongeveer de helft
van de door deze groep belastingplichtigen ingelegde gelden nog binnen de
vrijstelling zou vallen en eveneens 50% – dat is dus ongeveer 15% van
alle groene beleggingen – zou worden belast in box III.Volgens de leden van de PvdA-fractie zegt het gegeven dat veel participaties
in groen beleggen lager zijn dan f 50 000 niets over de individuele
beleggingshoogte. Door de diverse uitgiftemomenten samenhangend met de afgegeven
beschikkingen is het volgens deze leden zeer wel mogelijk dat deelnemers meer
participaties met een verschillende looptijd (en verschillend rentepercentage)
bezitten met een gezamenlijke omvang van ruim boven de f 100 000
gulden. Hoewel de opmerking dat deelnemers meer participaties kunnen hebben
op zich juist is, kunnen wij ons niet vinden in de stelling dat het gegeven
dat veel participaties in groen beleggen lager zijn dan f 50 000
niets zegt over de individuele beleggingshoogte. Hoewel er zeker belastingplichtigen
zullen zijn die meer participaties bezitten, verwachten wij niet dat een overzicht
waarbij de verschillende participaties van eenzelfde belegger worden samengevoegd
over het geheel genomen tot een wezenlijk ander beeld zal leiden.Met betrekking tot de opmerking van de leden van de PvdA-fractie dat zij
overgangsrecht voor de lopende «tante Agaath leningen» en groenleningen
graag tegemoet zien, merken wij op dat de besluitvorming over dit deel van
het overgangsrecht nog niet geheel is afgerond, maar wij gaan er van uit dat
bij de plenaire behandeling bekend is welke maatregelen wij op dit punt zullen
voorstellen.5. OUDEDAGSVOORZIENINGEN5.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie zijn van oordeel dat de verschillen tussen
tweede en derde pijler leiden tot een vorm van ongelijke behandeling die volgens
deze leden niet te rechtvaardigen is met een beroep op de verschillende situaties
waarin belastingplichtigen zich bevinden die van de regimes gebruik maken.
Ook het feit dat de materiële benutting van de mogelijkheden in de tweede
pijler achterblijft bij de formele grenzen is volgens deze leden geen afdoende
argument en zij vragen of er andere rechtvaardigingsgronden zijn voor dit
verschil in behandeling.Zoals ook in de eerdere schriftelijke stukken bij dit wetsvoorstel is
uitgedragen is het uitgangspunt van het voorgestelde lijfrenteregime dat een
ieder in staat moet worden gesteld fiscaal gefacilieerd een goede oudedagsvoorziening
bij elkaar te sparen. Hetgeen in de tweede pijler gebruikelijk is, vormt hierbij
de maatstaf. Omdat het voorgestelde lijfrenteregime zodanig ingericht is dat
daarmee voldoende mogelijkheden worden geboden om een oudedagsvoorziening
te realiseren die, met de bij de tweede nota van wijziging gerealiseerde aanpassingen,
ruimer kan zijn dan een gangbare pensioenregeling in de tweede pijler, menen
wij dat aan dit uitgangspunt is voldaan. Tussen de mogelijkheden in de lijfrentesfeer
en de bestaande praktijk bij de arbeidspensioenen bestaan aldus geen wezenlijke
verschillen. In combinatie met de verschillende situaties waarin belastingplichtigen
zich bevinden en de natuurlijke rem die mede gezien het pensioenconvenant
bestaat bij de (collectieve) arbeidspensioenen, vormt dit naar onze mening
een voldoende rechtvaardiging voor de in het lijfrenteregime voorgestelde
begrenzingen.Deze leden begrijpen niet waarom alternatieven om ook tot een formele
gelijkheid te komen meer moeten worden gezocht in de richting van een beperking
van de mogelijkheden in de tweede pijler dan een verdere oprekking van de
mogelijkheden in de derde pijler. Zij vragen in dit verband of over de ingevolge
de in juni 1999 geïntroduceerde pensioenwetgeving – op basis waarvan
in 35 jaar een oudedagsvoorziening kan worden opgebouwd van 70% eindloon op
60-jarige leeftijd – een half jaar na inwerkingtreding van deze wetgeving
anders wordt gedacht. Hierop kunnen wij antwoorden dat met de in juni 1999
in werking getreden pensioenwetgeving is beoogd aansluiting te vinden bij
maatschappelijke ontwikkelingen als verdergaande flexibilisering en individualisering.
Dit heeft geresulteerd in een omvangrijke collectieve ruimte in de wetenschap
dat deze niet volledig zal worden benut. Tevens is daarbij aangegeven dat
een en ander moet worden bezien in het licht van de in het pensioenconvenant
opgenomen afspraken, waarbij werkgevers en werknemers mede verantwoordelijk
zijn voor het in de hand houden van de macro-pensioenkosten. Uitgangspunt
van de in juni 1999 geïntroduceerde pensioenwetgeving is dan ook budgettaire
neutraliteit. Een verdergaande flexibiliteit en individualisering hoeft niet
gepaard te gaan met een verhoging van de collectieve pensioenlasten. De achterliggende
gedachte van de nieuwe pensioenwetgeving is dat de daarin opgenomen verkrappingen
en verruimingen elkaar in evenwicht houden en niet zullen leiden tot een stijging
van het collectieve deel van de pensioenlasten. Zou de collectief overeengekomen
benutting van de wettelijk beschikbare ruimte in de tweede pijler in de toekomst,
in strijd met de in het pensioenconvenant gemaakte afspraken, echter toenemen
dan zou hierin aanleiding gevonden kunnen worden om mede in overleg met de
sociale partners de wettelijke begrenzingen in de tweede pijler nader te bezien,
bijvoorbeeld in de vorm van vervolgafspraken op het huidige pensioenconvenant.
Op dit moment bestaan hiervoor echter geen aanwijzingen.De leden van de CDA-fractie wijzen op een opmerking in de memorie van
antwoord dat een pensioenverevening op zichzelf beschouwd in fiscale zin geen
pensioentekort kan veroorzaken. De leden zouden graag vernemen of dit ook
zo is indien gekozen wordt voor conversie op grond waarvan de ex-echtgenote
een zelfstandige aanspraak krijgt die ten koste gaat van de aanspraak van
de andere echtgenoot.Met pensioenverevening kan in deze globaal op twee manieren worden omgegaan.
Enerzijds kan hierbij de positie worden ingenomen dat door de verdeling van
de aanspraken, en de lagere uitkeringen die hierdoor het gevolg zijn voor
de belastingplichtige, deze in algemene zin een pensioentekort heeft. Hij
zal dan geen 70% halen. Anderzijds kan echter worden betoogd dat de belastingplichtige
ten opzichte van zijn inkomen steeds voldoende heeft opgebouwd. Een latere
verdeling van de aanspraken doet hier dan niet aan af; dit betreft een civielrechtelijke
zaak tussen de twee partners. Ook indien de belastingplichtigen gehuwd zouden
zijn gebleven, zouden de uitkeringen aan hun beiden zijn toegekomen. Van een
pensioentekort als gevolg van de pensioenverevening kan dan niet worden gesproken.Bij tweede nota van wijziging is de algemene inhaalregeling vervallen,
onder introductie van een basisruimte en verruiming van de jaarruimte. Tevens
is bij amendement de termijn van de reserveringsregeling verlengd. Door deze
wijzigingen heeft voornoemde vraag grotendeels zijn betekenis verloren voor
de bepaling van de lijfrentepremie-aftrek. Bij de jaarruimte gaat het immers
uitsluitend om een pensioentekort in het kalenderjaar (opbouw in het jaar
zelf). Een eventuele conversie van in het verleden opgebouwde rechten, of
een mogelijke toekomstige conversievan in het jaar opgebouwde
rechten heeft hier geen invloed op. De reserveringsregeling sluit aan bij
de niet-benutte jaarruimte uit de voorgaande zeven jaar. Deze niet benutte
jaarruimte dient te worden bepaald met inachtneming van de omstandigheden
in het desbetreffende jaar, dat wil zeggen op het bedrag dat in dat jaar aan
jaarruimte had kunnen worden afgetrokken. Zoals gezegd, heeft een eventuele
conversie van pensioenrechten in een eerder of later jaar hier geen invloed
op. De gekozen systematiek is derhalve in lijn met de hiervoor genoemde tweede
opvatting dat een pensioenverevening op zichzelf beschouwd in fiscale zin
geen pensioentekort kan veroorzaken. Dit geldt ook indien gekozen wordt voor
conversie.De leden van de CDA fractie stellen een vraag over de werking van art.
3.8.2, tweede lid, onderdeel k, op grond waarvan lijfrentepremie-aftrek die
in het verleden is genoten op grond van de jaarruimte of reserveringsruimte,
wordt teruggenomen indien het pensioentekort waarop die aftrek was gebaseerd
wordt gecompenseerd door een pensioenverbetering. In dit verband geven zij
een voorbeeld van een werknemer waarvan de werkgever collectief een pensioenverbetering
toepast, bij voorbeeld door een verlaging van het bedrag van de franchise
waarover geen pensioenrechten worden opgebouwd. Naar aanleiding van dit voorbeeld
merken wij nogmaals op dat het genoemde onderdeel k louter is bedoeld om oneigenlijk
gebruik van de op het terrein van de fiscaal begeleide oudedagsvoorzieningen
en dergelijke te voorkomen. In het door deze gegeven voorbeeld is daarvan
geen sprake omdat daarin aannemelijk is dat de betreffende werknemer, die
in het verleden lijfrentepremie-aftrek heeft genoten ter zake van een pensioentekort,
in het later jaar het oogmerk heeft gehad dat pensioentekort geheel of gedeeltelijk
nogmaals te compenseren door een te treffen voorziening in de pensioensfeer.
De pensioenverbetering vindt immers plaats in de collectieve sfeer–
ervan uitgaande dat dit een reële situatie betreft – zodat de betreffende
werknemer op de pensioenverbetering als individu geen invloed kunnen uitoefenen.
Onderdeel k zal dan ook niet worden toegepast op de in het voorbeeld genoemde
situatie.In dit verband merken wij nog op dat de tekst van onderdeel k bewust ruim
is geformuleerd om te kunnen dienen als middel tegen oneigenlijk gebruik.
In de uitvoeringspraktijk zal moeten blijken op welke situaties het onderdeel
dient te worden toegepast. Zodra in de uitvoering aan de hand van de opgedane
ervaringen meer duidelijkheid is ontstaan over de in de praktijk voorkomende
situaties die onder het toepassingsbereik van het onderdeel moeten vallen,
kunnen meer concrete regels worden gesteld over die toepassing. Artikel 3.8.2,
zesde lid, biedt daartoe de mogelijkheid.De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat inmiddels goed overleg
heeft plaatsgevonden over de fiscale behandeling van kapitaalverzekeringen
met pensioenclausule. Dit overleg heeft geleid tot de in memorie van antwoord
weergegeven afspraken. Het Verbond van Verzekeraars is tijdens dit overleg
namens het «veld» opgetreden. Ons is niet gebleken dat van die
zijde behoefte zou bestaan aan een wijziging van de gemaakte afspraken. Een
nadere invulling ervan, waarbij binnen de genoemde voorwaarden wordt gebleven,
blijft mogelijk.Het is de leden van de PvdA-fractie thans duidelijk dat met de fiscale
ruimte voor pensioenopbouw wordt aangesloten bij datgene wat voor werkgevers –
zoals de pensioenmonitor aangeeft – zo ongeveer gebruikelijk is. Als
de werkgever hecht aan een goede pensioenvoorziening, zo merken de leden terecht
op, zal de tweede pijler inderdaad meer ruimte bieden dan de derde pijler.
Ook bij de in juni 1999 geïntroduceerde nieuwe pensioenwetgeving geldt
echter budgettaire neutraliteit als uitgangspunt, dit mede in relatie tot
het pensioenconvenant. Achterliggende gedachte hierbij is dat
de verruimingen en verkrappingen – als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen
als flexibiliteit en individualisering– elkaar in evenwicht zullen houden,
en niet zullen leiden tot een stijging van het collectieve deel van de pensioenlasten.
Wij gaan er derhalve van uit dat de benutting van de wettelijk toegestane
ruimte macro bezien niet zal toenemen, en dat dus ook het niveau van hetgeen
in de tweede pijler gangbaar is de komende tijd niet zal stijgen. Een en ander
neemt niet weg dat zich binnen of tussen pensioenregelingen wel verschuivingen
kunnen voordoen.De leden van de PvdA fractie vragen naar de gehanteerde uitgangspunten
voor de berekening van het premiepercentage van 17% zodat zij zelf kunnen
narekenen welk ouderdomspensioen in de derde pijler nu werkelijk te bereiken
is.Met het premiepercentage van 17% en een consequent volgehouden opbouw
gedurende 40 dienstjaren kan een ouderdomspensioen bereikt worden van ruim
70% van de premiegrondslag. Voor de berekening is uitgegaan van een rekenrente
van 4% en een overlevingstafel (GBM/GBV 1990–1995). Daarnaast zijn gebruikelijke
veronderstellingen gehanteerd omtrent het carrière patroon (3% 25 t/m
34 jaar; 2% 35 t/m 44 jaar; 1% 45 t/m 54 jaar; 0% 54+), leeftijdsverschil
tussen man en vrouw (3 jaar), en een leeftijdscorrectie om rekening te houden
met de toename van de levensverwachting. Voorts is rekening gehouden met een
vooroverlijdensrisicoverzekering.Volgens de leden van de PvdA-fractie gelden met betrekking tot bovenmatige
lijfrente-opbouw drie regimes. Als eerste onderscheiden zij de «parallelle
bovenmatige opbouw». Dit betreft het geval waarin een belastingplichtige
in enig jaar een te hoge storing doet, bijvoorbeeld door twee maal gebruik
te maken van de basisruimte bij twee verschillende maatschappijen.Bij het twee maal gebruik maken van de basisaftrek, zo antwoorden wij
de leden, komt de premie die het eerst is voldaan in aftrek. De andere lijfrente
gaat, voorzover overigens geen aftrekmogelijkheid bestaat, onderdeel uitmaken
van box III. Overigens is het voor ons de vraag of deze situatie zich veelvuldig
zal gaan voordoen. Aan lijfrentecontracten waarvoor premie-aftrek mogelijk
is, zijn namelijk stringente voorwaarden verbonden om het onderhoudskarakter
te waarborgen. Voor lijfrenten die in box III vallen, gelden deze eisen niet.
Een belastingplichtige zal, zo nemen wij aan, niet snel twee contracten afsluiten
die aan de stringente voorwaarden voordoen, als hij maar de premie op één
contract kan aftrekken. Aftrekbare premies zullen verder veelal worden voldaan
in de vorm van koopsompolissen of contracten met flexibele premiebetaling
waarbij de jaarlijkse premie afhankelijk is van de individuele aftrekruimte
van de verzekeringnemer.Voor het geval toch splitsing nodig is, geldt als hoofdregel datvoorzover de premies voor een lijfrente in aftrek zijn
gebracht, dit recht in box I valt. Het restant vormt onderdeel van de rendementsgrondslag
in box III. In de nota naar aanleiding van het nader verslag aan de Tweede
Kamer inzake de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001 is aangegeven dat
we zullen bezien op welke wijze de meer technische uitwerking van de splitsing
in lagere wetgeving kan worden verankerd. In het kader van de Wet technische
aanpassingen komen we hier op terug. Uiteraard zal bij een en ander tevens
rekening worden gehouden met de desiderata die op dit terrein in de uitvoeringspraktijk
bestaan.Naar de gevolgen van de belastingherziening voor de renseigneringsverplichtingen
voor de verzekeraars wordt, zo antwoorden wij de leden, momenteel binnen de
belastingdienst – en in overleg met de verzekeraars – gekeken.
In de schriftelijke stukken aan de Tweede Kamer is in dit verband aangegeven
dat de verzekeraar in het algemeen niet uit eigen hoofde op de
hoogte hoeft te zijn van het feit in hoeverre een betaalde premie wel of niet
is afgetrokken. Van verzekeraars kan daarom niet zonder meer worden verlangd
dat zij hun opgaven aan de belastingdienst zodanig inrichten dat daaruit blijkt
welk premiebedrag is afgetrokken, of welk – deel van een – lijfrentecontract
in box I of box III valt.Als tweede situatie noemen de leden de «seriële bovenmatige
opbouw». Daarbij gaat het om de belastingplichtige met een pensioenregeling
die door zijn werkgever wordt verbeterd. Omdat dit van te voren niet was te
voorzien, heeft hij evenwel ook zelf al door middel van een lijfrente in een
aanwezig pensioentekort voorzien. Elders in deze nota is tot uitdrukking gebracht
dat artikel 3.8.2, tweede lid, onderdeel k, niet zal worden toegepast in reële
situaties van een pensioenverbetering in de collectieve sfeer waarop de werknemer
geen invloed heeft kunnen uitoefenen. In de situatie van dubbele opbouw waarop
de belastingplichtige wel invloed heeft, waarbij dus eerst in de lijfrentesfeer
een pensioentekort wordt ingehaald, en vervolgens nog een keer in de arbeidspensioensfeer,
wordt de fiscale begeleiding van het lijfrentecontract teruggenomen door middel
van het constateren van negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen. Tevens
wordt revisierente berekend. Het lijfrentekapitaal gaat vervolgens onderdeel
uitmaken van box III.Als derde noemen de leden de achteraf gezien niet fiscaal te facilieren
opbouw. Als voorbeeld noemen zij een belastingplichtige die volgens de spelregels
lijfrentekapitaal heeft opgebouwd, maar dit later afkoopt. Nu wordt, aldus
de leden, niet alleen de reeds afgetrokken premie alsnog onder de belastingheffing
gebracht (met «boete»), maar ook het behaalde rendement wordt
alsnog progressief belast in box I. De vergelijking die hierbij wordt gemaakt
met iemand die gewoon heeft gespaard vanuit een netto-inkomen, klopt naar
hun mening niet.De wijze waarop in deze situatie de fiscale begeleiding wordt teruggenomen,
komt overeen met de door de leden als tweede genoemde situatie. Dat wil zeggen
terugnemen betaalde premies en behaalde rendement als negatieve uitgaven voor
inkomensvoorzieningen in box I1 en revisierente.
Door gebruik te maken van de premie-aftrek heeft de belastingplichtige er
bewust voor gekozen om het contract af te handelen in box I. Daar staat dan
progressieve heffing over de inkomsten, daar- onder begrepen afkoop e.d.,
tegenover. In de memorie van antwoord hebben we voorts met een voorbeeld aangegeven
dat ook bij progressieve heffing over de waarde bij afkoop, een belastingplichtige
die een gefacilieerde lijfrente bedingt, en deze later afkoopt, nog steeds
beter af zou zijn dan een belastingplichtige die regulier uit zijn netto-inkomen
spaart (ondanks dat deze laatste in box III valt). Om dit te voorkomen is
het in rekening brengen van revisierente nodig. Deze revisierente kan ook
worden gezien als een vergoeding voor de gemiste rente-opbrengst voor de staat
als gevolg van het verleende fiscale voordeel.De leden van de PvdA-fractie wensen ten slotte een uiteenzetting waarom
in de verschillende situaties de reactie van de fiscus zo verschillend is.
Het verschil tussen de eerste situatie enerzijds en de tweede en derde situatie
anderzijds is dat in het eerste geval van begin af aan geen faciliteit wordt
verleend omdat niet aan de voorwaarden wordt voldaan. Deze situatie is vergelijkbaar
met het door een belastingplichtige bijvoorbeeld via een bankrekening sparen
van gelden (geen aftrek en jaarlijks forfaitair rendement). In de door de
leden als tweede en derde genoemde gevallen is wel al van de fiscale begeleiding
gebruik gemaakt. Deze dient vervolgens, aangezien achteraf kan worden geconstateerd
dat deze ten onrechte is verleend, te worden teruggenomen. Het alleen tegen
progressief tarief terugnemen van de in aftrek gebrachte premies en heffing
op basis van box III over het behaalde rendement, is hiervoor onvoldoende.6. SPECIFIEKE ONDERWERPEN6.1 VrijwilligerswerkDe leden van de CDA-fractie menen met betrekking tot vrijwilligerswerk
dat een aantal mogelijkheden bestaat om dit fiscaal te faciliëren. Zo
kan men denken aan verhoging van de onbelaste vergoeding (reëel zou zijn
een verhoging tot f 2000 per jaar). Weliswaar kunnen ook thans de werkelijke
kosten boven de huidige belastingvrije vergoeding van f 1470 worden afgetrokken,
maar juist nu er tekorten dreigen, behoort in de fiscaliteit sterker rekening
te worden gehouden met vrijwilligerswerk.Voor de uitkeringsgerechtigde zou dan een oplossing dienen te worden gevonden
in een bescheiden verhoging van de vrijstelling in de bijstand voor inkomsten
uit arbeid. De leden vernemen graag hierover de visie.Met deze leden zijn wij van mening dat vrijwilligerswerk een belangrijke
bijdrage aan de Nederlandse samenleving biedt, en stimulering van dit werk
verdient dan ook veel aandacht. Echter, juist in de sfeer van de inkomstenbelasting
zijn de mogelijkheden beperkt, omdat vrijwilligerswerk als essentie heeft
dat het geen inkomsten genereert waarop een faciliteit van toepassing kan
worden verklaard. Binnen het regime van de IB kan alleen met de kostencomponent
en vergoedingen daarvoor rekening worden gehouden. Tot de huidige, geïndexeerde
bedragen (voor 2000 f 42 per week en f 1470 per jaar) wordt aangenomen
dat de vergoeding aan de vrijwilliger strekt tot bestrijding van kosten. Een
aanmerkelijk verhoging is niet aan de orde, omdat dan het verband met de algemeen
te maken maar ongetoetste kosten wordt losgelaten. Ook kan een verhoging als
ongewenst gevolg uitlokken dat genieters van inkomsten uit arbeid met een
beroep op het gelijkheidsbeginsel een deel van hun beloning als kostenvergoeding
zullen willen aanmerken en dus buiten heffing willen laten. De kans op een
succesvol beroep stijgt naarmate in de vrijwilligersregeling wordt afgeweken
van het niveau van relatief geringe vergoedingen. De vergelijking met de jurisprudentie
over de verhogingen van het arbeidskostenforfait dringt zich op. Overigens
betekent een aanmerkelijke verhoging van de vrijgestelde bedragen in de praktijk
geen oplossing omdat veel vrijwilligers de huidige maximale vergoeding al
niet ontvangen doordat de instellingen waarvoor vrijwillig wordt gewerkt,
daarvoor geen budget (kunnen) uittrekken.Tenslotte is van belang dat belastingvrije vergoeding mogelijk is van
de door de vrijwilliger gemaakte werkelijke kosten, ook als deze hoger zijn
dan f 42 per week en f 1470 per jaar. Als de kosten niet worden
vergoed, kunnen vrijwilligers die werken voor een instelling als bedoeld in
artikel 6.9.2 Wet IB 2001 recht hebben op giftenaftrek wanneer zij ervan hebben
afgezien de kosten te declareren of als de kosten niet kunnen worden gedeclareerd
maar volgens algemeen aanvaarde normen wel vergoed behoren te worden.De vrijwilligersvergoeding wordt in het kader van de Abw aangemerkt als
een vergoeding voor kosten die niet tot de algemeen noodzakelijke bestaanskosten
behoren en die bij de bijstandsverlening buiten beschouwing wordt gelaten.
Indien door indexering of anderzins het bedrag van de vrijwilligersregeling
wordt gewijzigd, wordt het nieuwe bedrag vanzelf niet tot de middelen voor
levensonderhoud gerekend.De leden van de PvdA-fractie verzoeken een reactie op de noodkreet die
hen heeft bereikt van een hardwerkende alleenstaande die de verzorgingskosten
van haar ouders op zich heeft genomen. Deze leden vragen of deze kosten
niet meer aftrekbaar zijn en hoe zich dat verhoudt zich tot de wens het belastingstelsel
ook af te stemmen op de «vergrijzende en meer zorg behoevende»
samenleving.Voor het antwoord verwijzen wij deze leden naar het antwoord op de vergelijkbare
vragen van de leden van de fracties van RPF-GPV en SGP dat wij bij paragraaf 6.2
hebben gegeven.6.2 OverigeDe leden van de CDA- fractie vragen of aangegeven kan worden of particuliere
vliegopleidingen onder de Wet op het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW) kunnen vallen? En zo ja, onder welke voorwaarden? Voorts vragen
deze leden of er andere mogelijkheden zijn om tegemoet te komen aan de bijzondere
situatie waarin deze studenten verkeren c.q. in situaties waarin studenten
komen te verkeren indien zij hun opleiding afbreken als gevolg van de gewijzigde
wetgeving?De nationale luchtvaartschool in Beek valt onder de WHW. De overige particuliere
vliegopleidingen vallen niet onder de WHW en hebben ook nooit een verzoek
gedaan om er onder te kunnen vallen. Onderwijsinstellingen die onder de werking
van de WHW vallen, moeten voldoen aan voorwaarden op het terrein van onder
meer de kwaliteitszorg, planning en bekostiging, bestuur en rechtsbescherming
van deelnemers. Om nieuwe onderwijsinstellingen onder de WHW te brengen is
wetswijziging nodig. Het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen
beziet in eerste instantie of wetswijziging opportuun is.De aftrekpost voor scholingsuitgaven beoogt een fiscaal vangnet te bieden
voor uitgaven voor scholing waarvoor de belastingplichtige geen recht heeft
op andere tegemoetkomingen, bijvoorbeeld van zijn werkgever. Mede hierom is
de aftrekpost voor scholingsuitgaven opgezet als een eenvoudig uit te voeren
regeling. Door de enigszins globale werking kan de regeling eenvoudig worden
toegepast. Om te voorkomen dat hierdoor zeer hoge bedragen in aanmerking kunnen
worden genomen, is de regeling gemaximeerd. Indien werkgevers in de luchtvaartsector
vrezen dat er een tekort aan piloten zal ontstaan, kunnen zij evenals bijvoorbeeld
in de it-sector gebruikelijk is mensen in dienst nemen en deze zelf (doen)
opleiden tot piloot. Deze opleidingskosten zijn aftrekbaar en voorts geldt
voor opleidingskosten ten behoeve van werknemers de zogenoemde scholingsaftrek.De leden van de PvdA-fractie geven aan moeite te houden met de maximering
van de aftrek voor scholingsuitgaven temeer omdat de rente op studieleningen
niet in aanmerking kan worden genomen. De rente voor de studieleningen volgens
de Wet op de studiefinanciering wordt door middel van een verlaging van de
in rekening te brengen rente wel gefaciliteerd. Deze leden vragen of het een
oplossing zou kunnen zijn rente voor leningen voor particuliere opleidingen
als «scholingsuitgaven» te bestempelen zodat op deze wijze toch
de rente in aftrek kan worden gebracht zonder de consumptieve aftrek over
de hele linie weer in te voeren.In het regeerakkoord is om de belastinggrondslag te verbreden en te verstevigen
ervoor gekozen de aftrek van persoonlijke verplichtingenrente af te schaffen.
Onderdeel hiervan is de aftrek van rente van studieschulden. Rente van dergelijke
schulden kunnen niet als scholingsuitgaven in aanmerking worden genomen omdat
sprake is van afgeleide uitgaven. Het betreft namelijk de financieringskosten
van scholingsuitgaven en niet scholingsuitgaven zelf. In deze benadering past
het niet om voor de groep particuliere opleidingen op dit punt
een uitzondering te maken. Opgemerkt zij dat deze schulden onder het regime
van de Wet inkomstenbelasting 2001 wel in aanmerking worden genomen bij het
bepalen van de rendementsgrondslag. Het maximum beoogt om een ongebreidelde
aftrek van scholingsuitgaven te voorkomen. Niettemin is het feitelijk zo dat
het maximum doorgaans voldoende hoog is voor de meeste bestaande particuliere
opleidingen. Zoals reeds in de memorie van antwoord is vermeld, kan ook 50%
tot 70% van de uitgaven voor een opleiding tot verkeersvlieger in aanmerking
worden genomen. Wij vragen er begrip voor dat wij een principiële wijziging
zoals het toestaan van renteaftrek voor studieleningen niet overwegen vanwege
een enkele exclusieve soort opleidingen.De leden van de fracties van RPF-GPV en SGP vragen de aandacht voor een
brief van de Nederlandse vereniging van particuliere woon-, zorgvoorzieningen,
betreffende de situatie dat een verplegingsbehoeftige bejaarde vanwege de
wachtlijsten niet terecht kan in een door de AWBZ bekostigd verpleeghuis en
een kind de kosten van opname in een particulier verzorgingshuis grotendeels
op zich neemt. Deze leden vragen zich af of het niet redelijk zou zijn dat
deze kosten hetzij als buitengewone last worden aangemerkt, hetzij langs andere
weg mede door de overheid worden gedragen.In het wetsvoorstel is de aftrek wegens uitgaven voor levensonderhoud,
alsmede de aftrek van buitengewone uitgaven van kinderen ouder dan 27 jaar
en overige verwanten vervallen.Wat de door deze leden aangedragen casus betreft merken wij het volgende
op. In beginsel staat de moeder een algemene voorziening ter beschikking,
te weten een door de AWBZ bekostigd verpleeghuis. In dit geval vindt een kind
de algemene voorziening ontoereikend vanwege de wachtlijsten. Ook het kabinet
erkent dat hier sprake is van een probleem en voert een beleid om de wachtlijsten
te verkleinen. Zoals altijd in dit soort gevallen moet echter de afweging
worden gemaakt of een beslissing van een belastingplichtige om eigen geld
te besteden vanwege een naar zijn oordeel ontoereikende algemene voorziening,
fiscaal moet worden begeleid. In dit geval is hier niet voor gekozen. De kosten
van het particuliere verpleeghuis – voorzover betrekking hebbend op
ziektekosten – zijn overigens wel aftrekbaar als buitengewone uitgaven
bij de moeder zelf, althans voorzover deze kosten op haar drukken.7. BUDGETTAIRE EN INKOMENSGEVOLGENDe leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op de door Loyens &
Loeff berekende gevolgen van het onderhavige wetsvoorstel voor grensarbeiders.
Tevens vragen zij om een grenseffecten-rapportage voor Nederlands-Belgische
en Nederlands-Duitse grensarbeiders.Op hoofdlijnen komen de berekeningen die Loyens & Loeff voor de onderscheiden
situaties heeft gemaakt overeen met de nadere berekeningen die wij voor die
situaties hebben gemaakt. In de berekeningen van Loyens & Loeff worden
twee verschillende jaren met elkaar heeft vergeleken (1999 en 2000 en is geen
rekening gehouden met de effecten van de terugsluis vande eerste tranche vergroening. Indien wij berekeningen maken op
basis van die uitgangspunten vinden wij globaal dezelfde uitkomsten als Loyens
& Loeff.Dit betekent dat in nagenoeg alle gevallen de gevolgen van de wijzigingen
in de tariefstructuurpositief zijn. Een uitzondering
doet zich voor ten aanzien van inwoners van België en Duitsland die in
Nederland als alleenverdiener werkzaam zijn. De oorzaak van de negatieve gevolgen
die optreden voor alleenverdienende inwoners van België
en Duitsland die in Nederland werkzaam zijn,is
gelegen in de omstandigheid dat de partners van deze personen het gedeelte
van de heffingskorting dat ziet op de volksverzekeringen niet krijgen uitbetaald;
die partners zijn immers niet verzekerd voor de volksverzekeringen. In de
huidige situatie heeft de in België of Duitsland wonende grensarbeider
recht op de volledige basisaftrek van hemzelf en van zijn partner. Ten aanzien
van de personen uit deze categorie waarop de zogenoemde grensarbeidersregeling
van artikel 15, derde lid, van het Nederlands-Belgische belastingverdrag van
toepassing is, geldt daarbij overigens dat de berekende (positieve en negatieve)
gevolgen, die uitsluitend worden veroorzaakt door mutaties in de sociale premies,
enigszins worden gemitigeerd vanwege de omstandigheid dat de Nederlandse premies
aftrekbaar zijn voor de Belgische belastingheffing.
Voor inwoners van Nederland die in Duitsland werkzaam zijn, hebben de wijzigingen
in de tariefstructuurgeen gevolgen. Hun arbeidsinkomsten
zijn en blijven immers aan de Duitse belastingen premieheffing onderworpen.De gevolgen voor inwoners van Nederland op wie de grensarbeidersregeling
van artikel 15, derde lid, van het Nederlands-Belgische belastingverdrag van
toepassing is, mogen niet los worden gezien van de maatregelen die voor hen
zijn opgenomen in het concept nieuw belastingverdrag tussen Nederland en België.
Over deze maatregelen heeft de voormalige Staatssecretaris van Financiën
de Tweede Kamer der Staten-Generaal geïnformeerd bij brief van 15 december
1999 (kamerstukken II 1999–2000, 26 834, nr. 2). Als gevolg van
deze maatregelen gelden voor deze personen vanaf het moment waarop het concept
nieuw belastingverdrag toepassing vindt feitelijk dezelfde uitkomsten als
voor personen die in Nederland wonen en werken. Naar het zich laat aanzien
is het concept nieuw belastingverdrag met ingang van 1 januari 2003 van toepassing.De leden van de PvdA-fractie vragen of het correct is dat co-ouderschap
door de fiscus – in tegenstelling tot de Sociale Verzekeringsbank –
niet kan worden gehonoreerd, en zo ja wat hiervan de achtergrond is.Opgemerkt wordt dat vanuit de fiscaliteit geen problemen bestaan met het
co-ouderschap waarbij beide, duurzaam gescheiden levende ouders in gelijke
mate de opvoeding van hun kind behartigen. Wij zien echter daarentegen ook
geen aanleiding om in die situatie in de fiscaliteit meer tegemoetkomingen
te scheppen dan in de situatie dat het kind (iets) meer dan helft bij één
van beide ouders woont, die in aanmerking kan komen voor de (aanvullende)
alleenstaande-ouderaftrek. In het wetsvoorstel is vastgehouden aan de bedoeling
van de (aanvullende) alleenstaande-ouderaftrek en is geregeld dat de (aanvullende)
alleenstaande-ouderkorting wordt verleend aan die ouder waarbij het kind volgens
de basisadministratie persoonsgegevens woont. Daarmee is aangesloten bij een
helder criterium en wordt hersteld dat slechts één van de ouders
in aanmerking komt voor de (aanvullende) alleenstaande-ouderkorting. De vergelijking
met de kinderbijslag dringt zich op, want ook de Sociale Verzekeringsbank
verdeelt per kind éénmaal de bijslag of kent die aan een van
beide ouders toe die daartoe afspraken hebben gemaakt.In het geval dat de kinderbijslag aan één ouder wordt toegekend,
zal voor de inkomstenbelasting, evenals in het huidige regime, de andere ouder
in aanmerking kunnen komen voor de persoonsgebonden aftrek uitgaven van levensonderhoud
voor kinderen, mits hij het kind ten minste in belangrijke mate onderhoudt
(wat bij een co-ouder doorgaans het geval zal zijn).Overigens zeggen wij toe dat wij in 2001 de Staten-Generaal over het onderwerp
fiscaliteit en co-ouderschap nader zullen informeren. 8. UITVOERINGSASPECTENDe leden van de PvdA-fractie hebben grote aandacht en zorg voor de uitvoeringskant
en de invoeringsaspecten. Zij hebben de indruk dat er vanuit de (papieren)
wet en de uitvoeringsproblemen bij de belastingdienst wordt geredeneerd en
niet vanuit de samenleving. Zij wijzen op een antwoord als: «Anders
dan deze leden veronderstellen is het niet nodig dat verzekeraars en pensioenfondsen
reeds per 1 januari 2001 de extra inspanning verricht moeten hebben. Informatie
over een mogelijk pensioengat behoeft pas in de loop van 2002 aan de deelnemers
te worden verstrekt». Burgers willen al veel eerder weten wat hun pensioengat
zal zijn, bijvoorbeeld om te beoordelen of een langerlopende overeenkomst
op lijfrentegebied fiscaal gefacilieerd mag doorlopen, of dat deze beter kan
worden «bevroren» of afgekocht. Ook zullen er in 2001 mensen overlijden.
Is het – zo vragen de leden – reëel te veronderstellen dat
de werkzaamheden vanuit pensioenfondsen en verzekeraars tijdig kunnen worden
verricht? En delen de betrokken instellingen deze opvatting?De indruk van de leden dat wij alleen van de fiscus redeneren, willen
wij met kracht bestrijden. Aangezien het succes van de herziening staat of
valt met een draagvlak in de samenleving, hebben begrijpelijkheid en uitvoerbaarheid
voor ons hoge prioriteit. Wij hebben bij de onderhavige belastingherziening
de (beperking van de) uitvoeringslasten voor burgers en bedrijven daarom steeds
zo veel mogelijk voorop gesteld. Al is het vaak wel zo dat naarmate de fiscus
het simpeler krijgt, ook de burger het makkelijker krijgt.Voor wat betreft het lijfrenteregime willen wij, overeenkomstig de beantwoording
in de memorie van antwoord, onderscheid maken tussen de basisruimte en de
reserveringsregeling enerzijds en de jaarruimte anderzijds. De basisruimte
betreft een vast bedrag. Dit is al voorafgaande aan het kalenderjaar waarop
het betrekking heeft bekend. Bij de reserveringsregeling gaat het om de inhaal
van niet-benutte jaarruimte uit voorgaande jaren. Ook deze ruimte zal veelal
reeds gedurende het kalenderjaar bekend zijn.De jaarruimte daarentegen is, onder meer, afhankelijk van het inkomen
in het kalenderjaar en de aangroei in de jaar van de arbeidspensioenaanspraken.
Uiteraard, zo zijn wij met de leden eens, zullen zich veelvuldig situaties
voordoen waarin belastingplichtigen er belang bij kunnen hebben om al gedurende
het jaar, of zelfs voorafgaande aan het jaar te weten wat de aftrekmogelijkheid
op grond van de jaarruimte zal zijn. Zij willen bijvoorbeeld kunnen beoordelen
hoe een lopend lijfrentecontract in de toekomst zal worden behandeld. Bij
inkomen en pensioenaangroei gaat het echter uit de aard der zaak om grootheden
die pas na afloop van het jaar exact bekend kunnen zijn. Personen kunnen bijvoorbeeld
gedurende het jaar van baan wisselen, werkloos worden of overlijden. Gegevens
die gedurende het jaar nog niet exact bekend kunnen zijn, kunnen uiteraard
ook niet tijdens dat jaar worden verstrekt, maar pas na afloop van het jaar.
In dit licht dient ook onze uitspraak te worden bezien dat de informatie over
de pensioenaangroei in 2001 door de pensioenuitvoerders pas in de loop van
2002 aan de deelnemers behoeft – en dus ook kan – worden verstrekt.
Dit is nu juist de reden waarom in artikel 3.8.7, tweede lid, Wet IB 2001
voor de jaarruimte een terugwentelingsmogelijkheid van 6 maanden voor lijfrentepremies
is opgenomen.Het voorgaande impliceert dat een belastingplichtige met een lijfrentecontract
dat voorziet in meerjarige premiebetaling nooit met volledige zekerheid vooraf
kan beoordelen of de jaarruimte in de volgende jaren voldoende zal zijn voor
aftrek. Lijfrentecontracten zullen evenwel in het algemeen voldoende flexibiliteit
hebben om het bedrag aan te betalen premies aan te kunnen passen aan gewijzigde
omstandigheden.Met betrekking tot de gegevensverstrekking door pensioenuitvoerders is in de memorie van antwoord aangegeven dat overleg plaatsvindt met
de uitvoerders over de bij algemene maatregel van bestuur nog te vervaardigen
rekenregel voor de vaststelling van de pensioenaangroei in het kalenderjaar.
Tevens is aangekondigd dat om uitvoeringsproblemen bij de pensioenuitvoerders
te voorkomen het voornemen bestaat om bij wijze van overgangsmaatregel voor
de jaren 2001 en 2002 de terugwentelingsperiode ten behoeve van het gebruik
van de jaarruimte te verlengen van 6 maanden naar 12 maanden. Tijdens de overgangsperiode
zal dan met de pensioenuitvoerders worden bezien op welke wijze met ingang
van 2003 tot een structurele oplossing kan worden gekomen. Naar onze indruk
kunnen de pensioenuitvoerders zich met deze benadering verenigen. Wij hopen
met de verwijzing naar dat overleg ook de indruk te hebben weggenomen dat
wij alleen vanuit de belastingdienst redeneren.INVOERINGSWET WET INKOMSTENBELASTING 20019. INVOERINGSWET9.1 InleidingDe leden van de fractie van de PvdA veronderstellen dat de sociale verzekeringen
gewoon van toepassing zijn bij de fictieve dienstbetrekking, zoals ook thans
gebruikelijk.Op deze vraag kunnen wij bevestigend antwoorden.Volgens de werknemersverzekeringswetten zijn artiesten zowel in «echte»
als in fictieve dienstbetrekking verplicht verzekerd. Dit geldt niet voor
buiten Nederland wonende artiesten die alhier voor korte duur optreden en
voor in Nederland wonende artiesten die als zelfstandige werken. Het bezit
van een door de fiscus verstrekte zelfstandigheidsverklaring is op zich genomen
onvoldoende om buiten de verplichte sociale verzekeringen te vallen. In het
kader van de werknemersverzekeringen zijn de feiten en omstandigheden bepalend
of de artiest zelfstandige is. Het bezit van een zelfstandigheidsverklaring
is in de praktijk van de werknemersverzekeringen echter wel een belangrijke
indicatie. De nieuwe fiscale regeling zal in dit alles geen wijziging brengen.Voor de artiest die, voor de toepassing van de loonbelastingwetgeving,
samen met de inhoudingsplichtige kiest voor een fictieve dienstbetrekking
en voor de artiest die onder de nieuwe artiestenregeling valt is het wenselijk
dat verplichte verzekering voor de werknemersverzekeringen blijft bestaan.
De werknemersverzekeringen hoeven om dit te bereiken niet te worden aangepast.
Ook hoeven de sociale verzekeringswetten niet te worden gewijzigd om de buiten
Nederland wonende artiesten, die ingevolge een overeenkomst van korte duur
hier te lande optreden, uitgesloten te houden van de verplichte verzekering.De leden van de fractie van de PvdA hebben problemen met de waardering
van de naturaverstrekkingen naar de waarde in het economische verkeer. De
leden wijzen op een arrest van de Hoge Raad van 27 augustus 1986 (BNB 1986/317)
waar in aangegeven wordt dat natura-inkomsten voor de besparingswaarde tot
winst uit de onderneming moest worden gerekend. Verder zien deze leden problemen
dat de artiesten hun gemaakte kosten moeilijk in aftrek kunnen brengen omdat
zij niet over de bonnen beschikken, maar de opdrachtgever.Ten aanzien van deze vragen kunnen wij het volgende opmerken. Op basis
van de voorgestelde artiestenregeling wordt in de loonbelastingsfeer niet
in geld genoten gage in aanmerking genomen naar de waarde in het economische
verkeer. Bedacht moet worden dat de loonbelasting voor artiesten
die onder de nieuwe artiestenregeling vallen, hoofdzakelijk als instrument
voor een globale voorheffing van de inkomsten uit overige werkzaamheden wordt
gebruikt.Verder moet worden bedacht dat artiesten die optreden ingevolge een overeenkomst
van korte duur een bijzondere groep vormen. Vaak wordt met de artiest overeengekomen
dat deze één of een beperkt aantal optredens komt verzorgen.
Hierdoor is de arbeidsrelatie tussen de artiest en de opdrachtgever zeer vluchtig.
Voor de opdrachtgever is het dan lastig te bepalen hoe bij de artiest verstrekkingen
in natura moeten worden gewaardeerd. Voor de berekening van het correcte bedrag
van de besparingswaarde moet de opdrachtgever in beginsel objectieve en subjectieve
elementen wegen. Juist de subjectieve elementen die de persoon van de artiest
aangaan, zijn voor de opdrachtgever moeilijk te bepalen door de afwezigheid
van een duurzame arbeidsrelatie. Om praktische en doelmatigheidsredenen is
daarom gekozen om niet in geld genoten gage in aanmerking te nemen naar de
waarde in het economische verkeer.In de sfeer van de inkomstenbelasting kan vervolgens alsnog maatwerk worden
geleverd. Dit betekent dat in de inkomstenbelasting bij de berekening van
het resultaat uit overige werkzaamheden wordt bezien of de in natura genoten
inkomsten moeten worden gewaardeerd naar de waarde in het economische verkeer
of – bij gebruik of verbruik van niet in geld genoten inkomsten –
op ten hoogste het bedrag van de besparing. Bij waardering van verstrekkingen
in natura op ten hoogste de besparingswaarde kan de artiest het verschil tussen
het bedrag van de economische waarde in het verkeer – het bedrag waarover
de opdrachtgever heeft ingehouden en afgedragen – en de besparingswaarde
in de inkomstenbelasting verrekenen.In de inkomstenbelasting zijn de winstbepalingen van de bron winst uit
onderneming van toepassing op het resultaat dat de artiest heeft behaald uit
overige werkzaamheden. Zoals de leden terecht opmerken, kan de waardering
op besparingswaarde ook in de winstsfeer van toepassing zijn sinds de Hoge
Raad dit in zijn arrest van 27 augustus 1996 heeft bepaald.In de Wet op de loonbelasting 1964 is de mogelijkheid geschapen om kleine
incidentele verstrekkingen in natura die per verstrekking en ook op jaarbasis
een gering voordeel betekenen voor de werknemer buiten de heffing te kunnen
laten. Hierbij kan als voorbeeld dienen de maaltijden die werknemers bij overwerk
vanwege de werkgever genieten. Bezien zal worden in hoeverre de wetgeving
verruiming behoeft om ook kleine incidentele verstrekkingen aan artiesten
niet in de heffing te hoeven betrekken. Bij artiesten zou bijvoorbeeld kunnen
worden gedacht aan een drankje na het optreden of een broodje tijdens het
opbouwen van het podium.Wij merken op ten aanzien van het door de leden geschetste probleem dat
de opdrachtgever over de bonnen beschikt terwijl de artiest deze nodig heeft
om zijn daadwerkelijk gemaakte kosten in aftrek te brengen in de inkomstenbelasting,
dat wij dit onderwerp aan de orde zullen stellen in de commissie Thunnissen/De
Waard die zich verdiept in de in- en uitvoeringsaspecten van de Belastingherziening
2001.De fractieleden van de PvdA merken op dat Nederland voor buitenlandse
artiesten de heffingsbevoegdheid toebedeeld heeft gekregen op grond van artikel
17 van het OESO Modelverdrag, waarin wordt bepaald dat «voordelen en
inkomsten» van artiesten (en sporters) mogen worden belast in het land
van optreden. Vergoedingen voor reële kosten behoren hier niet toe en
zouden derhalve buiten de heffing dienen te blijven, aldus de leden.Wij merken op dat de leden terecht stellen dat reële kosten niet
behoren tot de voordelen en inkomsten. Het feit dat voor artiesten die vallen
onder de artiestenregeling, kostenvergoedingen onderdeel vormen
van de gage waarover loonbelasting is verschuldigd, betekent niet dat deze
vergoedingen, voorzover deze redelijk zijn, uiteindelijk worden belast voor
de inkomstenbelasting. De loonbelasting fungeert als globale voorheffing.
Bij de vaststelling van het tarief in de loonbelasting op 20% is mede gewogen
dat een deel van de grondslag niet onder de uiteindelijke heffing valt. Bij
de heffing van de inkomstenbelasting kan vervolgens alsnog maatwerk worden
geleverd, waarbij ook de mogelijkheid bestaat rekening te houden met het voor
bepaalde categorieën artiesten ontbreken van een premieplicht voor de
volksverzekeringen. De materiële belastingdruk is hetzelfde als voor
belastingplichtigen waarvan de inkomsten rechtstreeks als resultaat uit overige
werkzaamheden in de inkomstenbelasting worden betrokken. De artiest kan onder
de artiestenregeling de gemaakte kosten in aftrek brengen in de inkomstenbelasting.
Geheven wordt over het saldo van de baten verminderd met de lasten.De leden van de fractie van de PvdA vragen wat bedoeld wordt met de opmerking
dat de loonverdelingsverklaring n iet van toepassing is op artiesten die onder
het huidige regime overige werkzaamheden vallen.Op het voorgestelde regime, zoals opgenomen in hoofdstuk VII in de Wet
op de loonbelasting 1964, zijn de loon- en heffingsbepalingen uit de zojuist
genoemde wet niet van toepassing, met uitzondering van de inhoudingsbepaling
van artikel 8a. De loonverdelingsverklaring is derhalve niet van toepassing
voor de nieuwe artiestenregeling.Een opdrachtgever zal ook bij artiesten die onder de nieuwe artiestenregeling
vallen en in gezelschap optreden de wens kunnen hebben een totaalbedrag voor
het optreden af te spreken met de leider van het gezelschap. Hierdoor wordt
het voor de inhoudingsplichtige moeilijk inzicht te verwerven welk gedeelte
van het totaalbedrag aan het individuele lid van het gezelschap toegerekend
kan worden voor de heffing en afdracht van loonbelasting. Een (gage)verdelingsverklaring
waarvan wij het voornemen hebben deze mogelijk te maken, biedt in die situaties
een uitkomst. De leider van het gezelschap geeft met behulp van deze verklaring
aan de inhoudingsplichtige het bedrag van de gage (inclusief kostenvergoeding)
dat elk afzonderlijk lid van het gezelschap kan worden toegerekend. De leden
van het gezelschap kunnen de op hen drukkende kosten in mindering brengen
op de grondslag in de inkomstenbelasting bij de berekening van het resultaat
uit overige werkzaamheden.De mogelijkheid om een regeling voor een verdelingsverklaring op te nemen,
wordt geboden in Artikel 35c van de artiestenregeling. Hierin is een delegatiebepaling
opgenomen om voor bepaalde groepen artiesten nadere, zo nodig afwijkende,
regelen te treffen.De leden van de fractie van de PvdA vinden dat het argument dat artiesten
zelf kunnen kiezen geen netto-afspraken te maken voorbij gaat aan de werkelijkheid.
Er moet ter plekke uitgerekend kunnen worden wat de netto uitbetaling zal
zijn. De leden menen dat het verstandiger zou zijn het tarief voor de loonbelasting
te stellen op het tarief van de eerste knip van de eerste schijf. Het direct
kunnen beschikken over de onkosten in plaats van achteraf is een groot voordeel,
zo menen deze leden.Wij zijn, anders dan de leden van de fractie van de PvdA, van mening dat
artiesten die onder de nieuwe artiestenregeling vallen invloed kunnen uitoefenen
op het (netto)bedrag dat zij ontvangen voor het optreden. Hierbij kan het
volgende worden overwogen. Het voorgestelde tarief van de nieuwe artiestenregeling
kan niet zonder meer vergeleken worden met het tarief van de huidige regeling.
In de huidige regeling wordt immers (forfaitair) rekening gehouden met onbelaste
kosten, waarna over het restant de artiestenloontabel van toepassing is. In
de voorgestelde regeling wordt het lagere tarief toegepast over een bredere
grondslag. Omdat op die bredere grondslag later nog de kosten
in mindering kunnen worden gebracht, hangt het af van de verhouding kosten–beloning
of het voorgestelde tarief relatief hoog of relatief laag is. Dit kan natuurlijk
van geval tot geval verschillen. Bij een relatief laag kostenaandeel zal in
de toekomstige situatie bij een netto afspraak rekening moeten worden gehouden
met een bijbetaling in de sfeer van de inkomstenbelasting. Echter, bij een
relatief hoog kostenaandeel zal in de toekomstige situatie bij een netto afspraak
kunnen worden meegewogen dat deze in de inkomstenbelastingsfeer tot een teruggave
leidt.Momenteel is er een handleiding van de belastingdienst beschikbaar voor
de opdrachtgever van de artiest. Hierin is onder meer de loontabel opgenomen
waaruit de opdrachtgever kan aflezen wat het brutoloon is als hij een bepaald
nettoloon uitbetaalt aan de artiest (Netto-brutotabel). Wij zullen onderzoeken
of de tabel zodanig kan worden aangepast dat deze in de praktijk als handvat
kan bieden om tot reële netto afspraken te blijven kunnen komen.De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom zo plotseling bij de
derde nota van wijziging een geheel nieuwe regeling voor artiesten is opgesteld
en waarom niet dichter bij de praktijk is gebleven. Deze leden adviseren de
artiestenregeling thans in de ijskast te plaatsen en deze later op adequate
wijze te behandelen.In reactie op de vragen van deze leden merken wij het volgende op. Een
kenmerk van de huidige artiestenregeling is een (forfaitaire) kostenaftrek.
In het nieuwe regime is er voor gekozen niet langer plaats in te ruimen voor
aftrek van kosten. In dat licht bezien is handhaving van de huidige artiestenregeling
geen optie; het is alleen de vraag hoe de huidige artiestenregeling moet worden
aangepast. Met de voorgestelde artiestenregeling is er naar gestreefd een
evenwichtige uitkomst te creëren voor de vanuit fiscaal perspectief verschillende
categorieën artiesten. Voor artiesten in dienstbetrekking en voor artiesten
die een onderneming drijven, bleken geen bijzondere regels nodig. Voor de
tussencategorie bestaan twee mogelijkheden. Ten eerste kunnen zij kiezen voor
de fictieve dienstbetrekking. In dat geval zijn de regels gelijk aan die voor
de «normale» dienstbetrekking. De belangrijkste gevolgen zijn
voor deze groep dat bepaalde onkostenvergoedingen belastingvrij kunnen worden
verstrekt en dat de reguliere loonbelastingtabellen van toepassing zijn. Ten
tweede is er de mogelijkheid van de artiestenregeling. Belangrijkste kenmerk
van deze regeling is een laag tarief over een brede grondslag (inclusief onkostenvergoedingen)
in de sfeer van de loonbelasting. Deze globale voorheffing gaat vooraf aan
het maatwerk in de inkomstenbelasting, waar volgens het regime van de resultaat
uit overige werkzaamheden kosten in mindering op de belastbare grondslag kunnen
worden gebracht. Bij de totstandkoming van dit naar onze opvattingen evenwichtige
regime voor de diverse soorten artiesten is op dit punt rekening gehouden
met het advies van de commissie Cultuur en Belastingen.9.4 DividendbelastingDe leden van de fractie van het CDA stellen nog een tweetal vragen over
de faciliteit met betrekking tot de inkoop van eigen aandelen.Hun vraag of het de bedoeling is dat bij een overschrijding van de toegestane
inkooplimiet de faciliteit voor het geheel verloren gaat, kunnen wij bevestigend
beantwoorden.Zoals aangegeven in de memorie van antwoord, is het uitgangspunt van de
regeling dat deze er niet toe mag leiden dat dividenduitkeringen in contanten
structureel worden vervangen door de inkoop van eigen aandelen. Indien een
vloeiende overgang mogelijk zou zijn tussen onbelaste en belaste inkopen,
heeft de faciliteit geen remmende werkingten aanzien van totale
omvang van de inkopen, zodat de inkopen ten koste kunnen gaan van de uitdeling
van regulier dividend. Daar komt bij dat de faciliteit niet is bedoeld voor
liquidaties en grote partiële liquidaties. Indien de inkopen uitgaan
boven de genoemde limiet wordt daarom de sanctie opgelegd van het verloren
gaan van de gehele faciliteit.Als men in één kalenderjaar zowel inkopen van eigen aandelen
zou kunnen doen die wel aan de inhouding van dividendbelasting zijn onderworpen,
als inkopen die niet aan inhouding zijn onderworpen, zou dit bovendien leiden
tot ingewikkelde maatregelen om te voorkomen dat de inkopende vennootschap
de inkopen zodanig structureert dat de inkopen die aan de inhouding zijn onderworpen
plaatsvinden van marktpartijen die daar geen last van hebben (bijvoorbeeld
pensioenfondsen).Ten slotte wijzen wij erop dat de limiet is gebaseerd op een objectief
vast te stellen gegeven, namelijk het dividendverleden. Dit is aan de vennootschap
bekend op het moment dat de inkoop van eigen aandelen plaatsvindt. De vennootschap
zal dus niet achteraf voor verrassingen worden geplaatst, zodat ook vanuit
dit oogpunt het vervallen van de faciliteit bij overschrijding van de inkooplimiet
niet onredelijk uitwerkt.Ten tweede constateren de leden van de CDA-fractie dat ook een emissie
van aandelen ter voldoening aan een stockoptieverplichting jegens werknemers,
op grond van het eerste lid, onderdeel d, van het voorgestelde artikel 4c
van de Wet op de dividendbelasting, de inkoop diskwalificeert.De achtergrond van de voorwaarde die in onderdeel d van het eerste lid
is opgenomen is de volgende. De faciliteit is bedoeld om de belemmeringen
weg te nemen voor de definitieve inkoop van eigen aandelen, dat wil zeggen
een definitieve inkrimping van het aandelenkapitaal. Daarbij past het niet
de faciliteit te verlenen, indien de inkoop vooraf is gegaan door een kapitaalvergroting.Indien de emissie echter niet primair is gericht op het verwerven van
nieuw kapitaal, maar bijvoorbeeld voortvloeit uit een fusie of een ander specifiek
doel dient, zoals de voldoening aan een stockoptieverplichting jegens de werknemers,
zou er aanleiding kunnen zijn om hiervan af te wijken. Voor een aandelenemissie
in het kader van een fusie wordt reeds een uitzondering gemaakt. Bezien zal
worden of er aanleiding is voor een wijziging op dit punt in het voorstel
van Wet technische aanpassingen, op grond waarvan ook andere aandelenemissies
die niet primair zijn ingegeven door de wens tot kapitaalvergroting, niet
leiden tot verhindering van toepassing van de faciliteit voor inkoop van eigen
aandelen.9.6 Spaar- en beleggingsproducten en levensverzekeringenWij betreuren dat de beantwoording van de vragen over het overgangsrecht
voor lijfrentecontracten van vóór de Brede herwaardering, de
leden van de CDA-fractie teleur stelt. Wij hebben getracht onze afweging in
deze zo scherp en duidelijk mogelijk naar voren te brengen. Naar de indruk
van de leden zijn we evenwel niet echt ingegaan op de overwegingen die zij
naar voren hebben gebracht ter zake van de waardering van de eerbiedigende
werking in het algemeen en specifiek in het kader van het overgangsrecht.
Zij noemen hierbij elementen als rechtszekerheid en uitvoerbaarheid, de betrouwbaarheid
van de overheid en de waarde van toezeggingen. Op de kwestie van de waarde
van toezeggingen zijn we in de inleiding al ingegaan. Verder zijn elementen
als rechtszekerheid en uitvoerbaarheid uiteraard wel degelijk ook in onze
afweging betrokken. Alleen hebben deze ons, anders dan klaarblijkelijk de
leden, niet tot het oordeel gebracht dat lijfrentecontracten van vóór
16 oktober 1990 ook na 1 januari 2001 voor wat betreft de premiebetaling onverkort
moeten worden geëerbiedigd. In tegenstelling tot de opvatting van de leden, vormt het feit dat een
belastingplichtige met een polis van vóór 16 oktober 1990 inmiddels
al tien jaar van de mogelijkheden van vóór de Brede herwaardering
gebruik heeft kunnen maken (terwijl andere belastingplichtigen veelal slechts
beperktere mogelijkheden hebben), naar onze mening wel degelijk een factor
die bij een afweging over de vormgeving van het overgangsrecht kan worden
betrokken. Naarmate een in gunstige zin afwijkende positie van een belastingplichtige –
omdat hij over een «oud» contract beschikt – langer duurt,
is hiervoor een zwaardere argumentatie nodig. Het feit dat destijds door de
wetgever is voorzien, en door het kabinet en het parlement is geaccepteerd,
dat het overgangsrecht langer zou kunnen gaan duren dan tien jaar, doet hier
niet aan af. In de voorgaande stukken is al aangegeven dat in onze opvatting
de destijds bij de Brede herwaardering getroffen overgangsregeling dient te
worden bezien in het licht van de toen voorgestelde wijzigingen in het lijfrenteregime.
Deze betroffen een inperking een aanscherping van de faciliteiten. Bij de
onderhavige herziening gaat het om een totaalpakket met per saldo plussen.
Eerbiedigende werking voor de lijfrentepremie-aftrek zou betekenen dat belastingplichtigen
met oude polissen dubbel voordeel zouden hebben, naast handhaven van de bestaande
faciliteiten wordt tevens geprofiteerd van de voorgestelde lagere tarieven.
In dit licht mag genoemde overgangsregeling thans opnieuw worden bezien in
relatie tot de nu voorgestelde wijzigingen, die onder meer een verkleining
van de ongetoetste aftrek inhouden tot f 2204. Vanuit een gelijke behandeling
van belastingplichtigen wordt het ongewijzigd voortzetten van de oude overgangsregeling
die maximaal voorziet in een bijna tienvoudige aftrek van f 21 571
voor een speciale groep minder passend. Tevens zijn hier substantiële
budgettaire consequenties mee gemoeid. Na een uitvoerig debat is de Tweede
Kamer ons in deze zienswijze gevolgd. Wij vragen de leden van de CDA-fractie
om dit mede te betrekken in hun afweging ten opzichte van de terecht door
hen aangegeven waarde van de toezegging van de Staatssecretaris van destijds.Naar aanleiding van hetgeen in de memorie van antwoord is opgemerkt over
de eerbiedigende werking voor op 31 december 2000 bestaande kapitaalverzekeringen,
stellen de leden van de PvdA-fractie dat bij een vrijstelling van kapitaalverzekeringen
de «lastige waardering van polissen in box III» nooit achterwege
zal kunnen blijven.Wij merken hierover het volgende op. Als het verzekerde bedrag van een
op 31 december 2000 lopende kapitaalverzekering onder het vrijstellingsbedrag
van f 272 000 blijft, is de polis in zijn geheel vrijgesteld in
box III. In dergelijke situaties kan de waardering voor box III achterwege
blijven (ervan uitgaande dat de belastingplichtige geen andere lopende kapitaalverzekeringen
heeft; anders moet van het gezamenlijke bedrag worden uitgegaan). Het gaat
in dergelijke gevallen dus om «kleine» kapitaalverzekeringen,
die onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 in zijn geheel
onder de vrijstelling voor kapitaalverzekeringen zouden vallen. Het zijn met
name deze polissen waarop in de memorie van antwoord is gedoeld. Daarnaast
zullen er kapitaalverzekeringen zijn die door de belastingplichtige op zijn
verzoek worden omgevormd tot kapitaalverzekering eigen woning. Ook in dergelijke
situaties kan uiteraard een jaarlijkse opgave van de waarde in het economische
verkeer achterwege blijven. Voor het restant van de polissen zal inderdaad
een waardering moeten plaatsvinden. Daarbij streven we ernaar om ten behoeve
van de uitvoering een zo eenvoudig mogelijke uitwerking te geven, bijvoorbeeld
via het waarderingsvoorschrift van artikel 5.3.4 van de Wet inkomstenbelasting
2001. De leden van de fracties van het CDA en de PvdA stellen dat de voorwaarde
in onderdeel AN, tweede lid, onderdeel a, onredelijk is voor polisbezitters
die in de periode van 14 september 1999 tot 11 januari 2000 het verzekerde
kapitaal hebben verhoogd. Gesteld wordt dat het argument dat de belastingplichtige
ten tijde van de verhoging van het verzekerde kapitaal ook al geen recht had
op eerbiedigende werking, ver gezocht is. De leden van de PvdA-fractie stellen
dat de burger er op moet kunnen vertrouwen dat bij wijzigingen gedurende het
wetgevingsproces meer rekening wordt gehouden met de gevolgen die daaruit
voortvloeien voor de individuele belastingplichtige.De genoemde voorwaarde komt overeen met artikel 76 van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Voorzover ter zake van een pre-Brede Herwaarderingspolis het kapitaal
is verhoogd, was dus volgens de op dat moment geldende regelgeving ook al
niet voldaan aan de voorwaarden voor eerbiedigende werking. Met andere voorwaarden,
van een «straffeloos handelen» was ook onder de Wet op de inkomstenbelasting
1964 al geen sprake. Het ligt niet in de rede om voor andere lopende polissen –
dus van na de Brede Herwaardering – op dit punt af te wijken. Wij vinden
de overweging dat de betrokken belastingplichtigen de polis hebben gewijzigd
in de toen geldende veronderstelling dat geen eerbiedigende vrijstelling zou
worden gegeven niet ver gezocht. Deze burgers hebben kennelijk verhoogd omdat
zij meenden dat dit voor hen voordelig was ook zonder enige vrijstelling.
Wij herhalen dat het niet gaat om het regulier doen van premiebetalingen maar
om het door een gerichte actie verhogen van het verzekerde bedrag. Het is
overigens geenszins de bedoeling geweest om in de memorie van antwoord terug
te komen op hetgeen tijdens de behandeling in de Tweede Kamer over dit onderwerp
is opgemerkt, dit in reactie op een vraag van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de PvdA-fractie spreken hun verbazing uit over de passage
in de memorie van antwoord inzake de onvolledige AOW-opbouw waarin wordt gewezen
op de vangnetconstructie van de bijstandswet en zij menen dat de mogelijkheid
om tekorten bij een onvolledige AOW-opbouw door middel van aanvullende pensioenopbouw
te repareren in de memorie van antwoord op voorhand grotendeels wordt afgesloten.
Dienaangaande merken wij op dat het geenszins de bedoeling is geweest vooruitlopend
op de SER-advisering een standpunt in te nemen over de wenselijkheid van een
fiscale faciliëring van de compensatie van tekorten als gevolg van een
onvolledige AOW-opbouw. In de memorie van antwoord is slechts in analyserende
zin op een aantal aan deze problematiek verbonden aspecten ingegaan. Van het
op voorhand afsluiten van de discussie, zoals deze leden veronderstellen,
is geen sprake. Dat is ook de reden waarom in de memorie van antwoord is aangegeven
dat het van belang is bij een nadere gedachtewisseling over dit onderwerp
het SER-advies te betrekken. Naar verwachting zal het advies op 19 mei a.s.
door de SER worden vastgesteld waarnaar een gedachtewisseling over dit advies
kan plaatsvinden.De leden van de PvdA-fractie constateren dat de door de tweede nota van
wijziging gerealiseerde aanpassingen pas nu in volle omvang duidelijk worden
en vragen in dit verband, nu in het wetsvoorstel Wet IB 2001 geen tekortregeling
(zoals de thans bestaande derde tranche) is opgenomen, of het echt de bedoeling
is dat belastingplichtigen met een fluctuerend inkomen alleen pensioen kunnen
opbouwen over de jaren waarin hun inkomen hoog genoeg is geweest. Hierop kunnen
wij antwoorden dat met de tweede nota van wijziging is beoogd een nauwere
aansluiting tussen het lijfrenteregime in de derde pijler en de mogelijkheden
voor arbeidspensioenen in de tweede pijler te realiseren. Op basis van de
voorgestelde wijzigingen is voor de mogelijkheid van opbouw van een oudedagsvoorziening in de lijfrentesfeer van belang of in een bepaald jaar
inkomen wordt genoten. Heeft een belastingplichtige in een bepaald jaar een
inkomen waardoor jaarruimte ontstaat dan mag in beginsel ook van deze belastingplichtige
worden verwacht dat de aanwezige jaarruimte ook daadwerkelijk wordt benut.
Het staat een belastingplichtige echter vrij af te zien van benutting van
de jaarruimte. Een vrijheid die bij deelname aan een pensioenregeling niet
bestaat. Daarnaast wordt dan nog de mogelijkheid geboden de niet benutte jaarruimte,
binnen de toegestane begrenzingen, gedurende een periode van 7 jaren alsnog
te benutten. De gevolgen van de keuze om de jaarruimte niet direct te benutten
kunnen derhalve, indien dit in een later jaar alsnog wordt ingehaald, beperkt
blijven. Door het hanteren van jaarruimte en in het verlengde daarvan de reserveringsregeling
wordt voor de oudedagsvoorzieningen in de lijfrentesfeer in feite het gemiddelde
inkomen tot uitgangspunt genomen, hetgeen ook voor de door deze leden genoemde
sterk fluctuerende inkomens tot een adequate oudedagsvoorziening kan leiden.Saldo lijfrenteDe leden van de CDA-fractie vragen nogmaals waarom de lijfrentebetaler
door het ontbreken van een vergelijkbare overgangsregeling een andere behandeling
krijgt dan de lijfrente-ontvanger. De opmerking dat er, mede vanuit uitvoeringsoogpunt,
voor gekozen is om de beide situaties los van elkaar te zien, kan naar hun
oordeel bezwaarlijk als een rechtvaardiging worden gezien voor deze discriminatie.
De argumenten voor een overgangsregeling voor de ontvanger gelden mutatis
mutandis evenzeer voor de lijfrentebetalers. De omstandigheid dat het mogelijkerwijs
een kleine groep van belastingplichtigen betreft, rechtvaardigt, aldus de
leden, niet het achterwege laten van een regeling. Tevens kan, indien het
maar een kleine groep betreft, het in de uitvoering ook niet veel extra werk
opleveren, terwijl het individuele belang voor de betreffende belastingplichtige
wel (zeer) omvangrijk kan zijn. Door het alsnog treffen van een overgangsregeling
zou volgens de leden recht worden gedaan aan de belangen van de belastingplichtigen
die redelijkerwijze moeten kunnen vertrouwen op het geldende belastingregime.Uitgangspunt voor het overgangsrecht is dat het nieuwe regime zo veel
mogelijk direct effectief is, en dat slechts voor de gevallen waarin dit passend
is, een redelijk overgangsrecht wordt gecreëerd. Uiteraard betreft de
keuze of voor een bepaalde situatie moet worden voorzien in enigerlei overgangsregeling,
steeds een kwestie van afweging. Directe werking is hierbij hoofdregel, een
afwijking moet worden beargumenteerd. Bij de afweging rond de saldolijfrenten
is er voor gekozen om de beide situaties, betaler en ontvanger van de termijnen,
los van elkaar te bezien. Op de redenen voor eerbiedigende werking bij de
ontvanger van de lijfrentermijnen zijn we reeds diverse keren ingegaan, onder
meer in de memorie van antwoord. De leden refereren hier ook aan in hun vraag.
Voor de debiteur (natuurlijk persoon) van een saldolijfrente hebben wij bij
de vormgeving van de onderhavige wetgeving onvoldoende aanleiding gezien voor
een specifieke overgangsregeling. De desbetreffende schuld zal in deze benadering,
overeenkomstig de systematiek van het nieuwe stelsel, in box III gaan vallen.
Aldus wordt een gelijke behandeling bereikt ten opzichte van andere soortgelijke
schulden onder het nieuwe regime. Voorzover nog betalingen – daaronder
begrepen een afkoop – worden verricht vóór 1 januari 2001,
kan uiteraard met inachtneming van de saldomethode nog wel aftrek als persoonlijke
verplichtingen plaatsvinden (met een corresponderende bate bij de ontvanger).Anderzijds zijn ook wij niet ongevoelig voor het door de leden aangehaalde
mogelijkerwijs omvangrijke individuele belang voor de desbetreffende belastingplichtige.
Ook deze belastingplichtige heeft er dan een groot belang bij dat de fiscale
behandeling van overeenkomst wordt voortgezet zoals die hem bij
het aangaan ervan voor ogen stond. We zijn bereid om hierover, vanuit een
positieve insteek, nader met de leden van gedachten te wisselen.Bij de afweging spelen, zo antwoorden wij de leden, uitvoeringsaspecten
mede een rol. Het vaststellen of sprake is van een bestaand contract en toepassing
van de saldomethode zijn uitvoeringstechnisch bewerkelijker dan een aftrek
van de waarde van de verplichtingen in box III. Dit argument is op zichzelf
evenwel niet doorslaggevend.De leden wijzen ten slotte op de vergelijking in de memorie van antwoord
met de overgangsregeling voor lopende termijnen van huren, pachten en renten.
De portee van deze vergelijking ontgaat de leden. De verwijzing naar de overgangsregeling
voor lopende termijnen van huren, pachten en renten is opgenomen omdat ook
bij deze regeling de relatie tussen de fiscale behandeling van de ontvanger
en de fiscale behandeling van de betaler onderwerp van aandacht – in
de Tweede Kamer – is geweest. In zoverre is dit vergelijkbaar met de
onderhavige kwestie. Anderzijds merken de leden terecht op dat het bij de
saldolijfrentetermijnbetaler niet gaat om een éénmalige lopende
termijn, maar om structurele betalingen over een aantal jaren. In zoverre
zijn de kwesties inderdaad niet identiek.Kapitaalverzekering bij eigen B.V.Kapitaalverzekeringen die bij de eigen BV zijn afgesloten, worden vanaf 2001
in aanmerking genomen als resultaat uit overige werkzaamheden. In de memorie
van antwoord is aangegeven dat de directeur-grootaandeelhouder recht kan houden
op de vrijstellingen voor kapitaalverzekeringen door de polis over te dragen
aan een professionele verzekeraar. De leden van de CDA-fractie leiden hieruit
af dat als een vóór 14 september 1999 bij de eigen BV afgesloten
kapitaalverzekering na die datum wordt ondergebracht bij een professionele
verzekeraar, alsnog recht ontstaat op de vrijstelling van onderdeel AN. Verzocht
wordt aan te geven onder welke voorwaarden nog wel sprake is van een op 14
september 1999 bestaande overeenkomst en wanneer niet meer.Als een bij de eigen BV afgesloten kapitaalverzekering wordt overgedragen
aan een professionele verzekeraar, is in beginsel sprake van een nieuwe overeenkomst
aangezien de debiteur wijzigt. In artikel 25, vierde lid, van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964 is een regeling opgenomen voor de situatie dat een
kapitaalverzekering in een andere zodanige verzekering wordt omgezet. Op grond
daarvan wordt de tweede verzekering beschouwd als een voortzetting van de
eerste (tenzij ter zake van de omzetting door een ander dan de verzekeraar
een prestatie wordt geleverd). Voorzover de polis wordt voortgezet, is de
omzetting dus fiscaal geruisloos.Het overgangsrecht ter zake van de Wet inkomstenbelasting 2001 maakt hierop
geen inbreuk, hetgeen in overeenstemming is met de voor het overgangsrecht
Brede Herwaardering op dit punt gehanteerde lijn. Dit betekent dat als een
bij de eigen BV afgesloten kapitaalverzekering na 14 september 1999 wordt
ondergebracht bij een professionele verzekeraar, nog steeds sprake is van
een op 14 september 1999 bestaande overeenkomst. Uiteraard dient deze omzetting
plaats te vinden vóór 1 januari 2001, teneinde de vrijstelling
in box III uit hoofde van onderdeel AN deelachtig te kunnen worden. Bovendien
mag het verzekerd kapitaal niet zijn verhoogd na 13 september 1999 en mag
de looptijd na die datum niet zijn verlengd.KapitaalverzekeringenNaar aanleiding van de memorie van antwoord constateren de leden van de
CDA-fractie terecht dat verhogingen van het verzekerde kapitaal die voortvloeien
uit normale en gebruikelijke optieclausules geen verlies van het overgangsregime
ter zake van lopende kapitaalverzekeringen tot gevolg hebben. Gevraagd wordt
of voor de invulling van dit begrip aansluiting kan worden gevonden bij het
besluit van 6 augustus 1993 (BNB 1993/287).Met de in onderdeel AN, tweede lid, onderdeel a, gehanteerde voorwaarde
dat het verzekerd kapitaal na 13 september 1999 niet mag zijn verhoogd, is
beoogd aan te sluiten bij de toets zoals die ook al in het overgangsrecht
Brede Herwaardering in artikel 76 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
was opgenomen voor op 31 december 1991 lopende kapitaalverzekeringen. We zullen
dan ook, zo zeggen we deze leden toe, bij de uitleg van het begrip «normale
en gebruikelijke optieclausules» aansluiten bij de invulling die daaraan
is gegeven in het genoemde besluit van 6 augustus 1993, met dien verstande
dat het nu gaat om vóór 14 september 1999 geplaatste optieclausules.Met betrekking tot de voorwaarde in onderdeel AN, tweede lid, onderdeel
a, gaan de leden van de CDA-fractie in op de positie van belastingplichtigen
die in de periode van 14 september 1999 tot 11 januari 2000 het verzekerde
kapitaal hebben verhoogd. In het bijzonder vragen deze fractieleden naar de
positie van belastingplichtigen die te maken hebben met aanpassingen aan de
gestegen bedragen voor bedrijfsspaarregelingen. Op de eerste kwestie is reeds
ingegaan bij de vraag die de leden van de PvdA over dit onderwerp naar voren
hebben gebracht. Voor wat betreft de aanpassingen in verband met stortingen
vanuit een bedrijfsspaarregeling merken wij op dat van belang is of de aanpassing
voortvloeit uit een normale en gebruikelijke optieclausule. Voor de uitleg
van dit begrip zal, zoals hiervóór al is aangegeven, worden
aangesloten bij het besluit van 6 augustus 1993 (BNB 1993/287), met dien verstande
dat het nu gaat om vóór 14 september 1999 geplaatste optieclausules.De leden van de CDA-fractie hebben in het voorlopige verslag vragen gesteld
over de werking van onderdeel AM ten aanzien van kapitaalverzekeringen die
zijn afgesloten in de periode van 14 september 1999 tot 1 januari 2001 (door
deze fractieleden aangeduid als «reserveringsregeling»). Gesteld
wordt dat in bepaalde gevallen de waarde van de polis twee keer in de heffing
wordt betrokken, te weten voor de bepaling van de rendementsgrondslag in box
III en, bij afwikkeling van de polis, voor de toepassing van onderdeel AM.
De genoemde fractieleden denken daarbij aan de situatie waarin een belastingplichtige
die zijn één keer per leven toe te passen vrijstelling inmiddels
heeft verbruikt, op 31 december 2000 een kapitaalverzekering afsluit. Gesteld
wordt dat door de werking van de afrekenbepaling van onderdeel AM het rentebestanddeel
dat in de volledige uitkering is begrepen, in de heffing van box I wordt betrokken,
terwijl de polis tevens met ingang van 1 januari 2001 in de heffing van box
III wordt betrokken.Over de door de CDA-fractie aangehaalde voorbeelden merken wij allereerst
op dat niet geheel duidelijk wordt gemaakt in welke categorie de polis valt.
Als sprake is van een polis die onder de werking van onderdeel AL, eerste
lid, eerste volzin, valt, vindt de belastingheffing volledig plaats in box
I volgens de regels van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 en is heffing
in box III dus niet aan de orde. Te denken valt aan een kapitaalverzekering
op koopsombasis. Alsdan is heffing in box III in het geheel niet aan de orde.
Nemen we echter aan dat sprake is van een polis die onder de werking van onderdeel
AL, eerste lid, tweede volzin, juncto onderdeel AM valt. Uitgangspunt van
onderdeel AM is dat de op of na 1 januari 2001 genoten uitkeringen ter zake
van een op overgangstijdstip lopende kapitaalverzekering worden getoetst aan
de vrijstellingsvoorwaarden van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Daarbij wordt uitgegaan van de onder het regime van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 opgebouwde rentecomponent, ofwel er wordt getoetst aan de waarde van
polis per 31 december 2000. In het tweede voorbeeld van de leden van de CDA-fractie
bedraagt deze waarde f 300 000. Vervolgens wordt de polis voor de
waarde per 1 januari 2001, ofwel f 300 000, naar de heffing van
box III overgeheveld (ervan uitgaande dat geen sprake is van een kapitaalverzekering
die bij de eigen BV is afgesloten). Vanaf 1 januari 2001 wordt deze polis
forfaitair belast in box III voor de waarde-aangroei die optreedt vanaf de
waarde in het economische verkeer per 1 januari 2001, in dit geval vanaf f 300 000.
In zoverre kan dus geen dubbele heffing ontstaan.Wél is het zo dat de onderhavige categorie polissen geen recht
heeft op de overgangsvrijstelling van box III. De leden van de CDA-fractie
halen daarbij in het eerste voorbeeld de situatie aan dat een belastingplichtige
zijn vrijstellingen inmiddels heeft verbruikt en vervolgens op 31 december
2000 een kapitaalverzekering afsluit waarvan de uitkering op de einddatum
een rentebestanddeel bevat van f 30 000. Wij merken hierover het
volgende op. Het genoemde rentebestanddeel van f 30 000 op de uitkeringsdatum
is feitelijk niet relevant. Onderdeel AM is van toepassing, maar leidt –
indien de polis regulier wordt afgewikkeld – materieel niet tot heffing,
omdat dit onderdeel in beginsel slechts ziet op de rente die op één
dag is gekweekt, namelijk op 31 december 2000. In die zin treedt materieel
geen verschil op met een per 1 januari 2001 gesloten verzekering. In beide
gevallen is er ook geen vrijstelling in box III. Daarnaast moet worden bedacht
dat, voorzover de belastingplichtige zijn één keer per leven
toe te passen vrijstelling op het moment van afsluiten van de polis al heeft
verbruikt, op basis van onderdeel AP reeds de overgangsvrijstelling van onderdeel
AN zou komen te vervallen. In dergelijke situaties is er dus geen verschil
met een polis die is afgesloten vóór 14 september 1999. Het
ligt in die gevallen dan ook voor de hand om polissen die zijn afgesloten
in de periode van 14 september 1999 tot 1 januari 2001 voor de toepassing
van onderdeel AM op gelijke wijze te behandelen als polissen die zijn afgesloten
vóór 14 september 1999. Tenslotte wijzen wij erop dat als een
belastingplichtige bij het afsluiten van een kapitaalverzekering al weet dat
geen recht meer bestaat op enige vrijstelling, het – ook gezien de kosten
die met het afsluiten van een dergelijke verzekering zijn gemoeid –
niet voor de hand ligt dat tot zo'n transactie zal worden gesloten. In ieder
geval is niet snel sprake van een fiscaal alsnog te begeleiden polis.De leden van de CDA-fractie vragen om een nadere toelichting waarom bij
pensioenen en lijfrenten wordt uitgegaan van een volledige AOW-opbouw. Allereerst
willen wij erop wijzen dat inbouw van een volledige AOW in de gangbare pensioenregelingen
gebruikelijk is. Dienaangaande merken wij op dat het in de pensioensfeer gehanteerde
uitgangspunt is dat tegenover een onvolledige AOW-uitkering een compenserende
aanspraak op een in het buitenland opgebouwde oudedagsvoorziening kan bestaan.
Ingevolge het internationale coördinatierecht wordt er in het algemeen
vanuit gegaan dat een persoon zijn wettelijk pensioen opbouwt in het land
waar hij werkt. Daarnaast bestaat bij emigratie de mogelijkheid tot vrijwillige
voortzetting van de AOW-opbouw waardoor een onvolledige AOW-opbouw kan worden
voorkomen. Om deze redenen wordt bij aanvullende pensioenen in de arbeidssfeer
(tweede pijler) geen rekening gehouden met een onvolledige AOW-opbouw (eerste
pijler). Dit geldt ook bij inkoop van dienstjaren.In het voorgestelde lijfrenteregime zijn de mogelijkheden voor lijfrentepremie-aftrek
gericht op de jaarruimte en in het verlengde daarvan de reserveringsruimte.
Indien sprake is van jaarruimte zal veelal ook sprake zijn van
een AOW-opbouw omdat men dan ingezetene is van Nederland. Is men niet verzekerd,
dan wordt er net als bij de pensioenen van uitgegaan dat in het buitenland
een wettelijk pensioen wordt opgebouwd. Tevens bestaat de mogelijkheid van
vrijwillige verzekering. Bij de beoordeling van de jaarruimte – en in
het verlengde daarvan de ruimte op basis van de reserveringsregeling –
spelen in het verleden ontstane AOW-tekorten geen rol.De leden zijn verder verwezen naar het antwoord op de vraag van de leden
van de PvdA fractie over de relatie tussen de onderhavige discussie en de
SER advisering over dit onderwerp. Aldaar is aangegeven dat op basis van het
SER advies een nadere gedachtewisseling kan plaatsvinden.Het spijt ons dat de argumentatie waarom de reserveringsregeling beperkt
zou moeten zijn de leden van de CDA-fractie niet heeft kunnen overtuigen.
Deze leden bevestigen weliswaar dat voor pensioenen in de arbeidssfeer als
uitgangspunt geldt dat de opbouw per dienstjaar plaatsvindt, maar volgens
deze leden kan de financiering (veel) later plaatsvinden. Zij noemen als meest
extreme geval de situatie waarin een werknemer één dag voor
zijn pensionering nog een pensioentoezegging krijgt die betrekking heeft op
alle 40 dienstjaren die hij bij zijn werkgever heeft doorgebracht. Naar wij
aannemen doelen de leden hierbij op reëel, zakelijke gevallen, waarbij –
bijvoorbeeld in sfeer van de directeur-grootaandeelhouder – geen uitdeling
kan worden geconstateerd.Wij gaan, zoals ook al aangegeven in de memorie van antwoord, uit van
een regelmatige opbouw van oudedagsvoorzieningen, waarvoor elk jaar de benodigde
ruimte wordt geboden (jaarruimte). Het is vervolgens de keuze van de belastingplichtige
of hij deze ruimte benut, met de daaraan verbonden consequenties. De reserveringsmogelijkheid
kan hierbij worden gezien als een extra faciliteit op basis waarvan, binnen
grenzen, terug kan worden gekomen op een eerdere keuze om de jaarruimte niet
te benutten. Pensioentekorten als gevolg van het niet benutten van de jaarruimte
kunnen aldus in de tijd gespreid, geheel of gedeeltelijk, worden ingehaald.
Uitgaande van een regelmatige opbouw van pensioenvoorzieningen zien wij geen
aanleiding voor een verdere oprekking van deze inhaalmogelijkheid.De door de leden genoemde situatie van een pensioentoezegging achteraf
zal zich in de praktijk in de arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer
slechts in uitzonderlijke situaties voordoen. Wij zouden deze extreme situatie,
wat er zij van de fiscale aanvaardbaarheid in een concreet geval, niet als
uitgangspunt willen nemen voor de vormgeving van het lijfrenteregime. Het
creëren van mogelijkheden om in een kort tijdsbestek grote pensioentekorten
te compenseren – of in de woorden van de leden achteraf te financieren –,
past niet in voornoemd uitgangspunt van een regelmatige opbouw. De door de
leden gesignaleerde mogelijkheden in de arbeidspensioensfeer zouden wij dan
ook niet willen doortrekken naar de lijfrentesfeer.Bij de keuze voor een inhaaltermijn van 7 jaar bij de reserveringsregeling
hebben voorts ook uitvoeringsredenen een belangrijke rol gespeeld. Het op
dit moment bepalen van de jaarruimte van pakweg 30 of 40 jaar geleden,
lijkt geen reële optie. Bij een integrale eindtoets van de opgebouwde
rechten aan het einde van de opbouwperiode zou, uitgaande van een middelloonpensioen
bij wisselende inkomens, achteraf de hele loopbaan moeten worden beoordeeld.
Dit is erg bewerkelijk, en de gegevens over al die jaren zouden nog beschikbaar
moeten zijn. Tevens zou een dergelijke toets zich dan niet moeten beperken
tot te weinig opbouw, maar ook moeten zien op gevallen van bovenmatige opbouw. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWet Inkomstenbelasting 2001Artikel 2.2.3 Keuzerecht voor buitenlandse belastingplichtigenDe leden van de CDA-fractie stellen terecht dat bij de toepassing van
de keuzeregeling in de boxen 2 en 3 een tariefconsequentie ontbreekt. Hieruit
leiden deze leden af dat niet in Nederland wonende genieters met alleen Nederlands
inkomen in de boxen 2 en 3 uitsluitend een voordeel deelachtig kunnen worden
bij een keuze voor de toepassing van de regels voor binnenlandse belastingplichtigen,
te weten het kunnen toepassen van de persoonsgebonden aftrek. Voorts stellen
deze leden dat deze genieters massaal zullen gaan kiezen voor de toepassing
van artikel 2.2.3 zodat zij zowel in Nederland als in hun woonstaat een aftrek
zouden kunnen claimen. Indien een buitenlandse belastingplichtige kiest voor
de toepassing van artikel 2.2.3 betekent dit, zo kan hierop worden opgemerkt,
dat hij zijn wereldinkomen in de drie boxen moet aangegeven. Vervolgens wordt,
rekening houdend met de persoonsgebonden aftrek van deze persoon, uitgerekend
wat de in Nederland verschuldigde inkomstenbelasting zou zijn. Aansluitend
wordt aan de belanghebbende een tegemoetkoming verleend ter zake van de in
de berekening betrokken inkomensbestanddelen welke met inachtneming van het
van toepassing zijnde belastingverdrag niet door Nederland belast zullen worden.
Deze tegemoetkoming zal voor wat betreft de berekening lijken op de vrijstellingsmethode
die in het Besluit voorkoming dubbele belasting 1989. Dit betekent dat belanghebbende
in Nederland zijn aftrekbare bedragen aan persoonsgebonden aftrek, voor zover
deze niet door zijn partner in de woonstaat in aanmerking zijn genomen, kan
vergelden in de verhouding Nederlands versus wereldinkomen. In een bijlage
bij deze nota zijn twee cijfervoorbeelden van de werking van de keuzeregeling
opgenomen.Aangezien de meeste andere EU-lidstaten hun inwoners op ongeveer dezelfde
wijze voorkoming van dubbele belasting verlenen, betekent een en ander dat
in totaal in beginsel niet meer dan één maal het bedrag van
de aftrekbare bedragen aan persoonsgebonden aftrek in aanmerking wordt genomen,
te weten een deel in de woonstaat en een deel in Nederland. Uit het voorafgaande
komt naar voren dat het wel degelijk de bedoeling is geweest om uitsluitend
de bedragen aan persoonsgebonden aftrek welke bij de partner in aanmerking
zijn genomen, bij de keuzeregeling buiten beschouwing te laten. De hiervoor
beschreven systematiek is volledig identiek aan het door Van Raad in zijn
bijdrage aan de Grapperhaus-bundel voorgestelde stelsel; er is geen sprake
van een regeling die onverkorte dubbele aftrek creëert voor persoonlijke
aftrekposten.Artikelen 3.4.1 t/m 3.4.2.5 Resultaat uit overige werkzaamhedenDe leden van de CDA-fractie gaan nog in op de positie van de duurzaam
gescheiden levende echtgenoot. Zij constateren terecht dat de familiegroep
in artikel 3.4.1.2a in dit opzicht ruimer is dan de familiegroep die is genoemd
in artikel 3.4.1.2. Deze leden concluderen dat het gelijktrekken van de familiegroepen
in beide artikelen kan worden bereikt door het schrappen van de duurzaam gescheiden
levende echtgenoot. Hun analyse dat dit tot gevolg heeft dat ook de omschrijvingen
in het aanmerkelijkbelangregime (de artikelen 4.3.1 en 4.3.5) aangepast zou
dienen te worden, is dan een volgende stap. Of deze stap een te verkiezen
oplossing zou zijn, is een punt waarover wij ons in het kader van de Wet technische
aanpassingen nader willen beraden, mede in het licht van hetgeen over dit
onderwerp in het aanstaande debat over de familiegroep wordt gewisseld.
Wij verwijzen in dit verband ook naar onze toezegging in het kader van de
Tweede-Kamerbehandeling dat de verschillende omschrijvingen van groepen van
personen in de voorgestelde Wet inkomstenbelasting 2001 nog eens kritisch
zouden worden bezien. Overigens wijzen wij erop dat de keuze voor een formeel
begrip echtgenoot (dus inclusief de duurzaam gescheiden levende echtgenoot)
een voortzetting behelst van de aanmerkelijkbelangregeling in de Wet op de
inkomstenbelasting 1964. Dit ruimere begrip speelt met name een rol bij de
doorschuiffaciliteit voor verkrijgingen krachtens huwelijksvermogensrecht
en is met andere woorden met name van positief belang voor de fiscale begeleiding
van echtscheiding van aanmerkelijkbelanghouders.Artikelen 4.1.1 t/m 4.10 Aanmerkelijk belangDe leden van de fractie van het CDA vragen, in het verlengde van hetgeen
deze leden daaromtrent in het voorlopige verslag hebben opgemerkt, of het
mogelijk is een overgangsregeling te treffen voor gevallen waarin in het kader
van een zogenoemde reële bedrijfsovername als bedoeld in artikel 20b,
derde lid, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964, rente wordt betaald terzake
van de financiering van een aanmerkelijk belang. We merken daarover het volgende
op.Onder de werking van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 wordt deze rente
als een persoonlijke verplichting aangemerkt waarop de beperking van de aftrek
van persoonlijke verplichtingenrente niet van toepassing is. De systematiek
van de Wet inkomstenbelasting 2001 brengt met zich dat voor elk van de drie
daarin opgenomen boxen eigen regels gelden ter bepaling van het te belasten
inkomen. Uitgangspunt is dat aftrekbare kosten in aanmerking worden genomen
bij het bepalen van de inkomsten waaraan deze kosten kunnen worden toegerekend.
Dit betekent dat aftrekbare kosten die verband houden met (het verwerven van)
box II inkomen, ook binnen die box moeten worden vergolden. In verband daarmee
blijft de rente die wordt betaald terzake van de financiering met vreemd vermogen
van een aanmerkelijk belang, onbeperkt aftrekbaar, met dien verstande dat
deze aftrek binnen box II dient plaats te vinden. De aftrek van rente kan
dan tegen een belastingtarief van 25% geldend worden gemaakt. Dit borduurt
voort op het systeem dat op dit punt thans reeds in de Wet op de inkomstenbelasting
1964 wordt gehanteerd (rente die wordt betaald terzake van de financiering
van een aanmerkelijk belang wordt thans ook tegen een tarief van 25% vergolden).In bepaalde gevallen kan – indien sprake is van een zogenoemde reële
bedrijfsovername – de rente die wordt betaald terzake van de financiering
van een aanmerkelijk belang (als persoonlijke verplichting) tegen het progressieve
tarief worden afgetrokken. In de Wet inkomstenbelasting 2001 past een dergelijke
mogelijkheid, zoals hiervoor is aangegeven, echter niet meer.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van het CDA of
er een overgangsregeling zou kunnen worden getroffen op grond waarvan de aftrek
van rente tegen het progressieve tarief zou worden geëerbiedigd voor
bestaande gevallen van reële bedrijfsovernames, wordt het volgende opgemerkt.
Uitgangspunt is dat ter begeleiding van de overgang van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 naar de Wet inkomstenbelasting 2001 een beperkt overgangsrecht wordt
getroffen. Daarin past het in beginsel niet om bestaande tegemoetkomingen
en faciliteiten zonder meer te handhaven, temeer niet daar een ieder met ingang
van 1 januari 2001 gebruik kan maken van alle «voordelen» van
het nieuwe stelsel (lagere tarieven, etc.). Tegen die achtergrond hebben wij
er voor gekozen om geen eerbiedigende werking op te nemen wat betreft de aftrek
van financieringsrente tegen het progressieve tarief. Invoeringswet Wet Inkomstenbelasting 2001DividendbelastingGevraagd is of wij een nadere onderbouwing kunnen geven van de rechtsgrond
van artikel 3a van de Wet op de dividendbelasting 1965. Dit artikel zo merken
deze leden op is een bijna letterlijke overname van het huidige artikel 3,
tweede lid, van genoemde wet, dat artikel 44 Wet op de inkomstenbelasting
1964 van toepassing verklaart voor de dividendbelasting (ingevoerd bij amendement
Vreugenhil). Naar het oordeel van deze leden bevat het artikel een inmiddels
onderkende overkill, en zij vragen in dit verband of het mogelijk is het overkill
element te elimineren c.q. de zogenoemde opstapresolutie een wettelijk kader
te geven. Onze reactie hierop luidt als volgt. Met het voorgestelde artikel
3a is inderdaad niet meer bedoeld dan wat de leden van de fractie van het
CDA zelf al aangegeven, namelijk «overname» van het huidige artikel
3, tweede lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 dat artikel 44 Wet
op de inkomstenbelasting 1964 van toepassing verklaart voor de dividendbelasting.
Naar wij aannemen wordt door deze leden met overkill gedoeld op de werking
van de regeling bijvoorbeeld ingeval buitenlandse deelnemingen worden gebruikt
tot volstorting van Nederlands aandelenkapitaal. In dergelijke gevallen wordt
met de zogenoemde opstapresolutie, deze leden wijzen daarop, een oplossing
geboden. Aangezien de praktijk daarmee wordt geholpen, hebben wij geen aanleiding
om nu met een andere – wettelijke – maatregel te komen.De Staatssecretaris van Financiën,W. J. BosDe Minister van Financiën,G. Zalm BIJLAGEN BIJLAGE DELEGATIEBEPALINGEN IN DE INVOERINGSWET
WET INKOMSTENBELASTING 2001 >((tabel;sdu;1.99m;171m;4))((setwid;1;30m))((setwid;2;30m))((setwid;4;30m))((controw;1))
((wrt))((rowlijn))((chgstyle;both;vstyle;top))Artikel((Tc))Soort delegatie((Tc))Korte
inhoud((Tc))Overeenkomstig artikel in huidig stelsel ((Tr))art.8a, lid 2,
LB((Tc))min. reg. ((Tc))aanwijzing inhoudingsplichtige bij artiesten((Tc))nieuw
((Tr))art.15, lid 2, LB((Tc))amvb((Tc))invulling van de oude «35%-regeling»((Tc))nieuw
(zie ook art.2.2.4 IB-01) ((Tr))art.15, lid 3, LB((Tc))amvb((Tc))invulling
van de oude «Nedeco-regeling»((Tc))nieuw ((Tr))art.15a, onderdeel
b, LB((Tc))min. reg. ((Tc))regels m.b.t. vergoedingen ter zake van werkkleding((Tc))art.15,
lid 7, LB ((Tr))art.15a, onderdeel g, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t.
jaarloon of het tot jaarloon herleide bedrag ingeval van vergoedingen ter
zake van verhuizing((Tc))art.15, lid 6, LB ((Tr))art.15b, onderdeel d, 2°,
LB((Tc))min. reg. ((Tc))aan zakelijke maaltijden te stellen normen betreffende
aantal en regelmaat((Tc))nieuw ((Tr))art.15b, onderdeel e, LB((Tc))min. reg.
((Tc))regels m.b.t. bedrijfsfitness((Tc))art.13, lid 2, LB ((Tr))art.15b,
onderdeel f, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t. werkruimte((Tc))nieuw ((Tr))art.15c
LB((Tc))min. reg. ((Tc))er kan worden bepaald dat vergoedingen die naar algemene
maatschappelijke opvattingen wel of niet als loon worden ervaren, wel of niet
tot de vrije vergoedingen worden gerekend((Tc))nieuw ((Tr))art.15d LB((Tc))min.
reg. ((Tc))regels op grond waarvan vaste vergoedingen vrije vergoedingen zijn((Tc))nieuw
((Tr))art.16, lid 1, onderdeel d, LB((Tc))min. reg. ((Tc))aanwijzing buitenlandse
regelingen voor kinderopvang((Tc))nieuw (zie ook art.3.9.1 IB-01) ((Tr))art.16a,
lid 2, LB((Tc))min. reg. ((Tc))regels voor de vrije vergoeding ter zake van
regelmatig woon-werkverkeer((Tc))art.11, lid 7, LB ((Tr))art.16c, lid 1, onderdelen
a en b, LB((Tc))min. reg.((Tc))vast te stellen bedragen en te stellen administratieve
voorwaarden op grond waarvan kosten voor kinderopvang als vrije vergoeding
kunnen worden aangemerkt((Tc))art.11, lid 1, onderdeel n, LB ((Tr))art.19a,
lid 3, LB((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t. aanwijzing van buitenlandse verzekeraars
en pensioenfondsen((Tc))nieuw (zie ook art.3.7.4 IB-01) ((Tr))art.25, lid
2, LB((Tc))min. reg.((Tc))vaststelling loonbelastingtabellen((Tc))art.25,
lid 2, LB ((Tr))art.31a, lid 1, LB((Tc))min. reg.((Tc))regels waaraan premiespaarregelingen
moeten voldoen((Tc))art.11, lid 3, LB ((Tr))art.31a, lid 2 ,LB((Tc))min. reg.((Tc))aan
te wijzen overeenkomsten van levensverzekering en nadere uitwerking deblokkeringsmogelijkheden
bij premiespaarregelingen((Tc))art.11, lid, 4, LB ((Tr))art.31a, lid 3 ,LB((Tc))min.
reg.((Tc))aanwijzing en uitsluiting van premiespaarregelingen, alsmede regels
ter verzekering van het heffen van belasting over bepaalde uitbetalingen((Tc))art.11,
lid 5, LB ((Tr))art.32, lid 1, LB((Tc))min. reg.((Tc))aan te wijzen overeenkomsten
van levensverzekering((Tc))nieuw ((Tr))art.35c LB((Tc))amvb((Tc))nadere regels
voor bepaalde groepen artiesten((Tc))nieuw ((Tr))art.4c, lid 1, onderdeel
a, Div.Bel. ((Tc))min. reg.((Tc))aanwijzing buitenlandse beurzen((Tc))nieuw
((Tr))art.4c, lid 4, Div.Bel. ((Tc))min. reg.((Tc))nadere regels voor situaties
waarin de inh.pl. in omvang is toe – of afgenomen door een fusie of
splitsing; nadere regels voor de inflatiebijstelling((Tc))nieuw ((Tr))art.25,
lid 4, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t. uitstel van betaling voor
conserverende aanslagen ter zake van pensioenen en lijfrenten((Tc))art.25,
lid 4, Inv.wet ((Tr))art.25, lid 5, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels m.b.t.
uitstel van betaling voor conserverende aanslagen ter zake van kapitaalverzekeringen
eigen woning((Tc))nieuw ((Tr))art.25, lid 7, Inv.wet((Tc))min. reg.((Tc))regels
m.b.t. uitstel van betaling voor conserverende aanslagen ter zake van aanmerkelijk
belang((Tc))art.25, lid 6, Inv.wet ((Tr))art.26, lid 2, Inv.wet((Tc))min.
reg.((Tc))regels inzake kwijtschelding van belasting na 10 jaar inzake conserverende
aanslagen ter zake van pensioenen en lijfrenten((Tc))nieuw ((Tr))art.6, lid
6, CSV((Tc))min. reg.((Tc))nadere regels voor premiespaarregelingen((Tc))art.6,
lid 6, CSV ((Tr))art. 17, lid 5, PSW((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t. waarde-aangroei
pensioenaanspraken en de verstrekking van informatie daarover((Tc))nieuw (zie
ook art.3.7.5, lid 6, IB-01) ((Tr))Hoofdstuk 2, art. I, onderdeel M, lid 4((Tc))amvb((Tc))afwijkingen
van de voorgeschreven boeking van vermogensbestanddelen op waarde economisch
verkeer bij overgang naar een werkzaamheid((Tc))nieuw ((Tr))Hoofdstuk 2, art.
I, onderdeel Ra((Tc))amvb((Tc))overgangsregeling inhaal pensioentekort((Tc))nieuw
((Tr))Hoofdstuk 2, art. IV, onderdeel B, lid 3((Tc))amvb((Tc))regels m.b.t
het overgangsrecht betreffende winstuitdelingen((Tc))nieuw((endtab)) > BIJLAGE CIJFERVOORBEELDEN KEUZEREGELINGVoorbeeld 1X woont in Duitsland. X is premieplichtig in Duitsland. Zijn belastbaar
inkomen uit werk en woning in Nederland bedraagt f 80 000,–.
Ter zake van het inkomen uit werk en woning in Nederland heeft geen inhouding
van loonbelasting plaatsgevonden. In Duitsland geniet X nog f 10 000,–
aan inkomsten uit arbeid. X heeft verder nog beleggingen in de vorm van aandelen
in diverse vennootschappen ter waarde van f 137 500,– (geen
aanmerkelijk belang).Indien X niet kiest voor de toepassing van de regels voor binnenlandse
belastingplichtigen wordt hij als volgt in de heffing van Nederlandse inkomstenbelasting
betrokken. >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;3;;;0))((setwid;2;12.5m))((setwid;3;.5m))
((Tr))Belastbaar inkomen uit werk en woning in Nederland:((Tc))((chgstyle;col;jstyle;rl))f 80 000,–((Tc))((chgcol;jstyle;rl))((Tr))Belastbaar
inkomen uit aanmerkelijk belang in Nederland:((Tc))0,–((Tc))((Tr))Belastbaar
inkomen uit sparen en beleggen in Nederland:((Tc))((ul;3)) 0,–((ul))((Tc))+
((Tr))Nederlands inkomen((Tc))f 80 000,–((Tc)). ((Tr))((Tr))In
verband met het bepaalde in artikel 2.3.2 is verschuldigd:((Tc))f 13 652,–((Tc)).
((Tr))Belanghebbende heeft geen recht op de heffingskorting.((endtab)) >Indien X kiest voor de toepassing van de regels voor binnenlandse belastingplichtigen
wordt de belasting over zijn Nederlands inkomen als volgt berekend. >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;3;;;0))((setwid;2;12.5m))((setwid;3;.5m))
((Tr))Belastbaar inkomen uit werk en woning: f 80 000,– +
f 10 000 =((Tc))((chgstyle;col;jstyle;rl))f 90 000,–((Tc))((chgcol;jstyle;rl))((Tr))Belastbaar
inkomen uit aanmerkelijk belang:((Tc))0,–((Tc))((Tr))Belastbaar inkomen
uit sparen en beleggen (f 137 500 -/- 37 500) x 4 percent =((Tc))4 000,–((Tc))((endtab))
>In verband met het bepaalde in de artikelen 2.3.2 en 2.3.4 is X aan inkomstenbelasting
verschuldigd: >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;3;;;0))((setwid;2;12.5m))((setwid;3;.5m))
((Tr))over het belastbare inkomen uit werk en woning:((Tc))((chgstyle;col;jstyle;rl))f 17 852,–((Tc))((chgcol;jstyle;rl))((Tr))over
het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen:((Tc))((ul;3)) 1 200,–((ul))((Tc))+
((Tr))Verschuldigd voor aftrek heffingskorting:((Tc))f 19 052,–((Tc))((Tr))Heffingskorting
(belastingdeel)((Tc))((ul;3))   485,–((ul))((Tc))-/- ((Tr))Verschuldigd
na heffingskorting((Tc))f 18 567,–((Tc))((endtab)) >Van de heffingskorting heeft (17 852/19 052) X 485 = 93,7 %
X 485 = f 454,– betrekking op het belastbaar inkomen uit werk en
woning en (1200/19 052) X 485 = f 31 heeft betrekking op het belastbaar
inkomen uit sparen en beleggen Tegemoetkoming wegens elders belast:1. Terzake van belastbaar inkomen uit werk en woning:buitenlands inkomen uit werk en woning X (belasting
over bel. inkomen uit werk en woning – proportioneel deel heffingskorting)belastbaar ink. werk/woning voor persoonsgebonden aftrek.Dit betekent in het gegeven voorbeeld ter zake van het belastbaar inkomen
uit werk en woning een tegemoetkoming van 10 000/90 000 x (17 852 –
454) = f 1 933.2. Terzake van belastbaar inkomen uit sparen en beleggen:buitenlands inkomen uit sparen en beleggen
X (belasting over bel. ink. sparen/beleggen – proportineel deel heffingskorting)belastbaar inkomen uit sparen en beleggen voor persoonsgebonden aftrekIn het gegeven voorbeeld betekent dit 100 000/100 000 X (1200
-/- 31) = f 1169,–Aan belasting over het Nederlandse inkomen is, indien wordt gekozen verschuldigd:
f 18 567,– -/- 1933 -/1169,= f 15 465,–. In
dit voorbeeld zal belanghebbende dus niet kiezen voor de toepassing van de
regels voor binnenlandse belastingplichtigen.In het bovenstaande voorbeeld is uitgegaan van een situatie waarin X in
Nederland niet was verzekerd voor de volksverzekeringen. Indien X wel in Nederland
verzekerd zou zijn en inhouding van loonbelasting zou hebben plaatsgevonden
ter zake van het inkomen uit werk en woning zou het beeld overigens hetzelfde
zijn.Voorbeeld 2Gelijk aan voorbeeld 1 maar X betaalt aan zijn ex-vrouw f 20 000,–
aan alimentatie.Als X niet kiest voor de toepassing van de regels voor binnenlandse belastingplichtigen
geldt hetzelfde als in voorbeeld 1. X is f 13 652 aan Nederlandse
inkomstenbelasting verschuldigd.Indien X in dit voorbeeld wel kiest voor de toepassing van de regels voor
binnenlandse belastingplichtigen geldt >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;3;;;0))((setwid;2;12.5m))((setwid;3;.5m))
((Tr))Belastbaar inkomen uit werk en woning f 80 000 + 10 000
-/- 20 000 (alimentatie) =((Tc))((chgcol;jstyle;rl))f 70 000,–((Tc))((chgcol;jstyle;rl))((Tr))Belastbaar
inkomen uit aanmerkelijk belang:((Tc))f 0,–((Tc))((Tr))Belastbaar
inkomen uit sparen en beleggen (137 500 -/- 37 500) x 4 percent
=((Tc))f 4 000,–((Tc))((endtab)) >In verband met het bepaalde in de artikelen 2.3.2 en 2.3.4 is in beginsel
verschuldigd: >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;3;;;0))((setwid;2;12.5m))((setwid;3;.5m))
((Tr))over het belastbare inkomen uit werk en woning:((Tc))((chgstyle;col;jstyle;rl))f 9 452,–((Tc))((chgcol;jstyle;rl))((Tr))over
het belastbare inkomen uit sparen en beleggen:((Tc))((ul;3)) 1 200,–((ul))((Tc))+
((Tr))Totaal in beginsel verschuldigd voor heffingskorting((Tc))f 10 652,–
((Tr))Af: heffingskorting (belastingdeel)((Tc))((ul;3))  485,–((ul))((Tc))-/-
((Tr))Totaal in beginsel verschuldigd na heffingskorting((Tc))f 10 167,–((endtab))
>De heffingskorting houdt voor (9452/10 652) x f 485 = f 430,–
verband met het belastbaar inkomen uit werk en woning en voor (1200/10 652)
x f 485 = f 55 met het belastbare inkomen uit sparen en beleggen. De tegemoetkoming die wordt verleend, bedraagt: >((tab;sdu1;1.99m;112.5m;2;;;0))((setwid;1;60m))
((Tr))1. Terzake van het belastbaar inkomen uit werk en woning:((Tc))((chgstyle;col;jstyle;rl))((ul;3)) 10 000((ul))
x (9452 -/- 430) = f 1002,–((r)) 90 000((l)) ((Tr))((Tr))2.
Terzake van het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen:((Tc))((ul;3)) 100 000((ul))
x (1200 -/- 55) = f 1145,–((r)) 100 000((l))((Tr))((lz))((endtab))
>Aan belasting is verschuldigd: f 10 167 -/- 1002 -/- 1145 =
f 8020. In dit voorbeeld zal X kiezen voor de toepassing van de regels
voor binnenlandse belastingplicht. BIJLAGE HOE ZIET DE BELASTINGHEFFING OVER KAPITAALVERZEKERINGEN
ER VANAF 2001 UIT?InleidingOp 3 februari 2000 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting
2001 aangenomen. Dit wetsvoorstel is de kern van een ingrijpende herziening
van het Nederlandse belastingstelsel. Onderdeel van deze belastingherziening
vormt een wijziging in de fiscale behandeling van de kapitaalverzekeringen.Tegelijkertijd met het wetsvoorstel Wet inkomstenbelasting 2001 is het
wetsvoorstel aangenomen dat de invoering van de nieuwe wet regelt. In deze
Invoeringswet is onder meer een overgangsregeling voor bestaande kapitaalverzekeringen
opgenomen. In de hierna geboden informatie worden de hoofdlijnen van deze
overgangsregeling uiteengezet. De Eerste Kamer moet nog over de wetsvoorstellen
beslissen. Tot dat moment zijn de hierna beschreven wijzigingen dus nog niet
definitief.BoxenstelselDe bestaande inkomstenbelastingwet (Wet op de inkomstenbelasting 1964)
gaat voor iedere belastingplichtige uit van één totaalinkomen
(het belastbare inkomen). Dit totaalinkomen bestaat uit alle inkomsten gezamenlijk
die u in een jaar geniet; uw loon of uitkering, rente, huurwaarde eigen woning
enzovoort. De nieuwe inkomstenbelastingwet kent niet één, maar
drie verschillende inkomens. Deze inkomens zijn ondergebracht in drie boxen
met elk een eigen tarief:• box 1: belastbaar inkomen uit werk en woning (progressief tarief)• box 2: belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang (vast tarief
van 25%)• box 3: belastbaar inkomen uit sparen en beleggen (vast tarief van
30%)De belasting die u moet betalen is de optelsom van de drie verschillende
belastingbedragen verminderd met een heffingskorting. De heffingskorting komt
in de plaats van de belastingvrije som.Kapitaalverzekeringen in de Wet inkomstenbelasting 2001Uitgangspunt van de Wet inkomstenbelasting 2001 is dat kapitaalverzekeringen
met ingang van 1 januari 2001 via box 3 zullen worden belast. De overgangswetgeving
regelt een soepele overgang van het huidige fiscale regime (van de Wet op
de inkomstenbelasting 1964) naar het nieuwe fiscale regime (van de Wet inkomstenbelasting
2001). Ook voor op 31 december 2000 lopende kapitaalverzekeringen is specifieke
overgangswetgeving opgenomen. Deze overgangswetgeving komt er op neer dat
op 31 december 2000 lopende kapitaalverzekeringen niet allemaal automatisch
naar box 3 worden overgeheveld. Deze overheveling naar box 3 geldt in beginsel
alleen voor lopende kapitaalverzekeringen die onder het huidige systeem voor
een geheel of gedeeltelijk vrijgestelde uitkering in aanmerking zouden komen.
In dat kader zijn drie categorieën kapitaalverzekeringen geformuleerd
die voor deze overheveling naar box 3 in aanmerking komen (er is dus geen
sprake van cumulatieve voorwaarden; het voldoen aan één van
deze voorwaarden is genoeg).De drie categorieën zijn:• kapitaalverzekeringen waarvoor vanaf de eerste premiebetaling jaarlijks
premies zijn betaald binnen de bandbreedte van 1:10 (dat wil zeggen
dat de hoogste premie niet meer mag bedragen dan het tienvoud van de laagste
premie);• kapitaalverzekeringen waarvoor 15 jaren achtereen jaarlijks premies
zijn voldaan binnen de bandbreedte van 1:10;• gefacilieerde kapitaalverzekeringen van vóór 1 januari
1992 (pre-Brede Herwaarderingspolissen).Kapitaalverzekeringen die niet aan één van deze voorwaarden
voldoen, zullen niet via box 3 maar via box 1 worden belast. Daarbij gaat
het bijvoorbeeld om gemengde polissen tegen een (eenmalige) koopsom. In de
praktijk zullen de hiervoor genoemde voorwaarden er overigens op neerkomen
dat de meeste lopende kapitaalverzekeringen met ingang van 1 januari 2001
wel via box 3 zullen worden belast. Bovendien zal voor veel van die polissen
in box 3 een vrijstelling tot een waarde van maximaal f 272 000
per persoon van toepassing zijn.Er zijn nog twee andere situaties mogelijk waarbij kapitaalverzekeringen
niet via box 3, maar via box 1 zullen worden belast. Daarbij gaat het om kapitaalverzekeringen
die aan de eigen woning worden gekoppeld en om kapitaalverzekeringen die bij
de eigen BV zijn afgesloten. Dit geldt niet alleen voor lopende kapitaalverzekeringen,
maar ook voor dergelijke polissen die vanaf 1 januari 2001 worden afgesloten.In hoofdlijnen komt de fiscale behandeling van kapitaalverzekeringen op
het volgende neer: >((tabel;sdu1;1.99m;112.5m;2))((setwid;1;40m))((controw;1))
((wrt))((rowlijn))((chgstyle;both;vstyle;top))((bold))Belastingheffing via((med))((Tc))((bold))soort
kapitaalverzekering((med)) ((Tr))Box 1((Tc))• Lopende kapitaalverzekeringen
die onder de bestaande wet geen recht kunnen hebben op een vrijstelling.((qa)) •
Lopende kapitaalverzekeringen en nieuwe kapitaalverzekeringen die bij de eigen
BV zijn afgesloten.((qa)) • Lopende kapitaalverzekeringen en nieuwe kapitaalverzekeringen
die aan de eigen woning worden gekoppeld. ((Tr))Box 2((Tc))• Geen ((Tr))Box
3((Tc))• Lopende kapitaalverzekeringen waarvoor vanaf de eerste premiebetaling
jaarlijks premies zijn betaald binnen de bandbreedte van 1:10((qa)) •
Lopende kapitaalverzekeringen waarvoor tenminste 15 jaar achtereen premies
zijn voldaan binnen de bandbreedte van 1:10((qa)) • Lopende gefacilieerde
kapitaalverzekeringen van vóór 1 januari 1992 (pre Brede Herwaarderingspolissen)((endtab))
> KAPITAALVERZEKERINGEN IN BOX 1Kapitaalverzekeringen die onder de huidige wet geen recht
hebben op een vrijstellingPolissen die op 31 december 2000 niet onder één van de hiervoor
bij punt 1 genoemde drie categorieën vallen, zullen met ingang van 1
januari 2001 nog volgens de oude fiscale regels van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 worden belast. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om gemengde kapitaalverzekeringen
tegen een koopsom, of om kapitaalverzekeringen op premiebasis die op 31 december
2000 een zodanig (premie)verleden hebben dat ze in de toekomst niet meer kunnen
voldoen aan de voorwaarden die onder de huidige wet aan een vrijgestelde uitkering
worden gesteld (bijvoorbeeld omdat de betaalde premies buiten de bandbreedte
vallen). Deze polissen worden met ingang van 1 januari 2001 belast in box
1. Doordat op deze polissen de oude fiscale regels van toepassing blijven,
zal de rente die is begrepen in de uitkering uit de kapitaalverzekering op
dezelfde wijze worden bepaald als onder de huidige wet het geval is (het rendement
op een kapitaalverzekering bestaat uit het verschil tussen de
uiteindelijke uitkering en de ingelegde premie; dit gedurende de looptijd
van de kapitaalverzekering aangegroeide rendement wordt fiscaal als belastbare
rente aangemerkt). Concreet betekent dit dat indien op een dergelijke polis
na 31 december 2000 een kapitaalsuitkering plaatsvindt, deze uitkering belast
is voorzover deze hoger is dan de betaalde premies. Het te belasten deel van
de uitkering – dat zoals hiervoor is aangegeven in fiscale zin rente
is – zal onder de nieuwe wet als inkomen uit werk en woning worden aangemerkt
en daarmee dus tegen het progressieve tarief van box 1 in de heffing worden
betrokken. Een dergelijke polis wordt dus niet belast in box 3.Voorbeeld 1:Stel u heeft in 1995 een kapitaalverzekering tegen
koopsom afgesloten met een verzekerde uitkering van f 130 000 (&euro; 58 991)
bij leven in 2020. Aangezien het premieverleden niet dusdanig is dat aan één
van de voorwaarden voor de toepassing van box 3 wordt voldaan, wordt de rente
die in dat bedrag is begrepen (het verschil tussen de uitkering en de betaalde
premies) in 2020 tegen het progressieve tarief belast in box 1. De polis valt
in de jaren 2001 tot en met 2020 dus buiten het bereik van box 3.Kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten bij de eigen
BVDe polissen die bij de eigen BV zijn afgesloten vallen (op grond van de
zogeheten meesleepregeling) onder het regime van het resultaat uit overige
werkzaamheden in box 1. Deze polissen hebben geen recht meer op een vrijstelling.
Dit geldt zowel voor lopende kapitaalverzekeringen als voor nieuwe kapitaalverzekeringen.
Voor lopende kapitaalverzekeringen geldt daarnaast nog een extra toetsmoment,
namelijk wanneer de polis tot uitkering komt. Op dat moment wordt beoordeeld
of de polis is afgewikkeld overeenkomstig de bepalingen van de Wet op de inkomstenbelasting
1964. Dit gebeurt op dezelfde wijze als bij polissen die met ingang van 1
januari 2001 via box 3 worden belast. Klik hier voor meer informatie over
kapitaalverzekeringen die vanaf 2001 via box 3 worden belast.Kapitaalverzekeringen die samenhangen met de eigen woningIn de huidige wet bestaat er voor uitkeringen uit kapitaalverzekeringen
in bepaalde gevallen recht op een vrijstelling. In het wetsvoorstel Wet Inkomstenbelasting
2001 is in box 1 een vrijstelling voor uitkeringen uit een kapitaalverzekering
die worden gebruikt om een schuld op de eigen woning af te lossen. Dergelijke
kapitaalverzekeringen worden aangeduid als kapitaalverzekering eigen woning.Van een kapitaalverzekering eigen woning is sprake als aan de volgende
voorwaarden wordt voldaan:• directe koppeling met de eigen woning: de kapitaalsuitkering moet
dienen voor de aflossing van schulden voor de eigen woning• jaarlijkse premiebetaling gedurende tenminste 15 jaar, of tot het
overlijden van de verzekerde, de verzekering moet uiterlijk na 30 jaar worden
gebruikt voor aflossing• de hoogste premie bedraagt niet meer dan het tienvoud van de laagste
premie (bandbreedte-eis)• de verzekering geeft recht op een eenmalige kapitaalsuitkering• de kapitaalverzekering is afgesloten bij een professionele verzekeraar
De uitkering uit een kapitaalverzekering eigen woning is vrijgesteld tot een
bedrag van maximaal f 267 751 (&euro; 121 500) per
belastingplichtige. Deze vrijstelling is alleen van toepassing indien (tenminste)
20 jaren premies zijn betaald. Elke belastingplichtige heeft
gedurende zijn levenéénmaal recht op deze maximale vrijstelling.
Indien minder dan 20 jaren, maar meer dan 15 jaren premies zijn betaald, bedraagt
de vrijstelling maximaal f 60 822 (&euro; 27 600).
Overigens is deze eis van 20 of 15 jaar premiebetaling niet van toepassing
indien de uitkering plaatsvindt in verband met een verhuizing. Bij een verhuizing
heeft u al recht op de vrijstelling als u jaarlijks tot die verhuizing premies
heeft betaald binnen de bandbreedte van 1:10.Het regime voor de kapitaalverzekering eigen woning kan zowel van toepassing
zijn op nieuwe (na 1 januari 2001 afgesloten) kapitaalverzekeringen, als op
lopende (onder het oude regime afgesloten) kapitaalverzekeringen. Op 31 december
2000 lopende polissen die voldoen of worden aangepast aan de hiervoor genoemde
voorwaarden voor de kapitaalverzekering eigen woning, gaan op verzoek van
de belastingplichtige (en zijn partner) met ingang van 1 januari 2001 over
naar box 1. Het verzoek moet uiterlijk bij de aangifte over het jaar 2001
worden gedaan. Tot dat moment kan de polis dus worden aangepast aan het nieuwe
regime. Indien een belastingplichtige een partner heeft, moet het verzoek
gezamenlijk met de partner worden gedaan. Op het verzoek kan niet worden teruggekomen.Als u kiest voor behandeling als kapitaalverzekering eigen woning heeft
de polis vanaf 1 januari 2001 recht op toepassing van de vrijstelling
voor de kapitaalverzekering eigen woning van (maximaal) f 267 751
(&euro; 121 500). (Dit bedrag – dat is afgeleid van de
volgens de huidige wet in het jaar 1999 geldende vrijstellingen voor uitkeringen
uit kapitaalverzekeringen – wordt jaarlijks geïndexeerd.) Als u
hier niet voor kiest, wordt de polis via box 3 belast.Voor zogenoemde pre-Brede Herwaarderingspolissen (polissen van vóór
 1 januari 1992) die op 1 januari 2001 overgaan naar het regime voor de kapitaalverzekering
eigen woning, vervalt mogelijk een deel van de ongelimiteerde vrijstelling
waarop deze polissen onder de huidige wet recht hebben. Daarvoor in de plaats
wordt de waarde in het economisch verkeer van de polis op 31 december 2000
opgeteld bij het maximale vrijstellingsbedrag voor de kapitaalverzekering
eigen woning.Voorbeeld 2:Stel u heeft in 1988 een kapitaalverzekering afgesloten
met een premieduur van 20 jaar. De polis voldoet aan de criteria voor de kapitaalverzekering
eigen woning en wordt op uw verzoek als zodanig aangemerkt. De waarde van
de polis op 31 december 2000 is f 397 000 (&euro; 180 151).
De maximale vrijstelling kapitaalverzekering eigen woning bedraagt f 267 751
(&euro; 121 500) plus f 397 000 (&euro; 180 151)
= f 664 751 (&euro; 301 651). De kapitaalverzekering
keert in 2008 een bedrag van f 600 000 (&euro; 272 268)
uit. Dit bedrag wordt aangewend ter aflossing van de hypothecaire geldlening
van de eigen woning van eveneens f 600 000 (&euro; 272 268).
Deze kapitaalsuitkering valt binnen de vrijstelling van f 664 751
(&euro; 301 651) en is dus volledig vrijgesteld.Kapitaalverzekeringen die vanaf 2001 via box 3 worden
belastVoor de kapitaalverzekeringen die vanaf 2001 in box 3 vallen, dient
jaarlijks beoordeeld te worden in hoeverre deze belast zijn. Daarnaast moeten
ook de fiscale gevolgen van de uitkering uit dergelijke kapitaalverzekeringen
beoordeeld worden. Jaarlijkse beoordelingBelastingheffing via box 3 betekent dat de belaste inkomsten uit een kapitaalverzekering
vanaf 1 januari 2001 jaarlijks worden gesteld op 4% van de waarde van
de polis (vermogensrendements-heffing). Dit forfaitair bepaalde rendement
wordt belast tegen een tarief van 30%. Belangrijk kenmerk van de voorgestelde
overgangsregeling is dat bepaalde kapitaalverzekeringen recht hebben op een
vrijstelling in de vermogensrendementsheffing. Deze vrijstelling is gekoppeld
aan de waarde in het economische verkeer van de polis, en bedraagt maximaal
f 272 000 (&euro; 123 428) per belastingplichtige.
(Dit bedrag is afgeleid van de volgens de huidige wet in het jaar 2000 geldende
vrijstellingen voor uitkeringen uit kapitaalverzekeringen. Anders dan het
maximaal vrijgestelde bedrag voor uitkeringen uit een kapitaalverzekering
eigen woning, zal het maximaal vrijgestelde bedrag in box 3 niet worden geïndexeerd.)
Dit betekent enerzijds dat als u meerdere polissen heeft, u deze moet samentellen.
Anderzijds kunnen partners ieder afzonderlijk aanspraak maken op de vrijstelling.Voor toepassing van de vrijstelling gelden de volgende voorwaarden:• de kapitaalverzekering moet voor 14 september 1999 (de datum waarop
de wetsvoorstellen inzake de belastingherziening 2001 aan de Staten-Generaal
zijn aangeboden) zijn afgesloten én• het verzekerde kapitaal mag na 13 september 1999 niet zijn verhoogd
én• de looptijd van de verzekering mag na 13 september 1999 niet zijn
verlengd.De hiervoor genoemde vrijstelling in box 3 geldt dus zowel voor pre-Brede
Herwaarderingspolissen (polissen die vóór 1 januari 1992 zijn
afgesloten) als voor polissen die tussen 1 januari 1992 en 13 september 1999
zijn afgesloten. De vrijstelling geldt uiterlijk tot 14 september 2029. Als
u op die datum nog kapitaalverzekeringen heeft lopen die zijn afgesloten vóór
14 september 1999, vervalt de vrijstelling en wordt hierover de vermogensrendementsheffing
berekend.De vrijstelling is dus niet van toepassing op polissen die na 13 september
1999 zijn afgesloten. De vrijstelling is evenmin van toepassing op polissen
die bij de eigen BV zijn afgesloten. Dergelijke polissen worden, zoals hiervoor
is aangegeven, via box 1 belast.Kapitaalverzekeringen voor studie van kinderenKapitaalverzekeringen die onder box 3 vallen kunnen, indien aan bepaalde
voorwaarden wordt voldaan, binnen het regime van de zogenoemde maatschappelijke
beleggingen voor een vrijstelling van f 50 002 (&euro; 22 690)
per persoon in aanmerking komen. Bij gehuwden wordt dit bedrag verdubbeld.
Deze vrijstelling komt bovenop de hiervoor genoemde vrijstelling van maximaal
f 272 000 per persoon voor lopende kapitaalverzekeringen. Aan de
vrijgestelde kapitaalverzekeringen voor de studie van kinderen worden de volgende
eisen gesteld:• de kapitaalverzekering dient een looptijd te hebben van tenminste
15 jaar;• er dient een eenmalige uitkering te zijn verzekerd (dus niet een
reeks van periodieke uitkeringen) die bestemd is voor de financiering van
de studie van een kind;• bij het aangaan van de kapitaalverzekering dient het kind jonger
dan 13 jaar te zijn; • de uitkering dient uiterlijk plaats te vinden indien het kind 27
jaar oud is;• de hoogste premie mag niet meer bedragen dan het tienvoud van de
laagste premie.Beoordeling bij uitkeringIn box 3 wordt het rendement dat met ingang van 1 januari 2001 wordt behaald
belast. Het rendement dat voor die datum is aangegroeid is echter op grond
van de huidige wet nog niet belast (het tot en met 31 december 2000 aangegroeide
rendement mag «belastingvrij» worden meegenomen naar box 3). Zonder
nadere maatregel zou de tot en met 31 december 2000 opgebouwde rente definitief
onbelast blijven. Dit is geen bezwaar voor zover de kapitaalsuitkering volgens
de systematiek van de huidige wet vrijgesteld zou zijn. Maar als op of na
1 januari 2001 een kapitaalsuitkering uit levensverzekering wordt genoten
die volgens de huidige wet belast zou moeten worden, vindt alsnog afrekening
plaats in box 1. Of de inkomsten van voor 1 januari 2001 belast moeten worden
of vrijgesteld zijn, wordt beoordeeld op het moment dat de kapitaalverzekering
tot uitkering komt.Het rendement van voor 1 januari 2001 is vrijgesteld als u de polis afwik-
kelt conform de eisen die de huidige wet (dus de Wet op de inkomstenbelasting
1964) stelt aan de vrijgestelde polissen. Het rendement van voor 1 januari
2001 is bijvoorbeeld belast als na 1 januari 2001 niet meer wordt voldaan
aan de voorwaarden voor de vrijstelling zoals die in huidige wet zijn opgenomen
(geen «reguliere» afwikkeling). Dit kan ook het geval zijn indien
de uitkering plaatsvindt nadat al eerder een onbelaste uitkering uit een kapitaalverzekering
eigen woning is genoten. De reden hiervoor is dat in dat geval het maximum
van de vrijgestelde uitkering waarop nog recht bestaat, wordt verminderd met
de onbelaste uitkering uit de kapitaalverzekering eigen woning (zie hierna
onder punt 4).Voorbeeld 3:Stel u heeft op 1 januari 1993 bij een verzekeringsmaatschappij
een kapitaalverzekering afgesloten met een looptijd van 20 jaar. Op 31 december
2000 heeft deze polis een waarde van f 150 000 (&euro; 68 067).
Op 1 januari 2003 koopt u deze polis af voor een bedrag van stel f 220 000
(&euro; 99 832). In dit geval is sprake van een zogenoemde niet-reguliere
afwikkeling. Dit hangt samen met het feit dat de minimale looptijd om in aanmerking
te komen voor een vrijgestelde uitkering uit een Brede Herwaarderingspolis –
vijftien jaar – nog niet is verstreken. Er vindt dus alsnog afrekening
plaats over de rente die is begrepen in de feitelijk genoten uitkering. Dit
betekent dat wordt uitgegaan van f 220 000 (&euro; 99 832).
De omvang van de in de heffing te betrekken rente dient te worden bepaald
op basis van de zogenoemde saldobenadering (uitkering minus ingelegde premies).
Indien in het bedrag van f 220 000 (&euro; 99 832)
een bedrag van f 120 000 (&euro; 54 454) aan rente
is begrepen, dan zal laatstgenoemd bedrag als inkomen uit werk en woning tegen
het progressieve tarief in de heffing van box 1 worden betrokken.Vindt de afkoop van de in voorbeeld 3 genoemde polis plaats op 1 januari
2007 tegen een waarde van stel f 320 000 (&euro; 145 210),
dan zou – zonder nadere voorziening zoals hierna weergegeven –
voor een deel dubbele heffing kunnen ontstaan indien zonder meer van deze
afkoopwaarde zou worden uitgegaan. Dit hangt samen met het feit dat het rendement
dat de kapitaalverzekering oplevert in de periode dat de waarde van de polis
stijgt van f 272 000 (&euro; 123 428) tot f 320 000
(&euro; 145 210) feitelijk al via box 3 in de heffing is betrokken.
Voorzover de waarde van dergelijke polissen uitgaat boven de
maximale vrijstelling van f 272 000 (&euro; 123 428),
vindt in box 3 immers al belastingheffing plaats. Om te voorkomen dat het
rendement dat is toe te rekenen aan het deel van de afkoopwaarde dat ligt
tussen f 272 000 (&euro; 123 428) en f 320 000
(&euro; 145 210) bij de afkoop nogmaals in aanmerking zou worden
genomen, wordt in dit geval uitgegaan van een afkoopwaarde van f 272 000
(&euro; 123 428). Op die manier wordt bereikt dat het rendement
dat is begrepen in de eerste f 272 000 (&euro; 123 428)
van de afkoopwaarde wordt bepaald volgens de systematiek van de huidige wet
(en progressief wordt belast in box 1 als inkomen uit werk en woning). Het
rendement dat is begrepen in het deel van de afkoopwaarde dat de f 272 000
(&euro; 123 428) te boven gaat, is dan reeds via box 3 in de
heffing betrokken. Aldus wordt per saldo het gehele rendement in de heffing
betrokken.Wanneer de waarde van de polis op 1 januari 2001, het moment van overgang
naar box 3, al hoger is dan de maximumvrijstelling van f 272 000
(&euro; 123 428), wordt bij de berekening van de belastbare
rentecomponent uitgegaan van die hogere waarde. Dit om te voorkomen dat de
rentecomponent die is begrepen in dit surplus buiten de heffing zou blijven.Voorbeeld 4:Stel u heeft in 1992 een kapitaalverzekering afgesloten
die in 2012 tot een uitkering leidt van f 1 000 000 (&euro; 453 780).
De waarde van deze polis bedraagt op 31 december 2000 f 400 000
(&euro; 181 512). U koopt deze polis in 2004 af voor f 550 000
(&euro; 249 579). Dit heeft voor het overgangsrecht de volgende
consequenties. Omdat hier, net zoals in het voorgaande voorbeeld, sprake is
van niet-reguliere afwikkeling, zal in beginsel de (rente die is begrepen
in de) feitelijk genoten uitkering in de heffing moeten worden betrokken.
De waarde van de polis op 31 december 2000 is hoger dan f 272 000
(&euro; 123 428). De in aanmerking te nemen kapitaalsuitkering
wordt dus gesteld op f 400 000 (&euro; 181 512). Stel
dat in deze uitkering een bedrag van f 180 000 (&euro; 81 680)
aan premies is begrepen, dan bedraagt de belastbare rentecomponent f 220 000
(&euro; 99 832). Dit bedrag wordt tegen het progressieve tarief
belast als inkomen uit werk en woning in box 1.Belastingplichtige kan slechts éénmaal aanspraak
maken op maximale vrijstelling voor een uitkering uit een kapitaalverzekeringHet is niet mogelijk om de gelimiteerde vrijstelling uit de huidige wet,
de vrijstelling kapitaalverzekering eigen woning uit de nieuwe wet en de overgangsvrijstelling
in box 3 naast elkaar te gebruiken. Als het vrijstellingsbedrag van de kapitaalverzekering
eigen woning geheel of gedeeltelijk gebruikt is, wordt het vrijstellingsbedrag
waarop de belastingplichtige volgens de regels van de Wet op de inkomstenbelasting
1964 recht zou hebben gehad verminderd met dit bedrag. In het omgekeerde geval,
namelijk als eerst het vrijstellingsbedrag waarop de belastingplichtige volgens
de huidige wet recht had geheel of gedeeltelijk wordt gebruikt, moet het maximale
vrijstellingsbedrag van de kapitaalverzekering eigen woning met dit bedrag
worden verminderd. Daarnaast vindt in dit soort situaties een inkorting van
het bedrag van de maximale vrijstelling voor lopende kapitaalverzekeringen
in box 3 plaats. Voorbeeld 5:Stel u heeft in 1993 bij een verzekeringsmaatschappij
een kapitaalverzekering afgesloten met een premieduur van 20 jaar. Deze polis
gaat met ingang van 1 januari 2001 over naar box 3 onder toepassing van een
vrijstelling van f 272 000 (&euro; 123 428). Daarnaast
heeft u een kapitaalverzekering die u bij de aangifte over 2001 heeft laten
aanmerken als kapitaalverzekering eigen woning. De niet-omgezette polis keert
na 20 jaar premiebetaling binnen de bandbreedte van 1:10 in 2013 een bedrag
van f 200 000 (&euro; 90 756) uit. Deze uitkering
valt binnen het vrijstellingsbedrag van de Wet op de inkomstenbelasting 1964.
Er vindt dus geen afrekening plaats over de in de kapitaalsuitkering begrepen
rentecomponent. Wel wordt de vrijstelling voor lopende kapitaalverzekeringen
in box 3 gekort met f 200 000 (&euro; 90 756). Vervolgens
komt de kapitaalverzekering eigen woning tot uitkering. Voor deze uitkering
bestaat nog recht op de vrijstelling van de Wet inkomstenbelasting 2001 voor
kapitaalverzekeringen eigen woning, nadat dit bedrag is verminderd met het
reeds verbruikte gedeelte van f 200 000 (&euro; 90 756).XNoot1Hierbij wordt er vanuit gegaan dat als gevolg van de ontstane invaliditeit
het inkomen in de daarop volgende jaren daalt tot f 35 000. Door
het vervallen van het bijzondere tarief van 20% wordt de invaliditeitsuitkering
pro- gressief belast.XNoot1 Daarnaast vindt nog progressieve heffing plaats over een eventueel resterend
rentebestanddeel; in totaal wordt in box I echter nooit meer in aanmerking
genomen dan de waarde van de lijfrente. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26727-202c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl