Jaarverslag en slotwet ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2009; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2021-10-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141731
 2009-2010
 
 32 360 VIII
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2009
 
 
 
 
 Nr. 
 4
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 Wetsartikelen 1 en 2
 De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2009 wijzigingen aan te brengen
in:
 
 a. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap;
 b. de begrotingsstaat inzake de baten-lastendiensten van dit ministerie.
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel
B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 A. Rouvoet
 
 B. BEGROTINGSTOELICHTING SLOTWET
 Met dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de begroting van de verplichtingen
te verhogen met € 1 212,7 miljoen. De uitgaven worden
verlaagd met € 103,0 miljoen. De ontvangsten worden verhoogd
met € 55,9 miljoen. De aansluiting van dit wetsvoorstel met
de ontwerpbegroting en de vorige suppletoire begrotingen 2009 is als volgt:
 Tabel 1.1: Van ontwerpbegroting 2009 naar slotwet 2009
(bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2009
 34 675 736
 35 127 202
 1 971 034 
 
 
 Nota van wijziging
 61 146
 46 146
 0 
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2009
 
 34 736 882
 35 173 348
 1 971 034 
 
 
 Mutaties eerste suppletoire begroting 2009
 992 528
 956 112
 111 060
 
 
 Mutaties tweede suppletoire begroting 2009
 795 204
 259 058
 77 964 
 
 
 
 Mutaties slotwet 2009 opgenomen
in dit wetsvoorstel
 
 1 212 666
 – 103 012
 55 911 
 
 
 Stand rekening 2009
 37 737 280
 36 285 506
 2 215 969
 
 
 
 
 Algemene toelichting op de mutaties
 Begrotingsmutaties zijn onder te verdelen in technische en autonome mutaties.
 Tabel 1.2: Mutaties (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 
 
 Technische mutaties
 17 190
 – 13 407
 – 26 002
 
 
 Autonome mutaties
 1 195 476
 – 89 605
 81 913 
 
 
 
 Totaal slotwet 2009
 
 1 212 666
 – 103 012
 55 911
 
 
 
 
 
 Technische mutaties zijn boekhoudkundig van aard en ontstaan voornamelijk
door bijstellingen uit de aanvullende posten van het ministerie van Financiën
en door overboekingen van en naar andere departementen. Deze mutaties zijn
voor het totaal van de rijksbegroting budgettair neutraal en worden in deze
suppletoire begroting niet toegelicht. Autonome mutaties betreffen de mee-
en tegenvallers. Deze worden per artikel toegelicht als de mutatie groter
is dan € 2,2 miljoen. Als er geen mutaties groter dan € 2,2 miljoen
zijn, hoeft dat niet per artikel apart te worden toegelicht.
 De beleidsartikelen
 Artikel 1: Primair onderwijs
 Op artikel 1 worden de uitgaven verlaagd met € 26,2 miljoen
(verlaging technische mutaties van € 2,5 miljoen en verlaging
van de autonome mutaties van € 23,7 miljoen). De ontvangsten
worden verlaagd met € 4,9 miljoen (verlaging technische mutaties
van € 2,6 miljoen en verlaging van de autonome mutaties van € 2,3 miljoen).
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • De bevoorschotting op de regeling onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten
is lager dan oorspronkelijk geraamd. Omdat er in 2010 voldoende
budget is om de nabetaling van 2009 te doen, resteert een onderuitputting
van € 4,2 miljoen.
 • In het kader van het vangnet zwangerschapsverlof heeft een verrekening
plaatsgevonden met scholen. Hierdoor zijn de uitgaven verlaagd met € 2,7 miljoen.
 • Op diverse budgetten is in totaal € 6,0 miljoen
niet gerealiseerd. Dit speelt onder andere bij begin en tussentoets (€ 4,5 miljoen),
onderwijsnummer (€ 0,6 miljoen) en cultuureducatie (€ 0,4 miljoen).
 • Van de vergoeding voor de materiële instandhouding is in 2009 € 3,2 miljoen
niet uitbetaald vanwege opgelegde sancties. Als deze sancties worden opgeheven,
zal dit bedrag alsnog in 2010 uitbetaald worden. Via een kasschuif worden
deze middelen doorgeschoven naar 2010.
 • Doordat afrekeningen lager zijn uitgevallen en er minder projecten
en onderzoeken zijn uitgevoerd is € 2,7 miljoen minder uitgegeven
dan oorspronkelijk begroot.
 
 De autonome ontvangstenmutatie groter dan € 2,2 miljoen:
 • Op de ontvangsten is sprake van een tegenvaller van € 2,3 miljoen.
Dit is een saldo van minder ontvangsten op de afrekeningen van «dagarrangementen
en combinatiefuncties» en meer overige ontvangsten.
 Artikel 3: Voortgezet Onderwijs
 Op artikel 3 worden de uitgaven verhoogd met € 1,9 miljoen
(verlaging technische mutaties € 4,7 miljoen en verhoging autonome
mutaties € 6,6 miljoen). De ontvangsten worden verhoogd met € 1,0 miljoen
(verlaging technische mutaties van € 6,1 miljoen en verhoging
autonome mutaties van € 7,1 miljoen).
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • Bij de 1e opvang vreemdelingen (€ 1,5 miljoen) en
de regeling nieuwkomers (€ 1,4 miljoen) zijn in 2009 extra
uitgaven gerealiseerd van € 2,9 miljoen, door een groter beroep
op de regelingen dan geraamd.
 • Bij de experimenten vmbo-mbo2 zijn extra uitgaven gerealiseerd
van € 7,1 miljoen die in eerste instantie niet in beeld waren.
 • In verband met het ontbreken van concrete bestedingsvoorstellen
voor invoeringskosten gratis schoolboeken is in 2009 het budget niet volledig
uitgeput en dit heeft geleid tot een onderuitputting van € 7,2 miljoen.
 
 De autonome ontvangstenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • De autonome mutaties groter dan € 2,2 miljoen betreffen
interne correcties tussen uitgaven en ontvangsten binnen artikel 11. Per saldo
is dit nihil.
 Artikel 4: Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 Op artikel 4 worden de uitgaven verlaagd met € 35,1 miljoen
(verlaging technische mutaties € 0,9 miljoen en verlaging autonome
mutaties € 34,2 miljoen). De ontvangsten worden verhoogd met € 16,4 miljoen.
Het betreft autonome mutaties.
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • De einddeclaraties van de subsidies voor versterking van de beroepsbegeleidende
leerweg (BBL) en de bestrijding van vroegtijdig schoolverlaters (vsv) verstrekt
door het Europees Structuur Fonds zijn in 2009 niet op tijd ontvangen. De
behandeling van de einddeclaraties en betaling hiervan vindt in 2010 plaats.
Hiervoor wordt een bedrag van € 11,9 miljoen van 2009 doorgeschoven
naar 2010.
 • In het kader van de tijdelijke regeling conjuncturele effecten
MBO is € 10,0 miljoen overgeheveld naar artikel 11 Studiefinancieringsbeleid.
 • Meer aanvragen op het budget leerlingen gebonden financiering en
een prijsstijging in het primair en het voortgezet onderwijs (waarin MBO volgend
is) heeft geleid tot een stijging van de uitgaven van € 4,8 miljoen.
 • Door uitstel van de invoering van het wetsvoorstel deelnemersraden
tot 2010 (€ 0,4 miljoen), het risico op financiële claims
van gemeenten vanwege het doorschuiven van WEB-gelden (€ 1,0 miljoen)
en diverse nog niet volledig bevoorschotte projecten en onderzoeken die pas
in 2010 afgerekend worden (€ 2,5 miljoen) is via een kasschuif
in totaal € 3,9 miljoen doorgeschoven van 2009 naar 2010.
 • Voor nog niet uitgevoerde projecten en onderzoeken wordt via een
kasschuif € 3,0 miljoen doorgeschoven naar 2010.
 
 De autonome ontvangstenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • Scholen krijgen middelen op basis van de gerealiseerde afname van
nieuwe vroegtijdig schoolverlaters (vsv). Omdat een aantal scholen de doelstelling
over het schooljaar 2007/2008 niet heeft gehaald zijn in 2009 middelen terugontvangen.
 • De ontvangsten betreffen voornamelijk de FES-middelen en verschillende
afrekeningen (het project leren en werken, afrekeningen jaarrekeningen en
subsidies). Dit gehele palet aan verschillende afrekeningen cumuleert tot € 8,8 miljoen
meeropbrengsten.
 Artikel 5: Technocentra
 Op artikel 5 worden de uitgaven verlaagd met € 13 000,–.
Deze mutatie is autonoom van aard. De ontvangsten worden verhoogd met € 5 000,–.
Dit bedrag is geheel autonoom van aard.
 Artikel 6: Hoger beroepsonderwijs
 Op artikel 6 worden de uitgaven verhoogd met € 1,3 miljoen
(verhoging technische mutaties met € 1,6 miljoen en verlaging
autonome mutaties met € 0,3 miljoen). De ontvangsten worden
verlaagd met € 0,3 miljoen (geheel autonoom).
 Artikel 7: Wetenschappelijk onderwijs
 Op artikel 7 worden de uitgaven verlaagd met € 0,7 miljoen
(geheel autonoom). De ontvangsten worden verhoogd met € 2,0 miljoen
(geheel autonoom).
 Artikel 8: Internationaal beleid
 Op artikel 8 worden de uitgaven verlaagd met € 0,4 miljoen.
De mutaties zijn volledig autonome mutaties. De ontvangsten worden verlaagd
met € 15 000,– en zijn geheel autonoom van aard.
 Artikel 9: Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 Op artikel 9 worden de uitgaven verlaagd met € 10,6 miljoen
(verhoging technische mutaties € 1,1 miljoen en verlaging autonome
mutaties € 11,7 miljoen). De ontvangsten worden verhoogd met € 4,1 miljoen
(verhoging technische mutaties € 2,9 miljoen en verhoging autonome
mutaties € 1,2 miljoen).
 
 De autonome uitgaven groter dan € 2,2 miljoen:
 • In 2009 hebben diverse leraren hun aanvraag ingetrokken c.q. hun
beurs teruggestort omdat ze niet waren gestart of gestopt zijn met hun opleiding.
De hiermee gemoeide € 6,5 miljoen wordt nu via de aanvragen
in 2010 aan andere leraren betaald.
 • Het in actieplan «LeerKracht» opgenomen 4-jarige experiment
teambeloning in de bve-sector wordt in plaats van 2009 pas in 2010 gestart.
Omdat het experiment ook een jaar later eindigt wordt via een kasschuif € 3,0 miljoen
doorgeschoven van 2009 naar 2013.
 Artikel 11: Studiefinanciering
 Op artikel 11 worden de uitgaven verlaagd met € 46,8 miljoen
(verhoging technische mutaties € 11,9 miljoen en verlaging
autonome mutaties € 58,7 miljoen). De relevante ontvangsten
worden verlaagd met € 5,4 miljoen. De niet-relevante ontvangsten
worden verhoogd met € 6,3 miljoen.
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • In totaal zijn de relevante uitgaven basisbeurs en aanvullende
beurs € 35,8 miljoen lager uitgevallen dan geraamd. Daarvan
heeft circa € 18,0 miljoen betrekking op beurzen: per saldo € 4,0 miljoen
betreft hoger onderwijs en € 14,0 miljoen de MBO beroepsopleidende
leerweg. Vanaf het studiejaar 2005/2006 is het prestatiebeursregime ingevoerd
voor de beroepsopleidende leerweg niveau 3 en 4. Vooral door het gebrek aan
ervaringsgegevens is de onzekerheid in de ramingen groot gebleken.
 • Naast de reguliere uitgaven aan basisbeurs en aanvullende beurs
zijn de kosten aan overige posten € 17,8 miljoen lager uitgevallen
dan geraamd. Deze posten betreffen onder andere giften, kwijtschelding aanvullende
beurs en uitbetaling niet-gevraagde prestatiebeurs. Daarnaast wordt er € 3,0 miljoen
doorgeschoven naar 2010 in verband met nabetalingen aanvullende beurs.
 • De nabetaling voor de aanvullende beurs 2009 van maximaal € 6 miljoen
vindt plaats in 2010 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 263,
nr. 5). Het bedrag voor beroepsopleidende leerweg niveau 1 en 2 en voor
aanvullende beurs eerstejaars hoger onderwijs en beroepsopleidende leerweg
is een gift (direct relevant) en bedraagt ongeveer de helft (€ 3,0 miljoen).
 • Het betreft het studiefinancieringseffect van de extra instroom
in het mbo veroorzaakt door het school-ex programma over de eerste 5 maanden
van het schooljaar 2009–2010 (€ 10,0 miljoen ten laste
van artikel 4).
 • De lagere relevante kosten voor de reisvoorziening bedragen € 11,2 miljoen.
Daarvan hangt € 7,0 miljoen samen met de administratieve verwerking
van een minder groot dan geraamd bedrag aan omzettingen van leningen hoger
onderwijs in gift. Een bedrag van € 5,0 miljoen komt voort
uit een groter toegekend bedrag voor de reisvoorziening in het hoger onderwijs,
die wordt opgeboekt als een lening.
 • De lagere relevante belasting van de begroting betreft voor € 7,0 miljoen
de administratieve verwerking van de omboeking van kortlopende schulden in
een langlopende schuld.
 • De nabetaling voor de aanvullende beurs 2009 van maximaal € 6,0 miljoen
vindt plaats in 2010 (Tweede Kamer, 2009–2010, 32 263, nr. 5).
Het bedrag (€ 3,0 miljoen) voor de tweedejaars en verder voor
beroepsopleidende leerweg niveau 3 en 4 en voor het hoger onderwijs wordt
uitgekeerd als prestatiebeurs en betreft een niet-relevante uitgave.
 • De niet-relevante uitgaven zijn in totaal € 22,0 miljoen
hoger uitgevallen dan geraamd. Daarnaast wordt er € 3,0 miljoen
doorgeschoven naar 2010 ten behoeve van nabetalingen aanvullende beurs.
 • Deze lagere niet-relevante uitgaven zijn voor € 7,0 miljoen
de tegenboeking van de omboeking van kortlopende schulden in langlopende schulden.
 
 De autonome ontvangstenmutatie groter dan € 2,2 miljoen:
 • De ontvangsten op kortlopende schulden zijn lager dan geraamd (€ 5,4 miljoen).
 Artikel 12: Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 Op artikel 12 worden de uitgaven verlaagd met € 1,3 miljoen
(verlaging technische mutaties € 0,9 miljoen en autonome mutaties € 0,4 miljoen).
De ontvangsten worden verlaagd met € 0,5 miljoen. Dit bedrag
is geheel autonoom van aard.
 Artikel 13: Lesgelden
 Op artikel 13 worden de uitgaven verhoogd met € 0,3 miljoen,
dit is geheel autonoom van aard. De ontvangsten worden verhoogd met € 2,9 miljoen
en zijn geheel autonoom van aard.
 
 De autonome ontvangstenmutatie groter dan € 2,2 miljoen:
 • Als gevolg van een hoger aantal lesgeldplichtigen zijn de ontvangsten
aan lesgelden € 2,9 miljoen hoger dan geraamd.
 Artikel 14: Cultuur
 Op artikel 14 worden de uitgaven verhoogd met € 3,6 miljoen
(verhoging technische mutaties € 8,4 miljoen en verlaging autonome
mutaties van € 4,8 miljoen). De ontvangsten worden verhoogd
met € 8,0 miljoen (verhoging technische mutaties € 7,7 miljoen
en verhoging autonome mutaties € 0,3 miljoen).
 Artikel 15: Media
 Op artikel 15 worden de uitgaven verhoogd met € 3,3 miljoen.
De ontvangsten worden verlaagd met € 10,1 miljoen. Deze mutaties
zijn beiden overwegend technisch van aard.
 Artikel 16: Onderzoek en wetenschapsbeleid
 Op artikel 16 worden de uitgaven verlaagd met € 39,4 miljoen
(verlaging technische mutaties € 31,0 miljoen en autonome mutaties € 8,4 miljoen).
De ontvangsten worden verlaagd met € 29,9 miljoen (verlaging
technische mutaties € 30,6 miljoen en verhoging autonome mutaties € 0,7 miljoen).
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • Vanuit de stimuleringsmiddelen voor de regeling kenniswerkers wordt
er € 9,3 miljoen doorgeschoven naar 2010, omdat deze middelen
in 2010 tot betaling komen.
 Artikel 24: Kinderopvang
 Op artikel 24 worden de uitgaven verhoogd met € 48,0 miljoen.
De mutaties zijn grotendeels van autonome aard. De ontvangsten worden verhoogd met € 65,6 miljoen (relevante ontvangsten met€ 59,1 miljoen
en de niet-relevante ontvangsten met€ 6,5 miljoen).
 
 De autonome mutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • Bij de definitieve vaststelling van de kinderopvangtoeslag door
de belastingdienst worden zowel bedragen nabetaald als terug ontvangen. Uit
de realisatiegegevens blijkt dat de nabetalingen € 51,4 miljoen
hoger zijn uitgevallen dan geraamd en de terugontvangsten € 58,9 miljoen
hoger zijn uitgevallen dan geraamd. 
 Artikel 25: Emancipatie
 Op artikel 25 worden de uitgaven verlaagd met € 1,1 miljoen
(technische mutaties € 0,3 miljoen en autonome mutaties € 0,8 miljoen).
De ontvangsten zijn verhoogd met € 0,3 miljoen en zijn geheel
autonoom van aard.
 Niet-beleidsartikelen
 Artikel 17: Nominaal en onvoorzien
 Artikel 17 dient als intermediair totdat de exacte verdeling over de betrokken
artikelen bekend is. Op dit artikel worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.
 Artikel 18: Ministerie algemeen
 Op artikel 18 worden de uitgaven verhoogd met € 2,4 miljoen
(verlaging technische mutaties € 0,6 miljoen en verhoging autonome
mutaties € 3,0 miljoen). De ontvangsten zijn nagenoeg gelijk
gebleven.
 
 De autonome uitgavenmutaties groter dan € 2,2 miljoen:
 • De van het ministerie van BZK ontvangen middelen voor Sociaal Flankerend
Beleid zijn niet helemaal uitgegeven. Naar verwachting zijn deze middelen
in 2010 wel noodzakelijk.
 • De uiteindelijke kosten om te komen tot één uitvoeringsorganisatie
Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) waren hoger dan gedacht. Dit betreft onder
andere Sociaal Flankerend Beleid ten behoeve van het (ver)plaatsen van medewerkers,
het aanpassen van wet- en regelgeving en de organisatie ten behoeve van de
nieuwe baten lastendienst DUO en het doorvoeren van de naamswijziging en invoering
van de Rijkshuisstijl in alle systemen, formulieren en uitingen.
 • De uitgaven zijn toegenomen door onder andere de meerkosten van
het project Digitalisering, het compenseren van het negatieve resultaat in
2009 van de IB-Groep en de additionele kosten flankerend beleid DUO.
 Artikel 19: Inspecties
 Op artikel 19 worden de uitgaven verlaagd met € 1,0 miljoen
(verhoging technische mutaties € 1,2 miljoen en verlaging autonome
mutaties € 2,2 miljoen). De ontvangsten worden verhoogd met € 0,2 miljoen
en zijn geheel autonoom van aard.
 Artikel 20: Adviesraden
 Op artikel 20 worden de uitgaven verlaagd met € 1,2 miljoen
en deze zijn geheel autonoom van aard.