Wijz. van o.a. de WHW i.v.m. invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28024, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28024 nr. 5

14-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz. Hoofdstuk 1 Inleiding en hoofdlijnen van het stelsel van
hoger onderwijsHoofdstuk 2 AccreditatieHoofdstuk 3 BacheloropleidingenHoofdstuk 4 Masteropleidingen in het wetenschappelijk
onderwijs (WO)Differentiatie in collegegeldenHoofdstuk 5 Masteropleidingen in het hoger beroepsonderwijs
(HBO)Hoofdstuk 6 Graden en TitulatuurHoofdstuk 7 StudiefinancieringHoofdstuk 8 InvoeringHoofdstuk 9 Financiële gevolgen en overgangsmaatregelenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28024Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 024Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering van
de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijsnr. 5VERSLAGVastgesteld 14 november 2001De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer van haar bevindingen als volgt verslag uit te brengen. Onder
het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit voorstel van wet voldoende
voorbereid.Inhoudsopgave blz. Hoofdstuk 1Inleiding en hoofdlijnen
van het stelsel van hoger onderwijs1Hoofdstuk 2Accreditatie5Hoofdstuk 3Bacheloropleidingen6Hoofdstuk 4Masteropleidingen in het
wetenschappelijk onderwijs8Hoofdstuk 5Masteropleidingen in het
hoger beroepsonderwijs16Hoofdstuk 6Graden en titulatuur17Hoofdstuk 7Studiefinanciering19Hoofdstuk 8Invoering19Hoofdstuk 9Financiële gevolgen
en overgangsmaatregelen19Hoofdstuk 1 Inleiding en hoofdlijnen van het stelsel van
hoger onderwijsHet wetsvoorstel geeft uitvoering aan het streven het Nederlandse hoger
onderwijs internationaal vergelijkbaar te maken en de mobiliteit van studenten
en daarmee ook de keuzemogelijkheden te vergroten. De leden van de PvdA-fractie
staan volledig achter deze doelstellingen. Wel stellen zij nog de nodige vraagtekens
bij de uitwerkingen van deze doelstelling in het wetsvoorstel. Zo vragen zij
zich af of het invoeringstraject voldoende is geregeld en de integraliteit
met het wetsvoorstel accreditatie voldoende is gegarandeerd.Een van de belangrijkste doelstellingen van het nieuwe bachelor-mastersysteem
is het vergroten van de mobiliteit van studenten. In Bologna is daarom
afgesproken dat de landen zoveel mogelijk gaan werken met het European Credit
Transfer System (ECTS) om vergelijkbaarheid van de systemen en internationale
mobiliteit van studenten te vergroten. Zowel de VSNU, de HBO-raad als de studentenorganisaties
LSVb en ISO vinden het belangrijk dat ECTS snel worden ingevoerd. De leden
van de PvdA fractie vragen waarom het studiepuntensysteem nog niet in lijn
is gebracht met het ECTS? Is de minister bereid een overgangsregeling te ontwerpen
om zowel voor het HBO als het WO in het kader van vergelijkbaarheid en internationale
mobiliteit ECTS in te voeren?De leden van de VVD-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat Nederland nu concrete
stappen zet met betrekking tot de invoering van een bachelor-masterstelsel,
temeer omdat een aantal instellingen uit het hoger onderwijs hier in de praktijk
al mee bezig is. Zij steunen de gedachte dat ons hoger onderwijs stelsel flexibel
en internationaal georiënteerd moet zijn. Ook is het van groot belang
dat de invoering van een bachelor-masterstelsel de openheid van het Nederlandse
stelsel vergroot voor buitenlandse instellingen. Verder ondersteunen zij de
handhaving van het binaire stelsel.Steeds meer nadruk komt te liggen op maatwerktrajecten en flexibel aanbod
van opleidingen (bijvoorbeeld geïntegreerde leerwegen en duaal onderwijs).
Op welke wijze worden deze mogelijkheden geïncorporeerd in het wetsvoorstel
in zowel de bachelor als masterfase? Beperkt het vaststellen van de wettelijke
studielast de mogelijkheden voor maatwerk in het hoger onderwijs?De minister maakt een onderscheid tussen initieel en postinitieel. Waar
valt een postdoctorale opleiding onder?Hoe staat het met de verkenning van de invoering van het ECTS (European
Credit Transfer System) in het Nederlandse hoger onderwijs? Een complete herberekening
zal nodig zijn om de nieuwe onderwijsprogramma's en de daarin aangebrachte
puntentoewijzingen om te zetten naar ECTS-credits. Kan de minister hier al
meer over zeggen? Hoe staat het met een overgangsregeling die ervoor moet
zorgen dat de huidige studiepunten en ECTS makkelijk zijn te vergelijken?De leden van de CDA-fractie hebben met interesse kennis genomen van het
voorliggende voorstel. Zij zijn van mening dat de voorgestelde regelingen
de instellingen in het Nederlands hoger onderwijs in staat stellen zich met
de vormgeving en inhoud van hun opleidingen internationaal te profileren en
daarmee de internationale mobiliteit van Nederlandse en van buitenlandse studenten
te bevorderen.Genoemde leden hebben op een aantal punten vragen ter verduidelijking.
Tegen een aantal aspecten hebben deze leden grote bezwaren en wensen ze een
aanpassing van het voorliggend wetsvoorstel. Uitgangspunt voor de leden van
de CDA-fractie is hierbij dat de invoering van de bachelor-masterstructuur,
samen met de nieuwe accreditatiesystematiek en de voorstellen tot deregulering
en flexibilisering meer mogelijkheden moeten geven aan student en instelling
voor maatwerk en internationalisering zonder dat dit ten koste gaat van de
brede toegankelijkheid en hoge basiskwaliteit van het Nederlands hoger onderwijs.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat één van
de voordelen van invoering van een bachelor-mastersysteem gelegen zou moeten
zijn in het feit dat studenten gemakkelijker een deel van hun studie in het
buitenland zouden kunnen volgen. Vanuit dit doel van internationalisering
van het Nederlands hoger onderwijs betreuren ook genoemde leden het dat niet
van meet af aan het studiepuntensysteem in lijn is gebracht met het European
Credit Transfer System (ECTS). Zij achten het gewenst dat het werken met ECTS
met ingang van de invoering van de bachelormasterstructuur mogelijk
wordt gemaakt. Kan de regering deze leden toezeggen dat dit alsnog zal gebeuren?De leden van de fractie van D66 hebben met belangstellig kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs
en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de invoering van de bachelor-masterstructuur
in het hoger onderwijs. Deze leden delen de opvatting van de minister dat
een aanpassing van het Nederlandse systeem van hoger onderwijs moet leiden
tot het verbeteren van de internationale herkenbaarheid van de opleidingen
in het hoger onderwijs. Ook onderschrijven de leden van de fractie van D66
dat, in het kader van een leven lang leren, een grotere individuele vrijheid
in het bepalen van leertrajecten met de invoering van een bachelor-masterstructuur
beter mogelijk moet worden. Ook de mogelijkheid om in het buitenland een deel
van de opleiding te volgen wordt met de invoering van dit model vergroot.
Om tot een succesvolle invoering van het Bolognamodel te komen hebben de leden
van de fractie van D66 in een ander traject de noodzaak van het behoud van
een macro-doelmatigheidstoets met daarnaast een goed accreditatiesysteem aangegeven.
De leden van de fractie van D66 willen nog in zijn algemeenheid opmerken dat
voor deze overgang naar een nieuwe inrichting van hoger onderwijs de weg van
de evolutie te prefereren valt boven die van de revolutie. Vanzelfsprekend
mag de operatie niet verworden tot een vrijblijvend experiment, maar in een
majeure veranderingsoperatie als deze zal ruimte moeten bestaan om al doende
de juiste vorm te vinden.De leden van de fractie van D66 kunnen zich niet aan de indruk onttrekken
dat er teveel en te grote veranderingen in te korte tijd moeten gaan plaatsvinden
met de voorgenomen introductie van het bachelor-mastermodel in ons hoger onderwijs.
Hoe wilt u voorkomen dat zich met een te snelle invoering van het bachelor-mastermodel
een soortgelijk fiasco zal voordoen, als bij de te snelle introductie van
het studiehuis? Welke lessen zijn daaruit getrokken, die nu van toepassing
kunnen zijn?De minister signaleert in Europa bij veel landen een overgang naar een
systeem van hoger onderwijs dat in internationaal perspectief meer transparantie
en mogelijkheden tot vergelijking biedt. Eén van de middelen die daarbij,
bevordering van de internationale herkenbaarheid, ter beschikking staan, is
het invoeren van het European Credit Transfer System (ECTS). De minister maakt
in de memorie van toelichting (blz. 4) melding van een verkenning van de mogelijkheden
om dat studielastsysteem in te voeren. Zijn de resultaten van deze verkenning
inmiddels bekend? Acht de minister het niet wenselijk om direct bij invoering
van het bachelor-mastermodel de mogelijkheid te bieden om tot invoering van
dat systeem over te gaan? Acht de minister de hantering van een ander, wellicht
Amerikaans georiënteerd studielastsysteem wenselijker?In paragraaf 2.1 van de memorie van toelichting (blz. 6–7)
gaat de minister in op de consequenties voor het huidige systeem. De minister
spreekt van een algemeen beeld dat de universiteiten van plan zijn in het
komend jaar de nieuwe structuur in te voeren. Kan de minister gedetailleerder
aangeven op basis van welke gegevens hij dit algemeen beeld heeft gekregen?
Welke structuur wordt door de universiteiten met ingang van komend jaar ingevoerd,
een bachelorfase van drie jaar en een masterfase van één jaar?De leden van de SP-fractie nemen met gemengde gevoelens kennis van het
wetsvoorstel ter invoering van een bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs.
De instellingen wordt veel vrijheid toegekend, waardoor zij veel ruimte krijgen
om uit elkaar te groeien. Dit kan ertoe leiden dat instellingen op de verkeerde
gronden met elkaar gaan concurreren wat de kwaliteit negatief beïnvloedt.
Deze leden willen evenmin dat het hoger onderwijs ontoegankelijk wordt voor
bepaalde, minder draagkrachtige groepen in de samenlevingen. Daarnaast
staat voor leden vast dat de onafhankelijkheid van het hoger onderwijs bovenaan
staat en dat om die reden geen private financiering moet worden gestimuleerd.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennis genomen van
onderhavig wetsvoorstel. Deze leden constateren dat het hoger onderwijs steeds
internationaler van karakter wordt. Deze ontwikkeling maakt het noodzakelijk
dat de opzet van de opleidingen aan universiteiten en hogescholen in ons land
in overeenstemming wordt gebracht met wat internationaal gangbaar is. Dit
komt de internationale herkenbaarheid van het Nederlands hoger onderwijs ten
goede. Nederlandse instellingen kunnen op deze wijze een volwaardige speler
blijven binnen het internationale aanbod aan hoger onderwijs. De leden van
de fractie van de ChristenUnie staan daarom achter het streven van dit wetsvoorstel
om in het Nederlands hoger onderwijs de bachelor-masterstructuur in te voeren.
Deze leden staan ook positief tegenover de onderwijsinhoudelijke vernieuwing
die de invoering van de bachelor-masterstructuur, met name aan de universiteit,
tot gevolg zal moeten hebben. De bachelor-masterstructuur maakt het mogelijk
om studies in de bachelorfase te verbreden. Een brede opzet van bacheloropleiding
komt meer tegemoet aan de eisen die de huidige samenleving aan arbeidskrachten
stelt. De huidige ongedeelde structuur is in dit opzicht te knellend. De leden
van de fractie van de ChristenUnie hebben evenwel bij een aantal onderdelen
van het voorliggende wetsvoorstel bedenkingen en vragen. Dit betreft met name
de duur van de master in het wetenschappelijk onderwijs, de toegankelijkheid
van de zogenaamde topmasters, en de titulatuur.De internationalisering van het hoger onderwijs, waar dit wetsvoorstel
verder aan bijdraagt, kan in beginsel op een positief onthaal van de leden
van de ChristenUnie rekenen. Genoemde leden zouden het evenwel betreuren als
een sterkere internationale oriëntatie leidt tot een aantasting van onderdelen
die wezenlijk zijn voor het eigen karakter van het Nederlands hoger onderwijs.
De Nederlandse cultuur en samenleving dienen een belangrijk onderdeel te blijven
de curricula. Ook is het van belang dat een groot deel van het hoger onderwijs
in het Nederlands blijft worden aangeboden. Dit geldt zeker voor de bachelorfase.
Is de minister van mening dat in de nieuwe onderwijsstructuur de aandacht
voor de Nederlandse taal en cultuur voldoende is gewaarborgd?Op grond van het gewijzigde artikel 1.3 WHW wordt het voor universiteiten
mogelijk beroepsgerichte opleidingen aan te bieden. Omgekeerd kunnen hogescholen
straks wetenschappelijke opleidingen aanbieden. De leden van de fractie van
de ChristenUnie zijn niet gelukkig met deze wijziging. Naar hun mening moeten
universiteiten en hogescholen doen waarin zij goed zijn. Voor universiteiten
is dat het geven van wetenschappelijk onderwijs en het verrichten van wetenschappelijk
onderzoek. Voor hogescholen is dat het geven van beroepsonderwijs. Welk doel
is ermee gediend als universiteiten zich ook gaan toeleggen op het aanbieden
van beroepsgerichte opleidingen en omgekeerd hogescholen zich ook gaan toeleggen
op het aanbieden van wetenschappelijke opleidingen en het verrichten van academisch
onderzoek? Genoemde leden zijn bevreesd dat door de voorgestelde verruiming
van de huidige scheiding in het werkterrein tussen universiteiten en HBO-instellingen,
op de lange termijn de druk groot wordt om de scheiding nog verder op te heffen.
Deelt de minister deze vrees? Verder onderschrijven de leden van de fractie
van de ChristenUnie het standpunt van Raad van State dat de voorgestelde wijziging
leidt tot versnippering van het wetenschappelijk onderzoek, wat de kwaliteit
ervan niet ten goede komt. Het de-institutionaliseren van de oriëntatie
van de opleiding kan volgens deze leden bovendien leiden tot een ongezonde
concurrentieslag tussen universiteiten en hogescholen. Ook deze bezwaren pleiten
er volgens de leden van de fractie van de ChristenUnie ervoor de huidige scheiding
in werkterreinen tussen universiteiten en hogescholen te handhaven.
Genoemde leden zijn van mening dat samenwerking tussen universiteiten en instellingen
een beter perspectief biedt dan de mogelijkheden die in het wetsvoorstel zijn
opgenomen.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling, maar op onderdelen
ook met teleurstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij
staan in principe sympathiek tegenover de invoering van een bachelor-masterstructuur
in het Nederlandse hoger onderwijs. Bij de vormgeving daarvan moet naar de
mening van de genoemde leden zoveel mogelijk worden aangesloten bij de doelstelling
van een flexibel, open en internationaal georiënteerd stelsel van hoger
onderwijs. In dat licht plaatsen deze leden in deze bijdrage aan het verslag
kritische kanttekeningen bij enkele belangrijke onderdelen uit het wetsvoorstel
en stellen zij diverse vragen.Zij hebben er met waardering kennis van genomen dat het onderscheid tussen
het hoger beroepsonderwijs (HBO) en het wetenschappelijk onderwijs (WO) uitgangspunt
blijft van het beleid ten aanzien van het hoger onderwijs. Tegelijk wordt
het mogelijk dat instellingen voor hoger onderwijs zowel HBO- als WO-opleidingen
gaan aanbieden. Daarbij wordt de aard van de opleiding gezien als het onderscheidend
criterium. De leden van de SGP-fractie zijn er echter niet op voorhand van
overtuigd dat de de-institutionalisering van het onderscheid tussen HBO en
WO op termijn ook niet zal leiden tot reductie van de inhoudelijke kant van
de bestaande binariteit in het hoger onderwijs. De genoemde leden vragen of
Nederland hiermee geen tegengestelde beweging maakt ten opzichte van andere
(Europese) landen. Is er ook in andere landen sprake van een afname van de
binariteit in het hoger onderwijs?Hoofdstuk 2 AccreditatieMet betrekking tot opmerkingen en vragen op dit terrein verwijzen de leden
van de VVD-fractie naar hun inbreng bij het wetsvoorstel inzake accreditatie.Zij vinden het een goede zaak dat niet-bekostigde opleidingen ook in aanmerking
kunnen komen voor accreditatie. Door wie wordt deze accreditatie bekostigd?Zoals gezegd zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat de overheid
blijvende verantwoordelijkheid dient te dragen voor de randvoorwaarden van
initieel hoger onderwijs met een hoge basiskwaliteit, brede toegankelijkheid
en een sterke internationale positie. Het is deze leden minder duidelijk wat
de noodzaak of wenselijkheid is van een sterke overheidsbemoeienis met die
opleidingen die buiten het initiële traject vallen. Kan de minister verduidelijken
waarom masteropleidingen in het postinitiële traject dienen te worden
geaccrediteerd? Waarom wordt het instellingen als universiteiten en hogescholen
niet toegestaan aan deze postinitiële mastertrajecten (eventueel andersluidende)
mastertitels te verbinden? De leden van de CDA-fractie begrijpen de wenselijkheid
van artikel 15.6, eerste lid, waarin met een geldboete wordt gedreigd en vragen
om herziening van dat artikel. Mocht de regering hiertoe niet bereid zijn,
kan zij dan verduidelijken hoe zal worden tegengegaan dat het buitenlandse
onderwijsinstellingen via de zogenaamde U-bocht constructie wel toegestaan
zal zijn in Nederland mastertitels te verlenen voor hier niet-geaccrediteerde
postinitiële masteropleidingen? Hetzelfde commentaar geldt ten aanzien
van artikel 15.6, tweede lid waarin universiteiten het recht wordt ontzegd
om ook in de toekomst de titels ir., mr., en drs. te verlenen. Is de regering
bereid middels een nota van wijziging dit artikel te schrappen?Met betrekking tot de accreditatie worden twee oriëntaties geïntroduceerd:
een WO- en een HBO-orientatie, aldus de leden van de D66-fractie. De
opleidingsinstantie dient bij het verzoek om accreditatie aan te geven wat
de oriëntatie van de opleiding is. De HBO-raad stelt zich in het commentaar
op onderliggend wetsvoorstel op het standpunt dat de grens tussen een HBO-georiënteerde
en een WO-georiënteerde opleiding diffuus is. Denkt de minister dat deze
grens wel duidelijk te trekken is? Is de accreditatie op basis van deze twee
oriëntatierichtingen goed uit te voeren?De minister geeft aan dat het Nederlandse accreditatieorgaan afstemming
zoekt met andere Europese accreditatieorganen. Wat behelst deze afstemming
precies?In paragraaf 3.3 gaat de minister in op de accreditatie van postinitiële
masteropleidingen. De leden van de D66-fractie zijn tevreden met de mogelijkheid
die de minister biedt om alle organisaties die postinitieel onderwijs aanbieden
de mogelijkheid te bieden om voor accreditatie in aanmerking te komen.Hoofdstuk 3 BacheloropleidingenIn het wetsvoorstel staat beschreven dat de studielast van de bachelorfase
in het HBO 126 studiepunten bedraagt. Bij de Bolognaverklaring is echter afgesproken
dat de eerste fase tenminste uit 3 jaar bestaat. De leden van de PvdA-fractie
vragen waarom de minister dit niet heeft overgenomen in zijn wetsvoorstel.
Wordt daarmee de mogelijkheid uitgesloten dat een bachelorfase langer duurt
dan 3 jaar? Wat betekent dit voor de Geneeskundeopleidingen?De minister geeft aan dat in het WO sprake is van een ontwikkeling naar
verbreding van studies. Wat vindt de minister van deze ontwikkeling, zo vragen
de leden van de VVD-fractie.In het onderhavige wetsvoorstel spreekt de minister de verwachting uit
dat bij de vernieuwing van opleidingen de bachelorfase waarschijnlijk een
bredere opzet zal krijgen dan dat bij de huidige opleidingen het geval is.
De masterfase zal juist meer differentiatie laten zien. Op welke wijze waarborgt
de minister dat de bredere basis van de bachelorfase niet té breed
zal worden waardoor de disciplinaire vorming van de studenten tekort wordt
gedaan?Mag een bachelorfase bijvoorbeeld ook 2 jaar duren? Zo, ja wat zijn de
voorwaarden en welke gevolgen heeft dit voor de bekostiging van instelling
zowel voor de bachelor- als voor de masterfase?Het valt de leden van de CDA-fractie op dat de voorgestelde regeling omtrent
de omzetting van het bestaande opleidingenaanbod in bacheloropleidingen voornamelijk
lijkt te zijn ingegeven door het streven naar brede bacheloropleidingen. Dit
hoewel in de memorie van toelichting de instelling van meer disciplinair gerichte
bacheloropleidingen toch ook als optie wordt aangegeven. Kan genoemde leden
duidelijk worden gemaakt hoe ook aan nieuwe bacheloropleidingen in deze richting
ruimte zal worden gegeven?In artikel 7.4a, eerste lid is bepaald dat de studielast van een bacheloropleiding
in het wetenschappelijk onderwijs 126 punten bedraagt. De leden van de CDA-fractie
vragen hoe deze bepaling zich verhoudt met de afspraak vermeld in de Bologna-verklaring
dat de duur van de bacheloropleiding tenminste drie jaar bedraagt. Kan de
regering genoemde leden garanderen dat nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld
in de sector van geneeskundeopleidingen niet gehinderd worden door deze bepaling?
Wat zou er op tegen zijn om genoemde bepaling te veranderen, zodanig dat ten
aanzien van de studielast van bacheloropleidingen in het wetenschappelijk
onderwijs geldt dat deze tenminste 126 punten
bedraagt?Om het tekort aan hoger opgeleiden tegen te gaan vinden de leden van de
CDA-fractie het belangrijk dat de doorstroommogelijkheden voor die MBO-afgestudeerden
die gemotiveerd en in staat zijn om een HBO opleiding te volgen, worden geoptimaliseerd.
In diverse debatten is hiervoor aandacht gevraagd. Op welke wijze denkt regering
in het nieuwe stelsel de bedoelde doorstroom te bevorderen?De duur van de bacheloropleidingen bedraagt voor WO 126 studiepunten en
voor HBO 168 studiepunten, aldus de leden van de D66-fractie. De minister
stelt dat de bepaling dat de studielast voor een bacheloropleiding in het
wetenschappelijk onderwijs 126 studiepunten bedraagt overeenkomt met de afspraken
die in Bologna gemaakt zijn. De VSNU bestrijdt dat in haar commentaar op dit
wetsvoorstel en stelt voor om deze bepaling te wijzigen in «tenminste
126 studiepunten». Wat vindt de minister van deze suggestie?De minister stelt voor om voor alle HBO-bachelor opleidingen een studielast
van 168 studiepunten te laten gelden, dit geeft HBO-instellingen geen ruimte
om zich in hun behoefte tot differentiatie te ontwikkelen. HBO-instellingen
bieden nu 2-jarige opleidingen aan, zoals de verkorte lerarenopleiding, hoe
passen deze opleidingen in het bachelormodel met de studielast van 168 studiepunten?
Wat vindt de minister van de suggestie van VNO-NCW om voor specifieke opleidingen
een beargumenteerde verlaging van de studielast te overwegen?De minister wil voor WO-bacheloropleidingen een propedeutisch examen niet
meer verplicht stellen. De minister stelt nu voor om instellingen de mogelijkheid
te bieden een bindend studieadvies uit te brengen aan een student die nog
geen 42 studiepunten heeft behaald. Gelden voor deze 42 studiepuntennorm alle
behaalde studiepunten of alleen de studiepunten die in de hoofdstudie zijn
behaald?In de memorie van toelichting stelt de minister dat er in het wetenschappelijk
onderwijs sprake is van een ontwikkeling naar verbreding van studies. Naar
aanleiding van deze opmerking vragen de leden van de fractie van D66 of dit
ook betekent dat het eindniveau van de afgestudeerden daalt of dat er toch
een studieduurverlenging voor alle breed academisch gevormden moet komen.
En hoe wil de minister voorkomen dat door een brede bachelor opleiding de
disciplinaire vorming van academici in het gedrang komt?De leden van de SGP-fractie constateren dat met de introductie van bacheloropleidingen
wordt gestreefd naar een bredere vorming van studenten dan totnogtoe gebruikelijk
was. In het WO kan door het positioneren van de bachelorfase als aparte opleiding
meer aandacht worden gegeven aan de zogeheten academische vorming met de daarbij
behorende academische vaardigheden. De genoemde leden staan positief tegenover
deze richting van denken, maar hechten eraan op te merken dat de instellingen
zelf voldoende ruimte moeten behouden voor de invulling van hun bacheloropleidingen.
Als er redenen zijn om een bacheloropleiding inhoudelijk juist smal vorm te
geven, mogen daarvoor vanuit het beleid van de regering geen belemmeringen
bestaan. Deelt de regering deze opvatting?De leden van de SGP-fractie merken op dat het de bedoeling is om met de
introductie van een nieuw stelsel in het hoger onderwijs ook inhoudelijke
aanpassingen te bewerkstelligen. Met name in het WO zijn met die aanpassingen
de nodige middelen gemoeid. De regering stelt hier vooralsnog 100 miljoen
gulden voor beschikbaar. Wat is de grondslag van dit bedrag? Is deze tegemoetkoming
voldoende om te voorkomen dat de inhoudelijke vernieuwing min of meer de dupe
wordt van de voorgenomen wijziging in de structuur in het hoger onderwijs?
Zijn er voor het HBO in het geheel geen kosten verbonden aan de introductie
van de nieuwe onderwijsstructuur? Graag zien de leden van de SGP-fractie een reactie van de regering op
de suggestie van de VSNU om in lid a van artikel 7.43 vast te leggen dat de
studielast van bacheloropleidingen tenminste 126 punten omvat.Hoofdstuk 4 Masteropleidingen in het wetenschappelijk
onderwijs (WO)Het uitgangspunt in het wetsvoorstel is dat de duur van de opleidingen
gelijk blijft aan de huidige duur. Dat betekent dat de WO-opleiding bestaat
uit een driejarige bachelor gevolgd door een één of tweejarige
master. Volgens de leden van de PvdA-fractie zou het uitgangspunt bij de lengte
van een bachelor- of masteropleiding internationaal vergelijkbare kwaliteit
moeten zijn. Uit het rapport Cohen blijkt dat een aantal opleidingen een langere
cursusduur nodig hebben om ruimte te scheppen voor brede academische vorming
in de bachelorfase en vakinhoudelijke verdieping in de masterfase. Het gaat
hierbij voornamelijk om letterenstudies. De leden van de PvdA-fractie vragen
daarom of de minister bereid is tot het instellen en bekostigen van een extra
jaar als blijkt dat de lengte van de opleiding ontoereikend is? Zo ja, waarom
worden de lengtes van zowel bachelor als masteropleidingen dan vastgelegd
in artikel 7.4 en aan welke criteria moet een opleiding voldoen voordat deze
in aanmerking komt voor een extra jaar financiering? Wat wordt hiervoor de
procedure?Het wetsvoorstel spreekt van toelating voor overige masteropleidingen
in het WO en masteropleidingen in het HBO als studenten in het bezit zijn
van een bewijs van toelating voor die opleiding. De eisen voor het bewijs
van toelating worden vastgesteld door het instellingsbestuur en opgenomen
in het onderwijs- en examenreglement. De leden van de PvdA-fractie staan achter
het idee dat hogescholen en universiteiten meer ruimte krijgen voor differentiatie
tussen opleidingen maar vragen op welke gronden studenten toegelaten kunnen
worden en op welke niet? In het wetsvoorstel worden geen kaders hiervoor aangegeven.
Betekent dit dat de instellingen volledig vrij zijn om selectiecriteria vast
te stellen? Wordt het daardoor bijvoorbeeld mogelijk om studenten op cijfers
te selecteren? Moeten er geen beperkingen worden gesteld, welke criteria wel
en welke criteria niet mogen worden toegepast bij de selectie van studenten
zoals dat nu bijvoorbeeld al het geval is bij de proef met decentrale selectie?
Hoe denkt de minister verder uitvoering te geven aan de motie Hamer cs. (27 496,
nr. 5) waarin wordt gesteld dat men bij masteropleidingen weliswaar mag selecteren
maar onder de voorwaarde dat studenten recht hebben op voldoende voorlichting,
studiefinancieringrechten en er altijd één masteropleiding te
volgen blijft? Het wetsvoorstel blijft daar onduidelijk over.In artikel 7.30 wordt gesteld dat het bachelordiploma een voorwaarde is
voor het verkrijgen van een «bewijs van toelating». In hetzelfde
artikel wordt gesteld dat het bewijs van toelating slechts geldig is voor
«het studiejaar dat gelegen is na het studiejaar waarin de aanvraag
voor dat bewijs is ingediend» (artikel 7.30a). De leden van de PvdA-fractie
vragen of dit niet zal leiden tot inflexibiliteit en tot studievertraging
voor studenten die op de helft van het jaar hun bachelor afronden of een jaar
iets anders willen gaan doen. Wat betekent deze voorwaarde voor de studeerbaarheid
van een opleiding?Voor elke bachelor moet een vervolgmaster worden aangeboden volgens het
wetsvoorstel. Studenten die een andere bacheloropleiding hebben als vooropleiding
zullen in veel gevallen deficiënties moeten wegwerken voordat zij aan
de master kunnen beginnen. Deze leden vragen hoe dit in de praktijk zal uitwerken
voor de mobiliteit van de student. Zijn het de opleidingen zelf die programma's
moeten aanbieden voor studenten met deficiënties? Zijn deze programma's
op kosten van de student?In het wetsvoorstel wordt de toelating tot de promotie verleend via de
mastergraad. Volgens de memorie van toelichting verandert dit niets aan de huidige situatie. De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de toegang
tot de promotie nu geregeld is? Klopt het dat op dit moment ook het getuigschrift
toegang geeft tot de masterfase?De HBO-raad heeft sterke kritiek op hoe artikel 7.3a is vorm gegeven.
De leden van de VVD-fractie vragen een nadere toelichting op dit artikel.
Deelt de minister de mening van de HBO-raad dat het onderhavige wetsvoorstel
niet voorziet in gelijke rechten voor WO-studenten en HBO-studenten, ondanks
het feit dat HBO-bachelors een WO-master kunnen gaan volgen? Welk standpunt
neemt de minister in met betrekking tot bekostiging wanneer een universiteit
een opleiding op HBO-niveau laat accrediteren? Is het dan logisch dat deze
opleiding niet bekostigd behoort te worden? Behoort een door een hogeschool
gegeven wetenschappelijk georiënteerde opleiding wel of niet te worden
bekostigd?In de verdere ontwikkeling van het bachelor-masterstelsel staat de kwaliteit
van de opleidingen voorop. Dit betekent onder andere dat de aard (WO/HBO)
en kwaliteit van de opleiding bepalend is en niet de institutionele achtergrond.
Bij de vormgeving van programma's in het WO dient rekening gehouden te worden
met het beoogde karakter van de opleiding. Hoewel de mogelijkheid voor universiteiten
nu geschapen wordt om HBO-opleidingen te verzorgen (en vice-versa) stelt de
minister dat dat niet tot de eigenlijke taakstelling van de betreffende instellingen
behoort. Universiteiten worden geacht wetenschappelijk onderwijs te verzorgen.
Wil de minister dit standpunt toelichten?De leden van de VVD-fractie vragen de minister nader uit te leggen waarom
er geen selectie mag plaatsvinden tussen de bachelorfase en de masterfase.
Mag er ook geen selectie plaatsvinden tussen de bachelorfase en bijvoorbeeld
de wetenschappelijk georiënteerde master? Mag er een selectie plaatsvinden
als een student zijn bachelor bij universiteit A heeft behaald en z'n master
bij universiteit B wil halen?Aan welke voorkennis en vereisten moet een student – die geen bachelorachtergrond
heeft – voldoen om aan een master te kunnen beginnen? Is de minister
van mening dat voor deze studenten moet worden vastgelegd aan welke vereisten
zij moeten voldoen?De leden van de VVD-fractie maken uit artikel 7.30a op dat een student
alleen aan een masterprogramma kan beginnen als hij of zij zijn of haar bacheloropleiding
met een diploma heeft afgerond. Bestaat er – vooral met het oog op doorstroommasters –
een mogelijkheid waarbij een student die op een beperkt aantal punten na zijn
bachelorfase heeft afgerond alvast kan worden toegelaten tot de masteropleiding?Voor elke bacheloropleiding moeten doorstroommasteropleiding(en) zijn
aangewezen in de Onderwijs- en Examenregeling (OER). Toelating tot de masterfase
van studenten afkomstig van een niet-aansluitende bacheloropleiding is niet
automatisch. De toelating zal ter beoordeling zijn van de ontvangende instelling.
De universiteit dient in de onderwijs- en examenregeling de instroomeisen
voor toelating tot masteropleidingen vast te leggen. Met het oog op een aaneensluitend
studieverloop van studenten dient de toelating tot de niet-aansluitende masters
en de doorstroommasteropleidingen tijdig bekend te zijn. Welke afspraken zijn
hier inmiddels met de instellingen over gemaakt?Het rapport Cohen stelt voor schakelprogramma's te ontwikkelen om HBO-bachelors
te kwalificeren voor WO-masters. Wil de minister op dit idee reageren?De leden van de VVD-fractie vragen de minister een reactie te geven op
het rapport Cohen ingesteld door de VSNU inzake de cursusduur masteropleidingen.
De conclusie van deze commissie dat voor onderzoeksgeoriënteerde masteropleidingen
een 2-jarige master noodzakelijk is, spreekt deze leden fractie aan. Zij hebben
al eerder gepleit om eens te kijken naar zo'n «master of philosophy». Welke budgettaire gevolgen zijn met de invoering van een tweejarige onderzoeksgerichte
master gemoeid?Kan de minister in zijn reactie op het rapport van de commissie Cohen
ook een berekening geven wat de kosten zijn als de educatief georiënteerde
master twee jaar zou duren?Kan de minister een nadere toelichting geven waarom in artikel 17.2, derde
lid de instellingsbesturen geen bevoegdheid meer hebben om voor de zogenoemde
doorstroommasteropleidingen de cursusduur te verlengen?Met betrekking tot de educatieve masteropleiding wordt gesteld dat een
grotere studielast geldt dan voor een corresponderende reguliere opleiding.
Artikel 7.4a, derde lid geeft aan dat educatieve masteropleidingen een studielast
kunnen hebben tussen de 42 en 84 studiepunten. Is het waar dat deze bepaling
onvoldoende ruimte laat voor de opleiding tot leraar in vakgebieden waar de
reguliere masteropleiding 84 punten telt?Onduidelijkheid blijft bestaan over de lengte van de diverse opleidingen
na de overgang naar een bachelor-mastersysteem, aldus de leden van de CDA-fractie.
Dit niet alleen vanwege de Raad van State die in haar advies d.d. 11 september
2001 aangeeft dat in het geval van keuze voor een verbrede bacheloropleiding
in het algemeen een éénjarige masterfase onvoldoende ruimte
biedt om de student op te leiden tot een masterdiploma van niveau, maar ook
vanwege het advies van de werkgroep Cohen dat recent op verzoek van de VSNU
is opgesteld. Voor deze leden staat voorop dat ook in het bachelor-mastersysteem
de overheid verantwoordelijk zal blijven voor de financiering van initiële
opleidingen tot aan de eindgraad HBO en de eindgraad WO zoals dit nu het geval
is. Kan de regering duidelijk maken dat dit uitgangspunt blijvend zal worden
gehanteerd bij de discussies over eventuele verlenging van initiële opleidingen?
Genoemde leden zijn van mening dat opleidingen dienen te worden verlengd indien
blijkt dat het huidig aantal studiejaren van de betreffende opleiding te gering
is om internationaal aan de maat te zijn. Deelt de regering deze kwalitatieve
benadering? Graag zouden ook de leden van de CDA-fractie voorts een duidelijke
reactie hebben op de conclusies van het advies van de werkgroep Cohen.De leden van de CDA-fractie vinden het belangrijk dat studenten die een
WO-opleiding volgen door de knip die zal worden aangebracht tussen het bachelordeel
en het masterdeel geen vertraging oplopen. Met name daar waar het gaat om
doorstroommasters achten deze leden het gewenst dat de mogelijkheid wordt
gecreëerd dat een student die op een beperkt aantal punten na zijn bachelorfase
heeft afgerond alvast tot deelname in de masteropleiding wordt toegelaten.
Is de regering bereid artikel 7.30a, eerste en tweede lid in deze richting
aan te passen?Genoemde leden zijn van mening dat moet worden voorkomen dat na de opsplitsing
van WO-opleidingen in een bachelor- en masterdeel, studenten de gehele academische
studie niet meer zullen afmaken maar al na het bachelordeel de arbeidsmarkt
opstromen. In dit licht bezien, vinden deze leden het geen goede zaak dat,
zoals in de memorie van toelichting wordt aangegeven, een student in het WO,
indien hij/zij op basis van het bachelorgetuigschrift kiest voor omzetting
van dat getuigschrift, zijn/haar aanspraak op een prestatiebeurs voor een
WO-masteropleiding verliest. Zij zijn ermee ingenomen dat dit niet geldt voor
een HBO-student met een bachelordiploma; deze kan immers zijn prestatiebeurs
laten omzetten en toch aanspraak houden om resterende studiefinancieringrechten
in te zetten voor een postinitiële masteropleiding. Graag zouden de leden
van de CDA-fractie zien dat dit ook voor WO-bachelors gaat gelden.Ten aanzien van de accreditatie van bachelor- en masteropleidingen schetst
de minister in paragraaf 3.2 van de memorie van toelichting de wijze
waarop dit vorm krijgt, aldus de leden van de D66-fractie. De minister stelt
dat studenten met een bacheloropleiding tenminsteéén masteropleiding
moeten kunnen volgen. Deze leden maken hieruit op dat de minister doelt op
een masteropleiding waarvoor geen aanvullende toelatingseisen worden gesteld
aan de bachelorafgestudeerde. Is dat correct? Zo ja, welke garanties heeft
een bachelorafgestudeerde dat er daadwerkelijk één masteropleiding
wordt aangeboden waar hij/zij zonder nadere toelatingseisen naar kan doorstromen?
Op blz. 15 van de memorie van toelichting gaat de minister in op het recht
dat ieder WO-bachelor heeft om zonder selectie door te kunnen stromen naar
tenminste één masteropleiding. Dit schept voor WO-instellingen
een verplichting om een aansluitende masteropleiding aan te bieden. De leden
van de fractie van D66 vragen de minister om aan te geven hoe lang een WO-bachelor
zich op dit recht kan beroepen en dus een WO-instelling verplicht is om een
masteropleiding aan te bieden nadat met de bacheloropleiding gestopt is? Een
instelling kan door samenwerkingsverbanden met andere instellingen een doorstroommaster
aanbieden op een andere plaats dan waar de WO-bachelor gevolgd is. De LSVb
pleit in dat soort gevallen voor een goede reiskosten vergoeding. Wat vindt
de minister van dit pleidooi? Wat vindt de minister in bredere zin van de
mogelijkheid om een doorstroommaster aan te bieden in een andere plaats dan
waar de bachelor is gevolgd?Is het in het huidige voorstel in ieder geval theoretisch mogelijk dat
«doorstroommasters» in het buitenland worden aangeboden en dat
een WO-bachelor dus gedwongen is om in het buitenland te gaan studeren? Wat
vindt de minister hiervan?Met betrekking tot de toelating tot het masterprogramma in het initiële
onderwijs heeft de minister opgenomen dat alleen afgestudeerde WO-bachelors
toegang hebben tot het masterprogramma. Wat betekent dit voor de bachelorstudent
die op enkele studiepunten na zijn bachelor heeft afgerond? Moet deze student
niet, ter voorkoming van tijdsverlies, de mogelijkheid worden geboden om toch
al met de masteropleiding te beginnen?Hoe zit het nu met het recht op studiefinanciering van HBO-studenten die
willen doorstromen naar het WO en hoe zal dat veranderen onder het bachelor-masterstelsel.
De leden van de D66-fractie zijn altijd een voorstander geweest van het open
houden van alle doorstroommogelijkheden. Kunt u garanderen dat de doorstroming
van HBO naar WO niet zal verminderen onder het nog in te voeren bachelor-masterstelsel?Ten aanzien van de duur van de masteropleiding kiest de minister voor
de invoering van een éénjarige masterfase en niet een verlenging
van de cursusduur over de gehele linie. Uitzondering hierop zijn opleidingen
waarvan is gebleken dat ze in de internationale vergelijking achterblijven.
Daarnaast kunnen de eisen die aan afgestudeerden worden gesteld op de arbeidsmarkt
een reden zijn om de studieduur te verlengen. De leden van de D66-fractie
delen met de minister het standpunt dat een opleiding vanuit zijn (internationaal
vergelijkbare) kwaliteit moet worden beoordeeld. Als een opleiding niet aan
de kwaliteitseisen kan voldoen van nationale en internationale-accreditatie
wil de minister een discussie over uitbreiding van de studielast niet uitsluiten.
Deze leden zijn een voorstander van deze kritische beschouwing. De verwachting
dat een driejarige verbreding gevolgd door een eenjarige specialisatie zonder
meer leidt tot afgestudeerden met dezelfde specialistische kennis als in het
huidige model behoeft voor de aan het woord zijnde leden een nadere onderbouwing
van de minister. In dit kader zijn zij ook benieuwd naar het oordeel van de
minister over het rapport Cohen.De concrete invulling ten aanzien van de masterfase is nog niet helemaal
helder. De minister erkent dat in de toekomst mogelijkheden voor differentiatie
gewenst blijven. De leden van de fractie van D66 vragen de minister om in
de tijd aan te geven wanneer hij zo'n discussie over verdere differentiatie
in de masteropleidingen waarschijnlijk acht. Omdat nog niet geheel duidelijk
is welke randvoorwaarden ten aanzien van de inrichting van masteropleidingen
gaan gelden, pleit de VSNU ervoor dat universiteiten gedurende een overgangsperiode
kunnen volstaan met de aanmelding van masteropleidingen waarvan de onderwijs-
en examenregelingen en de datum van ingang nog niet definitief zijn vastgesteld.
Deze leden vernemen graag de reactie van de minister op dit voorstel.De leden van de SP-fractie zijn het eens met de LSVb als hij stelt dat
alleen mag worden geselecteerd op relevante voorkennis en dat de overgang
van bachelor naar master niet tot studievertraging mag leiden. Deze leden
vragen of dit mogelijk is.De minister geeft in de toelichting aan dat hij niet zal overgaan tot
een algehele wettelijke verlenging van de cursusduur van de huidige vierjarige
opleidingen, aldus de leden van de fractie van de ChristenUnie. Een wetenschappelijke
masteropleiding die twee jaar zal duren, komt daarom slechts voor de helft
van de opleidingstijd in aanmerking voor bekostiging. Studenten die deze opleiding
volgen hebben in het tweede jaar geen recht meer op studiefinanciering. Deze
leden hebben hiermee moeite. De master in het wetenschappelijk onderwijs wordt,
ook door de minister, tot het initiële hoger onderwijs gerekend. Naar
de mening van genoemde leden behoort de overheid voor dit soort onderwijs
verantwoordelijk te zijn voor de bekostiging. Tevens moeten volgens hen studenten
die een tweejarige master volgen, de gehele opleiding in aanmerking komen
voor studiefinanciering. Nu wordt de verantwoordelijkheid voor de financiering
van het tweede jaar van de master en de kosten van levensonderhoud van studenten
bij de universiteiten gelegd. De leden van de fractie zijn zeer bevreesd dat
op deze wijze universiteiten slechts sporadisch of in het geheel niet zullen
overgaan tot het opzetten van tweejarige masteropleidingen. De leden van de
fractie van de ChristenUnie zouden graag een reactie van de minister op deze
bevinding willen hebben.Blijkens de toelichting ziet de minister op dit moment ook geen noodzaak
voor tweejarige masters in het wetenschappelijke onderwijs. De leden van de
fractie van de ChristenUnie zijn het niet eens met deze opvatting. De invoering
van de bachelor-masterstructuur is mede bedoeld het curriculum te vernieuwen.
Er zullen brede bacheloropleidingen moeten ontstaan. De specialisatie zal
moeten plaatsvinden in de masterfase. Genoemde leden hebben er twijfels bij
of een eenjarige masteropleiding wel voldoende is om te komen tot specialisatie.
Deze leden verwachten dat in de bachelorfase een deel van het opleidingsprogramma
zal gaan bestaan uit onderdelen van de specialisatie. Op deze manier komt
weinig terecht van de gewenste verbreding van het bachelorprogramma. Deelt
de minister de verwachting dat een korte masterfase ten koste gaat van een
brede bachelorstudie? Het is verder de vraag of eenjarige masters in kwalitatief
opzicht internationaal concurrerend zullen zijn. De leden van de fractie van
de ChristenUnie willen weten of het internationale perspectief ook pleit tegen
het op voorhand uitsluiten van een wettelijke verlenging van de huidige opleidingsduur
voor alle studies.Op grond van eerste de twee leden van het voorgestelde artikel 7.30a WHW
kan een student pas aan de masterfase beginnen als hij zijn getuigschrift
voor de bachelorfase in bezit heeft. Een student die nog een paar onderdelen
van de bacheloropleiding moet halen, kan dus niet met de masterfase starten.
Voor de universiteit kan dit vervelende organisatorische consequenties hebben.
Voor de student betekent het niet mogen beginnen aan de masteropleiding tijdverlies.
De leden van de ChristenUnie zouden willen weten of het niet raadzaam is artikel
7.30a zodanig te wijzigen, dat studenten die nog enkele onderdelen van de
bachelorfase binnen moeten halen wel aan de masterfase kunnen beginnen.De leden van de SGP-fractie constateren dat er geen sprake is van een
internationale standaard ten aanzien van de duur van de masteropleidingen
in het WO. Wel vinden zijn één jaar erg kort voor een volwaardige
masteropleiding. Zij waarderen daarom de mogelijkheid om in de toekomst masteropleidingen
beargumenteerd tot een duur van twee jaar te verlengen. Deze leden vragen
of er internationaal sprake is van een ontwikkeling in de duur van masteropleidingen.
In hoeverre past de keuze voor een masteropleiding met de duur van in principe
één jaar binnen deze ontwikkeling?De leden van de SGP-fractie lazen in de memorie van toelichting dat het
niet de bedoeling is dat er plus- en minvarianten van dezelfde opleidingen
ontstaan. Zij vragen op welke manier dat in de wetgeving wordt voorkomen.De leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor de doorstroming van studenten
van bacheloropleidingen naar masteropleidingen. Zij vragen de regering of
het vereiste van een afgeronde bacheloropleiding bij instroom in een masteropleiding
niet aanzienlijke vertragingen in de studievoortgang van studenten zal kunnen
opleveren. In dat geval suggereren de genoemde leden om het mogelijk te maken
dat studenten die hun bacheloropleiding op een beperkt aantal punten na hebben
voltooid toe te laten tot een masteropleiding teneinde het voltooien van het
initiële traject niet te ontmoedigen.Is het waar dat in veel landen de toegang tot de promotie niet is verbonden
aan de master-, maar aan de bachelorgraad, zo vragen de leden van de SGP-fractie.Differentiatie in collegegeldenIn eerdere debatten met de minister heeft de Kamer aangegeven dat zij
niet achter het voorstel staat voor differentiatie van de collegegelden voor
topmasters, aldus de leden van de PvdA-fractie. Hiervoor is de motie Eurlings
c.s. aangenomen tijdens het debat op 19 maart 2001. Ook de Raad van State
en de VSNU en de studentenorganisaties zijn tegen deze bepaling en stellen
voor deze bepaling in het kader van toegankelijkheid van het hoger onderwijs
te schrappen. VNO-NCW geeft aan dat de collegegelden die op dit moment worden
gevraagd voor ons hoger onderwijs Europees gezien al hoog zijn. Deze leden
vragen hoe het kan dat de minister desondanks collegegelddifferentiatie wil
doorvoeren. Hoe denkt de minister dat de toegankelijkheid van ons hoger onderwijs
kan worden gewaarborgd? Worden op deze manier niet kunstmatig topopleidingen
gecreëerd zonder dat daar bewezen kwaliteit tegenover staat? Wat betekent
dit voor de kwaliteit van de overige opleidingen?Artikel 7.43a, eerste lid onder a stelt dat het hogere collegegeld verband
houdt met extra onderwijsfaciliteiten die in het kader van de desbetreffende
opleiding worden aangeboden. Wat verstaat de minister onder extra onderwijsfaciliteiten
en behoren die faciliteiten niet al standaard aanwezig te zijn bij de desbetreffende
opleiding? Betekent dit ook dat als de student geen gebruik wil maken van
deze «extra» onderwijsfaciliteiten dat hij dan niet meer dan het
wettelijk collegegeld hoeft te betalen?In artikel 7.43a, eerste lid onder b wordt aangegeven dat de instelling
voorzieningen treft ter financiële ondersteuning van de studenten voor
wie zonder die ondersteuning de toegang worden belemmerd. Deze leden vragen
wat een dergelijke financiële ondersteuning inhoudt, wat er wordt verstaan
onder belemmeren van de toegang en waar de grens wordt gesteld. Ontstaat er
geen willekeur ten aanzien van de vraag of een student wel of niet in aanmerking
komt voor een vergoeding en of er voorwaarden worden gesteld aan de voorziening?
Kan de universiteit de lasten voor de vergoeding dragen? De leden van de VVD-fractie zijn verheugd over het voorstel dat instellingen
de mogelijkheid krijgen het collegegeld binnen een bandbreedte te verhogen
om zo extra financieringsmogelijkheden te hebben om de kwaliteit en mogelijkheden
van de opleiding te vergroten.Zoals gezegd zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat met de overgang
van het huidige naar het bachelor-mastersysteem geen concessies mogen worden
gedaan aan de brede toegankelijkheid van ons hoger onderwijsstelsel. Vandaar
dat genoemde leden grote bezwaren hebben tegen artikel 7.43a waarin de mogelijkheid
wordt geboden tot het heffen van gedifferentieerd collegegeld voor masteropleidingen.
Dit artikel brengt naar de mening van deze leden ten principale de toegankelijkheid
van het hoger onderwijs in gevaar. Tevens is het artikel gericht op het kunstmatig
creëren van «topopleidingen» daar waar deze juist op basis
van bewezen kwaliteit zouden moeten ontstaan. Daarnaast raakt dit artikel
slechts aan één aspect van het stelsel van studiefinanciering
en bekostiging; het hieraan sleutelen zonder ook de andere aspecten van dit
stelsel te bekijken wordt door genoemde leden hoe dan ook niet verstandig
gevonden. De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering ondanks deze
principiële, onderwijsinhoudelijke en pragmatische redenen toch blijft
vasthouden aan het plan voor collegegelddifferentiatie? Intussen heeft de
Kamer zich in verschillende debatten met behulp van door de CDA-fractie ingediende
moties tegen deze differentiatie uitgesproken. Kan de regering duidelijk maken
welke redenen zij heeft om deze herhaalde kameruitspraak niet serieus te nemen?Binnen het aanbod van masteropleidingen biedt de minister de mogelijkheid
aan instellingen om het collegegeld te verhogen tot maximaal vijf keer het
wettelijk collegegeld voor masteropleidingen die niet aangemerkt zijn als
«aansluitend». De leden van de D66-fractie zijn van mening dat
de minister zich niet moet gaan richten op het stellen van richtlijnen waar
een topopleiding aan moet voldoen. Zijn primaire verantwoordelijkheid ligt
bij handhaving van de totale kwaliteit van het hoger onderwijs. Voor deze
leden is het juist de bewezen kwaliteit die voorop moet staan in het verworden
tot een topopleiding, niet de hoogte van het collegegeld. In de concurrentie
met andere opleidingen komt het al dan niet excellente niveau naar boven.
Blijft de minister van mening dat dit in de wet geregeld moet worden of verdient
het de voorkeur om het toe te voegen artikel 7.43a volledig te schrappen?De VSNU pleit ervoor de discussie omtrent het gedifferentieerd onderwijs
alleen te voeren binnen een brede discussie ten aanzien van studiefinanciering
en bekostiging. Wat vindt de minister van deze suggestie?VNO-NCW pleit in het kader van de differentiatie van collegegeld voor
het, in lijn met het advies van de Onderwijsraad «Publiek en Privaat»,
vrijlaten van de private bijdrage, mits die niet de reguliere kerntaken van
de onderwijsinstelling betreffen. Voor het hoger onderwijs vertaalt VNO-NCW
dit naar een vast collegegeld voor de reguliere kerntaken met daarbij de mogelijkheid
om een differentiële toeslag voor extra voorzieningen te rekenen. Wat
vindt de minister van dit voorstel?De leden van de SP-fractie keuren het idee af dat instellingen de mogelijkheid
wordt geboden het collegegeld in bepaalde gevallen te verhogen tot maximaal
vijf keer het wettelijk collegegeld. Ten aanzien van de toegankelijkheid,
prefereren deze leden dat het collegegeld voor alle instellingen gelijk is.
Idealiter zou het collegegeld moeten worden afgeschaft, omdat het neerkomt
op het zinloos rondpompen van geld. De aan het woord zijnde leden vragen of
de minister bereid is te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is het collegegeld
af te schaffen of te overwegen hoe het collegegeld verrekend kan worden met
de studiefinanciering Het wetsvoorstel maakt het voor universiteiten mogelijk zogenaamde topmasters
aan te bieden waarvoor ze een hoger collegegeld mogen vragen dan het wettelijk
vastgestelde collegegeld. De hoogte van dit collegegeld mag maximaal vijf
keer het bij de wet vastgestelde collegegeld bedragen. De leden van de fractie
van de ChristenUnie hebben bezwaar tegen de mogelijkheid van het vragen van
een hoger collegegeld van studenten die een topmaster volgen. Deze leden zijn
zeer bevreesd dat op deze wijze de toegankelijkheid van het hoger onderwijs
onder druk komt te staan. Aangezien ook topmasters tot het initieel onderwijs
behoren mogen studenten die daarvoor de talenten hebben, geen financiële
belemmeringen in de weg staan dit type opleidingen te volgen. Weliswaar is
in het voorgestelde artikel 7.43a WHW een bepaling opgenomen, dat het instellingsbestuur
voorzieningen moet treffen voor financiële ondersteuning van studenten
die niet de financiële mogelijkheden hebben de topmaster te volgen, maar
naar mening van de leden van de fractie van de ChristenUnie komt deze bepaling
neer op het afwentelen van verantwoordelijkheden naar de universiteiten. Is
de minister niet bevreesd dat door het introduceren van de mogelijkheid hoge
collegegelden te vragen, de toegankelijkheid van het hoger onderwijs onder
druk komt te staan? Is het bij uitstek geen taak voor de minister financiële
voorzieningen te treffen voor studenten die vanwege financiële redenen
niet toegelaten kunnen worden tot een topmaster? Is dit niet, zoals voorgesteld
in artikel 7.43a, een oneigenlijke taak voor universiteiten?Het genoemde artikel 7.43a maakt het aanbieden van een topmaster afhankelijk
van het aanbieden van extra onderwijsfaciliteiten. Naar de mening van de leden
van de fractie van de ChristenUnie zou de bewezen kwaliteit van het onderwijs
doorslaggevend moeten zijn voor het aanbieden van een topmaster. Zij zijn
anders bevreesd dat universiteiten topmasters gaan starten, zonder dat het
niveau van het onderwijs aanleiding geeft tot het gebruik van het predikaat
topmaster. Genoemde leden zouden graag een reactie van de minister op deze
bevinding willen hebben.Bij aanvaarding van het voorliggende wetsvoorstel worden universiteiten
in de gelegenheid gesteld voorwaarden te stellen aan de instroom bij masteropleidingen
die niet zijn aan te merken als doorstroomopleidingen. De leden van de SGP-fractie
hebben daar begrip voor als die voorwaarden voortvloeien uit de aard van het
binnen die opleidingen aangeboden onderwijs. De mogelijkheid tot differentiatie
van collegegelden wijzen zij echter af. Naar hun mening is daarmee de gelijke
toegankelijkheid van masteropleidingen in het geding en kan er dus sprake
zijn van rechtsongelijkheid. De leden van de SGP-fractie erkennen dat de toegankelijkheid
van masteropleidingen als zodanig is gewaarborgd, maar zijn van mening dat
dit niet alleen van toepassing moet zijn op de zogeheten doorstroomopleiding,
maar in ieder geval in financieel opzicht op alle masteropleidingen die worden
aangeboden door van overheidswege bekostigde instellingen voor hoger onderwijs.
Zij hebben met waardering kennis genomen van de garantie van de regering dat
door het bieden van extra ondersteuningen niemand om financiële redenen
wordt uitgesloten van het volgen van de masteropleiding van zijn of haar keus.
Zij constateren echter dat er desondanks toch sprake blijft van een drempel.
Het is immers een psychologisch gegeven dat mensen bij voorkeur kiezen voor
een traject dat zij zonder bijzondere steun van anderen kunnen voltooien.
Bovendien zou de mogelijkheid van collegegelddifferentiatie al of niet terechtkunnen
bijdragen aan onwenselijke beeldvorming, als zou de overheid er bijvoorbeeld
aan bijdragen dat er in het hoger onderwijs elitaire opleidingen en topmasters
ontstaan. Graag vernemen de leden van de SGP-fractie de reactie van de regering
op dit punt, dat overigens reeds in een breed gedragen motie van de Kamer
aan de regering is voorgelegd. Hoofdstuk 5 Masteropleidingen in het hoger beroepsonderwijs
(HBO)In artikel 7.3a wordt een aantal bachelor- en masteropleidingen opgesomd
die worden onderscheiden binnen het hoger onderwijs. Daarbij valt op dat er
voor het WO een opsomming in algemene zin wordt gemaakt en dat er sprake is
van een limitatieve opsomming voor de masteropleidingen in het HBO. De leden
van de PvdA-fractie vragen waarom dit onderscheid wordt gemaakt? Waarom vindt
de opsomming van masteropleidingen niet zoals gebruikelijk plaats via het
CROHO? Wat denkt de minister te doen als op basis van ontwikkelingen in de
beroepspraktijk het aanbod van masteropleidingen wordt vergroot? Vindt de
minister uitbreiding van het aantal HBO-opleidingen ongewenst of geeft dit
artikel alleen aan welke opleidingen wel en niet worden bekostigd?De leden van de PvdA-fractie vinden het belangrijk dat niet al van tevoren
wordt uitgesloten dat een HBO-master voor bekostiging in aanmerking komt.
In het notaoverleg van 19 maart over de notitie «Naar een open hoger
onderwijs» hebben zij daarom een motie ingediend (27 496, nr. 4)
die met algemene stemmen is aangenomen. In deze motie is het kabinet gevraagd
om in samenhang met de bekostiging van WO-masters ook scenario's te ontwikkelen
voor maatschappelijk relevante HBO-masters en vervolgens onderzoek te verrichten
waarop op sectoraal niveau afstemming tussen HBO- en WO opleidingen kan worden
gerealiseerd. Tot op heden is de kamer hierover niet geïnformeerd. Wat
is de reden daarvan en betekent dit dat niet in de wet opgenomen maatschappelijk
relevante HBO-masters definitief niet in aanmerking komen voor bekostiging?In het huidige wetsvoorstel kunnen universiteiten alle opleidingen per
begin september 2002 omzetten in één bacheloren één
of meerdere masteropleidingen. Het maximum aantal masteropleidingen is gebonden
aan het huidige aanbod van afstudeerrichtingen. Nieuwe opleidingen vallen
ook onder deze regeling. Volgens de overgangsbepaling worden deze opleidingen
nog niet getoetst en krijgen zij een voorlopige accreditatie tot eind 2007.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister kan garanderen dat deze
nieuwe mastertrajecten in het WO qua oriëntatie passend zijn in het wetenschappelijke
domein? Hoe kan worden voorkomen dat opleidingen met een beroepsgerichte oriëntatie
die beter passen binnen het domein van het HBO door universiteiten als bekostigd
onderwijs worden aangemeld? Ontstaat er op deze manier geen valse concurrentie
tussen wel bekostigde WO-masters en niet bekostigde HBO-masters? Deze leden
vragen vervolgens of de minister de uitkomsten van de werkgroep die kijkt
naar nieuwe financieringsarrangementen voor masteropleidingen betrekt bij
dit wetsvoorstel?Volgens het wetsvoorstel hebben WO-bachelors de mogelijkheid tot het volgen
van een bekostigde masteropleiding. Daarvoor hoeven deze studenten niet meer
dan het wettelijk collegegeld te betalen. HBO-bachelors hebben deze mogelijkheid
niet. Klopt het dat deze studenten als zij een masteropleiding willen gaan
volgen gedwongen worden een bedrag tot maximaal 15 000 gulden te betalen?
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre deze bepaling zich verhoudt
tot de toegankelijkheid van het onderwijs? Betekent dit dat het HBO-bachelor
niveau in tegenstelling tot het WO-bachelor niveau voor veel studenten een
definitief uitstroommoment is? Hoe staat dit tenslotte in verhouding met de
leerrechten van HAVO/HBO leerlingen die recht hebben op 9 jaar bekostigd onderwijs
en VWO leerlingen die recht hebben op 10 jaar bekostigd onderwijs?In de memorie van toelichting wordt gezegd dat overheidsbekostiging en
reguliere studiefinanciering gelden voor de initiële opleidingen, aldus
de leden van de VVD-fractie. In artikel 7.3a van de wet wordt een aantal HBO-masters beschreven die de minister onderscheid. Gaat het hier
om initiële of postinitiële opleidingen? Hoe is de minister tot
deze lijst van masteropleidingen gekomen en hoe worden deze HBO-masteropleidingen
bekostigd?De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de invoering van de HBO-masters
volwaardig moet kunnen plaatsvinden. Dat betekent dat de instellingen de ruimte
dienen te krijgen om HBO-masters te ontwikkelen, terwijl deze volledig door
het rijk bekostigd worden. Zij vragen of de minister bereid is het HBO in
dit opzicht niet te discrimineren ten opzichte van het wetenschappelijk onderwijs.De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat de vraag of niet-wetenschappelijke
masteropleidingen bekostigd dienen te worden afhankelijk is van het al of
niet initiële karakter van die opleidingen. Volgens de memorie van toelichting
moeten deze opleidingen in de regel als postinitieel worden gezien. In de
verkenning «Grenzeloos leren» wordt het doorstoomperspectief echter
geformuleerd als «van vmbo tot en met hbo-master». Dit suggereert
dat een HBO-masteropleiding het reguliere einddoel van de beroepskolom is
of dat in ieder geval zal worden. Er kan dus sprake zijn van een ontwikkeling
waarbij er steeds meer behoefte bestaat aan HBO-masters en deze opleidingen
dus steeds meer tot het initieel onderwijs gaan behoren. Als dat het geval
is, is het nu naar de mening van de leden van de SGP-fractie een uitstekend
moment om daar wat betreft de wetgeving op in te spelen. Is er in andere landen
met een binair stelsel ook sprake van iets dergelijks als HBO-masteropleidingen?
Hoe wordt daar met betrekking tot de bekostiging mee omgegaan? Graag ontvangen
de leden van de SGP-fractie hierop een eenduidige reactie.Hoofdstuk 6 Graden en TitulatuurIn het wetsvoorstel wordt het aan de instellingen overgelaten welke titel
zij geven aan een afgestudeerde bachelor of master. Het duidelijke onderscheid
tussen afgestudeerden van het WO en afgestudeerden van het HBO verdwijnt daardoor.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de minister het verlenen van titels
overlaat aan de instellingen. Wat betekent dit voor de transparantie van het
stelsel? Verder vragen zij of er mogelijkheden bestaan, zoals voorgesteld
in de motie Eurlings cs, afspraken te maken met andere Europese landen?De leden van de VVD-fractie vragen als de instellingen zelf mogen bepalen
welke toevoegingen zij aan de graden mogen verlenen, of dit tot resultaat
heeft dat de titulatuur van de Nederlandse bachelors en masters straks nog
overzichtelijk is. Zal deze maatregel de internationale herkenbaarheid van
de Nederlandse masters en bachelors doen vergroten?Is de minister van plan voor opleidingen in WO en HBO waaraan een titel
of graad is verbonden die recht geeft op gereglementeerde beroepsuitoefening –
in overleg met de betrokken ministeries – vaste afspraken te maken over
de te hanteren beroepsgerichte graden?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de binariteit van het
Nederlandse hoger-onderwijsstelsel dient te worden gehandhaafd en waar mogelijk
met de overgang naar de bij het bachelor-mastersysteem behorende accreditatie
verder inhoudelijk te worden geaccentueerd. Dit onder andere vanwege de duidelijke
waardering van de Nederlandse arbeidsmarkt voor dit binaire systeem. Afgestudeerde
WO'ers zijn hierbij niet meer of minder dan afgestudeerde HBO'ers. Beide groepen
hebben hun eigen, duidelijk onderscheiden en door de markt gewaardeerde kwaliteit.
Bij deze duidelijke profilering hoort dat het ook in de toekomst uit de titulatuur
duidelijk zal zijn of iemand een beroepsgerichte HBO-opleiding heeft
gevolgd of een academische WO-opleiding. In het dit voorjaar behandelde beleidskader
was van zo'n onderscheid sprake. De term bachelor en master of Science & of Arts zou voorbehouden zijn aan academische studies.
Deze indeling deed recht aan de binariteit maar had iets onbevredigends, namelijk
dat voor HBO-titels op geen enkele manier een duidelijk herkenbare HBO-titel
was afgesproken. Om meer recht te doen aan de waarde van beroepsgerichte studies,
ook in internationaal verband heeft de kamer bij het notaoverleg afgelopen
voorjaar in de motie Eurlings c.s. uitgesproken dat er in samenspraak met
andere binaire landen zou worden gekomen tot een duidelijk herkenbare bachelortitel
voor HBO-afgestudeerden. Het verbaast de leden van de CDA-fractie dat geen
uitvoering is gegeven aan deze motie, sterker nog, dat de regering met het
nu voorliggende voorstel het onderscheid in titulatuur van HBO en WO afschaft.
Waarom geeft de regering geen uitvoering aan genoemde motie? Waarom, uitgaande
van het belang dat de regering zelf hecht aan het behouden van een duidelijk
herkenbare binariteit, doet zij het voorstel om geen onderscheid in de titulatuur
aan te brengen? Is de regering alsnog bereid uitvoering te geven aan genoemde
motie door te komen tot een internationaal duidelijke als beroepsgericht herkenbare
titulatuur voor HBO-afgestudeerden?Het bachelor-mastermodel staat in het teken van de handhaving van het
binaire stelsel, aldus de leden van de D66-fractie. In de titulatuur is dit
echter niet terug te vinden. De minister wil afzien van een onderscheid daar
internationaal gezien geen duidelijke structuur te herkennen is. Deze leden
hechten aan de blijvende herkenbaarheid van de twee oriëntaties Ook bij
de accreditatie spreekt de minister van twee oriëntaties (HBO en WO).
Zou de minister het niet wenselijk vinden in de titulatuur de binairiteit
van het systeem tot uitdrukking te laten komen? Wellicht kan dit door een
toevoeging als bijvoorbeeld «professional» voor de beroepsgerichte
opleidingen.Momenteel bestaan er diverse accreditatieorganen, zoals het Dutch Validation
Council en de Quality Assurance Agency (QAA). Diverse Nederlandse opleidingen
zijn gevalideerd door deze organen. Deze validering wordt in het voorstel
niet ontvankelijk verklaard. Is de minister er niet voor om, conform het advies
van de HBO-Raad, voor deze opleidingen een overgangsregeling te treffen?In de huidige situatie zijn er diverse instellingen die, zonder dat het
een wettelijke grondslag heeft, de titel master verstrekken. Omdat deze titel
in de huidige situatie niet beschermd is, is dit ook mogelijk. Zal in de toekomst,
als alleen na accreditatie de verstrekking van een bachelor of mastertitel
is toegestaan, de mogelijkheid voor deze instellingen vervallen? De minister
spreekt van de mogelijkheid van instellingen om op grond van affiliatie naar
buitenlands recht een bachelor- of mastergraad te verlenen. Hoe groot is het
aantal instellingen dat zich hierop kan beroepen?Op grond van het vijfde lid van het voorgestelde artikel 7.20 WHW mag
een afgestudeerde kiezen of hij de graad bachelor of master in zijn naam voert,
of de titulatuur zoals die nu ook geldt onder de huidige wet (ingenieur, doctorandus,
enzovoort). De leden van de fractie van de ChristenUnie willen weten of dit
een eenmalige keuze is of dat een afgestudeerde in elke situatie waarin hij
zijn graad/titel wil voeren, voor één van beide mag kiezen.
Indien het om een eenmalige keuze gaat, komt deze keuze dan tot uitdrukking
op het getuigschrift?De leden van de fractie van de ChristenUnie betreuren het dat het aan
de keuze van de afgestudeerden wordt overgelaten of ze de graden bachelor
en master willen voeren of de overeenkomstige Nederlandse titulatuur. Zij
verwachten dat de meeste afgestudeerden zullen kiezen voor de internationaal
gangbare titulatuur van bachelor en master. Op deze manier zal de huidige,
Nederlandse titulatuur uit het dagelijks taalgebruik verdwijnen. Genoemde
leden zouden dat een verarming vinden van de Nederlandse taal. Dit zou voorkomen
kunnen worden door in de wet te bepalen dat het binnen Nederland verplicht
is de Nederlandse titulatuur (zoals die staat in het gewijzigde artikel 7.20)
te gebruiken. Is de minister daartoe bereid?Op grond van het wetsvoorstel zal in de toekomst in de titulatuur geen
onderscheid meer zijn tussen afgestudeerden die een universitaire opleiding
hebben gevolgd en afgestudeerden die een opleiding in het hoger beroepsonderwijs
hebben gevolgd. Volgens de leden van de fractie van de ChristenUnie zal dit
tot verwarring en onduidelijkheid leiden. Pleit dit er niet voor om in de
toekomstige titulatuur toch dit onderscheid tot uitdrukking te brengen?Hoofdstuk 7 StudiefinancieringDe WO-student wordt in dit wetsvoorstel wat betreft studiefinanciering
achtergesteld op een HBO-student, aldus de leden van de PvdA-fractie. Het
voorbeeld op blz. 27 van de memorie van toelichting bewijst dit. Een HBO-student
die zijn bachelor afrondt en studiefinancieringrechten overhoudt, kan deze
na omzetting van de prestatiebeurs in een gift, opnieuw inzetten. Een WO-student
die na de bachelor zijn prestatiebeurs omzet en rechten overhoudt, heeft deze
mogelijkheid niet. Kan de minister dit verschil in behandeling verklaren?
Acht hij dit wenselijk? Is de minister bereid ook WO-studenten die gebruik
maken van het omzettingsmoment na afronding van de masterfase en studiefinancieringrechten
overhouden, deze resterende rechten toe te kennen?De minister schrijft dat het invoeren van de bachelor-masterstructuur
geen wijziging aanbrengt in de structuur van de WSF2000, «namelijk dat
studiefinanciering wordt verstrekt in de vorm van een prestatiebeurs voor
de cursusduur en een leenperiode van 3 jaar na de cursusduur». Het principe
dat de prestatiebeurs gedurende de cursusduur wordt uitgekeerd blijft dus
gehandhaafd. Wanneer echter op grond van invoering van de bachelor-masterstructuur
op goede gronden tot verlenging van de cursusduur wordt overgegaan, is de
onderwijsinstelling verantwoordelijk voor het verstrekken van de studiefinanciering
voor de verlengde cursusduur. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de
minister er niet voor kiest ook de studiefinanciering, voor dit extra deel
van de cursusduur, in overeenstemming met het voornoemde principe, voor zijn
rekening te nemen.De minister schrijft op blz. 25 van de memorie van toelichting «De
studiefinanciering faciliteert daarmee onderwijskundige en maatschappelijke
ontwikkelingen in plaats van deze te sturen.» De leden van de VVD-fractie
vragen wat de minister daarmee bedoelt.Hoofdstuk 8 InvoeringOp sommige universiteiten wordt op dit moment, onder het mom van bachelor-master,
gereorganiseerd, aldus de leden van de VVD-fractie. Hoe reageert de minister
op deze ontwikkeling?Hoofdstuk 9 Financiële gevolgen en overgangsmaatregelenBij eerdere debatten met de minister hebben de leden van de PvdA-fractie
meerdere malen voorgesteld om na te denken over nieuwe financieringsarrangementen
zoals vouchers. De minister heeft deze ideeën niet betrokken bij de nieuwe
voorstellen terwijl er wel een bekostigingsprobleem ontstaat bij de huidige
voorstellen. Zij vragen daarom of de minister nog komt met voorstellen over
vouchers? Wat zijn de mogelijkheden van het instellen van vouchers? In de begroting voor 2002 worden geen middelen beschikbaar gesteld voor
de vorming van bacheloropleidingen in het Hoger Beroepsonderwijs. Tegelijkertijd
moet de invoering van het bachelor-mastersysteem volgens de minister gepaard
gaan met een kwaliteitsimpuls in het hoger onderwijs. De leden van de PvdA-fractie
vragen of deze doelen samen te verwezenlijken zijn. Kan het HBO de huidige
opleidingen omzetten in volwaardige bacheloropleidingen zonder dat daar extra
middelen tegenover staan? Is het omzetten van de bacheloropleidingen in het
HBO meer dan het wisselen van de etiketten en waar blijkt dat uit?Acht de minister het nodig om geld vrij te maken voor cursussen en bijscholingstrajecten
zodat docenten en medewerkers zich beter kunnen voorbereiden op het nieuwe
bachelor-masterstelsel, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Het ISO wijst erop dat bekostiging van zowel in het HBO als in het WO
geaccrediteerde masteropleidingen noodzakelijk is omdat de opleidingen anders
niet voldoende kunnen werken aan verdieping van het vakgebied. Het ISO waarschuwt
ervoor dat vooral op gebieden als research, hogere techniek, juridische, macro-economische
en zorgopleidingen de kans bestaat dat de innovatie en kennisgroei stagneert
of zelfs afneemt. Dit zou desastreuze gevolgen hebben voor de positie van
die de Nederlandse kennissamenleving op dit moment in de wereld inneemt, aldus
het ISO. Hoe reageert de minister op deze stelling? Wat vindt de minister
van het voorstel om met het oog op de waarborg van de kennissamenleving het
hoger onderwijs te voorzien van een leerrecht van vijf jaar?De leden van de VVD-fractie zijn verheugd over het feit dat het onderhavige
wetsvoorstel zo'n grote nadruk legt op de mogelijkheden voor differentiatie
van de masterfase. Bekostigingsmodellen hiervoor zijn vooralsnog beperkt:
ofwel wettelijke verlenging van de cursusduur, een lastige procedure, ofwel
bekostiging door de instelling zelf. Kan de minister de passage in de memorie
van toelichting waarin al vooruit wordt gekeken naar de toekomst en mogelijke
alternatieven als het gaat om bekostiging van de masterfase verder uitwerken?Het ministerie heeft werkgroep «Financiering master WO» ingesteld
waarin overheid en VSNU participeren. De werkgroep verkent scenario's voor
de wijze van bekostigen van de masterfase en de gevolgen voor de studiefinanciering
op de lange termijn. Het gaat daarbij onder meer om mogelijkheden voor meer
vraagfinanciering en publiek-private samenwerking. Wanneer kan de Tweede Kamer
de resultaten van deze werkgroep verwachten?Wat vindt de minister van het voorstel van de VSNU met betrekking tot
de omzetting van een opleiding naar een bachelor-masteropleiding om voor opleidingen
die in afbouw zijn geen studenten meer in te laten schrijven voor het eerste
jaar van die opleiding maar wel in hogere jaren van die opleiding?Vanuit de wens tot een blijvende brede toegankelijkheid van het hoger
onderwijs, zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat in het nieuwe stelsel,
net als in het huidige, de overheid in ieder geval garant moet staan voor
de financiering van het hoger onderwijs tot aan de eindgraad HBO en WO. Dit
omdat beide eindgraden studenten in de beroepsgerichte, respectievelijk meer
wetenschappelijke richting een goede en herkende en erkende uitgangspositie
bieden. Ook bij mogelijke toekomstige ontwikkelingen als een overgang naar
een systeem van leerrechten dient deze basisverantwoordelijkheid voorop te
staan. Kan de regering garanderen dat deze verantwoordelijkheid ook in de
toekomst onverminderd zal worden waargemaakt?Uitgaande van deze positie is in het recente notaoverleg bij motie van
het lid Hamer c.s. gevraagd voor aandacht voor maatschappelijk relevante vervolgopleidingen in de beroepsgeoriënteerde richting. Op welke
wijze denkt de regering voor dit soort opleidingen extra ruimte te creëren?In het voorliggende wetsvoorstel zijn overgangsbepalingen opgenomen voor
WO-opleidingen die in de bachelor-masterstructuur dienen te worden omgezet.
De leden van de CDA-fractie vragen of deze overgangstermijnen niet ook van
toepassing zouden moeten worden verklaard op de erkende en gefinancierde beroepsgerichte
masteropleidingen in de sectoren kunst en onderwijs.Wat de overgang betreft, stellen deze leden ook vragen ten aanzien van
artikel 17.6 dat bepaalt dat in een opleiding, waarvoor de omzetting in een
opleiding volgens de bachelor-masterstructuur is ingegaan, geen studenten
of extraneï meer voor de eerste maal kunnen worden ingeschreven. De leden
van de CDA-fractie wijzen erop dat die bepaling tot problemen kan leiden,
met name daar waar het gaat om zij-instromers, bijvoorbeeld HBO'ers met vrijstellingen,
die in een hoger studiejaar van de (oude) opleiding kunnen instromen. Genoemde
leden stellen voor dat deze bepaling in die zin wordt gewijzigd dat voor opleidingen
in afbouw geen studenten meer kunnen worden ingeschreven voor het eerste jaar
van die opleiding (maar dus wel voor hogere studiejaren). Is de regering bereid
hieraan invulling te geven?Ten aanzien van de invoeringskosten vinden de leden van de fractie van
D66 de 100 miljoen die beschikbaar is gesteld aan de universiteiten wel erg
afsteken tegen het ontbreken van vergoedingen voor HBO-instellingen. Hiermee
wordt wel erg de suggestie gewekt dat de invoering van bachelor-masterstructuur
voor het HBO slechts «oude wijn in nieuwe zakken» betekent. Echter
een werkelijke overgang van de huidige HBO-opleiding naar een bacheloropleiding
zal veranderingen met zich mee brengen ten aanzien van bijvoorbeeld wijzigingen
in het curriculum en de eventuele invoering van ECTS. Acht de minister het
niet verstrekken van een vergoeding voor invoeringskosten in dat licht bezien
juist?Voor de leden van de D66-fractie blijft uitgangspunt dat noch studenten
noch docenten enige schade mogen ondervinden bij de introductie van dit bicyclische
model. Is er een goede overgangsregeling voor de zittende studenten wanneer
universiteiten deze nieuwe structuur gaan invoeren? En hoe worden docenten
voorbereid op de nieuwe structuur? Is het juist dat er met name onder de docenten
geen breed draagvlak is voor deze veranderingen, juist omdat ze in Nederland
zo snel worden ingevoerd?Hoe zijn de nieuwe bachelor-masterprogramma's tot stand gekomen en zijn
de docenten daarbij voldoende betrokken?Welk percentage van de opleidingen zal volgend jaar daadwerkelijk beginnen
met de nieuwe programma's?De leden van de SP-fractie vragen of de minister nader kan onderbouwen
hoe extra middelen voor de invoeringskosten van het stelsel worden ingezet.
Wat vindt hij van de kritiek van de VSNU en de LSVb, als zij stellen dat meer
geld nodig is voor de invoering van de bachelor-masterstructuur?De voorzitter van de commissie,Van de CampDe griffier van de commissie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter,
Van der Hoeven (CDA), Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66),
Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Wagenaar (PvdA), Belinfante (PvdA), ondervoorzitter,
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Eurlings
(CDA), Slob (ChristenUnie), Van Splunter (VVD).Plv. leden: Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van Baalen (VVD), Valk
(PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), De Cloe
(PvdA), Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), C. Cörüz (CDA), Spoelman
(PvdA), Passtoors (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Wijn (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie), Blok (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28024-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl