Implementatiewet EG-kaderrichtlijn water; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28808, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

13-03-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28808 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEELHOOFDSTUK 1: INLEIDINGHOOFDSTUK 2. ACHTERGROND, INHOUD EN BELANG KADERRICHTLIJN2.1. Achtergrond2.1.1. Ontwikkeling Europese waterbeleid2.1.2. Voorbereiding kaderrichtlijn2.2. Hoofdlijnen inhoud kaderrichtlijnArtikel 1: HoofddoelstellingArtikel 3. Bepaling stroomgebieddistrictenArtikel 4. MilieudoelstellingenArtikel 5. Kenmerken van het stroomgebieddistrictArtikel 6. Register van beschermde gebiedenArtikel 7. Voor de drinkwateronttrekking gebruikt waterArtikel 8. MonitoringArtikel 9. KostenterugwinningArtikel 10. Gecombineerde aanpak bronnenArtikel 11. Programma van maatregelenArtikel 13. StroomgebiedbeheersplanArtikel 14: Voorlichting en raadpleging van het publiekArtikelen 16 en 17. EG-brede aanpak waterverontreiniging
door specifieke stoffenArtikel 22. Intrekkingen en overgangsbepalingenArtikel 24. Implementatietermijn2.3. Het belang van de kaderrichtlijnHOOFDSTUK 3. GEVOLGEN VOOR NEDERLAND3.1. Stroomgebieddistricten3.1.1. Indeling binnen Nederland3.1.2. Coördinatie internationaal3.1.3. Coördinatie nationaal3.2. Normstelling3.2.1.Chemische waterkwaliteitsdoelstellingen oppervlaktewateren3.2.2. Ecologische doelstellingen oppervlaktewaterlichamen3.2.3. Doelstellingen voor grondwaterlichamen3.3. Emissie/immissiebeleid3.3.1. Emissiebeleid3.3.2. Emissie/immissie3.3.3. Prioritaire gevaarlijke stoffen3.3.4. Territoriale zee3.4. Financiering en kostenterugwinning3.4.1. Analyse van het watergebruik3.4.2. Terugwinning van kosten voor waterdiensten3.5. Uitvoering3.5.1. Aansluiting met bestaande rapportages3.5.2. Samenhang met WB213.5.3. Internationaal overleg3.5.4. UitvoeringskostenHOOFDSTUK 4. HET WETSVOORSTEL4.1. Algemeen4.1.1. Strikte implementatie4.1.2. Planverplichtingen4.1.3. Milieudoelstellingen4.2. Wijziging Wet op de waterhuishouding4.2.1. Algemene bepalingen4.2.2. Maatregelenprogramma4.2.3. Stroomgebiedbeheersplannen4.2.4. Aanwijzing van kunstmatige en sterk veranderde
waterlichamen4.3. Wijziging Wet milieubeheer4.3.1. Algemeen4.3.2. Milieukwaliteitsdoelstellingen oppervlaktewaterlichamen4.3.3. Milieukwaliteitsdoelstellingen grondwaterlichamen4.3.4. Milieudoelstellingen beschermde gebieden4.3.5. Aanscherping stand-stillverplichting4.4. Uitvoeringsmaatregelen4.5. Handhaving en toezicht4.6. Voorbereiding wetsvoorstel4.6.1. Advies Staatscommissie voor de Waterstaatswetgevinga. Bepaling stroomgebiedenb. Definities vereist in de Nederlandse wetgeving?c. Bevoegdheden van de bevoegde autoriteitd. Vereiste wetgeving voor de plannen en maatregelen per
stroomgebiede. Milieudoelstellingen4.6.2. Overlegorgaan Waterbeheer en Noordzee-aangelegenheden
(OWN)4.6.3. Verdere reactiesARTIKELENARTIKEL I. Wijziging Wet op de waterhuishoudingOnderdeel B: artikel 1 WwhOnderdeel CArtikel 1a WwhOnderdeel DArtikel 2a WwhArtikel 2b WwhOnderdeel FArtikel 4 WwhOnderdeel IArtikel 7, vierde lid, WwhOnderdeel JArtikel 8 WwhOnderdeel KArtikel 9 WwhOnderdeel LARTIKEL II. Wijziging Wet milieubeheerOnderdeel AOnderdeel BArtikel 5.2b, eerste lid, WmArtikel 5.2b, tweede lid, WmArtikel 5.2b, derde lid, WmArtikel 5.2b, vierde lid, WmOnderdeel CArtikel 5.3, vijfde lid, WmOnderdeel DArtikel 12.11 WmBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGTransponeringstabelBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGVergelijkend overzicht van de tekst van de hoofdstukken
I en II van de Wet op de waterhuishouding zoals die thans luidt en zoals die
komt te luiden ingevolge het wetsvoorstelBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGOverzicht van literatuur inzake de kaderrichtlijn water
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28808, nr. 3 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28808Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 154 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 808Wijziging van de Wet op de waterhuishouding en de Wet milieubeheer ten
behoeve van de implementatie van richtlijn nr. 2000/60/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 23 oktober 2000 tot vaststelling
van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (PbEG
L 327) (Implementatiewet EG-kaderrichtlijn water)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEELHOOFDSTUK 1: INLEIDINGDit wetsvoorstel strekt tot verwerking in de Nederlandse rechtsorde van
richtlijn nr. 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire
maatregelen betreffende het waterbeleid (PbEG L 327). De richtlijn wordt hierna
kortweg aangeduid als «kaderrichtlijn». De eerste overweging in
de considerans klinkt als een klaroenstoot: «Water is geen gewone handelswaar,
maar een erfgoed dat als zodanig beschermd, verdedigd en behandeld moet worden».
Vanuit de aldus vastgelegde optiek bevat de richtlijn een breed spectrum aan
voorschriften ter bescherming van waterkwaliteit en duurzame beschikbaarheid
van water. De kaderrichtlijn heeft op korte of langere termijn gevolgen voor
uiteenlopende beleidsterreinen en wettelijke regelingen. Hoewel dit wetsvoorstel
beperkt van omvang is, maakt het deel uit van een omvangrijk implementatieproject
en vergt het daardoor een tamelijk uitgebreide toelichting. In deze memorie
zullen achtereenvolgens achtergrond, inhoud en belang van de kaderrichtlijn,
de gevolgen voor Nederland en het wetsvoorstel als zodanig worden belicht.HOOFDSTUK 2. ACHTERGROND, INHOUD EN BELANG KADERRICHTLIJN2.1. Achtergrond2.1.1. Ontwikkeling Europese waterbeleidHet tot 1992 gevolgde waterbeleid binnen de Europese Gemeenschappen heeft
een aantal richtlijnen voortgebracht, die vanuit de verschillende, destijds
meest prioritaire, invalshoeken de kwaliteit van het water beschermen.
Er zijn globaal gesproken drie categorieën van zodanige richtlijnen te
onderscheiden, naar gelang van het aangrijpingspunt, te weten:1. de «oude kaderrichtlijn» uit 1976 en een aantal andere
richtlijnen die zijn gericht op het terugdringen van de verontreiniging die
wordt veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke stoffen die in het water worden
geloosd1;2. richtlijnen over de kwaliteit van het water die nodig is ten behoeve
van de functie die het betreffende water vervult2;3. een richtlijn die zich specifiek richt op de bescherming van het grondwater3.Daarnaast zijn richtlijnen tot stand gekomen die zich weliswaar niet richten
op de bescherming van de waterkwaliteit als zodanig, maar wel van groot belang
daarvoor zijn, zoals richtlijn nr. 96/61/EG inzake geïntegreerde preventie
en bestrijding van verontreiniging (IPPC-richtlijn), richtlijn nr. 91/414/EEG
betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en richtlijn
nr. 98/8/EG betreffende het op de markt brengen van biociden.Op 17 maart 1992 is in Helsinki het Verdrag inzake de bescherming en het
gebruik van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren (Trb.
1992, 199) tot stand gekomen. Dit Verdrag van Helsinki legt de verplichting
op de verdragspartijen om bilateraal of multilateraal samen te werken in internationale
commissies ter bescherming van grensoverschrijdende waterlopen en internationale
meren. Het expliciete doel van dit verdrag is het verminderen van de grensoverschrijdende
gevolgen van verontreiniging; meer impliciet gaat het ook om het verminderen
van de grensoverschrijdende aspecten op het terrein van de waterkwantiteit.
In 1995 is de Europese Unie toegetreden tot dit verdrag.In november 1992 kondigde de voorzitter van de Commissie van de Europese
Gemeenschappen (hierna aangeduid als: de Commissie) een algehele herziening
aan van de communautaire waterregulering, waarmee de gedetailleerdheid zou
worden beperkt en de samenhang verbeterd. In 1994 diende de Commissie daartoe
een voorstel in inzake de ecologische waterkwaliteit (PbEG C 94/222). Volgens
deze richtlijn zouden in beginsel alle oppervlaktewateren binnen een door
de lidstaten vast te stellen termijn en volgens een door die staten vast te
stellen programma in een goede ecologische toestand moeten worden gebracht.
De Commissie zou de daartoe gekozen middelen toetsen. De Raad van de Europese
Unie (hierna aangeduid als: de Raad) heeft echter geconcludeerd dat het voorstel
weliswaar aantrekkelijke elementen bevatte, maar nog weer een regeling extra
zou opleveren, met nieuwe rapportages en overlappingen en daardoor de samenhang
van de totale EG-waterregulering niet zou bevorderen. De Commissie werd uitgenodigd
een voorstel te doen dat tegemoet zou komen aan deze bezwaren.Op 21 februari 1996 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over
het te voeren waterbeleid binnen de Europese Gemeenschappen4. Deze mededeling was ontworpen als een discussie-document om inzicht
te krijgen in de tekortkomingen van het tot dan toe gevoerde Europese waterbeleid
en om te komen tot een betere onderlinge afstemming tussen de desbetreffende
regelingen van de Europese Gemeenschappen. De discussie over deze mededeling
heeft ertoe geleid dat de lidstaten, het Europees Parlement en de Commissie
het er over eens werden dat het EG-waterbeleid in de toekomst gebaseerd zou
moeten worden op een «integrale benadering». Deze integrale benadering
betekende met name het zo veel mogelijk op elkaar afstemmen van de verschillende
waterrichtlijnen en deze integreren in één overzichtelijke regeling.
Dat betekende dat het tot dusverre gevoerde sectorale waterbeleid binnen de
Europese Gemeenschappen werd verlaten.2.1.2. Voorbereiding kaderrichtlijnOp 15 april 1997 is de Commissie met een voorstel gekomen voor een richtlijn
tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende
het waterbeleid1. Op 22 oktober 1999 is door de
Raad het gemeenschappelijk standpunt vastgesteld2.
Op 23 oktober 2000 is de kaderrichtlijn vastgesteld, op basis van artikel
175, eerste lid, van het EG-verdrag, dat betrekking heeft op milieubeleid
en verwijst naar de procedure van artikel 251 van dat verdrag. Het is de eerste
waterrichtlijn die tot stand is gekomen met toepassing van die zogenaamde
codecisieprocedure. Artikel 251 is via het Verdrag van Amsterdam van 1997
in de plaats gekomen van artikel 189 B, dat eerder werd opgenomen bij het
Verdrag van de Europese Unie (Maastricht) uit 1992. In het «oude»
artikel 189 B had de Raad de mogelijkheid om na de vaststelling van het gemeenschappelijk
standpunt, indien in het Europees Parlement amendementen waren aangenomen
en het bemiddelingscomité geen gemeenschappelijke ontwerp-tekst van
Raad en Parlement had goedgekeurd, toch nog met gekwalificeerde meerderheid
van stemmen het gemeenschappelijk standpunt te bekrachtigen.Anders dan het bedoelde artikel 189 B vergt genoemd artikel 251 overeenstemming
tussen de Raad en het Europees Parlement over de uiteindelijk vast te stellen
tekst. De Commissie heeft nadat het gemeenschappelijk standpunt is vastgesteld
een bemiddelende rol, die zij bij de conciliatie ten behoeve van de kaderrichtlijn
met kracht ter hand heeft genomen. In de tot stand gekomen kaderrichtlijn
zijn de eerder geschetste uitgangspunten goed te herkennen, zoals zal blijken
uit de hiernavolgende beschrijving van de hoofdlijnen.2.2. Hoofdlijnen inhoud kaderrichtlijnArtikel 1: HoofddoelstellingHet doel van de richtlijn is blijkens artikel 1 de vaststelling van een
kader voor de bescherming van landoppervlaktewater, overgangswater, kustwateren
en grondwater, waarmee:a. aquatische ecosystemen en, wat de waterbehoeften ervan betreft, terrestrische
ecosystemen en waterrijke gebieden die rechtstreeks afhankelijk zijn van aquatische
ecosystemen, voor verdere achteruitgang worden behoed en worden beschermd
en verbeterd;b. duurzaam gebruik van water wordt bevorderd, op basis van bescherming
van de beschikbare waterbronnen op lange termijn;c. verhoogde bescherming en verbetering van het aquatische milieu worden
beoogd, onder andere door specifieke maatregelen voor de progressieve vermindering
van lozingen, emissies en verliezen van prioritaire stoffen en door het stopzetten
of geleidelijk beëindigen van lozingen, emissies of verliezen van prioritaire
gevaarlijke stoffen;d. wordt gezorgd voor de progressieve vermindering van de verontreiniging
van grondwater en verdere verontreiniging hiervan wordt voorkomen;e. wordt bijgedragen tot afzwakking van de gevolgen van overstromingen
en perioden van droogte.Deze doelstelling komt in belangrijke mate overeen met de strekking van
het in ons land gevoerde integrale waterbeleid, waarbij de relaties tussen
waterkwantiteits- en waterkwaliteitsaspecten van zowel het oppervlaktewater
als het grondwater de aandacht krijgen. De waterkwaliteit is niet beperkt
tot chemische aspecten, maar heeft in de kaderrichtlijn uitdrukkelijk mede
een ecologische dimensie. Het waterkwantiteitsaspect en met name het aspect
van tegengaan van overstromingen is in de instrumenten van de kaderrichtlijn
veel minder specifiek uitgewerkt dan de waterkwaliteit. Artikel 175, tweede
lid, van het EG-verdrag, dat daarvoor de grondslag zou bieden,
bepaalt dat de Raad alleen met eenparigheid van stemmen besluiten kan aannemen
over kwantitatief waterbeheer. De Commissie achtte in dit licht voorstellen
over specifieke waterkwantiteitsmaatregelen niet haalbaar.Artikel 3. Bepaling stroomgebieddistrictenBinnen 3 jaar na de inwerkingtreding moeten de lidstaten de afzonderlijke
stroomgebieden bepalen op hun nationale grondgebied en deze voor de doeleinden
van de kaderrichtlijn toewijzen aan afzonderlijke stroomgebieddistricten.
Indien een stroomgebied meer dan één lidstaat bestrijkt, zorgen
de lidstaten ervoor dat het wordt toegewezen aan een internationaal stroomgebieddistrict.Volgens de kaderrichtlijn is een stroomgebied
een gebied vanwaar al het over het oppervlak lopende water via een reeks stromen,
rivieren en eventueel meren, door één riviermond, estuarium
of delta in zee stroomt. Een stroomgebied kan worden onderverdeeld in meerdere deelstroomgebieden, maar dat is geen verplichting. Deelstroomgebieden
zijn gebieden vanwaar het water uiteindelijk via dezelfde riviermond in een
grotere rivier terecht komt. De voornaamste eenheid voor stroomgebiedbeheer
is echter niet het stroomgebied maar het stroomgebieddistrict, zo bepaalt de kaderrichtlijn. Onder het stroomgebieddistrict wordt
verstaan het gebied van land en zee, gevormd door één of meer
aan elkaar grenzende stroomgebieden met de bijbehorende grond- en kustwateren.
Het stroomgebieddistrict kan dus meerdere stroomgebieden omvatten en zal in
het algemeen groot van omvang zijn. Het moet beslist niet verward worden met
een deelstroomgebied. De uitgang «district», die in de Nederlandse
bestuurspraktijk soms voor kleine gebieden wordt gebruikt, zou daartoe aanleiding
kunnen geven.De kaderrichtlijn verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat de voorschriften
van de kaderrichtlijn voor het bereiken van de milieudoelstellingen, en in
het bijzonder alle maatregelenprogramma's, worden gecoördineerd voor
het gehele stroomgebieddistrict. Voor internationale stroomgebieddistricten
dragen de betrokken lidstaten samen zorg voor deze coördinatie. Ligt
een stroomgebieddistrict ten dele buiten de Europese Gemeenschap dan moeten
de lidstaten zich gezamenlijk inspannen voor een passende coördinatie
met de niet-lidstaten om de milieudoelstellingen van artikel 4 te bereiken.Artikel 4. MilieudoelstellingenArtikel 4, eerste lid, van de kaderrichtlijn houdt de verplichting in
om uiterlijk 15 jaar na de datum van inwerkingtreding een goede toestand van
alle oppervlaktewaterlichamen en alle grondwaterlichamen te bereiken en voor
wateren die vallen onder de aanduiding van beschermde gebieden bovendien te
voldoen aan alle specifieke normen en doelstellingen van de EG-regelingen
die betrekking hebben op die gebieden.Voor oppervlaktewater heeft de goede toestand
een ecologische en een chemische hoofdcomponent. De ecologische hoofdcomponent
is nader uitgewerkt in de omvangrijke bijlage V en omvat biologische, hydromorfologische,
chemische en fysisch-chemische aspecten. Deze component van de doelstelling
is van toepassing op oppervlaktewaterlichamen, kort gezegd wateren van aanzienlijke
omvang. De chemische hoofdcomponent bestaat uit de ten hoogste toegelaten
concentraties van specifieke verontreinigende stoffen die – wél
voor alle oppervlaktewateren – zijn vastgesteld in enkele bestaande
EG-richtlijnen (genoemd in bijlage IX van de kaderrichtlijn), dan wel richtlijnen
die zullen worden vastgesteld op basis van artikel 16 van de kaderrichtlijn.
Voor de terugdringing van de verontreiniging door zogenaamde prioritaire stoffen en prioritaire gevaarlijke1 stoffen kent artikel 4, lid 1, sub a, onder
iv, verschillende milieudoelstellingen voor alle oppervlaktewateren,
die een opdracht inhouden voor de uitvoering door nadere maatregelen op basis
van artikel 16 en aldaar ook worden herhaald. Voor de prioritaire stoffen
zijn de maatregelen gericht op geleidelijke vermindering van de verontreiniging.
Voor prioritaire gevaarlijke stoffen moeten de lidstaten zich inspannen om
de emissies, lozingen en verliezen stop te zetten of geleidelijk te beëindigen.Voor kunstmatige en sterk veranderde waterlichamen ligt er een verplichting op de lidstaten om een goed ecologisch
potentieel en een goede chemische toestand van het oppervlaktewater te bereiken.
Goed ecologisch potentieel is een afgeleide doelstelling, waarin het specifieke,
sterk door menselijke activiteiten beïnvloede, karakter van deze wateren
is verdisconteerd. Het betreft uitsluitend oppervlaktewateren.Voor grondwater kent de goede toestand een
kwantitatieve component – kort gezegd: evenwicht tussen aanvullingen
en onttrekkingen – en een chemische component, die onder andere zijn
gerelateerd aan andere Gemeenschapswetgeving alsmede aan het bereiken van
de milieudoelstellingen voor bijbehorende oppervlaktewateren.Tevens kent artikel 4 zowel voor oppervlaktewaterlichamen als voor grondwaterlichamen
een stand-stillverplichting: achteruitgang van
de toestand moet worden voorkomen.Artikel 4 staat verschillende uitzonderingen toe op het bereiken van de
genoemde milieudoelstellingen binnen 15 jaar na inwerkingtreding. Onder bepaalde
voorwaarden kan de termijn worden verlengd en voor specifieke waterlichamen
mogen, eveneens onder bepaalde voorwaarden, minder strenge milieudoelstellingen
worden vastgesteld. Ook is in overmachtsituaties achteruitgang toegelaten;
wel moet deze zo veel mogelijk worden tegengegaan. Artikel 4 eist tenslotte
uitdrukkelijk dat bij toepassing van de uitzonderingsbepalingen ten minste
het beschermingsniveau dat is neergelegd in de reeds bestaande Gemeenschapswetgeving
wordt gewaarborgd. Op grond van de bewoordingen en de totstandkomingsgeschiedenis
van de verschillende onderdelen van artikel 4, eerste lid, kunnen de algemene
doelstellingen voor oppervlaktewaterlichamen en grondwaterlichamen worden
aangeduid als inspanningsverplichtingen en de richtlijndoelstellingen voor
beschermde gebieden als resultaatsverplichtingen.Bij het maken van onderscheid tussen inspannings- en resultaatsverplichtingen
passen evenwel enkele relativerende kanttekeningen. De richtlijn zelf hanteert
niet de termen inspannings- en resultaatsverplichting en ook bij de implementatie
in Nederland zijn die termen niet aan de orde (zie onderdeel 4.3.1). EG-richtlijnen
zijn verbindend ten aanzien van het bereiken van het in die richtlijnen voorgeschreven
resultaat. Wat dat resultaat inhoudt moet per geval worden afgeleid uit doel
en bewoordingen van de richtlijn. Indien men – zoals hierboven voor
enkele bepalingen is gedaan – een verplichting interpreteert als inspanningsverplichting,
doet dit er niet aan af dat ook ter uitvoering van een zodanige verplichting
het beleid met behulp van de nodige maatregelen moet worden gericht op het
verwerkelijken van de doelstelling op het aangegeven tijdstip. Dit is een
eerste relativering. Voorshands zal het in de praktijk dus niet uitmaken hoe
de verplichting precies moet worden gekwalificeerd. Pas bij het naderen van
het streefjaar 2015 zal voor waterlichamen c.q. beschermde gebieden waar blijkens
monitoring de doelstelling duidelijk niet zal worden gehaald, bij een resultaatsverplichting
klemmend de noodzaak naar voren komen om aanvullende maatregelen te treffen.
Wat dit betreft is er echter een tweede relativering. De doelstellingen moeten
blijkens de aanhef van artikel 4, eerste lid, door middel van het maatregelenprogramma
worden gerealiseerd; de maatregelen uit dat programma behoeven eerst ultimo
2012 operationeel te zijn (zie hierna bij de weergave van artikel 11). Aangezien
verbetering van waterkwaliteit, zeker in de brede betekenis van de kaderrichtlijn,
een proces van lange adem is, zal dit in veel gevallen betekenen dat de betrokken
lidstaat zich genoodzaakt ziet de uitzonderingsbepaling van artikel
4, vierde lid, in te roepen en de termijn te verlengen. Ook een resultaatskarakter
is in dit kader dus niet onvoorwaardelijk.Artikel 5. Kenmerken van het stroomgebieddistrictDe lidstaten moeten de kenmerken van elk stroomgebieddistrict of van het
op hun grondgebied gelegen deel van een internationaal stroomgebieddistrict
analyseren, de gevolgen van de menselijke activiteiten op de watertoestand
beoordelen en een economische analyse van het watergebruik verzorgen. Een
en ander moet worden uitgevoerd volgens de technische specificaties van de
bijlagen II en III. Dit brengt onder andere een indeling, bij wijze van eerste
karakterisering, van oppervlaktewaterlichamen in typen met zich mee, waarbij
bepaalde ondergrenzen, in termen van minimumoppervlakte van meren dan wel
van stroomgebieden van rivieren, in aanmerking genomen kunnen worden. In het
verlengde daarvan vergt bijlage II het vaststellen van referentieomstandigheden
voor de zeer goede ecologische toestand van elk type. Van deze referentieomstandigheden
kunnen dan weer de omstandigheden worden afgeleid die behoren bij de goede
toestand van artikel 4. Ook moeten in het kader van de eerste karakterisering
de afzonderlijke kunstmatige en sterk veranderde oppervlaktewaterlichamen
worden aangeduid. Artikel 5 moet binnen 4 jaar na de inwerkingtreding zijn
uitgevoerd; artikel 15 vergt een beknopte rapportage hierover aan de Commissie
binnen drie maanden na voltooiing van de analyses.Artikel 6. Register van beschermde gebiedenDe lidstaten dragen zorg voor het aanleggen van één of meer
registers van alle, binnen elk stroomgebiedsdistrict gelegen gebieden die
zijn aangewezen als bijzondere bescherming behoevend in het kader van specifieke
Gemeenschapswetgeving ter bescherming van oppervlakte- of grondwater of voor
het behoud van habitats en rechtstreeks van water afhankelijke soorten. Zij
dragen er zorg voor dat het register uiterlijk eind 2004 voltooid is. De registers
dienen de in bijlage IV opgesomde categorieën van gebieden te omvatten.
Dit zijn gebieden die als beschermd zijn aangewezen omdat zij van belang zijn
voor de drinkwaterbereiding, voor economisch belangrijke in het water levende
plant- en diersoorten, dan wel vanwege hun functie als recreatiewater of hun
gevoeligheid voor nutriënten, en ten slotte gebieden die zijn aangewezen
als bijzondere habitats of voor bescherming van bepaalde plant- en diersoorten.Artikel 7. Voor de drinkwateronttrekking gebruikt waterDe kaderrichtlijn vereist aanwijzing van waterlichamen die (zullen) worden
gebruikt voor onttrekking van water ten behoeve van drinkwaterbereiding. Voor
deze lichamen gelden bijzondere monitorings- en beschermingsverplichtingen
en voor het daaruit na behandeling verkregen water worden in artikel 7 de
bestaande kwaliteitseisen van de EG-drinkwaterrichtlijn herhaald.Artikel 8. MonitoringDe monitoringprogramma's moeten 6 jaar na de inwerkingtreding van de kaderrichtlijn
operationeel zijn. Het doel van deze programma's is om een samenhangend totaalbeeld
te krijgen van de watertoestand in elk stroomgebieddistrict. Het hebben van
dit totaalbeeld is van belang om te weten welke maatregelen opgenomen moeten
worden in het maatregelenprogramma (artikel 11), teneinde de milieudoelstellingen
van artikel 4 te behalen. Ook artikel 8 wordt geconcretiseerd in bijlage V.Artikel 15 vergt een beknopte rapportage over een en ander aan de Commissie
binnen drie maanden na voltooiing van de programma's.Artikel 9. KostenterugwinningDe lidstaten houden ingevolge artikel 9 rekening met het beginsel van
terugwinning van de kosten van waterdiensten, inclusief milieukosten en kosten
van de hulpbronnen, overeenkomstig met name het beginsel dat de vervuiler
betaalt. De lidstaten zorgen er, op basis van de economische analyse uitgevoerd
volgens bijlage III, tegen het jaar 2010 voor dat het waterprijsbeleid adequate
prikkels bevat voor de gebruikers om de watervoorraden efficiënt te benutten
en dat de diverse watergebruikssectoren, ten minste onderverdeeld in huishoudens,
bedrijven en landbouw, een redelijke bijdrage leveren aan de terugwinning
van kosten van waterdiensten. De lidstaten kunnen daarbij rekening houden
met de sociale effecten, de milieueffecten en de economische effecten van
de terugwinning alsmede de geografische en klimatologische omstandigheden
van de betrokken gebieden.Artikel 10. Gecombineerde aanpak bronnenDe gecombineerde aanpak houdt primair in dat de lidstaten de emissiebeheersmaatregelen
toepassen van de richtlijnen die zijn genoemd in het tweede lid en wel uiterlijk
12 jaar na de datum van inwerkingtreding van de kaderrichtlijn, tenzij in
de desbetreffende wetgeving anders is bepaald.In het derde lid wordt vervolgens, in het verlengde van artikel 4, een
hiërarchische verhouding aangebracht tussen de in lid 2 genoemde emissiebeheersmaatregelen
en de kwaliteitsdoelstellingen. Een kwaliteitsdoelstelling of kwaliteitsnorm,
vastgesteld overeenkomstig de kaderrichtlijn, de in bijlage IX genoemde richtlijnen
of andere communautaire wetgeving mag niet worden doorkruist. Indien nodig
worden er strengere emissiebeheersmaatregelen vastgesteld dan die welke zouden
voortvloeien uit de toepassing van het tweede lid van artikel 10.Artikel 11. Programma van maatregelenArtikel 11 verplicht elke lidstaat om een programma van maatregelen op
te stellen voor elk op zijn grondgebied gelegen stroomgebieddistrict of deel
van een internationaal stroomgebieddistrict. Deze maatregelenprogramma's worden
opgesteld om de doelstellingen van artikel 4 te verwezenlijken. Artikel 11,
derde lid, noemt een aantal basismaatregelen die verplicht moeten worden opgenomen
in het maatregelenprogramma. Kort weergegeven gaat het om maatregelen:a. die voor de toepassing van de bestaande communautaire wetgeving voor
de waterbescherming nodig zijn;b. ten behoeve van de terugwinning van kosten van waterdiensten;c. om duurzaam en efficiënt watergebruik te bevorderen;d. ten aanzien van de kwaliteit van water dat gebruikt wordt voor de bereiding
van drinkwater;e. ter beheersing van onttrekking zowel als opstuwing van zoet oppervlaktewater
en grondwater, met inbegrip van stelsels van registratie en vergunningen;f. ter beheersing van de infiltratie van water in grondwatervoorkomens;g. ter regulering van verontreinigende lozingen door puntbronnen, door
middel van vergunningen of algemene regels;h. ter voorkoming of beheersing van verontreiniging door diffuse bronnen
(algemene regels, vergunningen);i. om ervoor te zorgen dat de hydromorfologische toestand van de waterlichamen
verenigbaar is met het bereiken van de vereiste ecologische toestand (vergunningen
of algemene regels);j. houdende een verbod op de rechtstreekse lozing van verontreinigende
stoffen in het grondwater;k. ter bestrijding van de verontreiniging van oppervlaktewateren door
prioritaire stoffen, in overeenstemming met de aanpak die is voorzien in artikel
16;l. ter voorkoming van aanzienlijke lekkage van verontreinigende stoffen
uit technische installaties en ter voorkoming of beperking van de gevolgen
van incidentele verontreiniging.Verder houden artikel 11, tweede en vijfde lid, verplichtingen in om,
waar nodig, aanvullende maatregelen te treffen om de milieudoelstellingen
van artikel 4 te bereiken.Deze maatregelenprogramma's worden uiterlijk 9 jaar na inwerkingtreding
van de richtlijn, dus eind 2009, vastgesteld, waarna de daarin opgenomen maatregelen
eind 2012 operationeel moeten zijn. De programma's worden elke zes jaar geactualiseerd.Artikel 13. StroomgebiedbeheersplanDe lidstaten zijn verplicht voor elk stroomgebieddistrict een stroomgebiedsbeheersplan
op te stellen. In geval van een internationaal stroomgebieddistrict moeten
de betrokken lidstaten streven naar een gezamenlijk stroomgebiedsbeheersplan.
Indien dit niet mogelijk blijkt, moeten de lidstaten voor hun nationale deel
van het internationale stroomgebieddistrict een stroomgebiedsbeheersplan opstellen.In een zodanig plan moet ingevolge bijlage VII op hoofdlijnen worden gerapporteerd
over de uitvoering van alle verplichtingen van de lidstaten. Een beredeneerde
samenvatting van het maatregelenprogramma maakt onder andere deel uit van
het plan. De stroomgebiedsbeheersplannen worden eveneens uiterlijk 9 jaar
na inwerkingtreding van de richtlijn gepubliceerd en zesjaarlijks geactualiseerd.Artikel 14: Voorlichting en raadpleging van het publiekDe lidstaten moedigen de actieve participatie van alle betrokken partijen
bij de uitvoering van deze richtlijn aan, met name bij de opstelling, de herziening
en de aanpassing van de stroomgebiedsbeheersplannen. De lidstaten zorgen ervoor
dat voor elk stroomgebiedsdistrict in dat kader diverse documenten worden
gepubliceerd en verstrekt voor inspraak van het publiek. Met name betreft
dit het ontwerp-stroomgebiedsbeheersplan, minstens één jaar
vóór het begin van de periode waarop het plan betrekking heeft,
met een inspraaktermijn van zes maanden. Op verzoek wordt ook inzage gegeven
in de bij de opstelling van het ontwerp-stroomgebiedsbeheersplan gebruikte
achtergronddocumenten en -informatie. In dit verband verdient het op 25 juni
1998 te Aarhus tot stand gekomen Verdrag inzake toegang tot informatie, inspraak
bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden
(Trb. 2001, 73) enige aandacht. Eén van de pijlers van het verdrag
is de inspraak van het publiek bij besluitvorming inzake milieu-aangelegenheden.
Ter implementatie van de desbetreffende bepalingen van het verdrag is een
EG-richtlijn in voorbereiding tot voorziening in publieke inspraak met betrekking
tot de opstelling van bepaalde plannen en programma's betreffende het milieu
en tot wijziging van de richtlijnen nr. 85/337/EEG en nr. 96/61/EG van de
Raad van de Europese Unie. In het voorstel voor de richtlijn worden voorschriften
omtrent inspraak gegeven met betrekking tot plannen en programma's die op
grond van een aantal andere EG-richtlijnen moeten worden opgesteld. Omdat
de Commissie van de Europese Gemeenschappen van mening is dat de kaderrichtlijn
reeds voldoet aan de bepalingen van het Verdrag van Aarhus, worden de plannen
en programma's op grond van de kaderrichtlijn niet in het richtlijnvoorstel
genoemd.Artikelen 16 en 17. EG-brede aanpak waterverontreiniging
door specifieke stoffenZoals vermeld bij artikel 4, kent de kaderrichtlijn voor prioritaire stoffen
en prioritaire gevaarlijke stoffen een verschillende milieudoelstelling. De
te volgen strategieën met betrekking tot deze twee groepen van stoffen
worden herhaald in artikel 16, eerste lid, met dien verstande dat artikel
16 mede betrekking heeft op grondwater, met uitzondering van de vaststelling
van kwaliteitsnormen. Voor verontreinigende stoffen – waaruit de prioritaire
stoffen worden geselecteerd – zijn de maatregelen gericht op voortschrijdende
vermindering en voor de prioritaire gevaarlijke stoffen op stopzetting of
geleidelijke beëindiging van lozingen, emissies en verliezen.Voor wat betreft de verontreinigende stoffen voorziet artikel 16, tweede
lid, in een selectiemechanisme, opdat de verontreiniging door prioritaire stoffen het eerst wordt aangepakt. Inmiddels is beschikking
nr. 2455/2001/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 november 2001
tot vaststelling van de lijst van prioritaire stoffen op het gebied van waterbeleid
en tot wijziging van Richtlijn 2000/60 (PbEG L 331) tot stand gekomen. Daarmee
is invulling gegeven aan bijlage X van de kaderrichtlijn, die aanvankelijk
was opengelaten. Ingevolge artikel 16, derde lid, worden op de lijst ook prioritaire
gevaarlijke stoffen genoemd.De Commissie moet op grond van het zesde en zevende lid voorstellen indienen
voor beheersmaatregelen en, voor wat betreft oppervlaktewater, sedimenten
of biota, voor kwaliteitsnormen met betrekking tot de prioritaire stoffen
die op bovengenoemde lijst staan. Bestaande richtlijnen worden daarbij aangepast.
Voor prioritaire gevaarlijke stoffen bevat het zesde lid een concrete termijn
voor de uitfasering, te weten 20 jaar na de totstandkoming van de nog vast
te stellen communautaire beheersingsmaatregelen. Indien er op het niveau van
de Gemeenschap zes jaar na de datum van inwerkingtreding van de kaderrichtlijn
geen akkoord is bereikt over beheersmaatregelen en milieukwaliteitsnormen,
stellen de lidstaten zelf de beheersmaatregelen en milieukwaliteitsnormen
vast.Artikel 17 legt de grondslag voor aanvullende communautaire maatregelen
met het oog op een goede chemische toestand van het grondwater. Binnen twee
jaar na inwerkingtreding van de kaderrichtlijn moet de Commissie hiertoe met
voorstellen komen.Artikel 22. Intrekkingen en overgangsbepalingenDe meeste bestaande waterrichtlijnen worden in twee tranches, 7 of 13
jaar na inwerkingtreding van de kaderrichtlijn, ingetrokken. Tot de tweede
groep behoort richtlijn nr. 76/464/EEG, de «oude kaderrichtlijn»;
wel is artikel 6 van laatstgenoemde richtlijn, dat voorziet in de vaststelling
van emissiegrenswaarden, reeds per 22 december 2000 komen te vervallen. Voorts
treedt de ingevolge artikel 16 van de kaderrichtlijn vastgestelde lijst met
prioritaire stoffen van meet af aan in de plaats van de lijst van als prioritair
aangemerkte stoffen uit de mededeling van de Commissie aan de Raad van 22
juni 1982 en de beginselen van de kaderrichtlijn kunnen worden toegepast bij
de uitvoering van artikel 7 van richtlijn nr. 76/464/EEG, voor wat betreft
de aanwijzing van verontreinigingsproblemen en de stoffen waardoor die veroorzaakt
worden.Artikel 24. ImplementatietermijnArtikel 24 van de kaderrichtlijn bevat een implementatietermijn van drie
jaar; de wettelijke omzettingsmaatregelen van de lidstaten dienen uiterlijk
op 22 december 2003 in werking te treden.2.3. Het belang van de kaderrichtlijnDoor het overnemen van de inhoud van een aantal oudere waterrichtlijnen
en het – op termijn – intrekken van die richtlijnen brengt de
kaderrichtlijn meer coherentie en transparantie in het Europese waterbeleid.
Hierdoor wordt het de lidstaten gemakkelijker gemaakt om de vereisten van
het Gemeenschapsrecht via een integrale aanpak uit te voeren. Dit is in overeenstemming
met de herformulering van het beleid tussen 1992 en 1996. De kaderrichtlijn
brengt daarnaast als nieuw element de stroomgebiedbenadering. Het stroomgebied is een passend kader voor waterbeheer: de beweging
van het water wordt immers niet beperkt door bestuurlijke grenzen van nationale
of internationale aard. De met de waterbeweging gepaard gaande kwaliteits-
en kwantiteitsproblemen vergen dan ook een grensoverschrijdende aanpak die
volledige stroomgebieden omvat. Dit was totnogtoe nauwelijks verdisconteerd
in EG-richtlijnen. De aanpak van problemen op het gebied van waterkwantiteit
en de beperking van de gevolgen van overstromingen is niet ver uitgewerkt,
maar de kaderrichtlijn schept hiervoor met de stroomgebiedsgewijze planning
wel een organisatorische infrastructuur.Ten aanzien van de chemische waterkwaliteit biedt de kaderrichtlijn inhoudelijk
geen grote wijziging in vergelijking tot de oudere richtlijnen. Mede op grond
van jurisprudentie over richtlijn nr. 76/464/EEG bestaat wel de verwachting
dat implementatie van bindende kwaliteitseisen in diverse lidstaten nu beter
zal worden doorgevoerd dan in het verleden. Ook voor zwarte-lijststoffen zal
voortaan een gecombineerde aanpak gevolgd moeten worden. Dat houdt in dat
strengere emissiebeheersingsmaatregelen moeten worden vastgesteld, wanneer
dat nodig is om te kunnen voldoen aan de communautaire waterkwaliteitsnormen
voor die stoffen. Tevens zullen aanvullende maatregelen op grond van artikel
16 zorgen voor een betere doorwerking van het «Esbjerg-beleid»
inzake uitfasering van gevaarlijke stoffen. Ten aanzien van de ecologische
waterkwaliteit vergt de kaderrichtlijn voor het eerst vastlegging van bindende
ecologische kwaliteitseisen. Ook dit levert naar verwachting een belangrijke
impuls op voor daadwerkelijke verbetering van de waterkwaliteit in de lidstaten
van de Europese Gemeenschap.HOOFDSTUK 3. GEVOLGEN VOOR NEDERLAND3.1. Stroomgebieddistricten3.1.1. Indeling binnen NederlandDe kaderrichtlijn omschrijft een stroomgebied als een gebied vanwaar al
het over het oppervlak lopende water via een reeks stromen, rivieren en eventueel
meren door één riviermond, estuarium of delta in zee stroomt.
De voornaamste eenheid voor stroomgebiedbeheer is volgens de richtlijn het
stroomgebieddistrict: het gebied van land en zee, gevormd door één
of meer aan elkaar grenzende stroomgebieden met de bijbehorende grond- en
kustwateren. De richtlijn bepaalt voorts dat indien een stroomgebied het grondgebied
van meer dan één lidstaat bestrijkt, de lidstaten ervoor zorgen
dat het wordt toegewezen aan een internationaal stroomgebieddistrict. Het
Nederlandse grondgebied wordt bestreken door de vier stroomgebieden van de
Eems, de Rijn, de Maas en de Schelde. Weliswaar is er in het rivierengebied
hydrologisch gezien geen scherpe grens te trekken tussen de stroomgebieden
van Rijn en Maas, omdat ze samen uitmonden in één deltagebied
waar het water van de twee rivieren zich vermengt, toch is ervoor gekozen
deze stroomgebieden te onderscheiden. De stroomgebieden van Rijn en Maas zijn
immers reeds geografisch vastgelegd in afzonderlijke internationale verdragen
en er zijn ook twee afzonderlijke internationale riviercommissies
voor. Hierop wordt in paragraaf 3.1.2 van deze toelichting nader ingegaan.
Omdat de genoemde vier stroomgebieden ook het grondgebied van andere lidstaten
bestrijken, worden zij ingevolge artikel 3, derde lid, van de kaderrichtlijn
toegewezen aan internationale stroomgebieddistricten. In Nederland is derhalve
geen sprake van nationale stroomgebieddistricten. Teneinde de internationale
districten te completeren wordt het grond- en kustwater daaraan toegedeeld.
Voor de toewijzing van de zogenaamde grondwatervoorkomens laat de kaderrichtlijn
ruimte om te komen tot de bestuurlijk meest praktische situatie. Dit is van
belang omdat de grenzen van de stroomgebieddistricten niet parallel lopen
aan de huidige bestuurlijke gebiedsindelingen; een aantal provincies en waterschappen
is gelegen in meer dan één stroomgebieddistrict en omgekeerd
beslaat een stroomgebieddistrict het grondgebied van meer danéén
provincie en waterschap. Het gevolg hiervan is tevens een versterkte behoefte
aan afstemming tussen alle betrokkenen. Gedeelten van Noord-Holland en Noord-Nederland
die rechtstreeks op zee afwateren kunnen als kleinere nevenstroomgebieden
worden gevoegd bij het stroomgebieddistrict van de Rijn. Over de aanwijzing
van de vier voor Nederland relevante internationale stroomgebieddistricten
Eems, Rijn, Maas en Schelde, alsmede over de vaststelling van de onderlinge
grenzen van die districten, bestaat tussen de relevante EG-lidstaten en andere
betrokken landen in vergaande mate overeenstemming. Naar verwachting zal het
ontwerp voor de desbetreffende algemene maatregel van bestuur in het eerste
kwartaal van 2003 in de Staatscourant worden voorgepubliceerd en aan de betrokken
buitenlandse autoriteiten worden voorgelegd voor commentaar.3.1.2. Coördinatie internationaalArtikel 3, vierde lid, van de kaderrichtlijn bepaalt dat coördinatie
per internationaal stroomgebieddistrict moet plaatsvinden, met name wat betreft
de – nationale – maatregelenprogramma's. De lidstaten moeten deze
coördinatie gezamenlijk verzorgen, zodat hier sprake is van intergouvernementele
samenwerking. Daarnaast moet voor ieder internationaal stroomgebieddistrict
worden gestreefd naar de opstelling van één stroomgebiedbeheersplan.Bestaande internationale organisaties spelen een belangrijke rol bij de
uitvoering van de kaderrichtlijn binnen de vier reeds genoemde internationale
stroomgebieddistricten. Zo zijn er de Internationale Commissie voor de Bescherming
van de Maas (ICBM), de Internationale Commissie voor de Bescherming van de
Schelde (ICBS), de Internationale Commissie ter bescherming van de Rijn (ICBR)
en de Subcommissie voor de Eems-Dollard van de Permanente Duits-Nederlandse
Grenswaterencommissie. Deze commissies functioneren in het kader van verdragen
waarbij Nederland partij is en die geheel of gedeeltelijk betrekking hebben
op beheer van grensoverschrijdende wateren1.
Bij de uitvoering van deze verdragen worden de verplichtingen van de kaderrichtlijn
water in belangrijke mate richtinggevend. De verdragen inzake de Maas en de
Schelde zullen hiertoe naar verwachting nog aanpassingen ondergaan. De kring
van partijen bij het verdrag inzake de Maas wordt naar verwachting uitgebreid
met Duitsland en Luxemburg, staten waarvan het grondgebied mede in de desbetreffende
internationale stroomgebieddistricten is gelegen. Voor de implementatie van
de kaderrichtlijn in het internationale stroomgebieddistrict van de Rijn is
een apart overleg ingesteld, het Rijnwaterdirecteurenoverleg. Hierin zijn
ook staten uit dat district (onder andere Italië) vertegenwoordigd die
geen zitting hebben in de ICBR. De ICBR zal slechts een facilitaire rol vervullen;
overigens blijft het werk van de ICBR als zodanig nodig als nuttige voorloper
van de tot ontplooiing komende planning ter uitvoering van de kaderrichtlijn
en ter versterking van de aanpak ten aanzien van de bescherming tegen hoog
water. Voor de grote districtsbrede thema's vindt binnen het
stroomgebieddistrict van de Rijn coördinatie onder auspiciën van
de Rijnwaterdirecteuren plaats; voor het naar verwachting in te stellen werkgebied
«Deltarijn», dat het gehele Nederlandse deel van het Rijnstroomgebieddistrict
en een stuk Duits grondgebied omvat, zal met de betrokken Duitse deelstaten
bilaterale afstemming plaatsvinden. Voor de Maas en de Schelde zullen de ICBM
en de ICBS een belangrijke rol in de implementatie van de kaderrichtlijn en
de coördinatie binnen de desbetreffende stroomgebieddistricten spelen.
Districtsbrede onderwerpen zullen in het kader van de commissies worden gecoördineerd,
de overige grensoverschrijdende onderwerpen zullen bi- of trilateraal met
de buurlanden worden afgestemd. Met betrekking tot de Eems is nog niet geheel
duidelijk op welke wijze de internationale coördinatie zal plaatsvinden,
wel is bij alle betrokken partijen de bereidheid aanwezig om te komen tot
één internationaal stroomgebiedbeheersplan.Voorafgaand aan het overleg van de internationale coördinerende fora
zal als regel overleg plaatsvinden tussen de diverse betrokken Nederlandse
instanties. Met name de waterschappen en de provincies zullen intensiever
dan voorheen bij de voorbereiding van de Nederlandse inbreng zijn betrokken.3.1.3. Coördinatie nationaalAangezien in Nederland de publieke taken voor het waterbeheer worden uitgevoerd
door zowel rijk, provincies, waterschappen als gemeenten, is de uitvoering
van de kaderrichtlijn in beginsel een gezamenlijke verantwoordelijkheid van
deze overheden. De verplichtingen voor gemeenten bij de uitvoering van de
kaderrichtlijn zijn overigens beperkt en betreffen de kostenterugwinning voor
het rioleringsbeheer. In het verlengde van de internationale ontwikkelingen
is ook op nationaal niveau een voortzetting en intensivering van de interbestuurlijke
samenwerking voor het waterbeheer van eminent belang. Daarbij is een nadere
structurering binnen de kaders van de stroomgebieddistricten aan de orde.
De kaderrichtlijn vergt de aanwijzing van een bevoegde autoriteit voor de
toepassing van de kaderrichtlijn in ieder op Nederlands grondgebied gelegen
deel van een internationaal stroomgebieddistrict. Deze bevoegde autoriteit
vormt de schakel tussen nationale en internationale coördinatie. Het
is niet noodzakelijk dat per nationaal deel van een internationaal stroomgebieddistrict
slechts één bevoegde autoriteit wordt aangewezen, de kaderrichtlijn
laat de mogelijkheid open dat er meer bevoegde autoriteiten zijn waarvan er
één als coördinerende autoriteit optreedt. In Nederland
wordt de Minister van Verkeer en Waterstaat tezamen met de Ministers van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
ieder voor zover het aangelegenheden betreft die mede tot zijn verantwoordelijkheid
behoren, als de coördinerende bevoegde autoriteit aangewezen. De bestuursorganen
van provincies, waterschappen en gemeenten zijn eveneens bevoegde autoriteiten
in de zin van de richtlijn voor zover het hun taken in de waterhuishouding
binnen de stroomgebieddistricten betreft; hun huidige rol daarin zal in grote
lijnen onveranderd blijven. In de op grond van artikel 3, achtste lid, van
de kaderrichtlijn aan de Commissie over te leggen lijst zullen zowel de coördinerende
als de andere bevoegde autoriteiten worden genoemd.De kaderrichtlijn vergt niet dat het werkterrein van de bevoegde autoriteiten
uitsluitend het stroomgebieddistrict of een deel daarvan omvat. Er is ruimte
voor overschrijding van de districtsgrenzen, zolang de coördinatie per
stroomgebieddistrict maar is gewaarborgd. In dit licht bezien behoeft de huidige
organisatie van het waterbeheer geen andere aanpassing dan een wettelijke
regeling van de coördinatie. Wel zal in voorkomende gevallen bij de voorbereiding
van (provinciale) besluiten inzake de reorganisatie van het waterschapsbestel
rekening moeten worden gehouden met de districtsgrenzen, opdat
de uitvoering van de kaderrichtlijn wordt vergemakkelijkt.3.2. Normstelling3.2.1.Chemische waterkwaliteitsdoelstellingen oppervlaktewaterenDe chemische waterkwaliteitsdoelstellingen (goede chemische toestand)
van de kaderrichtlijn komen in de plaats van de kwaliteitsdoelstellingen welke
op grond van richtlijn nr. 76/464/EEG zijn opgesteld. Met richtlijn nr. 76/464/EEG
komen ook de daarin opgenomen zwarte (lijst I) en grijze (lijst II) lijsten
te vervallen. Volgens de kaderrichtlijn moeten waterkwaliteitsdoelstellingen
worden vastgesteld voor alle prioritaire stoffen. In de stroomgebiedbeheersplannen
dienen de waterkwaliteitsdoelstellingen te worden opgenomen alsmede de maatregelen
waarmee realisatie van deze doelstellingen binnen bereik komt. Voorts krijgen
de waterkwaliteitsdoelstellingen een wettelijke basis. Daarbij wordt ook een
verdergaand stand-stillregime opgenomen dan totnogtoe in de wetgeving was
verwerkt. Voor een aantal verontreinigende stoffen, de zogenaamde prioritaire
(gevaarlijke) stoffen, worden zowel de waterkwaliteitsdoelstellingen alsmede
de emissiebeheersingsmaatregelen op gemeenschapsniveau vastgesteld. In aanvulling
op bovengenoemde waterkwaliteitsdoelstellingen op grond van richtlijn nr.
76/464/EEG werden voorheen op grond van een viertal functiegerichte EG-richtlijnen
specifieke waterkwaliteitseisen per functie bepaald en neergelegd in het Besluit
kwaliteitsdoelstellingen en metingen oppervlaktewateren (hierna BKMO genoemd).
Het betrof de functies zwemwater, water voor zalm- en karperachtigen, schelpdierwater
alsmede oppervlaktewater bestemd voor de productie van drinkwater. Met de
chemische en ecologische waterkwaliteitsdoelstellingen van de kaderrichtlijn
komen deze functiegerichte waterkwaliteitseisen, met uitzondering van die
voor de functie zwemwater, op gemeenschapsniveau te vervallen. Gedachte hierachter
is dat met de waterkwaliteitsdoelstellingen van de kaderrichtlijn de oppervlaktewateren
deze functies kunnen vervullen zonder daartoe specifiek te hoeven worden aangewezen.3.2.2. Ecologische doelstellingen oppervlaktewaterlichamenDe ecologische doelstellingen voor oppervlaktewaterlichamen zijn nieuw.
Deze omvatten biologische, hydromorfologische, chemische en chemisch-fysische
bestanddelen. De vaststelling van referentieomstandigheden per watertype en
de daarvan af te leiden milieukwaliteitseisen, alsmede de eventuele toepassing
van uitzonderingsbepalingen voor afzonderlijke oppervlaktewaterlichamen vergt
nog de nodige afstemming, nationaal en internationaal. Deze nieuwe wettelijke
doelstellingen en de met het oog daarop te treffen maatregelen beïnvloeden
niet slechts het waterbeheer in strikte zin, maar mede waterrelevante besluiten
op andere terreinen van waterstaatszorg als beheer van waterstaatswerken,
waterkeringen en ontgrondingen, alsmede milieu en ruimtelijke ordening.3.2.3. Doelstellingen voor grondwaterlichamenOok de kwantitatieve en chemische doelstellingen voor grondwaterlichamen
zijn nieuw. De concretisering daarvan, alsmede de voorbereiding van eventueel
noodzakelijke toepassing van uitzonderingsbepalingen per grondwaterlichaam
in de vorm van minder strikte doelstellingen dan wel verlenging van de termijn
van 15 jaar, vergen eveneens de nodige nationale en internationale coördinatie.3.3. Emissie/immissiebeleid3.3.1. EmissiebeleidIn het nationale emissiebeleid zoals verwoord in de vierde Nota waterhuishouding
ligt veel nadruk op het voorzorgprincipe, de ketenbenadering, de prioritering
van maatregelen op basis van risicobeoordeling (Maximaal Toelaatbaar Risico
en Verwaarloosbaar Risico) en de inspanningsverplichting voor het bereiken
van de Maximaal Toelaatbare Risicowaarden. Bezien wordt of en zo ja, in hoeverre,
dit beleid binnen de kaderrichtlijn past. In elk geval wordt een verdere uitwerking
van de emissieaanpak noodzakelijk geacht, vooral waar het gaat om de relatie
met de milieudoelstellingen en het stand-stillbeginsel. Hiermee zijn al aanzienlijke
vorderingen gemaakt. Voorts is aandacht besteed aan de te implementeren volledige
beëindiging van emissies van prioritaire gevaarlijke
stoffen die vooral op aandrang van het Europese Parlement in de kaderrichtlijn
is opgenomen. Wat ook in beschouwing is genomen, zijn de mogelijke gevolgen
van de kaderrichtlijn voor activiteiten in de territoriale wateren.3.3.2. Emissie/immissieArtikel 10 van de kaderrichtlijn verplicht de lidstaten tot een gecombineerde
aanpak voor puntbronnen en diffuse bronnen. Kernpunten hierin zijn dat voor
puntbronnen de beste beschikbare technieken (best available technology = «BAT»)
en voor diffuse bronnen met name de beste milieupraktijken (best environmental
practice = «BEP») moeten worden voorgeschreven. Indien voor het
behalen van de vereiste waterkwaliteit strengere maatregelen uitgaande boven
«BAT» en «BEP» nodig zijn, dan moeten die strengere
maatregelen door de lidstaten worden vastgesteld. Daarmee is meer accent gegeven
aan de aanpak van de emissies in samenhang met de resulterende waterkwaliteit,
een lijn die in Nederland met de vierde Nota waterhuishouding al was ingezet.Een flinke bijdrage aan het verder ontwikkelen en verduidelijken van de
emissieaanpak in dit opzicht is geleverd door rapport van de Commissie integraal
waterbeheer over prioritering van bronnen en de immissietoets. Dit rapport
gaat in op de prioritering van stoffen en bronnen, de beoordeling van een
restlozing met de immissietoets en de samenhang hiertussen. De immissietoets
voor direct op oppervlaktewater lozende bronnen wordt in dit rapport gepresenteerd.
Voor nieuwe emissies en uitbreidingen van bestaande emissies is de immissietoets
via een stappenplan geoperationaliseerd. Hierbij is het stand-stillbeginsel
een onderdeel van het stappenplan. Dit stappenplan zal in het handboek worden
opgenomen dat voor de waterbeheerders zal worden opgesteld met het oog op
de uitvoering van de kaderrichtlijn. Een aantal zaken, zoals immissietoetsen
voor emissies op de mariene wateren en voor incidentele lozingen, zullen nog
nader worden uitgewerkt.3.3.3. Prioritaire gevaarlijke stoffenIn de lijn van de afspraken van de vierde Noordzee-ministersconferentie
(Esbjerg, 1995) is op aandrang van het Europese Parlement het doel van de
volledige beëindiging van emissies van prioritaire gevaarlijke stoffen
(uitfasering) binnen een termijn van twintig jaar in de kaderrichtlijn opgenomen.
Zoals vermeld in onderdeel 2.2 van deze memorie is ingevolge artikel 16 kaderrichtlijn
een lijst van prioritaire stoffen vastgesteld. Op deze lijst zijn 33 stoffen
vermeld, waarvan 11 stoffen als prioritaire gevaarlijke stoffen zijn geselecteerd,
o.a. cadmium, kwik, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) en
tributyltinverbindingen (TBT). Binnen twee jaar na vaststelling van deze lijst
zal de Commissie ten aanzien van deze stoffen met voorstellen
moeten komen voor communautaire emissiebeheersingsmaatregelen en milieukwaliteitsnormen.De Esbjerg-afspraken zijn reeds onderdeel van het Nederlandse emissiebeleid,
zoals verwoord in de vierde Nota waterhuishouding. Al ligt de uitfasering
volledig in de lijn van het Nederlandse emissiebeleid, de uit de kaderrichtlijn
voortvloeiende communautaire maatregelen zullen er wel een dwingender karakter
aan geven. De volledige beëindiging van die emissies zal wettelijk geregeld
moeten worden. De meest relevante wetten in dit verband zijn de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren, de Wet milieubeheer en de Bestrijdingsmiddelenwet 1962.
Voor puntbronnen is hier in ieder geval de Wet verontreiniging oppervlaktewateren
van groot belang, aangezien het mogelijk is de emissiegrenswaarden (vracht,
concentratie) op nul vast te stellen. Voor diffuse bronnen zal het wettelijk
instrumentarium echter voor een belangrijk deel van de kant van het productenbeleid
moeten komen. Daarbij valt te denken aan het in voorbereiding zijnde hoofdstuk
«Stoffen en producten» van de Wet milieubeheer, waarmee de Wet
milieugevaarlijke stoffen in de Wet milieubeheer zal opgaan. Voor zover het
zal gaan om bestrijdingsmiddelen, lijkt de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 in
principe voldoende wettelijke mogelijkheden te bieden om het op de markt brengen,
in voorraad houden en het gebruik van bepaalde bestrijdingsmiddelen volledig
te verbieden, waarbij de EU-lijst van prioritaire gevaarlijke stoffen zal
moeten doorwerken in het toelatingsbeleid voor bestrijdingsmiddelen.3.3.4. Territoriale zeeVaststaat dat voor de prioritaire stoffen de werking van de kaderrichtlijn
zich in zee tot de territoriale wateren zal uitstrekken, voor Nederland dus
twaalf zeemijl vanaf de zogenaamde basislijn.De kaderrichtlijn gaat ervan uit dat alle lidstaten voor de prioritaire
stoffen zowel de communautaire emissiebeheersingsmaatregelen als milieukwaliteitsnormen
toe zullen passen, ook in de territoriale wateren. Ook activiteiten in de
territoriale wateren waarvoor geen communautaire emissiebeheersingsmaatregelen
worden afgesproken kunnen onderwerp zijn van maatregelen op basis van de kaderrichtlijn.
Het moet dan wel gaan om situaties waarin sprake is van overschrijding of
dreigende overschrijding van die milieukwaliteitsnormen. Te denken valt aan
verontreinigende activiteiten als het storten van baggerspecie, offshore en
scheepvaart. Of de implementatie van de kaderrichtlijn consequenties zal hebben
voor deze activiteiten, zal afhangen van de besluitvorming over de voorstellen
die de Commissie binnen twee jaar na vaststelling van de lijst van prioritaire
gevaarlijke stoffen zal indienen voor de communautaire milieukwaliteitsnormen
voor de daarin opgenomen stoffen. Wel wordt alvast nagegaan welke stoffen
uit het voorstel van de Commissie relevant zijn in relatie tot de activiteiten
in de territoriale wateren en wordt bezien welke monitoringinformatie over
deze stoffen in die wateren beschikbaar is.3.4. Financiering en kostenterugwinning3.4.1. Analyse van het watergebruikArtikel 5 verplicht de lidstaten onder andere om voor elk stroomgebieddistrict
of op hun grondgebied gelegen deel van een internationaal stroomgebieddistrict
een economische analyse van het watergebruik uit te voeren. Een samenvatting
hiervan dient in de stroomgebiedbeheersplannen te worden opgenomen.Over de vereiste economische analyse die uiterlijk eind 2004 gereed dient
te zijn, valt in het kort nog het volgende op te merken. Bijlage III bij de
richtlijn geeft aan waaruit deze economische analyse moet bestaan. De analyse
dient voldoende informatie te bevatten voor:a. de relevante berekeningen die nodig zijn om overeenkomstig artikel
9 rekening te houden met het beginsel van de terugwinning van de kosten voor
waterdiensten, gelet op lange-termijnvoorspellingen van aanbod en vraag naar
water in het stroomgebieddistrict en, waar nodig:– ramingen van volume, prijzen en kosten voor waterdiensten; en– ramingen van relevante investeringen, inclusief voorspellingen
voor dergelijke investeringen;b. een oordeel over de meest kosteneffectieve combinatie van maatregelen
op het gebied van watergebruik die moeten worden opgenomen in het programma
van maatregelen overeenkomstig artikel 11, gebaseerd op ramingen van de potentiële
kosten van dergelijke maatregelen.De indruk is gewettigd dat de beoogde kwantitatieve gegevens ten aanzien
van de terugwinning van de kosten voor waterdiensten reeds goeddeels voorhanden
zijn. Het beoogde oordeel over de meeste kosteneffectieve combinatie van maatregelen
zal daarentegen waarschijnlijk meer werk met zich brengen. In Europees verband
vindt momenteel nader beraad plaats over de wijze waarop deze economische
analyse gestalte zou kunnen krijgen.3.4.2. Terugwinning van kosten voor waterdienstenArtikel 9 verplicht de lidstaten er toe om rekening te houden met het
beginsel van terugwinning van de kosten van waterdiensten. Ook van de uitvoering
van deze verplichting dient in de stroomgebiedbeheersplannen verslag te worden
gedaan. Het beginsel van de kostenterugwinning van waterdiensten, dat tegen
2010 ingevoerd dient te zijn, is in artikel 9 van de richtlijn als volgt uitgewerkt.
In de eerste plaats moeten de lidstaten ervoor zorgen dat het waterprijsbeleid
«adequate prikkels» bevat voor de gebruikers om de watervoorraden
efficiënt te benutten. Hiermee wordt beoogd een bijdrage te leveren aan
de milieudoelstellingen van de richtlijn. In de tweede plaats geldt het beginsel
van de kostenterugwinning van waterdiensten, waarbij rekening moet worden
gehouden met het beginsel «de vervuiler betaalt». De kostenterugwinning
is gekoppeld aan de diverse economische sectoren die ten minste onderverdeeld
moeten worden in huishoudens, bedrijven en landbouw. Deze economische sectoren
zullen elk een «redelijke bijdrage» moeten leveren aan de kostenterugwinning.
Gezien deze terminologie behoeft van een volledige kostenterugwinning derhalve
geen sprake te zijn. Dit laatste neemt niet weg dat de Commissie veel waarde
hecht aan de kostenterugwinning van waterdiensten, hetgeen onder meer mag
blijken uit haar mededeling van 26 juli 2000 over waterprijsbeleid.Voor het beginsel van de kostenterugwinning is uiteraard van belang wat
onder het begrip «waterdiensten» moet worden verstaan. Gezien
de in artikel 2, onder 38, van de richtlijn opgenomen definitie moet dit begrip
ruim worden uitgelegd. Zo moet hierbij in ieder geval worden gedacht aan onttrekking
en opstuwing alsmede de opslag, behandeling en distributie van oppervlaktewater
of grondwater. Ook moet hierbij met name worden gedacht aan het functioneren
van de communale rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi's), waarop het afvalwater
van huishoudens en bedrijven gezuiverd wordt, inclusief de lozing van het
effluent van deze rwzi's. Aangezien ook gesproken wordt over de «verzameling»
van afvalwater zal de (gemeentelijke) riolering eveneens tot het begrip «waterdienst»
gerekend moeten worden. Dit geldt evenzeer voor de drinkwatervoorziening,
aangezien grondwater of oppervlaktewater daarvoor de noodzakelijke grondstof
is. Tenslotte bestaan er argumenten om ook het waterkwantiteitsbeheer als
een «waterdienst» te beschouwen. Juist met het oog op bepaalde
economische activiteiten (landbouw, scheepvaart) wordt oppervlaktewater immers
opgestuwd en soms over grote afstanden «gedistribueerd».
Uitgaande van deze omschrijving van het begrip«waterdiensten»
moeten als «kosten» van deze waterdiensten de desbetreffende uitgaven
worden aangemerkt die door de overheid (dan wel private ondernemingen die
bepaalde taken van de overheid toebedeeld hebben gekregen) moeten worden gemaakt.
Deze kosten laten zich onderscheiden in bijvoorbeeld de kosten van aanleg,
beheer en onderhoud van riolering, rwzi's en het waterleidingnet. De kaderrichtlijn
beoogt in beginsel te bewerkstelligen dat deze kosten niet langer via de algemene
middelen van de overheid worden bekostigd, maar via specifieke belastingen
dan wel prijzen worden doorberekend aan de verschillende economische sectoren,
waarbij huishoudens, bedrijven en de landbouw apart worden genoemd.Wanneer het bestaande Nederlandse financieringsstelsel van het waterbeheer
wordt afgezet tegen het beginsel van de kostenterugwinning, kan worden vastgesteld
dat de betreffende waterdiensten reeds in belangrijke mate via specifieke
belastingen en prijzen voor «gebruikers» worden gefinancierd.
Enerzijds is daarbij sprake van de beoogde adequate prikkels, kostenterugwinning
en het beginsel «de vervuiler betaalt», anderzijds worden de lasten
(thans circa 4 miljard euro per jaar) met name gedragen door de huishoudens,
bedrijven en landbouw. In die zin is er dus geen aanleiding om het bestaande
financieringsstelsel ingrijpend te wijzigen. Wel zal de komende tijd vanuit
het nieuwe Europees perspectief nader worden bezien of er ook aanleiding bestaat
om het onttrekken van oppervlaktewater uit de rijkswateren, waarvoor momenteel
in het algemeen geen prijs in rekening wordt gebracht, alsnog aan een heffing
dan wel een financieel vergunningvoorschrift te onderwerpen. Dit doet echter
niet af aan de conclusie dat het bestaande Nederlandse financieringsstelsel
op zichzelf goed aansluit bij het gedachtegoed van de richtlijn.3.5. Uitvoering3.5.1. Aansluiting met bestaande rapportagesMet het oog op de tijdige uitvoering van de kaderrichtlijn in Nederland
is reeds in 1998, toen het voorbereidend overleg in EG-kader nog gaande was,
op initiatief van het directoraat-generaal van de Rijkswaterstaat een projectgroep
opgericht, waarin diverse geledingen van de ministeries van Verkeer en Waterstaat,
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij zijn vertegenwoordigd, naast het Interprovinciaal
overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen en met een agendalidmaatschap van
de VNG. Voor verkenning van deelonderwerpen als doelstellingen en monitoring,
geografische indeling, wetgeving en planvorming zijn werkgroepen ingesteld.
Door de projectgroep is aan de implementatie van de richtlijn ruim aandacht
besteed door middel van diverse voorlichtingsbijeenkomsten, symposia en workshops
alsmede brochures, artikelen en een website op internet1. Dit heeft geresulteerd in toenemend inzicht in en bewustwording van
de opgaven waarvoor de kaderrichtlijn de betrokken bestuursorganisaties stelt.
De resultaten zijn neergelegd in verschillende rapportages en publicaties,
waarvoor kan worden verwezen naar de literatuurlijst die als bijlage bij deze
memorie is gevoegd. Inmiddels heeft de projectorganisatie een handboek voorbereid2, dat onder andere een concrete leidraad voor de uitvoering
van de kaderrichtlijn ten behoeve van de waterbeheerders bevat. Het handboek
zal steeds geactualiseerd en waar nodig aangevuld worden.Voor veel inventarisaties, rapportages en maatregelen waarin de kaderrichtlijn
voorziet kan gebruik worden gemaakt van bestaande verzamelingen en systemen.
Additioneel moet worden voorzien in een gecoördineerde aanpak om een
en ander toe te snijden op stroomgebieddistricten. Hiertoe zijn voor alle
vier de Nederlandse delen van internationale stroomgebieddistricten
inmiddels samenwerkingsverbanden in opbouw, waarbij voor elk district een
projectleider is aangewezen die een initiërende rol vervult.3.5.2. Samenhang met WB21Gedeeltelijk is er een inhoudelijke samenloop met de uitvoering van de
nota «Anders omgaan met water», aan de Tweede Kamer aangeboden
bij brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat van 9 maart 2001
(Kamerstukken II 2000/2001, 27 625, nr. 1), waarin het waterbeleid voor
de 21e eeuw – kortweg aan te duiden als WB21 – is verwoord. Globaal
gesproken gaat ook WB21 in de richting van een meer op natuurlijke leest geschoeid
waterbeheer. Terwijl in de kaderrichtlijn de waterkwaliteit centraal staat,
concentreert WB21 zich op het voorkomen c.q. het beheersen van de gevolgen
van wateroverlast. Aan het water moet ruimte worden gegeven in plaats van
ontnomen, om de kans op calamiteiten door overstromingen niet verder te laten
oplopen, om wateroverlast te beperken en water te kunnen sparen voor de verwachte
droge perioden. WB21 omvat mede het rijksbeleid dat is neergelegd in de nota
«Ruimte voor de rivier», die eveneens was gevoegd bij bovengenoemde
brief van 9 maart 2001. Het decentrale gedeelte van WB21 richt zich op 17
deelstroomgebieden. De samenhang tussen implementatie van de kaderrichtlijn
en WB21 komt tot uiting in de startovereenkomst die het kabinet voor de uitvoering
van WB21 heeft gesloten met IPO, Unie van Waterschappen en VNG1, waarin afspraken staan die onder andere behelzen dat door de provincies
samen met de waterschappen en gemeenten strategische stroomgebiedvisies, met
aansluitende regionale maatregelenprogramma's, worden opgesteld voor het op
orde brengen van de deelstroomgebieden, rekening houdend met klimaatverandering
en bodemdaling, en met een harde ruimtelijk-hydrologische taakstelling per
deelstroomgebied. Bij de uitwerking zal ervoor worden gezorgd dat de deelstroomgebieden
passen binnen één van de vier districten van de kaderrichtlijn
en worden ook doelstellingen voor verdrogingsbestrijding, verziltingsbestrijding
en verbetering van de waterkwaliteit geïntegreerd. WB21 kan dus worden
gezien als een verdere implementatie van de stroomgebiedbenadering, waarbij
de aspecten van bescherming tegen hoogwater en het kwantiteitsbeheer gestalte
krijgen. Ook hier staat het gecoördineerd gebruik van bestaande bevoegdheden
voorop. Bij de uitvoering van de kaderrichtlijn is de schaal van coördinatie
overigens wel groter dan bij WB21; deze betreft immers het totale Nederlandse
deel van een internationaal stroomgebieddistrict, welke coördinatie weer
moet zijn ingebed in de coördinatie op internationaal niveau. De samenwerkingsverbanden
die per deelstroomgebied zijn ontstaan in het kader van WB21 worden benut
in de bovengenoemde samenwerking per stroomgebieddistrict. De Unie van Waterschappen
toont zich in een reactie op het wetsvoorstel bezorgd over de gevolgen van
WB21 en de kaderrichtlijn voor de planvorming. De Unie stelt dat vermeden
moet worden dat er voor verschillende doeleinden tegelijkertijd verschillende
plannen moeten worden vastgesteld en dat op de diverse overheidsniveaus sprake
dient te zijn van één plan, dat zo nodig in verschillende kaders
kan worden gehanteerd. Ook als men de deelstroomgebiedvisies als een plan
wil aanmerken, is het in elk geval niet zo dat de analyses en beoordelingen
ter uitvoering van artikel 5 van de kaderrichtlijn de vorm van een plan aannemen.
Wel worden de resultaten daarvan te zijner tijd – in het jaar 2009 –
verwerkt in het stroomgebiedbeheersplan, waarvan het Nederlandse deel geïntegreerd
wordt in de nota waterhuishouding (zie onderdeel 4.2.3) en dus evenmin een
nieuwe planverplichting met zich meebrengt. Ter vermijding van een mogelijk
misverstand verdient het opmerking, dat WB21 als zodanig niet kan worden aangemerkt
als implementatie van de kaderrichtlijn. De kaderrichtlijn moet van meet af
aan wettelijk geïmplementeerd worden, terwijl daarentegen
voor wat betreft de uitvoering van WB21 op nationaal niveau de vrijheid bestaat
om te beslissen over de eventuele gevolgen voor de wetgeving. Inmiddels is
wel voorzien in één gezamenlijke bestuurlijke en ambtelijke
coördinatie- en communicatiestructuur voor de uitvoering van de kaderrichtlijn
en WB21. Daarbij wordt mede aandacht besteed aan het advies dat de Raad voor
het openbaar bestuur in december 2001 heeft uitgebracht over bestuurlijk-organisatorische
aspecten van integraal waterbeleid1. Dit advies
bevat zowel beschouwingen over WB21 als over de kaderrichtlijn, mede in relatie
tot de organisatie en financiering van het waterschapsbestel en de integratie
van wetgeving ten aanzien van waterbeheer. Een afzonderlijke kabinetsreactie
op het advies is in voorbereiding.In concreto is inmiddels in het kader van enkele proefprojecten in het
Eemsdistrict en in Zuid-Holland en het zuidelijk deel van Noord-Holland ervaring
opgedaan met de uitvoering van de kaderrichtlijn. Deze uitvoering zal in de
eerste cyclus, die in 2009 moet culmineren in het eerste stroomgebiedbeheersplan,
extra inspanningen van de betrokken waterbeherende bestuursorganen vergen.
Daarna zal sprake zijn van zesjaarlijkse actualisatieronden, die een meer
routinematig karakter kunnen aannemen. Voor wat betreft de voorbereiding van
(de Nederlandse inbreng in) stroomgebiedbeheersplannen als zodanig verdient
het vermelding, dat het stroomgebiedbeheersplan in belangrijke mate het karakter
heeft van een samenvatting van de resultaten van de uitvoering van verplichtingen
die in voorafgaande jaren aan de orde zijn geweest, met andere woorden: een
administratief-redactionele operatie. Een uitzondering vormt wat dit betreft
de samenvatting van het programma van maatregelen, aangezien dat programma
als zodanig globaal tegelijk met het stroomgebiedbeheersplan wordt voorbereid.
Dit komt echter eerst met ingang van het jaar 2006 aan de orde.3.5.3. Internationaal overlegBij de voorbereidingen voor de uitvoering moet de internationale context
steeds in het oog worden gehouden. Met het oog op de uitvoering van de kaderrichtlijn
is, aangestuurd door informeel, EG-breed overleg op ambtelijk directeursniveau,
de zogenaamde Strategische Coördinatiegroep van start gegaan, waaronder
werkgroepen voor specifieke kwesties ressorteren. Het doel van dit overleg
is het bevorderen van geharmoniseerde uitvoering in de verschillende lidstaten,
door het opstellen van documenten met niet-bindende richtlijnen over een groot
aantal onderwerpen waar de kaderrichtlijn nadere uitwerking behoeft2. Vooral voor de verplichtingen van artikel 5 kaderrichtlijn
inzake categorisering en type-indeling van wateren alsmede het vaststellen
van referentieomstandigheden, waaraan ultimo 2004 moet zijn voldaan, is dit
van groot belang. De eerdergenoemde projectgroep fungeert mede als kristallisatiepunt
voor de Nederlandse inbreng in de genoemde EG-brede overleggremia.Daarnaast is, zoals vermeld in onderdeel 3.1.2 van deze memorie, in elk
van de vier voor Nederland relevante internationale stroomgebieddistricten
overleg gaande met de medebetrokken staten over de uitvoering van de kaderrichtlijn.
Voor Nederland is van belang dat in de vier districten onderling geen nodeloze
verschillen van benadering optreden, mede omdat de grenzen van de districten
naar verwachting gebieden van verschillende provincies en waterschappen zullen
doorsnijden. Tenslotte wordt ook de regionale grensoverschrijdende samenwerking,
bijvoorbeeld via grenswatercommissies, door de uitvoering van de kaderrichtlijn
gestimuleerd.3.5.4. UitvoeringskostenHet voorgaande illustreert dat op nationaal en internationaal niveau de
voorbereiding van de uitvoering reeds is gevorderd. Het is de bedoeling om
ook in het vervolg de uitvoering van de kaderrichtlijn zo veel mogelijk in
te bedden in het bestaande integrale waterbeleid, dat met WB21 al een aanzienlijke
versterking ondergaat. De apparaatskosten van uitvoering van de kaderrichtlijn
binnen dit bredere beleid zijn niet eenvoudig afzonderlijk te becijferen,
mede omdat het in belangrijke mate gaat om een voortzetting, al dan niet in
aangepaste vorm, van reeds lopende activiteiten. Het meest duidelijk als nieuw
aanwijsbaar zijn de kosten die gemoeid zullen zijn met coördinatie binnen
elk van de vier Nederlandse delen van internationale stroomgebieddistricten.
In totaal worden de laatstbedoelde kosten voor heel Nederland voorlopig geraamd
op ongeveer € 2 miljoen per jaar in de periode 2003 tot en met 2009,
die worden opgevangen binnen de begroting van Verkeer en Waterstaat. De verdeling
van de overige apparaatskosten van de kaderrichtlijn over rijk, provincies
en waterschappen is mede afhankelijk van de nog uit te werken nadere taakverdeling
binnen de vier genoemde districten. In onderling overleg zullen hierover afspraken
worden gemaakt door de betrokken overheden. Uitgangspunt is het streven om
deze kosten binnen de bestaande budgetten op te vangen; over de apparaatskosten
op de verschillende bestuurlijke niveaus zal overigens in 2005 een rapportage
worden opgesteld. De kosten van nieuwe maatregelen voor burgers en bedrijven
komen met die maatregelen zelf aan de orde bij de voorbereiding van de eerste
stroomgebiedbeheersplannen, vanaf het jaar 2006. Het thans voorliggende wetsvoorstel
voorziet uitsluitend in de benodigde «overheidsmachinerie» en
veroorzaakt geen administratieve of andere lasten voor het bedrijfsleven.HOOFDSTUK 4. HET WETSVOORSTEL4.1. Algemeen4.1.1. Strikte implementatieDe algemene beleidslijn bij de uitvoering van EG-richtlijnen vergt een
strikte implementatie, dat wil zeggen dat de wettelijke maatregelen zich beperken
tot hetgeen volgens het EG-recht verplicht is en niet dienen als voertuig
voor nationaal beleid. Dat sluit overigens een eventueel toekomstig meeromvattend
wetgevingsproject vanuit het perspectief van het integraal waterbeheer –
zoals met name is bepleit door de Unie van Waterschappen in haar reactie op
dit wetsvoorstel – geenszins uit. De eis van strikte wettelijke implementatie
vanuit algemeen kabinetsbeleid spoort in dit geval goed met de wens van de
betrokken overheidsinstanties op het niveau van rijk, provincies en waterschappen
om aan te sluiten bij de bestaande bestuurlijke organisatie van het waterbeheer.
Er zijn wel wetswijzigingen nodig ten aanzien van de planvorming en de milieukwaliteitseisen.
Het wetsvoorstel voorziet daartoe in wijzigingen van de Wet op de waterhuishouding
en de Wet milieubeheer.4.1.2. PlanverplichtingenDe Wet op de waterhuishouding (Wwh) biedt een wettelijke basis voor de
implementatie van met name de planverplichtingen van de kaderrichtlijn. De
Wwh betreft immers de overheidszorg voor het op of in de bodem vrij voorkomende
water, welke zorg in die wet als waterhuishouding wordt aangemerkt. De waterhuishouding
bestrijkt als zodanig het breed georiënteerde maatregelenpakket van de
kaderrichtlijn, gericht op het bereiken van een goede toestand
van het oppervlaktewater en een goede grondwatertoestand, zoals dat in de
kaderrichtlijn is uitgewerkt in ecologische, chemische en kwantitatieve elementen.De beoogde wijzigingen in de Wwh betreffen vooral de verwerking van de
stroomgebiedbenadering in de regeling ten aanzien van de planvorming. Het
hoofdstuk over de plannen voor de waterhuishouding zal in de beoogde opzet
verschillende onderdelen van de kaderrichtlijn omvatten:a. het maatregelenprogramma voor het Nederlandse deel, waarvan de inhoud
wordt verdeeld over de verschillende wettelijke plannen, ten einde aan te
sluiten bij de bestaande bevoegdheden van de verschillende betrokken bestuursorganen;b. de Nederlandse inbreng in een internationaal stroomgebiedbeheersplan,
dan wel, indien geen internationaal plan tot stand komt, een nationaal stroomgebiedbeheersplan;
dit wordt voor elk district in de nota waterhuishouding opgenomen;c. de aanwijzing van waterhuishoudkundige systemen of onderdelen daarvan
als kunstmatige of sterk veranderde waterlichamen in de beheersplannen van
het rijk en decentrale waterbeheerders, alsmede de provinciale plannen.4.1.3. MilieudoelstellingenDe Wet milieubeheer (Wm) biedt in hoofdstuk 5, betreffende milieukwaliteitseisen,
een passend kader voor de verwerking van de milieudoelstellingen van artikel
4 van de kaderrichtlijn. In het stelsel van hoofdstuk 5 Wm worden de doelstellingen
in concreto vastgelegd in uitvoeringsmaatregelen. Op enkele punten wordt dit
hoofdstuk thans aangepast om te voorzien in een toereikende basis voor de
verwerking van bijzondere aspecten van artikel 4 kaderrichtlijn, zoals de
bepaling van de goede ecologische toestand per watertype en de «standstill»-clausules,
in de uitvoeringsmaatregelen. Hoofdstuk 5 van de Wm biedt ook het kader voor
regeling van de monitoringsverplichtingen van artikel 8 kaderrichtlijn. Ook
de verplichtingen met betrekking tot het opzetten en bijhouden van registers
van beschermde gebieden kunnen in het kader van de Wm worden geïmplementeerd.4.2. Wijziging Wet op de waterhuishouding4.2.1. Algemene bepalingenIn hoofdstuk I van de Wwh worden enige begripsbepalingen ingevoerd, die
nodig zijn voor een goede toepassing van de kaderrichtlijn en inhoudelijk
grotendeels aan de richtlijn zijn ontleend. In de begripsomschrijving «Onze
Ministers» wordt de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
ingevoegd naast de Minister van Verkeer en Waterstaat en de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). Het begrip «Onze Ministers»
komt voor in het hoofdstuk over de planvorming. De plannen zullen immers ingevolge
de kaderrichtlijn mede betrekking hebben op beleidsterreinen die ressorteren
onder de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV), zoals natuurbescherming
en de regulering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en meststoffen.
Ingevolge de Natuurbeschermingswet 1998 is overigens reeds een wijziging aangebracht
in artikel 3, derde lid, van de Wwh, waardoor het «haasje-over»-mechanisme
van dat lid mede betrekking heeft op het nationale natuurbeschermingsbeleid.
In verband met het voorgaande zijn de Minister van VROM en de Staatssecretaris
van LNV mede verantwoordelijk voor dit wetsvoorstel. Voorts wordt voorzien
in de indeling van Nederland in de delen van de vier relevante internationale
stroomgebieddistricten, alsmede in de vaststelling van de onderlinge grenzen
en de toewijzing van kustwateren en grondwatervoorkomens aan de districten. Voor de uitvoering van vele richtlijnverplichtingen, met name inzake
analyse en beoordeling van de kenmerken van het stroomgebieddistrict, het
samenstellen van een register van beschermde gebieden en het beschermen van
water dat wordt gebruikt als grondstof voor de bereiding van drinkwater, de
monitoring van de toestand van oppervlaktewater, grondwater en beschermde
gebieden (artikel 5 t/m 8 kaderrichtlijn) moet een stroomgebiedsgewijze aanpak
worden gevolgd. Dit brengt onder andere met zich mee, dat gewaarborgd moet
zijn dat gegevens die beschikbaar zijn of kunnen komen op provinciaal niveau
of bij waterkwaliteitsbeheerders dan wel waterkwantiteitsbeheerders per district,
op geordende wijze worden aangeleverd aan de Minister van Verkeer en Waterstaat.
Deze minister verzorgt de desbetreffende rapportages aan de Commissie c.q.
de verwerking in de stroomgebiedbeheersplannen. Met het oog hierop zijn enkele
bepalingen opgenomen in hoofdstuk I van de Wwh. Hiermee, maar ook via de toespitsing
van bestaande bevoegdheden van coördinerende aard in hoofdstuk II van
de Wwh (zie hierna), komt tot uiting dat de Minister van Verkeer en Waterstaat
te samen met de twee andere genoemde ministers binnen Nederland per stroomgebieddistrict
een coördinerende taak heeft en daartoe is uitgerust met de nodige bevoegdheden.4.2.2. MaatregelenprogrammaArtikel 11 van de kaderrichtlijn, betreffende het programma van maatregelen,
somt in het derde lid een scala van minimaal in het programma te verwerken
basismaatregelen op, dat maatregelen omvat die in de Nederlandse situatie
op diverse niveaus worden getroffen. Zo zijn er maatregelen waarvoor het rijksniveau
passend is, zoals een verbod op het in oppervlaktewateren brengen van verontreinigende
stoffen (onderdeel g, in Nederland gerealiseerd via de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren). Ook een combinatie van rijks- en provinciaal niveau kan
aan de orde zijn, zoals het vereiste van voorafgaande toestemming voor wateronttrekking
(onderdeel e, in Nederland gerealiseerd door het verbod met vergunningstelsel
van artikel 24 Wwh, dat op provinciaal niveau wordt geconcretiseerd door aanwijzing
van de vergunningplichtige gevallen). Ook de verplichting van artikel 11,
eerste en tweede lid, om waar nodig aanvullende maatregelen als bedoeld in
artikel 11, vierde lid, te treffen, kan op verschillende bestuurlijke niveaus
aan de orde zijn.Het wetsvoorstel voorziet er in dat elke maatregel van artikel 11 kaderrichtlijn
per district wordt verwerkt in het plan dat daarvoor het meest in aanmerking
komt volgens de bestaande reikwijdte van de plannen. Daartoe worden in de
artikelen 3, 5, 7 en 9 van de Wwh, waarin de inhoud van de diverse plannen
geregeld wordt, telkens clausules opgenomen die nopen tot verwerking van de
onderscheidenlijk in die plannen passende maatregelen (artikel I, onderdeel
E, onder 2, onderdeel G, onder 1, onderdeel I, onder 1, en onderdeel K, onder
1, van het wetsvoorstel). Waar dat de duidelijkheid kan dienen zijn daarbij
nog uitdrukkelijk criteria vermeld. Zo is ten aanzien van de in de nota waterhuishouding
op te nemen maatregelen ex artikel 11 kaderrichtlijn vermeld, dat het moet
gaan om maatregelen die betrekking hebben op alle vier Nederlandse delen van
internationale stroomgebieddistricten. Te denken valt bij voorbeeld aan het
vergunningstelsel van de Wvo. In artikel 11, eerste lid, kaderrichtlijn is
uitdrukkelijk voorzien in de mogelijkheid dat een lidstaat maatregelen kan
nemen die op alle op zijn grondgebied gelegen delen van internationale stroomgebieddistricten
van toepassing zijn. Voor wat betreft de verwerking van het pakket van artikel
11 kaderrichtlijn in het beheersplan rijkswateren moet het uiteraard gaan
om maatregelen die betrekking hebben op bij het rijk in beheer zijnde wateren
en daarmee in verbinding staande andere wateren waarop dat plan betrekking
heeft. Voor de provinciale plannen voor de waterhuishouding moet het gaan
om maatregelen betreffende de waterhuishouding in de provincie,
met uitzondering van maatregelen die passen in het beheersplan voor rijkswateren
dan wel in een beheersplan van een waterkwaliteits- of waterkwantiteitsbeheerder.
De verdeling van het pakket van artikel 11 kaderrichtlijn over de verschillende
plannen is met deze betrekkelijk globale criteria nog niet sluitend geregeld.
Ten einde te verzekeren dat alle in artikel 11, tweede tot en met zesde lid,
bedoelde maatregelen worden getroffen en dat geen doublures optreden, is een
coördinatie nodig, mede voor overloopsituaties waarin wateren hun loop
hebben door verschillende beheersgebieden. Bovendien eist artikel 3, vierde
lid, van de kaderrichtlijn uitdrukkelijk coördinatie per stroomgebieddistrict.
Daarom zijn verplichtingen voor de betrokken bestuursorganen opgenomen ten
aanzien van onderlinge afstemming van de diverse plannen. Deze verplichtingen
werken aanvullend ten opzichte van de reeds bestaande mechanismen in de Wwh –
van inhoudelijke of procedurele aard – met de mogelijkheid van een coördinerende
werking binnen een Nederlands deel van een district, te weten:– het vereiste van «rekening houden met« een richtinggevend
plan (artt. 5, eerste lid, 7, eerste lid, en 9, eerste lid);– het vereiste van voorbereiding van het provinciale plan in overleg
met de waterkwaliteits- en waterkwantiteitsbeheerders (artikel 8, eerste lid)
en GS van de aangrenzende provincies (artikel 8, vierde lid), waaraan thans
nog de betrokken ministers worden toegevoegd;– de aanwijzingsbevoegdheid van artikel 10 Wwh jegens provinciale
staten betreffende het provinciale plan en de relevante provinciale verordeningen,
die ter verduidelijking is aangevuld;– het vereiste van goedkeuring van decentrale beheersplannen (artikel
9, derde lid, Wwh);– de regels in provinciale verordeningen met betrekking tot de inrichting
en de voorbereiding van het beheersplan, alsmede de samenwerking van waterkwaliteits-
en waterkwantiteitsbeheerders (artikel 9, vierde lid).De Wwh bevat reeds voorzieningen voor de doorwerking van het in plannen
betreffende de waterhuishouding neergelegde beleid naar aangrenzende beleidsterreinen.
Ingevolge artikel 3, derde lid, Wwh geeft de nota waterhuishouding aan in
hoeverre de hoofdlijnen zijn afgestemd op dan wel leiden tot aanpassing van
het nationale milieubeleid en in hoeverre en op welke termijn de betrokken
ministers voornemens zijn het geldende nationale milieubeleidsplan te herzien.
Ter gelegenheid van de inwerkingtreding van de Natuurbeschermingswet 1998
zal deze bepaling een overeenkomstige voorziening gaan bevatten met betrekking
tot het nationale beleid ten aanzien van natuur en landschap. Artikel 7 van
de Wwh bevat een overeenkomstige bepaling voor doorwerking van het provinciale
plan voor de waterhuishouding naar milieubeleid, ruimtelijke ordening alsmede
verkeersen vervoersbeleid. Wettelijke bepalingen ten aanzien van plannen in
de genoemde andere beleidssectoren kennen ook dergelijke bepalingen, waardoor
in totaal sprake is van een «haasje-over»-mechanisme voor plannen
die gevolgen hebben voor de ruimtelijke omgeving. Als voorbeeld kan dienen
het op grond van artikel 11, derde lid, onderdeel h, kaderrichtlijn in de
nota waterhuishouding opnemen van een beleidsvoornemen ten aanzien van een
diffuse bron van waterverontreiniging zoals een terugdringing van het gebruik
van gecreosoteerd hout, dat in concreto in belangrijke mate vorm zal krijgen
via een maatregel op basis van de algemene milieuwetgeving. Ook het wettelijk
vereiste van medeondertekening van de nota waterhuishouding door de Ministers
van VROM en van LNV kan als horizontaal coördinatiemechanisme worden
gezien.De raadpleging van bevoegde autoriteiten in Duitsland en België voor
zover het grensvormende of grensoverschrijdende wateren betreft, welke raadpleging
al in bestaande bepalingen van de Wwh is voorzien, blijft daarnaast nodig.
Raadpleging van bevoegde autoriteiten elders in het internationale
stroomgebieddistrict inzake alle afzonderlijke delen van het programma zou
echter te ver voeren. Het maatregelenprogramma heeft als zodanig een nationaal
karakter. De door artikel 3, vierde lid, kaderrichtlijn gevraagde internationale
coördinatie van de programma's krijgt in belangrijke mate zijn beslag
via de stroomgebiedbeheersplannen, die immers samenvattingen bevatten van
de programma's van maatregelen. Naar het zich laat aanzien zullen per internationaal
stroomgebieddistrict afspraken tot stand komen inzake enerzijds bilaterale
coördinatie van de maatregelenprogramma's tussen buurstaten binnen het
district en anderzijds gezamenlijke voorbereiding van uitgangspunten, richtlijnen
of maatregelen die het totale district betreffen door alle betrokken staten.
De genoemde bilaterale coördinatie kan mede op decentraal niveau geschieden;
de multilaterale coördinatie komt op regeringsniveau aan de orde, waarbij
overigens intern per staat wel een inbreng van decentrale organen mogelijk
is.De coördinatie van de in artikel 11 kaderrichtlijn bedoelde maatregelen
binnen een lidstaat, bilateraal en multilateraal per internationaal district,
vereist synchronisatie van de voorbereiding van de betrokken plannen. De verwachting
is dat in internationaal verband een zesjaarlijks ritme wordt aangehouden.
Het is daarom het meest duidelijk om voor de op de Wwh gebaseerde plannen
over te gaan op een maximumtermijn voor herziening van zes jaar, al zou formeel
met de totnogtoe geldende 4-jaarstermijn ook aan de maximumtermijn van de
richtlijn voldaan kunnen worden. Binnen de maximumtermijn van zes jaar blijven
tussentijdse herzieningen uiteraard mogelijk.Aangezien het eerste programma eerst in het jaar 2009 tot stand behoeft
te zijn gebracht en de daarin vervatte maatregelen pas in het jaar 2012 operationeel
behoeven te zijn, worden de wettelijke voorzieningen (wetswijzigingen en uitvoeringsmaatregelen,
alsmede decentrale verordeningen) die nodig kunnen zijn om al de maatregelen
van het programma daadwerkelijk uit te voeren, thans nog niet meegenomen in
het kader van de implementatie die ultimo 2003 voltooid moet zijn. Overigens
zullen lang niet alle maatregelen de vorm van regelingen of verordeningen
behoeven te krijgen. De planvaststellende bestuursorganen zijn gehouden om
bij de toepassing van bestaande instrumenten als vergunningen en peilbesluiten
rekening te houden met die plannen, zoals ook tot uiting komt in wettelijke
bepalingen als de artikelen 1, zesde lid, van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren,
de artikelen 16, eerste lid, en 24, vierde lid, van de Wwh en artikel 14,
derde lid, van de Grondwaterwet.4.2.3. StroomgebiedbeheersplannenUit de eerder in deze memorie opgenomen weergave van de inhoud van artikel
13 van de kaderrichtlijn bleek al, dat een stroomgebiedbeheersplan een omvangrijk
document zal zijn. Artikel 14 van de kaderrichtlijn geeft voorschriften omtrent
de voorbereidingsprocedure voor de opstelling, herziening en aanpassing van
stroomgebiedbeheersplannen. Daarbij wordt aangegeven welke documenten voor
het publiek beschikbaar moeten zijn zodat daarover opmerkingen kunnen worden
gemaakt en wordt in een inspraaktermijn van ten minste zes maanden voorzien.
Daarnaast wordt voorgeschreven dat de lidstaten de actieve participatie van
alle betrokken partijen aanmoedigen bij de uitvoering van de kaderrichtlijn.
Gelet op met name deze zware voorbereidingsprocedure en in aanmerking genomen
het bundelende en samenvattende karakter van zodanige plannen, wordt ingevolge
het beoogde artikel 3, eerste lid, onderdeel b, Wwh een zodanig plan –
of althans het Nederlandse deel van een internationaal stroomgebiedbeheersplan –
volledig opgenomen in de nota waterhuishouding en wordt de inhoud hiervan
in formeel opzicht dus niet verdeeld over de diverse Wwh-plannen. In materieel
opzicht zal die inhoud echter het product zijn van samenwerking van alle betrokken instanties, waarbij de inbreng in belangrijke mate vanuit decentrale
niveaus wordt geleverd. Niet in de laatste plaats is daarbij van belang dat
het Nederlandse programma van maatregelen, dat mede in het stroomgebiedbeheersplan
wordt samengevat, wel degelijk bestaat uit componenten die een plaats vinden
in plannen op verschillende bestuurlijke niveaus, zoals hiervoor is uiteengezet.
Voor wat betreft een internationaal stroomgebiedbeheersplan kan in de Wwh
uiteraard slechts de voorbereidingsprocedure worden geregeld voor zover die
zich binnen de Nederlandse rechtsmacht kan afspelen. Dit betreft primair het
in de nota waterhuishouding opnemen van het deel van het internationale stroomgebiedbeheersplan
dat rechtstreeks betrekking heeft op het Nederlandse deel van het stroomgebieddistrict.
Voorts moeten de relevante stukken in het kader van de voorbereiding van het
totale internationale plan, dus met inbegrip van gedeelten die in het buitenland
worden opgesteld, aan inspraak worden onderworpen en moeten de ontvangen zienswijzen
ter kennis worden gebracht aan de bevoegde buitenlandse autoriteiten, voor
zover zij niet uitsluitend betrekking hebben op het Nederlandse deel van het
plan. In de Wwh wordt tot op heden niet voorgeschreven op welke wijze de nota
waterhuishouding moet worden voorbereid, er is slechts bepaald dat met betrekking
tot grensvormende of grensoverschrijdende wateren de bevoegde Belgische en
Duitse autoriteiten moeten worden geraadpleegd. In de praktijk wordt de nota
voorbereid volgens een open planproces, dat alle betrokkenen bij het waterbeheer
de gelegenheid geeft hun zienswijze op de voortgang van het waterbeleid mondeling
of schriftelijk naar voren te brengen. Het wetsvoorstel voorziet er in dat
de nota waterhuishouding wordt voorbereid volgens afdeling 3.4 van de Algemene
wet bestuursrecht (Awb) en aan een ieder de gelegenheid moet worden geboden
zijn zienswijze omtrent het ontwerpplan naar voren te brengen; daarbij is
uitgegaan van aansluiting op de afdeling 3.4 zoals die komt te luiden ingevolge
de nog niet in werking getreden Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure
Awb1. Hoewel het tijdstip van inwerkingtreding
nog niet vaststaat, mag worden aangenomen dat de gewijzigde afdeling 3.4 van
toepassing zal kunnen zijn in 2006, wanneer de voorbereidingsprocedure voor
de internationale stroomgebiedbeheersplannen aanvangt. Op zich is de Nederlandse
inbreng in het internationale stroomgebiedbeheersplan geen besluit in de zin
van de Awb, maar artikel 3:1, tweede lid, van die wet maakt toepassing van
afd. 3.4 mogelijk op andere handelingen dan besluiten, dus ook op het vaststellen
van de Nederlandse inbreng voor een internationaal stroomgebiedbeheersplan.
De internationale coördinatie is intergouvernementeel van aard; de kaderrichtlijn
legt niet de basis voor supranationale organen. Dit doet er niet aan af, dat
bij de vaststelling van de nota rekening moet worden gehouden met de internationale
coördinatieresultaten, die neerslaan in de internationale stroomgebiedbeheersplannen.
In artikel 3, eerste lid, Wwh wordt een bepaling van deze strekking opgenomen,
die overeenkomt met soortgelijke clausules elders in de Wwh over planrelaties.
In de internationale afspraken kan – voor bepaalde aspecten –
besloten liggen dat gemotiveerde afwijking niet mogelijk is; alsdan moeten
die afspraken «in acht worden genomen» bij het vaststellen van
de nota waterhuishouding. Via de reeds beschreven mechanismen werkt de nota
vervolgens door in de andere Nederlandse plannen.Het wettelijke vereiste dat bij de vaststelling van een plan (i.c. de
nota waterhuishouding) rekening wordt gehouden met een ander plan (i.c. het
internationaal stroomgebiedbeheersplan) brengt met zich mee dat in de voorbereidingsfase
een zelfde eis van toepassing is: bij het opstellen van het ontwerp-plan wordt
rekening gehouden met de internationale afspraken ter zake.4.2.4. Aanwijzing van kunstmatige en sterk veranderde
waterlichamenVoorzien wordt in bepalingen over aanwijzing van waterhuishoudkundige
systemen of onderdelen daarvan – in casu uitsluitend oppervlaktewateren –
als kunstmatige of sterk veranderde waterlichamen in de regimes voor de verschillende
plannen, overeenkomstig artikel 4 van de kaderrichtlijn. Gelet op de verwantschap
van deze materie met die van de functietoekenning, past dit goed in de plannen
voor de waterhuishouding. De aanwijzingen van kunstmatige of sterk veranderde
waterlichamen, brengen ingevolge artikel 4, eerste lid, onder a, onderdeel
iii, van de kaderrichtlijn de specifieke doelstelling «goed ecologisch
potentieel en goede chemische toestand» met zich mee voor de aangewezen
oppervlaktewateren; deze milieudoelstelling wordt per type waterlichamen uitgewerkt
in regelingen op basis van hoofdstuk 5 Wm. Ten behoeve van de aanwijzingen
wordt voor het beheersplan rijkswateren een uitdrukkelijke bepaling opgenomen
in artikel 5, derde lid, onderdeel a, Wwh en worden voor de decentrale plannen
overeenkomstige bepalingen verwerkt in de artikelen 7 en 9 Wwh. Het verdient
hier nog signalering, dat de in artikel 7 van de kaderrichtlijn verplicht
gestelde aanwijzing van waterlichamen die worden gebruikt voor de onttrekking
van water ten behoeve van de bereiding van drinkwater wordt meegenomen bij
de bestaande wettelijk geregelde functietoekenning. Zie hiervoor de artikelen
3, tweede lid, onderdeel a, 5, tweede lid, onderdeel a, en 7, derde lid, onderdeel
a, van de Wwh.4.3. Wijziging Wet milieubeheer4.3.1. AlgemeenDe implementatie van de milieukwaliteitsdoelstellingen in de Wet milieubeheer
kan worden aangemerkt als één van de kernverplichtingen voortvloeiend
uit de kaderrichtlijn. Daarnaast wordt in de Wm een aantal verplichtingen
op het gebied van monitoring van oppervlaktewateren en grondwatervoorkomens
geïmplementeerd, alsmede de registratie van beschermde gebieden. Nederland
wordt opgedragen ernaar te streven om de doelstellingen van de kaderrichtlijn
binnen vijftien jaar na publicatie (22 december 2015) te bereiken. Voor implementatie
van voornoemde zaken in deze wet is gekozen omdat deze kaderwet de mogelijkheid
biedt procedurebepalingen op te nemen ter bescherming van het milieu. Hoofdstuk
5 Wm voorziet in de mogelijkheid milieukwaliteitseisen op te stellen in het
belang van de bescherming van het milieu. Aan dit hoofdstuk wordt, onder andere,
een nieuw artikel 5.2b toegevoegd dat voorziet in de mogelijkheid van een
samenstel van een algemene maatregel van bestuur en provinciale regelingen
ter implementatie van de landelijk geldende, naar watertype gedifferentieerde
kwaliteitseisen die op grond van de kaderrichtlijn moeten worden vastgesteld.
Voor deze juridische constructie is gekozen om recht te doen aan het onderscheid
tussen de stofgerichte normen en de ecologische milieudoelstellingen die zijn
verbonden aan watertypen.In aansluiting op de beschouwing over inspannings- en resultaatsverplichtingen
in onderdeel 2.2 van deze memorie (bij de bespreking van artikel 4 van de
kaderrichtlijn) zij er op gewezen, dat bij de implementatie van de milieudoelstellingen
in Nederland de keuze bestaat tussen richtwaarden en grenswaarden in de zin
van de Wm. Een grenswaarde geeft de kwaliteit
aan die op het in de maatregel aangegeven tijdstip ten minste moet zijn bereikt,
en die, waar zij aanwezig is, ten minste moet worden instandgehouden. Dit
lijkt het meest op een resultaatsverplichting en zal aan de orde komen voor
de beschermde gebieden. Een richtwaarde geeft
de kwaliteit aan die op het in de maatregel aangegeven tijdstip zoveel mogelijk
moet zijn bereikt, en die, waar zij aanwezig is, zoveel mogelijk moet
worden instandgehouden. Men kan dit beschouwen als een inspanningsverplichting;
dit komt dus aan de orde voor de overige milieudoelstellingen van de kaderrichtlijn.4.3.2. Milieukwaliteitsdoelstellingen oppervlaktewaterlichamenOp grond van de kaderrichtlijn dienen oppervlaktewateren te worden ingedeeld
in oppervlaktewatercategorieën, te weten; rivieren, meren, overgangswateren
en kustwater of aangemerkt te worden als kunstmatige en sterk veranderde oppervlaktewateren.
Voor aanwijzing van een oppervlaktewater als kunstmatig of sterk veranderd
dient een procedure te worden gevolgd welke vooralsnog slechts op hoofdlijnen
in de kaderrichtlijn is opgenomen. De procedure wordt in Europees verband
nader uitgewerkt en zal als richtsnoer voor de lidstaten gaan dienen. Voor
de eerste vier categorieën geldt dat binnen 15 jaar na inwerkingtreding
van de kaderrichtlijn gestreefd moet worden naar een goede chemische en ecologische
toestand. Voor kunstmatige en sterk veranderde wateren geldt dat binnen vijftien
jaar na inwerkingtreding van de kaderrichtlijn gestreefd moet worden naar
een goede chemische toestand en een goed ecologisch potentieel.Op basis van de indeling in bovengenoemde oppervlaktewatercategorieën
geeft de kaderrichtlijn een systematiek om tot een verdere karakterisering
van typen oppervlaktewaterlichamen te komen. Kunstmatige en sterk veranderde
oppervlaktewaterlichamen dienen nader getypeerd te worden, gebruik makend
van de systematiek voor de oppervlaktewatercategorie die het meest lijkt op
het betrokken sterk veranderde of kunstmatige waterlichaam.De kaderrichtlijn voorziet vervolgens in de totstandkoming van de ecologische,
naar watertype gedifferentieerde, (water-)milieudoelstellingen. Deze dienen
te worden afgeleid van referentiewaarden. Deze referentieomstandigheden behoeven
geen wettelijke vastlegging. Het betreft een eenmalige vaststelling van de
onverstoorde staat van het oppervlaktewatertype of zeer geringe afwijking
daarvan. De milieudoelstellingen worden vervolgens vastgelegd via een beschrijving
van omstandigheden die, kort gezegd, geringe afwijkingen inhouden van de eerder
genoemde referentieomstandigheden. Deze milieudoelstellingen worden in het
kader van de Wm omgezet als milieukwaliteitseisen. Voor zover mogelijk wordt
de goede ecologische toestand conform de voorschriften van de kaderrichtlijn
vastgesteld in de vorm van generieke, naar typen oppervlaktewater gedifferentieerde,
kwaliteitseisen bij algemene maatregel van bestuur op basis van artikel 5.2b
jo. artikel 5.1 Wm. Echter, aangezien de ecologische toestand van oppervlaktewateren
in een aantal gevallen betrekking heeft op watertypen of beschermde gebieden
die slechts op regionale schaal voorkomen, bestaat voor deze gevallen de mogelijkheid
om vaststelling van de goede ecologische toestand in de vorm van grensen/of
richtwaarden in provinciale milieuverordeningen via artikel 5.2b jo. artikel
5.5 Wm op te dragen aan provinciale staten en uit te voeren in provinciale
milieuverordeningen. Voor sterk veranderde of kunstmatige oppervlaktewaterlichamen
kan op overeenkomstige wijze op landelijk of provinciaal niveau het goed ecologisch
potentieel worden bepaald.De kaderrichtlijn voorziet voorts in de totstandkoming van de chemische
waterkwaliteitseisen voor prioritaire stoffen, die in beginsel gelijk zijn
voor alle oppervlaktewateren, hetgeen betekent dat de daaruit voortvloeiende
goede chemische toestand een generieke waterkwaliteitseis betreft. De goede
chemische toestand wordt daarom ingevuld bij een algemene maatregel van bestuur,
op basis van het nieuwe artikel artikel 5.2b Wm jo. artikel 5.1 Wm.4.3.3. Milieukwaliteitsdoelstellingen grondwaterlichamenMomenteel zijn er geen wettelijk vastgelegde milieukwaliteitseisen voor
grondwater. Ter implementatie van de kaderrichtlijn geeft het wetsvoorstel
de mogelijkheid milieukwaliteitseisen voor grondwater op grond van de Wm op
te stellen en brengt ook grondwaterkwantiteitsaspecten onder in de Wm. Aan
die keus ligt de hierna volgende redenering ten grondslag.De Wm kent geen definitie van milieukwaliteit. In artikel 5.1 Wm is aangegeven
dat middels milieukwaliteitseisen een bepaalde gewenste milieukwaliteit kan
worden bereikt. Milieukwaliteitseisen zijn eisen betreffende de kwaliteit
van onderdelen van het fysieke milieu die aangeven in welke toestand het desbetreffende
onderdeel dient te verkeren op een daarbij te bepalen tijdstip1. Milieukwaliteitseisen kunnen elke vorm aannemen die voor een zinvolle
beschrijving van het beoogde resultaat wenselijk is2. Hieruit volgt dat milieukwaliteitseisen het karakter van een beschrijving
van een bepaalde toestand van een milieucompartiment op een bepaald tijdstip
kunnen inhouden. Dit kan zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve toestand
betreffen. Ten aanzien van het verband tussen grondwaterstandsregime en milieukwaliteit
kan worden geconstateerd dat veranderingen in het grondwaterstandsregime invloed
kunnen hebben op de multifunctionaliteit van de bodem. Een wijziging in dat
regime, bijvoorbeeld een verlaging van de grondwaterstand kan een negatieve
invloed hebben op landbouwgewassen, landschappen en natuurgebieden. Door middel
van beheersing van het grondwaterstandsregime kan een gewenste milieukwaliteit
worden bereikt. Derhalve kan een bepaald grondwaterstandsregime in een bepaald
gebied als kwaliteitseis worden aangemerkt.Artikel 2, onderdeel 19, van de kaderrichtlijn bepaalt dat de «grondwatertoestand»
een algemene aanduiding betreft van de toestand van een grondwaterlichaam,
bepaald door de kwantitatieve of chemische toestand ervan, en wel door de
slechtste van beide toestanden. Artikel 2, onderdeel 20, definieert vervolgens
de «goede grondwatertoestand» als de toestand van een grondwaterlichaam
waarvan zowel de kwantitatieve als de chemische toestand tenminste «goed»
zijn. De kaderrichtlijn geeft vervolgens, kort samengevat, het zorgen voor
een evenwicht tussen onttrekking en aanvulling van grondwater met de bedoeling
een goede grondwatertoestand uiterlijk 15 jaar na de datum van inwerkingtreding
van de richtlijn te bereiken als milieudoelstelling.Op grond van bovenstaande redenering wordt in het wetsvoorstel het grondwaterstandsregime
op een bepaald tijdstip als milieukwaliteitseis aangemerkt en in hoofdstuk
5 van de Wm als volgt ondergebracht.De goede kwantitatieve toestand dient voor de binnen een stroomgebied
onderscheiden grondwaterlichamen te worden geformuleerd conform de vereisten
van de kaderrichtlijn. Aangezien de goede kwantitatieve toestand in hoge mate
samenhangt met gebiedskarakteristieken dient deze, indien noodzakelijk, gebiedsgericht
te worden. Artikel 5.2b Wm voorziet voor de implementatie van de milieukwaliteitsdoelstellingen
voor grondwater, evenals voor oppervlaktewater, in de mogelijkheid van een
opdracht tot uitwerking in een provinciale milieuverordening. De Grondwaterwet
blijft met artikel 24 van de Wwh het verdere instrumentarium bieden voor het
kwantitatieve grondwaterbeheer, maar deze wetten kennen geen regeling voor
het vaststellen van bindende doelstellingen.De goede chemische toestand wordt voor de binnen een stroomgebied onderscheiden
grondwaterlichamen geformuleerd conform de voorschriften van de kaderrichtlijn.
De goede chemische toestand wordt grotendeels ingevuld in de vorm van generieke,
deels in overeenstemming met op communautair niveau vastgestelde, kwaliteitsdoelstellingen,
welke van toepassing zijn op alle grondwaterlichamen en bij een algemene maatregel
van bestuur op basis van artikel 5.2b Wm jo. 5.1 Wm zullen worden vastgesteld.
Voor relevante parameters waarvoor de goede chemische toestand
in sterke mate wordt bepaald door gebiedseigen karakteristieken wordt de vaststelling
van de goede chemische toestand via artikel 5.2b jo. artikel 5.5 Wm opgedragen
aan provinciale staten.4.3.4. Milieudoelstellingen beschermde gebiedenMilieudoelstellingen voor beschermde gebieden betreffen alle bovengenoemde
doelstellingen voor oppervlaktewater en grondwater, aangevuld met specifieke
milieudoelstellingen zoals reeds zijn opgenomen in de regelingen waaronder
de betreffende gebieden zijn ingesteld en waarnaar in de kaderrichtlijn wordt
verwezen. Voor zover de milieudoelstellingen generieke doelstellingen betreffen
worden deze in het wetsvoorstel geïmplementeerd bij een algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 5.2b Wm jo. artikel 5.1 Wm. Voor bepaalde
gebieden is ook van belang, dat op grond van artikel 1c van de Wvo-doelstellingen
die specifiek strekken tot bescherming van bijzondere levensgemeenschappen
of soorten bij algemene maatregel van bestuur voor daarbij aan te wijzen watertypen
kunnen worden vastgesteld. De implementatie van doelstellingen welke specifiek
betrekking hebben op regiogebonden beschermde gebieden wordt op grond van
artikel 5.2b Wm jo.artikel 5.5 Wm opgedragen aan provinciale staten.4.3.5. Aanscherping stand-stillverplichtingHet thans geldende artikel 5.2, derde lid, van de Wm stelt, kort samengevat,
dat indien in een gebied waarvoor een milieukwaliteitseis geldt voor het betrokken
onderdeel van het milieu de kwaliteit beter is dan de eis aangeeft, die kwaliteit
in de plaats komt van de in de eis aangegeven kwaliteit. Dit wordt ook wel
het standstillbeginsel genoemd. Het artikel zegt niets over de situatie waarin
de kwaliteit slechter is dan de eis aangeeft.De kaderrichtlijn stelt in diverse bepalingen uitdrukkelijk dat geen verdere
achteruitgang van de feitelijke kwaliteit mag plaatsvinden en beperkt dit
niet tot gevallen waarin de milieukwaliteitsdoelstelling reeds is bereikt.
In artikel 4, eerste lid, onderdeel a, onder i, vereist de kaderrichtlijn
dat de nodige maatregelen ten uitvoer worden gelegd ter voorkoming van achteruitgang
van de toestand van alle oppervlaktewaterlichamen bij de tenuitvoerlegging
van het in het stroomgebiedsbeheerplan omschreven maatregelenprogramma. Deze
aanscherping van de stand-stillverplichting wordt nog eens bevestigd in artikel
4, zesde lid, dat bepaalt dat een tijdelijke achteruitgang van de toestand
van waterlichamen niet strijdig is met de voorschriften van de kaderrichtlijn,
indien deze het resultaat is van omstandigheden die zich door een natuurlijke
oorzaak of overmacht voordoen, die uitzonderlijk zijn en niet redelijkerwijze
waren te voorzien, of het gevolg zijn van omstandigheden die zijn veroorzaakt
door redelijkerwijs niet te voorziene ongevallen. Ook in artikel 4, onderdeel
b, onder iii, en artikel 7, derde lid, kaderrichtlijn is sprake van een dergelijke
aanscherping van de stand-stillverplichting.Bovengenoemde artikelen vereisen een aanpassing van de stand-stillverplichting
zoals hierboven geformuleerd in de Wm. Implementatie van een aanscherping
van de stand-stillverplichting is op grond van de hierboven genoemde bepalingen
van de kaderrichtlijn noodzakelijk om achteruitgang van de feitelijke milieukwaliteit
zowel in geval van richtwaarden als van grenswaarden gedurende de periode
tot 15 jaar na datum inwerkingtreding richtlijn te voorkomen. Om aan dit vereiste
tegemoet te komen wordt voorgesteld het nieuwe artikel 5.2b, vierde lid, Wm
op te nemen.4.4. UitvoeringsmaatregelenIn onderdeel 3.5 is reeds een beeld geschetst van de activiteiten die
in gang zijn gezet voor de uitvoering van de richtlijn, waaronder de voorbereiding
van een handboek voor de uitvoerende instanties. In de periode tot ultimo
2003 wordt een algemene maatregel van bestuur op basis van het beoogde nieuwe
artikel 2a van de Wwh tot stand gebracht, betreffende de grenzen van de stroomgebieddistricten.
Nadat bij de uitvoering van de analyses van artikel 5 van de richtllijn eind
2004 de verschillende watertypen in kaart zijn gebracht en referentieomstandigheden
zijn bepaald, zullen in de daarop volgende jaren de concrete ecologische normen
per watertype daarvan worden afgeleid. Parallel aan dat proces zal, ter uitvoering
artikel 16 van de richtlijn, naar verwachting in het jaar 2006 een nadere
richtlijn tot stand komen met een communautaire normering ten aanzien van
de prioritaire stoffen. Vervolgens zullen zo spoedig mogelijk een of meer
algemene maatregelen van bestuur op basis van hoofdstuk 5 van de Wm tot stand
worden gebracht voor de omzetting van een en ander in milieukwaliteitseisen,
alsmede ter verwerking van de bijbehorende meet- en registratieverplichtingen.
Tegelijkertijd moet de ecologische milieukwaliteitscomponent worden uitgewerkt
in provinciale verordeningen.Ten slotte zal, tegelijk met de vormgeving van het eerste programma van
maatregelen, tegen het jaar 2009 de voorbereiding moeten aanvangen van de
wettelijke maatregelen die in het programma besloten liggen, voor zover die
niet reeds onderdeel vormen van de geldende wetgeving. Deze tranche kan zowel
formele wetgeving als uitvoeringsregelingen omvatten. 4.5. Handhaving en toezichtIngevolge artikel 23 van de kaderrichtlijn moeten sancties worden vastgesteld
op de overtreding van de overeenkomstig de richtlijn vastgestelde nationale
bepalingen. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
Artikel 23 ziet op sancties die moeten worden gericht tot burgers en bedrijven
die te maken krijgen met voorschriften ter uitvoering van de richtlijn, zoals
het verbod te lozen zonder vergunning, voorschriften verbonden aan een vergunning,
algemene regels, enzovoort. In dergelijke sancties is in de Nederlandse regelgeving
reeds voorzien, waarbij een onderscheid gemaakt kan worden tussen strafrechtelijke
sancties en bestuursrechtelijke sancties. De strafrechtelijke sancties op
overtredingen van voorschriften gesteld bij of krachtens verschillende bepalingen
van de Wwh zijn opgenomen in artikel 59 Wwh en met betrekking tot de Wm, de
Wvo, de Wet bodembescherming en de Grondwaterwet in de artikelen 1a, onder
1°, 2° en 3°, en 6 van de Wet op de economische delicten (Wed).
Artikel 2 Wed bepaalt dat de bedoelde economische delicten misdrijven zijn
voor zover zij opzettelijk zijn begaan. De Wed kent naast de gevangenisstraf
en de geldboete een aantal bijkomende straffen en maatregelen zoals stillegging
van de onderneming, ontzegging van bepaalde rechten, ontneming van het wederrechtelijk
genoten voordeel en onderbewindstelling van een bedrijf. Bestuursrechtelijke
sancties zoals het toepassen van bestuursdwang en het opleggen van een dwangsom
zijn mogelijk op grond van de artikelen 58 Wwh, 18.7 Wm, 30 Wvo, 95 Wet bodembescherming,
122 Provinciewet en 61 Waterschapswet. De hiervoor genoemde sancties voldoen
aan de eisen die de kaderrichtlijn daaraan stelt. Bij de vormgeving van het
programma van maatregelen zal worden bezien of voor eventuele daarin op te
nemen nieuwe wettelijke maatregelen aanvullende sancties gewenst of noodzakelijk
zijn. Dit wetsvoorstel als zodanig bevat geen voorschriften die zich richten
tot burgers of bedrijven.De nieuwe bepalingen die met het wetsvoorstel worden beoogd, richten zich
alle tot overheidsorganen. Dit geldt zowel voor de inhoudelijke enprocedurele
planverplichtingen die in de Wwh worden opgenomen als voor de nadere vormgeving
van het wettelijk regime voor milieukwaliteitseisen in de Wm. Ingevolge artikel
10 EG, dat betrekking heeft op de «gemeenschapstrouw», moeten
de lidstaten rechtens en feitelijk de nakoming van EG-recht op hun grondgebied
verzekeren. Dit omvat zowel het in overeenstemming brengen van de nationale
wetgeving met het EG-recht als de daadwerkelijke toepassing en handhaving
van dat recht door de terzake bevoegde instanties. Tot die instanties behoren
ook de decentrale overheden. Een belangrijke waarborg voor een juiste toepassing
van de richtlijnbepalingen die met dit wetsvoorstel worden geïmplementeerd,
is gelegen in het onderling overleg van alle overheidsorganen op internationaal
en nationaal niveau, waarbij wederzijds uiteraard informatie wordt uitgewisseld.
Zoals in onderdeel 4.2.2 van deze memorie reeds is uiteengezet, zijn daarnaast
in dit wetsvoorstel verplichtingen opgenomen ten aanzien van de onderlinge
afstemming van de diverse plannen, welke aanvullend werken ten opzichte van
de reeds bestaande beïnvloedings- en toezichtsmechanismen in de Wwh omtrent
de inhoud, de voorbereiding en de vaststelling van de plannen. Indien van
overheidswege zou worden gehandeld in strijd met verplichtingen van de kaderrichtlijn,
kunnen betrokkenen die daardoor in hun belang worden geschaad dat zo nodig
in rechte aan de orde stellen als zij opkomen tegen beschikkingen, bijvoorbeeld
verlening van vergunningen, waarmee uitvoering wordt gegeven of zou moeten
worden gegeven aan de desbetreffende plannen of milieukwaliteitseisen. Als
de rechter de beschikkingen geheel of gedeeltelijk vernietigt, zal dat zijn
weerslag hebben op de onderliggende plannen of maatregelen. Indien zich bij
de uitvoering van de kaderrichtlijn een geval zou voordoen van onjuiste of
onvolledige uitvoering van richtlijnverplichtingen, zal dit veelal gepaard
gaan met een overeenkomstige tekortkoming in de uitvoering van de desbetreffende
nationale implementatiebepalingen. Dat betekent voor wat betreft het provinciale
niveau dat corrigerend optreden door toepassing van de taakverwaarlozingsregeling
(artikel 121) van de Provinciewet aan de orde kan komen. Van rijkswege kan
dan op kosten van de provincie worden voorzien in het nemen van de nodige
besluiten. Voor wat betreft het waterschapsniveau zou het dan gaan om toepassing
van de taakverwaarlozingsregeling van artikel 60, tweede lid, van de Waterschapswet,
waarbij op provinciaal niveau ten laste van het betrokken waterschap de nodige
besluiten worden genomen. Overigens zou toepassing van de hier bedoelde artikelen
slechts overweging verdienen als primair in aanmerking komende middelen als
het schriftelijk en mondeling uitoefenen van druk onvoldoende effect zouden
hebben. Wat dit laatste betreft moet niet het mogelijk effect onderschat worden
van het jegens het betrokken decentrale bestuursorgaan in het vooruitzicht
stellen van privaatrechtelijk kostenverhaal. De rijksoverheid kan immers uiteindelijk
aanzienlijke schade lijden als het Hof van Justitie van de EG Nederland zou
veroordelen tot schadevergoeding dan wel betaling van een boete of een dwangsom
ex artikel 228 EG ter zake van de schending van een communautaire verplichting
die plaatsvindt op decentraal niveau. De Staat kan dan in een civiele procedure
op grond van onrechtmatige daad schadevergoeding eisen van de betrokken decentrale
overheid of in bepaalde gevallen financiële middelen aan die overheid
onthouden. Voor de volledigheid kunnen als correctiemiddel ten aanzien van
apert met EG-recht strijdige provinciale besluiten of waterschapsbesluiten
ook de schorsings- en vernietigingsbevoegdheden van hoofdstuk XVIII van de
Provinciewet onderscheidenlijk hoofdstuk XXI van de Waterschapswet worden
genoemd . Tot slot wordt opgemerkt dat ten aanzien van de uitvoering van communautaire
regelgeving en de inachtneming van randvoorwaarden van communautair recht
door decentrale overheden in de toekomst wellicht een uitbreiding van de toezichtbevoegdheden
van het rijk zal plaatsvinden. In de rapporten «Communautaire verplichtingen
van decentrale overheden» van de Interdepartementale commissie
voor constitutionele aangelegenheden en wetgevingsbeleid (ICCW) en «De
Europese dimensie van toezicht» van de Interdepartementale Commissie
Europees Recht (ICER) wordt aanbevolen in onder andere de Waterschapswet,
de Gemeentewet en de Provinciewet algemene wettelijke voorzieningen te treffen
opdat van rijkswege zonodig corrigerend kan worden opgetreden. Hierbij wordt
met name gedacht aan een algemene aanwijzingsbevoegdheid. Het kabinet beraadt
zich momenteel nog over de aanbevelingen in de rapporten.4.6. Voorbereiding wetsvoorstel4.6.1. Advies Staatscommissie voor de WaterstaatswetgevingDe voormalige Staatscommissie voor de Waterstaatswetgeving bracht op 28
oktober 1999 een advies uit over de gevolgen van de kaderrichtlijn voor de
Nederlandse wetgeving1.Dit advies2 is op hoofdlijnen instemmend. De voornaamste opmerkingen van het advies
worden hierna weergegeven en telkens van een reactie voorzien.a. Bepaling stroomgebiedenVoor wat betreft de aanwijzing van stroomgebieden wijst de Staatscommissie
er op dat, wanneer wordt uitgegaan van de definitie van stroomgebied uit de
richtlijn, bepaalde gebieden van Nederland fysiek buiten de vier aangewezen
stroomgebieden vallen. Dit geldt bijvoorbeeld voor Noord-Holland benoorden
het Noordzeekanaal, voor zover het uitwatert via Den Helder en gebieden in
Groningen en Friesland die via de Lauwerszee uitwateren. Deze gebieden vallen
echter wél onder de werking van de richtlijn. De Staatscommissie heeft
dienaangaande begrepen dat het de bedoeling is dat gebieden die buiten een
stroomgebied vallen, aan een stroomgebieddistrict zullen worden toegewezen,
net zoals dat conform artikel 3, eerste lid, kaderrichtlijn voor grondwater
zal geschieden. De Staatscommissie heeft er begrip voor dat indelingsvragen
op deze wijze praktisch worden opgelost. Zij gaat dan ook verder van deze
indeling uit en acht op dit punt geen wetgeving nodig.Als reactie kan wat dit betreft worden gesteld dat de opzet van het wetsvoorstel
in overeenstemming is met deze opmerkingen. De begripsomschrijving van stroomgebieddistrict
die is neergelegd in artikel 2, onder 15, van de kaderrichtlijn voorziet er
in dat verschillende stroomgebieden kunnen worden toebedeeld aan één
stroomgebieddistrict.b. Definities vereist in de Nederlandse wetgeving?De Staatscommissie meent dat in de wet moet worden aangegeven dat de Minister
van Verkeer en Waterstaat in samenwerking met andere daarvoor in aanmerking
komende ministers, de bevoegde autoriteit is voor de vier afzonderlijke stroomgebieddistricten
en ware te omschrijven wat de definities van stroomgebied, stroomgebieddistrict
en bevoegde autoriteit zijn. De Staatscommissie stelt dat een dergelijke regeling
de nodige duidelijkheid verschaft aan de betrokken overheden en burgers. Hierdoor
zal mede duidelijk worden dat de genoemde minister een coördinerende
rol speelt en welke zijn bevoegdheden in verband met deze taak zijn. Daarbij
is ook duidelijkheid gewenst in de relatie van de Minister van Verkeer en
Waterstaat met andere ministers. De eerste verantwoordelijkheid voor het waterbeheer
ligt bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat. In het beleid en beheer
voor de waterhuishouding worden voorts in het kader van het samenhangend beheer
krachtens de Wwh en de Wm de milieu-aspecten van het waterbeheer integraal
meegenomen. De Staatscommissie acht het in dat licht gewenst dat in de wet
wordt aangegeven dat, voor zover een beleidsonderwerp mede de
bevoegdheden van de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer en van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij betreft, de Minister
van Verkeer en Waterstaat in overleg met deze ministers als coördinerende
autoriteit optreedt. Ten slotte is zij van oordeel dat het voor de hand ligt
bovengenoemde bepalingen vast te leggen in de Wwh.Het wetsvoorstel is in grote lijnen in overeenstemming met deze opmerkingen
van de Staatscommissie, met dien verstande dat de aanwijzing van de bevoegde
autoriteit, zoals gebruikelijk, besloten ligt in de opzet van de implementatiewetgeving
en niet vorm krijgt in een afzonderlijke wetsbepaling met bijbehorende begripsomschrijving.
In de memorie van toelichting is uitdrukkelijk aandacht geschonken aan de
centrale coördinerende rol van de genoemde ministers per district en
aan de bevoegdheden die daartoe kunnen worden ingezet.c. Bevoegdheden van de bevoegde autoriteitDe Staatscommissie heeft vervolgens overwogen dat de kaderrichtlijn niet
geheel duidelijk is over de positie en bevoegdheden van de bevoegde autoriteit
voor het nationale of internationale stroomgebied. In de richtlijn wordt –
afgezien van artikel 3 – namelijk alleen over de lidstaten gesproken.
Dat kan volgens de Staatscommissie vermoedelijk Europeesrechtelijk niet anders,
maar het betekent dat de richtlijn geen duidelijke aanknopingspunten biedt
voor de positie van de bevoegde autoriteit. De Staatscommissie constateert
in dit verband dat artikel 3 overigens als opschrift «de coördinatie
van administratieve regelingen binnen de stroomgebieddistricten» heeft.
Dit wijst erop dat een bevoegde autoriteit in ieder geval een coördinerende
taak heeft. Voorts heeft zij overwogen dat het, gezien de strikte wijze waarop
de Commissie en het Europese Hof de implementatie van Europese regelgeving
beoordelen, ondanks deze onduidelijkheid nodig zal zijn om een goede regeling
van verplichtingen op grond van de kaderrichtlijn in nationale wetgeving tot
stand te brengen. De Staatscommissie meent dat er daarom zekerheid zal dienen
te bestaan over de doorwerking van de milieudoelstellingen en andere eisen
op grond van de kaderrichtlijn in het beleid en beheer van de lidstaten.Voor wat betreft de internationale autoriteit
heeft de Staatscommissie uit ambtelijke notities en van de ministeriële
vertegenwoordiger tijdens haar vergaderingen begrepen dat het niet de bedoeling
is dat deze een zwaar bestuursorgaan met beslisbevoegdheden zal worden. Waarschijnlijk
zullen hiertoe de bestaande internationale riviercommissies worden aangewezen,
die slechts een coördinerende rol in een tamelijk los samenwerkingsverband
vervullen. De Staatscommissie meent dat de formulering van artikel 3 het toelaat
dat, waar alleen coördinerende bevoegdheden in het geding zijn, de lidstaten
de aanwijzing van een internationale autoriteit met een dergelijke lichte
constructie kunnen regelen. Dat betekent evenwel dat die internationale commissie
bij gerezen conflicten met en tussen de lidstaten geen knopen zal kunnen doorhakken
en dus geen bevoegdheden heeft tot het nemen van besluiten die Nederlandse
bestuursorganen juridisch binden. Een wettelijke regeling ter zake is derhalve
niet vereist. Wat betreft de bevoegdheden van de nationale
autoriteit ter verwezenlijking van de milieudoelstellingen van de
kaderrichtlijn heeft de Staatscommissie overwogen dat het Nederlandse waterbeheer
zich kenmerkt door een sterk gedecentraliseerde opzet. De uitvoering van het
beleid voor de rijkswateren vindt daarbij door Rijkswaterstaat plaats. In
de Wwh is verzekerd dat de Minister van Verkeer en Waterstaat dit beleid voor
de rijkswateren kan aansturen. De uitvoering van het regionale beheer daarentegen
berust bij de waterschappen, waarbij de beleidsmatige aansturing door de provincies
geschiedt. Dit laatste roept de vraag op of wettelijk verzekerd is dat ook
provincies en met name waterschappen verplicht zijn of kunnen
worden om de per stroomgebied vereiste maatregelen te nemen. De Staatscommissie
heeft in dit licht het volgende opgemerkt over de bevoegdheden van de minister
c.q. de provincies ter zake.– Bij algemene maatregel van bestuur kunnen op grond van artikel
5 van de Wet milieubeheer landelijke milieukwaliteitseisen worden vastgesteld.
Eerstverantwoordelijke voor deze amvb's is de Minister van VROM. Voor zover
het evenwel onderdelen van het milieubeleid betreft die tot hun verantwoordelijkheid
behoren, geschiedt die vaststelling samen met de ministers van Verkeer en
Waterstaat en van LNV. Er is geen wettelijke belemmering om in zodanige amvb's
de kwaliteitseisen per stroomgebieddistrict vast te stellen. Voorts kunnen
op grond van artikel 1c van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren bijzondere
kwaliteitseisen worden gesteld aan specifieke watersystemen. Eerstverantwoordelijk
voor een dergelijke amvb is de Minister van Verkeer en Waterstaat. Bovengenoemde
regeling voor de gemeenschappelijke vaststelling van een amvb is daarbij van
overeenkomstige toepassing.– De Minister van Verkeer en Waterstaat stelt op grond van de Wwh
een nota waterhuishouding met de hoofdlijnen van het beleid ten aanzien van
de landelijke waterhuishouding vast, die onder andere de gewenste ontwikkeling
en bescherming van de waterhuishoudkundige systemen omvat. Voorts kunnen op
grond van de Wwh in beginsel de door de kaderrichtlijn vereiste maatregelen
als beheerplannen, maatregelenprogramma's en monitoring worden vastgesteld.
De Wwh gaat daarbij niet van stroomgebieden uit, maar van (landelijke of provinciale)
waterhuishoudkundige systemen. De minister kan verder op grond van de Wwh
de provincies een aanwijzing geven omtrent hun waterhuishoudingsplan. De minister
kan evenwel niet aan waterschappen direct een aanwijzing geven inzake het
te voeren beheer.– De provincies geven in de provinciale waterhuishoudingsplannen
aan op welke wijze het provinciale waterbeleid zal worden gevoerd. De provincies
moeten daarbij rekening houden met de landelijke nota. De waterbeheerders
houden bij het opstellen van hun beheersplannen op hun beurt weer rekening
met het provinciale plan. De provincies kunnen goedkeuring onthouden aan een
beheerplan van een waterschap. Ook de provincies hebben evenwel op grond van
de Wwh geen bevoegdheid tot een dwingende aanwijzing in het beheer van een
waterschap. Artikel 148 Waterschapswet kent voorts nog een regeling van preventief
toezicht van gedeputeerde staten op besluiten van waterschappen inzake de
waterbeheersing en de aanleg en verbetering van waterstaatswerken.– Ten slotte maakt de Staatscommissie nog melding van de taakverwaarlozingsregeling
van artikel 60 Waterschapswet. Die regeling houdt in dat, wanneer het algemeen
bestuur van een waterschap de door een wet, amvb of provinciale verordening
gevorderde besluiten niet of niet naar behoren neemt, het dagelijks bestuur
daarin voorziet. Wanneer dat laatste bestuur eveneens in gebreke blijft, kunnen
gedeputeerde staten de gevorderde besluiten nemen. Het betreft hier de uitoefening
van reglementaire of medebewindstaken. Het is evenwel niet zeker of deze regeling
betrekking heeft op alle beheersdaden die op grond van de kaderrichtlijn vereist
(kunnen) zijn, nog afgezien van de zwaarte van het middel en in verband daarmee
de praktische toepasbaarheid ervan. Voorts worden de Minister van Verkeer
en Waterstaat in deze regeling geen bevoegdheden toegekend.Op grond van het bovenstaande is de Staatscommissie van mening dat met
het huidige Nederlandse bestuurlijke stelsel weliswaar grotendeels zal kunnen
worden voldaan aan de uitvoering van de kaderrichtlijn, maar dit niet volledig
is gegarandeerd. Zij meent daarom dat bovengenoemde bevoegdheden zouden moeten
worden aangevuld met een sluitstuk. Zij is van mening dat een aanvullende
taakverwaarlozingsregeling hiertoe het meest geschikt lijkt.
In het licht van haar uitgangspunt dat het huidige staatsrechtelijke bestel
niet onnodig moet worden gewijzigd, is zij van oordeel dat deze bevoegdheid
het beste aan de provincie kan worden toegekend. Deze regeling zou voorts
de mogelijkheid moeten bieden dat de Minister van Verkeer en Waterstaat in
het geval de provincie niet of onvoldoende optreedt, deze bevoegdheid zelf
kan uitoefenen. Deze regeling zal – gezien de sterke relatie met de
planvorming – in de Wwh tot stand moeten komen.Als reactie op deze beschouwingen kan het
volgende dienen. De opmerkingen over de internationale coördinatie komen
overeen met de benadering van de betrokken regeringen. Artikel 3, vierde lid,
kaderrichtlijn geeft duidelijke aanknopingspunten voor een lichte internationale
coördinatieopzet, waarbij de samenwerking per internationaal district
een intergouvernementeel karakter heeft. Desgevraagd kan de Commissie ondersteunend
optreden. Er is geen garantie dat de coördinatie op alle onderdelen zal
slagen, maar het blijkt dat daarnaar in de vier voor Nederland relevante districten
op internationaal niveau wel serieus wordt gestreefd. Het wetsvoorstel regelt
dat in de Wwh een wettelijke voorziening wordt opgenomen voor de doorwerking
van de resultaten van de internationale coördinatie, zoals reeds in onderdeel
4.2.3 van deze memorie is toegelicht.Voor de nationale coördinatie van de informatieverzameling en planvorming
per district staan diverse direct en indirect werkende mechanismen in de Wwh
ter beschikking, zoals is uiteengezet in onderdeel 4.2.2 van deze memorie.
De planvorming wordt in het wetsvoorstel uitdrukkelijk toegespitst op een
districtsgewijze aanpak. Voor de effectuering van de milieudoelstellingen
is de door de Staatscommissie genoemde amvb op grond van hoofdstuk 5 van de
Wet milieubeheer een cruciaal instrument, mede gelet op de mogelijkheid om
op basis van artikel 5.2, eerste lid, Wm in die amvb de bevoegdheden aan te
wijzen bij de toepassing waarvan doorwerking moet worden gegeven aan de desbetreffende
milieukwaliteitseisen alsmede te bepalen op welke wijze dat in het algemeen
moet geschieden. Anders dan de Staatscommissie achten wij een taakverwaarlozingsregeling
jegens de waterschappen niet nodig. Een zodanige regeling zou in feite vooral
van belang zijn voor gevallen waarin een waterschap uitvoering van een (in
het kader van de Wwh geïmplementeerd) voorschrift van de kaderrichtlijn
achterwege laat. Het provinciaal bestuur kan dan zo nodig ingrijpen op basis
van de taakverwaarlozingsregeling van artikel 60 van de Waterschapswet. In
onderdeel 4.5 van deze memorie is reeds uiteengezet dat het kabinet zich nog
beraadt over voorstellen voor algemene bevoegdheden om in dringende gevallen
juiste uitvoering van EG-recht te bewerkstelligen. Er is dus geen aanleiding
voor het opnemen van specifieke bevoegdheden in de Wwh.d. Vereiste wetgeving voor de plannen en maatregelen per
stroomgebiedDe Staatscommissie acht een wijziging van de Wwh nodig waarbij de voor
de kaderrichtlijn relevante bevoegdheden en verplichtingen met betrekking
tot de planvorming op stroomgebiedniveau kunnen worden vastgesteld. Het gaat
daarbij naar het oordeel van de Staatscommissie in de eerste plaats om de
verplichting van de minister van Verkeer en Waterstaat om een stroomgebiedbeheersplan
en een programma van maatregelen per district vast te stellen. Zij meent dat
deze plannen waarschijnlijk eenvoudig onderdeel van de Nota waterhuishouding
kunnen vormen. Daarbij zal echter goed bezien moeten worden wat de relatie
is tussen de stroomgebiedbeheersplannen en de provinciale waterhuishoudingsplannen.
Het meest wenselijk zou naar de mening van de Staatscommissie een opbouw van
onderop zijn, waarbij de door de minister vast te stellen beheersplannen
en programma's van maatregelen een bundeling en grootste gemene deler vormen
van de provinciale waterhuishoudingsplannen en de beheerplannen van de waterbeheerders.
Uiteraard vormt de Nota waterhuishouding daarvoor het kader. Dit kan worden
aangevuld met beleidsuitgangspunten en/of maatregelen die voortvloeien uit
het per stroomgebied internationaal gecoördineerde beleid. Zo nodig zou
de minister hierbij volgens de Staatscommissie gebruik kunnen maken van de
bestaande aanwijzingsbevoegdheid aan de provincies. Reagerend op deze opmerkingen kan worden gesteld dat de beoogde wijzigingen
van de Wwh in grote lijnen aansluiten bij de visie van de Staatscommissie.
De in de nota waterhuishouding op te nemen stroomgebiedbeheersplannen zullen
inderdaad in belangrijke mate het karakter hebben van een bundeling en grootste
gemene deler van decentrale plannen, maar ook van het beheersplan voor de
rijkswateren. Het stroomgebiedbeheersplan omvat ingevolge de kaderrichtlijn
mede een samenvatting van het programma van maatregelen; dat programma als
zodanig zal echter verspreid worden over al de genoemde plannen, per maatregel
telkens in het plan waarin deze qua inhoud en schaalniveau het best past.
De planning per district zal overigens niet alleen een opbouw van onderop
kennen, maar voortkomen uit een wisselwerking van inbreng vanaf decentrale
en centrale (ten dele internationale) niveaus. Toepassing van aanwijzingsbevoegdheden
is een ultimum remedium. Aangezien bepaalde analyses en monitoring volgens
de kaderrichtlijn moeten resulteren in documenten en rapportages die op het
gehele district c.q. nationale deel daarvan betrekking hebben, worden deze
door de betrokken ministers opgesteld, overigens evenals het stroomgebiedbeheersplan
mede voortkomend uit decentrale inbreng. In verband hiermee is wel een wettelijke
waarborg voor de noodzakelijke gegevensverschaffing aan de ministers voorzien
in de vorm van het beoogde artikel 2b Wwh.e. MilieudoelstellingenMilieudoelstellingen vormen het centrale referentiepunt van de richtlijn.
De Staatscommissie is van mening dat deze doelstellingen per stroomgebied
enerzijds kunnen worden vertaald naar kwaliteitsdoelstellingen en anderzijds
hun plaats kunnen krijgen in de plannen op grond van de Wwh en acht op dit
punt geen wetgeving vereist.Reactie: een wettelijke basis voor implementatie
van de milieudoelstellingen is inderdaad reeds aanwezig in hoofdstuk 5 van
de Wm. Dit hoofdstuk ondergaat als gevolg van het wetsvoorstel nog wel enige
aanpassingen, die reeds zijn toegelicht. De vastgestelde doelstellingen zullen
moeten worden vermeld in de stroomgebiedbeheersplannen die deel uitmaken van
de Nota waterhuishouding.4.6.2. Overlegorgaan Waterbeheer en Noordzee-aangelegenheden
(OWN)Een voorontwerp van het wetsvoorstel is behandeld in het OWN, dat daarover
rapporteerde op 6 maart 2002. Het OWN stemt in met het wetsvoorstel, met inachtneming
van een aantal opmerkingen, die hierna worden besproken, voor zover zij niet
elders in deze memorie zijn verwerkt.Het OWN kan de keuze om alleen die wetswijzigingen door te voeren die
strikt noodzakelijk uit de kaderrichtlijn voortvloeien, onderschrijven, mits
daarbij in de toekomst andere varianten maar niet worden uitgesloten. Het
laatste is zeker niet de bedoeling; naar aanleiding van een recent advies
van de Commissie van Advies voor de waterstaatswetgeving wordt bezien of en
zo ja in hoeverre in het licht van de huidige omstandigheden nadere integratie
van de waterwetgeving wenselijk is.Het OWN is verder zeer tevreden over het feit, dat het streven er op gericht is om zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande (met name
ook bestuurlijke) structuren en bestaande programma's.Hoe meer men hierin slaagt, hoe minder tijd volgens het OWN immers gaat
zitten in een enorme toename van de administratieve lasten en hoe meer daadwerkelijk
gewerkt wordt aan kwaliteitsverhoging. In het verlengde hiervan acht het OWN
het gewenst zo min mogelijk rapportageverplichtingen op te leggen. De eerder
in deze memorie vermelde lijn van strikte implementatie wordt ook met betrekking
tot monitoring en rapportage aangehouden; er wordt dus niet meer geregeld
dan nodig is voor de uitvoering van de richtlijn.Het OWN vraagt zich af waarom alleen de Wwh en de Wm en niet andere wetgeving
zoals de Wvo of de Bestrijdingsmiddelenwet worden gewijzigd. Wat dit betreft
is in deze memorie uiteengezet waarom de twee eerstgenoemde wetten wijziging
behoeven in eerste fase tot en met het jaar 2003 en dat bij de vormgeving
van het programma van maatregelen zo nodig aanvullende wetgeving aan de orde
komt. Het OWN geeft niet aan op welke punten de Wvo en de Bestrijdingsmiddelenwet
1962 thans wijziging zouden behoeven. Laatstgenoemde wetten spelen overigens
wel degelijk een rol bij de uitvoering van de kaderrichtlijn, met name bij
de artikelen 10 en 11. De opmerking van het OWN dat volgens deze memorie de
Bestrijdingsmiddelenwet bepaalde bestrijdingsmiddelen uit zou sluiten, is
als zodanig niet juist; wel is aangegeven dat het instrumentarium van die
wet een rol kan spelen bij de uitfasering van prioritaire gevaarlijke stoffen.Voor wat betreft de kostenterugwinning doet zich volgens het OWN de belangrijke
vraag voor wanneer nog sprake is van een waterdienst waarvoor de vrager van
de dienst dient te betalen, en wanneer sprake is van een overheidstaak die
uit algemene middelen dient te worden gefinancierd. Op dit punt acht het OWN
meer duidelijkheid gewenst. In de toelichting op het wetsvoorstel wordt bijvoorbeeld
(§ 3.4.2) gesteld, dat er «argumenten bestaan om ook het waterkwantiteitsbeheer
als een waterdienst te beschouwen». Tegenover argumenten om dat beheer
als een dienst te beschouwen, zijn volgens het OWN evenzogoed argumenten denkbaar
om dat beheer als een overheidstaak te beschouwen die uit algemene middelen
moet worden gefinancierd; een overzicht van pro's en contra's voor het ene
dan wel het andere standpunt zou wenselijk zijn. Hierover kan worden opgemerkt,
dat het niet zonder meer gaat om een tweedeling van overheidstaken en waterdiensten:
er is een duidelijke overlap tussen deze twee terreinen. Artikel 9 van de
kaderrichtlijn laat enige ruimte om huidige wijze van bekostiging van overheidstaken
die tevens waterdienst zijn, maar uit de algemene middelen worden gefinancierd,
voort te zetten. Zoals het OWN opmerkt, zullen onder andere ook de kosten
voor bijvoorbeeld het zuiveren van drinkwater in brede zin en voor het maken
van een goede ecologische toestand voor de functie natuur in ogenschouw moeten
worden genomen bij de uitvoering van artikel 9.Wat betreft de toedeling van grondwatervoorkomens aan een van de stroomgebieddistricten
is voor het OWN onduidelijk of deze keus gemaakt is op praktische of meer
principiële gronden, nu diepere grondwatervoorkomens veelal geen relatie
hebben met het bovenliggende oppervlaktewater. Aangegeven zou moeten worden
wat de gevolgen hiervan zijn voor de bevoegdheden, bijvoorbeeld inzake de
Grondwaterwet. Hierop kan worden geantwoord, dat de bevoegdheden in het kader
van die wet niet worden gewijzigd. Door de gevolgde wijze van afbakening zal
in sommige gevallen het bevoegde provinciale bestuur voor een grondwaterlichaam
moeten meewerken aan de gecoördineerde beleidsvorming, uitvoering en
rapportage van twee stroomgebieddistricten. In de praktijk behoeft dat niet
zo bezwaarlijk te zijn; het beleid zal per district niet wezenlijk verschillen.Tot slot is het OWN van mening, dat in de financiële paragraaf zichtbaar
zou moeten worden gemaakt welke consequenties de implementatie voor gemeenten,
provincies en waterschappen heeft. En ook verduidelijking van
de organisatorische kant van de implementatie moet niet worden vergeten. In
aansluiting op hetgeen hierover in onderdeel 3.5 is uiteengezet, kan worden
vermeld dat hieraan thans met kracht wordt gewerkt, waarbij gebruik wordt
gemaakt van de resultaten van de inmiddels afgesloten proefprojecten. Bij
de voorbereiding van het handboek krijgt de uitvoering van taken die uiterlijk
in 2004 voltooid moeten worden prioriteit. Het uitgangspunt dat elke betrokken
overheidsinstantie die onderdelen van de uitvoering van de kaderrichtlijn
ter hand neemt die passen in of aansluiten bij haar bestaande taken, wordt
daarbij geconcretiseerd.4.6.3. Verdere reactiesDe Unie van Waterschappen, het Interprovinciaal overleg en de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten zijn in de gelegenheid gesteld om te reageren op
het wetsvoorstel, in aanvulling op de bijdragen die deze organisaties leverden
in de eerdergenoemde projectgroep en in het OWN. Met de opmerkingen van de
Unie, die van deze gelegenheid gebruik maakte, is bij de bespreking van de
desbetreffende onderwerpen in deze memorie rekening gehouden.ARTIKELENARTIKEL I. Wijziging Wet op de waterhuishoudingOnderdeel B: artikel 1 WwhDe 41 definities van artikel 2 van de kaderrichtlijn behoeven niet alle
te worden overgenomen in de nationale wetgeving. Waar in de Wwh rechtstreeks
wordt verwezen naar bepalingen van de kaderrichtlijn, omvatten die verwijzingen
voor zover nodig de begripsomschrijvingen van termen die in de betrokken bepalingen
een rol spelen. Slechts de begrippen «stroomgebied», «stroomgebieddistrict»,
«stroomgebiedbeheersplan» en «internationaal stroomgebiedbeheersplan»
komen in de beoogde Wwh-tekst ook los van verwijzingen voor. Deze begrippen
worden in artikel 1 gedefinieerd, waarbij de begripsomschrijvingen overeenkomen
met die van de kaderrichtlijn. Bij het begrip stroomgebieddistrict is echter
de zinsnede «dat overeenkomstig artikel 3, lid 1, als de voornaamste
eenheid voor stroomgebiedbeheer is omschreven» niet overgenomen. Artikel
3 van de kaderrichtlijn is verwerkt in het nieuwe artikel 2a, eerste lid,
Wwh en de verdere bepalingen waarin «stroomgebieddistrict» een
rol speelt. Een verwijzing naar artikel 3 van de kaderrichtlijn is daarom
in de nationale context niet passend. De officiële tekst van de richtlijn
spreekt van «stroomgebieddistricten». Het opnemen van een tussenletter
-s- in dit samengestelde woord, na «stroomgebied» is toegelaten
volgens de spellingsregels, maar niet voorgeschreven. Het opnemen van deze
tussenletter heeft tot gevolg dat de bedoelde term minder gemakkelijk uit
te spreken is. Daarom is ervoor gekozen die -s- weg te laten. In het verlengde
hiervan ligt de spelling van «stroomgebiedsbeheersplannen» in
de kaderrichtlijn. Voor de eerste tussenletter -s- geldt hetzelfde als zoëven
is opgemerkt. Voor wat betreft de tweede tussenletter -s- (na «beheer»),
is van belang dat die de onjuiste indruk kan wekken dat de plannen gaan over
het beheersen in plaats van het beheren van water. Toch is gekozen voor de
spelling «stroomgebiedbeheersplan», nu in de Wet op de waterhuishouding
ook al vergelijkbare «beheersplannen» voorkomen.Onderdeel CArtikel 1a WwhBij de implementatie is gekozen voor statische verwijzing naar de kaderrichtlijn,
met uitzondering van de bijlagen I en III alsmede onderdeel 1.3.6 van bijlage
V. Bij de hier bedoelde bepalingen is dynamische verwijzing op haar plaats,
nu deze ingevolge artikel 20 kunnen worden gewijzigd door richtlijnen van
de Commissie, meestal richtlijnen met een implementatietermijn die onvoldoende
gelegenheid biedt voor wijziging van de wet. De clausule van artikel 20 dat
bij wijziging van de genoemde bepalingen de termijnen voor toetsing en bijstelling
van de stroomgebiedbeheersplannen in acht worden genomen, kan met zich meebrengen
dat de wijziging in materieel opzicht eerst op een later tijdstip dan de implementatiedatum
van de wijzigingsregeling doorwerking zal hebben. In verband daarmee is in
artikel 1a Wwh mede voorzien in bekendmaking van een zodanige latere ingangsdatum
in de Staatscourant.Onderdeel DArtikel 2a WwhIn onderdeel 3.1.1 van het algemeen gedeelte van deze memorie van toelichting
is reeds ingegaan op de indeling van het Nederlandse grondgebied voor de toepassing
van de kaderrichtlijn in nationale delen van de vier internationale stroomgebieddistricten
Eems, Rijn, Maas en Schelde. Het ligt in de rede dit fundamentele gegeven
dat tevens voor de toepassing van de Wwh van belang is, in de Wwh vast te
leggen en de vaststelling van de grenzen en de toewijzing van grond- en kustwater
aan de districten te doen geschieden bij algemene maatregel van bestuur. De
vaststelling van de exacte grenzen van de districten is immers voornamelijk
een technische kwestie en geen hoofdelement van deze regelgeving omtrent waterbeheer
die betrokkenheid van het parlement vergt. Nu het hier op zich een nieuwe
materie betreft, mede door het internationale karakter van de vier genoemde
stroomgebieddistricten, is het niet uitgesloten dat in de praktijk na verloop
van tijd nog beperkte aanpassingen van de aanvankelijk vast te leggen afbakening
of toewijzing gewenst zullen blijken. Artikel 2a voorziet in raadpleging van
de betrokken provincies en waterschappen per internationaal stroomgebieddistrict
bij de voorbereiding van de algemene maatregel van bestuur, alsmede de regeringen
van de andere staten in dat district.Artikel 2b WwhHet is de bedoeling dat de analyses en beoordelingen in het kader van
de uitvoering van artikel 5 van de kaderrichtlijn door rijk, provincies, waterschappen
en gemeenten worden uitgevoerd, waarbij elk bestuursorgaan optreedt naar rato
van zijn aandeel in de waterhuishouding (artikel 2b, eerste
lid, Wwh). Globaal gesproken kan hierbij, in aansluiting op de huidige
taaktoedeling in de Wwh, de Wm en de Waterleidingwet, worden gedacht aan de
volgende taakverdeling:– de minister behartigt (waar nodig te samen met zijn ambtgenoten)
de coördinatie per district, alsmede die onderwerpen die voor alle districten
grotendeels gelijk zijn (bij voorbeeld omdat zij samenhangen met landelijke
regelingen) en kwesties die het waterhuishoudkundig hoofdsysteem of de overige
rijkswateren betreffen;– de provincies nemen de voornaamste aspecten van de regionale waterhuishoudkundige
systemen (oppervlaktewateren) voor hun rekening, alsmede de grondwatervoorkomens
en, voor zover niet reeds op landelijk niveau behartigd, de economische
analyse van de drinkwatervoorziening;– de kwaliteitsbeheerders en kwantiteitsbeheerders (waterschappen)
nemen de overige onderdelen van artikel 5 voor hun rekening, met uitzondering
van– de economische analyse van het rioleringsbeheer, die wordt gedaan
door de gemeenten, voor zover deze niet reeds op landelijk niveau is behartigd.
Over de concretisering van de taakverdeling is in het tweede lid per district
onderling overleg tussen de betrokken bestuursorganen voorzien; de minister
neemt hiertoe in elk stroomgebieddistrict het initiatief. Daarbij moet onder
andere worden afgesproken in welke watertypen de in het district voorkomende
oppervlaktewateren worden onderscheiden, alsmede welk bestuursorgaan de analyses
en beoordelingen verricht met betrekking tot watertypen waartoe oppervlaktewateren
behoren die in meer dan één beheersgebied zijn gelegen. Hiertoe
behoort het vaststellen van de zogenaamde referentieomstandigheden voor zodanige
watertypen. Over een en ander is ook afstemming met de buurlanden nodig. Voorts
kan de taakverdeling en de wijze van gegevensverstrekking op grond van het
derde lid bij algemene maatregel van bestuur nader worden geregeld. Het voorgaande
is evenzeer van toepassing ten aanzien van de verstrekking van de resultaten
(gegevens) van de analyses en beoordelingen aan de minister, die – in
samenwerking met zijn ambtgenoten – zorg draagt voor een geaggregeerd
totaalbeeld per district alsmede de rapportage aan de Europese Commissie.
Eenzelfde opzet is nodig voor de gegevens die ingevolge bijlage VII in het
stroomgebiedbeheersplan moeten worden opgenomen inzake vele andere onderdelen
van de uitvoering van de kaderrichtlijn. Uiteraard zijn afspraken of regels
nodig over de vormgeving, ten behoeve van de mogelijkheid van aggregatie van
de verschillende deelrapportages De bepalingen van artikel 2b Wwh zijn mede
nodig in verband met artikel 117 Provinciewet, dat voor systematische gegevensverstrekking
aan het rijk een regeling bij of krachtens wet eist. In verband met de zesjaarlijkse
herziening van allerlei gegevens die de kaderrichtlijn voorschrijft, moet
de gegevensverstrekking worden aangemerkt als «systematisch».Onderdeel FArtikel 4 WwhArtikel 4 Wwh regelt de voorbereidingsprocedure van de nota waterhuishouding
en de herziening daarvan. De nota waterhuishouding omvat, zoals in onderdeel
4.2 van het algemeen deel van deze memorie reeds is uiteengezet, mede de nationale
stroomgebiedbeheersplannen of de inbreng voor de internationale stroomgebiedbeheersplannen.
Het eerste lid van het artikel verklaart op de voorbereiding van de nota afdeling
3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Artikel 14 van de kaderrichtlijn
bepaalt dat «het publiek met inbegrip van de gebruikers» in de
gelegenheid moet worden gesteld opmerkingen over bepaalde documenten te maken.
In het derde lid wordt hiertoe een ieder in de gelegenheid gesteld zijn zienswijze
over de in het tweede lid genoemde stukken naar voren te brengen. Conform
artikel 14, tweede lid, van de kaderrichtlijn wordt in een inspraaktermijn
van zes maanden voorzien.Onderdeel IArtikel 7, vierde lid, WwhDeze bepaling betreft oppervlaktewateren en de grondwatervoorkomens die zijn toegewezen aan het stroomgebieddistrict. Die grondwatervoorkomens
behoeven niet geheel binnen de grenzen van het district, exacter gezegd: in
de ondergrond van het districtsgebied, te zijn gesitueerd (vgl. artikel 3,
eerste lid, derde volzin, kaderrichtlijn). Indien een grondwaterlichaam door
een begrenzing van een district wordt doorsneden, zullen in de maatregelenprogramma's
van beide districten maatregelen en voorzieningen voor dat lichaam moeten
worden opgenomen.Onderdeel JArtikel 8 WwhDe wijziging van het eerste lid houdt in dat gemeentebesturen vanwege
de brede reikwijdte van het provinciale plan voor de waterhuishouding worden
betrokken bij de voorbereiding daarvan.Onderdeel KArtikel 9 WwhIn het nieuwe tweede lid wordt in de eerste plaats bepaald, dat de in
artikel 11 van de kaderrichtlijn bedoelde maatregelen worden opgenomen in
het beheersplan van een kwaliteitsbeheerder. Ingevolge artikel 1 van de Wwh
is dat het openbaar gezag dat bevoegd is tot vergunningverlening ingevolge
de Wet verontreiniging oppervlaktewateren. Het verdient daarbij wel vermelding
dat de maatregelen die ingevolge artikel 11 kaderrichtlijn moeten worden getroffen,
een breder terrein betreffen dan die vergunningverlening, ook als in aanmerking
wordt genomen dat diverse onderdelen van het maatregelenprogramma van meergenoemd
artikel 11 gestalte zullen krijgen via plannen op het niveau van het rijk
of de provincie, zoals bijvoorbeeld maatregelen ten aanzien van het grondwater.
De kwaliteitsbeheerder zal voor de toepassing van artikel 9 Wwh met name ook
maatregelen als bedoeld in artikel 11, derde lid, onder i, van de kaderrichtlijn
moeten treffen, dus maatregelen om ervoor te zorgen dat de hydromorfologische
toestand van de door hem beheerde watersystemen verenigbaar is met de voor
die systemen of onderdelen daarvan geldende kwaliteitseisen. In de tweede
plaats zal voor de kwantiteitsbeheerder een overeenkomstige verplichting gelden,
maar de reikwijdte daarvan is veel beperkter. Het kwantiteitsbeheer zoals
dat in de Wwh vorm heeft gekregen, is gericht op het aanvoeren, lozen, onttrekken
en afvoeren van water(hoeveelheden) als zodanig en omvat dus de maatregelen
die zijn bedoeld in artikel 11, derde lid, onderdeel e, kaderrichtlijn, te
weten beheersingsmaatregelen voor de onttrekking en opstuwing van zoet oppervlaktewater.
Het ligt wel in de rede dat de in artikel 11, derde lid, kaderrichtlijn voorgeschreven
maatregelen ten behoeve van de kostenterugwinning (b), dan wel (andere maatregelen
voor) de bevordering van duurzaam en efficiënt watergebruik (c), mede
onder het waterkwantiteitsbeheer vallen, hoewel daartoe geen specifieke instrumenten
in de wet zijn opgenomen. Ook voor de kwantiteitsbeheersmaatregelen geldt
overigens dat deze voor de toepassing van artikel 9 Wwh slechts in een decentraal
beheersplan worden opgenomen voor zover zij niet reeds in plannen op het niveau
van rijk of provincie zijn verwerkt. Dit laatste zal in verregaande mate het
geval zijn.Onderdeel LIn dit onderdeel wordt mede een tekstuele fout in de geldende wettekst
verbeterd.ARTIKEL II. Wijziging Wet milieubeheerOnderdeel AArtikel 1.1, eerste en veertiende lid, WmZie het gestelde in de toelichting op artikel 1a Wwh.Onderdeel BArtikel 5.2b, eerste lid, WmVoor het vaststellen van de landelijke milieukwaliteitseisen bij algemene
maatregel van bestuur is een delegatiegrondslag voorhanden in het bestaande
artikel 5.1, eerste lid, van de Wm. De thans voorgestelde bepaling regelt
in aanvulling hierop de mogelijkheid om voor te schrijven dat milieukwaliteitseisen
voor watertypen die regionaal voorkomen worden vastgesteld door provinciale
staten in een provinciale milieuverordening. Hierbij wordt aangesloten bij
de in artikel 5.5, eerste lid, reeds geregelde algemene bevoegdheid van dat
college tot het stellen van milieukwaliteitseisen.Artikel 5.2b, tweede lid, WmDe voorgestelde bepaling biedt de mogelijkheid om bij ministeriële
regeling, ter uitvoering van afspraken in het kader van de nationale of internationale
coördinatie per internationaal stroomgebieddistrict, een snelle nadere
afstemming van die milieukwaliteitseisen te bewerkstelligen. Het kan immers
gaan om grensoverschrijdende wateren en de eisen kunnen voorts direct of indirect
gevolgen hebben voor de waterkwaliteit van benedenstrooms gelegen wateren
op het grondgebied van andere provincies, welke ook onder rijksbeheer kunnen
staan.Artikel 5.2b, derde lid, WmDeze bepaling biedt de delegatiegrondslag voor de implementatie van artikel
4, vierde, vijfde en zevende lid, van de kaderrichtlijn. Voor wat betreft
het genoemde zevende lid gaat het daarbij om dat deel van die bepaling dat
ziet op het niet bereiken van de doelstellingen.Artikel 5.2b, vierde lid, WmHierin wordt een delegatiegrondslag geboden voor de implementatie van
artikel 4, zesde en zevende lid, van de kaderrichtlijn. Voor wat betreft het
genoemde zevende lid gaat het hier om gevallen waarin een achteruitgang van
de toestand van oppervlaktewater of grondwater toelaatbaar is. In het zesde
lid van artikel 4 van de KRW wordt een tijdelijke achteruitgang van de toestand
van waterlichamen toelaatbaar geacht onder omstandigheden die het gevolg zijn
van een natuurlijke oorzaak of overmacht en uitzonderlijk zijn of niet voorzienbaar.Onderdeel CArtikel 5.3, vijfde lid, WmOp verschillende plaatsen verplicht de kaderrichtlijn de lidstaten de
watertoestand te beoordelen door middel van monitoring overeenkomstig de voorschriften
van bijlage V. Gewezen kan worden op artikel 7, eerste lid van de kaderrichtlijn,
dat ertoe verplicht om waterlichamen die worden gebruikt voor de onttrekking
van meer dan een bepaalde hoeveelheid voor menselijke consumptie
bestemd water te monitoren. Daarnaast wordt in artikel 8 van de richtlijn
meer in het algemeen een verplichting op de lidstaten gelegd om zorg te dragen
voor de opstelling van programma's voor de monitoring van de watertoestand.Onderdeel DArtikel 12.11 WmDe registers die ingevolge artikel 6 van de kaderrichtlijn moeten worden
aangelegd en bijgehouden omvatten gebieden die zijn aangewezen als bijzondere
bescherming behoevend in het kader van specifieke communautaire wetgeving
om oppervlakte- of grondwater te beschermen of voor het behoud van habitats
en rechtstreeks van water afhankelijke soorten. Bijlage IV bij de richtlijn
geeft een opsomming van soorten van beschermde gebieden. Op grond van het
voorgestelde artikel kan in de nadere uitwerking bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur een te ver doorgevoerde versnippering van de registratie
worden voorkomen doordat wordt voorzien in de mogelijkheid dat de ministers
of provinciale besturen mede gebieden registreren die in beheer zijn bij decentrale
bestuursorganen.Het verdient aan het slot van deze memorie vermelding dat het wetsvoorstel
voorziet in mede-contrasignering door de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, met name in verband met de betrokkenheid van die bewindslieden
die is vermeld in onderdeel 3.1.3 van deze memorie.De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus BIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGTransponeringstabelAfkortingen:KRW = Kaderrichtlijn waterWwh = Wet op de waterhuishouding, zoals die komt te luiden na implementatieWm = Wet milieubeheer, zoals die komt te luiden na implementatieArtikel KRWImplementatie  1behoeft geen afzonderlijke
implementatie   2art. 1 Wwh, voor zover
nodig   3 lid 1idem, zie bij
3 lid 3 KRW   3 lid 2n.v.t.; voor Nederland
alleen internationale districten, zie bij 3 lid 3 KRW  3 lid 3, eerste alineaart. 2a Wwh   3 lid 3 tweede alineaartikel 2b en hoofdstuk plannen, met name artikelen 3, 10 en 11, Wwh; voorts
art. 5.2 Wm   3 lid 4 en lid 5artt.
4, vijfde en zesde lid, 6, derde en vierde lid, 8, eerste en vierde lid, 9,
vijfde en zevende lid, alsmede 10 en 11, van de Wwh; art. 5.2 Wm  3 lid 6zie bij 3 lid
3 KRW   3 lid 7inwerkingtredingsbepaling
wijzigingswet   3 lid 8 en lid 9vergt
geen wetgeving   4 lid 1 tot en met 9hoofdstuk 5 Wm, met name art. 5.2b, alsmede artikel 1c Wvo   4 lid 3, m.u.v. onderdeel b, tweede alineaartt. 5, derde lid, onderdeel a, 7, vierde lid, onderdeel
a, en 9, tweede lid, onder a, Wwh   4 lid 3, onderdeel b, tweede alinea, lid 4, onderdeel
d, lid 5, onderdeel d, lid 6 onderdeel e, lid 7, onderdeel bart. 3, vierde, vijfde en zesde lid, Wwh   5geen wettelijke implementatie,
met uitzondering van toepassing van art. 2b Wwh   6art. 12.11 Wm  7 lid 1artt. 3, tweede
lid, onderdelen a en b, 5, tweede lid, onderdeel a, en 7, derde lid, onderdeel
a, Wwh, art. 4, derde lid, Waterleidingwet; art. 5.3 Wm   7 lid 2hoofdstuk 5 Wm,
met name art. 5.2b; tevens Waterleidingwet   7 lid 3hoofdstuk 5 Wm,
met name art. 5.2b; beschermingszones zijn facultatief  8art. 5.3 Wm   9, met uitzondering van lid 2Hoofdstuk IV Wet verontreiniging oppervlaktewateren; hoofdstukken XVI (waterschapsbelastingen)
en XVII (omslagen) van de Waterschapswet; Grondwaterwet (heffingen grondwater),
gemeentelijke verordeningen (rioolrechten); Wet belastingen op milieugrondslag.
Eventuele aanvullende maatregelen komen in het jaar 2006 aan de orde bij voorbereiding
van het eerste stroomgebiedbeheersplan   9 lid 2art. 3, vierde,
vijfde en zesde lid, Wwh   10 lid 1 en lid 2De implementatiemaatregelen
van de in art. 10 KRW genoemde bestaande en toekomstige richtlijnen  10 lid 3Hoofdstuk 5 Wm
en de artt. 8.8, 8.40, 8.44 en 8.45 Wm   11 lid 1 t/m 4 en lid 6artt. 3, tweede lid, onderdeel d, 5, derde lid, onderdeel b,
7, vierde lid, onderdeel b, 9, tweede lid, Wwh NB eventuele nadere regelgeving
(incl. decentrale verordeningen) die nodig kan blijken voor de in art. 11
KRW opgesomde maatregelen en de sanctionering daarvan ingevolge art. 23 KRW,
komt na het jaar 2009 aan de orde, bij de uitvoering van de desbetreffende
Wwh-plannen; zie bij KRW 11 lid 7   11 lid 5Idem als bij
11 lid 1 t/m 4, tevens hoofdstuk 5 Wm   11 lid 7 en 8Artt. 3,
zesde lid, 5, vijfde lid, 7, zesde lid, 9, vierde lid, en 67 Wwh   12geen implementatie   13 lid 1n.v.t.   13 lid 2 (en voor het Rijnstroomgebieddistrict lid
3) en lid 4 art. 3 Wwh   13 lid 5artt. 3, 5, 7
en 9 Wwh, voor wat betreft de gedeelten van de plannen die worden geregeld
in deze artikelen die betrekking hebben op nationaal beleid en geen uitvoering
geven aan KRW-verplichtingen  13 lid 6art. 67 Wwh   13 lid 7art. 3, zesde
lid, Wwh   14artt. 4, en 6 Wwh;
afd. 3:4 van de Awb, alsmede de Wet openbaarheid van bestuur; voor wat betreft
openbaarheid en inspraak t.a.v. het programma van maatregelen volgt aanvullende
implementatie via de wetgeving ter uitvoering van het Verdrag van Aarhus   15 tot en met 23vergen
thans geen implementatie; zie voor wat betreft art. 23 KRW ook hierboven bij
art. 11 KRW  24inwerkingtredingsbepaling
implementatiewetBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGVergelijkend overzicht van de tekst van de hoofdstukken
I en II van de Wet op de waterhuishouding zoals die thans luidt en zoals die
komt te luiden ingevolge het wetsvoorstelHuidige tekst van hoofdstukken I en II WwhTekst van hoofdstukken I en II Wwh zoals die komt te luiden
ingevolge het wetsvoorstel   Hoofdstuk I. BegripsomschrijvingHoofdstuk I. Algemene bepalingen  Artikel 1Artikel 1  In het bij of krachtens deze wet bepaalde
wordt verstaan onder: «Onze Minister»: Onze Minister van Verkeer
en Waterstaat; «Onze Ministers»: Onze Minister van Verkeer en
Waterstaat tezamen met Onze Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, voor zover het aangelegenheden betreft die mede tot zijn
verantwoordelijkheid behoren; «waterhuishouding»: de overheidszorg
die zich richt op het op en in de bodem vrij aanwezige water, met het oog
op de daarbij betrokken belangen; «waterhuishoudkundig systeem»:
een samenhangend geheel van oppervlaktewateren en grondwatervoorkomens; «kwantiteitsbeheerder»:
het openbaar gezag dat belast is met kwantiteitsbeheer van oppervlaktewater;
 «kwaliteitsbeheerder»: het openbaar gezag dat bevoegd is tot
vergunningverlening ingevolge de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Stb. 1981, 573).In het bij of krachtens deze wet bepaalde wordt verstaan onder: «Onze
Minister»: Onze Minister van Verkeer en Waterstaat; «Onze Ministers»:
Onze Minister van Verkeer en Waterstaat tezamen met Onze Ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, ieder voor zover het aangelegenheden betreft die mede tot zijn verantwoordelijkheid
behoren; «waterhuishouding»: de overheidszorg die zich richt
op het op en in de bodem vrij aanwezige water, met het oog op de daarbij betrokken
belangen; «waterhuishoudkundig systeem»: een samenhangend geheel
van oppervlaktewateren en grondwatervoorkomens; «kwantiteitsbeheerder»:
het openbaar gezag dat belast is met kwantiteitsbeheer van oppervlaktewater;
 «kwaliteitsbeheerder»: het openbaar gezag dat bevoegd is tot
vergunningverlening ingevolge de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Stb. 1981, 573); «kaderrichtlijn
water»: richtlijn nr. 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor
communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (PbEG L 327), zoals
deze is gewijzigd bij beschikking nr. 2455/2001/EG van het Europees parlement
en de Raad van 20 november 2001 tot vaststelling van de lijst van prioritaire
stoffen op het gebied van het waterbeleid en tot wijziging van richtlijn 2000/60/EG
(PbEG L 331) en met inbegrip van wijzigingen uit hoofde van artikel 20, eerste
lid, van de richtlijn, doch voor het overige naar de tekst zoals deze bij
de richtlijn is vastgesteld; «stroomgebied»: een gebied vanwaar
al het over het oppervlak lopende water via een reeks stromen, rivieren en
eventueel meren door één riviermond, estuarium of delta in zee
stroomt;«stroomgebieddistrict»:
het gebied van land en zee, gevormd door een of meer aan elkaar grenzende
stroomgebieden met de bijbehorende grond- en kustwateren; «stroomgebiedbeheersplan»:
plan als bedoeld in artikel 13 van de kaderrichtlijn water, dat betrekking
heeft op het op Nederlands grondgebied gelegen deel van een stroomgebieddistrict;
 «internationaal stroomgebiedbeheersplan»: plan als bedoeld in
artikel 13 van de kaderrichtlijn water, dat betrekking heeft op zowel het
op Nederlands grondgebied gelegen deel van een stroomgebieddistrict als op
het buiten Nederlands grondgebied gelegen deel van een stroomgebieddistrict. Artikel
1a   Een wijziging uit hoofde van artikel 20, eerste lid, van de kaderrichtlijn
water gaat voor de toepassing van deze wet gelden met ingang van de dag waarop
aan de betrokken wijzigingsrichtlijn uitvoering moet zijn gegeven, tenzij
bij ministerieel besluit, dat in de Staatscourant wordt bekendgemaakt, een
ander tijdstip wordt vastgesteld.  Artikel 2Artikel 2  Voor de toepassing van het bij of krachtens deze
wet bepaalde worden tot de oppervlaktewateren onder beheer van het Rijk mede
gerekend de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen door
anderen beheerde oppervlaktewateren die met de oppervlaktewateren onder beheer
van het Rijk in open verbinding staan. Over een voordracht voor een zodanige
algemene maatregel van bestuur stelt Onze Minister de kwantiteitsbeheerders
van de betrokken oppervlaktewateren in de gelegenheid hun oordeel te geven. Voor de toepassing van het bij of
krachtens deze wet bepaalde worden tot de oppervlaktewateren onder beheer
van het Rijk mede gerekend de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
aangewezen door anderen beheerde oppervlaktewateren die met de oppervlaktewateren
onder beheer van het Rijk in open verbinding staan. Over een voordracht voor
een zodanige algemene maatregel van bestuur stelt Onze Minister de kwantiteitsbeheerders
van de betrokken oppervlaktewateren in de gelegenheid hun oordeel te geven.   Artikel 2a1. Voor de toepassing
van het bij of krachtens deze wet bepaalde wordt het Nederlandse grondgebied
ingedeeld in de op Nederlands grondgebied gelegen delen van de stroomgebieddistricten
Eems, Rijn, Maas en Schelde. Onder het Nederlandse grondgebied wordt mede
verstaan de territoriale zee, voor zover die is gelegen aan de landzijde van
de lijn waarvan elk punt zich bevindt op een afstand van een internationale
zeemijl, zijnde achttienhonderd en twee en vijftig meter, gemeten zeewaarts
vanaf de laagwaterlijn, bedoeld in artikel 1 van de Wet grenzen Nederlandse
territoriale zee of de basislijn, bedoeld in artikel 2 van die wet. 2. De
onderlinge grenzen van de Nederlandse delen van de stroomgebieddistricten
worden vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur. Daarbij wordt tevens
voorzien in de toedeling van grondwatervoorkomens aan één van
de stroomgebieddistricten. 3. Bij de voorbereiding van de maatregel raadplegen
Onze Ministers per stroomgebieddistrict gedeputeerde staten van de betrokken
provincies, de kwaliteitsbeheerders en de kwantiteitsbeheerders, alsmede regeringen
van de andere staten in het stroomgebieddistrict.   Artikel 2b1. Provinciale besturen,
kwaliteitsbeheerders, kwantiteitsbeheerders en gemeentebesturen: a. verrichten
de analyses en beoordelingen, bedoeld in artikel 5 van de kaderrichtlijn water,
en b. verstrekken aan Onze Minister de resultaten daarvan, alsmede de overige
gegevens, bedoeld in bijlage VII van de kaderrichtlijn water, voor zover
die betrekking hebben op hun onderscheiden aandeel in de waterhuishouding
in een stroomgebieddistrict, onverminderd het bepaalde in hoofdstuk II van
deze wet. 2. Op initiatief van Onze Minister vindt per stroomgebieddistrict
overleg van de betrokken bestuursorganen plaats ten behoeve van een goede
uitvoering van het eerste lid. 3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen
regels worden gesteld aangaande de gegevensverstrekking.  Hoofdstuk II. De plannen voor de waterhuishoudingHoofdstuk II. De plannen voor de waterhuishouding  Afdeling 1. De nota voor de waterhuishoudingAfdeling 1. De nota voor de waterhuishouding   Artikel 3Artikel 3  1. Onze Ministers stellen een nota vast, waarin de
hoofdlijnen van het ten aanzien van de landelijke waterhuishouding te voeren
beleid zijn aangegeven.1. Onze Ministers
stellen een nota vast waarin: a. de hoofdlijnen van het ten aanzien van de
landelijke waterhuishouding te voeren beleid zijn aangegeven, en b. de stroomgebiedbeheersplannen of de inbreng voor de internationale
stroomgebiedbeheersplannen met betrekking tot de in artikel 2a bedoelde delen
van de stroomgebieddistricten zijn opgenomen. Bij het vaststellen van de
nota wordt voor elk van de in artikel 2a bedoelde delen van de stroomgebieddistricten
rekening gehouden met het desbetreffende internationale stroomgebiedbeheersplan,
dan wel wordt dat plan in acht genomen voor zover dat uit het plan voortvloeit.2. De hoofdlijnen omvatten:2. De hoofdlijnen omvatten:a. een aanduiding van de belangrijkste
functies van de oppervlaktewateren behorend tot het waterhuishoudkundig hoofdsysteem
en, voorzover nationale belangen dat nodig maken, van de regionale waterhuishoudkundige
systemen; b. aanwijzingen voor de verdere bepaling van functies van waterhuishoudkundige
systemen of onderdelen daarvan; c. een aanduiding, in samenhang met de onder a en b bedoelde functies,
van de gewenste ontwikkeling, werking en bescherming van de waterhuishoudkundige
systemen of onderdelen daarvan, alsmede van de termijnen die daarbij worden
nagestreefd; d. een uiteenzetting van de algemene aard en omvang van de maatregelen
en voorzieningen, die met het oog op die ontwikkeling, en werking en bescherming
nodig zijn;a. een aanduiding van
de belangrijkste functies van de oppervlaktewateren behorend tot het waterhuishoudkundig
hoofdsysteem en, voorzover nationale belangen dat nodig maken, van de regionale
waterhuishoudkundige systemen; b. aanwijzingen voor de verdere bepaling van
functies van waterhuishoudkundige systemen of onderdelen daarvan; c. een
aanduiding, in samenhang met de onder a en b bedoelde functies, van de gewenste ontwikkeling, werking
en bescherming van de waterhuishoudkundige systemen of onderdelen daarvan,
alsmede van de termijnen die daarbij worden nagestreefd; d. een uiteenzetting
van de algemene aard en omvang van de maatregelen en voorzieningen, die met
het oog op die ontwikkeling, en werking en bescherming nodig zijn, met inbegrip van de maatregelen, bedoeld in artikel 11 van de kaderrichtlijn
water, voor zover die op elk van de in artikel 2a bedoelde delen van de stroomgebieddistricten
van toepassing zijn; e. een aanduiding van de redelijkerwijze te verwachten
financiële, economische en ruimtelijke gevolgen van het te voeren beleid.e. een aanduiding van de redelijkerwijze te verwachten
financiële, economische en ruimtelijke gevolgen van het te voeren beleid.3. De nota geeft aan in hoeverre de hoofdlijnen zijn
afgestemd op dan wel leiden tot aanpassing van het nationale milieubeleid
en in hoeverre en binnen welke termijn Onze Ministers voornemens zijn het
geldende nationale milieubeleidsplan te herzien.3. De nota geeft aan in hoeverre de hoofdlijnen zijn afgestemd op dan wel
leiden tot aanpassing van het nationale milieubeleid en in hoeverre en binnen
welke termijn Onze Ministers voornemens zijn hetgeldende nationale milieubeleidsplan
te herzien. 4. De nota wordt eenmaal in de vier jaren herzien.
Onze Ministers kunnen besluiten die termijn met ten hoogste vier jaren te
verlengen.4. Een stroomgebiedbeheersplan
omvat de informatie die ingevolge bijlage VII bij de kaderrichtlijn water
daarin moet worden opgenomen.5. Onze Minister doet de nota
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal toekomen.5. Het vierde lid is van overeenkomstige toepassing op de in het
eerste lid, onderdeel b, bedoelde inbreng, met dien verstande dat slechts
de gegevens worden opgenomen die betrekking of mede betrekking hebben op het
Nederlandse deel van een stroomgebieddistrict. 6.
De nota wordt tenminste eenmaal in de zes jaren herzien. Nieuwe of herziene
maatregelen treden uiterlijk drie jaren na de opneming in het plan in werking. 7. Onze Minister doet
de nota aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal toekomen.   Artikel 4Artikel 4   1. Met betrekking tot de voorbereiding van de nota of een herziening
daarvan is de in afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht geregelde
procedure van toepassing. 2. Onze Ministers leggen ter inzage: a. een tijdschema
en een werkprogramma voor de opstelling of een herziening van het internationale
stroomgebiedbeheersplan of het stroomgebiedbeheersplan, tenminste drie jaren
voor het begin van de periode waarop het plan of een herziening betrekking
heeft, b. een tussentijds overzicht van belangrijke waterbeheerkwesties die
zijn vastgesteld in het stroomgebieddistrict of het in artikel 2a bedoelde
deel daarvan, tenminste twee jaren voor het begin van de periode waarop het
plan of een herziening betrekking heeft, en c. het ontwerp voor het stroomgebiedbeheersplan
of voor het internationaal stroomgebiedbeheersplan voor zover betrekking of
mede betrekking hebbend op het op Nederlands grondgebied gelegen deel van
het desbetreffende stroomgebieddistrict, tenminste een jaar voor het begin
van de periode waarop het plan betrekking heeft. 3. Een ieder wordt in de
gelegenheid gesteld gedurende de termijn van terinzagelegging schriftelijk
zijn zienswijze omtrent het ontwerp bij Onze Ministers naar voren te brengen.
 4. De termijn voor het naar voren brengen van zienswijzen over de in het
tweede lid bedoelde stukken bedraagt zes maanden en vangt aan met ingang van
de dag waarop het stuk ter inzage is gelegd.Met betrekking tot grensvormende of grensoverschrijdende
wateren raadplegen Onze Ministers de ten aanzien van die wateren bevoegde
Duitse en Belgische autoriteiten.5. Met betrekking tot grensvormende of grensoverschrijdende
wateren raadplegen Onze Ministers de ten aanzien van die wateren bevoegde
Duitse of Belgische autoriteiten. Met betrekking tot stroomgebiedbeheersplannen
en de inbreng voor de internationale stroomgebiedbeheersplannen raadplegen
Onze Ministers de regeringen van de andere staten in het stroomgebieddistrict.
 6. Onze Ministers raadplegen ten aanzien van de maatregelen bedoeld in artikel
11 van de kaderrichtlijn water gedeputeerde staten van de betrokken provincies
en de kwantiteitsbeheerders en kwaliteitsbeheerders van het op Nederlands
grondgebied gelegen deel van het stroomgebieddistrict. 7.
Onze Ministers brengen de ontvangen zienswijzen over het ontwerp voor een
internationaal stroomgebiedbeheersplan of een herziening, voor zover die zienswijzen
niet uitsluitend betrekking hebben op het op Nederlands grondgebied gelegen
deel van het desbetreffende stroomgebieddistrict, ter kennis van de regeringen
van de andere staten in het stroomgebieddistrict.  Afdeling 2. Het beheersplan voor de rijkswaterenAfdeling 2. Het beheersplan voor de rijkswateren   Artikel 5Artikel 5  1. Onze Ministers stellen ten aanzien
van de oppervlaktewateren onder beheer van het Rijk een beheersplan vast.
Het plan kan bestaan uit afzonderlijke delen. Bij de vaststelling van het
plan wordt rekening gehouden met de in artikel 3 bedoelde nota en, voor zover
het krachtens artikel 7, tweede lid, aangewezen oppervlaktewateren betreft,
met het provinciaal plan voor de waterhuishouding. 2. Het plan geeft aan:
 a. de functies van de oppervlaktewateren; b. het programma van maatregelen
en voorzieningen, die met het oog op de ontwikkeling, werking en bescherming
van de waterhuishoudkundige systemen of onderdelen daarvan en de bescherming
van het milieu nodig zijn, onder vermelding van de termijnen die daarbij worden
nagestreefd; c. de wijze waarop het beheer bij normale en bij afwijkende
omstandigheden wordt gevoerd; d. de financiële middelen, die voor de
uitvoering van het programma en het te voeren beheer nodig zijn.1. Onze Ministers stellen ten aanzien van de oppervlaktewateren
onder beheer van het Rijk een beheersplan vast. Het plan kan bestaan uit afzonderlijke
delen. Bij de vaststelling van het plan wordt rekening gehouden met de in
artikel 3 bedoelde nota en, voor zover het krachtens artikel 7, tweede lid,
aangewezen oppervlaktewateren betreft, met het provinciaal plan voor de waterhuishouding.
 2. Het plan geeft aan: a. de functies van de oppervlaktewateren; b.
het programma van maatregelen en voorzieningen, die met het oog op de ontwikkeling,
werking en bescherming van de waterhuishoudkundige systemen of onderdelen
daarvan en de bescherming van het milieu nodig zijn, onder vermelding van
de termijnen die daarbij worden nagestreefd; c. de wijze waarop het beheer
bij normale en bij afwijkende omstandigheden wordt gevoerd; d. de financiële
middelen, die voor de uitvoering van het programma en het te voeren beheer
nodig zijn. 3. Het plan gaat vergezeld van een toelichting.3. Tot de maatregelen
en voorzieningen, bedoeld in het tweede lid, onderdeel b, behoren mede, gerangschikt
naar stroomgebieddistrict: a. de aanwijzing, overeenkomstig artikel 4, derde
lid, van de kaderrichtlijn water, van waterhuishoudkundige systemen of onderdelen
daarvan als kunstmatige of sterk veranderde oppervlakte- waterlichamen, en
 b. de maatregelen, bedoeld in artikel 11 van de kaderrichtlijn water.4. Het plan wordt tenminste eenmaal in de vier jaren
herzien. Onze Ministers kunnen die termijn met ten hoogste vier jaren verlengen.4. Het plan gaat vergezeld van een toelichting.5. Van een besluit tot
vaststelling of herziening van het plan en van de verlenging van de herzieningstermijn
wordt mededeling gedaan in de Nederlandse Staatscourant.5. Het plan wordt tenminste tenminste
eenmaal in de zes jaren herzien. Nieuwe of herziene maatregelen
treden uiterlijk drie jaren na de opneming in het plan in werking. 6. Van een besluit tot vaststelling of herziening van het plan wordt mededeling
gedaan in de Staatscourant.  Artikel 6Artikel 6  1. Onze Minister geeft met betrekking
tot de voorbereiding van het plan of een herziening daarvan toepassing aan
de in afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht geregelde procedure.
 2. Onverminderd artikel 3:11, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht
worden de stukken ter inzage gelegd ter griffie van de betrokken provincies.
 3. Met betrekking tot grensvormende of grensoverschrijdende wateren raadplegen
Onze Ministers de ten aanzien van die wateren bevoegde Duitse en Belgische
autoriteiten.1. Onze Minister geeft
met betrekking tot het plan toepassing aan de in afdeling 3.4 van de Algemene
wet bestuursrecht (Stb. 1992, 315) geregelde procedure. 2. Onverminderd
artikel 3:11, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht worden de stukken
ter inzage gelegd ter griffie van de betrokken provincies. 3. Met betrekking
tot grensvormende of grensoverschrijdende wateren raadplegen Onze Ministers
de ten aanzien van die wateren bevoegde Duitse of
Belgische autoriteiten. 4. Onze Ministers stemmen de in
artikel 5, derde lid, bedoelde maatregelen en voorzieningen per stroomgebieddistrict
af met gedeputeerde staten van de betrokken provincies en de kwantiteitsbeheerders
en kwaliteitsbeheerders van het stroomgebieddistrict.  Afdeling 3. De provinciale plannen voor de waterhuishoudingAfdeling 3. De provinciale plannen voor de waterhuishouding   Artikel 7Artikel 7  1. Provinciale staten stellen een provinciaal
plan vast, waarin de hoofdlijnen van het ten aanzien van de waterhuishouding
in de provincie te voeren beleid zijn aangegeven. Daarbij wordt rekening gehouden
met de in artikel 3 bedoelde nota. 2. Het plan heeft mede betrekking op bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen oppervlaktewateren
onder beheer van het Rijk. 3. De hoofdlijnen van het plan omvatten: a. de
vastlegging van de belangrijkste functies van de regionale waterhuishoudkundige
systemen of onderdelen daarvan; b. een aanduiding, in samenhang met de onder a bedoelde functies, van de gewenste ontwikkeling, werking
en bescherming van de regionale waterhuishoudkundige systemen of onderdelen
daarvan alsmede van de termijnen die daarbij worden nagestreefd; c. een uiteenzetting
van het ingevolge de Grondwaterwet (Stb. 1981,
392) te voeren grondwaterbeheer, alsmede een overzicht van de financiële
middelen die voor de uitvoering van het beheer nodigzijn; d. een uiteenzetting
van de algemene aard en omvang van de overige maatregelen en voorzieningen
die met het oog op de onder b bedoelde ontwikkeling,
werking en bescherming nodig zijn; e. een aanduiding van de redelijkerwijze
te verwachten financiële en economischegevolgen van het te voeren beleid.1. Provinciale staten stellen een
provinciaal plan vast, waarin de hoofdlijnen van het ten aanzien van de waterhuishouding
in de provincie te voeren beleid zijn aangegeven. Daarbij wordt rekening gehouden
met de in artikel 3 bedoelde nota. 2. Het plan heeft mede betrekking
op bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen oppervlaktewateren
onder beheer van het Rijk. 3. De hoofdlijnen van het plan omvatten: a. de
vastlegging van de belangrijkste functies van de regionale waterhuishoudkundige
systemen of onderdelen daarvan; b. een aanduiding, in samenhang met de onder a bedoelde functies, van de gewenste ontwikkeling, werking
en bescherming van de regionale waterhuishoudkundige systemen of onderdelen
daarvan alsmede van de termijnen die daarbij worden nagestreefd; c. een uiteenzetting
van het ingevolge de Grondwaterwet (Stb. 1981,
392) te voeren grondwaterbeheer, alsmede een overzicht van de financiële
middelen die voor de uitvoering van het beheer nodig zijn; d. een uiteenzetting
van de algemene aard en omvang van de overige maatregelen en voorzieningen
die met het oog op de onder b bedoelde ontwikkeling,
werking en bescherming nodig zijn; e. een aanduiding van de redelijkerwijze
te verwachten financiële en economische gevolgenvan het te voeren beleid.4. In het plan geven provinciale staten
aan in hoeverre de hoofdlijnen zijn afgestemd op dan wel leiden tot aanpassing
van het provinciale milieubeleid, het provinciale ruimtelijk beleid of het
provinciale verkeers- en vervoerbeleid, en in hoeverre en binnen welke termijn
zij voornemens zijn het geldende provinciale milieubeleidsplan, een of meer
geldende streekplannen of het geldende provinciale verkeers- en vervoerplan
te herzien. Het plan gaat vergezeld van een toelichting. 5. Het plan wordt
tenminste eenmaal in de vier jaren herzien. Provinciale staten kunnen die
termijn met ten hoogste vier jaren verlengen.4. Tot de maatregelen en voorzieningen, bedoeld in het derde lid,
onderdelen, b, c en d, behoren mede, gerangschikt naar stroomgebieddistrict:
a. de aanwijzing, overeenkomstig artikel 4, derde lid, van de kaderrichtlijn
water, van regionale waterhuishoudkundige systemen of onderdelen daarvan als
kunstmatige of sterk veranderde oppervlaktewaterlichamen, en b. de maatregelen,
bedoeld in artikel 11 van de kaderrichtlijn water, die in alle in de provincie
gelegen delen van stroomgebieddistricten van toepassing zijn dan wel het te
voeren grondwaterbeheer betreffen.5.
In het plan geven provinciale staten aan in hoeverre de hoofdlijnen zijn afgestemd
op dan wel leiden tot aanpassing van het provinciale milieubeleid, het provinciale
ruimtelijk beleid of het provinciale verkeers- en vervoerbeleid, en in hoeverre
en binnen welke termijn zij voornemens zijn het geldende provinciale milieubeleidsplan,
een of meer geldende streekplannen of het geldende provinciale verkeers- en
vervoerplan te herzien. Het plan gaat vergezeld van een toelichting. 6. Van een besluit tot vaststelling of herziening
van een plan en van de verlenging van de herzieningstermijn wordt mededeling
gedaan in de Nederlandse Staatscourant. Het besluit
tot vaststelling of herziening van het plan wordt met het plan toegezonden
aan Onze Ministers.6. Het plan wordtten minste een maal in de zes jaren herzien. Nieuwe of herziene
maatregelen treden uiterlijk drie jaren na de opneming in het plan in werking. 7. Van een besluit tot vaststelling of herziening van een plan wordt
mededeling gedaan in deStaatscourant. Het besluit
tot vaststelling of herziening van het plan wordt met het plan toegezonden
aan Onze Ministers.  Artikel 8Artikel 8  1. Provinciale staten stellen bij verordening nadere
regelen met betrekking tot het plan. Zij geven in die verordening onder meer
regelen met betrekking tot de wijze waarop het ontwerp van het plan in gemeenschappelijk
overleg met de besturen van de openbare lichamen, die een beheersplan als
bedoeld in artikel 9 vaststellen, wordt voorbereid.1. Provinciale staten stellen bij verordening nadere regelen met betrekking
tot het plan. Zij geven in die verordening onder meer regelen met betrekking
tot de wijze waarop het ontwerp van het plan in gemeenschappelijk overleg
met de kwantiteitsbeheerders en kwaliteitsbeheerders, die
een beheersplan als bedoeld in artikel 9 vaststellen, alsmede de gemeentebesturen wordt voorbereid.2. Tevens regelen zij de instelling,
samenstelling, taak en werkwijze van een commissie, die door gedeputeerde
staten vooraf wordt gehoord over maatregelen en plannen die van betekenis
zijn voor het provinciale beleid inzake de waterhuishouding. 3. Provinciale
Staten zenden het besluit waarbij de verordening is vastgesteld aan Onze Minister.
 4. Gedeputeerde staten plegen bij de voorbereiding van het plan overleg met
gedeputeerde staten van de aangrenzende provincies en raadplegen, indien het
plan betrekking heeft op grensvormende of grensoverschrijdende wateren, de
ten aanzien van die wateren bevoegde Duitse en Belgische autoriteiten.2. Tevens regelen zij de instelling, samenstelling,
taak en werkwijze van een commissie, die door gedeputeerde staten vooraf wordt
gehoord over maatregelen en plannen die van betekenis zijn voor het provinciale
beleid inzake de waterhuishouding. 3. Provinciale Staten zenden het
besluit waarbij de verordening is vastgesteld aan Onze Minister. 4. Gedeputeerde
staten raadplegen bij de voorbereiding van het
plan Onze Ministers en gedeputeerde staten van
de aangrenzende provincies alsmede, indien het
plan betrekking heeft op grensvormende of grensoverschrijdende wateren, de
ten aanzien van die wateren bevoegde Duitse en Belgische autoriteiten.Afdeling 4. BeheersplannenAfdeling 4. Beheersplannen  Artikel 9Artikel 9  1. Een kwantiteitsbeheerder of kwaliteitsbeheerder,
niet zijnde het Rijk, stelt met betrekking tot oppervlaktewateren onder zijn
beheer een beheersplan vast. Bij die vaststelling wordt rekening gehouden
met het provinciaal plan voor de waterhuishouding.1. Een kwantiteitsbeheerder of kwaliteitsbeheerder, niet zijnde het Rijk,
stelt met betrekking tot oppervlaktewateren onder zijn beheer een beheersplan
vast. Bij die vaststelling wordt rekening gehouden met het provinciaal plan
voor de waterhuishouding. 2. Een beheersplan geeft aan hetgeen de beheerder
ter vervulling van zijn taak verricht.2. Een beheersplan geeft aan hetgeen de beheerder ter vervulling van zijn
taak verricht. Door een kwaliteitsbeheerder worden mede
opgenomen, gerangschikt naar stroomgebieddistrict en voor zover niet opgenomen
in het provinciale plan: a. de aanwijzing, overeenkomstig artikel 4, derde
lid, van de kaderrichtlijn water, van regionale waterhuishoudkundige systemen
of onderdelen daarvan als kunstmatige of sterk veranderde oppervlaktewaterlichamen,
en b. de maatregelen, bedoeld in artikel 11 van de kaderrichtlijn water,
met uitzondering van maatregelen die het kwantiteitsbeheer betreffen. Onderdeel
b is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van een kwantiteitsbeheerder,
voor zover de maatregelen van artikel 11 van de kaderrichtlijn water het kwantiteitsbeheer
van oppervlaktewateren betreffen.3. Een niet door het provinciaal bestuur vastgesteld
beheersplan behoeft de goedkeuring van gedeputeerde staten.3. Een niet door het provinciaal bestuur vastgesteld beheersplan
behoeft de goedkeuring van gedeputeerde staten.4. Provinciale staten stellen bij verordening nadere
regelen vast met betrekking tot de inrichting, voorbereiding en vaststelling
van het beheersplan. Zij geven daarin aan welke beheerders zijn uitgezonderd
van de verplichting tot vaststelling van een beheersplan. Tevens geven zij
daarin regelen ten aanzien van de wijze waarop kwantiteitsbeheerders en kwaliteitsbeheerders
bij de voorbereiding en vaststelling van een plan samenwerken.4. Het plan wordttenminste een maal in de
zes jaren herzien. Nieuwe of herziene maatregelen treden uiterlijk drie jaren
na de opneming in het plan in werking.5. Provinciale Staten zenden het besluit waarbij
de verordening bedoeld in het vorige lid, is vastgesteld aan Onze Minister.5. Provinciale staten stellen bij
verordening nadere regelen vast met betrekking tot de inrichting, voorbereiding
en vaststelling van het beheersplan of een herziening daarvan. Zij geven daarin
aan welke beheerders zijn uitgezonderd van de verplichting tot vaststelling
van een beheersplan. Tevens geven zij daarin regelen ten aanzien van de wijze
waarop kwantiteitsbeheerders en kwaliteitsbeheerders bij de voorbereiding
en vaststelling van een plan samenwerken 6. Provinciale Staten zenden het
besluit waarbij de verordening bedoeld in het vorige lid, is vastgesteld aan
Onze Minister. 7. Bij de voorbereiding van een plan dat
betrekking heeft op grensvormende of grensoverschrijdende wateren, worden
de ten aanzien van die wateren bevoegde Duitse of Belgische autoriteiten geraadpleegd.Afdeling 5. Voorschriften van hoger gezagAfdeling 5. Voorschriften van hoger gezag   Artikel 10Artikel 10  1. Onze Ministers kunnen aan provinciale staten omtrent
de vaststelling of herziening en de inhoud van een provinciaal plan voor de
waterhuishouding aanwijzingen geven, indien een samenhangend en doelmatig
beleid en beheer met betrekking tot de waterhuishouding zulks vorderen.1. Onze Ministers kunnen aan provinciale staten omtrent
de vaststelling of herziening en de inhoud van een provinciaal plan voor de
waterhuishouding aanwijzingen geven, indien een samenhangend en doelmatig
beleid en beheer met betrekking tot de waterhuishouding, nationaal dan wel per stroomgebieddistrict, zulks vorderen. 2. Bij een aanwijzing kan een termijn worden gesteld
binnen welke het plan dient te zijn vastgesteld dan wel, indien het een vastgesteld
plan betreft, de herziening dient te hebben plaatsgevonden.2. Bij een aanwijzing kan een termijn worden gesteld binnen welke
het plan dient te zijn vastgesteld dan wel, indien het een vastgesteld plan
betreft, de herziening dient te hebben plaatsgevonden. 3. Onze Ministers gaan niet over tot het geven van
een aanwijzing dan nadat zij gedeputeerde staten in de gelegenheid hebben
gesteld van hun gevoelen omtrent hun voornemen te doen blijken.3. Onze Ministers gaan niet over tot het geven van een aanwijzing
dan nadat zij gedeputeerde staten in de gelegenheid hebben gesteld van hun
gevoelen omtrent hun voornemen te doen blijken. 4. Provinciale staten stellen het plan vast of herzien
het plan in overeenstemming met de gegeven aanwijzing.4. Provinciale staten stellen het plan vast of herzien het plan in overeenstemming
met de gegeven aanwijzing. 5. Van het besluit houdende de aanwijzing wordt mededeling
gedaan in deStaatscourant.5. Van het besluit houdende de aanwijzing wordt mededeling gedaan in de Staatscourant.   Artikel 11Artikel 11  Onze Minister kan aan provinciale staten omtrent
de vaststelling of wijziging en de inhoud van een verordening als bedoeld
in de artikelen 8, eerste lid en 9, vierde lid, aanwijzingen geven indien
een samenhangend en doelmatig beleid en beheer met betrekking tot de waterhuishoudings
zulks vorderen. Artikel 10, tweede, derde, vierde en vijfde lid is van overeenkomstige
toepassing.Onze Minister kan aan provinciale staten
omtrent de vaststelling of wijziging en de inhoud van een verordening als
bedoeld in de artikelen 8, eerste lid en 9, vierde lid, aanwijzingen geven
indien een samenhangend en doelmatig beleid en beheer met betrekking tot de
waterhuishouding, nationaal dan wel per stroomgebieddistrict, zulks vorderen. Artikel 10, tweede, derde, vierde en vijfde lid
is van overeenkomstige toepassing.BIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGOverzicht van literatuur inzake de kaderrichtlijn water– C.H.V. de Villeneuve, «Consistentie, transparantie en subsidiariteit –
naar samenhang in het internationaal waterbeheer», Milieu en Recht 1996-12,
p. 247–251.– «Rivier Actie Programma. Onderzoek rond de Kaderrichtlijn
waterbeheer», Centre for Research on River Basin Administration, Analysis
and Management TU Delft op verzoek van het DG Rijkswaterstaat RIZA, Urk: Het
Urkerland B.V. 1999.– M. Ludeking (red.), «Shifting boundaries towards a waterproof
future», verslag van een symposium, Studievereniging ConcepT, Universiteit
Twente, Enschede, 2000.– G.R.M. van Dijk, H.J.M. Havekes & W.G.M. Heldens, «De
Europese Kaderrichtlijn Water», Het Waterschap 1998-23/24, p.1026–1035.– Staatscommissie voor de Waterstaatswetgeving, «De EU-Kaderrichtlijn
water», Ministerie van Verkeer en Waterstaat, 1999.– Ch.W. Backes, «Enkele opmerkingen over de (on)mogelijke
gevolgen van de nieuwe Kaderrichtlijn Water», en H.F.M.W. van Rijswick,
«Een goede toestand van het oppervlaktewater» in: A. van Hall,
Th.G. Drupsteen & H.J.M. Havekes (red.), «De Staat van Water. Opstellen
over juridische, technische, financiële en politiek-bestuurlijke aspecten
van waterbeheer», Lelystad: Koninklijke Vermande 1999, p. 179–194,
respectievelijk p. 125–139.– H.F.M.W. van Rijswick, «De Europese kaderrichtlijn water»,
Milieu en Recht 2000-12, p. 296–303.– «Europese Kaderrichtlijn Water, een artikelenreeks»,
onder redactie van mr. H.J.M. Havekes, Unie van Waterschappen, 's-Gravenhage,
2001.– J.L. Spier, «Nederland vierstromenland, de kaderrichtlijn
water en het waterbeheer voor de 21ste eeuw», Tijdschrift voor Omgevingsrecht,
2001-2, p. 34–39.– H.F.M.W. van Rijswick, «De kwaliteit van water, Europese
en nationale instrumenten voor de bescherming van het oppervlaktewater»,
Kluwer, Deventer 2001.– Pilots Kaderrichtlijn Water Eems en Midden-Holland, eindrapport,
RIZA-rapport 2002038, Lelystad, augustus 2002. XNoot1Richtlijnen ten aanzien van de emissies van specifieke stoffen in wateren
zijn:– richtlijn nr. 76/464/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 18 mei 1976 betreffende verontreiniging veroorzaakt door bepaalde gevaarlijke
stoffen die in het aquatisch milieu van de Gemeenschap worden geloosd (PbEG
L 129/23) met de daarbij behorende dochterrichtlijnenmet de daarbij behorende
dochterrichtlijnen;– richtlijn nr. 91/271/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 21 mei 1991 betreffende de behandeling van stedelijk afvalwater (PbEG
L 135);– richtlijn nr. 91/676/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 31 december 1991 betreffende de bescherming van water tegen verontreiniging
door nitraten uit agrarische bronnen (PbEG L 375).XNoot2De volgende functierichtlijnen zijn tot stand gekomen:– richtlijn nr. 75/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 25 juli 1975 betreffende de vereiste kwaliteit van oppervlaktewater dat
is bestemd voor de productie van drinkwater (PbEG L 194);– richtlijn nr. 76/160/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 5 februari 1976 betreffende de kwaliteit van zwemwater (PbEG L 31);– richtlijn nr. 78/659/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 14 augustus 1978 betreffende de kwaliteit van zoet water dat bescherming
of verbetering behoeft teneinde geschikt te zijn voor het leven van vissen
(PbEG L 222);– richtlijn nr. 79/869/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 29 oktober 1979 betreffende meetmethodes en de frequentie van de bemonstering
en de analyse van het oppervlaktewater dat is bestemd voor de productie van
drinkwater (PbEG L 271);– richtlijn nr. 79/923/EEG van de raad van de Europese Gemeenschappen
van 10 november 1979 betreffende de vereiste kwaliteit van schelpdierwater
(PbEG L 281);– richtlijn nr. 80/778/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 30 augustus 1980 betreffende de kwaliteit van drinkwater (PbEG L229).XNoot3Richtlijn nr. 80/68/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
17 december 1979 inzake de bescherming van het grondwater (PbEG L 20).XNoot4COM (96) 59 def. van 21 februari 1996.XNoot1PbEG 1976, C 129.XNoot2PbEG 1999, C 343.XNoot1In de tekst van deze bepaling zijn de woorden «prioritaire gevaarlijke»
weggevallen; de doelstelling wordt overigens in juiste bewoordingen herhaald
in artikel 16, eerste lid.XNoot1Het gaat om achtereenvolgens het Grensverdrag tussen Nederland en Duitsland
(Trb. 1960, 68), het Eems-Dollard-verdrag (Trb. 1960, 69), de verdragen inzake
de bescherming van de Maas en de Schelde (Trb. 1994, 149 en 150) en het Verdrag
inzake de bescherming van de Rijn (Trb. 1999, 139) – in dit verdrag
wordt de ICBR nog aangeduid met de oude afkorting IRC.XNoot1Adres van de website is www.kaderrichtlijnwater.nl.XNoot2Het concept-handboek is te vinden op de website.XNoot1Stcrt. 2001, nr. 36.XNoot1«Water in orde», Raad voor het openbaar bestuur, Den Haag,
2001.XNoot2Zie de website http://forum.europa.eu.int/Public/irc/env/wfd/information.XNoot1Stb. 2002, 54.XNoot1Aldus de memorie van toelichting, MvT TK Kamerstukken II 1988/-1989, 21 163,
nr. 3, p. 41.XNoot2Zie de memorie van antwoord, Kamerstukken II 1990/91, 21 163, nr.
5, p. 44.XNoot1«De EU-kaderrichtlijn water», Ministerie van Verkeer en Waterstaat,
1999.XNoot2Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28808-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl