Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg op 4 juli 2001, over de ontwikkelingen m.b.t. de Wet op de rechtsbijstand en over vergoedingen voor rechtshulpverleners
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VI, nr. 88

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-08-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VI nr. 88

26-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400-VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001nr. 88VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 juli 2001De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
4 juli 2001 overleg gevoerd met staatssecretaris Kalsbeek van Justitie over:– de brief d.d. 1 mei 2001 inzake vergoedingen
voor rechtshulpverleners (J 01-362);– de brief d.d. 18 juni 2001 inzake ontwikkelingen
met betrekking tot de Wet op de rechtsbijstand.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Kuijper (PvdA) spreekt zijn waardering
uit voor de verschillende onderzoeken naar de rechtsbijstand. De ter beschikking
gestelde rapporten bevatten veel informatie en adviezen over mogelijke verbeteringen.
Het kabinet is van mening dat nadere studie verricht moet worden naar de introductie
van vormen van aanbesteding binnen het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand.In het kader van de toekomstverkenning is gevraagd om een analyse van
de behoefte aan rechtsbijstand en de daarbij behorende vormgeving. Centraal
staat de gedachte om de bureaus rechtshulp geleidelijk om te vormen tot volledig
op de markt concurrerende advocatenkantoren. Een eventuele herpositionering
van de gefinancierde rechtsbijstand vergt meer studie. De huidige gegevens
zijn onvoldoende om dit besluit te nemen.Uitgesproken teleurstellend is de afnemende bereidheid van de grote commerciële
kantoren om activiteiten te verrichten voor de sociale advocatuur. De PvdA-fractie
kan zich vinden in het standpunt van de staatssecretaris, het belastbaar inkomen
als draagkrachtprincipe te hanteren. Tijdens de algemene beschouwingen van
2000 is een motie van D66 aangenomen, gesteund door de PvdA, waarin wordt
gevraagd, de positie van slachtoffers van ernstige delicten te versterken
en na te gaan welke mogelijkheden er zijn, deze slachtoffers gratis rechtshulp
te bieden. In antwoord daarop heeft de minister van Justitie laten weten dat
de uitwerking van de motie wetswijziging vergt. Wat is de stand van zaken?Twee weken geleden heeft de staatssecretaris aan het Clara Wichmaninstituut
laten weten dat het voorlopig niet mogelijk is, slachtoffers van zedendelicten
in een strafzaak gratis rechtshulp te bieden. Zij heeft wel toegezegd,
na te willen gaan of hiervoor eventueel geld beschikbaar is. De PvdA-fractie
hecht zeer aan de bevordering van hulp aan met name deze categorie slachtoffers.
Waarom is dat nu niet mogelijk? Wat is de omvang van het eventuele financiële
probleem? Op welke termijn is een oplossing voorhanden?In april 1998 heeft de Kamer bij motie kenbaar gemaakt dat de uurvergoeding
voor de sociale advocatuur te laag is. Eind 1999 heeft de meerderheid van
de Kamer bij motie uitgesproken dat de uurvergoeding voor de sociale advocatuur
ten minste verhoogd moest worden naar f 150. De motie is uitgevoerd en
de uurvergoeding is inmiddels geïndexeerd op ± f 160. Destijds
wilde de PvdA eigenlijk al een hogere vergoeding. Het kabinet heeft toen aangegeven
dat een verdere verhoging afhankelijk moet worden gesteld van de kwaliteit
van de gefinancierde rechtshulp. Sindsdien is een aantal onderzoeken gedaan
naar de kwaliteit van de dienstverlening. De in het rapport «Recht op
kwaliteit» opgenomen adviezen zijn inmiddels door de staatssecretaris
overgenomen en in uitvoering genomen. Het belangrijkste advies is de oprichting
van een steunpunt kwaliteitsinitiatieven. Daarbij wordt echter gesteld dat
directe invoering van een in al haar facetten ontwikkelde kwaliteitszorg nog
niet mogelijk is. Eerst dient de beroepsgroep kwaliteitsbevorderende activiteiten
te stimuleren en ervaring op te doen. De Nederlandse Orde van advocaten (NOVA)
heeft vervolgens een kwaliteitstoets ontwikkeld, die per 1 januari 2002 wordt
ingevoerd. Dit gebeurt nog vrijwillig, maar het is de bedoeling, het gebruik
ervan een meer verplichtend karakter te geven. Inmiddels zijn voldoende gegevens
over de (verbetering van de) kwaliteit aangeleverd. Met name de beroepsgroep
heeft haar verantwoordelijkheid genomen. Het is goed dat bekeken zal worden
of de nadere verhoging van de uurvergoeding kan worden gerealiseerd per 1
januari 2002. De heer Kuiper is blij met de erkenning van de noodzaak om de
uurvergoeding te verhogen. Er wordt echter de voorwaarde aan verbonden dat
objectief wordt vastgesteld dat de betrokken advocaten aan bepaalde kwaliteitsmaatstaven
voldoen. De koppeling is op zich geen probleem, maar de door de orde geformuleerde
kwaliteitseisen gaan eerst per 1 januari 2002 in, zodat het praktisch onmogelijk
is om per dezelfde datum aan de eisen te voldoen. Wordt de verhoging daadwerkelijk
toegekend en, zo ja, op welke wijze?De voorziene verhoging met 10% is onvoldoende. Terecht wordt een relatie
gelegd met de kwaliteitseisen, maar het moet financieel mogelijk zijn, deze
kwaliteit ook te realiseren. In het voorstel van de staatssecretaris wordt
de uurvergoeding per 1 januari 2002 vastgesteld op het niveau van 1998, terwijl
vergelijkbare vergoedingen aan bijvoorbeeld bureaujuristen en vakbondsadvocaten
inmiddels via indexeren alweer zijn aangepast. Op die manier loopt de uurvergoeding
voor de sociale advocatuur weer drie jaar achter en blijft het moeilijk om
de zozeer gewenste kwaliteitsverbetering te realiseren. Uit diverse onderzoeken
blijkt dat het aanbod afneemt als gevolg van het uittreden van ervaren advocaten
en een beperkte toetreding van jonge advocaten tot de sociale advocatuur.
Door het vertrek van ervaren, gespecialiseerde advocaten vermindert de deskundigheid.
Het is dringend noodzakelijk, ervoor te zorgen dat per 1 januari 2002 de
uurvergoeding wordt gebracht op hetzelfde niveau als de vergoeding van de
bureaujuristen en vakbondsjuristen, zijnde f 210 per uur.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) wijst op de
vele onderzoeken en experimenten van het afgelopen jaar. De politiek volgt
met argusogen de ontwikkeling van de gefinancierde rechtshulp. Minder draagkrachtigen
in de samenleving moeten met zo min mogelijk drempels toegang hebben tot de
rechtshulp. Er zijn in het verleden, toen er bezuinigd moest worden, echter
tal van drempels opgeworpen, zoals een eigen bijdrage. In de vorige en de
huidige kabinetsperiode is er gelukkig enige verlichting gekomen.
Het spreekuur op het bureau voor rechtshulp is uitgebreid, de eigen bijdrage
is voor bepaalde categorieën verminderd en bij motie is de uurvergoeding
voor sociale advocaten verhoogd van f 125 naar f 160, inclusief
indexering. Desondanks loopt de sociale rechtshulp groot gevaar. Het water
staat de sociale advocaten aan de lippen, omdat de verdiensten te gering zijn
in relatie tot het zware werk. Ook speelt een rol dat vergoed wordt op basis
van punten in plaats van gewerkte uren. Uit het veld komen signalen dat door
de geringe punten die worden toegekend aan asielzaken de behandeling ervan
in het gedrang kan komen. Zonder een vitale sociale advocatuur verliest de
samenleving aan kwaliteit.D66 was twee jaar geleden onaangenaam verrast door de suggestie van minister
Korthals om commerciële advocatenkantoren pro deo zaken te laten behandelen.
Sociale advocatuur is een specialisme en kan er niet zo maar even bijgedaan
worden. De sociale advocatuur moet meer lucht krijgen. In het kader van de
begroting 2002 is een verhoging van het uurtarief met f 16 aan de orde.
Voor die tijd is er wellicht al onherstelbare schade aangericht. De sociale
advocatuur moet vandaag nog perspectief worden geboden om een grotere leegloop
tegen te gaan. Dat kan ook, omdat er uit de advocatuur voorstellen tot kwaliteitsverbetering
zijn gedaan. Wil de staatssecretaris ruimte zoeken voor een uurverhoging van
f 160 naar f 210, zoals dat ook voor andere advocaturen in de sociale
richting gebruikelijk is? Een eventuele motie van die strekking zal door D66
gesteund worden.In de brief van 18 juni zijn verstrekkende voorstellen opgenomen van het
Verweij Jonker-instituut, gericht op de toekomst van de sociale rechtshulp.
De reacties erop zijn gemengd. De regering heeft een voorlopig standpunt ingenomen.
D66 heeft nog geen gelegenheid gehad, de voorstellen en de reacties met het
veld te bespreken. Bovendien zijn de voorstellen niet altijd grondig uitgewerkt.
De risico's zijn onvoldoende verkend. Op onderdelen voert de staatssecretaris
nog overleg. Het is D66 veel waard als de onderwerpen in een later stadium
diepgaander kunnen worden besproken. Aan welk tijdpad denkt de staatssecretaris?
D66 is het eens met de invoering van de verklaring inkomen en vermogen nieuwe
stijl. Er bestaan tussen rechtsbijstandsverzekeringen en verzekeringsmaatschappijen
soms hechte banden, waar de verzekerde niets van weet. Bij een second opinion
komt dan aan het licht dat de rechtsbijstandsverzekeraar de zaak van de verzekerde
onvoldoende kan behandelen. Heeft de staatssecretaris enig zicht op deze problematiek?
Kan de staatssecretaris uitzoeken of grote verzekeringsmaatschappijen belangen
hebben in rechtsbijstandsverzekeraars en de Kamer daarover te zijner tijd
informeren?De heer Vos (VVD) stelt dat het uurtarief
van de sociale advocaten dominant op de agenda staat. Er is echter een bredere
ontwikkeling gaande. Uit bezoeken aan vijf bureaus voor rechtshulp, de FNV-ledenservice
en gesprekken met sociale advocaten heeft de heer Vos opgemaakt dat het aantal
toevoegingen afneemt en er sprake is van een zekere vraaguitval. Dit wordt
veroorzaakt door de gestegen welvaart en de toenemende interesse voor verzekeren.
De advocatenkantoren hebben zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld van een
toevoegingpraktijk naar een commerciële praktijk. Ook bij de gemengde
praktijken bestaat de wens, de zakenpraktijk meer invulling te geven. Er is
echter nauwelijks toestroom naar de sociale praktijk, waardoor de toegankelijkheid
voor bepaalde groepen rechtzoekenden in gevaar kan komen. Voor een startende
of kleine ondernemer met een minimale winst, vergelijkbaar met het minimumloon
of een bijstandsuitkering, is sociale rechtshulp niet toegankelijk. De kleine
garagehouder om de hoek die zijn monteur wil ontslaan of tegen milieuproblemen
oploopt in verband met zijn benzinepomp kan daarvoor geen rechtshulp vragen.
De bureaus voor rechtshulp zijn uitstekend georganiseerd. Zeer grote aantallen
zaken worden op adviesbasis afgehandeld. Het is echter opmerkelijk
dat alle directeuren klagen over de bemoeizucht van de raden voor de rechtsbijstand
en weinig positieve exploitatieprikkels voelen. De FNV beschikt over een organisatie
voor rechtshulp vergelijkbaar met die van alle bureaus voor rechtshulp tezamen.
Daarnaast is de markt van de rechtsbijstandsverzekeringen booming business.
Het is opmerkelijk dat van de verzekerden 25% ook in aanmerking komt voor
gefinancierde rechtshulp. Men gaat dus bewust naar de verzekeringsbranche.
50% van alle automobilisten in Nederland heeft rechtsbijstand voor verkeerszaken
al meeverzekerd. Daarnaast is een belangrijk gegeven dat de Vereniging sociale
advocatuur Nederland en de VRN (Vereniging rechtshulp-organisaties Nederland)
een akkoord hebben bereikt. Vroeger bestond er wantrouwen, maar dat is kennelijk
weg. Het is een historisch moment dat men een plan op tafel heeft gelegd om
ieder voor zich de markt op te gaan.De verantwoordelijkheid van de overheid is weergegeven in artikel 18 van
de Grondwet. Het Europese Hof geeft de overheid echter een aanzienlijke beleidsvrijheid
bij de invulling ervan. Eind jaren tachtig is gesproken over de verplichting,
een rechtsbijstandsverzekering af te sluiten. De commissie-Polak heeft toen
uitgesproken dat dit niet kan, omdat een regelmatige bijdrage een te hoge
last zou zijn. De praktijk wijst echter anders uit. Het stelsel dekt nu nog
50% van alle Nederlanders. Het is niet vol te houden dat 50% van de Nederlanders
onvoldoende draagkrachtig is om eenmaal in het leven een advocaat te betalen.Het stelsel is een uitgewoond huis uit het bouwjaar 1970 dat dringend
toe is aan renovatie. De VVD gaat akkoord met de door de staatssecretaris
voorgestelde verhoging tot f 180 per uur. Deze dient uit het bestaande
budget betaald te worden. De koppeling met het kwaliteitstraject is niet geheel
logisch. De sector mag niet al te zeer geknecht worden in relatie tot de betalende
praktijk. De sociale praktijk zou daarbovenop nog een keer de overheid over
zich heen krijgen voordat het uurtarief kan worden verhoogd. Deze trajecten
dienen gescheiden te verlopen. Een kwaliteitstoets is uitstekend. De scan
van de SKIR (stichting Kwaliteitsinitiatieven in de rechtshulp) is goed, maar
ook los daarvan is er aanleiding voor de verhoging naar f 180.Om de sociale advocatuur een serieuze, stabiele plaats in het stelsel
te geven, lijkt het noodzakelijk dat het stelsel zich toespitst op degenen
die het echt nodig hebben. Dat kan ertoe leiden dat het percentage Nederlanders
dat nu gebruik kan maken van de rechtshulp aanzienlijk wordt gereduceerd,
bijvoorbeeld tot ongeveer 25% of dat met name rechtsbijstand wordt geboden
voor rechtsgebieden waarin de markt of bijvoorbeeld de FNV als belangenorganisatie
niet voorziet. Rechtsgebieden kunnen apart worden verzekerd. Daarnaast kan
ervoor gepleit worden om gebieden die niet worden gedekt door de verzekeringsbranche,
zoals het strafrecht, in het stelsel te houden. Een stelselherziening kan
ertoe leiden dat de besteding van de huidige 600 mln gulden meer op maat gesneden
is en er meer ruimte ontstaat, de sociale advocatuur serieus te nemen en een
eigen vaste plek te geven. De indruk bestaat dat de staatssecretaris de bureaus
voor rechtshulp niet volledig op hun waarde schat. In de advocatuur werken
vrijeberoepsbeoefenaren. De bureaus hebben juristen en advocaten in dienst
met een dienstverband. Zij lijken in eerste instantie aangewezen om een belangrijke
invulling te geven aan de eigen verantwoordelijkheid van de overheid. Het
akkoord met de advocatuur biedt een uitstekend aanknopingspunt voor meer exploitatieruimte
voor de bureaus. Zij zouden ten minste de sociale praktijk moeten kunnen uitoefenen.
Dat hoeft niet te botsen met de betaalde praktijk en eventuele bedrijven die
steun krijgen. Er is namelijk geen concurrentievervalsing. Is de staatssecretaris
bereid, het stelsel fundamenteel te herzien? Is zij bereid, op korte termijn
een oordeel te geven over verruiming van de exploitatieruimte van de bureaus?
De urgentie is hoog, zoals onder meer blijkt uit het feit dat een bureau in
Leeuwarden, dat naast de sociale praktijk voorzichtig voor de
commerciële praktijk heeft gekozen, een subsidiekorting is opgelegd van
f 37 500.Er is geen zekerheid dat een verhoging van het uurtarief tot f 210
toereikend zal zijn om de sociale rechtshulp overeind te houden. Met het bedrag
wordt een nieuw venster gebouwd in een uitgewoond huis. Een toereikend tarief
dient verbonden te worden aan de aanpassing van het stelsel en het bieden
van een vaste stabiele plek eraan. De claim van de bureaus is zwaarwegend.
Een wijziging van het stelsel kan leiden tot een ander uurtarief. De verhoging
naar f 180 ligt zodanig in de rede dat de koppeling met certificering
niet verstandig is.De heer Rabbae (GroenLinks) constateert dat
al een aantal jaren het grondwettelijke recht van minder draagkrachtigen om
toegang te krijgen tot de sociale advocatuur zwaar onder druk staat. Vanaf 1994
is er al drie keer achteraf gerepareerd. Het beleid zal dan ook aangepast
moeten worden. Is het mogelijk dat de uurtarieven automatisch geïndexeerd
worden? De sociale advocatuur dunt steeds verder uit en moet het steeds meer
van de overblijvende bevlogen mensen hebben. Het is een teken aan de wand
dat deze poot van de advocatuur wordt uitgehold. Een belangrijk kenmerk van
de democratie is dat zwakken hun recht kunnen halen. Het uurtarief dient dan
ook verhoogd te worden tot f 210. De sluiting van een aantal vestigingen
is een desinvestering in de sociale advocatuur en in de democratie. De bureaus
voor rechtshulp hebben in een plan uiteengezet dat een investering van 12
mln gulden nodig is om de toegankelijkheid groter te maken en het voortbestaan
zeker te stellen. Dat bedrag moet opgebracht kunnen worden. Is de staatssecretaris
ervan overtuigd dat dit de goede richting is? Ziet zij kans om voor de begroting
van 2002 een aanzet te geven voor het vrijmaken van genoemd bedrag?Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) sluit zich aan
bij de opmerking dat het niet alleen een centenkwestie is. Het gaat om de
visie op het stelsel en een structurele, fundamentele oplossing voor de problemen.
Het aanbod staat sterk onder druk. Het uurtarief speelt daarin een belangrijke
rol. Het ophogen naar f 210 ligt dan ook zeer voor de hand. De CDA-fractie
staat welwillend tegenover een eventuele motie op dat punt. Echter, het is
een illusie te veronderstellen dat het uurtarief op enig moment marktconform
kan zijn. De toestroom van jonge advocaten in de sociale advocatuur en het
behoud van mensen ervoor kunnen wellicht ook op andere wijze gestalte krijgen.
Wellicht is een mogelijkheid de publieksfuncties sociale advocatuur en de
commerciële advocatuur te combineren. Het is teleurstellend dat de staatssecretaris
geen visie daarop heeft gegeven, ook al wordt nader onderzoek aangekondigd.
Wil de staatssecretaris druk op de ketel zetten? Met name dient bezinning
plaats te vinden op de initiatieven van de beroepsgroep zelf  Is het
mogelijk experimenten op te zetten op het punt van het combineren van functies?
Totale marktwerking biedt gezien het lage uurtarief geen soelaas.De asieladvocaten wijzen op het probleem dat de Kamer enerzijds pleit
voor snellere procedures en er anderzijds niet voldoende advocaten zijn om
het werk naar behoren te kunnen doen.De heer De Wit (SP) wijst erop dat het systeem
van gefinancierde rechtshulp zijn oorsprong vindt in een tweetal grondwettelijk
vastgelegde beginselen, de toegang tot de rechter en het recht op rechtshulp.
Gefinancierde rechtshulp is nooit van harte gegaan, gezien ook de bezuinigingen,
het invoeren van drempels in de vorm van eigen bijdragen, het betalen van
griffierechten en de inning van de proceskosten; stappen om de vraag naar
rechtshulp af te remmen. Een ander middel daartoe is de vergoeding voor de
rechtshulpverlener, in het bijzonder de sociale advocatuur. De overwegingen
die ten grondslag lagen aan de motie-Kalsbeek van 30 juni 1999 en aan de gevraagde
verhoging van f 25, te weten terugloop en vertrek van ervaren
mensen, zijn helaas nog steeds van kracht. De staatssecretaris wil slechts
een verhoging van f 16, gekoppeld aan de voorwaarde van een objectieve
toets inzake de kwaliteit van de betrokken advocaat. Het gaat te ver dat zij
voor een verhoging van f 16 olympische prestaties vraagt. De verhoging
is te laag en de voorwaarde onterecht. Vanuit de sociale advocatuur zijn er
de nodige initiatieven genomen voor invoering van de kwaliteitstoets. De SKIR
zet onderzoeken op. Op korte termijn kan een advocaat de toets ondergaan.
De vraag in de sociale advocatuur blijft maar toenemen, maar men kan haar
niet aan. Afgestudeerden gaan liever naar het buitenland. Er dreigt een leemte
in de rechtshulp te ontstaan.De betalende advocatuur heeft nauwelijks interesse om de grondwettelijk
verankerde gefinancierde rechtshulp te verlenen. Het is onaanvaardbaar dat
verzekeringspakketten, rechtshulp-plus of tweemaal plus – de dikte van
de portemonnee – mede de vorm en de mate van rechtshulp bepalen. Dit
leidt tot een tweedeling gebaseerd op inkomen. Een uurtarief van f 210
is een absolute voorwaarde voor het voortbestaan van de sociale advocatuur.
Het is verkeerd dat de overheid het gat dat verzekeraars niet willen dekken,
moet dichten. Verzekeraars verdienen het gemakkelijke geld. Zij wekken de
indruk dat het om kwalitatief hoogstaande rechtshulp gaat, maar dat valt te
betwijfelen.Het is positief dat de staatssecretaris de aanbestedingsvariant niet wil.
Is zij van mening dat de bureaus voor rechtshulp in de eerstelijnshulp gepositioneerd
zijn, in tegenstelling tot de benadering op dit punt in het Verweij Jonker-rapport?
De heer De Wit onderschrijft de door de staatssecretaris in haar brief verwoorde
kritiek op de verzekeraars. Hoe kijkt de staatssecretaris aan tegen de visie
van de bureaus voor rechtshulp met name op het punt van investeren in kwaliteit,
zodat het aantrekkelijk wordt om er te werken? Asielzoekers beklagen zich
erover dat zij geen adequate rechtshulp kunnen krijgen. Geen vergoeding voor
de periode tussen 8 en 24 uur blijkt voor advocaten een drempel om zich op
dit terrein te begeven, waardoor er onnodige fouten gemaakt worden. Onderkent
de staatssecretaris deze problemen? Is zij bereid, na te denken over een oplossing?Het antwoord van de regeringDe staatssecretaris deelt mee dat het stelsel
van gesubsidieerde rechtsbijstand is geregeld in de Wet op de rechtsbijstand
uit 1994. Het voorziet in een structurele behoefte aan rechtshulp aan minder
draagkrachtigen. Het Verweij Jonker-instituut heeft vergaande aanbevelingen
gedaan. De bureaus van rechtshulp verschillen van opvatting over de mate waarin
men voor de betalende praktijk moet kunnen werken. Men is het erover eens
dat die mogelijkheid er moet zijn, maar in de praktijk blijkt dat niet elk
bureau voor rechtshulp dat wil. Uitgangspunt is een toegankelijke rechtshulp
ook voor mensen met een smalle beurs. De juridische hulpverlening bestaat
uit verschillende onderdelen. Allereerst is er het juridisch loket, waar men
aanklopt met de problemen. Het is dan nog niet altijd duidelijk of het een
juridisch of een ander probleem betreft. Het loket kan door verschillende
organisaties bemenst worden. Er wordt gedacht aan onderbrenging bij de raden
of de bureaus voor rechtshulp. In het laatste geval levert dat complicaties
op, omdat het loket ook een verwijzingsfunctie heeft. Een aantal bureaus voor
rechtshulp heeft de wens, andere dan alleen toegevoegde zaken te doen. De
bureaus zouden zich daarmee op een breder werkterrein begeven, wat invloed
kan hebben op andere aanbieders. De verwijzingsfunctie moet onafhankelijk
zijn. Een volgende stap is het verlengde spreekuur, omdat veel juridische
problemen met enig advies opgelost kunnen worden. Ook daarbij is de vraag
waar deze functie vervuld kan worden. Het Verweij Jonker-instituut suggereert,
een aanbesteding te overwegen. Dat lijkt niet zonder risico's, want het is
de vraag wie deze zaken wil doen en voor welke prijs. Komt de
vergoeding van de kosten wel op de juiste plek?De bureaus voor rechtshulp vervullen een belangrijke functie in het bestel.
De staatssecretaris ziet niet geheel de toegevoegde waarde van de door het
Verweij Jonker-instituut gedane suggestie van vouchers. Het systeem van de
wijze waarop berekend wordt of iemand in aanmerking komt voor een vergoeding
voor rechtsbijstand wordt uitgewerkt. Het belastbaar inkomen wordt de norm.De staatssecretaris is verheugd dat een aantal organisaties gezamenlijk
een standpunt hebben ingenomen. De raden voor de rechtsbijstand sluiten daar
niet in alle opzichten bij aan. Er zal snel gewerkt moeten worden. Begin volgend
jaar zal de Kamer een notitie ontvangen waarin de vragen beantwoord zullen
worden. Door de toegenomen welvaart is er minder vraag. De sociale advocatuur
wordt minder aantrekkelijk. Het systeem mag niet van binnenuit worden uitgehold.Al jaren geeft de sociale advocatuur aan dat het uurtarief verhoogd moet
worden. Voor de invoering van de Wet op de rechtsbijstand was het uurtarief
f 90. Op 1 januari 1994 is dit verhoogd met 25% tot f 113. In het
huidige stelsel wordt het uurtarief jaarlijks geïndexeerd, waardoor het
uurtarief in 1998 op f 125 is gekomen. De invoering van een nieuw vergoedingenstelsel
met ingang van 1 januari 2000 is aangegrepen voor een verhoging ineens van
f 25, hetgeen resulteerde in een uurtarief van f 167 per 1 juli
jl. Een verdere verhoging is gekoppeld aan een kwaliteitstoets, waaraan door
de SKIR in samenwerking met de beroepsgroep hard wordt gewerkt. De beroepsgroep
zelf voert de toets uit. Kwaliteitseisen worden door auditors getoetst. De
koppeling met de vergoeding is een stimulans om aan de kwaliteitseisen te
voldoen. De staatssecretaris deelt dan ook niet de bezwaren op dit punt. De
ambitie is invoering van de eisen per 1 januari 2002. Daaraan is toetsing
door een auditor gekoppeld. Men mag niet, omdat men laat aan de beurt is,
pas enige maanden later een verhoogde vergoeding ontvangen. Er zijn geen middelen
beschikbaar voor een verdere verhoging zoals gewenst door een meerderheid
van de Kamer.De bureaus voor rechtshulp hebben aangegeven dat een financiële injectie
van 12 mln gulden noodzakelijk is om de financiële problemen op te lossen.
Zij menen dat het huidige subsidieniveau substantieel moet worden verhoogd.
De bureaus stellen dat de raden voor de rechtsbijstand, die de subsidie verdelen,
nauwelijks geld beschikbaar stellen voor vernieuwing, kwaliteitsverbetering
en toepassing van ICT. Zij vrezen dat zonder verhoging van het subsidieniveau
bureaus om budgettaire redenen genoodzaakt zullen zijn, vestigingen te sluiten.
De staatssecretaris heeft niet de indruk dat de raden niet bereid zijn, tegemoet
te komen aan reële knelpunten. In 1999 hebben de raden samen met de VRN
een nieuw bekostigingsmodel vastgesteld. Het subsidieniveau is landelijk verhoogd
met 10%. In het afgelopen jaar is een aantal bureaus in financiële problemen
gekomen, maar het lijkt erop dat dit niet representatief is voor de gehele
sector. Met de raden moet worden nagegaan of de tekorten worden veroorzaakt
door factoren buiten de invloedsfeer van de bureaus dan wel dat zij te maken
hebben met bijvoorbeeld een tekortschietend beheer. Een algehele verhoging
van de subsidie is dan niet de oplossing. Niet valt uit te sluiten dat een
aantal kostenfactoren onvoldoende binnen de huidige bekostigingsregels zijn
meegewogen. De raden zijn in overleg met de VRN. De uitkomst daarvan zal binnenkort
worden voorgelegd. De staatssecretaris zegt toe, de Kamer daarover tijdig
voor prinsjesdag te zullen informeren.De vergoedingen voor de asieladvocatuur moesten worden bijgesteld op basis
van de nieuwe Vreemdelingenwet. De staatssecretaris is in overleg met de asieladvocaten
over de beste verdeling van de beschikbare middelen. Met name aan de voorkant
van het traject zou sprake kunnen zijn van een hogere puntenvergoeding omdat
het belangrijk is dat dan dezaken zo goed mogelijk worden gedaan.
Een verdeling van 8/8/8 lijkt de staatssecretaris te veel, maar zij heeft
goede hoop dat er in overleg uit valt te komen. Zij zal de Kamer daarover
informeren. Er is een fragiel evenwicht in het aantal asieladvocaten.De staatssecretaris relativeert de veronderstelling dat personen die recht
hebben op gefinancierde rechtsbijstand als bewuste keuze toch nog een rechtsbijstandsverzekering
sluiten, omdat men daaraan de voorkeur zou geven. Vaak weet men niet wat de
precieze grenzen zijn bij recht op gefinancierde rechtsbijstand. In een verzekeringspakket
wordt het recht op rechtsbijstand vaak betrekkelijk automatisch meegenomen.
Een aantal risico's is niet te verzekeren, zoals echtscheiding, strafrecht
en asiel. De staatssecretaris is van mening dat het huidige bredere pakket
voor advocaten aantrekkelijker is dan een beperking op deelterreinen.De minister van Financiën houdt toezicht op verzekeringen in het
algemeen. Dat geldt ook voor een eventuele belangenverstrengeling. De staatssecretaris
zegt toe, de minister van Financiën te zullen vragen of hem hiervan iets
bekend is en of daarnaar eventueel onderzoek is verricht. Zij zal hem vragen,
de Kamer daarvan op de hoogte te stellen.De bureaus voor rechtshulp worden volledig gesubsidieerd. Uit dien hoofde
worden er geen commerciële activiteiten verricht, want dat zou concurrentievervalsing
inhouden. Voorgangers van de staatssecretaris hebben het standpunt ingenomen
dat de betalende praktijk bij de bureaus beëindigd moest worden. Misschien
kunnen de bezwaren tegen het openstellen van de bureaus voor rechtshulp voor
de commerciële advocatuur worden weggenomen als het voorstel van het
Verweij Jonker-instituut onverkort wordt doorgevoerd, want dan worden de bureaus
op gelijke wijze als de advocatuur bekostigd. Daarover wordt nog verder gesproken.
Een experiment behoort niet tot de mogelijkheden. Er is nog geen besluit genomen.Het Clara Wichmaninstituut heeft ervoor gepleit dat slachtoffers van gewelds-
en zedenmisdrijven het recht moeten krijgen, zich tijdens de strafzaak gratis
te laten bijstaan door een advocaat. In de vorig jaar ingediende motie-De
Graaf is aangedrongen op een versterking van de positie van slachtoffers van
ernstige misdrijven. Op 30 oktober 2000 heeft de Kamer hierover een brief
bereikt. Slachtoffers met een eenvoudige civiele schadeclaim kunnen via artikel
51a Wetboek van Strafvordering meeliften in het strafproces (de voeging).
Dat geldt niet voor slachtoffers met een ingewikkelde claim. Die onevenwichtigheid
moet worden opgeheven. Naar de mogelijkheden en voorwaarden daartoe wordt
onderzoek gedaan. Voor de begrotingsbehandeling zal de staatssecretaris de
Kamer daarover berichten. Het verzoek van het Clara Wichmaninstituut is in
het onderzoek niet meegenomen. Het instituut wenst dat het slachtoffer recht
krijgt op juridische vroeghulp en dat het zich bij het verhoor als getuige
door de rechter-commissaris kan laten begeleiden door een door de overheid
gesubsidieerde advocaat. Het laatste is al mogelijk voor slachtoffers van
ernstige misdrijven die onder het bereik van de Wet rechtsbijstand vallen,
conform artikel 44, lid 4, waarin wordt bepaald dat de Raad voor rechtsbijstand
bevoegd is, een toevoeging te verlenen zonder oplegging van een eigen bijdrage
aan hen die zich anders dan als verdachte of veroordeelde krachtens het Wetboek
van Strafrecht of Strafvordering door een advocaat laten bijstaan. Met betrekking
tot de juridische vroeghulp aan slachtoffers loopt er een JOS-project in Alkmaar.
Dat is een experiment waarin vroeghulp via een pakketregeling wordt geboden
aan slachtoffers van zedenmisdrijven. Dat experiment wordt momenteel geëvalueerd.
De rapportage daarvan wordt in augustus verwacht. Van het JOS-experiment in
Rotterdam is de evaluatie inmiddels ontvangen. Zodra beide evaluaties binnen
zijn, zal de staatssecretaris zich beraden op de vraag of en, zo ja, op welke
wijze de projecten een vervolg moeten krijgen. Nadere gedachtewisselingDe heer Kuijper (PvdA) onderstreept dat een
omslag in het stelsel zorgvuldig moet gebeuren. Hij houdt vast aan de verhoging
van de uurvergoeding naar f 210. Hij zal daarvoor plenair een motie indienen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) bedankt de
staatssecretaris voor de toezegging om met de minister van Financiën
te spreken over mogelijke belangenverstrengeling tussen verzekeraars en de
rechtsbijstandsverzekering. De leegloop in de sociale advocatuur is dusdanig
zorgelijk dat een daad gesteld moet worden via een ophoging van de uurvergoeding
naar f 210.Wordt in het overleg over het puntenstelsel voor de asieladvocatuur overwogen
dat gewerkte uren volledig kunnen worden gedeclareerd?Het is de heer Vos (VVD) niet duidelijk of
de staatssecretaris de trend voldoende begrepen heeft van zakelijker advocaten,
cliënten die minder gebruikmaken van het stelsel, voorzieningen van de
FNV, de booming business van de verzekeringen en het verlangen om commerciëler
te werken.De koppeling tussen certificering en de verhoging van f 16 is verontrustend.
Als voor weinig veel gedaan moet worden, is de keuze voor de betalende praktijk
snel gemaakt. Certificering en de verhoging moeten dan ook los worden gekoppeld.De heer Rabbae (GroenLinks) is blij dat er
voor de asieladvocaten naar een oplossing wordt gezocht, waar de Kamer van
op de hoogte zal worden gesteld. Dat geldt ook voor de investering van 12
mln gulden. Er moet altijd kwaliteit worden geleverd, los van het uurtarief.
De indexeringssystematiek houdt kennelijk geen gelijke tred met de praktijk,
zodat telkenmale reparatiewerk verricht moet worden.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) vermoedt dat haar
fractie steun zal verlenen aan de motie van de heer Kuijper. Het is de vraag
of een onthouding van de uurverhoging vanwege de kwaliteitstoets kwaliteitsbevorderend
zal werken. Wat gebeurt er als men niet voldoet aan de eisen? Een kwaliteitstoets
dient niet gekoppeld te worden aan het uurtarief.De situatie van de sociale advocatuur blijft zorgelijk, omdat men niet
snel toegang kan krijgen tot een sociaal advocaat. Mevrouw Ross overweegt
plenair een motie in te dienen over het experiment met een samenwerkingsmodel
advocaten en bureaus rechtshulp analoog aan het Amsterdams model. Zo'n experiment
dient enige status te krijgen.De heer De Wit (SP) stelt dat kwaliteit bereikt
wordt door hard werken en verdieping in het vak. Naamsbekendheid is voor een
groot deel afhankelijk van de kwaliteit van een advocaat. Iedere advocaat
is gericht op het leveren van kwaliteit. Koppeling van de toets aan de verhoging
is niet juist. Als de toets na een jaar negatief uitvalt, leidt dat tot een
verandering in het tarief, zodat de «kneuzen» minder verdienen
dan de betere advocaten? Dat is geen begaanbare weg. De orde kent haar eigen
beroepsopleiding. Iedere advocaat moet punten behalen voor de verdieping van
zijn kwaliteit. Zij staan in geen enkele relatie tot het uurtarief. De heer
De Wit roept de staatssecretaris op om, gehoord de Kamer, met minister Zalm
te gaan praten over de verhoging naar f 210.Als 4,5 miljoen personen een verzekering afsluiten voor f 350 per
jaar, gaat het om een totaalbedrag van 1,5 mld gulden. Daarvoor zal minder
kwaliteit geboden worden dan de 500 mln gulden die nu voor de gefinancierde
rechtshulp wordt uitgetrokken. Die weg moet niet opgegaan worden. De staatssecretaris wijst erop dat er geen
geld op de begroting van Justitie is voor de voorgestelde verhoging. De verhoging
naar f 180 is gerealiseerd in het kader van de recente begrotingsonderhandelingen.
Daar kan niet zomaar een schep bovenop worden gedaan.Het is niet mogelijk dat asieladvocaten volledig op uurbasis declareren.
Ook de controle zou veel werk betekenen. Meer beroepsgroepen ontvangen een
forfaitair bedrag zoals huisartsen.De staatssecretaris heeft de trend in de rechtshulp zeker in de gaten,
maar wellicht waardeert zij deze anders dan de heer Vos. Het is prima dat
mensen een rechtsbijstandsverzekering afsluiten, maar dat is geen alternatief
voor de gefinancierde rechtshulp, die altijd noodzakelijk zal zijn. De sociale
advocatuur staat onder druk, omdat de vraag en het aanbod afnemen. Een verdere
versmalling van de praktijk is geen oplossing. De staatssecretaris is eerder
uit op verbreding, zodat meer mogelijkheden worden geboden, maar dan wel onder
voorwaarden. Het via een Kameruitspraak nader definiëren van experimenten
beperkt de speelruimte. De ontwikkeling is interessant, maar niet zonder risico's.Het is juist dat er altijd kwaliteitseisen gesteld moeten worden, maar
er is niets mis met een koppeling ervan aan de vergoeding, zodat het proces
versneld wordt. De NOVA werkt hier van harte aan mee. Het probleem van de
timing per 2 januari 2001 van invoering moet worden opgelost.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Swildens-RozendaalDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), voorzitter, Van de Camp
(CDA), Biesheuvel (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter,
Rabbae (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), Rouvoet (ChristenUnie),
O.P.G. Vos (VVD), Passtoors (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Ross-van
Dorp (CDA), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks) Weekers
(VVD), Van der Staaij (SGP) en Wijn (CDA).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Cörüz (CDA),
Van Vliet (D66), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth (PvdA),
Hoekema (D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Luchtenveld (VVD), Slob
(ChristenUnie), Van den Doel (VVD), Rijpstra (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen
(SP), Buijs (CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), De Vries (VVD),
Van Walsem (D66), De Pater-van der Meer (CDA) en Arib (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VI-88.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl