Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2011; Memorie van toelichting; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 500
 XIV
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
		Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2011
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 Artikelsgewijze toelichting bij het
						begrotingsvoorstel
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 Begrotingstoelichting
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lijst met afkortingen
 
 
 
 212
 
 
 
 
 
 
 Trefwoordenlijst
 
 
 
 214
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
			 BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 
 
 
 
				Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting,
				worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
				afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe
				om de begrotingsstaten van het ministerie van Landbouw, Natuur en
				Voedselkwaliteit voor het jaar 2011 vast te stellen.
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen
				de Rijksbegroting voor het jaar 2011. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
				geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2011.
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven,
				verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2011 vastgesteld. De in de
				begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze Memorie
				van Toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
				Wetsartikel 2
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten
				en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Algemene
				Inspectie Dienst, Dienst Landelijk Gebied, Dienst Regelingen, Dienst ICT
				Uitvoering, Plantenzieketenkundige Dienst en Voedsel en Warenautoriteit voor
				het jaar 2011 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomenbegrotingsartikelen
				worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze Memorie van
				Toelichting en wel en de paragraaf inzake de diensten die een
				baten-lastenstelsel voeren.
 
 
 
 
 De Minister van
			 Landbouw, Natuur en
			 Voedselkwaliteit,
 
 G.
 Verburg
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 LEESWIJZER
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 HET BELEID
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 De Beleidsagenda
 
 
 8
 
 
 
 
 2.1.1
 
 
 Hoofdlijnen van beleid
 
 
 8
 
 
 
 
 2.1.2
 
 
 Financieel Kader
 
 
 15
 
 
 
 
 2.2.
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 26
 
 
 
 
 
 21 Duurzaam Ondernemen
 
 
 26
 
 
 
 
 
 22 Agrarische ruimte
 
 
 55
 
 
 
 
 
 23 Natuur
 
 
 62
 
 
 
 
 
 Bijlage Overzichtsconstructies ILG
 
 
 78
 
 
 
 
 
 24 Landschap en Recreatie
 
 
 80
 
 
 
 
 
 Overzichtsconstructie Groene Hart
 
 
 93
 
 
 
 
 
 25 Voedselkwaliteit en Diergezondheid
 
 
 95
 
 
 
 
 
 26 Kennis en Innovatie
 
 
 113
 
 
 
 
 
 27 Bodem, water ren reconstructie zandgebieden
 
 
 131
 
 
 
 
 2.3.
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 137
 
 
 
 
 
 28 Nominaal en onvoorzien
 
 
 137
 
 
 
 
 
 29 Algemeen
 
 
 138
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 DE
						 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 DE
						 BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 
 145
 
 
 
 
 
 
 Algemene Inspectie Dienst (AID)
 
 
 145
 
 
 
 
 
 Dienst Landelijk Gebied (DLG)
 
 
 150
 
 
 
 
 
 Dienst Regelingen (DR)
 
 
 155
 
 
 
 
 
 Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
 
 
 159
 
 
 
 
 
 Plantenziektenkundige Dienst (PD)
 
 
 163
 
 
 
 
 
 Voedsel en Warenautoriteit (VWA)
 
 
 169
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 VERDIEPINGSHOOFDSTUK
 
 
 
 
 175
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 
 
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 185
 
 
 
 
 
 6.1.
 
 
 Moties en toezeggingen
 
 
 185
 
 
 
 
 6.2.
 
 
 ZBO's en RWT's
 
 
 199
 
 
 
 
 6.3.
 
 
 Europese geldstromen
 
 
 204
 
 
 
 
 6.4.
 
 
 Lijst met afkortingen
 
 
 212
 
 
 
 
 6.5.
 
 
 Trefwoordenregister
 
 
 214
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 1.
 LEESWIJZER
 
 
 Gezien de demissionaire status van het kabinet is besloten tot
				 een beperkte technische invulling van de beleidsagenda en een beleidsarme
				 begroting 2011. Daar waar de beleidsagenda’s in voorgaande jaren uitgebreid
				 ingingen op de prioriteiten uit het kabinetsprogramma «Samen werken, samen
				 leven» (2007) van het kabinet Balkenende IV, aangevuld met maatregelen uit het
				 aanvullend beleidsakkoord «Werken aan de toekomst « (2009) en de prioriteiten
				 van de minister, is de opzet voor 2011 sober van aard.
 In de beleidsagenda zal vooral worden ingegaan op staand beleid
				 en relevante beleidsarme ontwikkelingen die de begroting van Landbouw, Natuur
				 en Voedselkwaliteit in financiële zin raken. In de artikelen wordt, zoals in
				 andere jaren, de relevante financiële en beleidsinformatie die samenhangt met
				 de voorgenomen uitgaven vermeld.
 
 
				Presentatie begroting 2011
 
				Experiment verbetering begroting en verantwoording
 
 Het ministerie van LNV heeft samen met de ministeries van
				 Buitenlandse Zaken, VROM, WWI, VWS en Jeugd en Gezin meegedaan aan het
				 experiment verbetering begroting en verantwoording.
 Het experiment had tot doel om de politieke zeggingskracht en
				 de focus van de begroting en het jaarverslag te vergroten en de
				 verantwoordingslasten terug te brengen. Dit had vooral gevolgen voor de wijze
				 waarop beleidsinformatie werd opgenomen in de begroting en het jaarverslag. Met
				 het behandelen van de jaarverslagen 2009 door de Tweede Kamer eindigt formeel
				 dit experiment. In samenwerking met de Algemene Rekenkamer wordt dit experiment
				 geëvalueerd door het ministerie van Financiën en de deelnemende
				 departementen. Begin 2011 zal aan de hand van deze evaluatie met de Tweede
				 kamer worden besproken in hoeverre deze experimentele werkwijze rijksbrede
				 invoering verdiend.
 
 
				Beleidsagenda
 In verband met de demissionaire status van het kabinet is er
				sprake van een beleidsarme beleidsagenda waarin geen nieuwe
				beleidsintensiveringen zijn opgenomen. In de beleidsagenda is de indeling naar
				kabinetsdoelstellingen van het kabinet Balkenende IV komen te vervallen. De
				outcome- en outputindicatoren zijn verschoven van de beleidsagenda naar de
				betreffende beleidsartikelen. Tevens zijn de overzichtstabellen «status
				kabinetsdoelstellingen» en «geraamde uitgaven per kabinetsdoel voor 2009,
				2010 en 2011» niet in de beleidsagenda van de begroting 2011 opgenomen. In de
				beleidsagenda wordt ingegaan op de 4 domeinen van het LNV beleid. Dit betreft
				het domein duurzaam produceren agro- en visserijcluster, het domein kennis en
				innovatie, het domein natuur, landschap en platteland en het domein voedsel,
				dier en consument. Tenslotte wordt in de beleidsagenda het financieel kader
				opgenomen. Hierin staan de belangrijkste budgettaire mutaties vermeld vanaf de
				stand ontwerp-begroting 2010.
 
				Beleidsartikelen
 Per begrotingsartikel worden de beleidsdoelen vertaald in
				operationele doelen en instrumenten. De ontwikkelingen van de uitgaven en de
				doelen die zij dienen worden toegelicht en waar mogelijk in de tijd weergegeven
				en indien zinvol grafisch geïllustreerd. Dit betekent aandacht voor de
				instrumenten en voor de historische ontwikkeling van de uitgaven en prestaties
				om tot een goede onderbouwing van de uitgaven te komen.
 
				Maatschappelijke effecten in de begroting
 
				Indicatoren
 
 De inzet is erop gericht om de maatschappelijke effecten van de
				 hoofdlijnen en beleidsprioriteiten van beleid beter zichtbaar en meetbaar te
				 maken en in samenhang te tonen. Dit met focus op de hoofdlijnen van beleid in
				 zowel de begroting als de verantwoording.
 In de begroting 2011 is een verdere verbeterslag aangebracht
				 door het opnemen van 17 nieuwe indicatoren, die focussen op de
				 hoofddoelstellingen van het LNV-beleid. Tevens zijn 10 minder relevante
				 indicatoren komen te vervallen. Hierbij is gestreefd de indicatoren meer te
				 richten op het maatschappelijk resultaat, de rol en verantwoordelijkheden van
				 LNV en de vragen die in de maatschappij leven. De begrotingsindeling is ten
				 opzichte van de begroting 2010 niet gewijzigd met het oog op de gevraagde
				 herkenbaarheid van de LNV begroting.
 
 
				Comply or explain
 Sinds 2006 is voor het opnemen van indicatoren in de
				beleidsartikelen een zogenaamde comply or explain-regeling van kracht. Deze
				houdt in dat er kan worden afgeweken van de bepaling om het beleid met
				kwantitatieve indicatoren meetbaar te maken, mits wordt uitgelegd waarom dit
				niet zinvol of relevant is.
 Per saldo zijn alle algemene en operationele doelen van LNV
				belegd met een indicator, hetzij bij het begrotingsartikel zelf, hetzij deels
				met een verwijzing naar de jaarlijkse ILG rapportage/EHS-rapportage Groot
				Project voor wat betreft de beleidsartikelen 22, 23,24 en 27.
 
				Meerjarenprogrammering beleidsdoorlichting
 Volgens de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften dient er in de
				begroting een programmering van beleidsdoorlichtingen opgenomen te worden.
				Reguliere evaluaties richten zich veelal op een deel van het beleid of op
				beleidsinstrumenten. Een beleidsdoorlichting daarentegen is een evaluatie op
				het niveau van de algemene (of operationele) doelstelling. LNV heeft er voor
				gekozen alle beleidsdoorlichtingen op het niveau van de algemene doelstelling
				uit te voeren. Beleidsterreinen dienen eens in de 5 à 7 jaar doorgelicht te
				worden, afhankelijk van de beleidscyclus. De totale programmering voor LNV ziet
				er als volgt uit:
 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenprogrammering
 
 
 beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 21 Duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 2010
 
 
 23 IBO Natuur
 
 
 
 
 2011
 
 
 22 Agrarische ruimte
 
 
 
 
 
 24 Landschap en recreatie
 
 
 
 
 
 27 Reconstructie
 
 
 
 
 2012
 
 
 26 Kennis en Innovatie
 
 
 
 
 2013
 
 
 25 Voedselkwaliteit en Diergezondheid
 
 
 
 
 2014
 
 
 23 Natuur
 
 
 
 
 2015
 
 
 21 Duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 
 
 De beleidsdoorlichting 21 Duurzaam ondernemen is op 19 mei
				 2010 naar de Kamer gestuurd (kamerstuk
				 31 104, nr. 3).
				 In lijn met het kabinetsbeleid om de evaluatielast terug te dringen geldt de
				 IBO Natuur (kamerstuk 31 588, nr. 3) als beleidsdoorlichting. De
				 beleidsdoorlichtingen van artikel 22, 24 en 27 zullen in 2011 plaatsvinden,
				 zodat gebruik kan worden gemaakt van de resultaten van de Mid term Review ILG.
				 Per ultimo 2011 heeft voor elk begrotingsartikel een beleidsdoorlichting
				 plaatsgevonden. In 2012 begint LNV in feite aan de tweede ronde.
 De beleidsdoorlichtingen zijn bij de desbetreffende
				 beleidsartikelen opgenomen in het overzicht «Onderzoek naar de doelmatigheid
				 en de doeltreffendheid van beleid».
 
 
				Overzichtsconstructies
 
 Er zijn in de LNV-begroting twee overzichtsconstructies
				 opgenomen, nl. de overzichtsconstructies ILG en Groene Hart.
 De overzichtsconstructie «Investeringsbudget Landelijk Gebied
				 (ILG)» is opgenomen achter begrotingsartikel 23. Deze overzichtsconstructie
				 heeft tot doel om inzicht te bieden in de omvang en herkomst van het
				 beschikbare ILG budget over de totale ILG periode van 2007–2013. Hierin zijn
				 ook de bijdragen van andere departementen opgenomen. De minister van LNV is
				 verantwoordelijk voor de jaarlijkse storting in het Groenfonds ten behoeve van
				 de provincies.
 De overzichtsconstructie Groene Hart biedt inzicht in de
				 Rijksmiddelen die in het Groene Hart neerslaan. De minister van LNV is
				 programmaminister voor het Groene Hart, één van de rijksprogramma’s die
				 deel uitmaken van de uitvoeringsagenda Randstad Urgent. Achter
				 begrotingsartikel 24 is de overzichtsconstructie Groene Hart opgenomen.
 Daarnaast zijn in de begrotingen van Buitenlandse Zaken en VROM
				 respectievelijk de overzichtsconstructies HGIS en Milieu opgenomen, waar ook
				 LNV-middelen deel van uitmaken.
 
 
				Fiscale instrumenten
 
 Het beleidsinstrumentarium dat LNV inzet om zijn doelstellingen
				 te realiseren bestaat naast instrumenten die de LNV begroting belasten ook uit
				 fiscale instrumenten.
 De twaalf LNV-specifieke regelingen zijn bij de betreffende
				 beleidsartikelen opgenomen. De financiële reeksen sluiten aan bij de ramingen
				 van deze fiscale instrumenten uit de Miljoenennota 2011.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fiscale faciliteit
 
 
 Directe/indirecte belasting
 
 
 Artikel LNV-begroting
 
 
 
 
 
 
 1. Landbouwvrijstelling
 
 
 Direct
 
 
 21
 
 
 
 
 2. Bosbouwvrijstelling
 
 
 Direct
 
 
 23
 
 
 
 
 3. Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer
 
 
 Direct
 
 
 23
 
 
 
 
 4. Vrijstelling forfaitair rendement bos- en
							 natuurterrein
 
 
 Direct
 
 
 23
 
 
 
 
 5. Verlaagd tarief energiebelasting glastuinbouw
 
 
 Indirect
 
 
 21
 
 
 
 
 6. Laag BTW tarief sierteelt
 
 
 Indirect
 
 
 21
 
 
 
 
 7. BTW Landbouwregeling
 
 
 Indirect
 
 
 21
 
 
 
 
 8. Tariefdifferentiatie tractoren en mobiele werktuigen
							 (zgn. rode diesel)1 Waarvan aandeel landbouwsector circa 40
								 %.
 
 
 Indirect
 
 
 21
 
 
 
 
 9. Vrijstelling landinrichting
 
 
 Direct
 
 
 22
 
 
 
 
 10. Vrijstelling BBL
 
 
 Direct
 
 
 22
 
 
 
 
 11. Vrijstelling cultuurgrond
 
 
 Direct
 
 
 22
 
 
 
 
 12. Vrijstelling natuurgrond
 
 
 Direct
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 Naast deze LNV-specifieke regelingen kunnen de LNV-sectoren
				 gebruik maken van generieke fiscale faciliteiten op het gebied van
				 ondernemerschap en duurzaamheid, zoals:
 zelfstandigenaftrek, doorschuiven stakingswinst,
				 bedrijfsopvolgingsfaciliteiten, energie-investeringsaftrek,
				 milieu-investeringsaftrek en vervroegde afschrijving op
				 milieu-investeringen.
 
 
				EU-financiering
 Voor het LNV-beleidsterrein is het EU-beleid van groot belang.
				Vanuit de EU wordt voor verschillende beleidsterreinen EU-steun gegeven. In de
				begroting is dit zowel bij de beleidsartikelen als de EU-bijlage aangegeven.
				Bij de betreffende beleidsartikelen is het meerjarig budgettair belang van
				EU-financiering weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 EU-Financiering
 
 
 Artikel/bijlage LNV-begroting
 
 
 
 
 
 
 1. GLB/Plattelandsbeleid (POP-2)
 
 
 21, 22, 23, 24
 
 
 
 
 2. Europees Visserij Beleid (EVF)
 
 
 21, EU-bijlage
 
 
 
 
 3. TSE/Bluetongue
 
 
 25
 
 
 
 
 4. Zevende Kader Programma Onderzoek
 
 
 26
 
 
 
 
 5. Landbouwheffingen
 
 
 29
 
 
 
 
 6. GLB/pijler 1 en 2
 
 
 EU-bijlage
 
 
 
 
 7. EU-structuurfondsen
 
 
 EU-bijlage
 
 
 
 
 
 
				Financiering vanuit het Fonds Economische Structuurversterking
				(FES)
 Het FES is voor LNV een belangrijke financieringsbron ten behoeve
				van innovatie, onderzoek en «groene» beleidsopgaven. In onderstaand overzicht
				is aangegeven welke FES middelen op welke beleidsartikelen worden begroot. Bij
				de betreffende beleidsartikelen is het meerjarig budgettair belang van
				FES-financiering weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking (FES)
 
 
 Artikel/bijlage LNV-begroting
 
 
 
 
 
 
 Luchtkwaliteit
 
 
 21
 
 
 
 
 Plantenkundig Onderzoek
 
 
 21
 
 
 
 
 Verminderen methaanemissie
 
 
 21
 
 
 
 
 Greenports (waaronder Mooi en Vitaal Delfland)
 
 
 22
 
 
 
 
 Klavertje 4
 
 
 22
 
 
 
 
 Primaviera
 
 
 22
 
 
 
 
 Natuurpilot Ijmeer
 
 
 23
 
 
 
 
 Westerschelde (inrichten EHS)
 
 
 23
 
 
 
 
 Nieuwe Hollandse Waterlinie
 
 
 24
 
 
 
 
 Westflank Haarlemmermeer
 
 
 24
 
 
 
 
 Impuls Veterinaire Aviare Influenza
 
 
 26
 
 
 
 
 Kennis Bsik (Transitie Duurzame Landbouw (TDL))
 
 
 26
 
 
 
 
 Inn.prog. TTI Groene Genetica
 
 
 26
 
 
 
 
 Inn.progr. Potato Genome Sequencing
 
 
 26
 
 
 
 
 Inn.progr. Phytophthora
 
 
 26
 
 
 
 
 Biosolar Cells
 
 
 26
 
 
 
 
 Westelijke Veenweidegebieden
 
 
 27
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 HET BELEID
 
 
 Beleidsagenda
 
 2.1
 De Beleidsagenda
 
 
 
 2.1.1
 Hoofdlijnen van beleid
 
 Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
					 werkt aan een duurzame en innovatieve agrarische sector, aan behoud van
					 biodiversiteit en van de kenmerkende eigenschappen van ons Nederlandse
					 platteland en aan de voorwaarden voor kwalitatief goed, duurzaam en gezond
					 voedsel. In de beleidsagenda worden jaarlijks de hoofdlijnen van beleid
					 weergegeven. Gezien de demissionaire status van het kabinet dat deze begroting
					 opstelt, is gekozen voor een beperkte technische invulling van de beleidsagenda
					 2011. Daar waar de beleidsagenda’s in voorgaande jaren uitgebreid ingingen op
					 de prioriteiten uit het kabinetsprogramma Balkenende IV, aangevuld met
					 prioriteiten van de minister, is de opzet dit jaar sober van aard. Er zal
					 vooral worden ingegaan op eventuele relevante beleidsarme ontwikkelingen die de
					 begroting in financiële zin raken. In de artikelen wordt, zoals in andere
					 jaren, de relevante financiële en beleidsinformatie die samenhangt met de
					 voorgenomen uitgaven vermeld.
 In 2011 zullen de gevolgen van de financiële en economische
					 crisis, ondanks de eerste tekenen van herstel, ook in de agro- en
					 visserijsectoren stevig blijven en druk zetten op de rendementen. Het belang
					 van deze sectoren voor Nederland is groot. Het agrocluster is goed voor 10% van
					 de werkgelegenheid en meer dan 25% van de export. Nederland behoort wereldwijd
					 tot de top-drie van de grootste exporteurs van agrarische producten en levert
					 daarmee een belangrijke bijdrage (10%) aan het nationaal inkomen. Maar er is
					 niet alleen een economisch belang. Het agrocluster is ook een belangrijke
					 schakel in de wereldvoedselproductie. Niet alleen door de primaire productie of
					 de doorvoer in de agroketens, maar ook door de innovaties en kennisoverdracht
					 naar ontwikkelingslanden.
 De aandacht voor de wereldvoedselproductie is ook in 2011 van
					 groot belang. Er wordt in de wereld weliswaar voldoende voedsel geproduceerd om
					 iedereen te kunnen voeden. Toch heeft nog steeds bijna één miljard mensen een
					 inkomen van minder dan 1 dollar per dag en lijden meer dan 800 miljoen mensen
					 honger. In het kader van de Millenniumdoelen is het onze internationale opgave
					 om het aantal mensen in de wereld dat in armoede leeft in 2015 te halveren. Het
					 ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) zal samen met het
					 ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking daaraan bijdragen door in 2011 verder
					 uitvoering te geven aan de notitie «Landbouwontwikkeling, rurale bedrijvigheid
					 en voedselzekerheid».
 
 Naast de economische crisis en de voedselcrisis hebben we
						in internationaal perspectief ook te maken met de klimaatcrisis, de
						biodiversiteitscrisis, de energiecrisis en de watercrisis. Deze crises vragen
						om een coherente beleidsaanpak in samenwerking met andere departementen.
						Bovendien is het belangrijk dat maatschappelijke actoren, waaronder bedrijven,
						worden aangesproken op het verkleinen van hun ecologische voetafdruk. Daardoor
						worden doelstellingen concreet.
 De Europese Commissie heeft aangekondigd begin 2011 een
						Europese biodiversiteitsstrategie te publiceren. Die vormt samen met de voor
						2011 voorziene evaluatie van het huidige programma biodiversiteit èn de
						resultaten van de Task Force Biodiversiteit en Natuurlijke Hulpbronnen de
						opmaat voor de beleidsinzet vanaf 2012.
 
 Als follow-up van de 17e sessie van de VN Commissie voor
					 Duurzame Ontwikkeling is LNV verantwoordelijk voor de conferentie over
					 landbouw, voedselzekerheid en klimaat die begin november 2010 wordt gehouden en
					 die LNV in samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de
					 Wereldbank en FAO organiseert. Ook zal in 2011 nadere invulling worden gegeven
					 aan een wereldwijde task force die meehelpt aan de praktische uitwerking van de
					 resultaten van de 17e sessie door succesvoorbeelden voor alle landen
					 inzichtelijk te maken.
 De Europese agenda geeft in 2011 de nodige uitdagingen. Naar
					 verwachting zal de Europese Commissie in november 2010 haar ideeën over de
					 toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ná 2013 ontvouwen.
					 Nederland deed dat al in september 2008 in de zogenaamde Houtskoolschets. Naar
					 aanleiding hiervan zal Nederland met een nadere uitwerking komen van de visie
					 die in de Houtskoolschets is gepresenteerd. De Nederlandse ideeën over de
					 toekomst van het GLB spelen een belangrijke rol in de Europese discussie. In
					 2011 zal de maatschappelijke dialoog en de consultatie over de toekomstige
					 invulling van het GLB worden voortgezet. Tevens zal een onderzoekspilot naar
					 gebiedsgerichte beloning van maatschappelijke prestaties worden
					 uitgevoerd.
 In het kader van de Health Check (artikel-68 maatregelen)
					 wordt de komende jaren elk jaar 22 miljoen euro aan Europese inkomenssteun
					 ingezet voor de gerichte beloning van specifieke maatschappelijke prestaties.
					 Hiermee wordt een belangrijke volgende stap gezet in verdere innovatie,
					 verduurzaming en vermaatschappelijking van het GLB. Ook wordt in de periode tot
					 en met 2013 in totaal ca. 145 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor
					 Nederland in het kader van Europees plattelandsbeleid. Deze bedragen zijn
					 gericht op de ondersteuning van maatschappelijke waarden op het gebied van
					 natuur-, milieu- en waterkwaliteit, innovatie en duurzame energie.
 Met betrekking tot het Europese visserijbeleid heeft het
					 kabinet na een brede maatschappelijke discussie eind 2009 zijn visie «Vis, als
					 duurzaam kapitaal» gegeven op het groenboek van de Europese Commissie over de
					 toekomst van het Gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB). Speerpunten voor de
					 Nederlandse inzet bij de onderhandelingen over de hervorming van het GVB zijn
					 een duurzaam gebruik van het ecologisch kapitaal, sterkere marktwerking en het
					 afstemmen van de besluitvorming op lange termijndoelstellingen. De Commissie
					 zal naar verwachting begin 2011 met voorstellen komen. Dit moet in 2012 tot
					 finale besluitvorming leiden.
 De verduurzaming en vermaatschappelijking van het GLB en GVB
					 leiden tot een toenemende verwevenheid tussen het landbouw- en natuurbeleid.
					 Het duurzaam samengaan van natuur en landschap met andere gebruiksfuncties
					 biedt kansen voor oplossingen tegen de crises van deze tijd. Met haar ruim 75
					 jaar ervaring zal LNV ook in 2011 een bijdrage leveren aan de verbinding van
					 people, profit en planet. Dit wordt gesymboliseerd in het LNV-motto «Leven van
					 het land, geven om natuur».
 De beleidsarme invulling van de LNV-begroting laat zich het
					 best beschrijven aan de hand van vier domeinen, te weten duurzaam agro- en
					 visserijcluster/ kennis en innovatie/ natuur, landschap en platteland/ voedsel,
					 dier en consument.
 
					 Domein duurzaam agro- en visserijcluster
 Duurzaam produceren betekent dat het Nederlandse agro- en
					 visserijcluster met behoud van concurrentiekracht door de hele keten heen
					 produceert met respect voor mens, dier, plant, milieu en omgeving, inclusief de
					 effecten daarvan elders in de wereld (verminderen van de ecologische
					 voetafdruk). De maatschappelijke discussies rondom onderwerpen zoals
					 dierenwelzijn, schaalvergroting, milieu, volksgezondheid, landschappelijke
					 inpasbaarheid en het wereldvoedselvraagstuk vragen om een innovatieve
					 verduurzamingsslag door ketenpartijen en om een faciliterend en stimulerend
					 beleid van de overheid. LNV doet dit onder andere door het stimuleren van
					 innovaties – door middel van onderzoek, subsidies en fiscale instrumenten –
					 en het rond de tafel brengen van partijen om zo de gezamenlijke
					 verantwoordelijkheid te beleggen en vorm te geven. In 2011 zal het
					 convenant Verduurzaming dierlijke producten verder
					 worden uitgevoerd. Daarbij werken ketenpartijen aan het ontwikkelen en in de
					 markt zetten van duurzame dierlijke producten in het segment tussen
					 «gangbaar» en «biologisch». Samen met keten- en maatschappelijke partners
					 voert LNV de Uitvoeringsagenda duurzame veehouderij
					 uit om te komen tot een toekomstbestendige, integraal duurzame veehouderij die
					 produceert met behoud van breed maatschappelijk draagvlak.
 Het Nederlandse agro- en visserijcluster is sterk
					 internationaal georiënteerd en gepositioneerd. Innovatie en verduurzaming in
					 de totale keten – van grond tot mond – zijn onmisbaar voor behoud en
					 verdere ontwikkeling van deze internationale positie. LNV zet daarom sterk in
					 op innovatie in en verduurzaming van nationale èn internationale productie- en
					 handelsketens. Niet alleen vanuit economisch en ecologisch perspectief, maar
					 ook met het oog op huidige en toekomstige generaties. In dat kader wordt de
					 interdepartementale inzet om de internationale grondstoffenketens blijvend te
					 verduurzamen in 2011 voortgezet, onder andere door de zogeheten internationale
					 «rondetafels» (Round Tables voor palmolie en soja) en de inzet in bilaterale
					 en multilaterale overheidsfora (bijv. partnerships, EU- en UN-overlegfora en
					 -programma’s). Ook op nationaal niveau zullen initiatieven van marktpartijen
					 om productieketens te verduurzamen, zoals het actieplan duurzame handel
					 2011–2015, door de overheid worden gefaciliteerd.
 
 Verduurzaming betekent ook het werken aan een «biobased
						economy»: een economie die minder afhankelijk is van fossiele grondstoffen
						zoals aardolie, aardgas en steenkool en meer gebruik maakt van biomassa voor
						toepassing in de waardeketen voor chemie, materialen, transportbrandstoffen en
						energie. In dat kader zal in 2011 verder worden ingezet op het faciliteren van
						onderzoek en het stimuleren van kansrijke projecten en innovaties die deze
						transitie concreet vormgeven en alle onderdelen in de waardeketen ontwikkelen.
						Dit tegen de achtergrond van het verwachte SER-advies over de biobased economy
						in Nederland.
 In 2011 wordt verder uitvoering gegeven aan het Convenant
						Schone en Zuinige Agrosectoren.
 Ieder jaar wordt per deelsector een jaarwerkprogramma
						opgesteld, ook in 2011. Hierin worden concrete projecten opgenomen die
						bijdragen aan het realiseren van het einddoel in 2020 (30% reductie
						broeikasgassen in 2020 ten opzichte van 1990).
 In de glastuinbouw krijgt deze energietransitie ook in 2011
						vorm in onder meer het programma «Kas als energiebron», waarbij LNV en
						sectorpartijen samenwerken aan klimaatneutrale kassen die duurzame warmte en
						elektriciteit leveren.
 
 
 In 2011 zal de Europese Commissie de uitkomsten van de
						evaluatie van het Europese fytosanitaire stelsel omzetten in een
						EU-fytostrategie en nieuwe voorstellen voor regelgeving. Deze worden besproken
						met de Europese lidstaten. In dat kader is Nederland bezig met een visie over
						het fytosanitaire beleidsterrein. Dit wordt gedaan in overleg met het betrokken
						bedrijfsleven.
 Ook het bevorderen van de markttoegang in derde landen (=
						landen buiten de EU) zal in 2011 de nodige aandacht vragen. De Europese
						Commissie werkt aan een modernisering van het Europese stelsel voor
						teeltmateriaal. In 2011 zal hieraan in overleg met de Commissie verder worden
						gewerkt. Nederland zal zich ook inzetten voor het (internationaal) beter in
						balans brengen van het octrooi- en kwekersrecht.
 
 
 LNV werkt binnen de plantaardige productie samen met de
						sector aan een duurzame gewasbescherming en een effectief middelenpakket. De
						beleidsdoelstellingen voor een duurzaam gewasbeschermingsmiddelenbeleid –
						vastgelegd in de nota Duurzame Gewasbescherming 2004–2010 – worden door het
						Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) geëvalueerd. De resultaten komen in 2011
						beschikbaar.
 Het nationale gewasbeschermingsmiddelenbeleid is gebaseerd
						op Europese regelgeving. De implementatie van de nieuwe Europese verordening
						inzake gewasbeschermingsmiddelen en de richtlijn over duurzaam gebruik van
						pesticiden dienen in 2011 in wetgeving te zijn verankerd. De richtlijn schrijft
						een nationaal actieprogramma voor die in 2012 gereed moet zijn. In 2011 zal LNV
						hiervoor de maatschappelijke consultatie starten.
 
 In 2011, het laatste jaar van de beleidsnota Biologische
					 landbouwketen 2008–2011, zal de biologische keten de onderlinge samenwerking
					 in het kader van verduurzaming voor ná 2011 verder moeten concretiseren. Ook
					 het vraaggestuurde kennissysteem zal dan verder verzelfstandigd moeten zijn. Op
					 beide thema’s zal bovendien ingezet worden op verdere internationale
					 profilering.
 
 Ten aanzien van het mestbeleid streeft LNV in het vierde
						Actieprogramma Nitraatrichtlijn (looptijd 2010–2013) naar een verdere afname
						van, en hogere doelmatigheid bij het gebruik van stikstof en fosfaat op
						landbouwgronden in Nederland. Ten opzichte van 2010 worden in 2011 alleen de
						gebruiksnormen voor fosfaat op bouwland aangescherpt, in lijn met wat daarover
						in het vierde actieprogramma is opgenomen.
 In 2011 zal verder gezocht worden naar innovatieve
						mogelijkheden om mest te «verwaarden», bijvoorbeeld door het terugwinnen van
						fosfaten. Ook zal door de inzet van precisielandbouw de mest beter worden
						benut.
 
 
 Met behulp van de middelen uit het Europees Visserij Fonds
						en nationale cofinanciering, worden innovaties en ondernemerschap in de
						visserijsector financieel ondersteund. In de geest van het Visserij Innovatie
						Platform dat in 2010 eindigt, zal LNV in 2011 de «Blueport» (vergelijkbaar
						met de greenport) faciliteren, waardoor de infrastructuur (waarin zaken als
						innovatie, kennisvergaring en -deling, versterking ondernemerschap en
						ketenstructuur zijn ontstaan) wordt geborgd.
 Voor de binnenvisserij zal in 2011 het aalherstelplan
						verder worden uitgevoerd. Speciale aandacht vraagt het onderzoeken en uitvoeren
						van een pilot om decentraal aalbeheer mogelijk te maken.
 Tot slot is voor de binnenvisserij het verder vormgeven en
						wettelijk verankeren van het stelsel van visplannen via de
						Visstandbeheercommissies van belang. De inzet is erop gericht dat de
						verplichtingen per 2012 voor alle binnenwateren in Nederland gelden en in
						regelgeving zijn verankerd.
 
 De bestaande ambities ten aanzien van de aanpak van de
					 regeldruk worden onverminderd nagestreefd, voor zover deze niet reeds zijn
					 gerealiseerd.
 Voor streefwaarden, instrumenten en beschikbare middelen voor
					 het domein duurzaam produceren wordt verwezen naar het beleidsartikel 21
					 Duurzaam ondernemen.
 
					 Domein Kennis en innovatie
 Een concurrentiekrachtige agrosector die mondiaal zijn
					 toppositie wil behouden én duurzaam produceert, moet voortdurend innoveren. De
					 overheid ondersteunt dit proces met het in standhouden van hiervoor belangrijke
					 kennisexpertisen en initiatieven als Biosolar Cells, het innovatieprogramma
					 Food&Nutrition delta en het Top Instituut Groene Genetica. De voor deze
					 initiatieven in 2010 beschikbaar gekomen financiële middelen zullen in 2011
					 maximaal worden ingezet om de concurrentiepositie in tijden van crises te
					 behouden. Mede door de intensieve interactie en gezamenlijke visievorming in de
					 driehoek bedrijfsleven, kennisinstellingen en LNV, slaagt de Nederlandse
					 agroketen er in zijn economische toppositie te behouden en behoort Nederland
					 qua innovatie tot de top-5 van de wereld. Het kenniscomplex van Wageningen
					 University & Research centre speelt een vooraanstaande rol als aanjager van
					 maatschappelijke innovaties vanuit het wetenschapsdomein.
 Van toenemend belang zijn de innovaties voor het realiseren
					 van een aantal duurzaamheidsambities. Het agrocomplex kan in potentie in
					 belangrijke mate bijdragen aan het aanpakken van belangrijke mondiale
					 uitdagingen als voedselzekerheid en klimaatverandering. Tegelijkertijd wordt ze
					 ook zelf met belangrijke uitdagingen geconfronteerd op het gebied van
					 energiegebruik, dierenwelzijn en emissies. Dit vraagt voor 2011 nieuwe
					 aanpakken en netwerken die innovaties tot stand laten komen. Ook het ingezette
					 beleid op het terrein van natuur en voedselkwaliteit vraagt om innovaties,
					 bijvoorbeeld gericht op het vervangen van dierlijke door plantaardige eiwitten
					 of het (ook financieel) verbinden van mensen met natuur.
 Naast een ondersteunende rol door de inzet van diverse vormen
					 van kennisarrangementen heeft de overheid ook een stimulerende rol. De in 2010
					 gestarte innovatieprogramma's rond de vermindering van antibioticagebruik in de
					 veehouderij, duurzame voedselconsumptie door de vervanging van dierlijke door
					 plantaardige eiwitten en het mestinnovatieprogramma zijn hiervan goede
					 voorbeelden die in 2011 al resultaten laten zien.
 
 De nieuwe meerjarenafspraak 2011–2015 met de instellingen
						in het kader van de Groene Kennisinstellingen (GKC) zal in 2011 en volgende
						jaren leiden tot vernieuwing van het onderwijs en verdere ontwikkeling van het
						onderwijs tot regionale kenniscentra die in nauwe verbinding staan met de
						praktijk.
 In 2011 wordt uitvoering gegeven aan de afspraken die in
						2010 in het Sectorplan hoger onderwijs zijn gemaakt over onder meer het streven
						naar flexibilisering en een landelijk dekkend en toegankelijk netwerk van groen
						(hoger) onderwijs, het streven naar excellentie en groene pieken (centres of
						excellence) en het verbeteren van de doorstroom mbo-hbo binnen het groene
						domein. De inzet op een groter aanbod en een betere spreiding van het groen
						hoger onderwijs is van belang vanwege de verwachte tekorten op de
						arbeidsmarkt.
 Maatschappelijke stages maken de jeugd bewuster van de
						waarde van voedsel en groen. In 2011 zijn 10 000 groene plaatsen gerealiseerd
						voor het gehele voortgezet onderwijs.
 
 Voor streefwaarden, instrumenten en beschikbare middelen voor
					 het domein Kennis en innovatie wordt verwezen naar het beleidsartikel 26 Kennis
					 en Innovatie.
 
					 Domein Natuur, landschap en platteland
 Natuur in Nederland is, vanwege de hoge ruimtedruk, altijd
					 dichtbij en verweven met menselijke activiteiten. Dat biedt kansen voor het
					 combineren van functies. Boeren voelen zich verbonden met hun omgeving en
					 dragen met hun bedrijf bij aan behoud van het karakteristieke landschap.
					 Stedelingen en dorpelingen trekken zich voor hun rust terug in de natuur of in
					 het groen in en rond de stad. Boeren, burgers en buitenlui genieten van buiten.
					 Investeren in groen draagt bij aan het vergroten van de leefbaarheid en de
					 sociaal-economische vitaliteit van het platteland.
 
 In 2011 zal worden doorgegaan met de ontwikkeling van de
						Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en met het netwerk van Natura 2000-gebieden.
						Het Interdepartementaal beleidsonderzoek Natuur onderstreept het belang van
						deze netwerken.
 Voor de realisering van de EHS zijn de provincies primair
						verantwoordelijk. In 2010 wordt de uitvoering van het Investeringsbudget
						Landelijk Gebied (ILG) tussentijds geëvalueerd (de zogenaamde Midterm Review)
						om nadere afspraken tot 2013 te kunnen maken.
 
 
 Conform Europese afspraken wijst Nederland uiterlijk
						december 2010 162 Natura 2000-gebieden aan. Daarmee wordt per
						gebied duidelijkheid gegeven over de begrenzing en de doelen. In 2011 wordt per
						gebied verder gewerkt aan een beheerplan waarin wordt vastgelegd hoe de
						gestelde doelen worden bereikt en op welke termijn. Er wordt steeds gezocht
						naar een balans tussen ecologische doelen en ruimte voor economische
						ontwikkeling en andere gebruiksvormen. Eén van de grootste uitdagingen voor
						het realiseren van de doelen is het terugbrengen van de stikstofdepositie. De
						Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) moet daarvoor vanaf 2011 (een deel van
						de) oplossing brengen.
 Daarnaast zijn in 2011 vijf Natura 2000-gebieden op de
						Noordzee aangewezen en wordt regulatie van de visserij voorbereid (voor de
						Exclusieve economische zone) en uitgevoerd (voor de Noordzeekustzone).
 
 2011 is het oogstjaar van de Agenda Landschap. De laatste
					 acties, zoals de oogst van de vier voorbeeldgebieden financiering landschap,
					 worden afgerond.
 In samenwerking met het interbestuurlijke programma «Naar
					 een Rijke Waddenzee» wordt in 2011 verder gewerkt aan natuurherstel en de
					 uitvoering van het «Convenant Transitie Mosselsector en natuurherstel
					 Waddenzee». Hiermee wordt, met draagvlak van alle betrokken partijen, de
					 volgende stap uit dit convenant uitgevoerd en worden initiatieven voor herstel
					 van de waddennatuur geconcretiseerd.
 Voor streefwaarden, instrumenten en beschikbare middelen voor
					 het domein Natuur, landschap en platteland wordt verwezen naar de
					 beleidsartikelen 23 Natuur en 24 Landschap en recreatie.
 
					 Domein Voedsel, dier en consument
 In de komende decennia neemt de wereldbevolking toe en
					 vanwege de toenemende welvaart zal het voedselpatroon in veel landen van
					 plantaardige naar dierlijke eiwitten verschuiven. Daarmee neemt de druk op het
					 mondiale ecosysteem toe. Vanuit een eigen verantwoordelijkheid, maar mede
					 gezien het mondiale karakter van deze problematiek, zoekt LNV ook aansluiting
					 bij Europese en internationale discussies over dit onderwerp. De agroketen kan
					 met zijn concurrentievermogen, innovatiekracht en duurzaamheidsambities
					 bijdragen aan een duurzaam mondiaal voedselsysteem. In dat kader zal in 2011 de
					 Beleidsagenda Duurzame voedselsystemen verder worden uitgevoerd.
 Als uitvloeisel van de Nota Duurzaam voedsel wordt naast
					 verdergaande verduurzaming van de productie en het aanbod (samen met
					 ketenpartijen, vertegenwoordigd in het Platform Duurzaam voedsel), ook ingezet
					 op het activeren van de consument om deze te verleiden tot een duurzame keuze.
					 De consument is immers het sluitstuk van de keten, ook op de
					 exportmarkten.
 Een belangrijke taak voor het toezicht op, en de handhaving
					 van product- en voedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijn is
					 opgedragen aan de Voedsel- en warenautoriteit (VWA). In 2011 wordt het
					 fusietraject van de Algemene inspectiedienst (AID), de Plantenziektekundige
					 dienst (PD) en Voedsel- en warenautoriteit (VWA) afgerond. Het resultaat is een
					 nieuwe VWA met een geïntegreerde inspectiedienst per 1 januari 2012.
 
 In 2011 wordt net als voorgaande jaren ingezet op
						uitvoering van de Nota Dierenwelzijn en de Nationale Agenda Diergezondheid.
						Jaarlijks ontvangt de Kamer een voortgangsrapportage en de Staat van het Dier
						om de resultaten van het beleid in beeld te brengen. In 2011 wordt de invoering
						voorzien van de nieuwe Wet dieren met de bijbehorende Algemene maatregelen van
						bestuur.
 Het huidige Europese Actieplan voor dierenwelzijn
						(2006–2010) wordt momenteel geëvalueerd. Naar verwachting zal de Commissie
						op basis van de evaluatieresultaten medio 2011 haar nieuwe Actieplan opleveren.
						LNV zal o.a. op basis van de Nota Dierenwelzijn een actieve rol vervullen bij
						de totstandkoming en vaststelling van dit nieuwe Actieplan voor
						dierenwelzijn.
 In 2011 streeft LNV ernaar samen met betrokken partijen met
						gerichte pilots te werken aan het praktijkrijp maken van de resultaten van het
						Europese Welfare Quality Project. Hiermee wordt beoogd dierenwelzijn op
						primaire bedrijven te meten aan de dieren zelf. Het biedt handvatten voor de
						ondernemer om gericht te werken aan verbetering van het welzijn op het
						bedrijf.
 Inzet van LNV is dat in 2011 5% van de stallen integraal
						duurzaam en diervriendelijk is en dat er een duidelijk perspectief is op
						verdergaande toepassing in de jaren daarna. Jaarlijks ontvangt de Kamer een
						voortgangsrapportage. Ook de inzet op de verhoging van de naleving van de
						dierenwelzijnsnormen zal in 2011 worden voortgezet.
 
 
 Ten aanzien van de diergezondheid zal in 2011 aandacht zijn
						voor zoönosen (dierziekten die op mensen kunnen overgaan). Dit vertaalt zich
						onder meer in het opzetten van early warning systemen, bestrijdingsdraaiboeken
						(Afrikaanse Paardenpest, Rift Valley Fever), concrete maatregelen (Q-koorts) en
						het opzetten van een structuur voor signalering, advisering, beoordeling en
						besluitvorming rondom zoönosen. Deze structuur wordt opgezet vanuit het
						programma Emerging Zoonosen (EmZoo), waarin de humane en veterinaire sector
						nauw met elkaar samenwerken.
 LNV stimuleert het ontwikkelen van vaccins voor opkomende
						dierziekten. Goede internationale samenwerking is van groot belang om zo kennis
						te vergroten en bij te dragen aan internationale risicobeheersing. Nederland
						zal in 2011 een bijdrage leveren aan de organisatie van een
						grensoverschrijdende oefening die door Duitsland, in het kader van project
						Safeguard, in 2011 of 2012 georganiseerd zal worden.
 
 Uitgewerkte voorstellen van de Taskforce
					 antibioticaresistentie dierhouderij moeten leiden tot een vermindering van het
					 antibioticumverbruik in de veehouderij in 2011 van 20% (en in 2013 van 50%) ten
					 opzichte van 2009. Er is veel onderzoek ingezet op allerlei aspecten van
					 antibioticagebruik en resistentieontwikkeling. De verwachting is dat veel
					 resultaten in 2011 en 2012 bekend zullen worden.
 De Europese Commissie komt naar verwachting in 2011 met een
					 voorstel voor een Animal Health Law. Hierin wordt het diergezondheidsbeleid op
					 Europees niveau geregeld.
 Voor streefwaarden, instrumenten en beschikbare middelen voor
					 het domein Voedsel, dier en consument wordt verwezen naar het beleidsartikel 21
					 Duurzaam ondernemen (onderdeel 21.12 Bevorderen van maatschappelijk
					 geaccepteerde productievoorwaarden en dierenwelzijn) en naar het beleidsartikel
					 25 Voedselkwaliteit en Diergezondheid.
 
 
 
 2.1.2
 Financieel Kader
 
 
					 Uitgaven
 De begroting van de uitgaven voor 2011 wordt ten opzichte van
					 de meerjarencijfers in de begroting 2010 bijgesteld met € 67 mln. Deze
					 bijstelling bestaat uit de mutaties, zoals opgenomen in onderstaande
					 tabel.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artnr.
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand begroting
								 2010
 
 
 
 
 
 2 489
 
 
 
 
 2 560
 
 
 
 
 2 312
 
 
 
 
 2 294
 
 
 
 
 2 182
 
 
 
 
 2 182
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Q-koorts
 
 
 25
 
 
 48
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Apurement
 
 
 29
 
 
 27
 
 
 20
 
 
 15
 
 
 10
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 3
 
 
 FES-projecten
 
 
 div
 
 
 20
 
 
 26
 
 
 40
 
 
 27
 
 
 17
 
 
 1
 
 
 
 
 4
 
 
 Monitoring derogatie
 
 
 21
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Duurzame agrarische sector (Aanvullend Beleidsakkoord
								«Werken aan Toekomst»)
 
 
 21
 
 
 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Plan van Aanpak Schiphol en omgeving (PASO)
 
 
 24
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Verliesdeclaraties garantstellingen
 
 
 21
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 Glastuinbouw
 
 
 21
 
 
 – 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Internationale conferentie en LNV/OS-projecten
 
 
 29
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10
 
 
 Biobased Economy
 
 
 21
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 Bilateraal Economische Samenwerking
 
 
 21
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 12
 
 
 GLB pilots
 
 
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 Brede weersverzekering
 
 
 21
 
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Destructie
 
 
 25
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 Natuurherstelprogramma en mosseltransitie
 
 
 21/23
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Natuur en landschap
 
 
 div
 
 
 24
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 17
 
 
 Intensiveringsmiddelen tranche 2010 Coalitieakkoord
								Balkenende IV
 
 
 div
 
 
 – 8
 
 
 – 8
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 – 9
 
 
 – 8
 
 
 
 
 18
 
 
 Reconstructie
 
 
 27
 
 
 – 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 19
 
 
 BBL verkoop gronden
 
 
 
 
 – 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 Ramingsbijstelling verwerving bos en landschap
 
 
 
 – 1
 
 
 – 2
 
 
 – 2
 
 
 – 2
 
 
 – 2
 
 
 – 2
 
 
 
 
 21
 
 
 Sociaal flankerend beleid
 
 
 29
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 22
 
 
 Vernieuwing Rijksdienst
 
 
 25
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 23
 
 
 Diverse apparaat
 
 
 29
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 div
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 
 25
 
 
 CAO-reservering
 
 
 29
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 – 10
 
 
 
 
 26
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 28
 
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 27
 
 
 Taakstelling Rijksdienst
 
 
 28
 
 
 
 
 – 13
 
 
 – 13
 
 
 – 13
 
 
 – 13
 
 
 
 
 28
 
 
 Extrapolatie Westelijke Veenweiden (FES) en
								Reconstructie
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 41
 
 
 
 
 29
 
 
 Overige
 
 
 
 9
 
 
 – 4
 
 
 – 3
 
 
 – 4
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 Stand begroting 2011
 
 
 
 
 
 2 656
 
 
 
 
 2 627
 
 
 
 
 2 369
 
 
 
 
 2 331
 
 
 
 
 2 202
 
 
 
 
 2 144
 
 
 
 
 
 
 
					 1. Q-koorts
 Om verdergaande verspreiding van de Q-koorts tegen te gaan
					 zijn besmette drachtige melkschapen en melkgeiten geruimd. De LNV-begroting
					 2010 is met € 36 mln. verhoogd voor de ruimings- en uitvoeringskosten. LNV draagt
					 zelf de kosten voor vaccinatie, onderzoek en een vergoeding aan besmette
					 bedrijven voor inkomensverliezen als gevolg van moeilijkheden bij het
					 herbevolken van het bedrijf. Hiertoe wordt de eindejaarsmarge 2009 ingezet
					 (€ 12,2 mln).
 
					 2. Apurement
 Onder apurement vallen financiële correcties door de
					 Europese Commissie op de uitkering van Europese subsidies. Naar aanleiding van
					 het advies van de 13e Studiegroep Begrotingsruimte is besloten het generale
					 karakter van het apurementdossier te beëindigen. Om LNV in de gelegenheid te
					 stellen toekomstige financiële correcties vanuit de EU op te kunnen vangen,
					 wordt een reeks aan de LNV-begroting toegevoegd. Dit betreft een stelpost voor
					 mogelijke correcties op Nederlandse declaraties bij Europese fondsen voor die
					 gevallen, waarbij de uitvoering naar de mening van de Commissie niet conform
					 Europese regelgeving heeft plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Apurement
 
 
 23,0
 
 
 20,0
 
 
 15,0
 
 
 10,0
 
 
 5,0
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 Naast de reeds bestaande jaarlijkse reservering van € 2,3
					 mln. op de LNV-begroting voor uitgaven in het kader van apurement, wordt voor
					 2010 binnen de LNV-begroting € 2,2 mln. extra vrijgemaakt om de tot nu toe
					 door de Europese Commissie genomen besluiten tot financiële correcties te
					 kunnen financieren. Deze besluiten betreffen o.a. financiële correcties in het
					 kader van: POP-plafondoverschrijdingen 2000–2006 (€ 1,9 mln.), invordering
					 verschuldigde bedragen audit DLG (€ 0,9 mln.), korting oppervlaktesteun
					 2005–2007 (€ 16,6 mln.) en premieregelingen runderen (€ 6,8 mln.).
 
					 3. FES-projecten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Art.
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Niewe projecten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mooi en Vitaal Delfland
 
 
 22
 
 
 17,7
 
 
 3,3
 
 
 3,3
 
 
 3,3
 
 
 7,3
 
 
 
 
 
 Westflank Haarlemmermeer
 
 
 24
 
 
 7,5
 
 
 15,0
 
 
 15,0
 
 
 9,0
 
 
 
 
 
 
 Biosolar Cells
 
 
 26
 
 
 2,0
 
 
 4,0
 
 
 5,0
 
 
 5,4
 
 
 5,7
 
 
 
 
 
 Verminderen Methaanemissie
 
 
 21
 
 
 1,6
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 
 Lopende projecten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aviaire Influenza, Transitie duurzame landbouw en
								 TT Groene Genetica
 
 
 26
 
 
 4,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Plantkundig Onderzoek, Ketenefficiency, Kas als
								 energiebron, Groene grondstoffen
 
 
 21
 
 
 0,2
 
 
 3,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 Greenports
 
 
 22
 
 
 3,0
 
 
 – 1,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 
 
 
 Phytophora
 
 
 26
 
 
 
 – 3,6
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 
 
 Nieuwe Hollandse Waterlinie
 
 
 24
 
 
 – 8,0
 
 
 – 0,5
 
 
 7,4
 
 
 6,8
 
 
 1,3
 
 
 
 
 
 Luchtkwaliteit
 
 
 21
 
 
 – 8,5
 
 
 3,5
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 20,2
 
 
 
 
 25,7
 
 
 
 
 40,1
 
 
 
 
 26,9
 
 
 
 
 16,7
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 
 
 
					 Mooi en Vitaal Delfland en Westflank Haarlemmermeer
					 (FES)
 Met het project Mooi en Vitaal Delfland wordt de schaarse
					 ruimte slimmer gebruikt, worden verspreid liggende kassen op enkele plekken
					 geconcentreerd en komt 120 hectare vrij voor natuur en recreatie en 2 000
					 duurzame woningen (koppeling energienetwerk aan kassen, hergebruik afvalwater).
					 Het project Westflank Haarlemmermeer realiseert het aanleggen van een
					 «groen-blauw» raamwerk, namelijk een klimaatbestendige woonwijk rondom een
					 seizoensberging van water, inrichting van groengebieden en aanleg van
					 recreatieve routes. Met beide projecten wordt een blijvende bescherming van het
					 landelijk gebied beoogd, waarbij een duurzame ontwikkeling mogelijk blijft die
					 past bij het open en groene karakter van het landelijk gebied.
 
					 Biosolar Cells
 Het onderzoek Biosolar Cells richt zich op een verhoogde
					 efficiëntie van de omzetting van zonlicht in energie en bouwstoffen door
					 planten en algen, de zogenaamde fotosynthese. Het specifieke doel van dit
					 onderzoekprogramma is de ontwikkeling van achtergrondkennis over zonnecellen
					 gebaseerd op de primaire stappen in de fotosynthese. Ook wordt er een deel van
					 het programma ingezet voor de ontwikkeling van kunstmatige bladeren. Die kennis
					 moet uiteindelijk bijdragen aan duurzame energietoepassingen.
 
					 Verminderen methaanemissie
 Het innovatieprogramma «verminderen methaanemissie» behoort
					 tot het 4e pakket innovatieprogramma’s energie en beoogt de
					 uitstoot van methaan door herkauwers te verminderen door de samenstelling van
					 het veevoer te veranderen. Daarmee geeft het invulling aan nationale en
					 internationale doelstellingen om te komen tot een reductie van niet
					 CO2 broeikasgassen.
 
					 Lopende projecten
 Vanuit het Fonds Economische Structuurversterking (Nota
					 Ruimte) zijn bij Voorjaarsnota 2010 middelen toegevoegd aan de LNV-begroting
					 voor de projecten Aviaire Influenza, Technologisch Topinstituut Groene
					 Genetica, Transitie Duurzame Landbouw, Kas als energiebron, Ketenefficiency,
					 Groene Grondstoffen, Plantkundig onderzoek, Phytophtora, Luchtkwaliteit, en
					 Nieuwe Hollandse Waterlinie en Greenports. De meerjarige kasraming voor deze
					 projecten is in overeenstemming gebracht met de te verwachten
					 uitgavenrealisatie.
 
					 4. Monitoring derogatie
 Voor het 4e Nitraat actieprogamma (2010–2013) heeft de
					 Europese Commissie opnieuw derogatie verleend. Op 1 januari 2010 is de
					 gewijzigde Meststoffenwet van kracht geworden. Onderdeel van deze wet is een
					 verplichte bijdrage van de derogatiebedrijven aan de nationale kosten voor
					 monitoring van de derogatie in casu de bekostiging van het Landelijk Meetnet
					 Mestbeleid. Dit leidt tot € 5 mln. hogere uitgaven en ontvangsten in de
					 periode 2010–2013.
 
					 5. Duurzame agrarische sector (Aanvullend beleidsakkoord
					 «Werken aan Toekomst»)
 
 In het aanvullend beleidsakkoord 2009–2010 zijn ter
						stimulering van de economie middelen voor verduurzaming van de agrarische
						sector opgenomen (Kmst. 2008–2009,
						31 700 XIV, nr. 149).
 Hiermee wordt de ontwikkeling van en investering in
						duurzame stallen versneld en het budget voor de investeringsregeling
						luchtwassers voor de veehouderij opgehoogd. Daarnaast wordt geïnvesteerd in
						Biobased economy en Agrologistiek. Deze middelen zijn bij Voorjaarsnota 2009
						aan de LNV begroting toegevoegd. Deze middelen zijn in 2009 nagenoeg volledig
						verplicht, maar hebben niet geleid tot een volledig kasbeslag in 2009. De niet
						bestede middelen 2009 worden aan de LNV begroting 2010 toegevoegd. De verdeling
						is als volgt:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.nr.
 
 
 Bedrag in € mln
 
 
 
 
 
 
 Duurzame stallen
 
 
 21
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Luchtkwaliteit veehouderij
 
 
 21
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Bio Based Economy en agrologistiek
 
 
 21
 
 
 4,1
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 24,1
 
 
 
 
 
 
 
					 6. Plan van Aanpak Schiphol en omgeving (PASO)
 LNV heeft afspraken gemaakt met de provincie Noord-Holland
					 over de realisatie van 500 ha. groen in de Haarlemmermeer in het kader van het
					 Plan van Aanpak Schiphol en Omgeving (PASO). De realisatie hiervan is onderdeel
					 van het zogenaamd Strategisch Groenproject Haarlemmermeer in het kader van de
					 Randstadgroenstructuur uit het Structuurschema Groene Ruimte. Het doel van dit
					 Strategisch Groenproject is het realiseren van natuur voor vooral grootschalige
					 recreatie. De middelen die hiervoor beschikbaar zijn, zijn in het verleden door
					 diverse partijen (o.a. NV Schiphol, provincie en VROM) in het Groenfonds
					 gestort. Thans worden deze middelen overgeheveld naar de LNV-begroting. Hierbij
					 worden zowel de uitgaven als de ontvangsten met € 13 mln. verhoogd.
 
					 7. Verliesdeclaraties garantstellingen
 LNV verwacht in 2010 € 10 mln. uit te moeten betalen aan
					 verliesdeclaraties van banken in het kader van garanties die in het verleden
					 zijn afgegeven door de stichting Borgstellingsfonds voor de Landbouw. Dit is
					 een aanzienlijk hoger bedrag dan normaal. De oorzaak hiervoor is gelegen in de
					 economische crisis. Hierdoor kunnen meer bedrijven dan normaal niet langer aan
					 hun betalingsverplichtingen voldoen. Naast de verliesdeclaraties bedragen de
					 uitvoeringskosten door de Dienst Regelingen € 0,5 mln. Thans vindt hiervoor
					 een onttrekking plaats uit de interne begrotingsreserve Borgstellingsfonds op
					 begrotingsartikel 21.11 (zie ook de ontvangsten).
 
					 8. Glastuinbouw
 Er is een ramingsbijstelling mogelijk op de
					 glastuinbouwregelingen Marktintroductie Energie-innovatie (MEI) en
					 Investeringsregeling energiebesparing (IRE). Als gevolg van de economische
					 crisis is de investeringsbereidheid getemporiseerd.
 
					 9. Internationale conferentie en LNV/OS-projecten
 LNV draagt € 0,75 mln. bij aan de kosten voor de
					 internationale conferentie over landbouw, voedselzekerheid en klimaat die begin
					 november 2010 wordt gehouden en die LNV in samenwerking met het Ministerie van
					 Buitenlandse Zaken, de Wereldbank en FAO organiseert. Ter uitvoering van
					 diverse LNV/OS-projecten in het kader van de notitie «Landbouwontwikkeling,
					 rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid» is meerjarig in totaal € 5,1 mln.
					 beschikbaar gesteld op de LNV-begroting (2009 € 2,1 mln., 2010 € 2,1 mln.
					 en 2011 € 0,9 mln.). In 2009 was sprake van € 1,3 mln. onderuitputting in
					 verband met vertraging in de uitvoering van deze projecten. Deze wordt
					 toegevoegd aan het budget 2010 om te komen tot volledige uitvoering van deze
					 projecten.
 
					 10. Bio-based Economy
 Bio-based Economy betreft de inzet van biomassa als
					 alternatief voor fossiele brandstoffen voor een duurzame energievoorziening en
					 voor de productie van chemicaliën, materialen en producten. Met de Bio-based
					 Economy wordt de verduurzaming van processen en producten in de zin van de drie
					 P’s Profit, Planet en People nagestreefd. Het gaat daarbij om de hele keten
					 van primaire productie tot uiteindelijk gebruik. De programmadirectie Bio-based
					 Economy zorgt voor de beleidsmatige coördinatie van het interdepartementale
					 programma Bio-based economy en de jaarlijkse rapportage aan de Kamer over
					 ontwikkelingen op het terrein van de Bio-based Economy. Voor het opstellen en
					 uitwerken van zes strategische kennisagenda’s, advisering en ondersteuning
					 daarbij door een wetenschappelijke en technologische commissie, en het
					 uitvoeren van diverse communicatieactiviteiten op het terrein van de Bio-based
					 Economy wordt € 2 mln. beschikbaar gesteld voor het werkprogramma 2010 van
					 deze programmadirectie.
 
					 11. Bilateraal Economische Samenwerking (BES)
 In het kader van de Bilaterale Economische Samenwerking wordt
					 € 1,3 mln. structureel vanaf 2011 beschikbaar gesteld voor «versterking
					 internationaal ondernemen». Met deze middelen wordt de ontwikkeling naar
					 duurzame, innovatieve en daarmee sociaal-economisch sterke agroketens in,
					 vanuit en naar Nederland gefaciliteerd. Er wordt focus gelegd op duurzaamheid
					 en kwaliteit, bevordering van investeringen, markttoegang en profilering van de
					 kracht van de agribusiness.
 
					 12. GLB-pilots
 Bij de Kamerbehandeling in 2009 over de Health Check
					 Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) heeft de Kamer een motie aangenomen voor
					 het uitvoeren van meerdere pilots om zodoende ervaring op te doen met de
					 beloning van maatschappelijke diensten in waardevolle gebieden (motie
					 Cramer/Waalkens). Hiertoe zullen in de periode tot en met september 2012 drie
					 praktijkpilots worden uitgevoerd. Het doel van deze pilots is het ontwikkelen
					 van een nieuw instrumentarium dat beter aansluit bij de behoefte van de
					 agrarische ondernemer, als inzet voor het GLB na 2013. In het bijzonder zijn de
					 pilots gericht op onderzoek naar een duurzame en effectieve doelrealisatie
					 middels contracten met collectieven in gebieden (bijv. agrarische
					 natuurverenigingen). Met de uitvoering van deze pilots geeft LNV gevolg aan
					 bovengenoemde motie en aan de uitwerking van de bestuurlijke afspraken in
					 «Natuurlijk Lukt Het».
 
					 13. Brede weersverzekering
 De Europese landbouwministers hebben in 2008 bij de evaluatie
					 (Health Check) van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid afgesproken dat
					 milieuvriendelijke landbouw, dierenwelzijn, kwaliteitslandbouw en
					 risicoverzekeringen gestimuleerd worden. Dit is geregeld in artikel 68 van
					 Verordening 73/2009. Om die reden zijn er vanaf 2010 een aantal nieuwe
					 steunregelingen. Deze nieuwe regelingen vallen onder het Gemeenschappelijk
					 landbouwbeleid (GLB). Eén daarvan is de Tegemoetkoming premie brede
					 weersverzekering. Met ingang van 2010 is het voor agrariërs in Nederland
					 mogelijk om open teelten te verzekeren tegen alle weersomstandigheden. De
					 regeling Tegemoetkoming premie brede weersverzekering houdt in dat agrarische
					 ondernemers met een brede weersverzekering vanaf 2010 een tegemoetkoming kunnen
					 aanvragen voor de kosten van de verzekeringspremie. Het doel van deze
					 financiële ondersteuning in de vorm van subsidie op de premie is om te komen
					 tot een privaat instrument dat zelfstandig in de markt functioneert. De
					 overheid zal voortaan geen bijdrage meer leveren bij schade als gevolg van het
					 weer.
 
					 14. Destructie
 Het jaar 2009 was het laatste jaar waarin de overheid een
					 bijdrage heeft verstrekt in het ophalen en verwerken van kadavers. In 2009 zijn
					 hiervoor voorschotbetalingen verricht aan Rendac. De uitbetaling van het
					 laatste voorschot over de maand december 2009 alsmede de slotbetaling over 2009
					 op basis van de werkelijk opgehaalde en verwerkte kadavers (eindafrekening) van
					 in totaal € 2,6 mln. vindt in 2010 plaats.
 
					 15. Natuurherstelprogramma en mosseltransitie
 Voor de financiering van de programmaorganisatie Rijke
					 Waddenzee, als uitvloeisel van het Convenant mosseltransitie en natuurherstel
					 draagt LNV voor de periode 2010–2014 jaarlijks € 2 mln. bij. Het programma
					 «Naar een rijke waddenzee» geeft een impuls aan natuurherstel in combinatie
					 met een duurzaam gebruik van de Waddenzee. Met het programma bundelen de
					 betrokken partijen hun initiatieven voor natuurherstel, versnellen waar nodig
					 en starten nieuwe initiatieven om te komen tot een rijke Waddenzee. Nieuwe
					 initiatieven die goed zijn voor natuur, maar die ook kansen bieden voor de
					 gebruikers en bewoners van het gebied. Met behulp van het programma werken de
					 partijen in het gebied langs tien ontwikkeltrajecten samen aan het realiseren
					 van het gezamenlijke streefbeeld van een rijke Waddenzee in 2030.
 Aanleiding is het convenant – Transitie mosselsector en
					 natuurherstel Waddenzee – dat in het najaar van 2008 door de overheid, de
					 mosselsector en verschillende natuurorganisaties is ondertekend. Naast
					 natuurherstel zet dit convenant in op duurzame alternatieven voor de
					 bodemberoerende mosselzaadvisserij. De ministeries van LNV, VROM en VenW,
					 natuurorganisaties, het Regionaal College Waddenzee en een toenemend aantal
					 gebruikers in het gebied hebben samen het programmaplan opgesteld dat
					 8 februari 2010 naar de Tweede Kamer is gestuurd.
 
					 16. Natuur en landschap
 Op het terrein van natuur en landschap is sprake van een
					 aantal budgettaire knelpunten. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen in € mln.
 
 
 Artnr.
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 a. Nadere Uitwerking Rivierengebied
 
 
 23
 
 
 3,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 b. Vertraging 2009 amendement riettelers en
								 weidevogelbeheer
 
 
 23
 
 
 3,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 c. Uitfinanciering van de regeling Behoud en
								 Herstel Historische Buitenplaatsen
 
 
 23
 
 
 2,4
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 d. Subsidieregeling Effectgerichte Maatregelen
 
 
 23
 
 
 3,8
 
 
 0,6
 
 
 0,6
 
 
 
 
 
 
 
 e. Regeling Draagvlak Natuur
 
 
 23
 
 
 
 2,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 f. Gegevensautoriteit Natuur
 
 
 23
 
 
 5,9
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 
 
 g. Deltaprogramma
 
 
 23
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 h. Uitvoeringskosten Programma Beheer
 
 
 23
 
 
 3,0
 
 
 3,7
 
 
 5,7
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 
 
 i. Milieu Effectrapportage (MER)
 
 
 23
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 
 
 j. Meerkosten beheer riviernatuur
 
 
 23
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 0,5
 
 
 1,0
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 23,6
 
 
 
 
 10,2
 
 
 
 
 10,0
 
 
 
 
 9,0
 
 
 
 
 9,5
 
 
 
 
 9,5
 
 
 
 
 
 
 Het betreft de onderstaande onderwerpen:
 
					 a. Nadere Uitwerking Rivierengebied
 In de begroting 2010 is ter dekking van
					 uitvoeringsproblematiek op de LNV-begroting een temporisatie doorgevoerd op het
					 budget voor verwerving en inrichting in het kader van het programma Nadere
					 Uitwerking Rivierengebied (NURG). In 2010 wordt € 3 mln. beschikbaar gesteld
					 voor noodzakelijke inrichting en planvorming met het oog op het in uitvoering
					 blijven van dit programma.
 
					 b. Vertraging 2009 Amendement Riettelers en
					 Weidevogelbeheer
 
 Op de begroting 2009 zijn 2 amendementen verwerkt. Het gaat
						hier om amendement Cramer voor riettelers en amendement Jabobi en Atsma voor
						weidevogelbeheer.
 In verband met het niet tijdig kunnen realiseren van de
						uitvoering van deze amendementen in 2009 wordt de hiervoor door de Kamer
						bestemde € 3 mln. naar 2010 doorgeschoven.
 
 
					 c. Uitfinanciering van de regeling Behoud en Herstel
					 Historische Buitenplaatsen
 In 2009 is besloten de regeling Behoud en Herstel van
					 Historische Buitenplaatsen te herzien. Met ingang van 2010 wordt de regeling
					 uitgefaseerd en overgedragen aan OCW. Voor de uitfinanciering op de
					 LNV-begroting is voor 2010 t/m 2012 nog budget nodig: € 2,4 mln. in 2010 en
					 € 0,7 mln. in 2011 en 2012.
 
					 d. Subsidieregeling Effectgerichte Maatregelen
 De regeling Effectgerichte Maatregelen (EGM) is met ingang
					 van 2009 uitgefaseerd. Voor de uitfinanciering is voor de periode 2010–2012
					 nog budget nodig: € 3,8 mln. in 2010 en € 0,6 mln. in 2011 en 2012.
 
					 e. Regeling Draagvlak Natuur
 Bij begroting 2009 is besloten de Regeling Draagvlak Natuur
					 uit te faseren. Voor de laatste openstelling in 2010 van deze regeling is in
					 2011 € 2,7 mln. benodigd.
 
					 f. Gegevensautoriteit Natuur
 
 LNV moet in verband met de verzelfstandiging van de
						Gegevensautoriteit Natuur een financiële garantstelling meegeven. Inmiddels is
						de garantstelling voor drie jaar geregeld.
 Mede als gevolg van de tragere start van de
						Gegevensautoriteit is vertraging opgetreden in de uitfinanciering van lopende
						verplichtingen en wordt het kasbudget voor de jaren 2010–2012
						bijgesteld.
 
 
					 g. Deltaprogramma
 Met het Deltaprogramma wordt een doelmatige, daadkrachtige en
					 integrale aanpak van de grote wateropgaven voor Nederland in de komende
					 decennia nagestreefd. Bovendien zal het Deltaprogramma ook een aanzienlijke
					 invloed hebben op de toekomstige ruimtelijke inrichting van Nederland. LNV is
					 hierbij verantwoordelijk voor de 2 deelprogramma's Wadden en Zuidwestelijke
					 Delta. In de tweede helft van 2010 begint de voorverkenningsfase. In 2010 is
					 hiervoor € 1,5 mln. benodigd.
 
					 h. Uitvoeringskosten Programma Beheer/Subsidiestelsel Natuur en
					 Landschapsbeheer
 Voor de uitvoering van het Programma Beheer dat overgaat in
					 het Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer is structureel € 20 mln.
					 benodigd. Hiertoe is thans structureel € 13 mln. in de LNV-begroting
					 beschikbaar. Derhalve wordt een reeks oplopend tot € 7 mln. structureel aan
					 het budget voor de uitvoeringskosten van natuurbeleid toegevoegd.
 
					 i. Milieu Effect Rapportage (MER)
 Als gevolg van het toegenomen aantal adviezen zijn de kosten
					 voor milieueffectrapportages gestegen. LNV betaalt 1/3 deel. Het budget wordt
					 hiertoe structureel met € 1 mln. verhoogd.
 
					 j. Meerkosten beheer riviernatuur
 Naar aanleiding van de uitkomsten van het project
					 «Stroomlijn» van Rijkswaterstaat is voor het beheer van riviernatuur vanaf
					 2012 extra budget nodig (€ 0,5 mln. in 2012, € 1 mln. in 2013 en € 1,5
					 mln. vanaf 2014). Het betreft voornamelijk het op orde brengen van de vegetatie
					 in de uiterwaarden van de grote rivieren zodat de terreinbeheerders in
					 aanmerking komen voor een vergunning Wet Beheer Rijkswaterstaatwerken
					 (WBR-vergunning). Deze vergunningen borgen een langjarig beheer dat (ook)
					 voldoet aan de (veiligheids-)eisen die uit rivierkundig oogpunt worden
					 gesteld.
 
					 17. Intensiveringsmiddelen tranche 2010 Coalitieakkoord
					 Balkenende IV
 In de LNV-begroting 2010 is de tranche 2010 aan
					 intensiveringsmiddelen uit het Coalitieakkoord Balkenende IV toegevoegd voor
					 onder meer Natuur en landschap t.w. EHS zwaarder beheer, Exotenbeleid,
					 Leefgebieden en Agenda Landschap. Deze intensiveringsmiddelen worden
					 grotendeels ingezet ter dekking van diverse knelpunten op het terrein van
					 natuur en landschap (zie toelichting uitgavenmutaties 16a. tot en met
					 16j.).
 
					 18. Reconstructie
 Op Reconstructie is voor 2010 een ramingsbijstelling mogelijk
					 van € 16 mln. Deze ramingsbijstelling doet geen afbreuk aan de met de
					 provincies afgesproken doelen in het kader van het Investeringsbudget Landelijk
					 Gebied (ILG).
 
					 19. BBL verkoop gronden
 Van de taakstelling 2009 verkoop BBL-gronden ad € 22,9
					 mln. is in 2009 € 1,9 mln. niet gerealiseerd. Deze verkoop(-opbrengst) wordt
					 in 2011 gerealiseerd.
 
					 20. Ramingsbijstelling verwerving bos en landschap
 Uit het rapport «Nulmeting op kaart» is gebleken dat de
					 verwervingstaakstelling voor bos en landschap inmiddels is gerealiseerd. Daarom
					 is een ramingsbijstelling mogelijk van € 1 mln. in 2010 en € 1,5 mln.
					 structureel vanaf 2011 op het budget voor verwerving bos en landschap.
 
					 21 Sociaal flankerend beleid
 In het kader van maatregelen Sociaal Flankerend Beleid sector
					 Rijk 2008–2012 is aan de begroting van het ministerie van LNV de tranche 2010
					 toegevoegd. Deze middelen worden ingezet om de krimp van de LNV-organisatie
					 verantwoord te kunnen realiseren.
 
					 22. Vernieuwing Rijksdienst
 In het kader van de vernieuwing rijksdienst is vanuit de 2e
					 tranche voor 2010 € 2,7 mln. en voor 2011 € 0,5 mln. beschikbaar gesteld
					 voor het project integrale bedrijfsinspecties. De bijdrage aan de VWA wordt met
					 deze bedragen verhoogd.
 
					 23. Diverse apparaat
 Er is sprake van hogere uitgaven voor de uitvoering,
					 oplevering en inrichting van de 2e fase van de renovatie van het hoofdgebouw.
					 De bijstelling van de apparaatsuitgaven hangt verder met name samen met
					 migratie naar het rijksportaal, het expertisecentrum HRM Rijk, Rijkstrainees en
					 het Programma Beleidsinformatie (PBI).
 
					 24. en 25. Loonbijstelling
 Vanaf 2010 leidt de doorwerking van de loonkosten van de
					 bestaande CAO Rijk tot € 7 mln. structureel hogere uitgaven. Omdat de
					 loonbijstellingstranche 2009 op basis van marktconformiteit is toegedeeld en de
					 loonbijstellingstranche 2010 niet wordt toegedeeld, leidt dit tot
					 uitvoeringsproblematiek op de LNV-begroting. Bij begroting 2010 is hiervoor een
					 reservering van € 10 mln. structureel op de LNV-begroting gecreëerd, die
					 hiervoor wordt ingezet.
 
					 26. Prijsbijstelling 
 De prijsbijstellingstranche 2010 is voor de jaren 2011 en
					 verder toegevoegd aan de LNV-begroting. Een deel hiervan (€ 3 mln.
					 structureel) wordt ingezet voor juridisch verplichte prijsbijstelling op het
					 terrein van groen onderwijs, Staatsbosbeheer en huisvesting en ter dekking van
					 knelpunten op de LNV-begroting, zoals versterking van de Bilateraal Economische
					 Samenwerking en het uitvoeren van GLB-pilots.
 
					 27. Taakstelling Rijksdienst
 Voor alle departementen (incl. agentschappen en uitvoerende
					 ZBO's) geldt een taakstelling van 1,5% voor 2012 en verder op personeel en
					 materieel. De besparing wordt behaald door middel van
					 arbeidsproductiviteitsverhoging.
 
					 28. Extrapolatie Westelijke Veenweiden (FES) en
					 Reconstructie
 
 In de begroting 2010 zijn vanuit het Fonds Economische
						Structuurversterking (FES) voor 2010 t/m 2014 middelen toegevoegd aan de
						LNV-begroting voor het programma Westelijke Veenweiden ad € 113 mln. Met
						deze bijdrage worden in een groot aantal gebieden in de Westelijke Veenweiden
						maatregelen getroffen om de bodemdaling te remmen en het watersysteem robuuster
						te maken. Aangezien dit programma t/m 2014 loopt is het meerjarencijfer 2015
						€ 29 mln. lager dan in 2014.
 Daarnaast is er – conform het bestuurlijk akkoord ILG uit
						2004 – voor de reconstructie van de zandgebieden in 2015 € 12 mln. minder
						beschikbaar dan in 2014.
 
 
					 Ontvangsten
 De begroting van de ontvangsten voor 2011 wordt ten opzichte
					 van de meerjarencijfers in de begroting 2011 bijgesteld met € 31 mln. Deze
					 bijstelling bestaat uit de mutaties, zoals opgenomen in onderstaande
					 tabel.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artnr.
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand begroting 2010
 
 
 
 536
 
 
 516
 
 
 481
 
 
 464
 
 
 411
 
 
 411
 
 
 
 
 1
 
 
 Monitoring derogatie
 
 
 21
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 FES-projecten
 
 
 div
 
 
 20
 
 
 26
 
 
 40
 
 
 27
 
 
 17
 
 
 1
 
 
 
 
 3
 
 
 Verliesdeclaraties garantstellingen
 
 
 21
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Plan van Aanpak Schiphol en omgeving
 
 
 24
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 EU-ontvangsten blauwtong
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Extrapolatie Westelijke Veenweiden (FES)
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 29
 
 
 
 
 7
 
 
 Overige
 
 
 
 12
 
 
 – 
 
 
 1
 
 
 – 1
 
 
 – 2
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Stand begroting
								 2011
 
 
 
 
 
 600
 
 
 
 
 547
 
 
 
 
 527
 
 
 
 
 495
 
 
 
 
 426
 
 
 
 
 383
 
 
 
 
 
 
 
					 1. Monitoring derogatie
 Voor het 4e Nitraat actieprogamma (2010–2013) heeft de
					 Europese Commissie opnieuw derogatie verleend. Op 1 januari 2010 is de
					 gewijzigde Meststoffenwet van kracht geworden. Onderdeel van deze wet is een
					 verplichte bijdrage van de derogatiebedrijven aan de nationale kosten voor
					 monitoring van de derogatie in casu de bekostiging van het Landelijk Meetnet
					 Mestbeleid. Dit leidt tot € 5 mln. hogere uitgaven en ontvangsten in de
					 periode 2010–2013.
 
					 2. FES-projecten
 Zie toelichting bij de uitgaven
 
					 3. Verliesdeclaraties garantstellingen
 Uit de interne begrotingsreserve Borgstellingsfonds op
					 begrotingartikel 21.11 wordt € 10,5 mln. onttrokken voor het uitbetalen aan
					 verliesdeclaraties van banken (€ 10 mln.) en voor de uitvoering door Dienst
					 Regelingen (€ 0,5 mln.).
 
					 4. Plan van Aanpak Schiphol en omgeving
 Vanuit het Groenfonds worden middelen naar de LNV-begroting
					 overgeheveld voor de realisatie van 500 ha. groen in de Haarlemmermeer in het
					 kader van het Plan van Aanpak Schiphol en Omgeving (PASO).
 
					 5. EU-ontvangsten blauwtong
 Om dieren te vaccineren tegen blauwtong zijn in 2008 vaccins
					 aangeschaft. Voor 2009 was hiervoor € 9,1 mln. aan EU-bijdrage geraamd.
					 Uiteindelijk is in 2009 € 6,1 mln. gerealiseerd, waardoor in 2010 naar
					 verwachting nog € 3 mln. EU-bijdrage wordt ontvangen.
 
					 6. Extrapolatie Westelijke Veenweiden (FES)
 
 In de begroting 2010 zijn vanuit het Fonds Economische
						Structuurversterking (FES) voor 2010 t/m 2014 middelen toegevoegd aan de
						LNV-begroting voor het programma Westelijke Veenweiden ad € 113 mln.
 Aangezien dit programma t/m 2014 loopt is het
						meerjarencijfer 2015 € 29 mln. lager dan in 2014.
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 2.2
 De beleidsartikelen
 
 
 
 21
 Duurzaam Ondernemen
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 
					 Stimuleren van een breed aanbod van voedsel
 LNV wil in 2011 samen met een brede vertegenwoordiging vanuit
					 de agrofoodsector verder werken aan de verduurzaming van voedsel. LNV werkt
					 samen met de convenantpartijen aan onder meer de afgesproken doelstelling van
					 een jaarlijks omzetgroei van 15%: de aankoop van duurzame dierlijke producten
					 door de consument in de supermarkt en bedrijfsrestaurants stijgt tussen 2009 en
					 2011 jaarlijks met 15%. In 2011 stijgen de consumentenbestedingen voor
					 biologische producten met 10% en stijgt het areaal biologische landbouw met
					 5%.
 
					 Verduurzaming productie en handel in agrarische
					 producten
 LNV streeft naar economisch internationaal concurrerende,
					 sociaal verantwoorde en milieuvriendelijke agroketens in, vanuit en naar
					 Nederland, en daarbij een blijvend toonaangevende internationale positie van
					 Nederland en het Nederlandse bedrijfsleven in de internationale handel in
					 duurzame agroproducten.
 
					 Productie en verwerking van voedsel in balans met wensen van de
					 samenleving, o.a. dierenwelzijn
 De wijze waarop productie en verwerking van landbouwproducten
					 plaats vindt is onderwerp van discussies tussen diverse groeperingen in de
					 samenleving. Hierbij kan gedacht worden aan onderwerpen als voedselkwaliteit,
					 welzijn van dieren, gebruik van mest en gewasbeschermingsmiddelen, emissie van
					 stoffen en effecten op natuur en landschap. Op veel punten bestaat spanning
					 tussen de wijze waarop productie, transport en verwerking plaatsvindt en wat de
					 samenleving wenst. Doel van het beleid is om een balans te vinden, zodat zo
					 goed mogelijk voldaan wordt aan de wensen van de samenleving en de
					 concurrentiekracht van de bedrijven zo sterk mogelijk is. De mate waarin het
					 beleid er in slaagt een balans te vinden wordt afgelezen aan de indicator
					 maatschappelijke appreciatiescore.
 
					 Ecologisch verantwoord beheer van visbestanden
 LNV werkt mee aan het Europese visserijbeleid, dat is gericht
					 op een duurzaam gebruik van de levende natuurlijke hulpbronnen in het water.
					 Maatregelen en acties in de lange termijnstrategie van het operationele
					 programma bij het Europese Visserij Fonds (EVF) voor de visserijsector zijn
					 gericht op de transitie van de visserijsector naar een duurzame sector. Aan het
					 einde van de looptijd van het EVF in 2013 dienen te zijn gerealiseerd:
 
 
 •
 Van de boomkorvloot op de Noordzee heeft 50%
						 geïnvesteerd in maatschappelijk aanvaarde duurzame visserijtechnieken die de
						 selectiviteit vergroten, minder bodemberoering en een lager energiegebruik met
						 zich brengen;
 
 
 •
 Zeker 70 proefprojecten zijn gerealiseerd om te
						 experimenteren met nieuwe technieken, samenwerking in de keten en samenwerking
						 tussen vissers. De kennis, die daarbij wordt opgedaan is gemakkelijk
						 toegankelijk voor allen werkzaam in de sector;
 
 
 •
 In de aquacultuur is nieuwe technologie in gebruik, die
						 de sector in staat stelt een verdere duurzame groei door te maken;
 
 
 •
 De afhankelijkheid van de visserijsector in
						 visserijgemeenschappen is verminderd, maar de aandacht voor de culturele
						 aspecten van visserij is toegenomen.
 
 
 
					 Ontwikkelen van Biobased economy
 De bio-based economy levert onder andere een bijdrage aan
					 duurzame ontwikkeling. Zo wordt door de inzet van duurzaam geproduceerde
					 biomassa de uitstoot van broeikasgassen verlaagd. Ook wordt op termijn de
					 afhankelijkheid van fossiele grondstoffen verkleind. De bio-based economy leidt
					 ook tot nieuwe economische kansen. Slim gebruik van biomassa door middel van
					 bioraffinage is daarbij de sleutel. Door middel van bioraffinage wordt biomassa
					 gescheiden in verschillende fracties, die ieder afzonderlijk een specifieke
					 toepassing krijgen. Bioraffinage maakt zo coproductie van voedsel, veevoer,
					 energie, brandstof en chemicaliën mogelijk op een economisch gezonde basis met
					 een minimale afvalproductie. Nieuwe technieken op het gebied van bioraffinage
					 vervangen en verduurzamen op deze wijze fossiele ketens.
 
					 Stimuleren innovatiekracht van de agrosector
 LNV stimuleert de innovatiekracht van de agrosector.
					 Doelstelling in 2011 is om bij minimaal 14% van de bedrijven in de agrosector
					 innovaties te doen plaatsvinden. Sleutelbegrip bij innovatie is de verdere
					 uitbouw van duurzaamheid en economische concurrentiekracht. In het kader van
					 het Gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt innovatie gestimuleerd, gericht op
					 de nieuwe uitdagingen klimaatverandering, waterbeheer, biodiversiteit en
					 hernieuwbare energie. LNV faciliteert het agrobedrijfsleven bij haar
					 innovatieve projecten middels subsidieregelingen. Daarnaast wordt innovatie
					 gestimuleerd via de kennisontwikkeling en kennisverspreiding.
 
					 Vermindering regeldruk
 Het verminderen van regeldruk bevordert de economische groei
					 en versterkt de innovatieve kracht van ondernemingen en burgers. Dit heeft ook
					 impact op de dynamiek binnen het LNV-domein. Daarnaast wordt de kloof tussen
					 enerzijds de burger en het bedrijfsleven en anderzijds de overheid verkleind
					 bij dienstverlening, uitvoering en handhaving door meer uit te gaan van het
					 perspectief van de burger en ondernemer. Door vermindering van de
					 interbestuurlijke lasten wordt bijgedragen aan een efficiëntere en
					 effectievere overheid. De overheid heeft hierbij een voorbeeldfunctie en kan
					 wezenlijk bijdragen aan de vermindering van de regeldruk.
 
					 Uitstoot van broeikasgassen verminderen, energie-efficiency
					 verbeteren en het aandeel duurzame energie vergroten.
 In het convenant Schone en Zuinige agrosectoren heeft de
					 Nederlandse agrosector zich gecommitteerd aan het verminderen van de
					 CO2-uitstoot tot een maximum van 6,8 megaton in 2020, het verbeteren
					 van de energie efficiency met gemiddeld 2% per jaar in de periode tot en met
					 2020 en het realiseren van 200 petajoule duurzame energie.
 
 
					 Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verhouding duurzame investeringen ten opzichte van
								 totale investeringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 • Totaal investeringen
 
 
 € 4 mld
 
 
 2007
 
 
 € 4 mld
 
 
 € 4 mld
 
 
 2012
 
 
 LEI
 
 
 
 
 • Totaal duurzame investeringen
 
 
 € 2 mld
 
 
 2007
 
 
 € 2 mld
 
 
 € 2 mld
 
 
 2012
 
 
 LEI
 
 
 
 
 • Verhouding
 
 
 0,50
 
 
 2007
 
 
 0,50
 
 
 0,50
 
 
 2012
 
 
 LEI
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijke appreciatiescore
 
 
 7,7
 
 
 2009
 
 
 7,9
 
 
 8,0
 
 
 2012
 
 
 TNS/Nipo
 
 
 
 
 
 
					 Verhouding duurzame investeringen- totale
					 investeringen:
 
 Voor de invulling van deze indicator zijn twee
						investeringsniveaus opgesteld. Zowel het totale investeringsniveau als het
						investeringsniveau in duurzame productiemiddelen in de Nederlandse land- en
						tuinbouw en visserij. Hierdoor wordt inzicht gegeven in de absolute omvang van
						de investeringen evenals in de verhouding van duurzame investeringen in relatie
						tot alle investeringen.
 De investeringen in 2009 en 2010 zullen door de slechte
						bedrijfsresultaten in de landbouw inzakken, hierdoor blijft de raming voor 2011
						en de streefwaarde voor 2012 in het meest positieve scenario gelijk aan de
						referentiewaarde van 2007.
 
 
					 Maatschappelijke appreciatiescore:
 De maatschappelijk appreciatiescore geeft in een
					 rapportcijfer uitgedrukt de waardering weer van de Nederlandse burgers voor de
					 agrarische sector, (huidige wijze van productie en verwerking van agrofood
					 producten) en is gebaseerd op een door TNS/NIPO jaarlijks uitgevoerd onderzoek
					 onder een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking.
 
					 Verantwoordelijkheid LNV
 Een krachtige positie van het agrocomplex is in de eerste
					 plaats de verdienste, maar ook de blijvende opgave van ondernemers. LNV stelt
					 de randvoorwaarden vast en ondersteunt de ontwikkeling van het agrocomplex,
					 waarbij ruimte is voor duurzaam ondernemerschap en een goed klimaat voor
					 innovatie. Daar waar nodig zorgt LNV voor kennisontwikkeling, bevordert
					 innovatie en samenwerking, stelt robuuste regelgeving en toezichtskaders op en
					 geeft gerichte ondersteuning.
 
					 Externe factoren
 Het behalen van de doelstelling hangt af van:
 
 
 •
 het benutten van het initiatief, de slagkracht en het
						 innovatievermogen van de agrosector en visserij;
 
 
 •
 ontwikkelingen op de (internationale) markten;
 
 
 •
 ontwikkeling van de internationale en binnenlandse markt
						 voor duurzame kwaliteitsproducten;
 
 
 •
 internationale handelsafspraken;
 
 
 •
 de beleidsontwikkelingen in het Gemeenschappelijk
						 Landbouw- en Visserijbeleid;
 
 
 •
 factoren als olie- en gasprijzen of prijsvorming van vis
						 of agroproducten op de markt.
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN 
 
 
 
 366
 
 
 373
 
 
 287
 
 
 230
 
 
 214
 
 
 196
 
 
 194
 
 
 
 
 
 UITGAVEN 
 
 
 
 287
 
 
 345
 
 
 276
 
 
 262
 
 
 232
 
 
 209
 
 
 207
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 93
 
 
 170
 
 
 128
 
 
 117
 
 
 91
 
 
 68
 
 
 66
 
 
 
 
 –  waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 89
 
 
 78
 
 
 35
 
 
 14
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 21.11 Verbeteren van ondernemerschap en
								ondernemersklimaat
 
 
 27
 
 
 24
 
 
 13
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 21.12 Bevorderen van maatschappelijk geaccepteerde
								productievoorwaarden en dierenwelzijn
 
 
 13
 
 
 49
 
 
 24
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 
 
 21.13 Bevorderen van duurzame productiemethoden en
								bedrijfssystemen w.o. biologische landbouw
 
 
 43
 
 
 86
 
 
 84
 
 
 74
 
 
 46
 
 
 39
 
 
 37
 
 
 
 
 21.14 Bevorderen duurzame vangst en kweek van vis en
								schelpdieren
 
 
 10
 
 
 11
 
 
 7
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 195
 
 
 175
 
 
 148
 
 
 145
 
 
 141
 
 
 140
 
 
 140
 
 
 
 
 U21.21 Apparaat
 
 
 23
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 U21.22 Baten-lastendiensten
 
 
 172
 
 
 165
 
 
 139
 
 
 136
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN 
 
 
 
 28
 
 
 44
 
 
 36
 
 
 28
 
 
 18
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek Budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Handhaving en uitvoering
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten lastendiensten
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 DR
 
 
 85
 
 
 94
 
 
 77
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 
 
 AID
 
 
 39
 
 
 40
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 
 
 PD
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 15
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 DLG
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 VWA
 
 
 3
 
 
 6
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Rijksrederij
 
 
 – 
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 144
 
 
 165
 
 
 139
 
 
 136
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting:
 
					 Dienst Regelingen
 Dienst Regelingen (DR) heeft als ambitie om
					 overheidsregelingen uit te voeren op een service gerichte, transparante en
					 toegankelijke wijze. Op het domein van agroketens en visserij voert DR een
					 groot aantal regelingen uit. Het betreft vooral Europese regelingen, zoals de
					 inkomenstoeslagen in land- en tuinbouw, regelingen m.b.t. het
					 plattelandontwikkelingsbeleid, het Europese Visserijfonds en het mestbeleid.
					 Als Europees betaalorgaan is DR verantwoordelijk voor de Europese regelingen op
					 het vlak van markt- en prijsbeleid (interventie, exportrestitutie). DR geeft
					 daarnaast uitvoering aan de Regeling LNV-subsidies (zowel Europees als
					 nationaal gefinancierd), waarmee de ontwikkeling richting duurzame productie
					 wordt gestimuleerd.
 
					 Algemene Inspectie Dienst
 Voor de Algemene Inspectie Dienst (AID) is het uitgangspunt
					 toezicht te houden op de naleving van wet- en regelgeving m.b.t. tot land- en
					 tuinbouw en visserij. Zij controleert daarvoor in het veld, op de bedrijven en
					 op de weg (diertransporten). In nauwe samenwerking met DR controleert de AID op
					 alle bovengenoemde terreinen. Onderdeel daarvan zijn de
					 «cross-compliance-voorwaarden», waaraan land- en tuinbouwbedrijven zich
					 moeten houden om in aanmerking te komen voor Europese subsidies (pijler 1 en
					 2). Ook controleert de AID of bedrijven zich houden aan de regels op het vlak
					 van dierenwelzijn en gewasbescherming. Daarnaast inspecteert de AID de
					 productieregulerende maatregelen in de visserij.
 
					 Plantenziektenkundige Dienst
 Voor de Plantenziektenkundige Dienst (PD) is de gezondheid
					 van planten het uitgangspunt. Het werken aan een gezonde groene sector
					 waarborgt de import en export van betrouwbare plantaardige producten, een
					 veilige land- en tuinbouw en het behoud van het landschap en de biodiversiteit.
					 De PD richt zich, als kennis- en toezichtautoriteit, op het vergaren en
					 behouden van kennis op het gebied van plantgezondheid. In Nederland heeft het
					 laboratorium van de PD, als nationaal fytosanitair referentielaboratorium, een
					 spilfunctie in het ontwikkelen en borgen van kennis over de biologie van
					 schadelijke organismen voor de natuur en de groene sector. Daarnaast houdt de
					 dienst toezicht op de uitvoering van de import- en exportinspecties van
					 plantaardige producten door de keuringsdiensten.
 
					 Dienst Landelijk Gebied
 Dienst Landelijk Gebied (DLG) voert, naast een aantal
					 adviestaken en de uitvoering van enkele subsidieregelingen op het brede gebied
					 van plattelandsontwikkeling, als betaalorgaan voor het Plattelands
					 Ontwikkelings Programma (POP) een belangrijke rol bij het rechtmatig besteden
					 van Europese subsidies op dat gebied.
 
					 Voedsel en Warenautoriteit
 Ook de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) controleert op het
					 vlak van dierenwelzijn. Daarnaast is de VWA betrokken bij het mestbeleid
					 (export en import van dierlijke mest) en bij het gewasbeschermingsbeleid
					 (opleggen van boetes op grond van AID-controles).
 
					 Rijksrederij
 De Rijksrederij is in 2009 opgericht en ondergebracht bij de
					 Dienst Noordzee van Rijkswaterstaat. De Rijksrederij faciliteert overheden om
					 opgedragen taken op zee en in de binnenwateren uit te voeren door de
					 beschikbaarstelling van vaartuigen en bemanningen. LNV zet tien vaartuigen in
					 van de Rijksrederij die worden ingezet voor visserijonderzoek en visserij- en
					 natuurbeheer. Dit betreft de uitvoering van wettelijk opgelegde taken (WOT),
					 zoals onderzoek en monitoring van visbestanden en controle op visserij- en
					 natuurwetgeving. Ook kunnen schepen worden ingezet voor beleidsondersteunende
					 taken.
 
					 Kennis en onderzoek
 In deze tabel zijn de kennis- en onderzoeksmiddelen
					 opgenomen, welke op artikel 26 (kennis en innovatie) budgettair zijn verwerkt,
					 maar betrekking hebben op de algemene doelstelling van artikel 21.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoekstype/ cluster
 
 
 Onderzoeksthema’s
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 DLO onderzoeks-programma`s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Duurzaam Ondernemen1het betreft de clusters:• economisch perspectiefvolle
										 agroketens;• mineralen en
										 milieukwaliteit;• plantgezondheid;• verduurzaming productie en
										 transitie.
 
 
 41,0
 
 
 33,9
 
 
 28,4
 
 
 30,3
 
 
 33,2
 
 
 33,4
 
 
 33,4
 
 
 
 
 
 –  Biologische Landbouw
 
 
 9,0
 
 
 8,0
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 
 
 
 –  Internationaal
 
 
 7,0
 
 
 9,2
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 
 
 DLO wettelijke onderzoekstaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Genetische bronnen
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 2,1
 
 
 
 
 
 –  Wettelijk visserij onderzoek
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 5,8
 
 
 
 
 
 –  Economische informatie-
 voorziening
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 7,6
 
 
 
 
 Overige onderzoeksprogrammering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Duurzaam Ondernemen
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 
 –  Biologische Landbouw
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 –  Plantgezondheid
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 –  Internationaal
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting op de apparaatsuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ambtelijk personeel Directie Agroketens en Visserij
								(AKV)
 
 
 7 313
 
 
 
 
 Materieel en overig personeel
 
 
 1 343
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 8 656
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting op de ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten Visserij (o a FIOV)
 
 
 4 993
 
 
 
 
 FES-ontvangsten
 
 
 24 500
 
 
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 6 973
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 36 466
 
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten LNV begroting
 
					 Fiscale maatregelen
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Landbouwvrijstelling
 
 
 362
 
 
 308
 
 
 305
 
 
 299
 
 
 294
 
 
 291
 
 
 295
 
 
 
 
 Verlaagd tarief glastuinbouw
 
 
 86
 
 
 92
 
 
 91
 
 
 91
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 
 
 Verlaagd tarief sierteelt
 
 
 192
 
 
 189
 
 
 190
 
 
 191
 
 
 192
 
 
 193
 
 
 194
 
 
 
 
 Landbouwregeling
 
 
 26
 
 
 27
 
 
 27
 
 
 28
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 30
 
 
 
 
 Rode diesel
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 92
 
 
 
 
 
 
					 EU-maatregelen
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1) GLB/Markt en prijsbeleid
 
 
 1 020
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 900
 
 
 PM
 
 
 PM
 
 
 
 
 2) GLB/Plattelandsbeleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 POP-As1De programma’s voor GLB/Plattelandsbeleid
									 en voor het Europees Visserij Beleid lopen tot 2014. Vanaf 2014 zijn de nieuwe
									 Financiële perspectieven van kracht binnen het GLB markt- en prijsbeleid, deze
									 zijn nog niet bekend.
 
 
 10,0
 
 
 20,1
 
 
 21,8
 
 
 24,4
 
 
 26,2
 
 
 PM
 
 
 PM
 
 
 
 
 3) Europees Visserij Beleid (EVF)
 
 
 6,8
 
 
 6,9
 
 
 7,1
 
 
 7,2
 
 
 7,4
 
 
 PM
 
 
 PM
 
 
 
 
 
 
 
 21.11
 Verbeteren van ondernemerschap en
						 ondernemersklimaat
 
 
						Motivering
 LNV wil het concurrentievermogen van het agro-complex
						versterken. Het beleid richt zich op het stimuleren van goed ondernemerschap
						bij de Nederlandse agrariërs en het creëren van een goed ondernemersklimaat
						voor de agri-business. Bij het stimuleren van ondernemerschap gaat het om het
						bieden van ondersteuning bij het maken van keuzes, zoals voorlichting over de
						randvoorwaarden in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid,
						openstelling van de module beroepsopleiding en voorlichting van de Regeling
						LNV-subsidies en projectsteun.
 
 Bij het creëren van een goed ondernemersklimaat gaat het
						 onder meer om vermindering van de administratieve lastendruk. LNV richt zich
						 verder op het faciliteren van ondernemers bij duurzame investeringen,
						 internationale handel en het bieden van een gunstig perspectief voor jonge
						 agrariërs bij de overname van een bedrijf.
 Centraal in de LNV aanpak van regeldruk staan de
						 vermindering van de administratieve lasten, de reductie van de toezichtlasten
						 (in de vleesketen), het bij de EU inzetten op better
						 regulation, verlaging van de verkrijgingkosten van subsidies, betere
						 dienstverlening en het vernieuwen van bestaande wet- en regelgeving,
 
 
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermindering administratieve lasten
 
 
 0
 
 
 2007
 
 
 –  3,5%1Als gevolg van afhankelijkheid van
										 Europa bij de invulling van het diergezondheidbeleid (de EU «Animal Health
										 Law» zal pas ná 2011 tot stand komen), en onder andere de invoering van een
										 Identificatie & Registratie voor honden, zal de doelstelling pas later dan
										 2011 gerealiseerd kunnen worden.
 
 
 – 18,5%
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 Vermindering toezichtslasten
 
 
 0
 
 
 2007
 
 
 – 5,0%2Het toezicht wordt goedkoper door
										 verlaging van de retributiedruk en efficiënter door invoering van meer
										 risicogebaseerde toezicht, onder andere door het invoeren van systeemcontrole.
										 Realisatie in de periode 2011–2015.
 
 
 – 25%
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 Vermindering nalevingskosten
 
 
 0
 
 
 2009
 
 
 38,5mln.3De reductie is bereikt door intrekking
										 wasplaatsverplichting voor gesloten bedrijven en versoepeling
										 destructieregelgeving voor kleine kadavers. Aanvullende maatregelen worden
										 onderzocht.
 
 
 –  59 mln.
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 21.11 Verbeteren van ondernemerschap en
								 ondernemersklimaat
 
 
 87 353
 
 
 23 777
 
 
 13 129
 
 
 13 558
 
 
 13 558
 
 
 10 438
 
 
 10 438
 
 
 
 
 Jonge agrariërs
 
 
 5 668
 
 
 3 850
 
 
 2 919
 
 
 3 000
 
 
 3 000
 
 
 3 000
 
 
 3 000
 
 
 
 
 Ondernemerschap
 
 
 17 084
 
 
 16 405
 
 
 5 338
 
 
 5 736
 
 
 5 736
 
 
 2 616
 
 
 2 616
 
 
 
 
 Bilaterale Economische Samenwerking
 
 
 5 603
 
 
 3 522
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 
 
 Interne Begrotingsreserve
 
 
 58 998
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Jonge agrariërs
 Bij de ontwikkeling naar een duurzame landbouw wordt
						specifieke aandacht besteed aan jonge landbouwers die pas gestart zijn. Door de
						hoge kosten van de bedrijfsovername hebben zij weinig ruimte om verdere
						investeringen te doen, terwijl zij wel grote behoefte hebben om het perspectief
						van hun bedrijf te verbeteren. Voor de vitaliteit en duurzaamheid van de
						landbouwsector is het juist van belang dat deze bedrijven zich verder
						ontwikkelen en investeringen kunnen doen. De investeringsregeling jonge
						agrariërs biedt financiële ondersteuning aan jonge agrariërs met een
						beperkte solvabiliteit.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Investeringsregeling jonge agrariërs1Incl. 50% EU-cofinanciering
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 
 
 
 
						Ondernemerschap
 
 De economische crisis heeft directe gevolgen voor de
						 agrarische sector, vooral de tuinbouwsector. Om ondernemers met
						 liquiditeitsproblemen toch een mogelijkheid te bieden om hierbij hulp van
						 buiten het bedrijf in te roepen en zo tot betere keuzes te komen, wordt aan hen
						 ondersteuning geboden.
 Via de Regeling Bedrijfsadviesdiensten worden agrariërs
						 geholpen te voldoen aan de «cross compliance» voorwaarden voor inkomenssteun
						 die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid gesteld worden.
 
 Het Rijk verleent steun aan agrariërs door middel van het
						verstrekken van een staatsgarantie. Hierdoor wordt financiering van
						investeringen mogelijk gemaakt die in de markt vanwege een tekort aan
						zekerheden moeilijk tot stand komt. Met de garantiefaciliteit wordt de
						kredietverstrekking in de land- en tuinbouw in zijn algemeenheid extra
						gefaciliteerd in deze tijden van economische crisis. Tegelijkertijd wordt met
						de garantstelling-plus een extra stimulans gegeven aan de verduurzamingsopgave
						waar de land- en tuinbouw voor staat. In 2011 wordt naar schatting voor
						€ 100 mln. aan garanties verstrekt, waarmee (bij een gemiddeld
						garantiebedrag van € 650 000) zo’n 150 agrariërs gebruik kunnen maken
						van de garantstelling.
 De landbouwsector wordt regelmatig geconfronteerd met
						weersgerelateerde risico’s. De schade die hieruit voortkomt, kan een grote
						impact hebben op de bedrijfsvoering. Via artikel 68 van Verordening 73/2009
						besteedt het Rijk een deel van de nationale enveloppe inkomenssteun aan
						ondersteuning van risicoverzekeringen. De subsidie komt voor 75% ten laste van
						de nationale enveloppe inkomenssteun en voor 25% ten laste van de begroting
						LNV.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsadviesdiensten randvoorw. GLB
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 
 
 Beroepsopl./voorlichting bedrijven in
								 moeilijkheden
 
 
 98
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage aan borgstellingsfaciliteit
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 Overige projecten ondernemerschap
 
 
 198
 
 
 166
 
 
 166
 
 
 
 
 Brede weersverzekering (art. 68)1Incl. 75% EU-cofinanciering
 
 
 10 620
 
 
 12 480
 
 
 12 480
 
 
 
 
 
 
						Bilaterale Economische Samenwerking (BES)
 Het themagerichte en vraaggeoriënteerde BES-programma
						dient ter versterking van een duurzame internationale concurrentiepositie van
						het Nederlandse agro-bedrijfsleven en dan met name de kleine en middelgrote
						bedrijven (MKB). Speerpunt voor de komende jaren is het internationaal promoten
						en faciliteren van mogelijkheden van Nederlandse bedrijven om in te spelen op
						de groeiende vraag naar kwalitatief hoogwaardige en duurzame producten. Het
						programma richt zich op het bestendigen van de handel en samenwerking met
						trouwe partners (waaronder Duitsland) en ondersteunt tevens ondernemerschap
						gericht op het veroveren van nieuwe markten, in het bijzonder in India en
						Noord-Afrika. Dit programma is opgebouwd uit de volgende activiteiten:
						vakbeurzen, marktanalyses, communicatie en voorlichting aan agro-bedrijfsleven
						en uitvoeren van het programma Collectieve Promotie Landbouw Activiteiten
						(CPLA). Vanaf 2011 is voor het het promoten van internationaal maatschappelijk
						ondernemen sprake van een structurele beleidsintensivering tenbedrage van
						€ 1,3 mln.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Bilaterale Economische Samenwerking
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 4 822
 
 
 
 
 
 
						Interne begrotingsreserve
 De interne begrotingsreserve is bedoeld om garantstellingen
						aan banken te kunnen verlenen waarmee innovatieve en duurzame investeringen in
						de landbouw worden gefaciliteerd.
 
 
 
 21.12
 Bevorderen van maatschappelijk geaccepteerde
						 productievoorwaarden en dierenwelzijn
 
 
						Motivering
 
						Impuls dierenwelzijn
 Met de Nota dierenwelzijn wordt een impuls gegeven aan het
						verbeteren van dierenwelzijn. Samen met betrokken sectoren, maatschappelijke
						organisaties en ketenpartijen wordt tot 2023 invulling gegeven aan diverse
						acties die er op zijn gericht om onder andere fokkerijproblemen terug te
						dringen, huisvesting te verbeteren, fysieke ingrepen terug te dringen,
						transportcondities te verbeteren en de zorgvuldigheid rond het doden van dieren
						te borgen. De nota heeft betrekking op landbouwhuisdieren, vissen,
						gezelschapsdieren, paarden, dieren in dierentuinen en circussen, dieren in de
						natuur en proefdieren, maar gaat ook in op de rol van de burger en
						consument.
 
						Realiseren van bouw duurzame stallen
 Kabinetsdoelstelling is dat eind 2011 5% van de
						veehouderijstallen integraal duurzaam zijn, met een duidelijk perspectief op
						grootschalige toepassing in de jaren daarna. Het tussendoel voor 2010 is 2,8%.
						Het gaat om stallen die naast een sterke verbetering van dierenwelzijn ten
						opzichte van de wettelijke welzijnsnormen, tenminste voldoen aan andere
						maatschappelijke randvoorwaarden en wettelijke eisen voor milieu,
						diergezondheid en arbeidsomstandigheden en economisch haalbaar zijn.
 
						Verlagen milieulast stikstof en fosfaat
 LNV wil de verliezen van stikstof en fosfaat uit de
						landbouw naar het milieu verder terugdringen om daarmee de kwaliteit van grond-
						en oppervlaktewater te verbeteren. Dit in lijn met de doelen van de
						Nitraatrichtlijn. Met het vierde Actieprogramma Nitraatrichtlijn (looptijd
						2010–2013) streeft LNV naar een verdere afname van, en hogere doelmatigheid
						bij het gebruik van stikstof en fosfaat op landbouwgronden in Nederland. Dit
						wordt bereikt door een combinatie van het verlagen en differentiëren van de
						normen voor het gebruik van stikstof en fosfaat, en het aanpassen van
						gebruiksvoorschriften voor de aanwending van mest.
 
						Reductie milieubelasting door
						gewasbeschermingsmiddelen
 
 LNV stimuleert de reductie van de milieubelasting van het
						 gebruik van gewasbeschermingsmiddelen samen met andere overheden en het
						 bedrijfsleven. Tot 2010 gebeurde dit in convenantsverband. Het convenant
						 eindigt in 2010, dit geldt eveneens voor de nota Duurzame gewasbescherming. De
						 doelstellingen van de nota worden geëvalueerd, deze evaluatie, die wordt
						 uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), zal in de loop van
						 2011 gereed zijn. In 2011 wordt het beleid, zoals dat in de nota is verwoord,
						 op hoofdlijnen voortgezet.
 De nieuwe Europese richtlijn Duurzaam gebruik van
						 pesticiden verplicht lidstaten tot het opstellen van een vierjarig Nationaal
						 Actieplan. Dit plan moet in 2012 aan de Europese Commissie worden toegestuurd.
						 Daarbij zal gebruik gemaakt worden van de resultaten van de evaluatie van de
						 nota Duurzame gewasbescherming.
 
 
						Duurzame innoverende en vervoersefficiënte
						agrologistiek
 Via het Platform Agrologistiek levert LNV een bijdrage aan
						het slimmer en duurzamer vervoeren van agroproducten, ten behoeve van de
						versterking van de concurrentiepositie van de Nederlandse agrosector. In het
						Platform Agrologistiek blijft LNV samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen
						en andere overheden werken aan de uitvoering van de Visie Agrologistiek. Voor
						de komende jaren staan de volgende thema’s centraal: intermodaal vervoer,
						duurzaamheid, retourstromen en afvallogistiek. De inzet is gericht op het maken
						van massa. LNV heeft vooral een stimulerende en faciliterende rol.
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 % bedrijven dat voldoet aan wettelijke eisen
									 dierenwelzijn
 
 
 70%
 
 
 2006
 
 
 80%
 
 
 80%
 
 
 2011
 
 
 AID/VWA
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie normen fosfaat
 
 
 78 mln. kg
 
 
 2002
 
 
 20 mln. kg
 
 
 evenwicht
 
 
 2015
 
 
 CBS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie normen stikstof
 
 
 420 mln. kg
 
 
 2002
 
 
 370 mln. kg
 
 
 360 mln. kg
 
 
 2013
 
 
 CBS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Milieubelastingspunten gewasbescherming
 
 
 86%
 
 
 2006
 
 
 95%*
 
 
 95%
 
 
 2010
 
 
 PBL
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kilometerreductie
 
 
 250 000 km
 
 
 2006
 
 
 14 000 000 km
 
 
 14 000 000 km
 
 
 2011
 
 
 BCI (Buck Consultants International)
 
 
 
 
 % integraal duurzame stallen
 
 
 nulmeting
 
 
 2008
 
 
 5%
 
 
 5%
 
 
 2011
 
 
 WUR
 
 
 
 
 
 
						Percentage bedrijven dat voldoet wettelijke eisen bestaande
						dierenwelzijn:
 Deze indicator beslaat het gehele veld van wet- en
						regelgeving op het gebied van dierenwelzijn. Hierbij wordt voor 2008 uitgegaan
						van een gemiddeld nalevingsniveau van 70% (nulsituatie) met een stapsgewijze
						toename naar een gemiddelde naleving van 80% in 2011 (streefwaarde).
 
						Nationaal fosfaat en stikstofoverschot:
 De indicatoren nationaal fosfaatoverschot en nationaal
						stikstofoverschot geven het totaal verlies aan van mineralen op landbouwgrond
						(door toepassen van meststoffen in de NL-landbouw als gevolg van neerslag na
						opname door het gewas). Het nationaal stikstofoverschot omvat ook verliezen
						door vervluchtiging.
 
						Milieubelastingspunten gewasbescherming:
 Deze indicator geeft het percentage afname aan van de
						belasting van het milieu (water en bodem) met gewasbeschermingsmiddelen ten
						opzichte van 1998. Dit wordt uitgedrukt in het % afname milieubelastingpunten
						(via de Nationale Milieu indicator van het Planbureau voor de Leefomgeving).
						Eens per vijf jaar wordt de voortgang van de nota Duurzame Gewasbescherming en
						ook van de bovenstaande indicatoren door het NMP geëvalueerd. De eindevaluatie
						vindt in 2011 plaats. Er wordt dan ook geen nieuwe ramingswaarde voor 2011
						geformuleerd. De ramingswaarde 2010 blijft vooralsnog gehandhaafd.
 
						Kilometerreductie:
 Met het Actieplan Opschaling Agrologistiek (2008–2010)
						wordt massa gemaakt en een systeemsprong gestimuleerd waardoor in 2011 in
						potentie 14 miljoen wegkilometers kunnen worden bespaard.
 De snelheid van realisatie wordt aan de sector zelf
						overgelaten. Er wordt geen jaarlijkse raming opgesteld.
 
						% integraal duurzame stallen:
 Integraal duurzame stallen zijn stal- en houderijsystemen
						waarin verschillende duurzaamheidaspecten in onderlinge samenhang zijn
						verbeterd ten opzichte van de reguliere systemen. Investeringen in integraal
						duurzame stallen worden financieel ondersteund door de Investeringsregeling
						integraal duurzame stallen en fiscale regelingen op basis van de Maatlat
						duurzame veehouderij.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 21.12 Bevorderen van maatschappelijk geaccepteerde
								 productievoorwaarden en dierenwelzijn
 
 
 12 482
 
 
 48 767
 
 
 23 927
 
 
 22 629
 
 
 23 379
 
 
 17 779
 
 
 17 779
 
 
 
 
 Verbetering dierenwelzijn
 
 
 4 982
 
 
 27 154
 
 
 9 650
 
 
 9 028
 
 
 8 728
 
 
 8 728
 
 
 8 728
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 29
 
 
 6 530
 
 
 9 287
 
 
 8 850
 
 
 9 400
 
 
 3 800
 
 
 3 800
 
 
 
 
 Fytosanitair beleid
 
 
 3 027
 
 
 9 781
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 
 
 Gewasbeschermingsbeleid
 
 
 2 237
 
 
 1 783
 
 
 2 687
 
 
 2 711
 
 
 3 211
 
 
 3 211
 
 
 3 211
 
 
 
 
 Agrologistiek
 
 
 2 207
 
 
 3 306
 
 
 1 000
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 Functionele agrobiodiversiteit
 
 
 
 213
 
 
 63
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Verbetering dierenwelzijn
 
 
 •
 Het waarborgen van dierenwelzijn van landbouwhuisdieren
							 vindt onder meer plaats door het ontwikkelen en formuleren van normen in de
							 Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren (GWWD) en de daarop gebaseerde
							 regelgeving en het handhaven van deze regelgeving.
 
 
 •
 Communicatie met en voorlichting aan de houders van
							 gezelschapsdieren is voor LNV een speerpunt. Het Landelijk Informatie Centrum
							 Gezelschapsdieren (LICG) speelt een sleutelrol bij de ontwikkeling van
							 objectieve informatievoorziening over de aankoop en verzorging van
							 gezelschapsdieren. LNV zet er op in dat de sector zelf certificatie toepast om
							 de fokkerij en handel verder te professionaliseren en transparant te
							 maken.
 
 
 •
 LNV geeft financiële ondersteuning aan onder andere de
							 Landelijke Inspectiedienst voor Dieren (LID) en de Stichting Zeldzame
							 Huisdierrassen (SZH). Ook wordt de opvang van in beslaggenomen dieren o.a.
							 verwaarloosde landbouwhuisdieren, bekostigd via de regeling In Beslaggenomen
							 Goederen (IBG).
 
 
 •
 LNV ondersteunt het onderzoek naar en innovaties in
							 integraal duurzame en diervriendelijke stallen. Prototypen van nieuwe integraal
							 duurzame stallen kunnen via de bestaande innovatieregelingen en SBIR-tender
							 (Small Business Innovation Research program) financieel worden ondersteund. LNV
							 ondersteunt door middel van een driejarig meetprogramma naar de milieuemissies
							 uit nieuw ontwikkelde integraal duurzame stallen. Hiermee wordt de
							 vergunningverlening en de toepassing van deze nieuwe stallen
							 gefaciliteerd.
 
 
 •
 Via de investeringsregeling integraal duurzame stallen
							 kunnen voorloperbedrijven in de veehouderij subsidie krijgen voor de nieuwbouw
							 van of aanpassing tot integraal duurzame stallen. Voor de uitrol van duurzame
							 stallen die aan bovenwettelijke ammoniak-, dierenwelzijn-, diergezondheid- en
							 energie eisen voldoen kan een beroep worden gedaan op fiscale instrumenten
							 (MIA, Vamil) op basis van de Maatlat duurzame veehouderij.
 
 
 •
 Voor de implementatie van het markt- en
							 consumentenspoor van de nota Dierenwelzijn en het convenant Marktontwikkeling
							 verduurzaming dierlijke producten ondersteunt LNV haalbaarheidsstudies en
							 onderzoek naar nieuwe vleesproducten met een onderscheidende welzijnsclaim. Het
							 initiatief hiervoor ligt bij ketenpartijen, maatschappelijke organisaties en de
							 veehouderijsectoren.
 
 
 •
 Via artikel 68 wordt extra steun te verleend aan de
							 ontwikkeling van dier- en milieuvriendelijke productiemethoden. In 2011 heeft
							 LNV via artikel 68.voor deze onderdelen circa € 10 mln. per jaar
							 beschikbaar
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage Landelijke Inspectiedienst voor
								 Dieren
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 
 
 Bijdrage Stichting Zeldzame Huisdierrassen
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 In Beslaggenomen Goederen
 
 
 1 708
 
 
 1 708
 
 
 1 708
 
 
 
 
 Projecten gezelschapsdieren (o.a. Landelijk
								 InformatieCentrum Gezelschapsdieren)
 
 
 1 960
 
 
 1 960
 
 
 1 960
 
 
 
 
 Projecten landbouwhuisdieren
 
 
 4 225
 
 
 2 975
 
 
 2 675
 
 
 
 
 Bijdrage medebewindstaken PVE
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 
 
 Investeringsregeling duurzame stallen
 
 
 1 275
 
 
 1 825
 
 
 1 825
 
 
 
 
 Duurzame stallen art. 681100% EU-cofinanciering
 
 
 3 360
 
 
 8 400
 
 
 8 400
 
 
 
 
 I&R Schapen/geiten
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 
 
						Mestbeleid
 
 
 •
 Kennisverspreiding moet ervoor zorgen dat ondernemers
							 beter in staat zijn om mineralen efficiënter te benutten en milieuverliezen te
							 reduceren.
 
 
 •
 Ter ondersteuning van de innovatieopgave in het vierde
							 actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt de verspreiding en het gebruik van
							 innovatieve technologieën, technieken en managementmethoden in de akker- en
							 tuinbouw en de veehouderij ondersteund. Middelen worden ingezet voor
							 ontwikkeling van innovaties door (samenwerkingsverbanden van) private partijen,
							 al dan niet samen met onderzoeksinstellingen; communicatie en
							 kennisverspreiding.(bijvoorbeeld via netwerken van boeren maar ook door
							 scholing, cursussen en demonstratie op proef- en praktijkbedrijven);
							 investeringen door landbouwbedrijven in innovatieve technische
							 hulpmiddelen.
 
 
 •
 Ter uitvoering van het vierde actieprogramma
							 Nitraatrichtlijn en ter voorbereiding op en onderbouwing van het mestbeleid na
							 2013 wordt de doorwerking van het beleid gemonitord en worden verschillende
							 onderzoeken uitgevoerd. Door middel van een monitoringsnetwerk worden de
							 resultaten van het mestbeleid, die bereikt worden in de agrarische praktijk en
							 in het milieu, gemeten. De resultaten van monitoring worden gebruikt voor de
							 verantwoording over het uitgevoerde mestbeleid en het onderbouwen van
							 toekomstig mestbeleid, ondermeer voor het vijfde actieprogramma
							 Nitraatrichtlijn (looptijd vanaf 2014). Onderzoeksprojecten richten zich onder
							 andere op mogelijkheden om het mestbeleid (en ook het agrarisch ammoniak en
							 fijn stofbeleid) te optimaliseren en op het ontwikkelen van innovaties (post
							 -onderzoek en monitoring Nitraatrichtlijn-).
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten kennisverspreiding mest
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 
 
 Onderzoek en monitoring derogatie
 
 
 8 486
 
 
 7 150
 
 
 7 700
 
 
 
 
 Duurzaamheidsinvesteringen (POP nieuwe uitdagingen)1 Incl. 75% EU-cofinanciering
 
 
 1 700
 
 
 5 000
 
 
 5 000
 
 
 
 
 
 
						Fytosanitair beleid en uitgangsmateriaal
 
 
 •
 LNV ziet toe op naleving van de Plantenziektenwet,
							 Zaaizaad- en Plantgoedwet en de Landbouwkwaliteitswet, bewaakt en beheerst de
							 fytosanitaire status van Nederland en maakt bilaterale afspraken met landen die
							 niet tot de EU behoren.
 
 
 •
 De in 2010 geformuleerde LNV-visie over het
							 fytosanitaire beleidsterrein gaat richting geven aan de koers en inzet van LNV
							 op nationaal en internationaal fytosanitaire terrein (EU, mondiaal).
 
 
 •
 In 2010 heeft de Europese Commissie een evaluatie van
							 het Europese fytosanitaire stelsel uitgevoerd, waarbij de fytosanitaire
							 regelgeving in de EU grondig tegen het licht is gehouden. Deze evaluatie zal in
							 2011 en de daaropvolgende jaren leiden tot nieuwe wetgevingsvoorstellen die
							 worden besproken met de Europese lidstaten. Voor de herziening van het Europese
							 fytosanitaire stelsel is het belangrijk dat veranderingen in de EU-wetgeving
							 aansluiten bij de Nederlandse situatie. Ook mondiaal en nationaal is het
							 fytosanitaire beleidsterrein in beweging.
 
 
 •
 LNV zet in op vereenvoudiging van regelgeving en het
							 terugdringen van de controlelast door het financieren van kennis- en
							 onderzoeksprojecten die gericht zijn op de mogelijkheden tot preventief
							 handelen. LNV vindt het hierbij van belang dat de internationale fytosanitaire
							 regelgeving uitvoerbaar is voor het bedrijfsleven en aansluit bij de
							 economische belangen van Nederland.
 
 
 •
 Het beleid voor de sector teeltmateriaal is gericht op
							 kwalitatief hoogwaardig teeltmateriaal voor boeren in binnen- en buitenland en
							 de bevordering van handel en afzet. Daartoe wordt onder andere inzet geleverd
							 in Europa. Er zijn 12 richtlijnen voor de kwaliteit van uitgangsmateriaal in
							 Europa, die een vertaling hebben gekregen in de Zaaizaad- en Plantgoedwet en de
							 Landbouwkwaliteitswet. Het Europese stelsel is recentelijk geëvalueerd en
							 momenteel wordt gewerkt aan een modernisering ervan. De LNV-inzet is hierbij
							 behoud van kwaliteit en vermindering van lasten. De uitvoering van deze
							 kwaliteitsregelgeving is in handen van de keuringsdiensten NAK, Naktuinbouw en
							 BKD.
 
 
 •
 Voor de handel in zaaizaden buiten de EU is van belang
							 dat er internationale standaarden zijn. Zowel op gebied van de OECD als van
							 ISTA (specifieke zaadtesten) zet Nederland zich in om te komen tot verdere
							 harmonisatie.
 
 
 •
 Een goed stelsel van het kwekersrecht en heldere
							 internationale afspraken over toegang tot genetische bronnen zijn noodzakelijk
							 voor het behoud van de leidende positie van Nederlandse veredelingsbedrijven op
							 de wereldmarkt. De UPOV-conventie is wereldwijd de bakermat voor het
							 kwekersrecht, Nederland zet zich in dat er meer landen de meest recente versie
							 ratificeren. Op Europees niveau stuurt Nederland mee in het Europees Bureau
							 voor Plantenrassen.
 
 
 •
 LNV bevordert voorts publiek-private samenwerking op
							 het gebied van verdeling, gericht op maatschappelijke thema’s zoals hogere
							 productie in combinatie met een lagere milieubelasting, houdbaarheid van
							 rassen, teelt onder extreme omstandigheden en verminderd watergebruik, en
							 verhoging van voedings- en gezondheidswaarde. Door export van verbeterde
							 plantenvariëteiten wordt zo een bijdrage geleverd aan de verduurzaming elders
							 op de wereld.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten fytosanitair beleid
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 1 240
 
 
 
 
 
 
						Gewasbeschermingsbeleid
 
 
 •
 LNV werkt, sinds enkele jaren, samen met het ministerie
							 van VROM, de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (VEWIN), de Unie van
							 Waterschappen en een aantal sectorpartijen in convenantsverband aan de
							 realisatie van de milieudoelstellingen van de nota Duurzame gewasbescherming.
							 In de loop van 2011 zal worden gerapporteerd over de eindevaluatie van de
							 nota.
 
 
 •
 In 2011 zal de implementatie van de verordening
							 gewasbeschermingsmiddelen en de richtlijn duurzaam gebruik van pesticiden in
							 wetgeving zijn vastgelegd.
 
 
 •
 LNV stimuleert de toepassing van en kennis over
							 geïntegreerde gewasbescherming onder meer door bijscholingsbijeenkomsten (voor
							 vakbekwaamheidsbewijzen) en kennisverspreiding om het gedrag van telers
							 positief te beïnvloeden.
 
 
 •
 LNV geeft door een bijdrage in het Fonds Kleine
							 Toepassingen (€ 0,3 mln. per jaar) een stimulans aan de toelating van
							 gewasbeschermingsmiddelen voor kleine toepassingen om een effectief
							 middelenpakket in stand te houden. Daarnaast financiert LNV, samen met de
							 ministeries van VROM, VWS en SZW, advieswerkzaamheden van het College voor de
							 Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (CTGB) ten behoeve van
							 (inter)nationale beleidsontwikkeling.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten innovatie/management
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 2 000
 
 
 
 
 Projecten bevorderen duurzaam middelenpakket
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 Projecten handhaving, monitoring,
								 verantwoording
 
 
 640
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 
 
 LNV-bijdrage aan CTGB
 
 
 261
 
 
 261
 
 
 261
 
 
 
 
 
 
						Functionele agrobiodiversiteit
 Op het gebied van functionele agrobiodiversiteit (FAB) zet
						LNV in op kennisontwikkeling (beleidsondersteunend onderzoek), kennistoetsing
						in de praktijk (landelijke pilot in de Hoeksche Waard) en kennisverspreiding.
						Hierbij wordt nauw samengewerkt met het ministerie van VROM en LTO. Om FAB in
						de praktijk uit te rollen zal in 2011 gestart worden met de financiering van
						akkerranden via het vernieuwde GLB.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten FAB
 
 
 63
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 Subsidieregeling FAB1Incl. 75% EU-cofinanciering
 
 
 0
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 
 
 
 
						Agrologistiek
 LNV geeft samen met het bedrijfsleven en andere overheden
						in het platform Agrologistiek invulling aan het Actieplan Opschaling
						Agrologistiek (2008–2011); LNV heeft hierbij vooral een stimulerende en
						faciliterende rol. Het Actieplan (TK
						28 141,
						nr. 8, 2008) richt zich op:
 
 
 •
 Het breder uitdragen van kennis en effecten;
 
 
 •
 Het betrekken van meer partijen;
 
 
 •
 Het initiëren en stimuleren van structurele
							 veranderingen in het agro-logistieke proces;
 
 
 •
 Het inschakelen en uitbouwen van een internationaal
							 netwerk.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten Agrologistiek
 
 
 1 000
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 21.13
 Bevorderen van duurzame productiemethoden en
						 bedrijfssystemen w.o. biologische landbouw
 
 
						Motivering
 LNV streeft naar het bevorderen en continueren van de
						duurzaamheid in de verschillende sectoren van de land- en tuinbouw.
 
						Impuls aanbod biologische producten
 Door de biologische landbouw te stimuleren draagt LNV bij
						aan het bieden van een alternatief perspectief in de voedselproductie en het
						verbreden van het aanbod duurzaam voedsel. In de nota biologische landbouw
						2008–2011 zet LNV onder andere in op het verbinden van de biologische
						landbouw met voorlopers in de gangbare landbouw. Daarnaast zet LNV ook in op
						stimulering van de vraag naar biologische producten en op ontwikkeling van de
						sector door kennisontwikkeling en -uitwisseling.
 
						Verduurzaming en energieverbetering agrosector
 
 LNV stimuleert duurzaamheid in de glastuinbouwsector. Dit
						 betreft aspecten als milieu, klimaat, ruimtelijke inrichting en gebruik van
						 fossiele energie.
 In de voedindings en genotmiddelenindustrie wordt een
						 energie-efficiencyverbetering van 30% nagestreefd in 2020 (t.o.v. 1990).
 De vernieuwing van de intensieve veehouderij wordt
						 gefaciliteerd, zodat de sector kan voldoen aan de voorwaarden die de
						 maatschappij wenst voor dierenwelzijn, milieu, landschap, marktgerichtheid en
						 concurrentievermogen.
 In 2008 heeft LNV een toekomstvisie op de veehouderij
						 opgesteld. Deze toekomstvisie biedt het kader voor verduurzaming van de
						 veehouderij binnen 15 jaar. In samenwerking met ketenpartijen en
						 maatschappelijke organisaties is die visie uitgewerkt in een concreet
						 afsprakenkader.
 De ontwikkeling van de melkveehouderij naar een
						 economische vitale en minder milieubelastende sector wordt gestimuleerd evenals
						 het concurrentievermogen en de duurzaamheid van de akkerbouwsector.
 LNV bevordert en faciliteert sector- en
						 sectoroverschrijdende initiatieven voor samenwerking tussen ketens en in
						 regio’s. Hiermee wordt ingezet op een breed gedragen innovatieagenda en
						 -programma.
 
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 Aandeel duurzame energie in glastuinbouw t.o.v.
									 totaal energiegebruik (in de glastuinbouw)
 
 
 0,5%
 
 
 2003
 
 
 4%
 
 
 20%
 
 
 2020
 
 
 LEI
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarlijkse groei consumentenbestedingen –
									 biologische landbouw
 
 
 € 583,4 mln.
 
 
 2008
 
 
 € 776,5 mln.
 (10%)
 
 
 € 776,5 mln.
 (10%)
 
 
 2011
 
 
 Biologica
 Biomonitor
 
 
 
 
 Jaarlijks 5% groei in biologisch areaal
 
 
 47 000 ha
 
 
 2007
 
 
 57 100 ha
 
 
 57 100 ha
 
 
 2011
 
 
 SKAL
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage innoverende agrarische bedrijven
 
 
 11,6%
 
 
 2006
 
 
 Voorlopig 14%
 
 
 15%
 
 
 2012
 
 
 LEI
 
 
 
 
 
 
						Aandeel duurzame energie in glastuinbouw:
 Deze indicator geeft de verduurzaming en efficiency aan van
						het energiegebruik van de glastuinbouwsector
 
						Jaarlijkse groei consumentenbestedingen – biologische
						landbouw:
 Deze indicator geeft de jaarlijkse groei ten opzichte van
						het vorige jaar aan van de consumptie van biologische voedingsmiddelen in
						euro’s met als uitgangspunt 10% groei per jaar.
 
						Jaarlijks groei in biologisch areaal
 Deze indicator geeft de jaarlijkse groei van het aantal ha.
						biologisch areaal weer ten opzichte van het vorige jaar met het uitgangspunt 5%
						groei per jaar.
 
						Percentage innoverende agrarische bedrijven:
 Het percentage innoverende agrarische bedrijven geeft het
						percentage van de bedrijven weer dat product- of procesinnovaties heeft
						doorgevoerd in het betreffende jaar, het gaat hierbij zowel om bedrijven die
						als eerste bedrijf iets nieuws hebben doorgevoerd als om innovatieve volgers
						die bij de eerste groep behoren die vernieuwingen hebben doorgevoerd, die al
						eerder door anderen zijn ingevoerd.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 21.13 Bevorderen van duurzame productiemethoden en
								 bedrijfssystemen w.o. biologische landbouw
 
 
 69 251
 
 
 86 373
 
 
 84 344
 
 
 73 537
 
 
 45 802
 
 
 38 782
 
 
 36 782
 
 
 
 
 Glastuinbouw
 
 
 21 302
 
 
 32 724
 
 
 42 233
 
 
 33 817
 
 
 28 534
 
 
 25 745
 
 
 23 895
 
 
 
 
 Biobased Economy
 
 
 2 755
 
 
 8 457
 
 
 10 675
 
 
 3 310
 
 
 
 
 
 
 
 Biologische landbouw
 
 
 4 186
 
 
 3 963
 
 
 2 556
 
 
 2 168
 
 
 1 424
 
 
 1 960
 
 
 1 960
 
 
 
 
 Duurzame veehouderij
 
 
 9 306
 
 
 27 408
 
 
 15 521
 
 
 23 205
 
 
 3 754
 
 
 3 675
 
 
 4 299
 
 
 
 
 Open teelten
 
 
 1 686
 
 
 2 829
 
 
 2 718
 
 
 1 398
 
 
 1 238
 
 
 538
 
 
 538
 
 
 
 
 Innovatie en Samenwerking duurzame landbouw
 
 
 1 625
 
 
 1 717
 
 
 1 841
 
 
 3 139
 
 
 4 352
 
 
 5 364
 
 
 4 590
 
 
 
 
 Multifunctionele landbouw
 
 
 1 280
 
 
 1 588
 
 
 2 300
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 ICT-beleidsprogramma’s
 
 
 264
 
 
 1 525
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 Interne begrotingsreserve
 
 
 26 366
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VAMIL
 
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 
 
 
 
 Overige sectoren
 
 
 481
 
 
 162
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 LNV stimuleert de innovatie en de duurzaamheid van de
						landbouwsectoren door de innovatieve initiatieven van bedrijven, consortia of
						maatschappelijke organisaties te subsidiëren, door kennisverspreiding te
						stimuleren en door het in beeld brengen van verandering en verduurzaming in de
						landbouw. Verder is het organiseren van ontmoeting en debat een belangrijk
						onderdeel van het beleid.
 
						Glastuinbouw
 
 
 •
 Het energietransitiebeleid van LNV heeft als ambitie
							 dat vanaf 2020 in nieuw te bouwen kassen klimaatneutraal geteeld kan worden.
							 Met het programma Kas als Energiebron wordt daar uitvoering aan gegeven. De
							 glastuinbouwdoelen uit het convenant «Schone en Zuinige Agrosectoren» zijn in
							 dit programma geïntegreerd, evenals de acties uit de innovatieagenda Energie.
							 Om de doelen en ambities te bereiken wordt een breed instrumentarium ingezet:
							 het energie-onderzoeksprogramma waaronder bijvoorbeeld het
							 versnellingsprogramma implementatie semi-gesloten kassen, ondersteuning van
							 demonstratieprojecten, voorlichting, de ontwerpwedstrijd Energieproducerende
							 kas en het Innovatie- en Democentrum, ondernemerplatforms, communicatie onder
							 andere via de sites
							 www.energiek2020.nu en
							 www.kasalsenergiebron.nl en het wegnemen van
							 belemmeringen in wet- en regelgeving.
 Daarnaast worden stimuleringsregelingen ingezet. Om een
							 versnelde transitie naar minder gebruik van fossiele brandstoffen en efficiënt
							 energiegebruik binnen de glastuinbouw te stimuleren worden investeringen in
							 innovatieve energieconcepten financieel ondersteund met de regelingen
							 Investeringsregeling Energiebesparing (IRE) en Marktintroductie
							 Energie-innovatie (MEI).
 
 
 •
 Het geologisch risico op misboren bij
							 aardwarmteprojecten wordt afgedekt met de aardwarmtegarantieregeling.
 
 
 •
 De inrichting van duurzame glastuinbouwgebieden buiten
							 de Greenports wordt ondersteund via de Stimuleringsregeling Inrichting Duurzame
							 Glastuinbouwgebieden (Stidug). Aan alle tien gebieden zijn middelen toegezegd.
							 Van deze 10 worden 3 Stidugprojecten via het ILG gefinancierd (zie
							 beleidsartikel 22).
 
 
 •
 Het milieubeleid van LNV richt zich onder meer op het
							 bij elkaar te brengen van partijen om de milieuproblematiek aan te pakken.
							 Binnen het Platform Duurzame Glastuinbouw (PDG) wordt voor de glastuinbouw
							 gewerkt aan gewasbescherming en mineralen. Met de bloembollen en
							 paddenstoelensector zijn meerjarenafspraken-energie afgesloten. Deze beide
							 meerjarenafspraken zijn opgenomen in het convenant -Schone en Zuinige
							 Agrosectoren».
 
 
 •
 LNV stimuleert onder de glastuinbouw-, bloembollen- en
							 paddenstoelenondernemers de kennisverspreiding over energiebesparende
							 maatregelen en duurzaam energieverbruik.
 
 
 •
 De Voedsel- en Genotsmiddelensector neemt deel aan het
							 Convenant Meerjarenafspraken energie (MJA 3). LNV ondersteunt de sector bij het
							 opstellen, uitvoeren en monitoren van energiebesparingplannen op zowel
							 bedrijfs- als brancheniveau.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Stidug-projecten (uitfinanciering)
 
 
 0
 
 
 2 640
 
 
 0
 
 
 
 
 Projecten in kader Glami-convenant
 
 
 354
 
 
 354
 
 
 354
 
 
 
 
 Demonstratieprojecten energie1Incl. EU-cofinanciering
 
 
 0
 
 
 344
 
 
 560
 
 
 
 
 Energietransitieprojecten
 
 
 3 574
 
 
 4 374
 
 
 4 119
 
 
 
 
 Innovatie energiebesparende maatregelen
 
 
 7 500
 
 
 3 500
 
 
 2 471
 
 
 
 
 Investeringsregeling Energiebesparing
 
 
 1 500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Marktintroductie Energie-innovatie
 
 
 19 560
 
 
 14 460
 
 
 15 689
 
 
 
 
 Samenwerking bij innovatie
								 glastuinbouw/paddenstoelen
 
 
 887
 
 
 353
 
 
 421
 
 
 
 
 Champ to Champ
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 0
 
 
 
 
 FES-innovatieagenda Energie
 
 
 4 600
 
 
 5 500
 
 
 3 700
 
 
 
 
 Energie-efficiency VGI
 
 
 417
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
						Biobased Economy
 
 
 •
 LNV heeft inmiddels het initiatief genomen tot de
							 inrichting van een Interdepartementaal Programma Bio-based Economy. LNV is
							 trekker van het Programma Groene Grondstoffen (€ 30 mln.) binnen de
							 Innovatieagenda Energie. Binnen het programma worden in de periode tot en met
							 2012 verschillende deelprogramma’s uitgevoerd (Bioraffinage,
							 Plantenverdeling, Level Playing Field, Verbinding agro-chemie-logistiek,
							 Biomassa uit natuur, landschap en houtketen, Import duurzame biomassa,
							 Aquatische biomassa, Small Business Innovation Research SBIR).
 
 
 •
 De inzet van LNV en de agro-sectoren voor een biobased
							 economy is verder geconcretiseerd in het convenant Schone en Zuinige
							 Agrosectoren. De afspraken uit dit convenant worden jaarlijks in
							 werkprogramma’s uitgewerkt. In 2011 zullen diverse activiteiten plaatsvinden;
							 zo zullen de pilot en demonstratieprojecten in de bioraffinagetender opgestart
							 worden, fase 2 van de SBIR biomassa en agrologistiek worden eind 2010
							 geselecteerd en zullen begin 2011 starten. De geselecteerde bedrijven kunnen
							 aan de slag met het ontwikkelen van prototypes en concepten die in de laatste
							 fase, fase 3, op de markt gezet kunnen worden. Deze derde fase wordt niet door
							 de overheid gefinancierd.
 
 
 •
 In het kader van de tender bioraffinage (2009–2010)
							 worden via het SBIR programma MKB bedrijven in de gelegenheid gesteld nieuwe
							 biobased toepassingen te ontwikkelen. Proefprojecten zijn nodig om deze
							 producten te testen en te beginnen aan de opbouw van duurzame productieketens
							 voor biomassa. Hiervoor is in 2010 de regeling duurzame biomassa importketens
							 opengesteld. Het kabinet heeft in mei 2010 ingestemd met de financiële
							 ondersteuning van een pilotlant bioraffinage in Delft met € 15 mln.
 
 
 •
 De kaders voor de tweede tranche voor het programma
							 groene grondstoffen zijn vastgesteld. Er zal een transitiehuis bio-based
							 economy opgezet worden. Verder zal er een subsidie verleend worden voor een
							 proeffabriek op voorwaarde dat de Europese Unie hiermee akkoord gaat. De
							 proeffabriek heeft als doel om opschaling van nieuwe technologie mogelijk te
							 maken. De proeffabriek is toegankelijk voor Nederlandse en internationale
							 bedrijven.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Biobased Economy/Algencentrum
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 FES Groene Grondstoffen
 
 
 4 230
 
 
 3 310
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
						Biologische landbouw
 
 
 •
 LNV zet voor 2011 in op de verdere uitvoering van de in
							 2008 getekende Convenanten met marktpartijen en maatschappelijke organisaties.
							 In samenwerking met convenantpartijen worden de instrumenten mediacampagne,
							 ketenmanagement, meerjarige opschalingsplannen en handelsfacilitatie ter
							 bevordering van de marktontwikkeling biologische landbouw ingezet. De
							 verzelfstandiging van de biologische keten en samenwerking is behalve
							 financieel nu ook organisatorisch op gang gebracht. In 2010 is hiertoe een
							 intentieverklaring getekend, de uitvoering ervan zal uiterlijk eind 2011 van
							 kracht worden.
 
 
 •
 De uitwisseling van kennis en innovatie tussen
							 biologische en gangbare landbouw wordt bevorderd, onder andere via de
							 bedrijfsnetwerken.
 
 
 •
 Aan nieuwe biologische bedrijven wordt financiële
							 ondersteuning geboden voor de certificeringkosten via de Stimuleringsregeling
							 Voortzetting Biologische Productie (SVBP). Daarnaast wordt in het kader van de
							 totaalaanpak ingezet op communicatie om de groep potentiële omschakelaars te
							 vergroten.
 
 
 •
 LNV verstrekt verder subsidie aan regionale projecten
							 en aan ketenorganisaties die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de
							 biologische landbouw en aan de verbinding van de biologische landbouw met de
							 gangbare landbouw en de samenleving.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsregeling Voortzetting Biologische
								 Productie (SVBP)
 
 
 1 041
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 Beroepsopleiding/voorlichting biologisch
 
 
 160
 
 
 260
 
 
 260
 
 
 
 
 Projecten convenant Biologisch
 
 
 470
 
 
 865
 
 
 663
 
 
 
 
 Projecten mediacampagne
 
 
 575
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 
 
 Demonstratieprojecten biologische landbouw1Incl. EU-cofinanciering
 
 
 134
 
 
 64
 
 
 0
 
 
 
 
 Ondersteuning biologische sector
 
 
 346
 
 
 210
 
 
 
 
 
 Innovatieregeling biologische landbouw
 
 
 76
 
 
 152
 
 
 202
 
 
 
 
 Projecten ketenverbindingen
 
 
 50
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Projecten aanpak aanbodkrapte
 
 
 100
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 
 
 Projecten ondersteuning regionale initiatieven
 
 
 200
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
						Duurzame veehouderij
 Een verdere verduurzaming van de veehouderij is één van
						de belangrijkste uitdagingen waar de komende jaren aan gewerkt zal worden. De
						lange termijn uitdagingen, zoals verwoord in de toekomstvisie veehouderij, zijn
						in 2009 samen met sector, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties
						uitgewerkt in een «Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij». In de
						Uitvoeringsagenda worden de speerpunten en de uitdagingen voor de komende 15
						jaar beschreven. In het samenwerkingsverband van de ondertekenaars wordt
						inmiddels constructief en voortvarend gewerkt om de beoogde verduurzaming te
						realiseren. Dit moet leiden tot het versneld op gang brengen van de beweging
						naar een duurzame veehouderij. Dit vraagt forse inspanningen van alle betrokken
						partijen. Ook LNV zal hierop in 2011 inzetten.
 
 
 •
 Om de overgang naar integraal duurzame
							 productiemethoden binnen de intensieve veehouderij te faciliteren, verspreidt
							 LNV kennis over innovaties, worden duurzame innovatieve investeringen
							 gesubsidieerd en fiscaal ondersteund en wordt samenwerking via onderzoek en
							 kennis(uitwisseling) bevorderd.
 
 
 •
 LNV bevordert innovaties door ondersteuning van
							 praktijkgericht onderzoek, door de vorming van een innoverende omgeving te
							 faciliteren en door de verspreiding van deze innovaties. LNV stelt hiertoe
							 onder andere de regeling «Samenwerking bij innovaties» open en ondersteunt
							 netwerken van ondernemers.
 
 
 •
 LNV bouwt in samenwerking met VROM stimulering van
							 investeringen in duurzame stallen in de intensieve veehouderij en in de
							 melkveehouderij verder uit door het uitbreiden van de Maatlat Duurzame
							 Veehouderij. De uitbreiding is onder andere gericht op extra sectoren en
							 duurzaamheidthema’s en op het beschikbare fiscale en financiële
							 instrumentarium (VAMIL, MIA, Regeling Groenprojecten).
 
 
 •
 Het «Programma luchtwassers» is erop gericht om via
							 onderzoek nieuwe milieutechnologie (bijvoorbeeld gecombineerde
							 luchtwassystemen) te optimaliseren en om de controle op de werkzaamheid en de
							 handhaafbaarheid te verbeteren.
 
 
 •
 LNV richt zich op de verbetering van de functionele en
							 fysieke inrichting van landbouwbedrijven en de verduurzaming van de
							 landbouwproductie.
 
 
 •
 Gebiedsgerichte projecten voor milieuverbetering en
							 structuurverbetering van de melkveehouderij worden gesubsidieerd. Het
							 herverkavelen en herinrichten van landbouwgrond ter vergroting van
							 bedrijfsoppervlak dichtbij de stalruimte vormt een belangrijk onderdeel van de
							 structuurverbetering (zie ook beleidsartikel 22).
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Innovatieregeling intensieve veehouderij1Incl. EU-cofinanciering
 
 
 1 489
 
 
 746
 
 
 860
 
 
 
 
 Innovatieregeling melkveehouderij
 
 
 525
 
 
 353
 
 
 141
 
 
 
 
 Pilotprojecten intensieve veehouderij
 
 
 1 850
 
 
 1 350
 
 
 850
 
 
 
 
 Pilotprojecten herstructurering
								 melkveehouderij
 
 
 825
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 Praktijknetwerken veehouderij
 
 
 800
 
 
 950
 
 
 1 050
 
 
 
 
 Demonstratieprojecten intensieve
								 veehouderij
 
 
 624
 
 
 676
 
 
 680
 
 
 
 
 Demonstratieprojecten melkveehouderij
 
 
 84
 
 
 64
 
 
 0
 
 
 
 
 Investeringsregeling luchtwassers
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 FES-finstofregeling
 
 
 6 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Beëindigings- en saneringsregeling
 
 
 974
 
 
 847
 
 
 737
 
 
 
 
 
 
						Open Teelten
 
 
 •
 De innovatie-agenda – precisielandbouw – is van
							 groot belang voor een kwalitatief en kwantitatief hoogwaardige productie van
							 landbouwgewassen, gepaard gaande met verminderd gebruik van meststoffen en
							 gewasbeschermingsmiddelen en een verminderde uitstoot van broeikasgassen. Voor
							 de jaren 2009–2014 is in totaal € 6,4 mln. beschikbaar gesteld voor
							 deze activiteit, onder de voorwaarde dat het bedrijfsleven een vergelijkbare
							 investering doet. De projecten die binnen dit kader worden geselecteerd werken
							 rechtstreeks aan een verbeterd rendement van de productie of een kostenreductie
							 in de teelt, door het besparen op bemesting en/of gewasbeschermingsmiddelen per
							 eenheid product en/of rechtgeleiding. Tevens worden projecten geselecteerd die
							 een positief effect hebben op de broeikasgassenuitstoot. De projecten die
							 binnen dit kader worden uitgevoerd worden aangereikt vanuit de boeren en hun
							 ketenpartijen en beoordeeld en gefiatteerd door een stuurgroep van overheid en
							 bedrijfsleven.
 
 
 •
 In 2011 voert LNV nog de «Set aside regeling» uit,
							 waarmee landbouwgrond uit productie genomen wordt.
 
 
 •
 Met de innovatieregeling wordt samenwerking via kennis
							 en onderzoek bevorderd.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Set aside regeling (uitfinanciering)1Incl. EU-cofinanciering
 
 
 952
 
 
 902
 
 
 902
 
 
 
 
 FES-projecten Precisielandbouw
 
 
 1 150
 
 
 650
 
 
 500
 
 
 
 
 Innovatie open teelten
 
 
 516
 
 
 160
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
						Innovatie en samenwerking duurzame landbouw
 
 
 •
 Het bedrijfsleven heeft in samenwerking met LNV voor de
							 meeste sectoren van land- en tuinbouw innovatieagenda’s opgesteld, zoals voor
							 tuinbouw, melkveehouderij, varkenshouderij en pluimveehouderij. Het ministerie
							 faciliteert bij de nadere uitwerking en uitrol van het programma.
 
 
 •
 Innovatieve projecten van het bedrijfsleven, waaronder
							 met name ook projecten die aansluiten bij de innovatieagenda’s, worden
							 financieel ondersteund door de subsidieregeling «Samenwerking bij
							 innovatieprojecten».
 
 
 •
 Innovatieve projecten gericht op een verdergaande
							 verduurzaming van de land- en tuinbouw in het kader van de nieuwe uitdagingen
							 van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid worden ondersteund door de
							 subsidieregeling «Samenwerking bij Innovatieprojecten, nieuwe uitdagingen».
							 De nieuwe uitdagingen zijn gericht op de thema’s «klimaatverandering,
							 waterbeheer, hernieuwbare energie en biodiversiteit».
 
 
 •
 Om de ontwikkeling van de multifunctionele landbouw te
							 stimuleren wordt door de Taskforce Multifunctionele Landbouw ingezet op
							 marktontwikkeling (verbinden van vraag en aanbod) en ketenversterking. Door
							 onder andere in te zetten op zowel sectorale als thematische programma’s
							 wordt hieraan een gerichte impuls gegeven. Ook wordt binnen deze
							 programmatische aanpak aandacht besteed aan de gebiedsgerichte invalshoek.
							 Daarnaast wordt ingezet op de ontwikkeling en benutting van kennisnetwerken,
							 onder andere in relatie tot de verbetering van ondernemerschap. De doelstelling
							 van de Taskforce is gericht op een verdubbeling van de omzet van de
							 multifunctionele landbouw gedurende de looptijd van de Taskforce.
 
 
 •
 Door onder andere in te zetten op zowel sectorale als
							 thematische programma’s wordt voor de diverse deelsectoren binnen de
							 multifunctionele landbouw een gerichte impuls gegeven aan de noodzakelijke
							 marktcreatie en ketenontwikkeling. Ook wordt binnen de programmatische aanpak
							 aandacht besteed aan de gebiedsgerichte invalshoek. Daarnaast wordt ingezet op
							 de ontwikkeling en benutting van kennisnetwerken onder andere in relatie tot de
							 verbetering van ondernemerschap.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Projecten multifunctionele landbouw
 
 
 2 800
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 Projecten duurzame landbouw
 
 
 1 361
 
 
 1 284
 
 
 1 552
 
 
 
 
 UIL-NN uitschrijven en toelichting opnemen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Innovatieregeling Plant1Incl. EU-cofinanciering
 
 
 750
 
 
 1 800
 
 
 2 550
 
 
 
 
 Innovatieregeling Dier
 
 
 650
 
 
 1 560
 
 
 2 150
 
 
 
 
 Samenwerking bij innovatie POP Nieuwe
								 uitdagingen
 
 
 680
 
 
 1 360
 
 
 2 400
 
 
 
 
 
 
						ICT beleidsprogramma
 Onder de paraplu van het meerjarige beleidsprogramma CLIENT
						worden met behulp van ondersteunende ICT-toepassingen administratieve en
						logistieke processen bij import en export van landbouwgoederen en
						levensmiddelen verbeterd. Dit leidt tot een betere dienstverlening,
						administratieve lastenverlichting, versterking van de concurrentiekracht en een
						beter risicomanagement aan onze buitengrens door efficiëntere en effectievere
						controles.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 Client Internationaal
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
						Interne begrotingsreserve
 Met de interne begrotingsreserve wordt het bestaande
						financiële instrumentarium voor ontwikkeling en sanering in de landbouwsector
						(voormalig O&S fonds voor de landbouw) behouden. Hiermee wordt stabiliteit
						en zekerheid gecreëerd voor de uitfinanciering van omvangrijke en sterk
						fluctuerende transitie-uitgaven. Uit deze interne begrotingsreserve worden
						onder andere uitgaven gedaan voor energietransitie in de tuinbouwsector.
 
						VAMIL (regeling willekeurige afschrijving
						milieu-investeringen)
 Ondernemers die kunnen aantonen dat zij in 2007 of 2008
						hebben geïnvesteerd in duurzame kassen of stallen en schade hebben geleden,
						omdat ze de verruiming in de willekeurige afschrijving milieu-investering
						(Vamil) niet hebben kunnen toepassen, komen – na een toets op de gegevens en
						de berekening – in aanmerking voor vergoeding van het geleden
						(rente)nadeel.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activiteit
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 VAMIL-vergoedingen
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 6 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 21.14
 Bevorderen duurzame vangst en kweek van vis en
						 schelpdieren
 
 
						Motivering
 LNV streeft binnen deze operationele doelstelling naar de
						volgende doelen:
 
						Alternatieve winning mosselzaad
 LNV streeft naar een concurrerende visserijketen, die de
						natuur ontziet en gezonde producten levert. Om dit te bereiken zet LNV niet
						alleen in op een ecologisch verantwoord beheer van visbestanden, maar ook op de
						alternatieve winning van mosselzaad en ondersteuning van vernieuwing en
						verduurzaming van de visserij. Streven voor 2011 is dat 10 000 ton mosselzaad
						op alternatieve wijze wordt gewonnen.
 
						Transitie Noordzeevisserij: duurzame
						visserijtechnieken
 
 Uitgangspunten voor de inhoudelijke keuzes en
						 prioriteiten in het transitieproces in de Noordzeevisserij zijn: een gunstig
						 innovatieklimaat, versterking van ondernemerschap en meer samenwerking in de
						 sector en met maatschappelijke organisaties. Hierbij is ook een rol voor
						 regionale overheden weggelegd, bijvoorbeeld op het terrein van economische
						 verbreding van visserijgebieden.
 In 2007 is begonnen met een ambitieus programma om de
						 Noordzeevisserij te vernieuwen en te verduurzamen en de biodiversiteit te
						 beschermen. Om de verduurzaming te stimuleren wordt ingezet op een verdere
						 verlaging van de druk op de visbestanden en het stimuleren van de invoering van
						 minder schadelijke alternatieve vistechnieken.
 LNV werkt ook mee aan de Europese meerjarige
						 herstelplannen (schol en tong, kabeljauw en aal), die er op zijn gericht de
						 visbestanden te beschermen.
 
 Nederland maakt gebruik van het Europese Visserij Fonds
						(EVF) om deze doelen te bereiken.
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streef
 waarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 Voorzorgsniveau Schol
 
 
 205 000 ton
 
 
 2005
 
 
 481 823 ton
 
 
 230 000 ton
 
 
 Geen einddatum
 
 
 ACOM
 
 
 
 
 Voorzorgsniveau Tong
 
 
 41 000 ton
 
 
 2005
 
 
 35 300 ton
 
 
 35 000 ton
 
 
 Geen einddatum
 
 
 ACOM
 
 
 
 
 Hoeveelheid alternatief gewonnen mosselzaad
 
 
 2 000 ton
 
 
 2006
 
 
 10 000 ton
 
 
 12 000 ton
 
 
 2015
 
 
 IMARES
 
 
 
 
 
 
						Toelichting
 
						Voorzorgsniveau schol en tong:
 Het voorzorgsniveau betreft de omvang van een visbestand
						nodig om de soort duurzaam in stand te houden.Aangezien de omvang van een
						visbestand mede afhankelijk is van natuurlijke fluctuaties, is in Europees
						verband geen einddatum vastgelegd ACOM: Advisory Committee (ICES).
 
						Hoeveelheid alternatief gewonnen mosselzaad:
 Deze indicator geeft de resultaten en het succes weer van
						het beleid om de alternatieve winning van mosselzaad te stimuleren.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 21.14 Bevorderen duurzame vangst en kweek van vis
								 en schelpdieren
 
 
 35 883
 
 
 10 938
 
 
 7 014
 
 
 7 734
 
 
 8 341
 
 
 1 294
 
 
 1 294
 
 
 
 
 –  Duurzame visserijmethodes (as 1 EVF)
 
 
 165
 
 
 284
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Aquacultuur, binnenvisserij, verwerking en
								 afzet (as 2 EVF)
 
 
 861
 
 
 1 380
 
 
 
 952
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 –  Innovatieve proefprojecten (as 3 EVF)
 
 
 3 524
 
 
 3 917
 
 
 3 900
 
 
 2 000
 
 
 3 400
 
 
 
 
 
 
 –  Gebiedsgerichte activiteiten (as 4 EVF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Technische bijstand (as 5 EVF)
 
 
 
 103
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 –  Innovatie, Kennisontwikkeling en
								 verspreiding
 
 
 4 967
 
 
 5 254
 
 
 2 714
 
 
 4 382
 
 
 4 041
 
 
 1 294
 
 
 1 294
 
 
 
 
 –  Interne begrotingsreserve
 
 
 26 366
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
 
 •
 Wet- en regelgeving (Verordeningen EU op het gebied van
							 het Gemeenschappelijk Visserijbeleid, De Visserijwet 1963).
 
 
 •
 Controle en handhaving van (internationale)
							 visserijregelgeving.
 
 
 •
 Financiële ondersteuning.
 
 
 
						Duurzame visserijmethodes (as 1 EVF)
 LNV stimuleert investeringen in duurzamere
						visserijtechnieken (bijvoorbeeld in de visserij op platvis, de pelagische
						sector en de mosselsector). Het gaat daarbij om technieken die leiden tot
						minder bodemberoering en discards verminderen, het toepassen van meer
						selectieve vistechnieken en het stimuleren van brandstofbesparing (zoals
						introductie van pulskor).
 
						Aquacultuur, binnenvisserij, verwerking en afzet (as 2
						EVF)
 LNV draagt bij aan maatregelen op het terrein van
						aquacultuur, binnenvisserij, verwerking en afzet. Het gaat hierbij om:
 
 
 •
 Het faciliteren van het transitieproces naar een
							 verdere verduurzaming van de schelpdiersector op basis van de uitvoering van
							 het programma «Naar een rijke Waddenzee». Dit programma geeft een impuls aan
							 natuurherstel in combinatie met een duurzaam gebruik van de Waddenzee.
							 Betrokken partijen willen met het programma hun initiatieven voor natuurherstel
							 bundelen, waar nodig versnellen en nieuwe initiatieven starten om te komen tot
							 een rijke Waddenzee.
 
 
 •
 Het bieden van ruimte voor het gebruik van alternatieve
							 vangsttechnieken voor mosselzaad in de schelpdiercultuur (met name door de
							 opschaling van het aantal mosselzaadinvanginstallaties in de Waddenzee,
							 Oosterschelde en Voordelta) en innovatie, bijvoorbeeld nieuwe technieken in de
							 viskweek op het land en op de Noordzee.
 
 
 •
 Het ondersteunen van binnenvissers bij de te nemen
							 maatregelen in het kader van het Nederlandse aalbeheerplan.
 
 
 •
 Het bevorderen van duurzaamheid in de verwerking en
							 afzet van vis. Het gaat onder meer om investeringen in kwalitatief hoogwaardige
							 producten, de ontwikkeling van innovatieve productie-, verwerkings- en
							 afzettechnieken, het vinden van niches in de markten of een beter gebruik van
							 weinig benutte soorten, bijproducten en afval.
 
 
 
						Innovatieve proefprojecten (as 3 EVF)
 LNV ondersteunt het innovatieve vermogen in de visketen.
						Hierbij staat samenwerking tussen vissers, ketenpartijen, maatschappelijk
						organisaties en kennisinstituten centraal. LNV stimuleert hiermee:
 
 
 •
 Het ontwikkelen, verwerven en verspreiden van nieuwe
							 kennis en/of technologie. Bijvoorbeeld het onder realistische omstandigheden
							 testen of verspreiden van nieuwe en kostenbesparende methoden om de
							 selectiviteit van vistuig te verbeteren, bijvangsten te verminderen of de
							 gevolgen voor natuur en milieu te beperken.
 
 
 •
 Samenwerkingsvormen. Bijvoorbeeld op het terrein van
							 onder meer ketensamenwerking, partnerschappen tussen wetenschappers, vissers en
							 maatschappelijke organisaties.
 
 
 •
 Kwaliteitscertificering van visserij- en
							 viskweekmethoden en het bevorderen van de afzet van producten die
							 milieuvriendelijk zijn verkregen.
 
 
 
						Gebiedsgerichte activiteiten (as 4 EVF)
 LNV draagt bij aan gebiedsgerichte activiteiten. Hier ligt
						het initiatief voor het ontwikkelen van projecten bij provincies en eventueel
						andere overheden. De provincies stellen dan ook de nationale middelen ter
						beschikking. LNV beheert de middelen uit het Europees Visserij Fonds (EVF), die
						dan kunnen worden ingezet bij cofinanciering van deze projecten.
 
						Technische bijstand (as 5 EVF)
 Onder technische bijstand vallen maatregelen op het gebied
						van voorbereiding, toezicht, administratieve en technische ondersteuning die
						voor de uitvoering van het Europese Visserij Fonds (EVF) nodig zijn. Zo neemt
						LNV voorlichtingsmaatregelen die gericht zijn op de begunstigden en de partners
						in het EVF programma, verspreidt LNV informatie en wil het gerichte feedback
						geven aan indieners van projecten binnen EVF. Een groot deel van de maatregelen
						worden door Dienst Regelingen (DR) uitgevoerd. Daarnaast wordt vanuit technisch
						bijstand ook het bestuurlijk platform visserijgemeenschap ondersteunt.
 
						Innovatie, kennisontwikkeling en verspreiding
 LNV ondersteunt projecten op de terreinen innovatie,
						kennisontwikkeling en verspreiding, die niet in aanmerking komen voor Europese
						cofinanciering. Voorbeelden hiervan zijn de kenniskringen in de Visserij
						(€ 1 mln.), opzetten helpdesk als ondersteuning voor visstandbeheercommissies
						(VBC’s, € 0,3 mln.), samenwerking tussen vissers en biologen in de
						kottersector, aanvullend onderzoek problematiek visserij Waddenzee en onderzoek
						naar de kunstmatige voortplanting van aal.
 
						Interne begrotingsreserve
 Met een interne begrotingsreserve wordt het bestaande
						financiële instrumentarium voor ontwikkeling en sanering in de visserij
						behouden. Hiermee wordt stabiliteit en zekerheid gecreëerd voor de
						uitfinanciering van omvangrijke en sterk fluctuerende transitie-uitgaven. De
						interne begrotingsreserve, is bestemd voor de meerjarige bestedingen van
						budgetten die onder het Europees Visserij Fonds (programma 2007–2013) worden
						uitgevoerd. Ook is de reserve bedoeld voor de uitfasering en eindafrekening van
						het FIOV-programma.
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD/OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 21
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 21
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effectenonderzoek ex-post
 
 
 Evaluatie investeringsregeling Jonge
								 agrariërs
 
 
 21.11
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 Regeling Bedrijfsadviesdiensten
 
 
 21.11
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Regeling Beroepsopleiding en voorlichting
 
 
 21.11
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Regeling Garantstellingen (o.a.
									 Borgstelling)
 
 
 21.11
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Nota Dierenwelzijn
 
 
 21.12
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Meststoffenwet 2011
 
 
 21.12
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Evaluatie Nota duurzame gewasbescherming
 
 
 21.12
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Demonstratieregeling, diverse beleidsvelden
 
 
 21.12/21.13
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Regeling marktintroductie energie transities
 
 
 21.12
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Regeling investeringen in energiebesparing
 
 
 21.12
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Regeling duurzame stallen
 
 
 21.12
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Evaluatie beleid energie-efficiency glastuinbouw
									
 
 
 21.13
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Energie-efficiency voedings- en
									 genotsmiddelenindustrie
 
 
 21.13
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling stimulering biologische
									 productie
 
 
 21.13
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 3e Beleidsnota biologische
									 landbouw
 
 
 21.13
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Regeling gecombineerde luchtwassystemen
 
 
 21.13
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Tussentijdse evaluatie POP- 2
 
 
 21.11 t/m 21.13
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 Ex-ante evaluatie landbouw en Kader Richtlijn Water
								 2
 
 
 21.12
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Evaluatie meerjarenovereenkomsten
									 keuringsdiensten
 
 
 21.12
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Evaluatie EU fytorichtlijn
 
 
 21.12
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Beleidsevaluatie Visie agrologistiek
 
 
 21.12
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Evaluatie Koopmansgelden melkveehouderij
 
 
 21.13
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Tussentijdse evaluatie Europees
									 visserijfonds
 
 
 21.14
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Tussentijdse evaluatie
									 schelpdiervisserijbeleid
 
 
 21.14
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
						Toelichting
 
 
 •
 De beleidsdoorlichting van het begrotingsartikel 21
							 (duurzaam ondernemen) 2009 is afgerond. Het rapport is mei 2010, samen met het
							 LNV-jaarverslag 2009, naar de Tweede Kamer gestuurd. (TK nr.
							 31 104,
							 nr. 3)
 
 
 •
 Evaluatie nota duurzame gewasbescherming: dit betreft
							 een eindevaluatie van de nota Duurzame gewasbescherming in 2011. De
							 tussenevaluatie van de nota heeft in 2006 plaatsgevonden.
 
 
 •
 Evaluatie demonstratieregeling heeft betrekking op
							 toepassing van deze regeling binnen de volgende beleidsvelden: energie,
							 biologische landbouw, veehouderij.
 
 
 •
 Evaluatie EU fytorichtlijn wordt uitgevoerd door de
							 Europese Commissie en kan grote invloed hebben op het nationale fytosanitaire
							 beleid.
 
 
 •
 Tussentijdse evaluatie Europees Visserij Fonds (EVF):
							 tussentijdse (externe) evaluatie in 2010 van de resultaten van de in het kader
							 van het EVF uitgevoerde Operationeel Programma 2007–2013. Deze evaluatie kan
							 aanleiding geven tot een actualisatie en aanpassing van bepaalde onderdelen van
							 dit programma.
 
 
 •
 Tussentijdse evaluatie schelpdiervisserijbeleid: eerste
							 tussenevaluatie van het beleidsbesluit schelpdiervisserij dat is vastgesteld
							 voor de periode 2005–2020.
 
 
 
 
 
 
 22
 Agrarische ruimte
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 
					 Een goede ruimtelijke structuur voor agrarische
					 functies
 De inzet wordt gericht op het verbeteren van de ruimtelijke
					 structuur voor agrarische functies, waaronder grondgebonden landbouw
					 (akkerbouw, veehouderij) en niet grondgebonden landbouw (glastuinbouw). Het
					 optimaliseren van de agrarische functies in het landelijk gebied draagt bij aan
					 het versterken van de land- en tuinbouw als producent van kwalitatief goede en
					 veilige producten en als beheerder van het landelijk gebied.
 
					 Verantwoordelijkheid LNV
 De minister van LNV is verantwoordelijk voor:
 
 
 •
 Het verstrekken van het Investeringsbudget Landelijk
							 Gebied (ILG) over de periode 2007 tot en met 2013 aan de provincies om de door
							 het Rijk vastgestelde nationale doelen voor het landelijk gebied te realiseren.
							 Op basis daarvan maakt het Rijk met de provincies zevenjarige prestatie- en
							 budgetafspraken. De provincies zijn verantwoordelijk voor de programmering en
							 de uitvoering van de (inrichtings)projecten. Het Rijk beoordeelt aan het eind
							 van de ILG-periode de gerealiseerde prestaties en de daaraan bestede budgetten
							 van het Rijk en legt hierover verantwoording af aan het parlement.
 
 
 •
 Het faciliteren van de agrarische sector bij de
							 versterking van de ruimtelijke inrichting van de grondgebonden landbouw.
 
 
 •
 Het ondersteunen van de ontwikkeling van de agrarische
							 (infra)structuur glastuinbouw bij de niet grondgebonden landbouw.
 
 
 
					 Externe factoren
 Behalen van deze beleidsdoelstelling hangt af van de
					 ontwikkeling van de (wereld)voedselproductie en -prijzen en kennis over en
					 inzicht in duurzame productie. Daarnaast is de realisatie afhankelijk van de
					 medewerking van agrarische ondernemers en gemeenten.
 
					 Maatschappelijk effect
 Behalen van de algemene beleidsdoelstelling heeft als effect
					 een duurzame, doch competitieve land- en tuinbouwstructuur, zodat een bijdrage
					 wordt geleverd aan de versterking van de (inter)nationale marktpositie van de
					 land- en tuinbouw en daarmee ook aan een vitaal en aantrekkelijk agrarisch
					 cultuurlandschap.
 
					 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Structuurverbetering grondgebonden landbouw
 
 
 0
 
 
 2007
 
 
 PM ILG
 
 
 143 000 ha.
 
 
 2013
 
 
 MJP 2007–2013
 AVP
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 51
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 73
 
 
 69
 
 
 42
 
 
 34
 
 
 29
 
 
 30
 
 
 23
 
 
 
 
 –  waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 42
 
 
 34
 
 
 29
 
 
 30
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 22.11 Ruimte voor grondgebonden landbouw
 
 
 27
 
 
 20
 
 
 26
 
 
 27
 
 
 26
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 
 
 22.12 Ruimte voor niet grondgebonden landbouw
 
 
 45
 
 
 49
 
 
 15
 
 
 7
 
 
 3
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 U22.21 Apparaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 U22.22 Baten-lastendiensten
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek Budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Bijdrage Investeringen Landelijk Gebied (ILG)
 Van de totale programma-uitgaven binnen artikel 22 is de
					 volgende reeks bestemd voor het ILG.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven via ILG
 
 
 65
 
 
 70
 
 
 41
 
 
 30
 
 
 24
 
 
 26
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
					 Uitvoering en handhaving
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Dienst Landelijk Gebied
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  ILG
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 
 
 –  LNV-opdrachten
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
					 Kennis en onderzoek
 In deze tabel zijn de kennis- en onderzoeksmiddelen
					 opgenomen, welke op artikel 26 (kennis en innovatie) budgettair zijn verwerkt,
					 maar betrekking hebben op de algemene doelstelling van artikel 22.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Overige onderzoeksprogrammering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landschap en platteland: o.a. robuuste ruimte,
								gebiedsontwikkeling, ruimte gebruik
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 De bedragen in – overige onderzoeksprogrammering – hebben
					 ook betrekking op artikel 24.
 
					 Toelichting op de apparaatuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan Dienst Landelijk Gebied (DLG)
 
 
 9 760
 
 
 
 
 Totaal apparaatuitgaven
 
 
 9 760
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting op de ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten uit Fonds Economische
								Structuurversterking
 
 
 8 400
 
 
 
 
 Landinrichtingsrente
 
 
 42 161
 
 
 
 
 Bijdrage van derden
 
 
 2 070
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 52 631
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten de LNV begroting
 
					 Fiscale maatregelen
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Vrijstelling landinrichting
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Vrijstelling BBL
 
 
 21
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 
 
 Vrijstelling cultuurgrond
 
 
 106
 
 
 288
 
 
 294
 
 
 300
 
 
 306
 
 
 213
 
 
 318
 
 
 
 
 
 
					 EU maatregelen
 
 Bedragen x 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 POP-2: landinrichting/kavelruil 1e tranche
 
 
 12
 
 
 7
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 pm
 
 
 pm
 
 
 
 
 POP-2: landinrichting/kavelruil 2e tranche
 
 
 
 4
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 11
 
 
 pm
 
 
 pm
 
 
 
 
 POP-2: verlengen bestaande contracten
								handicapgebieden 2000–2006
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 pm
 
 
 pm
 
 
 
 
 
 
 
 22.11
 Ruimte voor grondgebonden landbouw
 
 
						Motivering
 Verbeteren van de ruimtelijke structuur van de
						grondgebonden landbouw door vergroting van de landbouwkavels. Er is sprake van
						een structuurverbetering als de gemiddelde kavelgrootte van de grondgebonden
						landbouwbedrijven met minimaal 10% vergroot wordt. Bevorderen van een duurzame
						productie door de land- en tuinbouw door het door provincies opzetten van een
						aantal pilots agrobiodiversiteit en duurzaam bodemgebruik. De resultaten van
						deze pilots zullen onder andere worden gebruikt voor verdere visievorming op de
						duurzame landbouw en moeten leiden tot concrete toepassingsmogelijkheden voor
						agrarische ondernemers.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 22.11 Ruimte voor grondgebonden landbouw
 
 
 27 493
 
 
 20 428
 
 
 26 208
 
 
 26 879
 
 
 25 619
 
 
 23 034
 
 
 23 034
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grondgebonden landbouw
 
 
 22 504
 
 
 18 383
 
 
 22 943
 
 
 20 495
 
 
 18 832
 
 
 16 762
 
 
 16 762
 
 
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 0
 
 
 1 993
 
 
 1 993
 
 
 1 993
 
 
 1 993
 
 
 1 993
 
 
 1 993
 
 
 
 
 BTW Compensatie
 
 
 
 52
 
 
 790
 
 
 709
 
 
 1 112
 
 
 597
 
 
 597
 
 
 
 
 
 waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grondgebonden landbouw
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 482
 
 
 1 682
 
 
 3 682
 
 
 3 682
 
 
 3 682
 
 
 
 
 Landinrichtingsprojecten Landbouw
 
 
 4 989
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Ruimte voor grondgebonden landbouw
 
 In 2006 heeft LNV met de provincies een
						 bestuursovereenkomst afgesloten om met elkaar en met Europese POP-gelden vanaf
						 2007 de fysieke structuur van de grondgebonden landbouw te verbeteren. In de
						 ILG bestuursovereenkomsten met de 12 provincies zijn prestatie- en
						 budgetafspraken gemaakt voor de periode van 7 jaar van 2007 t/m 2013. Eén van
						 deze afspraken gaat over de structuurverbetering van grondgebonden
						 landbouw.
 De provincies zorgen ervoor als regisseur van de gebieden
						 dat gebiedsprojecten worden uitgevoerd, waarin voor de landbouw kavelruil en
						 bijbehorende kavelaanvaardingswerken worden ingezet.
 
 
						Duurzaam ondernemen
 Door de provincies worden pilots voorgesteld voor onder
						andere agrobiodiversiteit en duurzaam bodemgebruik in de landbouw. Het Rijk
						stelt via het ILG financiële bijdragen beschikbaar.
 
						BTW-compensatie
 In 2007 is € 113 mln. vanuit de LNV-begroting
						overgeheveld naar het BTW-compensatiefonds. Dit betreft 3,7% van het totale
						Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) voor de periode 2007 t/m 2013. Hierop
						heeft bij Voorjaarsnota 2009 een correctie plaats gevonden voor het deel dat
						niet door de provincies declarabel is bij het BTW-compensatiefonds. De bedragen
						zullen op basis van de uitkomsten van de mid-term review ILG in 2010 nader
						worden verdeeld.
 
 
 
 22.12
 Ruimte voor niet grondgebonden landbouw
 
 
						Motivering
 
 De investeringen in de Greenports in de
						 glastuinbouwlocaties zijn gericht op het behoud en versterken van de
						 economische functie en gelijktijdige versterking van andere gebiedsfuncties
						 zoals water, wonen, recreatie, landschap en natuur.
 Voor de niet-grondgebonden landbouw en/of
						 kapitaalsintensieve landbouw (tuinbouw onder glas) streeft LNV naar vormen van
						 ruimtelijke concentratie, bundeling en sanering van verspreid liggend glas,
						 waarbij de ontwikkeling van bedrijvigheid vooral binnen begrensde
						 ontwikkelingsgebieden wordt gestimuleerd.
 
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 22.12 Ruimte voor niet grondgebonden landbouw
 
 
 45 283
 
 
 49 273
 
 
 15 400
 
 
 7 300
 
 
 3 300
 
 
 7 337
 
 
 37
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stidug-projecten
 
 
 7 704
 
 
 7 089
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Greenports
 
 
 30 343
 
 
 42 119
 
 
 12 100
 
 
 4 000
 
 
 
 4 000
 
 
 
 
 
 Mooi en Vitaal Delfland
 
 
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 
 
 
 BTW Compensatie
 
 
 249
 
 
 28
 
 
 
 
 
 37
 
 
 37
 
 
 
 
 
 waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuurregeling Glastuinbouw
 
 
 1 987
 
 
 37
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verspreid liggende glastuinbouw
 
 
 5 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Stidug-projecten (ILG)
 Met de Stimuleringsregeling Duurzame Glastuinbouwgebieden
						(STIDUG) wordt de inrichting van duurzame glastuinbouwgebieden ondersteund.
						Hiertoe zijn vier landbouwontwikkelingsgebieden glastuinbouw aangewezen. De
						locaties Zuidplaspolder, Terneuzen, Steenbergen en een deel van Berlikum zijn
						aangewezen. De financiering verloopt via het ILG.
 
						Greenports (ILG)
 Het betreft negen projecten in het kader van de nota
						Ruimte. Het zijn integrale projecten die volledig en samenhangend worden
						uitgevoerd. Aan deze projecten zijn specifieke eisen gesteld die onverkort en
						bindend wordt uitgevoerd. De Greenportprojecten zijn: Overbuurtsepolder
						(Bleiswijk), Boomawatering (Westland), 4B-Waterproject Waalblok (Westland),
						Rondweg Boskoop-Oost, Duin en Bollenstreek, Deurne (Noord-Brabant), Klavertje 4
						Venlo, Primaviera (Aalsmeer) en Mooi en vitaal Delfland (Poelzone in het
						Westland en Oostland-Groenzone in het Oostland).
 
						Mooi en Vitaal Delfland (ILG)
 
 Vanuit het Nota Ruimte-budget zijn in 2010 middelen
						 toegevoegd aan de LNV-begroting voor het project Mooi en Vitaal Delfland.
						 Maximaal € 18 mln. is voor het deelproject Poelzone en € 16,9 mln. voor
						 het deelproject Oostland-groenzone. De 2 deelprojecten zijn integrale
						 gebiedsprojecten, waarin doelen m.b.t. de tuinbouw, maar ook m.b.t. groen en
						 recreatie en de wateropgave centraal staan.
 Met dit project wordt de schaarse ruimte slimmer
						 gebruikt, worden verspreid liggende kassen op enkele plekken geconcentreerd en
						 komt 120 hectare vrij voor natuur en recreatie en 2 000 duurzame woningen
						 (koppeling energienetwerk aan kassen, hergebruik afvalwater).
 
 
						BTW-compensatie (ILG)
 Zie voor toelichting OD 22.11.
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD /OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 Agrarische Ruimte
 
 
 22
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Mid Term Review ILG
 
 
 22
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
						Toelichting
 
 
 •
 De beleidsdoorlichting artikel 22 is voorzien in 2011,
							 zodat gebruik kan worden gemaakt van materiaal uit de Mid Term Review én kan
							 dienen als input voor de toekomst van het ILG. Zie ook artikel 24 en 27.
 
 
 •
 Voor het ILG is een evaluatie gepland op basis van de
							 Mid Term Review rapportage over de periode 2007–2009. Zie ook artikel
							 23/24/27.
 
 
 
 
 
 
 23
 Natuur
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 «In 2020 zijn voor alle in 1982 in Nederland van nature
					 voorkomende soorten en populaties de condities voor instandhouding duurzaam
					 aanwezig».
 Wereldwijd wordt de biodiversiteit bedreigd. Op land en in
					 zee verdwijnen soorten dieren en planten en staan de vitaliteit en het
					 functioneren van ecosystemen onder grote druk. Dit is onder meer zorgwekkend,
					 omdat biodiversiteit vitale functies voor mensen vervult. Ecosystemen en de
					 soorten die daarvan deel uitmaken voeren elementaire processen (diensten) uit
					 die ons leven op aarde mogelijk maken: de productie van schone lucht en
					 biomassa, het zorgen voor kringlopen van voedingsstoffen, stikstof en water en
					 voor regulatie van het klimaat. Ook vervult biodiversiteit vitale functies in
					 onder meer landbouw, bosbouw en visserij. Verder is biodiversiteit een
					 belangrijke bron voor het kunnen ontwikkelen van nieuwe technologieën en
					 producten, zoals in de biotechnologie en in de ontwikkeling van geneesmiddelen.
					 Daarnaast hebben ecosystemen en soorten belangrijke andere functies voor
					 mensen, waaronder recreatieve functies. In toenemende mate wordt duidelijk dat
					 al deze processen en functies economische waarden vertegenwoordigen die tot nu
					 toe veelal zijn onderschat.
 Ook in de EU en in Nederland staat de biodiversiteit onder
					 druk. Dit blijkt o.a. uit rode lijsten van bedreigde dier- en plantensoorten.
					 LNV publiceert zulke – periodieke – lijsten voor Nederland en deze zijn ook
					 een basis voor een indicator bij dit beleidsartikel.
 In het kader van het Biodiversiteitsverdrag (Rio de Janeiro
					 1992) streven verdragspartijen, waaronder de EU en Nederland, behoud en
					 duurzaam gebruik van biodiversiteit na. Eerder al werden voor behoud van
					 soorten en populaties in Europa voornemens vastgelegd in onder meer het Verdrag
					 over behoud van wilde dieren en planten en hun natuurlijk milieu in Europa
					 (Bern 1979; inwerkingtreding: 1982). Genoemde afspraken zijn zowel op EU-niveau
					 als in nationaal beleid nader uitgewerkt (zie hierna).
 
					 Europese afspraken
 Een conclusie van het voorzitterschap van de Europese Raad
					 (Göteborg, 2001) was dat de achteruitgang van de biodiversiteit een halt moet
					 worden toegeroepen, waarbij het de bedoeling is deze doelstelling in 2010 te
					 bereiken. Hierop lanceerde de Europese Commissie een Actieplan (2007) over
					 biodiversiteit. Nu duidelijk is dat EU-lidstaten de 2010-doelstelling nog niet
					 hebben gehaald, heeft de EU-Milieuraad (maart 2010) geconcludeerd dat één van
					 de hoofddoelen nu zal zijn het biodiversiteitsverlies en de achteruitgang van
					 ecosysteemdiensten in de EU uiterlijk in 2020 tot staan te brengen en, voor
					 zover dit haalbaar is, ongedaan te maken. Tevens wordt de bijdrage van de EU
					 tot het voorkomen van wereldwijd biodiversiteitsverlies opgevoerd.
 Verder wordt nu een Europese biodiversiteitsstrategie
					 ontwikkeld. Belangrijke instrumenten voor behoud en duurzaam gebruik van –
					 onderdelen van – biodiversiteit in de EU zijn de Vogelrichtlijn en
					 Habitatrichtlijn. Zo dienen EU-lidstaten in Natura 2000-gebieden duurzame
					 populaties van nader gespecificeerde soorten en habitattypen in stand te houden
					 waarvoor de lidstaten in Europees verband belangrijk zijn.
 
					 Nationaal
 Uitgangspunten uit het Biodiversiteitsverdrag en het genoemde
					 verdrag van Bern (zie hiervoor) zijn verwerkt in de volgende doelstelling uit
					 de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» (2000): in 2020 zijn voor
					 alle in 1982 in Nederland van nature voorkomende soorten en populaties de
					 condities voor instandhouding duurzaam aanwezig. De doelstelling is sindsdien
					 bevestigd in «Agenda voor een vitaal platteland: meerjarenprogramma
					 2007–2013» (2006), het beleidsprogramma 2008–2011 «Biodiversiteit werkt:
					 voor natuur, voor mensen, voor altijd» (2008) en verschillende LNV-begrotingen
					 vanaf 2006. Ook was de doelstelling uitgangspunt in het recente
					 Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Natuur. Het tijdpad van de
					 doelstelling, 2020, valt inmiddels samen met die van de recent door de
					 EU-Milieuraad gekozen doelstelling (zie hiervoor).
 Een belangrijke pijler bij nastreven van de doelstellingen is
					 de sinds 1990 in gang gezette realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur
					 (EHS). Ongeveer 40% van de EHS is tevens onder de Vogelrichtlijn en
					 Habitatrichtlijn van de EU aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met
					 aanpalend beleid, waaronder milieubeleid en klimaatadaptatiebeleid, worden zo
					 condities geschapen voor duurzame instandhouding van ecosystemen en soorten in
					 Nederland. Een breed gedeeld zorgpunt hierbij is de mate waarin de
					 stuurbaarheid op condities zal worden ondermijnd door een mondiaal optredende
					 klimaatverandering.
 Daarnaast legt het kabinet door de uitvoering van het
					 beleidsprogramma biodiversiteit 2008-2011 en als uitwerking van het Actieplan
					 over biodiversiteit van de Europese Commissie, nu in sterke mate een accent op
					 ecosysteemdiensten en -goederen die biodiversiteit levert (zie ook hierna). Zo
					 wordt gezocht naar manieren om de economische waarde van deze diensten en
					 goederen te verdisconteren en worden projecten gestimuleerd voor nuttig gebruik
					 van biodiversiteit in de landbouw.
 Het beleidsprogramma geeft ook invulling aan het besef dat
					 EU-lidstaten, zoals Nederland, invloed hebben op het verlies aan biodiversiteit
					 wereldwijd door een grote «ecologische voetafdruk». Acties ter vermindering
					 van deze voetafdruk, vooral via handelsketens (o.a. hout, soja, veen), vormen
					 ook een belangrijk element van het beleidsprogramma.
 
 Het stikstofvraagstuk wordt via een stikstofvoorziening en
						een Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) aangepakt. Met de inwerkingtreding
						van de gewijzigde Natuurbeschermingswet 1998, op basis van de Crisis- en
						Herstelwet, per 31 maart 2010 ligt er een wettelijke opdracht om binnen vier
						maanden met het Voorlopige Programma voor de PAS te komen en binnen twee jaar
						met een definitief programma.
 Het Voorlopige Programma is niet alleen een tussenproduct
						op weg naar de definitieve PAS. Het is, met de aanvullende producten die de
						komende maanden opgeleverd worden, te gebruiken om de implementatie van Natura
						2000 en het proces van vergunningverlening te ondersteunen.
 
 
 
					 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Stand van duurzame condities van alle in 1982
								 voorkomende soorten en populaties (o.b.v. -Bern-): Soorten
 
 
 106
 
 
 2002
 
 
 100
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 2. Stand van duurzame condities van alle in 1982
								 voorkomende soorten en populaties (o.b.v. -Bern-): populaties
 
 
 Gunstig 19%, zeer ongunstig 47%
 
 
 2007
 
 
 Gunstig 29%, zeer ongunstig 37%
 
 
 2013
 
 
 LNV
 
 
 
 
 3. Realisatie kwantiteit nieuwe natuur
 
 
 158 275 ha
 
 
 2007
 
 
 275 000 ha
 
 
 2018
 
 
 Voortgangsrapportage groot project EHS/Nulmeting op
								 Kaart
 
 
 
 
 4. Realisatie aantal ha agrarisch natuurbeheer
								 binnen nieuwe EHS
 
 
 29 978 ha
 
 
 2007
 
 
 97 106 ha
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 De indicator soorten geeft via een indexcijfer het
						 verloop aan van het aantal bedreigde diersoorten in ons land. Dat is het totaal
						 aantal soorten dat op officiële Nederlandse Rode Lijsten is aangemerkt als
						 verdwenen, ernstig bedreigd, bedreigd, kwetsbaar of gevoelig. Deze indicator is
						 gebaseerd op een voorlopige selectie van rode lijsten/soortgroepen.
 
 
 2.
 De indicator populaties (verzameling van soorten) geeft
						 de staat van instandhouding aan van de Europees-rechtelijke belangrijke soorten
						 in Nederland.
 
 
 3.
 Deze indicator meet de realisatie van het aantal hectares
						 EHS dat in beheer is genomen ten opzichte van het totaal hectares te realiseren
						 nieuwe EHS.
 
 
 4.
 Deze realisatie meet het aantal hectares agrarisch
						 natuurbeheer binnen nieuwe EHS.
 
 
 
					 Verantwoordelijkheid
 LNV draagt verantwoordelijkheid voor een gezonde, natuurlijke
					 leefomgeving voor mens, dier en plant. De minister van LNV bereikt dit
					 door:
 
 
 •
 via de Wet Inrichting Landelijk Gebied, die op 1 januari
						 2007 in werking is getreden, hebben de provincies de regie gekregen op het
						 realiseren van Rijksdoelen waarover het Rijk en de provincies afspraken hebben
						 gemaakt in de afgesloten ILG bestuursovereenkomsten. LNV stelt hiertoe het
						 Investeringsbudget Landelijk Gebied ter beschikking aan de provincies. LNV
						 blijft eindverantwoordelijk voor de realisatie van de EHS in 2018;
 
 
 •
 het nakomen van de internationale afspraken op het gebied
						 van het behoud en de ontwikkeling van de biodiversiteit in de wereld (o.a.
						 Natura 2000);
 
 
 •
 het (doen) uitvoeren van wet- en regelgeving op het
						 terrein van natuurbescherming en natuurontwikkeling, waaronder de
						 Natuurbeschermingswet en de Flora- en Faunawet;
 
 
 •
 vergroting van de deelname van agrariërs en andere
						 particuliere grondeigenaren aan de realisatie van de EHS;
 
 
 •
 het beheer van natuur en landschap buiten de EHS;
 
 
 •
 vermaatschappelijking van het natuurbeleid.
 
 
 
					 Externe factoren
 Het behalen van de doelstelling hangt af van:
 
 
 •
 Klimaatverandering: exoten.
 
 
 •
 Toename van het ruimtebeslag door infrastructuur,
						 stedelijke bebouwing en bedrijventerreinen.
 
 
 •
 Milieueffecten van onder andere industrie, vervoer en
						 landbouw.
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 398
 
 
 
 
 302
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 256
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 532
 
 
 
 
 533
 
 
 
 
 
 –  waarvan garanties
 
 
 49
 
 
 52
 
 
 44
 
 
 34
 
 
 51
 
 
 51
 
 
 51
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 547
 
 
 
 
 522
 
 
 
 
 571
 
 
 
 
 507
 
 
 
 
 519
 
 
 
 
 496
 
 
 
 
 497
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 465
 
 
 434
 
 
 493
 
 
 428
 
 
 443
 
 
 420
 
 
 421
 
 
 
 
 –  waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 407
 
 
 340
 
 
 344
 
 
 69
 
 
 70
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23.11 Verwerven Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 57
 
 
 45
 
 
 138
 
 
 76
 
 
 88
 
 
 87
 
 
 88
 
 
 
 
 23.12 Inrichten Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 134
 
 
 122
 
 
 121
 
 
 129
 
 
 133
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 
 
 23.13 Beheren Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 187
 
 
 187
 
 
 163
 
 
 165
 
 
 164
 
 
 161
 
 
 161
 
 
 
 
 23.14 Beheer natuur buiten EHS en beschermen van de
								internationale biodiversiteit
 
 
 88
 
 
 80
 
 
 70
 
 
 59
 
 
 58
 
 
 57
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 76
 
 
 
 
 
 U23.21 Apparaat
 
 
 12
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 U23.22 Baten-lastendiensten
 
 
 99
 
 
 78
 
 
 70
 
 
 71
 
 
 68
 
 
 68
 
 
 68
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Bijdrage Investeringen Landelijk Gebied
 Van de totale programma-uitgaven binnen artikel 23 is de
					 volgende reeks bestemd voor het ILG.
 
 Bedragen x 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven artikel 23 via ILG
 
 
 263
 
 
 256
 
 
 337
 
 
 277
 
 
 268
 
 
 
 
 
 Eind 2006 zijn met de provincies bestuursovereenkomsten
					 gesloten met betrekking tot het Investeringsbudget Landelijk Gebied voor de
					 periode 2007 t/m 2013. De meerjarige budgetten zijn verdeeld en toegelicht bij
					 de operationele doelstellingen 23.11 t/m 23.14.
 De verantwoording over de gerealiseerde prestaties door de
					 provincies vindt plaats in 2014, na afloop van de ILG-periode. In het kader van
					 de EHS als groot project leveren de provincies jaarlijks voortgangsinformatie
					 op. Deze informatie wordt separaat aan de Tweede Kamer toegezonden.
 
 
					 Handhaving en uitvoering
 In onderstaande tabel zijn de budgetten opgenomen van de
					 baten- lastendiensten onderverdeeld naar uitvoering- en
					 handhavingsactiviteiten
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 DLG waarvan:
 
 
 
 43
 
 
 36
 
 
 34
 
 
 31
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 –  ILG-opdrachten
 
 
 36
 
 
 31
 
 
 29
 
 
 26
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 –  Niet ILG-opdrachten
 
 
 7
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 
 DR waarvan:
 
 
 
 28
 
 
 27
 
 
 30
 
 
 31
 
 
 27
 
 
 27
 
 
 
 
 –  uitvoering en bestuurlijke handhaving van
								Ff-wet, CITES
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 –  ILG programmabeheer
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 –  overig
 
 
 12
 
 
 11
 
 
 14
 
 
 15
 
 
 24
 
 
 24
 
 
 
 
 
 AID waarvan:
 
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 –  handhaving Nb-wet/FF-wet
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 
 
 –  handhaving programmabeheer
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 PD
 
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 –  exotenbeleid
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
					 DLG
 De minister van LNV stelt aan de provincies
					 uitvoeringscapaciteit beschikbaar t.b.v. het realiseren van ILG doelen. Daarbij
					 gaat het om grondverwerving, inrichting, planvorming en het subsidiestelsel
					 programma beheer (PB)/natuur- en landschapsbeheer (SNL). Naast de
					 ILG-opdrachten voert DLG ook opdrachten voor LNV uit. Voorbeelden zijn: het
					 opstellen van beheerplannen Natura2000, ecologische advisering bij de
					 ontheffingverlening ruimtelijke ingrepen van de Flora- en Faunawet en
					 verwerving en inrichting NURG.
 
					 DR
 
 DR is verantwoordelijk voor de afgifte van diverse
						ontheffingen en vergunningen in het kader van de Flora- en faunawet en de
						afgifte van CITES documenten. Ook stelt het in voorkomende gevallen een
						verklaring van geen bedenkingen op die één op één door het bevoegde gezag
						in een omgevingsvergunning moet worden overgenomen. DR verricht voor de
						natuurwetgeving ook de bestuurlijke handhaving.
 DR voert in opdracht van de provincies, als onderdeel van
						het ILG, de subsidieverlening Programma Beheer en het Subsidiestelsel Natuur-
						en Landschapsbeheer uit.
 
 
					 AID
 
 De Algemene Inspectiedienst oefent op basis van de
						natuurwetgeving een aantal toezichtstaken uit. De basis voor deze inzet wordt
						gevormd door het convenant nalevingstrategie Natuurwetgeving en de CITES
						interventiestrategie uit 2008.
 De AID zet de werkwijze met selecte en aselecte
						steekproeven voort om bepaalde risico’s duidelijker in kaart te brengen. In
						2010 wordt een brede risico en doelgroepenanalyse opgesteld, die het mogelijk
						maakt om de omslag te maken naar een selecte aanpak van doelgroepen.
 
 
					 PD
 De Plantenziektenkundige Dienst heeft een coördinerende rol
					 voor invasieve exoten nl. het signaleren van nieuwe exoten, het (laten)
					 uitvoeren van risicoanalyses en op basis van een dergelijke analyse, het
					 inzichtelijk maken van de mogelijke wijzen en consequenties van preventie,
					 bestrijding of beheersing van exoten. Ook geeft de PD voorlichting aan het
					 publiek en bedrijven over de risico's van invasieve exoten. Tot slot kan de PD
					 de opstartfase van eventuele bestrijdingsacties zonodig ondersteunen en de
					 efficiëntie en effectiviteit van eerder genomen maatregelen evalueren. Om al
					 deze werkzaamheden goed uit te kunnen voeren, faciliteert de PD het
					 functioneren van een uitgebreid en flexibel netwerk invasieve exoten, bestaande
					 uit deskundigen en belanghebbenden van binnen en buiten de overheid. De PD
					 benut de kennis en expertise van dit netwerk.
 
					 Kennis en onderzoek
 In deze tabel zijn de kennis- en onderzoeksmiddelen
					 opgenomen, welke op artikel 26 (kennis en innovatie) budgettair zijn verwerkt,
					 maar betrekking hebben op de algemene doelstelling van artikel 23.
 
 Bedragen x 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 –  DLO onderzoeksprogramma`s
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 7,4
 
 
 
 
 –  DLO wettelijke onderzoekstaken
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 
 
 –  Niet-DLO onderzoeksprogrammering
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting op de apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ambtelijk Personeel Directie Natuur, Landschap en
								 Platteland
 
 
 7 435
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 303
 
 
 
 
 Overig apparaat
 
 
 40
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 7 778
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting op de ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 EU-bijdragen
 
 
 2 096
 
 
 
 
 Opbrengsten jachtakten
 
 
 1 031
 
 
 
 
 Bijdragen van derden
 
 
 38 705
 
 
 
 
 Overige
 
 
 562
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 42 394
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten de LNV-begroting
 
					 Fiscale maatregelen
 Fiscale maatregelen dragen bij aan het beleidsdoel van
					 artikel 23. Naast onderstaande regelingen neemt ook de Natuurschoonwet een
					 belangrijke plaats in. Deze Nederlandse wet biedt aan eigenaars van
					 landgoederen fiscale voordelen.
 
 Bedragen x 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Bosbouwvrijstelling
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 Vrijstelling bos- en natuurterreinen en landgoederen
								forfaitaire rendement
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Vrijstelling natuurgrond
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
					 EU-maatregelen
 Vanuit POP2 komen middelen ten goede aan het groene domein.
					 Een belangrijk deel van het subsidiestelsel natuur- en
					 landschapsbeheer/Programma Beheer (SAN) wordt hieruit medegefinancierd. POP2
					 heeft een looptijd t/m 2013.
 
 Bedragen x 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Plattelands Ontwikkelingsprogramma
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 PM
 
 
 PM
 
 
 
 
 
 
 
 23.11
 Verwerven Ecologische Hoofdstructuur
 
 
						Motivering
 Het verwerven van gronden ten behoeve van de
						terreinbeherende organisaties voor de realisatie van de EHS.
 
 Een groot deel van de EHS wordt gerealiseerd via het
						 Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG). Kwantitatieve informatie over de
						 voortgang van de EHS is afkomstig uit de jaarlijkse provinciale
						 ILG-voortgangsrapportages. Op basis van deze provinciale voortgangsrapportages
						 wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd door middel van een rapportage
						 ILG.
 Over de voortgang van de EHS als groot project wordt de
						 Tweede Kamer separaat geïnformeerd.
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 23.11 Verwerven Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 53 595
 
 
 44 926
 
 
 138 024
 
 
 75 876
 
 
 87 990
 
 
 87 228
 
 
 88 433
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven EHS
 
 
 
 
 102 583
 
 
 36 125
 
 
 36 513
 
 
 34 954
 
 
 34 954
 
 
 
 
 Verwerven en inrichten Westerschelde
 
 
 22 324
 
 
 12 109
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BTW-compensatie
 
 
 
 40
 
 
 1 286
 
 
 1 382
 
 
 2 723
 
 
 1 393
 
 
 1 393
 
 
 
 
 
 waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven NURG
 
 
 4 333
 
 
 251
 
 
 219
 
 
 1 770
 
 
 3 738
 
 
 3 912
 
 
 3 912
 
 
 
 
 Rente en aflossing
 
 
 26 938
 
 
 32 526
 
 
 33 936
 
 
 36 599
 
 
 45 016
 
 
 46 969
 
 
 48 174
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Verwerven EHS
 
 Voor overdracht aan Staatsbosbeheer worden grondaankopen
						 gedaan door de Dienst Landelijk Gebied/Bureau Beheer Landbouwgronden (DLG/BBL)
						 die door LNV en provincies worden gefinancierd in het kader van het ILG. Voor
						 de particuliere natuurbeschermingsorganisaties worden de grondaankopen
						 gefinancierd door middel van leningen aan de Vereniging Natuurmonumenten. De
						 subsidiebeschikking grondaankopen PNB worden afgegeven door de provincies.
						 Vanwege de geplande afronding van de EHS in 2018 worden de laatste
						 grondaankopen in 2015 uitgevoerd. Alleen voor de tweede tranche robuuste
						 verbindingen wordt ook na 2015 nog grond aangekocht.
 Het Kabinet heeft in het aanvullend beleidsakkoord
						 besloten een kasschuif uit te voeren voor het Investeringsbudget Landelijk
						 Gebied (ILG) op de onderdelen Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en Recreatie om
						 de Stad (RODS). Het ILG is zowel in 2009 als 2010 met € 100 mln. per jaar
						 verlaagd en in 2011 verhoogd met € 200 mln.
 
 
						Verwerven en inrichten Westerschelde
 Voor de Westerschelde als Natura 2000-gebied is binnen de
						ILG periode 2007 t/m 2013 140 mln. beschikbaar waarvan € 110 mln. via het
						FES.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Verwerven NURG en Maaswerken
 In het kader van de Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG)
						werken V&W en LNV gezamenlijk aan projecten ter verbetering van de
						veiligheid (hoogwaterbescherming) en ontwikkeling van natuur in het
						rivierengebied. Het betreft vnl. gebieden langs de Maas (Grensmaas en Zandmaas
						Pakket I).
 
						Rente en aflossing
 Voor de aankopen voor de particuliere
						natuurbeschermingsorganisaties (de Vereniging Natuurmonumenten en de 12
						provinciale Landschappen) wordt het rijksaandeel in de grondverwerving
						gefinancierd door middel van jaarlijkse leningen aan de Vereniging
						Natuurmonumenten (maximaal € 25 mln.) waarbij het Rijk de kosten van de
						rente en aflossing voor zijn rekening neemt. Voor de grondaankopen ontvangen de
						particuliere terreinbeherende organisaties een subsidie van de provincies in de
						kosten van de grondverwerving op grond van provinciale subsidieregelingen.
						Financiering vindt plaats uit de leningen. Zoals afgesproken in de
						ILG-bestuursovereenkomsten wordt door provincies een autonome bijdrage geleverd
						ter financiering van de EHS (jaarlijks € 10 mln.)
 
 
 
 23.12
 Inrichten Ecologische Hoofdstructuur
 
 
						Motivering
 Het inrichten van gronden in de EHS is nodig om de juiste
						fysieke condities te verkrijgen die nodig zijn om de gewenste natuurdoelen en
						de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren. Het aanwezig zijn van de juiste
						fysieke condities maakt vervolgens een effectief beheer mogelijk. De inrichting
						betreft zowel gronden die LNV en de provincies verwerven en doorleveren aan de
						terreinbeherende organisaties als gronden die in bezit zijn van
						particulieren.
 Inrichting van gronden vindt plaats wanneer de
						planologische functie wijzigt van bijvoorbeeld de bestemming «landbouw» in de
						bestemming «natuur». De inrichting is mede gericht op het ter plaatse na te
						streven natuurdoeltype evenals op de ter plaatse voorkomende bedreigde soorten,
						in het bijzonder de doelsoorten in het Meerjarenprogramma Uitvoering
						Soortenbeleid.
 
 Een groot deel van de EHS wordt gerealiseerd via het
						 Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG). Kwantitatieve informatie over de
						 voortgang van de EHS is afkomstig uit de jaarlijkse provinciale
						 ILG-voortgangsrapportages. Op basis van deze provinciale voortgangsrapportages
						 wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd door middel van een rapportage
						 ILG.
 Over de voortgang van de EHS als groot project wordt de
						 Tweede Kamer separaat geïnformeerd.
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 23.12 Inrichten Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 128 003
 
 
 122 343
 
 
 120 709
 
 
 128 931
 
 
 132 822
 
 
 114 771
 
 
 114 771
 
 
 
 
 
 Waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Inrichten EHS
 
 
 64 084
 
 
 63 685
 
 
 60 834
 
 
 61 157
 
 
 59 001
 
 
 59 001
 
 
 59 001
 
 
 
 
 –  Inrichten robuuste verbindingen
 
 
 17 304
 
 
 16 200
 
 
 16 712
 
 
 13 341
 
 
 12 672
 
 
 12 672
 
 
 12 672
 
 
 
 
 –  Milieukwaliteit EHS, Vogelrichtlijn en
								 Habitatrichtlijn
 
 
 34 475
 
 
 32 079
 
 
 32 502
 
 
 29 717
 
 
 27 960
 
 
 12 148
 
 
 12 148
 
 
 
 
 –  Oostvaarderswold
 
 
 
 
 
 13 717
 
 
 14 028
 
 
 14 085
 
 
 14 085
 
 
 
 
 –  BTW-compensatie
 
 
 
 69
 
 
 3 468
 
 
 3 288
 
 
 8 872
 
 
 6 364
 
 
 6 364
 
 
 
 
 
 Waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Inrichten EHS
 
 
 5 696
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 884
 
 
 3 281
 
 
 4 103
 
 
 4 103
 
 
 
 
 –  Mainport Rotterdam
 
 
 6 433
 
 
 6 562
 
 
 6 693
 
 
 6 827
 
 
 7 008
 
 
 6 398
 
 
 6 398
 
 
 
 
 –  Westerschelde proceskosten
 
 
 
 248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Natte natuur
 
 
 11
 
 
 3 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						waarvan ILG
 
						Inrichten EHS en Inrichten robuuste verbindingen
 Ten behoeve van realisatie van de EHS moet in de periode
						2007 t/m 2013 45 714 ha nieuwe natuur, 2 857 ha Natte natuur en 7 230 ha
						Robuuste verbindingen worden ingericht. De PNB’s kunnen hiervoor subsidie
						aanvragen. SBB krijgt deze gronden ingericht om niet overgedragen.
 
						Milieukwaliteit EHS, Vogelrichtlijn en
						Habitatrichtlijn
 Het budget is bedoeld om verdroging, vermesting en
						verzuring van bepaalde natuurgebieden tegen te gaan. De betreffende
						verdrogingsgevoelige gebieden zijn aangewezen in de zgn. TOP-lijst.
 
						Oostvaarderswold
 Vanaf 2012 zijn middelen uitgetrokken voor het realiseren
						van de robuuste ecologische verbindingszone Oostvaarderswold. Hiermee wordt de
						in de Oostvaardersplassen voorkomende edelherten de mogelijkheid geboden om via
						het Horsterwold te kunnen migreren naar de Veluwe (en later ook Duitsland)
						zodat uitwisseling van genetisch materiaal kan plaatsvinden. Hiertoe moeten
						gronden worden verworven en ingericht.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Inrichten EHS
 In het kader van de Nadere Uitwerking Rivierengebied werken
						V&W en LNV gezamenlijk aan projecten ter verbetering van de veiligheid en
						ontwikkeling van natuur in het rivierengebied. Het betreft vnl. de uiterwaarden
						langs de grote rivieren in Overijssel, Gelderland en Utrecht (NURG) alsmede de
						gebieden langs de Maas (Grensmaas en Zandmaas).
 
						Mainport Rotterdam
 In kader van Project Mainport Rotterdam (PMR) worden natuur
						en recreatiegebieden ontwikkeld met een omvang van 750 ha. De Rijksbijdrage
						(LNV, VROM, EZ) van € 6 mln. per jaar wordt betaald via de
						LNV-begroting.
 
 
 
 23.13
 Beheren Ecologische Hoofdstructuur
 
 
						Motivering
 
 Het in een samenhangend netwerk beheren van bestaande
						 natuur, de aangewezen Natuurbeschermingsgebieden, Natura-2000-gebieden en 20
						 Nationale Parken. Het beheer van de EHS en de Natura-2000 gebieden is primair
						 bedoeld om bestaande natuurwaarden (planten, dieren en ecosystemen) in stand te
						 houden en zo mogelijk te verbeteren. Een belangrijke nevendoelstelling van
						 beheer is het voldoen aan recreatieve behoeften en de openstelling van
						 natuurterreinen door particulieren en particuliere
						 natuurbeschermingsorganisaties, tenzij bijzondere soorten of ecosystemen
						 daardoor niet goed kunnen voortbestaan.
 Het beheer biedt voldoende mogelijkheden en garanties
						 voor de realisatie van het na te streven natuurdoeltype evenals voor de
						 bescherming van de bedreigde soorten die van de beheerde gebieden afhankelijk
						 zijn (voornamelijk de doelsoorten van het Meerjarenprogramma Uitvoering
						 Soortenbeleid) als de milieucondities op peil zijn gebracht.
 De budgetten voor beheer binnen en buiten de EHS maken
						 voor een groot deel onderdeel uit van het ILG en omvatten het natuurbeheer,
						 agrarisch natuurbeheer en landschapsbeheer, zowel binnen als buiten de EHS. Het
						 kabinet heeft als doelstelling om in 2018 728 500 ha EHS gerealiseerd te
						 hebben.
 
 LNV streeft binnen deze operationele doelstelling naar de
						volgende doelen:
 
						Beheer duurzame ecosystemen
 
 Met beheertypen en natuurtypen van de Index Natuur en
						 Landschap bepalen Rijk en provincies de kwalitatieve natuurdoelen en worden
						 afspraken gemaakt met beheerders. De subsidieregelingen natuurbeheer (SNL)
						 maken gebruik van de beheertypenkaarten in de provinciale natuurbeheerplannen.
						 In 2010 zijn deze opengesteld voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer, in
						 2011 zal de regeling voor het overige natuurbeheer open gaan.
 De provinciale beheertypenkaarten leiden tot een
						 landelijke Natuurtypenkaart. De streefwaarde-indicator zal in eerste instantie
						 de arealen natuurtypen op deze kaart omvatten.
 In 2011 wordt het systeem uitgebreid met een duiding van
						 kwaliteitsklassen voor de beheertypen. Ook zal de afstemming tussen rijksdoelen
						 en provinciale natuurbeheerplannen beter vorm worden gegeven
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 23.13 Beheren Ecologische Hoofdstructuur
 
 
 172 152
 
 
 186 706
 
 
 164 393
 
 
 164 775
 
 
 164 464
 
 
 160 905
 
 
 160 905
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Programma beheer
 
 
 106 116
 
 
 110 007
 
 
 106 057
 
 
 105 563
 
 
 102 178
 
 
 102 258
 
 
 102 205
 
 
 
 
 –  Natuur overig
 
 
 2 311
 
 
 2 292
 
 
 578
 
 
 578
 
 
 489
 
 
 489
 
 
 489
 
 
 
 
 –  BTW-compensatie
 
 
 
 67
 
 
 3 850
 
 
 4 070
 
 
 7 762
 
 
 3 518
 
 
 3 518
 
 
 
 
 
 waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Beheer door SBB
 
 
 52 940
 
 
 52 833
 
 
 51 563
 
 
 51 234
 
 
 50 862
 
 
 50 868
 
 
 50 868
 
 
 
 
 –  Behoud en herstel historische
								 buitenplaatsen
 
 
 2 346
 
 
 2 641
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 
 
 
 
 
 –  Overig beheer
 
 
 8 439
 
 
 18 866
 
 
 1 645
 
 
 2 630
 
 
 3 173
 
 
 3 772
 
 
 3 825
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Programma beheer/subsidieverordening natuur- en
						landschapsbeheer (SNL).
 Programma beheer is door de provincies vervangen door de
						subsidieverordening natuur- en landschapsbeheer (SNL). Het onderdeel agrarisch
						natuurbeheer is in 2009 open gesteld. In 2011 zal ook het onderdeel
						natuurbeheer van de SNL worden opengesteld.
 
						Natuur Overig
 Dit betreft een vergoeding voor boeren voor natuur in
						bepaalde gebieden (polder van Biesland, Twickel, Ooijpolder, Groen Woud).
 
						Waarvan niet ILG
 
						Beheer door SBB
 Dit betreft vergoeding aan Staatsbosbeheer voor beheer van
						natuurgebieden.
 
						Behoud en herstel historische buitenplaatsen
 De LNV-subsidieregeling voor particuliere historische
						buitenplaatsen is in 2010 voor het laatst opengesteld. Vanaf 2011 vindt de
						subsidiëring plaats door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, onderdeel van
						het ministerie van OCW. Daartoe is het Besluit Rijkssubsidiëring
						instandhouding monumenten (Brim) aangepast waardoor één subsidieloket is
						ontstaan voor groene monumenten. LNV draagt bij aan herstel en beheer van dit
						erfgoed door aan OCW een budget daarvoor beschikbaar te stellen.
 
						Overig beheer
 Betreft een bijdrage aan ganzenbeheer, financiering
						weidevogels en veenweidegebieden, bijdrage aan unie van landschappen en een
						bijdrage aan het Kroondomein.
 
 
 
 23.14
 Beheer van de natuur buiten de EHS en beschermen van
						 de internationale biodiversiteit
 
 
						Motivering
 
						Nationaal
 
 
 •
 Voldoen aan de internationale verplichting om een of
							 meer nationaal of internationaal belangrijke ecosystemen als nationaal park aan
							 te wijzen
 
 
 •
 Het bieden van duurzame bescherming aan alle
							 doelsoorten van het soortenbeleid
 
 
 •
 Vermaatschappelijking van het natuurbeleid
 
 
 
						Internationaal
 
 
 •
 Voldoen aan de internationale verplichtingen die tot
								doel hebben het verlies aan biodiversiteit in de wereld een halt toe te
								roepen
 
 
 •
 Het verduurzamen van handelsketens (m.n. hout, soja
								en palmolie), het beschermen en duurzaam gebruiken van ecologische netwerken
								(waaronder Natura-2000 en het PAN-Europees-Ecologische Netwerk), duurzaam
								gebruik en beheer van mariene biodiversiteit (inclusief verduurzaming
								visserij)
 
 
 •
 Het ontwikkelen van nieuwe financieringsmogelijkheden
								voor biodiversiteit
 
 
 LNV streeft binnen deze operationele doelstelling naar de
						volgende doelen:
 
						Verbinden burger met groen
 Natuur en biodiversiteit zijn van groot belang. Mensen zijn
						afhankelijk van natuur en biodiversiteit voor het reguleren en zuiveren van
						water en lucht, voor de productie van voedsel, medicijnen en bouwstoffen, en
						voor tal van andere essentiële functies. Natuur in de directe leefomgeving
						draagt bij aan gezondheid en welbevinden van mensen. Dat geldt niet alleen voor
						volwassenen, maar ook in het bijzonder voor de jeugd.
 In onze verstedelijkte samenleving is contact met de natuur
						niet meer vanzelfsprekend. Terwijl dat contact juist zo belangrijk is om de
						gezonde en positieve effecten van natuur te ervaren. En om de natuur te leren
						waarderen en begrip te krijgen voor de complexe samenhang in natuurlijke
						systemen.
 Het rijk streeft er naar om de relatie tussen mensen en
						 natuur te versterken. Daarbij staat de betrokkenheid in de samenleving
						 centraal. Dat heeft meerdere kanten.
 
 
 •
 de natuur naar de mensen brengen o.a. door kennis en
								informatie aan te reiken via Natuur- en Milieueducatie, de voorlichtingscentra
								van de Nationale Parken en de opdracht tot «vermaatschappelijking» aan
								Staatsbosbeheer en de regionale initiatieven.
 
 
 •
 de betrokkenheid versterken van burgers en
								maatschappelijke partijen bij natuur, en biodiversiteit o.a. door mensgerichte
								natuurprogramma’s, zoals «Groen en gezondheid» en «Lekker groen».
 
 
 
						Economie en Groen
 De kwaliteit van de leefomgeving staat onder druk.
						«Groen» als publiek goed wordt niet vanzelfsprekend meegewogen in
						investeringsbeslissingen van bedrijven, particulieren en overheden zelf. Het
						instrumentarium voor inrichting en beheer van de groene ruimte sluit weinig aan
						bij ondernemerschap van landbouwers en andere grondgebruikers. Ook particulier
						initiatief en maatschappelijke betrokkenheid worden onvoldoende benut, terwijl
						de rol en het aanzien van overheden in de huidige netwerkmaatschappij duidelijk
						zijn veranderd ten opzichte van enkele decennia geleden.
 LNV wil de komende jaren de (financiële) bijdrage die
						investeerders, welvarende Nederlanders en ondernemers kunnen leveren meer
						centraal stellen in het beleid op het terrein van inrichting en beheer. Dat
						houdt in: heroriëntatie op het huidige instrumentarium, zodat groen meelift op
						renderende economische ontwikkelingen, zoals woningbouw. Daarnaast wil LNV
						«ecologisch» ondernemerschap en «nieuwe» investeerders in het landelijk
						gebied ruimte bieden en onnodige belemmeringen wegnemen. Tot slot wil LNV
						studies en modellen voor Nederland mee helpen ontwikkelen, die biodiversiteit
						en ecosysteemdiensten van economische waarde voorzien en het behoud ervan
						economisch interessant helpen maken. Het gaat met name om uitwerking van het
						gedachtegoed uit de internationale TEEB studie (The Economics of Ecosystems and
						Biodiversity) voor Nederland.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 23.14 Beheer natuur buiten EHS en beschermen van de
								 internationale biodiversiteit
 
 
 81 554
 
 
 79 508
 
 
 69 996
 
 
 58 700
 
 
 58 148
 
 
 57 118
 
 
 57 118
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Bijdrage nationale parken
 
 
 4 320
 
 
 4 308
 
 
 4 234
 
 
 4 234
 
 
 4 072
 
 
 4 075
 
 
 4 075
 
 
 
 
 –  Soortenbescherming
 
 
 2 955
 
 
 2 902
 
 
 2 902
 
 
 2 902
 
 
 2 856
 
 
 1 110
 
 
 1 110
 
 
 
 
 –  Beheer van natuur buiten EHS
 
 
 8 820
 
 
 9 571
 
 
 10 495
 
 
 9 917
 
 
 8 689
 
 
 8 698
 
 
 8 698
 
 
 
 
 –  BTW-compensatie
 
 
 
 16
 
 
 546
 
 
 570
 
 
 1 120
 
 
 557
 
 
 557
 
 
 
 
 
 waarvan niet ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Gegevensautoriteit natuur
 
 
 9 305
 
 
 10 664
 
 
 5 888
 
 
 3 563
 
 
 2 063
 
 
 2 063
 
 
 2 063
 
 
 
 
 –  Beheer door SBB
 
 
 12 956
 
 
 11 849
 
 
 11 760
 
 
 11 320
 
 
 11 233
 
 
 11 234
 
 
 11 234
 
 
 
 
 –  Bijdrage nationale parken
 
 
 1 755
 
 
 1 755
 
 
 1 826
 
 
 1 826
 
 
 1 838
 
 
 1 838
 
 
 1 838
 
 
 
 
 –  Faunafonds
 
 
 11 974
 
 
 11 428
 
 
 7 853
 
 
 7 853
 
 
 7 853
 
 
 7 853
 
 
 7 853
 
 
 
 
 –  Overige nationale bijdragen
 
 
 16 191
 
 
 18 691
 
 
 13 443
 
 
 6 991
 
 
 6 217
 
 
 6 217
 
 
 5 217
 
 
 
 
 –  Internationale subsidies
 
 
 417
 
 
 703
 
 
 209
 
 
 209
 
 
 289
 
 
 309
 
 
 309
 
 
 
 
 –  Natura 2000
 
 
 7 965
 
 
 6 268
 
 
 7 253
 
 
 5 228
 
 
 5 643
 
 
 5 643
 
 
 5 643
 
 
 
 
 –  Soortenbescherming
 
 
 3 093
 
 
 753
 
 
 2 987
 
 
 3 487
 
 
 5 675
 
 
 6 921
 
 
 7 921
 
 
 
 
 –  Programma biodiversiteit
 
 
 1 400
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Bijdrage nationale parken
 Dit betreft de Rijksbijdrage aan de Nationale Parken voor
						additionele kosten voor beheer en inrichting, die samenhangen met de status van
						Nationaal Park.
 
						Soortenbescherming
 Betreft een subsidieregeling voor de bescherming van
						soorten die ernstig bedreigd worden door middel van specifieke soortgerichte
						maatregelen. Het aantal ernstig en bedreigde soorten neemt sterk toe zodat met
						individuele beschermingsprogramma's het niet mogelijk is het verdwijnen van
						soorten te voorkomen. Om effectiever en efficiënter te kunnen werken aan het
						behoud van soorten wordt ingezet op de implementatie van de
						leefgebiedenbenadering. Hierbij wordt vooral ingezet op maatregelen en ingrepen
						die voordelen opleveren voor groepen van soorten en wordt getracht om het
						belang van soorten vroegtijdig te laten meenemen in diverse planologische
						ontwikkelingen.
 
						Beheer van natuur buiten EHS
 Betreft een vergoeding aan particuliere
						natuurbeschermingsorganisaties voor beheer bestaand areaal.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Gegevensautoriteit natuur
 Betreft een vergoeding voor het aanleggen van data-bases
						voor het in beeld brengen van beschermde diersoorten in Nederland en in het
						bijzonder op potentiële bouwlocaties.
 
						Beheer door SBB
 Betreft vergoeding aan Staatsbosbeheer voor beheer van
						natuurgebieden buiten de EHS.
 
						Bijdrage nationale parken
 Betreft een subsidieregeling ter ondersteuning van
						Nationale Parken. De aandacht van LNV bij de kwaliteitsverbetering van de
						parken gaat onder meer uit naar uitbreidingsplannen en het bevorderen van
						(internationale) samenwerking.
 
						Faunafonds
 Het Faunafonds bevordert maatregelen ter voorkoming en
						bestrijding van schade veroorzaakt door beschermde inheemse diersoorten. Het
						Faunafonds verricht hieraan onderzoek en geeft er voorlichting over. In
						voorkomende gevallen verleent het Faunafonds een tegemoetkoming in schade, die
						dieren behorende tot beschermde inheemse soorten hebben veroorzaakt, aan
						bedrijfsmatig geteelde landbouwgewassen of bedrijfsmatig gehouden
						landbouwhuisdieren.
 
						Overige nationale bijdragen
 Dit budget wordt onder andere gebruikt voor de financiering
						van natuurmeetnetten en het programma Leren voor Duurzame Ontwikkeling.
 
						Internationale subsidies en contributies
 Dit budget is voor bijdragen aan internationale
						organisaties t.b.v. het nakomen door Nederland van internationale
						verplichtingen.
 
						Natura 2000
 
 In 2011 zullen belangrijke stappen worden gezet in de
						 implementatie van Natura 2000. Na de definitieve aanwijzing heeft het bevoegd
						 gezag in een gebied formeel drie jaar de tijd om een beheerplan op te stellen
						 in samenspraak met alle betrokken en belanghebbende partijen in dat gebied. Per
						 gebied is of het Rijk of één van de provincies als bevoegd gezag
						 verantwoordelijk voor de totstandkoming van het beheerplan.
 Er is echter voor gekozen het beheerplanproces te
						 versnellen om partijen in de gebieden zo snel mogelijk duidelijkheid te geven
						 over de effecten van Natura 2000. De Minister van LNV is
						 systeemverantwoordelijk, d.w.z. dat het gecumuleerde resultaat van alle
						 separate beheerplannen moet leiden tot het halen van de nationale
						 beschermingsopgave in het kader van Natura 2000. Het gehele proces van
						 aanwijzen en opstellen en vaststellen van beheerplannen zal naar verwachting
						 eind 2013 worden afgerond.
 
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD /OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 IBO Natuur
 
 
 23
 
 
 2008
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Natuur
 
 
 23
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effectenonderzoek ex-post
 
 
 Ecologische effecten van Natuurwetgeving
 
 
 23.13/14
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Evaluatie beheer Oostvaardersplassen
 
 
 23.13
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Ex-ante onderzoek ganzenregeling en
									 Faunafonds
 
 
 23.14
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Natuurbalans 2010
 
 
 23
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 EHS Groot project 2009
 
 
 23
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Mid-Term- Review ILG
 
 
 23
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Natuurbalans 2011
 
 
 23
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 EHS Groot project 2010
 
 
 23
 
 
 2011
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 •
 In 2009 is een IBO uitgevoerd op Natuur (TK
							 31 588,
							 nr. 3 van 8 maart 2010). De uitkomsten van deze IBO worden meegenomen
							 in onder andere de Mid Term Review ILG welke in 2010 plaatsvindt en de
							 voortgang van de EHS in 2010.
 
 
 •
 Het Planbureau voor de Leefomgeving zal in de 2de
							 helft van 2010 een onderzoek uitvoeren over de effecten van de
							 natuurbeschermingswetgeving op de te beschermen natuurwaarden. De uitkomsten
							 van dit onderzoek worden betrokken bij de integratie van de Boswet, Flora- en
							 Faunawet en Natuurbeschermingswet 1998 in een wetsvoorstel. Het onderzoek is
							 gevraagd in een drietal aangenomen moties in de Tweede Kamer.
 
 
 •
 Evaluatie beheer Oostvaardersplassen: Het op het advies
							 van het International Committee on the Management of large
							 herbivores in the Oostvaardersplassen (ICMO; 2006) gebaseerde beheer
							 wordt geëvalueerd.
 
 
 •
 Ex-ante onderzoek naar de kosteneffectiviteit van de
							 ganzenregeling in combinatie met de regeling tegemoetkoming in de faunaschade
							 van het Faunafonds.
 
 
 •
 De Natuurbalans is een jaarlijkse rapportage van het
							 Planbureau voor de leefomgeving (www.pbl.nl). De ontwikkeling van de kwaliteit van natuur
							 en landschap wordt in het licht bezien van het gevoerde beleid.
 
 
 •
 Met de Tweede Kamer is afgesproken dat de EHS als groot
							 project is aangemerkt, in dat kader wordt jaarlijks over de voortgang van de
							 Ecologische Hoofdstructuur gerapporteerd.
 
 
 •
 Voor het ILG is een evaluatie gepland op basis van de
							 Mid-Term Reviewrapportage over de periode 2007–2013. Zie ook artikel 22, 24
							 en 27.
 
 
 
 
 
 Bijlage
 Overzichtsconstructies ILG
 
 Om een goed inzicht te bieden in de totale omvang van het
						beschikbare ILG-budget en de herkomst ervan is een overzichtsconstructie
						opgesteld over de totale ILG-periode van 2007–2013. In deze
						overzichtsconstructie zijn ook de bijdragen van andere departementen aan het
						ILG opgenomen. In het kader van het ILG is afgesproken dat de andere betrokken
						departementen (VROM, V&W en OCW) hun bijdragen overboeken (via een
						bijdrageconstructie) naar de LNV-begroting en dat de minister van LNV zorg
						draagt voor de jaarlijkse stortingen ten behoeve van de provincies.
 De totale omvang van het aan de provincies beschikte
						ILG-budget komt uit op € 3,5 miljard.
 Het beschikbaar budget voor ILG op de LNV begroting is
						exclusief de bijdragen van de EU en exclusief de leenplafonds voor de
						verwerving van EHS.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 OD
 
 
 Omschrijving
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 22.11
 
 
 Grondgebonden landbouw
 
 
 16 128
 
 
 17 539
 
 
 22 504
 
 
 20 376
 
 
 24 936
 
 
 22 488
 
 
 20 825
 
 
 144 796
 
 
 
 
 
 
 waarvan VROM duurzaam
										ondernemen
 
 
 
 
 
 635
 
 
 
 
 983
 
 
 
 
 1 993
 
 
 
 
 1 993
 
 
 
 
 1 993
 
 
 
 
 1 993
 
 
 
 
 9 590
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 22.12
 
 
 Infrastructuur glastuinbouw
 
 
 4 600
 
 
 8 667
 
 
 7 704
 
 
 7 089
 
 
 
 
 
 28 060
 
 
 
 
 
 Project Greenports
 
 
 
 11 888
 
 
 35 593
 
 
 42 119
 
 
 15 400
 
 
 7 300
 
 
 3 300
 
 
 115 600
 
 
 
 
 
 
 waarvan FES
										bijdrage
 
 
 
 
 
 11 888
 
 
 
 
 35 593
 
 
 
 
 31 119
 
 
 
 
 15 400
 
 
 
 
 7 300
 
 
 
 
 3 300
 
 
 
 
 104 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23.11
 
 
 Verwerven EHS
 
 
 26 136
 
 
 34 148
 
 
 
 
 102 444
 
 
 35 986
 
 
 36 374
 
 
 235 088
 
 
 
 
 
 
 waarvan VROM
										bufferzones
 
 
 
 
 1 181
 
 
 
 
 1 220
 
 
 
 
 1 561
 
 
 
 
 1 561
 
 
 
 
 1 559
 
 
 
 
 1 559
 
 
 
 
 1 559
 
 
 
 
 10 200
 
 
 
 
 
 
 Verwerving en inrichting Westerschelde
 
 
 11 882
 
 
 17 233
 
 
 22 324
 
 
 12 109
 
 
 
 
 
 63 548
 
 
 
 
 
 
 Waarvan
									 FES-bijdrage
 
 
 
 
 5 000
 
 
 
 
 7 000
 
 
 
 
 7 000
 
 
 
 
 8 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23.12
 
 
 Inrichten EHS
 
 
 57 995
 
 
 69 753
 
 
 64 084
 
 
 63 685
 
 
 60 834
 
 
 61 157
 
 
 59 001
 
 
 436 509
 
 
 
 
 
 
 waarvan V&W
										verdroging
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 3 600
 
 
 
 
 25 200
 
 
 
 
 
 
 Robuuste verbindingen
 
 
 8 768
 
 
 16 406
 
 
 17 304
 
 
 16 200
 
 
 16 712
 
 
 13 341
 
 
 12 672
 
 
 101 403
 
 
 
 
 
 Milieukwaliteit EHS/VHR
 
 
 39 790
 
 
 43 340
 
 
 34 475
 
 
 32 079
 
 
 32 502
 
 
 29 717
 
 
 27 960
 
 
 239 863
 
 
 
 
 
 
 waarvan VROM
										milieukwaliteit
 
 
 
 
 
 3 886
 
 
 
 
 6 265
 
 
 
 
 12 212
 
 
 
 
 12 212
 
 
 
 
 12 212
 
 
 
 
 12 212
 
 
 
 
 58 999
 
 
 
 
 
 
 Oostvaarderswold
 
 
 
 
 
 
 
 13 717
 
 
 14 028
 
 
 27 745
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23.13
 
 
 Programma beheer binnen EHS
 
 
 96 713
 
 
 100 956
 
 
 106 116
 
 
 110 007
 
 
 106 057
 
 
 105 563
 
 
 102 178
 
 
 727 590
 
 
 
 
 
 Overig beheer
 
 
 2 400
 
 
 2 311
 
 
 2 311
 
 
 2 292
 
 
 578
 
 
 578
 
 
 489
 
 
 10 959
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 23.14
 
 
 Nationale parken
 
 
 4 272
 
 
 4 222
 
 
 4 320
 
 
 4 308
 
 
 4 234
 
 
 4 234
 
 
 4 072
 
 
 29 662
 
 
 
 
 
 Soortenbescherming
 
 
 1 240
 
 
 1 156
 
 
 2 955
 
 
 2 902
 
 
 2 902
 
 
 2 902
 
 
 2 856
 
 
 16 913
 
 
 
 
 
 Beheer buiten EHS
 
 
 9 859
 
 
 7 895
 
 
 8 820
 
 
 9 571
 
 
 10 495
 
 
 9 917
 
 
 8 689
 
 
 65 246
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.11
 
 
 Nationale landschappen
 
 
 12 954
 
 
 12 913
 
 
 18 753
 
 
 17 630
 
 
 17 170
 
 
 18 169
 
 
 17 943
 
 
 115 532
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.12
 
 
 Landschap generiek
 
 
 2 874
 
 
 2 618
 
 
 918
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 20
 
 
 6 808
 
 
 
 
 
 Nieuwe Hollandse Waterlinie
 
 
 
 
 400
 
 
 4 000
 
 
 9 600
 
 
 12 600
 
 
 7 000
 
 
 33 600
 
 
 
 
 
 
 waarvan FES
										bijdrage
 
 
 
 
 
 
 
 4 400
 
 
 
 
 9 600
 
 
 
 
 12 600
 
 
 
 
 7 000
 
 
 
 
 33 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.13
 
 
 Groen en de stad
 
 
 82 244
 
 
 76 817
 
 
 13 550
 
 
 24 379
 
 
 173 185
 
 
 43 296
 
 
 40 405
 
 
 453 876
 
 
 
 
 
 Recreatie Haarlemmermeer
 
 
 
 
 
 7 500
 
 
 15 000
 
 
 15 000
 
 
 9 000
 
 
 46 500
 
 
 
 
 
 Leefbaarheid en sociaal economische
										vitaliteit
 
 
 
 10 000
 
 
 
 
 
 
 
 10 000
 
 
 
 
 
 
 waarvan VROM bufferzones
										groen e.d. stad
 
 
 
 
 4 726
 
 
 
 
 4 879
 
 
 
 
 4 909
 
 
 
 
 4 909
 
 
 
 
 4 910
 
 
 
 
 4 910
 
 
 
 
 4 910
 
 
 
 
 34 153
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan FES
										bijdrage
 
 
 
 
 
 
 
 7 500
 
 
 
 
 15 000
 
 
 
 
 15 000
 
 
 
 
 9 000
 
 
 
 
 46 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.14
 
 
 Landelijke routenetwerken
 
 
 5 437
 
 
 5 466
 
 
 5 596
 
 
 5 536
 
 
 5 536
 
 
 5 536
 
 
 4 902
 
 
 38 009
 
 
 
 
 
 
 waarvan V&W
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 681
 
 
 
 
 4 767
 
 
 
 
 
 
 Ontwikk.en verst. Toegankelijkheid
 
 
 10 583
 
 
 6 481
 
 
 3 568
 
 
 5 991
 
 
 3 901
 
 
 3 050
 
 
 2 466
 
 
 36 040
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 27.11
 
 
 Reconstructie zandgebieden
 
 
 45 458
 
 
 42 047
 
 
 35 819
 
 
 35 503
 
 
 34 848
 
 
 28 642
 
 
 40 924
 
 
 263 241
 
 
 
 
 
 Veenweiden
 
 
 
 6 001
 
 
 8 000
 
 
 19 600
 
 
 27 800
 
 
 28 500
 
 
 29 000
 
 
 118 901
 
 
 
 
 
 Waarvan FES bijdrage
 
 
 
 
 
 7 600
 
 
 18 800
 
 
 28 500
 
 
 29 000
 
 
 83 900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 27.12
 
 
 VROM bodemsanering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 V&W Waterbodem
 
 
 
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 35 220
 
 
 
 
 
 VROM duurzaam watergebruik
 
 
 
 319
 
 
 528
 
 
 1 053
 
 
 1 053
 
 
 1 053
 
 
 1 050
 
 
 5 056
 
 
 
 
 
 Synergiegelden
 
 
 
 
 12 356
 
 
 17 356
 
 
 18 030
 
 
 16 124
 
 
 12 659
 
 
 76 525
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Terugontvangen BTW-compensatie
 
 
 
 
 
 572
 
 
 13 250
 
 
 13 562
 
 
 27 707
 
 
 54 519
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal netto bijdrage
 
 
 439 333
 
 
 498 176
 
 
 427 998
 
 
 470 788
 
 
 705 398
 
 
 501 363
 
 
 494 325
 
 
 3 536 809
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering FES/Westerschelde
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 24 000
 
 
 24 000
 
 
 24 000
 
 
 74 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24
 Landschap en Recreatie
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 In Nederland zijn stad en platteland nauw verweven. Ondanks
					 ontwikkelingen vanwege klimaatadaptatie, infrastructurele ontwikkelingen,
					 verstedelijkingsopgaven en dergelijke blijft het platteland een duurzame en
					 aantrekkelijke plaats om te wonen, werken en recreëren.
 LNV streeft naar:
 
 
 1.
 Een duurzame leefomgeving met een gewaardeerd
							 landschap, waar het goed wonen, werken en recreëren is;
 
 
 2.
 Voldoende sociale-economische draagkracht om het
							 platteland vitaal te houden.
 
 
 
					 Ad 1. De doelstelling duurzame leefomgeving valt in twee te
					 onderscheiden beleidsdoelen uiteen:
 
 
 1.1
 Gewaardeerd landschap;
 
 
 1.2
 Recreatief aantrekkelijk Nederland;
 
 
 
					 1.1 Gewaardeerd landschap
 Het landschap heeft belangrijke waarden voor de samenleving.
					 Driekwart van de burgers voelt zich gehecht aan het landschap in en rond de
					 eigen woonplaats en geniet wat er valt te beleven en te ervaren in het
					 landschap. Tegelijk maken inwoners van Nederland zich zorgen over de
					 achteruitgang van de kwaliteit van het landschap. Het Nederlandse landschap
					 heeft een grote verscheidenheid aan identiteiten en kwaliteiten en
					 vertegenwoordigt belangrijke cultuurhistorische, architectonische, ecologische,
					 recreatieve en esthetische waarden. Bovendien biedt een aantrekkelijk landschap
					 volop kansen voor welzijn en economie. Het Rijk wil het Nederlandse landschap
					 in zijn diversiteit voor de toekomst behouden en ontwikkelen, met daarbij
					 speciale aandacht voor de Nationale Landschappen en Rijksbufferzones.
 
					 1.2 Recreatief aantrekkelijk Nederland
 In 2013 moet de tevredenheid over recreatieve voorzieningen
					 in de Randstad op hetzelfde niveau liggen als in de rest van Nederland. De
					 vraag van de recreant naar kwaliteit blijft stijgen. Dit geldt voor
					 verstedelijkte gebieden waar een tekort aan recreatiemogelijkheden is, maar ook
					 voor het buitengebied. Investeren in recreatie, toerisme en multifunctionele
					 landbouw biedt bovendien kansen voor het platteland dat in specifieke gebieden
					 te maken heeft met een krimpende bevolking.
 
					 Ad 2. Voldoende sociale- economische draagkracht om het
					 platteland vitaal te houden
 Om het platteland aantrekkelijk te houden als plaats om te
					 wonen en te werken, is het noodzakelijk dat er een voorzieningenniveau is dat
					 toereikend is voor regionale en lokale behoeften. Voorzieningen dienen
					 voldoende beschikbaar en bereikbaar te zijn. Bij een ontoereikend
					 voorzieningenniveau kan de leefbaarheid op het platteland worden aangetast, met
					 name voor kwetsbare doelgroepen. In dit kader is LNV onder betrokken bij het
					 Interbestuurlijk Actieplan «Bevolkingsdaling Krimpen met Kwaliteit», waarin
					 een aantal acties staan opgenomen om de leefkwaliteit in krimpgebieden te
					 versterken. De economie op het platteland moet een bredere basis hebben dan
					 alleen het boerenbedrijf om economisch stabiel te zijn. Hiermee wordt geborgd
					 dat de economische vitaliteit op het platteland op meer gefundeerd is dan één
					 branche. Daarom wordt de vitaliteit van het platteland gemonitord. Het
					 voorzieningenniveau op het platteland dient vergelijkbaar te zijn met de
					 stedelijke omgeving. De monitoring is gebaseerd op de premisse dat in Nederland
					 platteland en stad zodanig zijn verweven dat de economie van het platteland
					 niet los kan worden beschouwd van de stadseconomie. Daarom wordt het inkomen
					 dat wordt vergaard in de stedelijke gebieden door inwoners van het platteland
					 meegenomen om het niveau van de economische draagkracht op het platteland te
					 monitoren.
 Realisatie van deze doelen leidt tot:
 
 
 •
 Toename van gebruik en tevredenheid van groene gebieden
							 in en om de stad;
 
 
 •
 Toegenomen gebruikerswaarde van recreatiegebieden;
 
 
 •
 Het behoud van een vitaal platteland;
 
 
 •
 Behoud en verbetering kernkwaliteiten van Nationale
							 Landschappen en generieke kwaliteiten (natuurwaarde, culturele waarde,
							 gebruikerswaarde en belevingswaarde) in overige landschappen.
 
 
 •
 Het behoud van een vitale plattelandseconomie;
 
 
 •
 Ontwikkeling van de structuur van de landbouw in de
							 extensiverings, verwerving- en landbouwontwikkelingsgebieden;
 
 
 •
 Toename van de bedrijvigheid in de
							 reconstructiegebieden, zowel binnen als buiten de landbouw.
 
 
 
 Meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Tevredenheid burger over groene recreatie in de
								Randstad
 
 
 In Randstad 65,8% van de maximale score, buiten de
								Randstad 74,5%
 
 
 2006
 
 
 Zelfde niveau als rest van Nederland
 
 
 2013
 
 
 Enquête Woononderzoek/ Monitor AVP
 
 
 
 
 2 Tevredenheid voorzieningen in platteland/stad
 
 
 6,5 / 6,4
 
 
 2007
 
 
 De ontwikkeling op het platteland houdt minimaal
								gelijke tred met die in de stad
 
 
 2020
 
 
 Enquête Woononderzoek/ Monitor AVP
 
 
 
 
 3 Tevredenheid woonomgeving op platteland
 
 
 7,1/6,6
 
 
 2007
 
 
 De ontwikkeling op het platteland houdt minimaal
								gelijke tred met die in de stad
 
 
 2020
 
 
 Enquête Woononderzoek/ Monitor AVP
 
 
 
 
 4 Kans op werk op platteland/stad
 
 
 71,3%/67,7%
 
 
 2007
 
 
 De ontwikkeling op het platteland houdt minimaal
								gelijke tred met die in de stad
 
 
 2020
 
 
 Enquête Woononderzoek/ Monitor AVP
 
 
 
 
 5 Waardering landschap
 
 
 7,3
 
 
 2007
 
 
 Positieve beleving landschap is in 2020 gestegen naar
								een 8.
 
 
 2020
 
 
 PBL (Belevings-waardenmonitor Nota Ruimte)
 
 
 
 
 6 Mate van voldoen aan kernkwaliteiten Nationale
								Landschappen
 
 
 Openheid: 252 776 ha; Groen karakter: 147 727
								ha
 
 
 2006
 
 
 Behoud van de referentiewaarde
 
 
 2020
 
 
 Compendium voor de Leefomgeving (PBL)
 
 
 
 
 7 % actieve betrokkenheid bij natuur en
								landschap
 
 
 24%
 
 
 2007
 
 
 50%
 
 
 2020
 
 
 TNS NIPO /LEI
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Deze indicator meet de tevredenheid van de burger over
						 recreatieve voorzieningen in de Randstad.
 
 
 2.
 Deze indicator meet de tevredenheid over bepaalde
						 voorzieningen op het platteland vergeleken met de tevredenheid in de stad.
 
 
 3.
 Deze indicator meet de tevredenheid over de woonomgeving
						 op het platteland vergeleken met de tevredenheid in de stad.
 
 
 4.
 Deze indicator meet welk deel van de potentiële
						 beroepsbevolking actief is op de arbeidsmarkt (zowel werkzaam als
						 werkloos).
 
 
 5.
 Deze indicator meet de gemiddelde waardering van de
						 aantrekkelijkheid van het Nederlanse landschap op een schaal van 1 t/m 10.
 
 
 6.
 De referentiewaarde voor de twee indicatoren voor
						 nationale landschappen zijn vermeld in de compendium voor de
						 leefomgeving/landschap/nationale landschappen. Per nationaal landschap zijn
						 daarin indicatoren opgenomen. De indicatoren «open gebied» en « groen
						 karakter» zijn relevant.
 
 
 7.
 De definitie van de indicator is het percentage burgers
						 dat actief betrokken is bij natuur en landschap.
 
 
 
					 Verantwoordelijkheid LNV
 LNV is verantwoordelijk voor:
 
 
 •
 Drie nationale beleidsprioriteiten: de Nationale
						 Landschappen, toegankelijke gebieden in en om de stad (Recreatie om de Stad) en
						 de vitaliteit van het platteland;
 
 
 •
 De Rijksdoelen die via het ILG worden gerealiseerd en
						 herkenbaar zijn opgenomen onder de operationele doelen. LNV en VROM stellen
						 hiertoe het budget ter beschikking aan de provincies. De provincies zijn
						 verantwoordelijk voor de programmering en de uitvoering;
 
 
 •
 Het eindresultaat van landschapsbeheer in landschap in de
						 Nationale Landschappen;
 
 
 •
 Het behoud en de ontwikkeling van de cultuurhistorie in
						 de Nationale Landschappen;
 
 
 •
 Het via de uitvoering van de Agenda Landschap faciliteren
						 en stimuleren van activiteiten gericht op het generieke landschapsbeleid en de
						 beleidsdoelstellingen zoals burgerparticipatie en voorlichting, kennis,
						 ontwerpkwaliteit en financieringsconstructies;
 
 
 •
 Monitoren van de vitaliteit van het platteland via onder
						 meer de SCP rapportages van de Sociale Staat van het Platteland en de monitor
						 van de Agenda Vitaal Platteland;
 
 
 •
 De versterking van de recreatiefunctie onder andere door
						 het leveren van kennis en deskundigheid aan de sector;
 
 
 •
 LNV-pilots in krimpgebieden, onder andere in het kader
						 van het Interbestuurlijk Actieplan Bevolkingsdaling.
 
 
 
					 Externe factoren
 Behalen van deze beleidsdoelstelling hangt vooral af
					 van:
 
 
 •
 Participatiebereidheid van particuliere
						 organisaties;
 
 
 •
 Mate van verstedelijking, woningbouw, infrastructuur,
						 bedrijvigheid;
 
 
 •
 De medewerking en actiebereidheid van andere
						 bestuurslagen en maatschappelijke partijen;
 
 
 •
 De invloed van demografische ontwikkelingen;
 
 
 •
 Ontwikkeling grondprijzen;
 
 
 •
 Ontwikkelingen in de landbouw / GLB.
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 189
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 77
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 87
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN 
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 302
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 166
 
 
 
 
 109
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 84
 
 
 110
 
 
 270
 
 
 146
 
 
 135
 
 
 79
 
 
 77
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 232
 
 
 106
 
 
 95
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 24.11 Nationale Landschappen
 
 
 21
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 21
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 
 
 24.12 Landschap Algemeen
 
 
 5
 
 
 11
 
 
 18
 
 
 21
 
 
 15
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 
 
 24.13 Groen en de stad
 
 
 20
 
 
 39
 
 
 195
 
 
 68
 
 
 63
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 
 
 24.14 Recreatie
 
 
 38
 
 
 39
 
 
 37
 
 
 36
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 
 U24.21 Apparaat
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 U24.22 Baten-lastendiensten
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 32
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 31
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 53
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek Budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Bijdrage Investeringen Landelijk Gebied (ILG)
 Van de totale programma-uitgaven binnen artikel 24 is de
					 volgende reeks bestemd voor het ILG.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven via ILG
 
 
 43
 
 
 65
 
 
 225
 
 
 98
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
					 Handhaving en uitvoering binnen de LNV begroting
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Dienst Landelijk Gebied
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 –  ILG
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 26
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 –  LNV-opdrachten
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 
 De uitvoeringskosten Dienst Landelijk Gebied hebben met name
					 betrekking op het realiseren van recreatiegebieden.
 
					 Kennis en onderzoek
 In deze tabel zijn de kennis- en onderzoeksmiddelen
					 opgenomen, welke op artikel 26 (kennis en innovatie) budgettair zijn verwerkt,
					 maar betrekking hebben op de algemene doelstelling van artikel 24.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 DLO onderzoeksprogramma’s
 –  Vitaal Landelijk Gebied
 
 
 7,4
 
 
 6,2
 
 
 6,6
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Overige onderzoeksprogrammering landschap en
								platteland: o.a. robuuste ruimte, gebiedsontwikkeling, ruimte gebruik
 
 
 0,8
 
 
 1,1
 
 
 1,2
 
 
 1,2
 
 
 1,2
 
 
 1,2
 
 
 
 
 
 De bedragen in «overige onderzoeksprogrammering» hebben ook
					 betrekking op artikel 22.
 
					 Toelichting op de ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Overige
 
 
 32 160
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 32 160
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten de LNV begroting
 
					 EU maatregelen
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 POP-2: nieuwe contracten Veenweiden
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 POP-2: communicatie en evaluatie
 
 
 0,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 POP-2: plattelandsnetwerk
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 0,3
 
 
 
 
 
 
					 Nieuwe invulling duurzaamheidsdimensies bij realisatie
					 transitieopgaven
 Vanwege grotere opgaven (klimaat, wateropgaven, woningbouw,
					 infrastructuur) is integrale gebiedsontwikkeling vaak gewenst. Die integrale
					 ontwikkeling moet leiden tot een nieuwe balans van sociale, ecologische en
					 economische waarden op het platteland (triple p in een nieuwe balans).
 
 
 24.11
 Nationale Landschappen
 
 
						Motivering
 Behouden, beheren en versterken van de unieke
						landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten van 20
						Nationale Landschappen en vergroten van de recreatieve-toeristische betekenis
						en het versterken van de cultuurhistorische waarde van de Nationale
						landschappen. Het Rijk is eindverantwoordelijk, de uitvoering berust bij de
						provincies.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 24.11 Nationale Landschappen
 
 
 20 888
 
 
 20 228
 
 
 19 837
 
 
 21 490
 
 
 22 414
 
 
 22 091
 
 
 22 091
 
 
 
 
 
 waarvan ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Nationale Landschappen
 
 
 18 753
 
 
 17 630
 
 
 17 171
 
 
 18 170
 
 
 17 944
 
 
 17 961
 
 
 17 961
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 46
 
 
 528
 
 
 556
 
 
 899
 
 
 472
 
 
 472
 
 
 
 
 
 waarvan niet-ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Versterking beheer en behoud landschapskwaliteiten
 
 
 507
 
 
 1 807
 
 
 1 204
 
 
 1 604
 
 
 2 204
 
 
 2 304
 
 
 2 304
 
 
 
 
 –  Cultuurhistorie/Belvedère
 
 
 29
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Monitoring, onderzoek en communicatie
 
 
 1 599
 
 
 745
 
 
 934
 
 
 1 160
 
 
 1 367
 
 
 1 354
 
 
 1 354
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Nationale Landschappen
 In het kader van de Wet Inrichting Landelijk Gebied worden
						rijksbijdragen verleend voor investeringsprojecten, agrariërs en
						terreinbeherende organisaties voor landschapsbeheer. Hier valt o.a. het
						programmabeheer, de groene diensten en het landschapsbeheer Nederland onder. De
						Nationale Landschappen zijn door de provincies nader begrensd en bijna allemaal
						vastgelegd in streekplannen op basis van door het Rijk aangegeven globale
						gebiedsaanduiding in de Nota Ruimte. De planologische bescherming conform de
						voorwaarden die hierover gesteld zijn in de Nota Ruimte wordt via de provincie,
						door een AMvB geborgd volgens de Wet ruimtelijke ordening.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Versterking beheer en behoud
						landschapskwaliteiten
 Natuurgebieden in Nationale Landschappen dragen bij aan de
						identiteit van het cultuurlandschap en de recreatieve gebruiks- en
						belevingswaarde. In dat opzicht versterken het beleid voor de nationale
						landschappen en voor de EHS elkaar. Natuurbeheer vindt daarom plaats in
						harmonie met de gebiedsspecifieke landschapskwaliteiten. Ook buiten de
						natuurgebieden is veelal sprake van een hoge natuurkwaliteit, met name
						gekoppeld aan het netwerk van gebiedseigen landschapselementen, slootkanten en
						watergangen. Versterking en beheer van deze netwerken zijn noodzakelijk om
						natuurgebieden met elkaar te verbinden, leefgebieden voor planten- en
						diersoorten in stand te houden en de landschappelijke en recreatieve kwaliteit
						van Nationale Landschappen te behouden en te vergroten.
 
						Monitoring, onderzoek en communicatie
 Het Rijksbeleid voor Nationale Landschappen wordt
						grotendeels door de provincies uitgevoerd. Ter evaluatie van dit beleid heeft
						het Rijk wel een taak om de beschreven kernkwaliteiten van de Nationale
						Landschappen te monitoren. Daarvoor is in overleg met het ministerie van VROM
						en het Planbureau voor de leefomgeving een meetsysteem opgezet en per landschap
						metingen uitgevoerd. Dit meetsysteem levert de input voor de monitoring Nota
						Ruimte en Agenda Vitaal Platteland en voor de Natuurbalans. Voor de
						ontwikkeling en instandhouding van de 20 Nationale Landschappen is draagvlak
						bij burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties noodzakelijk. LNV
						heeft daartoe in overleg met provincies een communicatieplan opgesteld voor
						voorlichtings- en communicatieactiviteiten voor het brede publiek en landelijke
						organisaties. Dit wordt in 2010 en 2011 uitgevoerd.
 
 
 
 24.12
 Landschap algemeen
 
 
						Motivering
 Ontwikkelen van landschap met kwaliteit door de provincies,
						gemeenten en Staatsbosbeheer door het scheppen van condities om ruimtelijke
						ontwikkelingen gepaard te laten gaan met een toename van landschappelijke
						kwaliteit. Het Rijk heeft de provincies de verantwoordelijkheid gegeven voor de
						basiskwaliteit van het landschap.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 24.12 Landschap Algemeen
 
 
 4 819
 
 
 11 404
 
 
 17 573
 
 
 20 561
 
 
 15 273
 
 
 9 668
 
 
 8 268
 
 
 
 
 
 waarvan ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Landschap generiek
 
 
 918
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 126
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 
 
 –  Nieuwe Hollandse Waterlinie
 
 
 400
 
 
 4 000
 
 
 9 600
 
 
 12 600
 
 
 7 000
 
 
 1 400
 
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 111
 
 
 106
 
 
 106
 
 
 
 
 
 waarvan niet-ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Agenda Landschap
 
 
 1 988
 
 
 5 350
 
 
 7 700
 
 
 7 450
 
 
 7 450
 
 
 7 450
 
 
 7 450
 
 
 
 
 –  Projectfinanciering
 
 
 1 513
 
 
 1 924
 
 
 143
 
 
 381
 
 
 692
 
 
 692
 
 
 692
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Landschap generiek
 In het kader van de Wet Inrichting Landelijk Gebied worden
						rijksbijdragen verleend aan provincies voor het ontwikkelen van landschap met
						kwaliteit. Provincies scheppen condities om ruimtelijke ontwikkelingen gepaard
						te laten gaan met een toename van de landschappelijke kwaliteiten. Er zijn
						FES-middelen aan de begroting toegevoegd (€ 35 mln. voor de periode
						2009–2014) voor het project Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit project beoogt
						het voormalige verdedigingsstelsel een nieuwe maatschappelijke functie te geven
						door de forten te verbeteren en te laten aansluiten op nutsvoorzieningen en
						door infrastructurele barrières weg te nemen. De investeringen zijn gericht op
						de deelprojecten Rijnauwen–Vechten, Linieland en Lingekwartier/Dierfdijk
						(restauratie forten en recreatieve infrastructuur). Met de aanpak voor de drie
						deelgebieden wordt de basis gelegd voor het herstel van de hele Nieuwe
						Hollandse Waterlinie.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Agenda Landschap
 De Agenda Landschap richt zich op 1) het versterken van
						betrokkenheid van burgers en ondernemers bij het landschap, 2) het zorgvuldig
						omgaan met de schaarse ruimte door duidelijke spelregels voor ruimtelijke
						ontwikkelingen en meer aandacht voor landschappelijke
						kwaliteit/ontwerpkwaliteit in het algemeen en 3) het verkrijgen van meer
						inzicht in de financieringsbehoefte van het landschap en de mogelijkheden om
						nieuwe financiële instrumenten in te zetten. Op deze drie sporen zijn acties
						benoemd, die in de periode 2009–2011 worden uitgevoerd.
 
						Projectfinanciering
 Door middel van het financieren van lokale kleinschalige
						projecten wordt een impuls gegeven aan het landschap. Voor deze projecten
						worden overbruggingsbijdragen verstrekt en vindt financiële ondersteuning
						plaats. Voorbeelden van deze projecten zijn onder andere projecten inzake
						burgerinitiatieven en voorbeeldprojecten inzake politieke en bestuurlijke
						aandacht waar LNV trekker van is.
 
 
 
 24.13
 Groen en de Stad
 
 
						Motivering
 Realiseren van ca. 14 500 ha Recreatie om de Stad (RodS):
						dagrecreatieve gebieden met een gemiddelde opvangcapaciteit van ten minste 20
						personen per dag per ha, dat volledig is opengesteld en zonder betaling
						toegankelijk is voor het publiek en bereikbaar is via wandel- en fietspaden
						vanuit de woonomgeving.
 Het Rijk monitort geregeld de leefbaarheid op het
						platteland. De meest recente gegevens wijzen uit dat de
						leefbaarheidsproblematiek op het Nederlands platteland beperkt is en
						regiogebonden. LNV zet in op deze doelstelling door via het ILG middelen
						beschikbaar te stellen aan gemeenten om concrete en plaatsgebonden knelpunten
						op te lossen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerving RodS (Recreatie om de Stad)
 
 
 9 434 ha
 
 
 2007
 
 
 14 563 ha
 
 
 2013
 
 
 Voortgangsrapportage ILG / Nulmeting op
									 Kaart
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inrichting RodS (Recreatie om de Stad)
 
 
 8 392 ha
 
 
 2007
 
 
 14 563 ha
 
 
 2013
 
 
 Voortgangsrapportage ILG / Nulmeting op
									 Kaart
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 24.13 Groen en de Stad
 
 
 20 143
 
 
 39 489
 
 
 195 452
 
 
 67 676
 
 
 62 543
 
 
 12 014
 
 
 12 014
 
 
 
 
 
 waarvan ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Groen en de Stad (grootschalig groen)
 
 
 13 550
 
 
 24 379
 
 
 173 185
 
 
 43 296
 
 
 40 405
 
 
 
 
 
 
 –  Recreatie Haarlemmermeer
 
 
 
 7 500
 
 
 15 000
 
 
 15 000
 
 
 9 000
 
 
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 70
 
 
 1 358
 
 
 1 366
 
 
 4 124
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan niet-ILG:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Beheer Groen en de Stad
 
 
 3 000
 
 
 4 000
 
 
 5 000
 
 
 6 000
 
 
 7 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 
 
 –  Kaderwet LNV projectbijdrage
 
 
 3 100
 
 
 2 755
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 –  Groen en de stad (krachtwijken)
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Netwerk veelzijdig platteland
 
 
 493
 
 
 775
 
 
 895
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Groen en de Stad (grootschalig groen)
 Het Kabinet heeft in het aanvullend Beleidsakkoord besloten
						een kasschuif uit te voeren op het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG).
						Het ILG is zowel in 2009 als 2010 met € 100 mln. per jaar verlaagd en in
						2011 verhoogd met € 200 mln. Deze kasschuif is voor circa 2/3 deel verwerkt
						op Recreatie om de Stad (RodS). Op grond hiervan is dit instrument in de
						begroting 2010 verlaagd met € 70 mln. in 2009, € 60 mln. in 2010 en
						verhoogd met € 130 mln. in 2011.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Beheer Groen en de Stad
 Staatsbosbeheer investeert de extra gelden die voor
						Recreatie om de Stad (RodS) beschikbaar zijn gesteld in een selectie van groene
						gebieden dicht bij de stad. Met de nabij gelegen steden worden afspraken
						gemaakt over gezamenlijke inzet. Daarbij benut Staatsbosbeheer de verschillende
						motieven van (toekomstige ) recreanten en wordt ervaring opgedaan samen met de
						Dienst Landelijk Gebied met nieuwe participatievormen en «eigenaarschap» van
						bewoners en gebruikers.
 
						Kaderwet LNV projectbijdrage
 De Kaderwet hecht een groot belang aan de samenhang tussen
						de keuze van woningbouw- en bedrijfslocaties, de daarvoor benodigde
						infrastructuur, de daarbij behorende afweging van milieu- en economische
						doelstellingen en het verwezenlijken van (her)inrichting van landelijke
						gebieden (recreatie, landschap). Op basis van deze wet verstrekt LNV in de vorm
						van subsidies een bijdrage aan regionaal groen, gekoppeld aan grote
						woningbouwlokaties.
 
						Netwerk vitaal platteland
 
 De centrale opgave van het Kennisnetwerk Vitaal
						 Platteland is het delen, toegankelijk maken en (doen) benutten van kennis.
						 Mensen moeten elkaar kunnen ontmoeten. De kernopgave is de creatie van lerende
						 gemeenschappen op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Steeds aansluitend op
						 concrete behoeften en ontwikkelingskansen en -wensen. Relevante en kansrijke
						 initiatieven worden ondersteund en, waar nuttig, onderling verbonden.
 Zwaartepunt betreft de bijdrage aan het circuleren en
						 benutten van kennis bij 10–15 regioprocessen, waarbij vanuit de lokale agenda
						 en transitieopgaven van overheden, ondernemers en maatschappelijke organisaties
						 samen met onderwijs en onderzoek gewerkt wordt aan meerjarige kennisagenda's en
						 kennisarrangementen. Naast groen onderwijs worden ook per regio de ter plekke
						 actieve niet-groene instellingen (universiteiten, HBO en MBO) betrokken.
						 Hiermee ontstaan leer/werkomgevingen die zowel meerwaarde hebben voor de
						 betrokken overheden, ondernemers, e.d. (inspiratie) als voor de betrokken
						 studenten en instellingen (competenties, actuele kennis, nieuwe netwerken).
						 Doelen en geldstromen van de betrokken actoren worden gebundeld hetgeen
						 bijdraagt aan effectiviteit, zichtbaarheid en kwaliteit.
 
 Verder wordt bijgedragen aan een aantal landelijke
						initiatieven waaronder de creatie van virtuele gemeenschappen zoals GUUS, mijn
						kennis van het platteland (www.guus.net), aan de organisatie van
						plattelandsconferenties en het kennisnetwerk rond multifunctionele
						landbouw.
 
 
 
 24.14
 Recreatie
 
 
						Motivering
 
 Realiseren Landelijk Routenetwerken en toegankelijkheid
						 landelijk gebied voor recreatief medegebruik.
 Ontwikkelen en onderhouden van een landelijk
						 aaneengesloten routenetwerk voor wandelen, fietsen en varen. Het verbeteren en
						 vergroten van de toegankelijkheid voor recreatief medegebruik in
						 natuurgebieden, Nationale Landschappen en landbouwgronden, waaronder wandelen
						 over boerenland. Het bieden van ruimte voor recreatief ondernemerschap door het
						 opheffen van belemmeringen.
 
 
						Meetbare gegevens bij de doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaar de
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Output
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie knelpuntvrije Landelijke
									 Routenetwerken
 
 
 10 844 km
 
 
 2007
 
 
 N.v.t.
 
 
 15 019 km
 
 
 2013
 
 
 Voortgangsrapportage ILG
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 24.14 Recreatie
 
 
 37 855
 
 
 38 918
 
 
 36 732
 
 
 36 007
 
 
 35 153
 
 
 34 899
 
 
 34 899
 
 
 
 
 
 waarvan ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Toegankelijkheid
 
 
 3 569
 
 
 5 991
 
 
 3 901
 
 
 3 050
 
 
 2 466
 
 
 2 466
 
 
 2 466
 
 
 
 
 –  Routenetwerken
 
 
 5 596
 
 
 5 536
 
 
 5 536
 
 
 5 536
 
 
 4 902
 
 
 4 902
 
 
 4 902
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 92
 
 
 325
 
 
 297
 
 
 850
 
 
 593
 
 
 439
 
 
 
 
 
 Waarvan niet-ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Kennis en deskundigheid voor
 recreatie
 
 
 2 566
 
 
 1 674
 
 
 1 676
 
 
 1 717
 
 
 1 717
 
 
 1 717
 
 
 1 871
 
 
 
 
 –  Staatsbosbeheer voor recreatieve
 voorzieningen
 
 
 24 388
 
 
 24 636
 
 
 24 323
 
 
 24 436
 
 
 24 247
 
 
 24 250
 
 
 24 250
 
 
 
 
 –  Midden-Delfland
 
 
 1 736
 
 
 989
 
 
 971
 
 
 971
 
 
 971
 
 
 971
 
 
 971
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarvan ILG
 
						Landelijke routenetwerken voor wandelen, fietsen en
						varen
 In het kader van de Wet Inrichting Landelijk Gebied worden
						rijksbijdragen verleend voor de kosten van het knelpuntvrij maken,
						kwaliteitsbewaking en onderhoud van deze landelijke routenetwerken. De
						provincies maken de programmering en voeren het uit. Indien het routenetwerk,
						na knelpuntvrij te zijn gemaakt, wordt verstoord, geldt het principe dat de
						«vervuiler» betaalt.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Toegankelijkheid landelijk gebied voor recreatief
						medegebruik
 Het Rijk stimuleert andere overheden, terreinbeherende
						organisaties en recreatieve organisaties tot een samenhangende inzet om
						knelpunten op het gebied van toegankelijkheid op te lossen en nieuwe knelpunten
						te voorkomen. Inzet en een bijdrage van andere overheden en organisaties is
						daarbij onontbeerlijk. Belangrijke thema’s zijn verbetering van de
						toegankelijkheid van het landelijk gebied (natuurgebieden, landbouwgronden,
						oevers, water) ook vanuit de directe woonomgeving en het voorkomen van
						doorsnijding door infrastructuur (verbetering van stad-land-verbindingen).
 
						Kennis en deskundigheid voor recreatie
 Ruimte voor recreatief ondernemerschap. Het Kenniscentrum
						Recreatie vervult een belangrijke rol bij de ondersteuning van
						beleidsontwikkeling en innovatieve ontwikkelingen in de recreatiesector.
						Aanvullend is voor 2009 en 2010 € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld om de
						sector te ondersteunen bij het ontwikkelen van innovatieve en duurzame
						combinaties van recreatiesector, regio en ruimtegebruik. De branche
						organisaties vervullen hierbij een belangrijke rol en ook EZ en de provincies
						dragen hier aan bij. Dit Innovatieprogramma Recreatie & Ruimte 2009–2010
						wordt voor het eind van 2010 geëvalueerd. Op basis daarvan worden beslissingen
						over de toekomst van dit programma genomen.
 
						Staatsbosbeheer voor recreatieve voorzieningen
 In het kader van de Wet Verzelfstandiging Staatsbosbeheer
						zijn afspraken gemaakt met Staatsbosbeheer om in door hen beheerde gebieden de
						recreatieve voorzieningen te onderhouden en te beheren.
 
						Midden-Delfland
 In de Regeling Rijksrecreatieschappen is uitsluitend nog
						een bijdrage voor Midden-Delfland opgenomen. LNV is deelnemer in de
						gemeenschappelijke regeling van het Recreatieschap Midden Delfland. Dit schap
						is werkzaam in de kern van het gebied van het Randstad Urgent-project Mooi en
						Vitaal Delfland. Doel daarvan is het duurzaam beschermen en passend ontwikkelen
						van de nog open, groene ruimte en het bieden van recreatieve voorzieningen aan
						de omringende bewoners van de steden.
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD/OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 Landschap en Recreatie
 
 
 24
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Monitor Agenda Vitaal Platteland
 
 
 24
 
 
 2007
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Mid Term Review ILG
 
 
 24
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Evaluatie Nationale Landschappen
 
 
 24.11
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Effectonderzoek landschapscampagne
 
 
 24.12
 
 
 2009
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Evaluatie Innovatieprogramma Recreatie &
									 Ruimte 2009–2010
 
 
 24.14
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 •
 De beleidsdoorlichting artikel 24 is voorzien in 2011,
							 zodat gebruik kan worden gemaakt van materiaal uit de Mid Term Review én kan
							 dienen als input voor de toekomst van het ILG. Zie ook artikel 22 en 27.
 
 
 •
 Voor de monitor van de agenda vitaal platteland zijn
							 een aantal indicatoren geselecteerd, om de realisatie van het
							 meerjarenprogramma te kunnen volgen. De monitor bestaat uit een nulmeting in
							 2007, een tussenmeting in 2010 en een eindmeting in 2013. Rapport »De stand
							 van het platteland, Monitor Agenda Vitaal Platteland, Rapportage Nulmeting
							 Effectindicatoren», Wageningen UR, februari 2009. WOT-04-05 (Basnr. 002).
							 www.wotnatuurenmilieu.wur.nl
 
 
 •
 Voor de ILG is een evaluatie gepland op basis van de
							 Mid Term Review rapportage over de periode 2007–2009. Zie ook artikel
							 22/23/27.
 
 
 
 
 
 Overzichtsconstructie Groene Hart
 
 Met de uitvoeringsagenda van de Nota Ruimte is een viertal
						gebiedsgerichte rijksprogramma's ingesteld. VROM coördineert voor het kabinet
						de inzet voor de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur en de wettelijke
						basiskwaliteiten. De minister van LNV is programmaminister voor het Groene
						Hart, één van deze rijksprogramma's die deel uitmaken van de
						uitvoeringsagenda. Binnen dit programma neemt het kabinet besluiten over
						ontwikkelingen rond wonen, werken, infrastructuur, natuur en landschap in
						samenhang met elkaar. Aan het rijksprogramma Groene Hart wordt intensief
						samengewerkt tussen rijk en regio, waarbij de regie voor dit programma in
						handen ligt van de regio, in het bijzonder de provincies. In de
						overzichtsconstructie is in beeld gebracht welke budgetten vanuit welke
						departementale begrotingen beschikbaar zijn voor het Groene Hart en de daarmee
						samenhangende projecten.
 Naast de hieronder genoemde bedragen zijn er verschillende
						landelijke (subsidie)regelingen die ook in het Groene Hart gebruikt kunnen
						worden, zoals ganzengedoogovereenkomsten of de BRIM-regeling voor de
						instandhouding en restauratie van monumenten. Het is niet mogelijk om een
						verantwoorde inschatting te maken van het aandeel van deze middelen dat in het
						Groene Hart ingezet zal gaan worden. Deze middelen zijn daarom niet in
						onderstaande tabel opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Projecten
 
 
 Verantwoordelijkheidsverdeling
 
 
 Begroting
 
 
 Operationeel doel
 
 
 Bedrag
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal landschap
									 Groene Hart
 
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Groene Hart-Provincies
 
 
 XIV
 
 
 22.11, 23 ,24
 (ILG 2007 t/m 2013)
 
 
 € 182 mln
 
 
 
 
 Motie Dittrich
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Groene Hart-Provincies
 
 
 XIV
 
 
 
 
 
 
 1) Recreatie om de Stad (RodS)
 
 
 
 
 24.13
 (ILG 2007–2009)
 
 
 € 9 mln
 
 
 
 
 2) Nationaal landschap Groene Hart
 
 
 
 
 24.23
 (ILG 2007–2009)
 
 
 € 9 mln
 
 
 
 
 
 Nationaal landschap
									 Nieuwe Hollandse Waterlinie
 
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Liniecommissie
 
 
 XIV
 
 
 22.11, 23 ,24
 (ILG 2007 t/m 2013)
 
 
 € 30 mln
 
 
 
 
 Nota Ruimte 2010–2014
 
 
 € 35 mln
 
 
 
 
 Vakministerie: VROM
 Regie: Liniecommissie
 
 
 XI
 
 
 Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit
									 2008–2014
 
 
 € 6,2 mln
 
 
 
 
 
 Nationaal landschap
									 Stelling van Amsterdam
 
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Noord–Holland
 
 
 XIV
 
 
 22.11, 23 ,24
 (ILG 2007 t/m 2013)
 
 
 € 2,79 mln
 
 
 
 
 
 Westelijke
									 Veenweiden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Uitwerking Veenweidenagenda
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Utrecht
 
 
 XIV
 
 
 Landbouw voor Natuurlijke Handicaps
									 (LNH–regeling)
 23.13 en 23.14
 (ILG 2007 t/m 2013)
 
 
 € 3,76 mln
 
 
 
 
 2) Nota Ruimte Veenweiden
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: LNV
 
 
 XIV
 
 
 Versnellingsprojecten
 (algemene middelen 2007–2010)
 
 
 € 35 mln1 Hiervan heeft € 27,5 mln. betrekking
										 op Veenweiden binnen het Groene Hart 
 
 
 
 
 3) Westelijke Veenweiden
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: LNV
 
 
 XIV
 
 
 Nota Ruimte 2010–2014
 
 
 € 113 mln2 Hiervan heeft € 97,2 mln. betrekking
										 op Veenweiden binnen het Groene Hart 
 
 
 
 
 
 Greenport
									 Boskoop
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Rondweg Boskoop
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Gemeente Boskoop
 
 
 XIV
 
 
 (ILG 2007–2013)
 
 
 € 10 mln
 
 
 
 
 
 Afronden
									 gebiedsuitwerking Oude Rijnzone
 
 
 
 Vakministerie: VROM
 Regie: Zuid-Holland
 
 
 
 Nota Ruimte 2010–2014
 
 
 € 17,5 mln
 
 
 
 
 Motie Van Heugten
 
 
 € 12,5 mln
 
 
 
 
 
 Synergieprojecten
									 stroomgebiedsbeheerplannen
 
 
 
 Vakministerie: LNV
 Regie: Groene Hartprovincies
 
 
 XIV
 
 
 27.11 (ILG 2007–2013 & 2014–2015)
 
 
 € 4,3 mln
 
 
 
 
 
 Gebiedsontwikkeling
									 Schaalsprong (Groene Uitweg)
 
 
 
 Vakministerie: VenW
 Regie: Noord Holland
 
 
 
 FES-middelen Noordvleugel (beschikbaarheid afh.
										Besluit A6–A9)
 
 
 € 83 mln
 
 
 
 
 
 Infrastructuur
									 A12
 
 
 
 Vakministerie: VenW
 Regie: VenW
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 
 
 
 
 1) A12 Utrecht – West, benutting aansluitingen
									 Woerden–Linschoten en Woerden–Harmelen. Oplevering: 2010
 
 
 
 
 
 € 51 mln
 
 
 
 
 2) project A12 Woerden–knpt. Oudenrijn
									 (ZSM2)
 
 
 
 
 Maakt deel uit van totaal budget ZSM 2
 
 
 € 22 mln
 
 
 
 
 
 Den Haag–Gouda
									 benutting ZSM–I A12 
 
 
 
 Vakministerie: VenW
 Regie: VenW
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 Maakt deel uit van totaal budget ZSM 1 en 2
 
 
 € 236 mln
 
 
 
 
 1) A12 Zoetermeer–Gouda (buiten Groene
									 Hart)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2) A12 Woerden–Gouda. Oplevering: 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 3) A12 Gouda–Woerden (€ 36 mln) Status:
									 studiefase. Tussen startnotitie en OTB.
 
 
 
 
 
 
 
 
 4) A12/A20 knooppunt Gouwe (buiten Groene
									 Hart)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A2 Holendrecht –
									 Oudenrijn
 
 
 (deel buiten Groene
									 Hart)
 
 
 
 Vakministerie: VenW
 Regie: VenW
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 
 € 1 325 mln
 
 
 
 
 
 Rijn Gouwelijn
									 Oost
 
 
 
 Vakministerie: VenW
 Regie: Zuid-Holland en gemeenten
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 
 € 148 mln
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25
 Voedselkwaliteit en Diergezondheid
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 
					 Veilig voedsel voor de consument
 Uitgangspunt is dat producenten primair verantwoordelijk zijn
					 voor het produceren van veilig voedsel. Zij doen dat op basis van normen en
					 kaders die door de overheid worden vastgesteld en die goeddeels hun grondslag
					 vinden in Europese en internationale regelgeving. Naast normstelling is
					 toezicht op de naleving een belangrijk element. De overheid controleert via
					 uitvoering door de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) op transparante en
					 consequente wijze. Op het gebied van voedselveiligheid wordt nauw samengewerkt
					 tussen de ministeries van LNV en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om
					 synergie te behalen. LNV is verantwoordelijk voor het beleid rond de
					 vleeskeuring (toezicht in slachthuizen en uitsnijderijen), de goedkeuring van
					 hygiënecodes voor bedrijven in de primaire sector, het
					 diergeneesmiddelenbeleid en het beleid rond diervoeders en dierlijke
					 (bij)producten die niet voor humane consumptie bestemd of geschikt zijn,
					 inclusief destructie van dierlijk afval. Met dit beleid ondersteunt LNV ook de
					 positie van Nederland als exporteur van veilige agrarische producten. Het
					 streven is om tenminste het huidige niveau van bescherming te behouden onder
					 optimalisatie van de instrumenten en regelingen die daartoe zijn ontwikkeld. In
					 2011 zal de nadruk daarbij liggen op de risico’s van het gebruik van nieuwe
					 technologieën, het terugdringen van antibioticagebruik in de veehouderij, de
					 uitwerking van het beleid beschreven in de Nota diergeneesmiddelen en de
					 vervolgacties in het kader van de evaluatie van de Europese
					 levensmiddelenwetgeving.
 
					 Verduurzaming van voedsel
 
 De verduurzaming van ons voedsel is een internationale
						opgave die kansen biedt voor Nederland. Op basis van de Nota Duurzaam Voedsel
						(Kamerstuk 2008–2009,
						31 532
						nr. 18, Tweede Kamer) worden alle partijen in de keten, van producent
						tot bewuste consument, geacht hieraan een bijdrage te leveren. Wil de consument
						voor duurzaam voedsel kunnen kiezen, dan moet dat aanbod er ook zijn. Met
						duurzaam wordt hier onder meer gedoeld op aspecten als ruimtebeslag, gebruik
						van grondstoffen, emissies, water en energiegebruik. Maar het gaat ook om
						minder (voedsel)verspilling en verbetering van het welzijn van mens en dier.
						Kortom een productie en consumptie met respect voor mens, dier en milieu. De
						vooraanstaande positie die Nederland op voedselgebied heeft in de wereld, wordt
						daarmee optimaal als kracht benut.
 In de eerste plaats wordt daarom ingezet op vergaande
						verduurzaming van de productie en het aanbod, waarbij de gehele keten moet
						worden betrokken. Daarnaast wordt ingezet op het activeren van de consument om
						deze te verleiden tot een duurzame keuze. Ten slotte ligt internationaal de
						focus op het creëren van ruimte voor een duurzame Nederlandse agrofoodketen.
						De keten kan met zijn concurrentievermogen, innovatiekracht en
						duurzaamheidsambities optimaal bijdragen aan een duurzaam mondiaal
						voedselsysteem.
 
 
					 Consument is goed geïnformeerd over
					 voedselkwaliteit
 
 De consument is het sluitstuk van de keten ook op onze
						exportmarkten. Om een verantwoorde keuze te kunnen maken moet de consument over
						voldoende informatie beschikken, bewust zijn van de gevolgen van zijn keuze en
						over keuzemogelijkheden beschikken. De keten zal samen met de overheid de
						consument de mogelijkheid moeten bieden om op eenvoudige wijze een duurzame en
						gezonde keuze te kunnen maken.
 Vooral kinderen en jongeren kunnen leren om bewust om te
						gaan met wat ze eten en wat voor effect dat heeft op hun gezondheid en op de
						«Foodprint». De bedoeling daarvan is dat ze nu en in de toekomst kiezen voor
						duurzamer en gezond voedsel.
 
 
					 Transitie naar duurzame voedselsystemen
 Het interdepartementale programma «duurzame
					 voedselsystemen» (ministerie LNV, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
					 Milieubeheer (VROM) en Ontwikkelingssamenwerking (OS)) richt zich op de
					 Nederlandse bijdrage aan één van de belangrijkste duurzaamheiduitdagingen van
					 het mondiale voedselsysteem, het zgn. «eiwitvraagstuk». In de komende
					 decennia neemt de wereldbevolking toe en verschuift het voedselpatroon van
					 plantaardige naar dierlijke eiwitten. Daarmee neemt de druk op het mondiale
					 ecosysteem toe. Gezien het mondiale karakter van deze problematiek zoekt LNV
					 aansluiting bij internationale discussies over dit onderwerp. Gelet op het
					 specifieke en prioritaire karakter is deze transitieopgave neergelegd in een
					 aparte beleidsagenda (Kamerstuk 2008–2009,
					 31 532,
					 nr. 17, Tweede Kamer).
 
					 Handhaven diergezondheidsniveau/Vertrouwen van de EU en
					 handelspartners in het in Nederland geproduceerde en verhandelde voedsel wordt
					 behouden
 
 Het diergezondheidsniveau kan op een aantal manieren
						gedefinieerd worden. Voor een aantal belangrijke dierziekten zijn
						internationale regels opgesteld m.b.t. de vrijstatus. Op basis van OIE-regels
						wordt bepaald of een land officieel vrij is van mond- en klauwzeer, runderpest
						en een status heeft t.a.v. BSE. Nederland is door de OIE (Office International
						des Epizooties) officieel vrij verklaard van mond- en klauwzeer en runderpest
						en heeft ten aanzien van BSE de status van «controlled risk». Op basis van
						EU-regels wordt bepaald of een land vrij is van tuberculose, leukose en
						brucellose bij runderen en geiten. Nederland is al sinds jaren vrij van
						genoemde ziekten. Daarnaast kan een land zich op basis van een
						uitroeiingprogramma door Europa vrij laten verklaren van een aantal ziekten,
						o.a. de ziekte van Aujeszky en IBR (koeiengriep). De Nederlandse varkensstapel
						is officieel vrij van de Ziekte van Aujeszky (Nederland heeft de zgn. artikel
						10 status t.a.v. de Ziekte van Aujeszky). Er zijn geen plannen om een
						uitroeiingprogramma in te stellen voor andere ziekten. Het vrij zijn van deze
						ziekten zegt iets over het diergezondheidsniveau in Nederland en is bepalend
						voor het vertrouwen dat andere landen kunnen hebben in onze dierziektesituatie.
						Voor deze (en andere dierziekten) worden dan ook monitoringsprogramma’s
						uitgevoerd om de status te behouden.
 Door internationale samenwerking werkt LNV actief mee aan
						mondiale bestrijding van gevaarlijke dierziekten en daarmee aan het beperken
						van insleeprisico’s in Europa en Nederland. Door middel van toezicht en
						exportcertificaten (VWA) garandeert LNV aan de handelspartners de veiligheid
						van Nederlandse agrarische producten.
 Aandacht is er voor opkomende (vectoroverdraagbare)
						dierziekten in het bijzonder opkomende zoönosen als gevolg van
						klimaatverandering, internationale handel en reisgedrag. Deze aandacht vertaalt
						zich onder meer in het opzetten van early warning systemen,
						bestrijdingsdraaiboeken (Afrikaanse Paardenpest, Rift Valley Fever), concrete
						maatregelen (Q-koorts) en het opzetten van een structuur voor de aanpak van
						zoönosen.
 
 
 
					 Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Output
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Mate van vertrouwen van consumenten in
								 voedsel
 
 
 3,3
 
 
 2008
 
 
 3,4
 
 
 3,5
 
 
 2012
 
 
 VWA-monitor
 
 
 
 
 2. EU-OIE vrije status
 
 
 7
 
 
 2009
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 Jaarlijkse vaststelling
 
 
 EU en OIE
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Mate van vertrouwen van consumenten in voedsel:
 De VWA meet jaarlijks het vertrouwen van consumenten in
						 de veiligheid van voedsel. Dit wordt gebruikt in een waarde op een schaal
						 1–5.
 
 
 2.
 EU-OIE vrije status: deze indicator geeft de
						 dierziektestatus van Nederland weer volgens de regels van de EU en de OIE en
						 wordt uitgedrukt in aantallen dierziekten waarvoor een vrije status geldt. Op
						 basis van OIE-regels kan een land officieel vrij zijn van mond- en klauwzeer,
						 runderpest en een status hebben t.a.v. BSE. Daarnaast kan een land op basis van
						 EU-regels vrij zijn van tuberculose, brucellose bij runderen en geiten en
						 leukose en op basis van een uitroeiingsprogramma van o.a. de ziekte van
						 Aujeszky en IBR.
 
 
 
					 Verantwoordelijkheid LNV
 In internationaal en Europees verband worden normen gesteld
					 aan de voedselkwaliteit en diergezondheid. LNV draagt namens Nederland bij aan
					 het tot stand komen van deze normen. Binnen de internationale kaders:
 
 
 •
 stelt LNV eisen en voorwaarden waarbinnen de
						 voedselproductie kan plaatsvinden, de bijproducten kunnen worden verwerkt en
						 internationale handel kan plaatsvinden. LNV controleert deze op transparante en
						 consequente wijze;
 
 
 •
 stelt LNV eisen en voorwaarden aan de preventie en
						 «early warning» van dierziekten met het oog op de diergezondheid, de
						 volksgezondheid, het dierenwelzijn, het maatschappelijk draagvlak voor de
						 dierhouderij en de gevolgen voor de handel;
 
 
 •
 stimuleert LNV een gezond en duurzaam aanbod van
						 voedingsmiddelen door het bedrijfsleven;
 
 
 •
 zorgt LNV dat de consument in staat wordt gesteld om een
						 bewuste en duurzame keuze voor voedsel te maken.
 
 
 LNV is op de beleidsterreinen voedselkwaliteit en
					 diergezondheid verantwoordelijk voor het stellen van de (wettelijke) kaders
					 waarbinnen producenten en consumenten elk hun verantwoordelijkheid kunnen
					 invullen. LNV is ook verantwoordelijk voor de randvoorwaarden voor het toezicht
					 op de naleving van wettelijke kaders, het op transparante en consequente wijze
					 controleren en het informeren van de partijen over voedselkwaliteit en
					 diergezondheid. In de nota «Duurzaam voedsel» van LNV worden de
					 doelstellingen voor het voedselbeleid beschreven bezien vanuit het perspectief
					 van de consument.
 Op het gebied van voedselveiligheid en opkomende
					 (contact)zoönosen deelt LNV de verantwoordelijkheid met VWS. Op het gebied van
					 diergezondheid is LNV in geval van een uitbraak van een bestrijdingsplichtige
					 dierziekte of zoönose verantwoordelijk voor een zo snel, effectief mogelijke
					 en maatschappelijk verantwoorde bestrijding van de ziekte.
 
					 Externe factoren
 Het behalen van deze doelstelling hangt af van:
 
 
 •
 de naleving van het normenkader ten aanzien van
						 voedselveiligheid, kwaliteit, handel en diergezondheid;
 
 
 •
 bewustzijn en bereidheid van de consumenten, producenten
						 en «retail» tot een verantwoorde productie, behandeling, aankoop en bereiding
						 van voedsel;
 
 
 •
 de mogelijkheid om aangifteplichtige dierziekten buiten
						 Nederland te houden.
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25 Voedselkwaliteit en diergezondheid
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 131
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 67
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 31
 
 
 82
 
 
 30
 
 
 31
 
 
 29
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 
 
 –  waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 25.11 Bevorderen van kwalitatief hoogwaardig voedselaanbod en consumptiepatroon
 
 
 22
 
 
 17
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 
 25.12 Handhaven diergezondheidsniveau
 
 
 9
 
 
 65
 
 
 16
 
 
 17
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatuitgaven
 
 
 
 
 77
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 25.21 Apparaat
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 25.22 Baten-lastendiensten
 
 
 70
 
 
 41
 
 
 32
 
 
 31
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek Budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Handhaving en uitvoering
 
 Bedragen x € 1 mln. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Dienst Regelingen
 
 
 5
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 Voedsel en Warenautoriteit
 
 
 49
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 
 
 Algemene Inspectiedienst
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
					 Dienst Regelingen
 
 De bijdrage aan de Dienst Regelingen (DR) betreft de
						uitvoering van de identificatie en registratie van dieren (runderen, schapen en
						geiten en varkens), de dierziektenbestrijding waaronder een parate
						crisisorganisatie en het beheer van het Diergezondheidsfonds, beroep en
						bezwaarzaken samenhangend met LNV-regelgeving en maatwerkopdrachten
 De werkzaamheden van uitvoering, handhaving en toezicht
						tijdens (dreigende) crises worden zo nodig lopende het begrotingsjaar bepaald
						en in beginsel als meerwerk aan de agentschappen gegund. De kosten komen mede
						afhankelijk van de afspraken in het convenant Financiering bestrijding
						besmettelijke dierziekten ten laste van de LNV-begroting of de begroting van
						het Diergezondheidsfonds.
 
 
					 Voedsel en Warenautoriteit
 De bijdrage aan de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) betreft
					 de uitvoering en het toezicht op het gebied van diergezondheid en dierziekten,
					 diervoeders, dierlijke bijproducten, levende dieren en producten,
					 dierenwelzijn, vlees, import, contaminanten en residuen en pathogene
					 micro-organismen. De VWA voorziet daarnaast in onafhankelijke risicobeoordeling
					 en risicocommunicatie, incidentenmanagement, beleidsadvisering en de
					 afhandeling van klachten.
 
					 Algemene Inspectiedienst
 De bijdrage aan de Algemene Inspectiedienst (AID) betreffen
					 de controle en verificatie op het gebied van, vervoer van dieren,
					 diergeneesmiddelen, hormonen, diervoeders, vlees, dierlijke bijproducten en
					 destructie, traceerbaarheid, hygiëne en gezelschapsdieren. De AID verzorgt
					 tevens beleidsadvisering en handhavingcommunicatie hierover.
					 Opsporingsactiviteiten van de AID voor voedselkwaliteit en diergezondheid
					 worden verantwoord op beleidsartikel 29 Algemeen.
 
					 Kennis en onderzoek
 In onderstaande tabel zijn de kennis- en onderzoeksmiddelen
					 opgenomen, welke op artikel 26 (kennis en innovatie) budgettair zijn verwerkt,
					 maar betrekking hebben op de algemene doelstelling van artikel 25.
 
 Bedragen x € 1 mln. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 DLO onderzoeksprogramma’s Voedselkwaliteit- en
								veiligheid, diergezondheid
 
 
 6
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 
 
 DLO wettelijke onderzoekstaken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voedselveiligheid
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 13
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 
 
 Diergezondheid
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 
 
 Niet DLO onderzoeksprogramma’s VD
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
					 Diergezondheidsfonds
 In onderstaande tabel is het budgettaire belang weergegeven
					 van de middelen vanuit het Diergezondheidsfonds.
 
 Bedragen x € 1 mln. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 14,6
 
 
 63,9
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 4,0
 
 
 55,7
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 9,1
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting apparaatuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ambtelijk Personeel Directie Voedsel, Dier en
								Consument
 
 
 3 738
 
 
 
 
 Ambtelijk Personeel RDA
 
 
 246
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 625
 
 
 
 
 Overig apparaat
 
 
 188
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4 797
 
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering I&R
 
 
 600
 
 
 
 
 BSE-laboratoria
 
 
 430
 
 
 
 
 Overig
 
 
 217
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 247
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten de LNV begroting
 
					 EU-maatregelen
 In onderstaande tabel is het budgettaire belang weergegeven
					 van de middelen vanuit de EU.
 
 Bedragen x € 1 mln. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 BSE/TSE testkosten
 
 
 3,5
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 
 
 
 TSE («transmissible» of overdraagbare spongiforme
					 encefalopathieën) is de verzamelnaam voor de ziekten BSE bij runderen, Scrapie
					 bij schapen en geiten en CWD bij herten en hertachtigen. Het genoemde bedrag
					 voor 2011 heeft de status van aanvraag bij de EU. De EU-bijdrage komt ten goede
					 aan meerdere partijen, niet alleen de rijksoverheid. In de tweede helft van
					 2010 zal de EU zich naar verwachting buigen over een verdere afbouw van de
					 verplichte beheersingsmaatregelen. Dat kan in de jaren na 2010 leiden tot
					 geringere kosten en een geringere bijdrage vanuit de EU.
 
 
 25.11
 Bevorderen kwalitatief hoogwaardig voedselaanbod en
						 consumptiepatroon
 
 
						Motivering
 Het voedselkwaliteitsbeleid van LNV richt zich op het brede
						spectrum van waarden, dat verbonden is met de productie en de consumptie van
						voedsel. LNV wil niet alleen een hoog voedselveiligheidsniveau behouden, maar
						ook bevorderen dat verduurzaming wordt geïntegreerd in de voedselkolom en
						koploper wordt in verduurzaming op internationale afzetmarkten. Hierbij betrekt
						LNV niet alleen de ketenpartijen, maar ook de consumenten die zich bewust
						moeten zijn van het belang van een zorgvuldige voedselbehandeling en -bereiding
						voor de veiligheid van hun voedsel. Daarnaast streeft LNV ernaar om de
						voedingsgewoonten van consumenten, de jeugd in het bijzonder, te verbeteren. Om
						dit te bereiken richt de beleidsinzet zich met name op:
 
						Bedrijven hebben veilig produceren systematisch
						gewaarborgd
 De overheid zorgt voor voedselveiligheidsregelgeving en
						diervoederregelgeving gebaseerd op Europese en internationale afspraken. LNV
						bevordert dat bedrijven gebruik maken van systemen, die borgen dat de normen en
						voorwaarden voor veilige productie worden toegepast. De toepassing van
						dergelijke systemen biedt goede waarborgen voor de productie van veilige
						levensmiddelen voor de binnenlandse en buitenlandse afzetmarkten.
 
						Het gebruik van antibiotica in de dierhouderij wordt
						verminderd
 
 Het beleid dat is ontwikkeld om het antibioticagebruik in
						 de dierhouderij terug te dringen blijft actueel. Het antibioticagebruik bij
						 dieren bevordert de resistentieontwikkeling van bacteriën, zoals
						 diergerelateerde MRSA en de ESBL-producerende bacteriën bij pluimvee heeft
						 laten zien. De relatie met de diergezondheid, de gezondheid van boeren en de
						 volksgezondheid maakt een effectieve aanpak urgent. De in 2008 ingezette
						 beleidslijn, zoals in diverse brieven aan de Kamer verwoord, is nader
						 aangescherpt. Het ontwikkelen van een registratiesysteem van antibioticagebruik
						 is hierin een speerpunt. Daarnaast zullen de uitgewerkte voorstellen van de
						 Task force antibioticaresistentie dierhouderij moeten leiden tot een
						 vermindering van het antibioticumverbruik in de veehouderij in 2011 van 20% (en
						 in 2013 van 50%) ten opzichte van 2009.
 Er is veel onderzoek ingezet op allerlei aspecten van
						 antibioticagebruik en resistentieontwikkeling. De verwachting is dat veel
						 resultaten in 2011 en 2012 bekend zullen worden. In 2012 zal geëvalueerd
						 worden of de aanvullende (taskforce-)voorstellen voor reductie van het
						 antibioticagebruik in 2011 tot de 20% beoogde gebruiksreductie hebben
						 geleid.
 
 
						Verduurzaming van productie en aanbod
 
 Er is al een proces van verduurzaming aan de gang. Dit is
						 een proces waarop op een aantal thema’s (energieverbruik, watergebruik,
						 landgebruik, eerlijke handel etc.) aantoonbaar op voedselproducten of
						 voedselproductieprocessen door ketenpartijen stappen voorwaarts moeten worden
						 gezet. Dit gebeurt onder andere in het platform verduurzaming voedsel en het
						 convenant marktontwikkeling verduurzaming dierlijke producten.
 LNV heeft in het afgelopen jaar al een aantal stappen
						 voorwaarts gezet. Zo zijn er door verschillende bedrijven in ketenverband
						 projecten opgestart t.b.v. verduurzaming. Ook werkt LNV aan een
						 Informatiesysteem Verduurzaming Voedsel (ISVV). Een systeem dat inzicht moet
						 geven in de verduurzaminginspanningen van bedrijven om zo de consument
						 informatie over voedselproducten te verschaffen.
 
 
						Consumenten mogelijkheden bieden voor het maken van een
						bewuste voedselkeuze
 
 Door de bewustwording bij consumenten te vergroten,
						 kunnen ze op termijn meer oog krijgen voor de kwaliteit van voedsel. De keten
						 zal samen met de overheid de consument de mogelijkheid moeten bieden om op
						 eenvoudige wijze een duurzame en gezonde keuze te maken. Door het gebruik van
						 nieuwe media en educatie kunnen specifieke doelgroepen, zoals de jeugd, bereikt
						 worden. Ook is er aandacht voor de ontwikkeling van innovatieve instrumenten
						 die mogelijk een bijdrage leveren aan het beter verstrekken van informatie over
						 de samenstelling en totstandkoming van voedsel. Een transitie naar een
						 duurzamer en gezonder voedselpatroon van de Nederlandse consument (inclusief
						 het terugdringen van verspilling van voedsel) is echter een kwestie van lange
						 adem.
 Een belangrijke uitdaging is het verminderen van
						 voedselverspilling. LNV streeft ernaar om in 2015 de voedselverspilling in de
						 gehele keten met 20 procent te hebben verminderd. Voor het genereren van deze
						 bewustwording over voedselverspilling zullen MilieuCentraal en het
						 Voedingscentrum ook activiteiten ontwikkelen, zoals een mediacampagne en
						 informatieontsluiting via websites.
 
 
						Heldere en transparante informatievoorziening over
						voedselkwaliteit
 Het gaat bij dit doel om het vinden van een betrouwbare en
						consumentvriendelijke informatieverstrekking over de kwaliteit en veiligheid
						van voedsel. Bij het ontwikkelen van deze adequate objectieve
						informatievoorziening over voedselkwaliteit wordt ingezet op de eenduidigheid
						en toegankelijkheid van de informatie via: nieuwe media, op het product zelf en
						door het gericht inschakelen van kenniscentra en de Consumentenbond. Op
						productniveau wordt een bijdrage gegeven aan de ontwikkeling van een nieuwe
						EU-verordening voor voedselinformatie aan consumenten.
 
						Smaaklessen
 LNV wil dat in 2012 3 000 basisscholen hun medewerking
						verlenen aan de Smaaklessen. Hiertoe zet LNV in goede samenwerking met het
						ministerie van VWS in op de programmalijn «Jeugd en Voedsel». Deze
						programmalijn brengt goede voeding onder de aandacht van schoolkinderen. Er
						zijn smaaklessen gestart voor kinderen van 4 tot 12 jaar. De gedachte achter
						deze smaaklessen is dat kinderen kennis maken met gezond en duurzaam eten en
						hier bewust voor kiezen.
 
						Bevorderen van een duurzame productie en consumptie van
						eiwitten
 Er wordt door LNV sinds 2009 samengewerkt met ketenpartijen
						in het convenant Marktontwikkeling Verduurzaming Dierlijke Producten
						(tussensegmenten). Het streven is om jaarlijks de omzetgroei van
						diervriendelijk geproduceerde producten met 15% te laten stijgen. In 2010 en
						2011 wordt bekeken of het convenant uitgebreid kan worden met andere aspecten
						die actueel zijn in de veehouderij, zoals antibiotica-resistentie en milieu.
						Daarnaast stimuleert LNV de ontwikkeling van nieuwe, innovatieve eiwitproducten
						en loopt er een maatschappelijke dialoog over een duurzame
						eiwitconsumptie.
 
						Internationale samenwerking
 
 Verduurzaming van de productie en consumptie kan niet
						 uitsluitend een nationaal streven zijn in een Europese en globale markt.
						 Nederland zoekt daarom de samenwerking met gelijkgezinde Europese Lidstaten en
						 agendeert het vraagstuk in internationale fora.
 In 2011 wordt de Europese samenwerking met 8 Europese
						 Lidstaten verder vormgegeven met als doel de gemeenschappelijke agendering bij
						 de Europese gremia.
 
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Output
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Aantal basisscholen met smaaklessen
 
 
 Beperkt aantal
 
 
 2005
 
 
 2 600
 
 
 3 000
 
 
 2012
 
 
 LNV
 
 
 
 
 2. Nalevingsniveau HACCP-verplichting
 
 
 80%
 
 
 April 2009
 
 
 80%
 
 
 90%
 
 
 Jaarlijks
 
 
 VWA
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 LNV wil dat in 2012 3 000 basisscholen hun medewerking
							 verlenen aan de Smaaklessen. Er zijn smaaklessen gestart voor kinderen van 4
							 tot 12 jaar.
 
 
 2.
 Nalevingsniveau HACCP-verplichting: betreft de
							 gemiddelde naleving van slachterijen, uitsnijderijen en koel- en vrieshuizen
							 van de wettelijke plicht om een systeem te hanteren, het Hazard Analysis and
							 Critical Control Points system (HACCP), dat de veiligheid van
							 productieprocessen van levensmiddelen borgt.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 25.11 Bevorderen van kwalitatief hoogwaardig
								 voedselaanbod en consumptiepatroon
 
 
 21 624
 
 
 16 777
 
 
 14 033
 
 
 13 683
 
 
 10 465
 
 
 9 455
 
 
 9 455
 
 
 
 
 –  Risicomanagement
 
 
 1 792
 
 
 3 081
 
 
 2 327
 
 
 2 300
 
 
 2 100
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 –  Voedselveiligheid
 
 
 2 205
 
 
 1 200
 
 
 2 100
 
 
 2 100
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 –  Bevorderen duurzame consumptie en
								 productie
 
 
 
 425
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 –  Consument, transparantie en
								 ketenomkering
 
 
 3 596
 
 
 8 659
 
 
 8 276
 
 
 7 953
 
 
 5 035
 
 
 4 125
 
 
 4 125
 
 
 
 
 –  Destructie
 
 
 13 430
 
 
 2 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Biotechnologie
 
 
 148
 
 
 382
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 –  Overig
 
 
 453
 
 
 430
 
 
 430
 
 
 430
 
 
 430
 
 
 430
 
 
 430
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Risicomanagement
 LNV geeft mede vorm aan, implementeert en handhaaft
						Europese regelgeving voor de veiligheid van diervoeders en voedingsmiddelen van
						plantaardige en dierlijke oorsprong, diergeneesmiddelen en dierlijke
						bijproducten. In dit kader kunnen specifiek worden genoemd: onderzoek en
						monitoring zoönosen en TSE's, uitwerking van het convenant inzake
						antibioticumresistentie, wijziging van de Europese verordening inzake dierlijke
						bijproducten en diervoeders, ontwikkeling registratiesysteem
						diergeneesmiddelen, Europese diergeneesmiddelenwetgeving en maatregelen tegen
						CBRN-terrorisme.
 
						Voedselveiligheid
 
 
 •
 LNV speelt in samenwerking met VWS een actieve rol in
							 de EU, Codex en OIE bij het ontwikkelen van adequate
							 voedselveiligheidsregelgeving en diervoederregelgeving.
 
 
 •
 LNV ondersteunt hierbij eventueel in samenwerking met
							 internationale organisaties (EU, FAO), de verbetering van de veiligheid en
							 inspectie van exportproducten bij de Nederlandse handelspartners. Dit gebeurt
							 door middel van bijvoorbeeld trainingen van inspecteurs en verbetering van de
							 inspectie organisatie.
 
 
 •
 Daarnaast vindt beleidsontwikkeling plaats op het
							 gebied van verantwoord diergeneesmiddelengebruik in relatie tot
							 voedselveiligheid.
 
 
 •
 Door LNV wordt uitvoering gegeven aan de
							 beleidsvoornemens uit de Nota Diergeneesmiddelen (29 683, nr 39).
							 Bijvoorbeeld het aanscherpen van het huidige kanalisatieregime door alle
							 antibiotica receptplichtig te maken en het invoeren van een vereenvoudigd
							 registratieregime voor homeopathische middelen.
 
 
 
						Bevorderen duurzame consumptie en productie
 
 
 •
 Platform Verduurzaming Voedsel: LNV brengt partijen met
							 trekkracht in de agrofoodsector bijeen in een platform en verkent met hen hoe
							 het aanbod van duurzamere voedselproducten versneld groter gemaakt kan worden.
							 Hierbij zijn naast van LNV inspanningen van de 5 ketenpartners nodig, te weten:
							 Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO), Federatie Nederlandse
							 Levensmiddelen Industrie (FNLI), Koninklijke Horeca Nederland (KHN), Vereniging
							 Nederlandse Cateringorganisaties (Veneca) en Centraal Bureau Levensmiddelen
							 (CBL). Verduurzaminginspanningen kunnen worden gepleegd op het voedselproduct
							 en op het voedselproductieproces. Deze 6 partijen hebben hiertoe een
							 samenwerkingsovereenkomst gesloten op 28 oktober 2009. LNV levert een
							 deelnemer aan het platform en levert financiële ondersteuning die kan worden
							 ingezet voor (pilot)projecten, onderzoek, communicatiedoeleinden etc.
 
 
 •
 Programma duurzame voedselsystemen zet de volgende
							 instrumenten in: dialoog met stakeholders die moet leiden tot een gedeelde
							 visie en strategie op het vraagstuk; het inzetten van moderne media om burgers
							 te betrekken bij de dialoog en hen te stimuleren tot een duurzamere
							 eiwitconsumptie en het stimuleren van innovaties in de keten gericht op de
							 ontwikkeling van duurzame alternatieven voor dierlijke eiwitten. Daarnaast
							 wordt een kennisagenda ontwikkeld door middel van gericht onderzoek en wordt
							 gewerkt aan het versterken van de (inter)nationale kennisnetwerken.
							 Internationaal richt het programma zich op agendering van het vraagstuk bij de
							 FAO en de EU vanuit een brede coalitie; Specifiek werkt het programma in dat
							 kader aan de ontwikkeling van een mondiaal samenwerkingsverband voor Duurzame
							 Veehouderijontwikkeling. Hierin participeren multilaterale organisaties, landen
							 en Ngos
 
 
 •
 Convenant Tussensegment: het convenant biedt
							 ondersteuning bij de marktontwikkeling van of het opschalen naar een
							 substantieel tussensegment. Er is € 1 mln. per jaar beschikbaar voor kansrijke
							 projecten, die zoveel mogelijk als initiatieven van een gehele keten moeten
							 worden ingediend.
 
 
 •
 Subsidieregeling Maatschappelijke initiatieven: De
							 subsidiemodule gekoppeld aan de RDN biedt de mogelijkheid om maatschappelijke
							 initiatieven te stimuleren en speelt in op de tendens dat groepen van burgers
							 (lokaal en via verenigingen en stichtingen) zelf initiatieven kunnen ontplooien
							 gericht op duurzaam voedsel. Verwacht wordt dat de subsidieaanvragen vooral
							 betrekking zullen hebben op in dat kader op te starten
							 voorlichtingsactiviteiten en informatie-uitwisseling. Tevens beoogt de nieuwe
							 subsidiemodule maatschappelijke organisaties te stimuleren tot vernieuwende,
							 maatschappelijke en oplossingsgerichte initiatieven op het terrein van duurzaam
							 voedsel.
 
 
 •
 Voedingscentrum Nederland (VCN): Binnen deze doelstelling neemt het VCN een
							 belangrijke plaats in. Het VCN geeft wetenschappelijk verantwoorde, eerlijke
							 informatie aan consumenten over kwaliteitsaspecten (gezondheid en duurzaamheid)
							 van voedsel en de voedselproductie en heeft tot doel om op onafhankelijke wijze
							 een verantwoord voedingsgedrag van de Nederlandse bevolking te bevorderen. Het
							 VCN heeft door de jaren heen gezag opgebouwd bij consumenten door zijn
							 onafhankelijkheid, betrouwbaarheid en naamsbekendheid.
 
 
 
						Consument, transparantie en ketenomkering
 
 
 •
 LNV verstrekt subsidies aan het Voedingscentrum
							 Nederland (VCN) en aan de Consumentenbond, ten behoeve van voorlichting, communicatie
							 en educatie aan consumenten.
 
 
 •
 Daarnaast zullen media-uitingen ingezet worden om
							 verschillende aspecten van verduurzaming van voedsel en het voedselsysteem
							 onder de aandacht te brengen. Als prioriteit is gekozen voor de eiwitdialoog en
							 voedselverspilling.
 
 
 •
 LNV stimuleert duurzame en gezonde voedingspatronen
							 door diverse voedselinitiatieven te ondersteunen waaronder de Week van de
							 Smaak.
 
 
 •
 Smaaklessen op basisscholen moeten er aan bijdragen dat
							 de jeugd bewust omgaat met voedsel. LNV werkt hierbij nauw samen met VWS.
 
 
 •
 EU-schoolfruitregeling: LNV heeft in medebewind het
							 Productschap Tuinbouw de opdracht gegeven om uitvoering te geven aan de
							 EU-schoolfruitregeling met als doel de consumptie van fruit door kinderen op
							 basisscholen te stimuleren. LNV draagt de uitvoeringskosten.
 
 
 •
 Er worden themabijeenkomsten verzorgd met het
							 Consumentenplatform om de wensen van de consument in kaart te brengen.
 
 
 •
 Om interventies op het gebied van gedragsverandering
							 bij consumenten zo effectief mogelijk in te zetten wordt een
							 doelgroepenbenadering uitgewerkt. Per domein en type interventie wordt gekeken
							 welke interventies het best aansluiten bij welk type doelgroep.
 
 
 •
 LNV geeft uitvoering aan het communicatieprogramma
							 voedselverspilling.
 
 
 •
 LNV levert een bijdrage aan onderzoek naar risico’s
							 en kansen bij nanotechnologie.
 
 
 
						Destructie
 Sinds 1 januari 2010 wordt er geen overheidsbijdrage voor
						het reguliere transport en verwerking van kadavers verstrekt. Het genoemde
						bedrag bij 2010 houdt verband met de financiële eindafrekening destructie uit
						2009.
 
						Biotechnologie
 
 
 •
 Moderne biotechnologie kan bijdragen aan verduurzaming
							 van de landbouw, een beter milieu en volksgezondheid. In dit kader stimuleert
							 LNV onderzoek door o.a. financiële bijdragen te verlenen aan het Technologisch
							 Top Instituut Groene Genetica, het Netherlands Genomics Initiative (NGI) en de
							 ontwikkeling van een genetisch gemodificeerde aardappel met resistentie tegen
							 de aardappelziekte. In de onderzoeksprogramma’s wordt veel aandacht besteed
							 aan communicatie.
 
 
 
						Nanotechnologie
 
 
 •
 In het kader van innovatieve technologieën worden
							 nanotechnologieën wereldwijd beschouwd als zeer kansrijk. Punt van aandacht is
							 dat bepaalde risico’s nog niet goed in kaart zijn te brengen. Het gaat dus
							 zowel om het managen van kansen als van risico’s. In dat kader wordt er
							 vanuit een interdepartementale stuurgroep regie gevoerd over de inzet van
							 FES-gelden voor onderzoek, het opzetten van risico-onderzoeksprogramma’s bij
							 het RIVM, RIKILT en TNO en het bevorderen van de maatschappelijke dialoog.
							 Specifiek rond het thema landbouw en voedsel worden in opdracht van LNV
							 kwalitatieve en kwantitatieve studies uitgevoerd door het Wageningen UR rond de
							 beleving en gevoelens bij de inzet van nanotechnologieën rond de productie van
							 voedsel.
 
 
 
						Overig
 Financiering CVI voor erkenning van en toezicht op private
						laboratoria die BSE testen mogen uitvoeren. De private laboratoria betalen voor
						de erkenning (zie toelichting op de ontvangsten).
 Daarnaast zet LNV de volgende generieke instrumenten in
						voor het bereiken van de doelstelling:
 
						Wet- en regelgeving
 LNV zet hierbij de Europese wet- en regelgeving op het
						gebied van voedsel- en diervoederveiligheid (een deel van het Hygiënepakket)
						en diergeneesmiddelen in, de Destructiewet, de Kaderwet Diervoeders, de
						Diergeneesmiddelenwet, de Gezondheids- en welzijnswet voor Dieren, de
						Landbouwwet, de Wet uitoefening Diergeneeskunde, het Besluit dierlijke
						bijproducten, de Regeling dierlijke bijproducten 2008 en de Regeling
						vleeskeuring.
 
						Uitvoering, handhaving en toezicht
 Dit behelst onder andere de keuring van dierlijke
						(bij)producten, crisismanagement, terrorismebestrijding; handhaving en toezicht
						wet- en regelgeving.
 
 
 
 25.12
 Handhaven diergezondheidsniveau
 
 
						Motivering
 Het diergezondheidsbeleid is gericht op het gezond houden
						van de Nederlandse veestapel en in het bijzonder het voorkomen van uitbraken
						van aangifteplichtige dierziekten. Indien zich een uitbraak voordoet, spant LNV
						zich ervoor in om de gevolgen op maatschappelijk en economisch vlak zo beperkt
						mogelijk te houden en rekening te houden met de ethische en
						dierenwelzijnsaspecten van de bestrijding. Ook de mogelijke gevolgen van
						dierziekten voor de volksgezondheid worden in ogenschouw genomen. Om dit te
						bereiken richt de beleidsinzet zich vooral op:
 
						Nederland bereidt aanpak opkomende zoönosen voor
 De laatste jaren worden we steeds vaker geconfronteerd met
						nieuwe, opkomende dierziekten die ook risico’s met zich brengen voor de
						volksgezondheid. Samen met het ministerie van VWS treft LNV maatregelen om de
						samenwerking tussen betrokken veterinaire en humane beleidsinstanties bij de
						aanpak van zoönosen te versterken en de risico’s voor de volksgezondheid van
						(opkomende) zoönosen te minimaliseren.
 
						Nederland is voorbereid op dierziekte-uitbraken
 
 Ondanks diverse preventieve maatregelen van overheid en
						 bedrijfsleven kan een dierziekte-uitbraak nooit geheel worden uitgesloten. Bij
						 een dierziekte-uitbraak is het beleid erop gericht de gevolgen zoveel mogelijk
						 te beperken en de volksgezondheid te beschermen tegen eventuele risico’s die
						 met een dierziekte verband houden. De LNV-inzet is in dit verband erop gericht
						 om ervoor te zorgen dat de LNV crisisorganisatie goed is voorbereid. Daartoe
						 worden de bestaande crisisdraaiboeken regelmatig geactualiseerd, nieuwe
						 crisisdraaiboeken geschreven en vinden er, naast respons op daadwerkelijke
						 crises(dreiging), regelmatig oefeningen en trainingen plaats. Bij deze
						 activiteiten worden diverse maatschappelijke organisaties nauw betrokken, mede
						 ter versterking van het draagvlak voor te nemen maatregelen in
						 crisissituaties.
 Vooral gelet op opkomende dierziekten neemt het belang
						 van vaccinatie als interventiemogelijkheid toe. LNV stimuleert het ontwikkelen
						 van vaccins voor opkomende dierziekten.
 Omdat een dierziekte-uitbraak en andere calamiteiten zich
						 niet aan landsgrenzen houden en de gevolgen voor de samenleving zeer groot
						 kunnen zijn, is het tot stand brengen van goede internationale samenwerking van
						 groot belang om zo kennis te vergroten en bij te dragen aan internationale
						 risicobeheersing. Nederland zal in 2011 een bijdrage leveren aan de organisatie
						 van een grensoverschrijdende oefening die door Duitsland, in het kader van
						 project Safeguard, in 2011 of 2012 georganiseerd zal worden.
 
 
						Nederland is voorbereid op CBRN-terrorisme
 Voor het LNV-beleidsterrein is met name de dreiging van
						aanslagen met chemische, biologische, radiologische of nucleaire (CBRN)
						middelen van belang. Hoewel de kans op een dergelijke aanslag «laag» is, is
						de impact hiervan groot. Gezien de disproportionele effecten die een
						CBRN-aanslag binnen de agrosector teweeg kan brengen, is een gecoördineerde
						inspanning gericht op het minimaliseren van de kans op CBRN-terrorisme
						noodzakelijk. LNV neemt bij het voorbereiden op dergelijk terrorisme
						zelfstandig actie, maar is daarbij een integraal onderdeel van de
						rijksoverheid. Binnen het eigen beleidsterrein richt LNV zich op het verhogen
						van de security bij risicovolle onderzoeksinstellingen op het LNV-domein ter
						voorkoming van aanslagen en het misbruiken van CBRN-agentia en -kennis. Tevens
						wordt het «systeem» agrosector bezien op zijn weerstandvermogen tegen
						opzettelijke verspreiding van dier- en plantenziekten en het in gevaar brengen
						van de voedselproductie. Interdepartementaal neemt «Bio-security» een
						belangrijke plaats in binnen het CBRN-security dossier. Onderwerpen als
						regelgeving, voorschriften voor het werken met risicovolle biologische agentia
						en de eisen te stellen aan de instellingen die ermee werken worden in één
						dossier uitgewerkt. Internationaal blijft LNV zijn positie innemen in het EU
						Biopreparedness traject.
 
						Risicogebaseerd preventiebeleid door sector in overleg met de
						overheid
 Preventieve maatregelen worden deels genomen op eigen
						initiatief van houders en deels opgelegd door de overheid. De houders van
						dieren (professioneel en hobby, primaire bedrijven, maar ook handelaren en
						transporteurs) zijn zelf verantwoordelijk voor de gezondheid van hun dieren en
						moeten daarom maatregelen nemen om te voorkomen dat hun dieren ziek worden. Met
						name in sectoren waar preventieve maatregelen een directe relatie hebben met de
						bedrijfsresultaten, bijvoorbeeld in de intensieve veehouderij, zijn strenge
						hygiënemaatregelen een vanzelfsprekend onderdeel van de bedrijfsvoering. Daar
						waar een dergelijke directe relatie ontbreekt, zoals in de schapenhouderij of
						veehandel, zijn geen of weinig spontane initiatieven op het gebied van
						preventie. Daarom neemt ook de overheid maatregelen waarmee de insleep en
						verspreiding van dierziekten wordt verhinderd. Deze zijn gericht op zeer
						besmettelijke dierziekten en betreffen onder meer regels voor vaccinatie,
						certificeringvoorwaarden bij vervoer van dieren en producten tussen
						verschillende landen, regels voor het reinigen en ontsmetten van veewagens,
						regels voor het verzamelen van dieren en de identificatie en registratie van
						dieren. Daarnaast beoogt de regelgeving voor verwerking van bijproducten, het
						risico op besmetting door deze producten te minimaliseren.
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Output
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. «early warning» bestrijdingsplichtige
									 ziekten
 
 
 20
 
 
 2005
 
 
 4
 
 
 2011
 
 
 Evaluatie
 
 
 
 
 2. Vaccinbanken
 
 
 2
 
 
 2006
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 3. Aantal beleidsdraaiboeken voor
									 bestrijdingsplichtige ziekten en voedselkwaliteit
 
 
 5
 
 
 2005
 
 
 12
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 4. Aantal internationale «capacity building»
									 projecten dierziektebestrijding
 
 
 2
 
 
 2007
 
 
 4
 
 
 2011
 
 
 LNV
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Deze indicator duidt het aantal dagen tussen besmetting
							 (vermeerderd met de ziekteafhankelijke incubatieperiode) en ontdekking aan. Het
							 zo snel mogelijk ontdekken van een uitbraak van een bestrijdingsplichtige
							 dierziekte is van groot belang om de ziekte snel en efficiënt te kunnen
							 bestrijden. Daarbij is het noodzakelijk dat de houder van het dier eventuele
							 verdachte verschijnselen snel meldt.
 
 
 2.
 Bij de bestrijding van dierziekten kan het instrument
							 noodvaccinatie van grote waarde zijn. Om zo snel mogelijk met vaccineren te
							 kunnen beginnen moet er vaccin beschikbaar zijn. Deze beschikbaarheid van
							 vaccin voor een bepaalde ziekte scharen we onder de indicator vaccinbank.
 
 
 3.
 Door de inspanningen van de afgelopen jaren is
							 inmiddels een groot aantal beleidsdraaiboeken op het gebied van de
							 bestrijdingsplichtige dierziekten (onder andere Aviaire Influenza (AI), MKZ, en
							 Klassieke Varkenspest (KVP)) en voedselveiligheid (onder andere diervoeders)
							 opgesteld. Na opstellen van de beleidsdraaiboeken zal vooral sprake zijn van
							 onderhoud teneinde de draaiboeken up-to-date te houden. Overigens zal LNV zich
							 blijven voorbereiden op nieuw opkomende dier- en infectieziekten, waarvoor
							 zonodig nieuwe draaiboeken worden ontwikkeld.
 
 
 4.
 Deze internationale «capacity building» projecten
							 zijn gericht op een brongerichte dierziektebestrijding, waardoor ook het
							 uitbraakrisico binnen de eigen landsgrenzen afneemt.
 
 
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 25.12 Handhaven diergezondheidsniveau
 
 
 9 099
 
 
 65 285
 
 
 16 395
 
 
 17 101
 
 
 18 266
 
 
 18 466
 
 
 18 466
 
 
 
 
 –  Preventieve diergezondheid
 
 
 187
 
 
 800
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 
 
 –  Identificatie en registratie
 
 
 225
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 –  Monitoring, «early warning» en
								 bewaking
 
 
 2 444
 
 
 4 849
 
 
 5 200
 
 
 5 300
 
 
 5 400
 
 
 5 450
 
 
 5 450
 
 
 
 
 –  Handhaving veterinaire veiligheid
 
 
 2 231
 
 
 3 320
 
 
 3 600
 
 
 3 600
 
 
 3 700
 
 
 3 750
 
 
 3 750
 
 
 
 
 –  Crisisorganisatie en -management
 
 
 2 270
 
 
 54 644
 
 
 6 595
 
 
 7 201
 
 
 8 166
 
 
 8 266
 
 
 8 266
 
 
 
 
 –  Overig (BSE, BTW varkenspest, Vogelpest,
								 schikking fokverbod KVP, overig)
 
 
 1 742
 
 
 1 572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Preventieve diergezondheid
 Voorlichting en communicatie vormen een belangrijk
						aandachtspunt voor LNV bij de bestrijding en preventie van dierziekten en
						diergezondheid, inclusief de hobbydierhouderij.
 
 
 •
 Het identificeren, agenderen en problematiseren van
							 diergezondheidsproblemen als gevolg van de structuur van de Nederlandse
							 veehouderij is een taak van LNV. Waar het gaat om het voorkomen van de insleep
							 van besmettelijke dierziekten blijft LNV voor het naleven van preventieregels
							 zoeken naar de aansluiting bij het eigen initiatief van de sector. Ook voor het
							 verminderen van de zgn. «bedrijfsgebonden dierziekten», door preventie en
							 bestrijding, zoekt LNV naar aansluiting bij sectorinitiatieven.
 
 
 •
 In het kader van de preventieve diergezondheid
							 initieert LNV (innovatief) onderzoek over de gevolgen van klimaatswijziging in
							 relatie tot opkomende dierziekten, met name die dierziekten die ook gevolgen
							 voor de mens kunnen hebben.
 
 
 
						Identificatie en registratie
 
 
 •
 Uitvoering en voorlichting van de regelgeving met
							 betrekking tot I&R van paarden. De uitvoering en voorlichting m.b.t.
							 EU-regelgeving voor de diersoorten runderen, schapen, geiten en varkens is
							 opgenomen onder de baten-lastendiensten (Dienst Regelingen).
 
 
 
						Monitoring, «early warning» en bewaking
 
 
 •
 Van groot belang is het tijdig signaleren van een
							 besmetting. Dit gebeurt o.a. door onderzoek en monitoring van dierziekten als
							 scrapie, Bluetongue en BSE. Financiering vindt met name plaats via een
							 LNV-bijdrage aan het Diergezondheidsfonds (DGF).
 
 
 
						Handhaving veterinaire veiligheid
 
 
 •
 Eveneens worden in het kader van het tijdig signaleren
							 van een besmetting bewakingsprogramma's uitgevoerd zoals brucella melitensis,
							 KVP, MKZ en AI. Financiering vindt met name plaats via een LNV-bijdrage aan het
							 DGF.
 
 
 
						Crisisorganisatie
 
 
 •
 LNV organiseert paraatheidoefeningen om de
							 crisisorganisatie van dierziekte en voedselveiligheid bekwaam te houden.
							 Daarnaast neemt Nederland deel aan (inter)nationale crisisoefeningen. Hiertoe
							 behoren ook oefeningen en het formuleren van een beleidsstrategie met
							 betrekking tot chemisch biologisch, radiologisch en nucleair (CBRN)
							 terrorisme.
 
 
 •
 Onderzoek en stimulering van vaccinproductie en het
							 voorraadbeheer van vaccins. Onderdeel van de crisisorganisatie van dierziekte
							 en voedselveiligheid betreft het opstellen van nieuwe en actualiseren van
							 bestaande beleidsdraaiboeken.
 
 
 •
 Vanuit het DGF worden de kosten betaald voor het
							 gegarandeerd in standhouden van een calamiteitenreserve bij Rendac. Vanuit
							 artikel 25 worden hiertoe middelen gestort in het DGF. Deze calamiteitenreserve
							 is bedoeld voor het direct beschikbaar hebben van extra verwerkingscapaciteit
							 in geval van de bestrijding van een besmettelijke dierziekte uitbraak. In het
							 Convenant bestrijding besmettelijke dierziekten zijn afspraken gemaakt om deze
							 kosten voor 50% ten laste van het bedrijfsleven en 50% ten laste van de
							 overheid te laten komen.
 
 
 •
 Als gevolg van de Q-koortscrisis 2009 is in 2010 een
							 bedrag van € 48,2 miljoen toegevoegd aan dit begrotingsartikel. Van dit
							 bedrag is ca. 40 miljoen bestemd voor bestrijdingsmaatregelen en
							 schadeloosstellingen. Verder een bedrag van ca. 7 mln. voor vaccinatie
							 maatregelen. Dit bedrag zal in het DGF worden gestort en vandaar uit
							 verantwoord. Het resterende bedrag zal worden gebruikt voor het laten uitvoeren
							 van onderzoeken op het terrein van Q-koorts.
 
 
 Daarnaast zet LNV de volgende generieke instrumenten in
						voor het bereiken van de doelstelling:
 
						Wet- en regelgeving
 LNV zet hierbij de Europese wet- en regelgeving op het
						gebied van diergezondheid en dierziektebestrijding in en de Gezondheids- en
						Welzijnswet voor Dieren.
 
						Uitvoering, handhaving en toezicht
 Betreft onder andere management van dierziektencrises.
 
						Internationale samenwerking en diplomatie
 LNV zet in op intensieve samenwerking met multilaterale
						organisaties zoals EU, OIE en FAO gericht op het versterken van het
						kennisniveau en internationale risicobeheersing van gevaarlijke dierziekten en
						zoönosen. Daarnaast biedt LNV gerichte ondersteuning aan landen met specifieke
						dierziekteproblemen in het kader van de bilaterale (handels)relatie. Samen met
						de ministeries Buitenlandse Zaken (BuZa) en VWS werkt LNV samen met Indonesië
						op het gebied van vogelgriep bestrijding. Ook met Turkije, Egypte en Zuid
						Afrika werkt LNV samen op het gebied van dierziektebestrijding. LNV werkt samen
						met derde landen en de EU in het vaststellen van veterinaire
						handelsvoorwaarden.
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer
 AD/OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 
 Voedselkwaliteit en Diergezondheid
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Effectenonderzoek
								 ex-post
 
 
 
 Evaluatie van de regeling inzake URA-categorie
								 (Uitsluitend op Recept Afleveren)
 
 
 25.11
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
								 evaluatieonderzoek
 
 
 
 Beleid ter vermindering van antibioticagebruik
 
 
 25.11
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Voedselbeleid
 
 
 25.11
 
 
 2010
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Voedingscentrum Nederland
 
 
 25.11
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Effect Smaaklessen
 
 
 25.11
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Preventiebeleid (algemeen)
 
 
 25.12
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 Regeling Preventie (o.a. handhaving en
									 kwaliteitssystemen) (NAD)
 
 
 25.12
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Nieuwe preventieregelgeving (NAD)
 
 
 25.12
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Bewustwording hobbydierhouders van risico’s
									 diergezondheid (NAD)
 
 
 25.12
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 Grensoverschrijdende dierziekteoefening in
									 Beneluxverband
 
 
 25.12
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Nederlands-Duitse grensoverschrijdende
									 dierziekteoefening
 
 
 25.12
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Onderzoek aanpak en bestrijding Q-koorts
									 (Commissie van Dijk)
 
 
 25.12
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
						Toelichting
 
 
 •
 Voedselbeleid: In de nota Voeding en Gezondheid (juli
							 2008) hebben de ministeries VWS en LNV de krachten gebundeld. Dit is op twee
							 manieren uitgewerkt: het beter mogelijk maken van een gezonde voedselkeuze van
							 de consument en het bevorderen van een gezond aanbod door het bedrijfsleven. De
							 nota Duurzaam Voedsel (juli 2009) is de uitwerking van de visie van LNV om
							 voedselconsumptie en productie integraal duurzamer te maken. Het programma
							 Duurzame Voedselsystemen is een interdepartementaal programma vanuit LNV, VROM
							 en Ontwikkelingssamenwerking en moet de Nederlandse bijdrage aan een duurzaam
							 mondiaal voedselsysteem voorbereiden. De focus ligt daarbij op een
							 eiwittransitie.
 
 
 •
 Er worden drie evaluaties op het gebied van de
							 Nationale Agenda Diergezondheid (NAD) uitgevoerd. Dit in het perspectief van de
							 in de Nota Dierenwelzijn en Nationale Agenda Diergezondheid geformuleerde
							 doelen.
 
 
 •
 Grensoverschrijdende dierziekteoefening in
							 Beneluxverband: Op 25 maart 2010 heeft in Den Haag de Benelux Table Top
							 oefening plaatsgevonden. Aan deze oefening is vorm gegeven door een werkgroep,
							 bestaande uit afgevaardigden uit België, Nederland en Luxemburg. Tijdens deze
							 Table Top oefening werd de werkwijze van de betrokken organisaties en de
							 onderlinge samenwerking nader verkend, aan de hand van een grensoverschrijdend,
							 uitdagend en realistisch scenario over een uitbraak van MKZ.
 
 
 •
 Naast bovenstaande evaluaties verschijnt er jaarlijks
							 de monitoringsrapportage Staat van het Dier.
 
 
 
 
 
 
 26
 Kennis en Innovatie
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 LNV streeft naar:
 
 
 •
 State of the art van beleid en praktijk uitgedrukt in en
						 ondersteund door groen onderwijs.
 
 
 •
 Culturele diversiteit benutten en bedienen.
 
 
 •
 Een goed functionerend stelsel van instellingen voor
						 groen onderwijs.
 
 
 •
 De Nederlandse bevolking heeft basiskennis van voedsel en
						 de groene leefomgeving.
 
 
 •
 Een goed functionerend hoogwaardig en internationaal
						 kenniscentrum voor het agrofoodcomplex en de groene ruimte.
 
 
 •
 Kennisverspreiding gericht op duurzame ontwikkeling in
						 ontwikkelingslanden.
 
 
 •
 Kennisontwikkeling voor maatschappelijke
						 vraagstukken.
 
 
 •
 Kennisverspreiding naar maatschappelijke partijen.
 
 
 •
 Publiek-private interactie met betrekking tot kennis en
						 innovatie.
 
 
 •
 Vergroten van innovatievermogen bij bedrijven en in
						 producten, processen en systemen ten behoeve van duurzame ontwikkeling.
 
 
 Behalen van deze doelstelling heeft als effect dat:
 
 
 •
 kennis in het agrofoodcomplex en de groene ruimte
						 bijdraagt aan innovatief en concurrerend ondernemerschap, duurzaam ondernemen,
						 veilig voedsel, levende natuur en vitaal platteland;
 
 
 •
 er voldoende gekwalificeerde beroepsbeoefenaren zijn voor
						 het agrofoodcomplex en de groene ruimte;
 
 
 •
 er een internationaal hoogwaardig kenniscentrum is voor
						 het agrofoodcomplex en de groene ruimte (in de vorm van Wageningen Universiteit
						 en Researchcentrum).
 
 
 
					 State of the art van beleid en praktijk uitgedrukt in en
					 ondersteund door groen onderwijs
 Als onderdeel van de kennisinfrastructuur bekostigt LNV de
					 instellingen voor groen vmbo, mbo, hbo en wo. Ieder van deze instellingen heeft
					 de opdracht (en kans) om, boven haar kerntaak als onderwijsinstelling binnen
					 het algemene onderwijsbestel, een bijdrage te leveren aan kennisverspreiding en
					 personeelsvoorziening voor de groene sector. In het kader van deze opdracht
					 werken de instellingen samen in de Groene Kenniscoöperatie. In dat
					 samenwerkingsverband programmeren zij gezamenlijke activiteiten om beter aan te
					 sluiten op de kennisvraag en arbeidsbehoeften vanuit de sector. De ontwikkeling
					 van competentiegericht beroepsonderwijs sluit hierop aan. In 2010 is een nieuwe
					 meerjarenafspraak 2011–2015 met de Groene Kenniscoöperatie gemaakt. In die
					 meerjarenafspraak worden de kennisprogramma’s in hoofdlijn vastgelegd.
					 Vervolgens wordt op basis van deze afspraak een nadere verdeling voor 2010
					 gemaakt en vastgelegd in de Kaderbrief kennisverspreiding en Innovatie groen
					 onderwijs 2010. De afspraken betreffen de LNV-thema’s Groene economie,
					 Voedsel en consument, Natuur, landschap en vitaal platteland en Groene educatie
					 en maatschappelijke stages.
 
					 Culturele diversiteit benutten en bedienen
 In de Nederlandse samenleving zijn vele verschillende
					 culturen te vinden. Zeker onder jongeren lijken de verschillen alleen maar
					 groter te worden. Zo lijkt er een toenemend verschil te bestaan tussen
					 grootstedelijke en plattelandsculturen, maar ook binnen deze groepen is er
					 sprake van een groot aantal subculturen. Het groen onderwijs wil voor alle
					 jongeren in Nederland een interessant aanbod realiseren. Zo draagt het bij aan
					 basiskennis voor iedereen, benut het de verschillende achtergronden van
					 jongeren en voorziet het de toekomstige arbeidsmarkt blijvend van voldoende en
					 uitstekend opgeleide jongeren die de kansen in een veranderende samenleving op
					 waarde kunnen schatten. LNV ondersteunt het door het groen onderwijs zelf
					 ontwikkelde Actieplan Kies Kleur in Groen. In het overzicht meetbare gegevens
					 wordt ingegaan op het aantal niet-westerse allochtonen in het groen
					 onderwijs.
 
					 Een goed functionerend stelsel van instellingen voor groen
					 onderwijs
 Het groen onderwijs vormt een landelijk dekkend netwerk. Dit
					 bestaat uit Wageningen Universiteit (WU), hogere agrarische scholen, agrarische
					 opleidingscentra (vmbo en mbo) en groen vmbo verzorgd als afdeling binnen een
					 aantal scholengemeenschappen. De groene instellingen functioneren binnen het
					 wettelijk stelsel dat voor het hele onderwijs geldt. Ze zijn relatief klein en,
					 met uitzondering van WU, gespreid over een groot gebied. LNV ontwikkelt middels
					 toekomstverkenningen en scenariobeschrijvingen een visie over de ontwikkeling
					 van het domein Landbouw en Natuurlijke Omgeving en de inhoud van het groene
					 onderwijs. In 2010 wordt deze visie neergelegd in de beleidsbrief «Groen
					 onderwijs 2020» aan de Tweede Kamer. LNV ondersteunt de instellingen om een
					 hoog kwaliteitsniveau te bieden. Scholing, doorstroom en het verminderen van
					 het aantal voortijdige schoolverlaters vragen om een gezamenlijke inzet van EZ,
					 OCW en LNV. Over kwaliteitsverbetering op enige, door de inspectie
					 gesignaleerde, tekortkomingen in het groen VMBO en MBO maakt de minister in
					 2010 afspraken met de AOC-raad. Excellentie en groene pieken worden
					 gestimuleerd. In het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op het
					 kwaliteitsniveau binnen het groen vmbo en mbo.
 
					 De Nederlandse bevolking heeft basiskennis van voedsel en de
					 groene leefomgeving
 Natuur- en milieueducatie (NME) is van oudsher een belangrijk
					 kanaal om basiskennis over groen onder de aandacht te brengen. Het nieuwe
					 NME-beleid omvat naast het ontwikkelen van liefde voor de natuur en zorg voor
					 het milieu ook thema’s als dierenwelzijn en voeding. Met provincies en
					 gemeenten zijn meerjarige bestuurlijke afspraken gemaakt over doelen en
					 financiering. Smaaklessen op basisscholen hebben tot doel jongeren al vroeg te
					 interesseren voor voedsel en smaak. Voor jongeren in het voortgezet onderwijs
					 worden groene maatschappelijke stages gerealiseerd op het gebied van natuur- en
					 landschapsbeheer, voedselkwaliteit, diergezondheid en zorg- en
					 educatieboerderijen.
 
					 Een goed functionerend hoogwaardig en internationaal
					 kenniscentrum voor het agrofoodcomplex en de groene ruimte
 Wageningen Universiteit en Researchcentrum is een
					 internationaal hoogwaardig kenniscentrum ter ondersteuning van het
					 agrofoodcomplex, actoren in de groene ruimte en het LNV-beleid. De groene
					 kennisinfrastructuur is georganiseerd rondom thema’s als duurzame landbouw,
					 natuurkwaliteit, gezonde voeding en ontwikkelingssamenwerking. Om deze kern
					 fungeert een netwerk van nationale en internationale partners. Van belang is de
					 interactie tussen maatschappij, beleid en kennisinstellingen waarbij
					 vraagsturing en doelgroepgerichte benadering kernbegrippen zijn. In het
					 overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op de positie van het groen
					 kenniscentrum.
 
					 Kennisverspreiding gericht op duurzame ontwikkeling in
					 ontwikkelingslanden
 Als gevolg van de mondiale voedselschaarste en toenemende
					 competitie voor natuurlijke hulpbronnen wordt verduurzaming van de landbouw
					 steeds belangrijker. In veel landen is landbouw een belangrijke economische
					 sector en werkgever. Uit het oogpunt van mondiale welvaart & welzijn is
					 bescherming van de biodiversiteit van een duurzame ketenontwikkeling.
					 Internationale onderzoeksprojecten richten zich specifiek op deze problematiek
					 om armoede en honger uit te bannen en natuur en milieu te beschermen. LNV
					 stimuleert naast onderzoekssamenwerking de samenwerking van de groene
					 onderwijsinstellingen met buitenlandse onderwijsinstellingen onder meer in
					 ontwikkelingslanden. Deze samenwerking draagt ook bij aan de internationale
					 oriëntatie van docenten en studenten.
 
					 Kennisontwikkeling voor maatschappelijke
					 vraagstukken
 LNV investeert in kennisontwikkeling voor actuele
					 maatschappelijke vraagstukken (dierenwelzijn, groene economie, klimaat), kennis
					 voor toekomstige vraagstukken op terrein van vernieuwingen en innovaties
					 (kennisbasisonderzoek) en onderzoek in kader van wettelijke taken. Door middel
					 van Kenniskamers Agrocluster, Voeding & Consument, en Natuur &
					 Landschap formuleren prominenten uit het (agrofood)bedrijfsleven,
					 kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en overheid de Strategische
					 Kennis en Innovatie Agenda’s (SKIA) voor de lange termijn.
 
					 Kennisverspreiding naar maatschappelijke partijen
 Met kennisverspreidingsprojecten waarbij een belangrijke rol
					 wordt toebedeeld aan het onderwijs zet LNV in op een betere ontsluiting van de
					 ontwikkelde kennis voor gebruik door ondernemers en maatschappelijke groepen.
					 Deze projecten richten zich o.a. op bewustwording en gedragsverandering rond
					 thema’s als Jeugd, Natuur en Gezondheid, Mineralen en milieu en de Nationale
					 Landschappen.
 
					 Publiek-private interactie met betrekking tot kennis en
					 innovatie
 Innovatievragen ontstaan tegen verschillende achtergronden.
					 In de eerste plaats zijn het de ondernemers die moeten innoveren. Zij zijn een
					 bron van vragen voor individuele en collectieve doeleinden. De interactie ligt
					 op meerdere niveaus. De inzet van de overheid kan gaan in de richting van
					 faciliteren, verbinden, aanpassen van regelgeving en inzet van financiële
					 middelen. De inzet van financiële middelen gaat met name naar onderzoek en
					 regelingen. In meerjarige onderzoekstrajecten verschuift de financieringsbalans
					 van publiek naar privaat naarmate onderzoek meer toepassingsgericht wordt. In
					 innovatieregelingen en voor Small Business Innovation Research (SBIR) is de
					 (maximale) bijdrage van de overheid bepaald per regeling.
 
					 Vergroten van innovatievermogen bij bedrijven en in producten,
					 processen en systemen ten behoeve van duurzame ontwikkeling
 Nieuw ontwikkelde kennis moet resultaat opleveren voor
					 bedrijven. Daarvoor wordt in het algemeen vereist dat de vraag relevant is voor
					 een categorie bedrijven (in plaats van het individuele bedrijf), en dat de
					 oplossing kansrijk is. De uitkomsten van op bedrijven gerichte
					 kennisontwikkelingstrajecten moeten zich, voor zover dat van te voren te
					 bepalen is, lenen voor toepassing in een bedrijfssituatie. Tijdens en na een
					 kennistraject zijn er inspanningen om te verzekeren dat de doelgroep beschikt
					 over de gegevens. Het proces van waardecreatie uit kennis (valorisatie) moet
					 professioneel worden uitgevoerd waardoor bedrijven, maatschappelijke
					 organisaties, kennisinstellingen (o.a. WUR en HAO instellingen) elkaar beter
					 kunnen vinden en gebruik maken van elkaars faciliteiten en kennis.
 
					 Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandeel niet-westerse allochtonen in het groen
								 onderwijs.
 
 
 4,1 %
 
 
 2008
 
 
 5,5%
 
 
 8,0%
 
 
 2015
 
 
 Cfi
 
 
 
 
 Kwaliteitsniveau groen onderwijs1De inspectie van het onderwijs bepaalt
										periodiek op basis van meerdere gestandaardiseerde criteria welk percentage
										groene scholen voldoende kwaliteit heeft. – Hoe hoger het %, hoe meer groene
										MBO en VMBO scholen gemiddeld genomen een voldoende scoren op
										kwaliteit.
 
 
 79%
 
 
 2009
 
 
 81%
 
 
 84%
 
 
 2015
 
 
 Inspectie voor het onderwijs
 
 
 
 
 Positie Nederland op basis citatie-impactscore; het
								 aantal wetenschapsvelden waarbinnen WU tot de top 5 van de wereld behoort2Thomson meet per instituut het aantal
										citaties per wetenschapsveld. Wageningen Universiteit neemt op het
										wetenschapsgebied «Landbouwwetenschappen» de vierde plaats in van de wereld.
										Voor de velden «Omgeving en ecologie» en «Plant- en dierwetenschappen»
										neemt WU de zesde plaats in.
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 2015
 
 
 ISI Web of Knowledge
 The Thomson Corporation
 
 
 
 
 
 
 Percentage niet westerse allochtonen per onderwijssector
						in 2008
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sector
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schooltype
 
 
 Economie
 
 
 Techniek
 
 
 Zorg en welzijn
 
 
 Groen
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 VO
 
 
 35,0
 
 
 14,2
 
 
 18,6
 
 
 4,4
 
 
 19,2
 
 
 
 
 MBO
 
 
 26,1
 
 
 14,8
 
 
 14,9
 
 
 1,6
 
 
 18,3
 
 
 
 
 HBO
 
 
 19,2
 
 
 12,8
 
 
 10,7
 
 
 4,3
 
 
 14,0
 
 
 
 
 WO
 
 
 16,0
 
 
 13,3
 
 
 11,4
 
 
 15,1
 
 
 12,4
 
 
 
 
 
 Bron: OCW/Cfi. Binnen het groen WO is het
						percentage niet westerse allochtonen relatief hoog als gevolg van het grote
						aantal internationale studenten. Bij de andere schooltypen is er sprake van
						ondervertegenwoordiging als gevolg niet aansluiten van beelden van het
						beroepsperspectief groen onderwijs op de over het algemeen meer stedelijke
						interesse van jonge allochtonen.
 
 
 
					 Verantwoordelijkheid
 De minister van LNV heeft een stelselverantwoordelijkheid
					 voor het groen onderwijs: voorzieningen in stand houden voor onderwijs aan
					 (toekomstige) beroepsbeoefenaren. Binnen het kader van het algemeen (OCW)
					 onderwijsbeleid versterkt LNV de functies van het groen beroepsonderwijs voor
					 de sector voedsel en groen. De minister van LNV is verantwoordelijk voor het
					 scheppen van stimulerende randvoorwaarden voor innovatie en het ontsluiten van
					 kennis binnen de groene sector.
 
 
 •
 LNV wil doelgroepen en stakeholders inspireren door
						 continu informatie, verkenningen en mogelijke toekomstbeelden beschikbaar te
						 stellen.
 
 
 •
 In overleg met stakeholders worden kennis- en
						 innovatieagenda’s opgesteld die richtinggevend zijn voor de inzet van
						 subsidies en de inzet van kennisinstellingen, landelijk en in de regio.
 
 
 •
 LNV stimuleert en faciliteert LNV-doelgroepen bij
						 innovatie en kennisbenutting.
 
 
 •
 LNV zorgt voor een up-to-date kennissysteem voor het
						 gehele beleidsterrein van LNV.
 
 
 
					 Externe factoren
 Het behalen van deze doelstelling hangt af van de
					 samenwerking met en de inzet van bedrijven en andere overheden (op nationaal en
					 internationaal niveau), onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 1 033
 
 
 
 
 1 019
 
 
 
 
 962
 
 
 
 
 968
 
 
 
 
 977
 
 
 
 
 978
 
 
 
 
 978
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 1 017
 
 
 
 
 1 025
 
 
 
 
 978
 
 
 
 
 977
 
 
 
 
 987
 
 
 
 
 988
 
 
 
 
 986
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 1 003
 
 
 1 012
 
 
 967
 
 
 967
 
 
 976
 
 
 978
 
 
 976
 
 
 
 
 –  waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 919
 
 
 754
 
 
 742
 
 
 743
 
 
 737
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 26.15 Kennisontwikkeling en innovatie
 
 
 185
 
 
 176
 
 
 155
 
 
 154
 
 
 163
 
 
 164
 
 
 164
 
 
 
 
 26.16 Waarborgen en vernieuwen onderzoek en onderwijs
								
 
 
 818
 
 
 836
 
 
 812
 
 
 811
 
 
 814
 
 
 815
 
 
 812
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 14
 
 
 13
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 
 
 26.21 Apparaat
 
 
 13
 
 
 12
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 26.22 Baten- lastendiensten
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 27 
 
 
 
 
 36 
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16 
 
 
 
 
 17 
 
 
 
 
 14 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Handhaving en uitvoering
 Er zijn uitvoeringskosten bij Dienst Regelingen voor het
					 aanbesteden en uitvoeren van onderzoeksopdrachten, regeling kennisverspreiding
					 en innovatie groen onderwijs, kennisverspreidingsprojecten, en regeling
					 praktijkleren.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Dienst Regelingen
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting apparaatsuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Ambtelijk Personeel Directie Kennis en Innovatie
 
 
 7 712
 
 
 
 
 Ambtelijk Personeel InnovatieNetwerk
 
 
 966
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 922
 
 
 
 
 Overig apparaat
 
 
 85
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Dienst regelingen
 
 
 717
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 10 402
 
 
 
 
 
 
					 Toelichting ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Rente en aflossing over de verstrekte lening aan de
								Stichting DLO inzake aankoop van grond en gebouwen
 
 
 8 802
 
 
 
 
 FES-ontvangsten1Er staan voor vier projecten middelen op de
									 LNV-begroting die ten laste komen van het Fonds Economische
									 Structuurversterking (FES). Het betreft de projecten Transitie Duurzame
									 Landbouw, Phytophtora, TTI Groene Genetica en Biosolar Cells. 
 
 
 10 994
 
 
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 1 639
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 21 435
 
 
 
 
 
 
					 Budgettair belang buiten de LNV-begroting
 
					 EU maatregelen
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Zevende kaderprogramma Onderzoek
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 
 
 
 De (extra) EU-middelen die Wageningen Universiteit onttrekt
					 aan het zevende kaderprogramma Onderzoek lopen niet via de begroting van LNV,
					 maar direct van de EU naar de WUR. Wel zet de WUR departementale middelen LNV
					 in voor de benodigde cofinanciering (minimaal 25 %, de bijdrage van de EC in EU
					 kaderprogramma projecten is max. 75%). Vanaf 2010 betreft het een raming vanuit
					 de veronderstelling dat de realisatie 2009 wordt doorgezet. De EU-maatregelen
					 hebben betrekking op door DLO uitgevoerd onderzoek.
 
 
 26.15
 Kennisontwikkeling en innovatie
 
 
						Motivering
 
						Aanjagen ideeënrijkdom en realisatiemogelijkheden (o.a.
						innovatienetwerk)
 Voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken wordt
						onderzoek op het gebied van milieu, waterkwaliteit, diergezondheid, welzijn
						dieren, voedselkwaliteit, voedselveiligheid, ruimte e.a. uitgevoerd. Het
						voortbestaan van veel knelpunten wijst uit dat, ondanks vooruitgang en
						deeloplossingen, er nog veel behoefte is aan nieuwe ideeën en oplossingen.
						InnovatieNetwerk is in het leven geroepen om ideeën (mede) te genereren en te
						ontwikkelen tot toepasbare oplossingen en een brug te slaan naar
						geïnteresseerde gebruikers. Ook is het van belang dat ideeën voor gewenste
						ontwikkelingen niet vastlopen in beperkende regelgeving waar dit vermeden kan
						worden, dan wel waar oplossingen mogelijk zijn. Het (interdepartementale)
						koplopersloket is opgezet om samen met ondernemers die knelpunten tegenkomen
						met name op het gebied van regelgeving te zoeken naar oplossingen. In het
						overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op plantbreedersindex (geregistreerd
						kwekersrecht) en het aantal octrooien in de agrarische verwerkende
						industrie.
 
						Stimuleren en faciliteren van kennisarrangementen
 Sturing van de groene kennisinfrastructuur richt zich op de
						samenhang van kennisontwikkeling, het ontsluiten van kennis, het verspreiden
						van kennis en het bevorderen van het gebruik van kennis voor onder andere het
						oplossen van maatschappelijke vraagstukken en innovatie. LNV ondersteunt
						programma’s waarin de samenwerking en kennisoverdracht tussen
						kennisinstellingen, scholen en bedrijfsleven wordt versterkt. In het overzicht
						meetbare gegevens wordt ingegaan op kennisbenutting door beleid, bedrijfsleven
						en maatschappelijke organisaties.
 
						Natuur- en milieueducatie
 De grote mate van verstedelijking van Nederland, gekoppeld
						aan een sterke wens tot verduurzaming in het licht van klimaatverandering,
						aantasting van biodiversiteit, (potentiële) voedselschaarste en bevorderen
						dierenwelzijn vraagt om natuur- en milieueducatie. In het overzicht meetbare
						gegevens wordt ingegaan op de beschikbaarheid van voorzieningen voor Natuur- en
						milieueducatie.
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Outcome
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Plant Breeders Index1Betreft het percentage Nederlandse
										 aanvragen kwekersrecht van het totaal aantal aanvragen voor Europa.
 
 
 32%
 
 
 2009
 
 
 
 >32%
 
 
 2011
 
 
 CPVO
 
 
 
 
 Aantal octrooien in de agrarische verwerkende
									 industrie2Betreft het percentage Nederlandse
										 octrooiaanvragen van het totaal aantal internationale aanvragen voor de
										 agrarische verwerkende industrie. Het cijfer 2008 is een voorlopig cijfer nadat
										 75–80 % van de octrooien is geregistreerd.
 
 
 7,1%
 
 
 2008
 
 
 
 7,3%
 
 
 2011
 
 
 Octrooicentrum Nederland
 
 
 
 
 Mate van vraagsturing van onderzoek door
									 maatschappelijke actoren (% kennisbenutting)
 
 
 77%
 
 
 2009
 
 
 79%
 
 
 80 %
 
 
 2015
 
 
 PROSU
 
 
 
 
 Beschikbaarheid van NME-voorzieningen3Gemiddelde van de percentages locaties
										 in Nederland waar NME-faciliteiten voor enerzijds kinderen en anderzijds
										 volwassenen beschikbaar zijn.
 
 
 45%
 
 
 2009
 
 
 60%
 
 
 90%
 
 
 2015
 
 
 NME-centrum
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 26.15 Kennisontwikkeling en
								 innovatie
 
 
 
 
 184 157
 
 
 
 
 177 088
 
 
 
 
 155 132
 
 
 
 
 155 448
 
 
 
 
 162 860
 
 
 
 
 163 517
 
 
 
 
 163 517
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling t.b.v.
								 maatschappelijke vraagstukken
 
 
 
 
 83 169
 
 
 
 
 73 693
 
 
 
 
 59 111
 
 
 
 
 62 579
 
 
 
 
 66 540
 
 
 
 
 66 779
 
 
 
 
 66 779
 
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma’s Natuur, landschap en
								 platteland
 
 
 14 182
 
 
 12 190
 
 
 10 886
 
 
 11 493
 
 
 12 264
 
 
 12 341
 
 
 12 341
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma’s Verduurzaming agrosector en
								 visserij
 
 
 51 934
 
 
 41 952
 
 
 30 192
 
 
 31 526
 
 
 33 956
 
 
 34 171
 
 
 34 171
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma’s Voedselkwaliteit,
								 diergezondheid en consument
 
 
 5 653
 
 
 4 947
 
 
 3 084
 
 
 3 232
 
 
 3 484
 
 
 3 506
 
 
 3 506
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma’s Internationale
								 samenwerking
 
 
 6 248
 
 
 7 701
 
 
 5 373
 
 
 5 524
 
 
 5 955
 
 
 5 992
 
 
 5 992
 
 
 
 
 Overige Onderzoeksopdrachten
 
 
 5 152
 
 
 6 903
 
 
 9 576
 
 
 10 804
 
 
 10 881
 
 
 10 769
 
 
 10 769
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wettelijke taken
 
 
 
 
 44 045
 
 
 
 
 44 418
 
 
 
 
 43 714
 
 
 
 
 43 445
 
 
 
 
 44 036
 
 
 
 
 44 235
 
 
 
 
 44 235
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BTW over opdrachten en
								 wettelijke taken
 
 
 
 
 24 094
 
 
 
 
 22 441
 
 
 
 
 19 527
 
 
 
 
 20 145
 
 
 
 
 21 010
 
 
 
 
 21 093
 
 
 
 
 21 093
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontsluiten van kennis voor
								 bedrijfsleven en samenleving
 
 
 
 
 32 849
 
 
 
 
 36 536
 
 
 
 
 32 780
 
 
 
 
 29 279
 
 
 
 
 31 274
 
 
 
 
 31 410
 
 
 
 
 31 410
 
 
 
 
 
 Ontsluiten van kennis via groen
								 beroepsonderwijs
 
 
 14 656
 
 
 12 419
 
 
 15 268
 
 
 15 948
 
 
 17 230
 
 
 17 490
 
 
 17 490
 
 
 
 
 Bevorderen van innovaties bij stakeholders o.a via
								 kennisnetwerken
 
 
 13 897
 
 
 18 971
 
 
 12 366
 
 
 13 331
 
 
 14 044
 
 
 13 920
 
 
 13 920
 
 
 
 
 Natuur- en milieueducatie1De Budgetten voor Natuur- en
										milieueducatie zijn tot en met 2011 vastgesteld.
 
 
 4 296
 
 
 5 146
 
 
 5 146
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Kennisontwikkeling ten behoeve van maatschappelijke
						vraagstukken
 Het onderzoek richt zich op actuele maatschappelijke
						vragen. Het gaat om toepassingsgericht onderzoek ten behoeve van beleids- en
						praktijkvragen op LNV-relevante terreinen. In 2011 gaat daarbij extra aandacht
						uit naar vernieuwende innovatieprogramma’s. Innovatieve toepassing van kennis
						in de praktijk staat daarbij centraal. Ook het benutten en toepassen van
						bestaande kennis krijgt in 2011 meer nadruk.
 
 De onderzoeksprogramma’s zijn ondergebracht in vier
						 domeinen, zie de bovenstaande tabel.
 
 
 •
 Binnen het onderzoeksdomein «Natuur, Landschap en
								Platteland» zijn de accenten voor 2011 biodiversiteit, duurzame ontwikkeling
								van de Waddenzee/Noordzee en economiseren van maatschappelijke waarden
								(biodiversiteit, groen, natuur en landschap).
 
 
 •
 Binnen het onderzoeksdomein «Verduurzaming
								agrosector en visserij» zijn de accenten voor 2011 o.a. dierenwelzijn,
								integrale ketenbenadering duurzame veeteelt en ondersteuning van het
								interdepartementale beleidsplan «Schoon en zuinig» op het gebied van
								glastuinbouw. Activiteiten vanuit de beleidsnota «Biologische landbouwketen
								2008–2011» worden in toenemende mate in samenhang opgepakt met onderzoek
								t.b.v. gangbare landbouw, om zo kraamkamerfunctie van de biologische sector
								voor een duurzamer gangbare landbouw te stimuleren.
 
 
 •
 Binnen het onderzoeksdomein «Voedselkwaliteit,
								Diergezondheid en Consument» zijn de accenten voor 2011 het stimuleren van de
								productie en consumptie van gezonde en duurzamere producten, bestrijding en
								aanpak van dierziekten (met name zoönosen) en aanpak van
								antibioticaresistentie.
 
 
 •
 Bij de internationale component wordt aangesloten bij
								de beleidsprioriteiten van LNV, regiovisies en het WRR advies t.a.v.
								ontwikkelingssamenwerking. Dit wordt in een drietal sector-overschrijdende
								thema’s uitgewerkt: Schaarste en verdeling, Robuuste systemen en Duurzame
								ketenontwikkeling.
 
 
 De overige onderzoeksopdrachtenworden ingezet om
						 specifieke deskundigheid uit het nationale en internationale (universitaire)
						 kennisveld te benutten in kennisontwikkeling voor actuele maatschappelijke
						 vraagstukken. Hierbij gaat het met name om kortlopend strategisch en toegepast
						 onderzoek. Voorbeelden van projecten in 2011 zijn: bedrijfsnetwerken voor
						 biologische landbouw, waarin kennis uit onderzoek wordt verspreid onder
						 ondernemers, projecten op het gebied van kweekvlees en alternatieven voor
						 antibiotica.
 
 
						Wettelijke taken
 De wettelijke taken vloeien voort uit nationale dan wel EU
						verplichtingen, zoals het paraat hebben van een adequate infrastructuur, kennis
						en equipement ter bestrijding van besmettelijke dierziekten. Daarnaast betreft
						het verplichtingen op het terrein van visserij (o.a. visbestanden), natuur
						(o.a. Milieu- en Natuur Planbureau), economie (landbouwtelling), genenbanken
						(plantenrassen) en voedselveiligheid (infrastructuur, kennis t.a.v.
						voedselveiligheidsrisico’s en analyses ten behoeve van de VWA). Het betreft
						taken die van essentieel belang geacht worden voor natuurbescherming,
						diergezondheid, voedselveiligheid en economische ontwikkeling.
 
						Ontsluiten van kennis voor bedrijfsleven en
						samenleving
 
						Ontsluiten van kennis via groen beroepsonderwijs
 Voor het ontsluiten van kennis via groen beroepsonderwijs
						is er een bestuurlijke meerjarige afspraak voor de periode 2006–2010 met de
						groene onderwijs-instellingen en Wageningen-UR. In 2010 zal een nieuwe afspraak
						tot stand komen voor de periode 2010–2015. LNV ondersteunt het proces van
						gezamenlijke programmering van onderwijsvernieuwing in aansluiting op de
						maatschappelijke vraag (o.a. met de Regeling kennisverspreiding en innovatie
						groen onderwijs) en het versterken van de rol van de onderwijsinstellingen bij
						kennisbenutting in de regio en de versterking van de driehoek
						onderzoek–onderwijs–bedrijfsleven (School als Kenniscentrum). De Groene
						Kennis Coöperatie (platform-organisatie) legt via vraaggestuurde
						kennisprogramma’s een verbinding tussen groene onderwijsinstellingen (75 000
						leerlingen/studenten), onderzoeksinstellingen, bedrijfsleven, lagere overheden
						en maatschappelijke organisaties. Via Groen kennisnet wordt relevante
						beschikbare kennis op maat ontsloten via internet voor de diverse doelgroepen,
						met daarbij bijzondere aandacht voor door LNV (mede) gefinancierde kennis.
						AOC’s, scholengemeenschappen met een afdeling landbouw en natuurlijke
						omgeving, HAS’en en Wageningen Universiteit (exclusief de leerstoelgroep
						Educatie- en Competentiestudies) kunnen via de Regeling Kennisverspreiding en
						innovatie groen onderwijs subsidieaanvragen indienen voor projecten met doel
						kennisverspreiding en innovatie in het groene onderwijs. Het merendeel van deze
						projecten sluit aan op de met de Groene Kenniscoöperatie afgesproken
						kennisprogramma’s.Verder verleent LNV subsidies met betrekking tot het
						concept «School als regionaal kenniscentrum». Met dit concept worden
						kennisontsluiting en -benutting in de regio versterkt. Ook wordt subsidie
						beschikbaar gesteld voor Groene plus-lectoren. Hiermee wordt bereikt dat
						publieke kennis wordt ontsloten die beter is toegesneden op praktijksituaties
						binnen onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en maatschappelijke
						organisaties.
 
						Bevorderen van innovaties bij stakeholders o.a.via
						kennisnetwerken
 InnovatieNetwerk is een vanuit een onafhankelijke positie
						functionerend onderdeel van het Ministerie van LNV. Met een veelheid aan
						partijen ontwikkelt InnovatieNetwerk concepten voor grensverleggende innovaties
						op het vlak van landbouw, agribusiness, groene ruimte en voeding én brengt
						deze naar de praktijk. Sprekende voorbeelden zijn Kas als Energiebron,
						Antibioticavrije ketens, Markt voor mest, Klimaatreddende Bodem, Tijdelijke
						Natuur, Knooperven, Samen Goed Eten en iBanana. InnovatieNetwerk heeft
						publieke-private allianties met het bedrijfsleven in de akkerbouw (Kiemkracht),
						melkveehouderij (Courage) en de glastuinbouw (SIGN). Ook werkt InnovatieNetwerk
						nauw samen met het Visserij Innovatie Platform. Target voor 2010 is dat er 30
						robuuste grensverleggende concepten zijn ontwikkeld waarvan minimaal 15 hun
						betekenis aantoonbaar hebben gekregen in de praktijk. De stand van zaken (begin
						2010) is weergegeven in onderstaand schema. Van de 88 concepten waaraan in de
						periode 2006–2009 is gewerkt hebben inmiddels 38 concepten een aantoonbaar
						effect in de praktijk gekregen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Concepten
 
 
 Aantal concepten in oriëntatiefase
 
 
 Aantal concepten in ontwikkelingsfase
 
 
 Aantal concepten in realisatie- of
									 afrondingsfase
 
 
 Aantal concepten afgesloten
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Ruimte creëren
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 12
 
 
 4
 
 
 22
 
 
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 2
 
 
 14
 
 
 22
 
 
 13
 
 
 51
 
 
 
 
 Gezonde samenleving
 
 
 
 
 9
 
 
 6
 
 
 15
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3
 
 
 19
 
 
 43
 
 
 23
 
 
 88
 
 
 
 
 
 LNV verstrekt innovatiesubsidies aan ondernemers en andere
						doelgroepen, onder andere binnen het kader van SBIR (Small Business Innovation
						Research). Via het SBIR-programma besteedt de overheid een deel van haar
						O&O budget rechtstreeks aan bij het midden- en kleinbedrijf (MKB). Doel is
						het ontwikkelen door het MKB van innovatieve producten en diensten die
						oplossingen bieden voor maatschappelijke vraagstukken. Ook prijsvragen kunnen
						onder deze post gefinancierd worden. Andere projecten zijn Innovatieve educatie
						biodiversiteit en Altant (alternatieven antibiotica). Met de
						kennisverspreidingsprojecten zet LNV in op een betere ontsluiting van de
						ontwikkelde kennis voor gebruik door ondernemers en maatschappelijke groepen.
						Deze projecten richten zich o.a. op bewustwording en gedragsverandering rond
						thema’s als Jeugd, Natuur en Gezondheid, Mineralen en milieu en de Nationale
						Landschappen. Een voorbeeld hiervan zijn de Smaaklessen. Smaaklessen zijn in
						basisscholen geïntroduceerd met doel jongeren al vroeg te interesseren voor
						voedsel, smaak en herkomst. De leerkracht wordt ondersteuning geboden door «de
						kok in de klas», instructies en proeflessen voor leerlingen. Via kenniskringen
						van belanghebbenden (terreinbeherende organisaties en ondernemers) wordt met
						subsidies uitwisseling van kennis en ervaringen gestimuleerd. Uit deze
						netwerken komen praktijkgerichte onderzoeksvragen voort. Ze zorgen ook voor een
						goede benutting van kennis uit onderzoek in de praktijk. Gezien de interactie
						met beleidsontwikkeling en/of -implementatie is de LNV betrokkenheid actief en
						initiërend. De netwerken kennen een koppeling naar onderwijsinstellingen zodat
						ook toekomstige beroepsgroepen vertrouwd raken met de nieuwste inzichten. In de
						onderstaande tabel zijn enkele netwerken met hun bereik opgenomen. Vanuit LNV
						wordt ingezet om nieuwe arrangementen te ontwikkelen die passen bij de fysieke
						en technologische mogelijkheden van nu.
 
 Tabel: deelname aan lerende netwerken
 
 
 
 
 
 
 Lerend netwerk
 
 
 Aantal deelnemers/organisaties
 
 
 
 
 
 
 Melkvee Academie
 
 
 1 000
 
 
 
 
 Netwerken platteland
 
 
 950
 
 
 
 
 Ondernemersnetwerken gesubsidieerd via Syntens
 
 
 500
 
 
 
 
 Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit
 
 
 47
 
 
 
 
 Kenniskring Weidevogellandschap
 
 
 16
 
 
 
 
 
 Het kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit
						(OBN) is gestart in 2006. Doel is het ontwikkelen van maatregelen om negatieve
						gevolgen van verdroging, vermesting en verzuring tegen te gaan. Het levert
						kennis op voor implementatie van belangrijke beleidsitems zoals Natura 2000,
						realiseren van natuurterreinen en leefgebiedplannen. Samenwerking tussen
						onderzoekers, beheerders en beleid is de sleutel tot succes. Betrokkenheid van
						het onderwijs is essentieel. Ingaande 2010 is de uitvoering uitbesteed aan het
						Bosschap.
 
						Natuur- en milieueducatie
 Leerprocessen die leiden tot gewenste kennis, houding en
						gedrag ten opzichte van natuur- en milieu worden bevorderd. Hoofdthema’s zijn
						groen (natuur, biodiversiteit en voeding), energie/klimaat en water. LNV voert
						NME samen met VROM uit en streeft naar verbreding richting andere departementen
						waaronder V&W, VWS en OCW. Het programmamanagement wordt uitgevoerd door
						Senter Novem. Met provincies, gemeenten en maatschappelijke organisatie worden
						meerjarige afspraken gemaakt over doelen en financiën.
 
 Tabel: bestedingen per LNV-domein, bedragen x € 1
						 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LNV-domein
 
 
 Instrumenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling t.b.v. maatschappelijke
								 vraagstukken
 
 
 Wettelijke taken
 
 
 Ontsluiten van kennis voor bedrijfsleven en
								 samenleving
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Natuur, Landschap en platteland:
 o.a EHS, biodiversiteit , jeugd en natuur, natuur
								 en gezondheid, water, klimaat robuuste ruimte, gebiedsontwikkeling, ruimte
								 gebruik.
 
 
 15 288
 
 
 7 516
 
 
 15 556
 
 
 38 360
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Agroketens en visserij: o.a verduurzaming
								 agrosector en visserij, biobased economy, effecten toekomstig GLB, WTO,
								 verduurzaming ketens, nitraatrichtlijn, luchtkwaliteit, kaderrichtlijn water,
								 plantgezondheid, energiebesparing, bodemkwaliteit, ondernemerschap.
 
 
 42 590
 
 
 15 513
 
 
 13 114
 
 
 71 217
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voedsel, dier en consument: o.a. voedselveiligheid,
								 duurzaam en gezond voedsel, bestrijding en preventie dierziekten
 
 
 4 322
 
 
 28 673
 
 
 1 979
 
 
 34 974
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationaal: o.a. mondiale biodiversiteit,
								 armoedebestrijding1Er is daarnaast € 0,9 mln. beschikbaar
										in het kader van internationalisering groen onderwijs.
 
 
 7 389
 
 
 
 1 381
 
 
 8 770
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 69 589
 
 
 51 702
 
 
 32 030
 
 
 153 321
 
 
 
 
 
 
 
 
 26.16
 Waarborgen en vernieuwen onderzoek en
						 onderwijs
 
 
						Motivering
 
						Kennisbasis WUR versterken, Centres of Excellence stimuleren
						en inzetten
 
 Het streven is dat de Nederlandse Agrosector behoort tot
						 de top 5 van de op dit gebied innovatieve landen. Door zich constant te
						 vernieuwen kan de Nederlandse agrosector, mede door de samenwerking tussen
						 overheid en bedrijfsleven, haar maatschappelijk perspectief (3 P’s) bewijzen.
						 Dit zowel voor het welzijn, het behoud van de natuur en de
						 concurrentiekracht.
 In het kader van het Strategisch Plan WUR zijn voor de
						 middellange en lange termijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de
						 ontwikkelingsrichting van expertises, die van belang zijn voor de verdere
						 ontwikkeling van de Nederlandse samenleving in een nationaal en een
						 internationaal perspectief. In het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan
						 op het oordeel visitatiecommissies en de indruk kenniskamers.
 
 
						Meer doorstroming naar vervolgopleidingen
 Terugdringen voortijdig schoolverlaten door het verstrekken
						van subsidies voor verbeteren van de examinering en begeleiding van
						zorgleerlingen. De AOC’s bieden een aansprekende leeromgeving voor een
						relatief groot aantal zorgleerlingen. In overleg met LNV bevorderen de
						instellingen de instroom in de hogere niveaus in het groen MBO, de doorstroom
						naar HBO en levenslang leren van werkenden in de sector. Om de uitval in het
						hoger onderwijs te verminderen gaat LNV het gesprek aan met de groene
						onderwijsinstellingen. In het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op het
						voortijdig schoolverlaten en de doorstroom van MBO-BOL4 naar hoger
						onderwijs.
 
						Inrichten van groen onderwijs conform
						praktijkeisen
 Het agrocluster heeft meer goed opgeleid personeel nodig.
						Vanwege toenemende mechanisering, automatisering en robotisering is scholing
						van werkenden noodzakelijk. De inzet van LNV op het terrein van leven lang
						leren en het uitgeven van een ervaringscertificaten (Erkenning verworven
						competenties) krijgen een nieuwe impuls. Door de economische crisis verliezen
						werkenden hun baan. Mensen gaan op zoek naar nieuwe functies. Voor deze
						functies is vaak bij- of omscholing nodig. Het kabinet heeft een aantal
						maatregelen getroffen op het gebied van scholing en arbeidsbemiddeling. Het
						agrocluster sluit aan bij deze maatregelen. De kleinschaligheid van de
						bedrijven vereist aanvullend beleid. Met de productschappen zijn daartoe in
						2009 convenanten tot stand gekomen die in 2010 worden uitgevoerd. Met
						brancheorganisatie en kennisinstellingen wordt overlegd hoe de aansluiting
						onderwijs-arbeidsmarkt kan worden bevorderd. Ondernemen wordt als apart
						thema/vak aangeboden binnen het groene onderwijs. Leerlingen en studenten
						krijgen hierdoor meer inzicht wat ondernemerschap inhoudt waardoor ze na
						afronding van hun opleiding beter gefaciliteerd zijn om een eigen bedrijf in
						het groene domein te starten. Ondernemende docenten in het groene hoger
						onderwijs krijgen de mogelijkheid om scholing te volgen op het gebied van
						ondernemend onderwijs waarbij aandacht is voor het aanleren van algemene en
						vakspecifieke ondernemerschapcompetenties. LNV wil inzetten op een volledig en
						geïntegreerd ondernemerschapsonderwijsprogramma waarbij aandacht is voor zowel
						algemene ondernemerschapcompetenties als vakspecifieke
						ondernemerschapcompetenties. In het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan
						op adequaat aanbod aan de vraag op de arbeidsmarkt en het percentage
						afgestudeerden dat minimaal werkt op het niveau van de opleiding.
 
						Realiseren groene maatschappelijke stageplaatsen,
						voorbeeldfunctie groen onderwijs
 LNV acht het van groot belang dat jongeren kennismaken met
						de wereld van voedsel en groen. Door de natuur te ervaren en te zien hoe
						voedsel wordt geproduceerd leren jongeren voedsel en groen op waarde te
						schatten en hiervoor ook verantwoordelijkheid te nemen. LNV zet zich in voor
						het realiseren van 10 000 maatschappelijke stageplaatsen in voedsel en groen,
						waarin leerlingen niet alleen ervaren, maar hun inzichten ook omzetten in daden
						om de natuur te beschermen en duurzame voedselkeuzes te stimuleren. In de
						maatschappelijke stage doen leerlingen belangeloos iets voor een ander en dus
						ook voor de maatschappij. Het groen onderwijs heeft een voorbeeldfunctie bij
						het invoeren van de maatschappelijke stage. Ook speelt het groen onderwijs een
						rol bij de begeleiding van maatschappelijke stages rond voedsel en groen. In
						het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op het aantal gerealiseerde
						groene maatschappelijke stageplaatsen en het aantal leerlingen vmbo-groen dat
						de maatschappelijke stage volgt.
 
						Capacity-building, duurzaam gebruik grondstoffen in
						internationaal verband
 Binnen het kader van de millenniumdoelen gericht op
						duurzame ontwikkeling wordt internationaal samenwerkt. Projecten richten zich
						op het voorkomen van voedselschaarste, bescherming van de biodiversiteit,
						onderwijs. In het overzicht meetbare gegevens wordt ingegaan op het aantal
						studenten uit ontwikkelingslanden dat wordt opgeleid door het groen
						onderwijs.
 
						Meetbare gegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 Oordeel visitatiecommissies en indruk
									 kenniskamers
 
 
 100%
 
 
 2009
 
 
 
 100%
 
 
 2011
 
 
 Visitatiecommissies
 
 
 
 
 Voortijdig schoolverlaten1Het percentage leerlingen dat zonder
										 startkwalificatie (minimaal mbo-2 niveau) het onderwijs verlaat, gemeten als
										 percentage vmbo 3–4 en mbo leerlingen ten opzichte van het totaal aantal
										 leerlingen.
 
 
 4,7%
 
 
 2009
 
 
 4,2%
 
 
 3,9%
 
 
 2012
 
 
 Cfi
 
 
 
 
 Doorstroom MBO-BOL4 naar hoger onderwijs
 
 
 41%
 
 
 2008
 
 
 42%
 
 
 44%
 
 
 2015
 
 
 ROA
 
 
 
 
 Adequaat aanbod aan de vraag op de
									 arbeidsmarkt
 
 
 48%
 
 
 2009
 
 
 49%
 
 
 51%
 
 
 2015
 
 
 ROA
 
 
 
 
 % afgestudeerden dat minimaal werkt op niveau van
									 opleiding
 
 
 BOL-4 76%
 HBO 76%
 WO 72%
 
 
 2008
 
 
 
 70 à 80%
 
 
 2011
 
 
 ROA
 
 
 
 
 Aantal groene maatschappelijke stageplaatsen
 
 
 8 148
 
 
 2009
 
 
 
 10 600
 
 
 2011
 
 
 Stagebie-dende organisaties
 
 
 
 
 Aantal leerlingen VMBO-groen dat maatschappelijke
									 stage heeft gevolgd
 
 
 9 864
 
 
 2009
 
 
 
 Alle VMBO groen leerlingen volgen de
										maatschappelijke stage
 
 
 2011
 
 
 AOC-raad
 
 
 
 
 Aantal studenten uit ontwikkelingslanden opgeleid
									 door het groene onderwijs
 
 
 751
 
 
 2008
 
 
 774
 
 
 805
 
 
 2015
 
 
 Cfi
 
 
 
 
 
 
 Percentages voortijdig schoolverlaten binnen het mbo
						 per sector
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sector
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schooljaar
 
 
 Economie
 
 
 Techniek
 
 
 Zorg en welzijn
 
 
 Gedrag en maatschappij
 
 
 Groen
 
 
 
 
 
 
 Voortijdig schoolverlaten
 (minimaal MBO-niveau 2)
 
 
 8,8 %
 
 
 9,2 %
 
 
 6,1 %
 
 
 
 6,5 %
 
 
 
 
 Doorstroom MBO-BOL4 naar HBO
 
 
 58 %
 
 
 51 %
 
 
 41 %
 
 
 60 %
 
 
 41 %
 
 
 
 
 
 Bron: Cfi (voortijdig schoolverlaten), ROA (doorstroom
						 MBO-BOL4 naar HBO)
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 26.16 Waarborgen en
								 vernieuwen onderzoek en onderwijs
 
 
 
 
 818 106
 
 
 
 
 836 421
 
 
 
 
 812 005
 
 
 
 
 811 180
 
 
 
 
 813 878
 
 
 
 
 814 562
 
 
 
 
 811 977
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen van onderzoek en
								 onderwijs
 
 
 
 
 767 802
 
 
 
 
 780 421
 
 
 
 
 777 666
 
 
 
 
 782 167
 
 
 
 
 783 075
 
 
 
 
 783 156
 
 
 
 
 783 221
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage kennisbasis
 
 
 32 310
 
 
 34 129
 
 
 33 997
 
 
 33 756
 
 
 33 954
 
 
 34 020
 
 
 34 020
 
 
 
 
 BTW rijksbijdrage kennisbasis
 
 
 6 139
 
 
 6 485
 
 
 6 460
 
 
 6 414
 
 
 6 451
 
 
 6 464
 
 
 6 464
 
 
 
 
 Verzelfstandigingsafspraken
 
 
 5 929
 
 
 5 593
 
 
 4 765
 
 
 4 785
 
 
 4 765
 
 
 4 765
 
 
 4 830
 
 
 
 
 Rijksbijdrage WU
 
 
 159 589
 
 
 157 595
 
 
 158 291
 
 
 158 240
 
 
 158 209
 
 
 158 203
 
 
 158 203
 
 
 
 
 Rijksbijdrage HBO-groen
 
 
 63 453
 
 
 68 457
 
 
 66 455
 
 
 66 464
 
 
 66 464
 
 
 66 369
 
 
 66 369
 
 
 
 
 Rijksbijdrage MBO-groen
 
 
 149 601
 
 
 145 672
 
 
 126 229
 
 
 125 968
 
 
 126 052
 
 
 126 131
 
 
 126 131
 
 
 
 
 Rijksbijdrage VOA
 
 
 9 102
 
 
 9 402
 
 
 9 402
 
 
 9 402
 
 
 9 402
 
 
 9 402
 
 
 9 402
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Wachtgelden onderwijs
 
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 
 
 Rijksbijdrage VMBO-groen
 
 
 292 916
 
 
 289 843
 
 
 311 931
 
 
 314 773
 
 
 314 851
 
 
 314 851
 
 
 314 851
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Aequor
 
 
 8 125
 
 
 8 134
 
 
 6 577
 
 
 6 577
 
 
 6 577
 
 
 6 577
 
 
 6 577
 
 
 
 
 Basisfinanciering overige
 kennisinstellingen
 
 
 1 029
 
 
 1 983
 
 
 1 966
 
 
 2 001
 
 
 2 091
 
 
 2 094
 
 
 2 094
 
 
 
 
 Ondersteuningsstructuur (o.a. SLOA)
 
 
 10 981
 
 
 11 595
 
 
 6 859
 
 
 6 859
 
 
 7 145
 
 
 7 145
 
 
 7 145
 
 
 
 
 Praktijkleren
 
 
 28 628
 
 
 29 033
 
 
 32 234
 
 
 34 428
 
 
 34 614
 
 
 34 635
 
 
 34 635
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vernieuwen van onderzoek en
								 onderwijs
 
 
 
 
 50 304
 
 
 
 
 56 000
 
 
 
 
 34 339
 
 
 
 
 29 013
 
 
 
 
 30 801
 
 
 
 
 31 406
 
 
 
 
 28 756
 
 
 
 
 
 Vernieuwing onderzoeksinfrastructuur (FES)
 
 
 11 636
 
 
 23 969
 
 
 9 118
 
 
 3 950
 
 
 4 400
 
 
 4 650
 
 
 2 000
 
 
 
 
 Ontwikkelen kennisbeleid
 
 
 7 938
 
 
 6 640
 
 
 5 991
 
 
 5 763
 
 
 6 395
 
 
 6 510
 
 
 6 510
 
 
 
 
 OCW-conforme onderwijssubsidies
 
 
 30 730
 
 
 25 391
 
 
 19 230
 
 
 19 300
 
 
 20 006
 
 
 20 246
 
 
 20 246
 
 
 
 
 
 
						Instrumenten
 
						Waarborgen van onderzoek en onderwijs
 
						Rijksbijdrage Kennisbasis, verzelfstandigingsafspraken en
						FES
 De bekostiging van de kennisbasis betreft funderend
						onderzoek. Kaderstellend voor het onderzoek is het Meerjarenkader 2011–2014.
						De middelen worden deels ingezet ter co-financiering van EU onderzoeksmiddelen.
						Voor het onderzoek zet LNV er op in dat voor Nederland belangrijke thema’s op
						de EU-onderzoeksagenda (7e Kaderprogramma) komen. LNV werkt mee aan de
						ontwikkeling van gezamenlijke onderzoeks-agenda's met andere landen. Een deel
						van de middelen is bestemd voor het FES-project Phytophtora.
 
						Rijksbijdrage WU, HBO-groen, MBO-groen, VOA, en VMBO-groen
						
 Het betreft normatieve bekostiging gebaseerd op de wet. LNV
						bekostigt het onderwijs aan Wageningen Universiteit, 5 HBO-instellingen, 12
						agrarische opleidingscentra voor VMBO/MBO, de MBO-opleiding aan ROC Landstede
						en 37 groene afdelingen van scholengemeenschappen. VOA betreft middelen ten
						behoeve van Voorbereidende en ondersteunende activiteiten voor niveau 1 en 2
						leerlingen in het MBO. De bekostigingsparameters voor het hoger onderwijs zijn
						in 2011 aangepast.
 
 
						Bekostigde aantallen binnen het groene onderwijs
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instrument
 
 
 Type studenten/ getuigschriften/ promoties
 
 
 Aantallen
 
 
 Prijs
 
 
 bedrag
 
 
 Uitgaven 2011
 
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage WU
 
 
 Inschrijvingen
 
 
 3 524
 
 
 5 383
 
 
 18 970
 
 
 
 
 
 
 Graden onderwijs
 
 
 1 186
 
 
 5 383
 
 
 6 384
 
 
 
 
 
 
 Graden onderzoek bachelor
 
 
 457
 
 
 3 594
 
 
 1 643
 
 
 
 
 
 
 Graden onderzoek master
 
 
 729
 
 
 7 189
 
 
 5 241
 
 
 
 
 
 
 Promoties
 
 
 196
 
 
 93 060
 
 
 18 240
 
 
 
 
 
 
 Vaste componenten
 
 
 
 
 107 805
 
 
 158 283
 
 
 
 
 Rijksbijdrage HBO-groen
 
 
 Inschrijvingen
 
 
 6 639
 
 
 5 715
 
 
 37 940
 
 
 
 
 
 
 Graden
 
 
 1 399
 
 
 5 715
 
 
 7 995
 
 
 
 
 
 
 Vaste componenten
 
 
 
 
 20 520
 
 
 66 455
 
 
 
 
 Rijksbijdrage MBO-groen
 
 
 studenten beroepsopleidende leerweg
 
 
 17 697
 
 
 5 143
 
 
 91 023
 
 
 
 
 
 
 studenten beroepsbegeleidende leerweg
 
 
 11 778
 
 
 2 989
 
 
 35 206
 
 
 126 229
 
 
 
 
 Rijksbijdrage VOA
 
 
 leerlingen niveau 1
 
 
 2 279
 
 
 1 989
 
 
 4 533
 
 
 
 
 
 
 leerlingen niveau 2
 
 
 6 121
 
 
 796
 
 
 4 869
 
 
 9 402
 
 
 
 
 Rijksbijdrage wachtgelden
 
 
 Vaste component
 
 
 
 
 12 500
 
 
 12 500
 
 
 
 
 Rijksbijdrage VMBO-groen
 
 
 leerlingen VMBO/ VBO
 
 
 18 300
 
 
 6 969
 
 
 127 533
 
 
 
 
 
 
 leerlingen VMBO / LWOO
 
 
 13 700
 
 
 10 555
 
 
 144 604
 
 
 
 
 
 
 Vaste componenten
 
 
 
 
 39 794
 
 
 311 931
 
 
 
 
 
 In de periode 2008–2013 wordt in samenwerking met OCW een
						experiment uitgevoerd met een geïntegreerde leerweg voor de bovenbouw van het
						vmbo tot en met mbo niveau 2. Doel van dit experiment is dat leerlingen voor
						wie de overgang van vmbo basisberoepsgerichte leerweg naar mbo niveau 2
						problematisch is gemakkelijker een mbo niveau 2 diploma kunnen behalen.
 
						Rijksbijdrage Aequor
 Aequor is het Kenniscentrum Beroepsonderwijs –
						bedrijfsleven (KBB) voor de groene sector, verantwoordelijk voor de
						kwalificatiedossiers voor het MBO en het aanbod van leerbedrijven.
 
						Basisfinanciering overige kennisinstellingen
 Het betreft input-financiering voor onderzoek uitgevoerd
						door o.a. het Planbureau voor de leefomgeving en KNAW Academie
						Hoogleraren.
 
						Ondersteuningsstructuur (SLOA)
 Subsidies aan ondersteunende instellingen betreffen onder
						andere: ontwikkelen van leermiddelen (Ontwikkelcentrum), verzorgen van
						onderwijskundige begeleiding (Landelijke Pedagogische Centra), vernieuwing van
						de examens VMBO in aansluiting op competentiegericht MBO en toetsing (CITO),
						dienstverlening vernieuwing groen onderwijs (Vakgroep Educatie en Competentie
						Studies van Wageningen Universiteit).
 
						Praktijkleren
 In verband met ondermeer de kleinschaligheid van
						instellingen en een groot deel van de bedrijven in de groene sector worden
						afzonderlijk middelen beschikbaar gesteld voor praktijkleren in gesimuleerde
						bedrijfssituaties.
 
						Vernieuwen van onderzoek en onderwijs
 
						Vernieuwen onderzoeksinfrastructuur
 Het betreft subsidie voor het stimuleren van
						samenwerkingsverbanden en strategische speerpuntprogramma’s bij
						onderzoeksinstellingen gericht op verbeteren kennisinfrastructuur en het
						innovatief vermogen van het bedrijfsleven (Transitie duurzame landbouw, TTI
						Groene Genetica, Aviaire Influenza, Biosolar).
 
						Ontwikkelen kennisbeleid
 Deze middelen worden ingezet om innovaties in het
						kennisbeleid zelf (methoden en infrastructuur) te ondersteunen. Anders gezegd,
						het is de «kraamkamer» voor initiatieven die potentieel kunnen leiden tot
						structurele veranderingen in het kennisinstrumentarium en de inzet daarvan. Als
						het instrument aanslaat krijgt het vervolgens een plaats binnen de andere
						begrotingsposten van artikel 26. Voorbeelden van initiatieven die in eerste
						instantie uit deze post zijn gefinancierd zijn: de kenniskringen (o.a.
						weidevogels) en de melkveeacademie.
 
						OCW-conforme onderwijssubsidies
 De groene onderwijsinstellingen nemen deel aan de
						verschillende subsidieregelingen van OCW voor onderwijsvernieuwing. Gelijke
						ontwikkelingsmogelijkheden voor groen en overig onderwijs zijn immers cruciaal.
						LNV geeft daarmee ook in 2011 uitvoering aan de in januari 2006 vastgestelde
						brief Uitvoering plan van aanpak harmonisatie groen onderwijs. De toenemende
						internationalisering van het onderwijsbeleid komt tot uitdrukking in grotere
						internationale mobiliteit van studenten en docenten en in doorwerking van de
						Europese afspraken voor vermindering voortijdig schoolverlaten, verhoging van
						opleidingsniveau, deelname leven lang leren, het stimuleren van bêta-studies.
						Naast de OCW-conforme middelen stelt LNV alleen middelen beschikbaar om de
						kwaliteit te verhogen van relatief kleinschalige scholen en om een actieve rol
						te spelen in de kennisverspreiding binnen de sector.
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD/OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 Kennis en innovatie
 
 
 26
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Midterm review Groene Kenniscoöperatie
 
 
 26.15
 
 
 2008
 
 
 2010
 
 
 
 
 InnovatieNetwerk
 
 
 26.15
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer
									 Natuurkwaliteit
 
 
 26.15
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 WOT Diergezondheid
 
 
 26.15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 WOT Voedselveiligheid
 
 
 26.15
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 WOT Genetische bronnen
 
 
 26.15
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 WOT Natuur en milieu
 
 
 26.15
 
 
 2014
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 WOT Visserij
 
 
 26.15
 
 
 2014
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 WOT Economische informatievoorziening
 
 
 26.15
 
 
 2014
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 InnovatieNetwerk
 
 
 26.15
 
 
 2015
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 Regeling Praktijkleren
 
 
 26.16
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 •
 De Midterm review Groene Kenniscoöperatie is een
							 evaluatie van de inzet van vakdepartementale onderwijsmiddelen voor de
							 begrotingsinstrumenten Groene Kenniscoöperatie, KIGO en School als
							 Kenniscentrum.
 
 
 •
 De evaluatie van het InnovatieNetwerk in 2015 vindt
							 plaats indien de in 2010 aflopende meerjarenafspraak op basis van een evaluatie
							 in 2010 met 5 jaar wordt verlengd.
 
 
 •
 De evaluatie Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer
							 Natuurkwaliteit vindt plaats op basis van de begin 2010 afgesloten overeenkomst
							 tussen ministerie LNV en het Bosschap.
 
 
 •
 Conform de afspraken in de overeenkomsten Wettelijke
							 taken worden deze voor einde van de looptijd geëvalueerd. Op grond van de
							 evaluaties zal worden bekeken of en welke wijzigingen aangebracht dienen te
							 worden in de overeenkomsten.
 
 
 •
 Evaluatie van de werking van de Regeling Praktijkleren
							 vindt plaats op basis van de in december 2008 gepubliceerde regeling.
 
 
 •
 Er zijn bij OCW evaluaties op het gebied van onderwijs
							 die ook betrekking hebben op het groen onderwijs begrotingsonderdeel 26.16.
							 Deze zijn opgenomen in de OCW-begroting.
 
 
 
 
 
 
 27
 Bodem, water en reconstructie zandgebieden
 
 
					 Algemene beleidsdoelstelling
 Het geven van een impuls aan de zandgebieden in Zuid- en
					 Oost-Nederland en het veiligstellen van de gebruiksmogelijkheden van de bodem
					 en het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem.
 De reconstructie van de zandgebieden in Zuid- en
					 Oost-Nederland (Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg)
					 beoogt het realiseren van een goede ruimtelijke structuur, in het bijzonder
					 voor duurzame landbouw, de natuur, het milieu en een duurzame waterhuishouding,
					 alsmede het creëren van een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat in de
					 zandgebieden voor het realiseren van de reguliere beleidsdoelen in het
					 landelijk gebied. Het doel is de (gebruiks)waarde van de bodem te behouden en
					 waar nodig te herstellen. Het Rijk stimuleert daarom een duurzamer gebruik van
					 de bodem. De vijf betrokken provincies (Limburg, Noord-Brabant, Gelderland,
					 Overijssel, Utrecht) hebben 12 reconstructieplannen opgesteld voor 12
					 reconstructiegebieden met de daarbij behorende uitvoeringsprogramma’s. De
					 reconstructieplannen zijn vastgesteld door het Rijk en moeten in 2015
					 gerealiseerd zijn. Het budget wordt via het ILG aan de provincies ter
					 beschikking gesteld.
 Het behalen van deze beleidsdoelstelling voor reconstructie
						zandgebieden heeft als effecten:
 
 
 •
 Ontwikkeling van de structuur van de landbouw in de
							 extensiverings-, verwevings- en landbouwontwikkelingsgebieden.
 
 
 •
 Tevredenheid/beleving van de bewoners met betrekking
							 tot het voorzieningenniveau in de eigen plattelandsgemeente.
 
 
 
					 Verantwoordelijkheid LNV
 LNV is verantwoordelijk voor:
 
 
 •
 Het wettelijk kader reconstructie, middelen voor de
						 Rijksdoelen en coördinatie van de Rijksinzet. Dit laatste ziet voornamelijk op
						 de realisering van de sectorale Rijksdoelen.
 
 
 •
 De beoordeling aan het eind van de ILG periode van de
						 gerealiseerde prestaties en de daaraan bestede budgetten van het Rijk.
 
 
 
 Voor bodem en water zijn respectievelijk VROM en V&W de
						eerst verantwoordelijke ministeries.
 LNV draagt beleidsverantwoordelijkheid voor duurzaam
						bodemgebruik in de zandgebieden mits dit naast duurzame landbouw beperkt blijft
						tot de aanpak van de verdroging. De provincies zijn verantwoordelijk voor de
						programmering en de uitvoering van de (inrichtings)projecten.
 
 
					 Externe factoren
 Behalen van deze beleidsdoelstelling hangt af van:
 
 
 •
 het bestuurlijke draagvlak in de betreffende
						 reconstructie- en waterregio’s,
 
 
 •
 de klimaatverandering, zeespiegelstijging, bodemdaling en
						 toename van verhard oppervlak.
 
 
 
 
					 Budgettair belang LNV begroting
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 102
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 89
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 61
 
 
 83
 
 
 93
 
 
 85
 
 
 95
 
 
 72
 
 
 31
 
 
 
 
 – waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 93
 
 
 85
 
 
 95
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 27.11 Reconstructie zandgebieden
 
 
 48
 
 
 56
 
 
 65
 
 
 58
 
 
 73
 
 
 72
 
 
 31
 
 
 
 
 27.12 Bodem en Water
 
 
 13
 
 
 27
 
 
 28
 
 
 26
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven 
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 
 U27.21 Apparaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 U27.22 baten-lastendiensten
 
 
 20
 
 
 19
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 47
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grafiek Budgetflexibiliteit
 
 
 
					 Bijdrage Investeringen Landelijk Gebied (ILG)
 Van de totale programma-uitgaven binnen artikel 27 is de
					 volgende reeks bestemd voor het ILG.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven via ILG
 
 
 57
 
 
 82
 
 
 91
 
 
 83
 
 
 92
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 De ministeries van V&W en VROM leveren vanaf 2010, in het
					 kader van het ILG, bijdragen ten behoeve van de verbetering van de Water- en
					 bodemkwaliteit.
 
					 Uitvoering en handhaving
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Dienst Landelijk Gebied
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 ILG
 
 
 15
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 LNV-opdrachten
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 De uitvoeringskosten Dienst Landelijk Gebied zijn
					 voornamelijk voor het inrichten van bodem, water en reconstructie
					 zandgebieden.
 
					 Apparaatsuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan DLG
 
 
 17 374
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 17 374
 
 
 
 
 
 
					 Ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage derden
 
 
 46 728
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 46 728
 
 
 
 
 
 
 
 27.11
 Reconstructie zandgebieden
 
 
						Motivering
 De reconstructie zandgebieden is een gebiedsproces
						waarbinnen diverse Rijksdoelen worden gerealiseerd. De focus is de aanpak van
						de gestapelde problematiek die is ontstaan door de hogere veedichtheid
						(vermesting, verzuring en geuroverlast) en de aanwezigheid van kwetsbare
						natuur. Door een integrale, gebiedsgerichte aanpak wordt getracht de landbouw
						weer kansen te geven en tegelijk ook de milieu- en natuurkwaliteit te
						verbeteren.
 Het grootste deel van de reconstructie zandgebieden en het
						tegengaan van de bodemdaling veenweidegebieden wordt via het Investeringsbudget
						Landelijk Gebied (ILG) gerealiseerd. Kwantitatieve informatie over de voortgang
						van de reconstructie zandgebieden en veenweidegebieden is afkomstig uit de
						jaarlijkse provinciale ILG-voortgangsrapportages. Op basis van deze provinciale
						voortgangsrapportages wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd over de
						voortgang.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 27.11 Reconstructie zandgebieden
 
 
 47 529
 
 
 55 511
 
 
 64 864
 
 
 58 489
 
 
 72 645
 
 
 71 704
 
 
 30 604
 
 
 
 
 
 waarvan ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Reconstructie zandgebieden
 
 
 35 819
 
 
 35 503
 
 
 34 848
 
 
 28 642
 
 
 40 924
 
 
 40 922
 
 
 28 922
 
 
 
 
 –  Veenweidegebieden
 
 
 7 999
 
 
 19 600
 
 
 27 800
 
 
 28 500
 
 
 29 000
 
 
 29 100
 
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 55
 
 
 1 122
 
 
 1 347
 
 
 2 721
 
 
 1 682
 
 
 1 682
 
 
 
 
 
 waarvan niet-ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Agenda Vitaal Platteland
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Voorfinanciering UC 2005/2006
 
 
 3 588
 
 
 335
 
 
 1 094
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Reconstructie Algemeen
 
 
 66
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
						Waarvan ILG
 
						Reconstructie zandgebieden
 In het kader van de Wet Inrichting Landelijk Gebied en de
						Reconstructiewet worden rijksbijdragen verleend voor reconstructie
						zandgebieden. Bij de ILG afspraken is voorzien in een Mid Term Review waarna de
						afspraken tussen het Rijk en de provincies worden herijkt. De doelstelling
						reconstructie zandgebieden is het aanpakken van de gestapelde problematiek die
						ontstaan is door de hoge veedichtheid (vermesting, verzuring en geuroverlast)
						en de aanwezigheid van veel kwestbare natuur (voor verzuring gevoelig). Door
						een integrale, gebiedsgerichte aanpak wordt getracht de landbouw weer kansen te
						geven en tegelijkertijd ook de milieu- en natuurkwaliteit te verbeteren.
 
						Veenweidegebieden
 De veenweidegebieden zijn internationaal gezien unieke
						cultuurlandschappen. Op 10 juli 2009 heeft het kabinet ingestemd met een
						bijdrage van € 113 mln. uit het Nota Ruimtebudget voor het LNV-project
						Westelijke Veenweiden. Dit project bestaat uit twaalf deelprojecten. Dit budget
						is beschikbaar in de periode 2010–2014. Toekenning van de middelen geschiedt
						door LNV in overleg met VROM, op het moment dat de projecten van de betrokken
						provincies uitvoeringsrijp zijn. Door regionale verschillen in de problematiek
						is een gedifferentieerde aanpak van de Veenweidegebieden gewenst. Centraal
						daarin staat het gebiedsspecifiek handhaven of verhogen van de
						grondwaterstanden, het al dan niet aanpassen van het grondgebruik, dan wel het
						uitsluiten van activiteiten die leiden tot peilverlaging.
 
						Waarvan niet ILG
 
						Reconstructie Algemeen
 Bij reconstructie algemeen worden bijdrage geleverd aan
						projecten voor (her)inrichting van gebieden die een goede ruimtelijke structuur
						bevorderen voor landbouw, natuur, landschap, recreatie, water, milieu en
						infrastructuur. Daarnaast moet de reconstructie het woon-, werk- en leefklimaat
						en de economische structuur verbeteren.
 
						Rijksacties MJP-2
 Met deze bijdragen wordt onder andere de actualisatieslag
						van het MJP-2 gefinancierd. Tevens betreffen de bijdragen
						financieringsafspraken uit Rijksconvenanten en -samenwerkingsverbanden zoals
						het Bufferzoneconvenant en het Meerjarenprogramma Ontsnippering en het
						Nationaal Bestuursakkoord Water.
 
 
 
 27.12
 Bodem en water
 
 
						Motivering
 De volgende water- en bodemdoelen worden via de begroting
						van LNV nagestreefd:
 
 
 •
 Beschermen van het land tegen overstromingen.
 
 
 •
 Het bodemgebruik en de (water)bodemkwaliteit zijn op
							 elkaar afgestemd.
 
 
 •
 Er is de juiste hoeveelheid water op het juiste moment
							 op de juiste plaats voor de vereiste gebruikerfuncties
 
 
 •
 Bereiken van een goede ecologische en chemische
							 kwaliteit van (grond- en oppervlakte)water in de Nederlandse gedeelten van de
							 stroomgebieden Rijn, Maas, Schelde, en Eems en in de Noordzee.
 
 
 Op deze OD worden de middelen zichtbaar gemaakt die vanuit
						VROM en V&W beschikbaar worden gesteld ten behoeve van de ILG-doelen
						waterkwaliteit, en duurzaam bodemgebruik. De ministeries van VROM en V&W
						houden de beleidsverantwoordelijkheid voor deze thema’s. De verantwoording
						over de inzet van deze middelen en de gerealiseerde prestaties vindt plaats in
						de respectievelijke begrotingen en jaarverslagen van VROM en V&W.
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 27.12 Bodem en Water
 
 
 12 884
 
 
 27 247
 
 
 27 921
 
 
 26 014
 
 
 22 537
 
 
 45
 
 
 44
 
 
 
 
 
 waarvan ILG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Duurzaam watergebruik
 
 
 528
 
 
 1 053
 
 
 1 053
 
 
 1 053
 
 
 1 050
 
 
 
 
 
 
 –  Waterkwaliteit
 
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 8 805
 
 
 
 
 
 
 –  Synergiegelden water
 
 
 12 356
 
 
 17 356
 
 
 18 030
 
 
 16 124
 
 
 12 659
 
 
 45
 
 
 44
 
 
 
 
 –  BTW Compensatie
 
 
 
 33
 
 
 33
 
 
 32
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 In het kader van de Wet Inrichting Landelijk Gebied en de
						 Reconstructiewet worden Rijksbijdragen verleend voor water. De Ministeries van
						 V&W en VROM leveren vanaf 2010 bijdragen voor de verbetering van de
						 Waterkwaliteit. De middelen van VROM voor bodemsanering zijn in 2010 uit het
						 ILG gehaald als gevolg van het in juni 2009 door Rijk, Provincies, gemeenten en
						 waterschappen ondertekende convenant Bodemontwikkelingsbeleid en aanpak
						 spoedlocaties. Onderdeel van dit convenant is dat het bodemsaneringsbudget
						 beschikbaar wordt gesteld via een decentralisatieuitkering bodem in het
						 provincie- en gemeentefonds.
 Ook belangrijk is de EU Kaderrichtlijn Water (KRW) die
						 lidstaten verplicht beheersplannen voor stroomgebieden op te stellen waarin zij
						 maatregelen treffen met als doel het bereiken van de nationale doelstellingen
						 die geformuleerd zijn onder deze richtlijn. Tot deze doelen behoort het
						 bereiken van synergie tussen KRW-maatregelen en andere rijksdoelen in het
						 landelijk en stedelijk gebied. Hiervoor is in de periode van 2009–2013 in
						 totaal € 76,6 mln. aan de begroting toegevoegd. Er worden hiermee projecten
						 gerealiseerd op basis van samenwerking tussen tenminste één overheidspartij
						 en o.a. grondeigenaren zoals natuurbeheerders, agrariërs, projectontwikkelaars
						 etc. Voorbeelden van maatregelen zijn hermeanderen/beekherstel, inrichting
						 natuurvriendelijke oevers, aanleg vispassages, instellen mest- en spuitvrije
						 zones. Verder heeft het generieke landbouwbeleid (zoals bijvoorbeeld beschreven
						 onder OD 21.12 o.a. tot doel een goede (grond)waterkwaliteit te
						 bevorderen.
 
 
 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de
						 doeltreffendheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 
 
 Nummer AD/OD
 
 
 Start
 
 
 Afgerond
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 
 Bodem, water en reconstructie zandgebieden
 
 
 27
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 
 Mid Term Review ILG
 
 
 27
 
 
 2010
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 •
 De beleidsdoorlichting artikel 27 is voorzien in 2011,
							 zodat gebruik kan worden gemaakt van materiaal uit de Mid Term Review én kan
							 dienen als input voor de toekomst van het ILG. Zie ook artikel 22 en 24.
 
 
 •
 Voor de ILG is een evaluatie gepland op basis van de
							 Mid Term Review rapportage over de periode 2007–2009. Zie ook artikel
							 22/23/24.
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 2.3
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 28
 Nominaal en onvoorzien
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 Dit niet-beleidsartikel bevat de posten prijsbijstelling,
					 loonbijstelling en onvoorzien.
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 28 Nominaal en
								onvoorzien
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 – 10
 
 
 
 
 – 10
 
 
 
 
 – 11
 
 
 
 
 – 11
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 – 10
 
 
 
 
 – 10
 
 
 
 
 – 11
 
 
 
 
 – 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 28.11 Prijsbijstelling
 
 
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 28.12 Loonbijstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 28.13 Onvoorzien
 
 
 
 – 1
 
 
 – 3
 
 
 – 16
 
 
 – 16
 
 
 – 16
 
 
 – 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
					 Prijsbijstelling
 Dit betreft de restant prijsbijstellingstranche 2010.
 
					 Onvoorzien
 Dit betreft de laatste tranche van de bij begroting 2008
					 opgelegde aanvullende subsidietaakstelling (€ 1 mln. in 2010 en € 3 mln.
					 structureel vanaf 2011) en het LNV aandeel in de taakstelling Rijksdienst
					 (€ 13 mln. structureel vanaf 2012).
 
 
 
 29
 Algemeen
 
 
					 Omschrijving
 Op dit artikel worden de uitgaven, zowel apparaat als
					 programma, toegelicht die niet vallen onder de beleidsartikelen. Dit betreft de
					 apparaatsuitgaven van een aantal algemene onderdelen van het kerndepartement,
					 internationale contributies en de uitvoering van EU maatregelen door onder meer
					 de productschappen.
 
 Procentuele verdeling uitgaven 2011 over operationele
						doelstellingen en apparaat
 
 
 
					 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bedragen x € 1 mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 29 Algemeen
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 305
 
 
 
 
 309
 
 
 
 
 268
 
 
 
 
 245
 
 
 
 
 222
 
 
 
 
 217
 
 
 
 
 214
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 304
 
 
 
 
 309
 
 
 
 
 268
 
 
 
 
 245
 
 
 
 
 222
 
 
 
 
 217
 
 
 
 
 214
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 52
 
 
 75
 
 
 63
 
 
 54
 
 
 32
 
 
 27
 
 
 27
 
 
 
 
 29.11 Internationale contributies
 
 
 9
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 
 29.12 Uitvoering van EU-maatregelen
 
 
 39
 
 
 57
 
 
 50
 
 
 44
 
 
 23
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 
 
 29.13 Verzameluitkering LNV
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 252
 
 
 234
 
 
 205
 
 
 191
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 187
 
 
 
 
 29.21 Apparaat
 
 
 207
 
 
 216
 
 
 189
 
 
 175
 
 
 174
 
 
 174
 
 
 171
 
 
 
 
 29.22 Baten-lastendiensten
 
 
 45
 
 
 18
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 299
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 314
 
 
 
 
 
 
 
 
 29.11
 Internationale contributies
 
 
						Internationale contributies
 LNV voldoet jaarlijks aan de contributieverplichtingen uit
						hoofde van het Nederlands lidmaatschap van internationale organisaties die zich
						bewegen op het beleidsterrein van LNV. De contributie aan de FAO (Food and
						Agricultural Organisation) van de Verenigde Naties is veruit de grootste en
						behelst ca. 80 procent van het budget voor internationale contributies. De
						FAO-contributie wordt toegerekend aan de Homogene Groep Internationale
						Samenwerking (HGIS). Dit is het cluster van buitenlanduitgaven en -ontvangsten
						op de Rijksbegroting.
 
						BES-eilanden
 Op 10 oktober 2010 bestaan de Nederlandse Antillen niet
						meer. Bonaire, Saba en Sint Eustatius (de zogenaamde BES-eilanden) zijn vanaf
						dat moment een Openbaar Lichaam van Nederland. De Rijksoverheid kent hier, met
						ingang van deze datum, dan ook een nieuwe (beleids)verantwoordelijkheid. Het
						ministerie van LNV zal haar inzet op de BES-eilanden in 2011 vooral richten op
						de beleidsterreinen natuur en visserij, en met name op de uitvoering van een
						integraal beheerplan voor visserij en mariene biodiversiteit voor de Exclusieve
						Economische Zone (EEZ). Voor deze inzet is € 0,6 mln. begroot.
 
 
 
 29.12
 Uitvoering van EU-maatregelen
 
 Op dit artikel worden uitgaven geraamd die samenhangen met
						de uitvoering van het markt- en prijsbeleid van de Europese Unie. Concreet gaat
						het hier om de interventiekosten, de medebewindskosten, de uitgaven uit hoofde
						van de apurementprocedure en de kosten van schikkingen die samenhangen met de
						uitvoering van de Regeling Superheffing. Onder »interventiekosten» worden de
						kosten van in-, op- en uitslag verstaan van de marktordeningproducten zuivel,
						rundvlees en granen.
 De medebewindskosten betreffen de vergoedingen voor taken
						die door de productschappen in medebewind worden verricht. Deze taken omvatten
						de uitvoering van maatregelen in het kader van het markt- en prijsbeleid van de
						Europese Unie en hebben in hoofdzaak betrekking op het opleggen van heffingen,
						het verlenen van exportrestituties, alsmede de administratie hiervan. Onder
						apurement vallen de uitgaven in het kader van financiële correcties door de
						Europese Commissie op de uitkering van Europese subsidies.
 
 
 
 29.13
 Verzameluitkeringen
 
 In een verzameluitkering worden per ministerie alle
						financieel geringe bedragen (beleidsthema’s) aan een medeoverheid opgenomen.
						Alle bedragen waarvoor een budget beschikbaar is dat onder het grensbedrag
						(gesteld op maximaal 10 miljoen euro) ligt, moeten in de verzameluitkering
						worden opgenomen. De Financiële-verhoudingswet geeft de wettelijke grondslag
						voor de verzameluitkering. In de uitkering zijn de volgende beleidsthema’s
						opgenomen met de daarbij voor het begrotingsjaar uitgetrokken budgetten:
 Beleidsthema Groene Partners: € 3 mln.
 Met de verzameluitkering wordt beoogd de medeoverheden
						ruimte te bieden voor lokaal maatwerk en de administratieve lasten bij het Rijk
						en de medeoverheden te beperken (zie ook Kamerstukken II, 2007/08, 31 327; St.
						2008, 312).
 Dit actieprogramma richt zich op de verbreding van groen
						naar andere maatschappelijke vraagstukken, vanuit de gedachte dat «groen»
						bijdraagt aan krachtige steden met een aantrekkelijke woon- werk- en
						leefomgeving.
 
						Groen en de Stad/krachtwijken
 Buiten het ILG zijn bedragen beschikbaar gesteld om meer
						werk te maken van groen in de stad en dan specifiek in de zgn. krachtwijken. Op
						5 februari 2009 zijn met 13 van de 18 steden met krachtwijken afspraken
						gemaakt over meer groen in deze wijken. In december 2009 zijn met de overige 5
						steden met krachtwijken afspraken gemaakt over meer groen in de krachtwijken.
						Meer kwalitatief hoogwaardig en toegankelijk groen in en om de stad draagt
						wezenlijk bij aan aansprekende en duurzame woon- en werkmilieus in stedelijke
						gebieden. Naast de realisatie van Groen gaat het ook om het vergroten van de
						bekendheid bij de stadsbewoners en het betrekken van verschillende
						maatschappelijke organisaties zoals woningbouwcorporaties, projectontwikkelaars
						en sportorganisaties bij de ontwikkeling van groene gebieden. Waar nodig
						vervult het Rijk een stimuleringsrol bij de balans tussen rood en groen en bij
						de verbreding van het thema groen. Het gaat erom dat partijen elkaars
						wederzijdse versterkingsmogelijkheden herkennen en benutten.
 
						Toelichting op de apparaatsuitgaven
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Personeel algemene leiding en stafdirecties (excl.
								 Dictu)
 
 
 36 402
 
 
 
 
 Personeel overige directies
 
 
 44 328
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 21 652
 
 
 
 
 Materieel Ministerie algemeen en huisvesting
 
 
 58 410
 
 
 
 
 Overig personeel en post-actieven
 
 
 27 969
 
 
 
 
 Bijdrage aan AID/DICTU
 
 
 15 927
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven
 
 
 204 688
 
 
 
 
 
 Personeel algemene leiding en stafdirecties betreffen de
						personele uitgaven van de algemene leiding en de stafdirecties Bureau
						Bestuursraad, Financieel Economische Zaken, Directie Organisatie en
						Bedrijfsvoering, Dienst Bedrijfsvoering, de Auditdienst en de directie
						Communicatie.
 Personeel overige directies betreffen de personele uitgaven
						voor de directies Juridische Zaken, Internationale Zaken (inclusief de
						Agrarische Vertegenwoordiging Buitenland), Regionale Zaken, de
						programmadirectie Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, projectdirecties en de
						Eenheid Bedrijfsvoering Beleidskern.
 
 Op dit artikel worden tevens de algemene concernbrede
						 materiële uitgaven geraamd, zoals huisvestings- en automatiseringsuitgaven,
						 die niet zijn toe te rekenen aan de beleidsartikelen.
 Voorts wordt de bijdrage voor opsporingsactiviteiten van
						 de AID geraamd op dit artikel. Voor deze opsporingsactiviteiten is vooraf niet
						 aan te geven ten laste van welk beleidsartikel een opsporingsonderzoek plaats
						 vindt. Bij het jaarverslag 2009 wordt de daadwerkelijke toedeling naar
						 beleidsartikelen voor de opsporingsactiviteiten zichtbaar gemaakt.
 
 
						Toelichting op de ontvangsten
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Landbouwheffingen
 
 
 302 999
 
 
 
 
 EU-ontvangsten
 
 
 5 003
 
 
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 5 554
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 313 556
 
 
 
 
 
 De ontvangsten hebben met name betrekking op de
						landbouwheffingen. In de bijlage Europese geldstromen worden de ontvangsten uit
						hoofde van de landbouwheffingen nader toegelicht. Daarnaast worden op dit
						artikel ontvangsten geraamd voor de uitvoering van EU-landbouwmaatregelen.
						Tot slot is sprake van diverse overige ontvangsten, met name
						apparaatsontvangsten.
 
 
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 3.
 DE BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 
				Inleiding
 Een gestroomlijnde bedrijfsvoering is essentieel voor het goed
				functioneren van het departement en medewerkers. In de
				bedrijfsvoeringsparagraaf worden de belangrijkste ontwikkelingen binnen LNV
				voor 2011 kort toegelicht.
 
 
 I
 PERSONEEL
 
 
				A Krimptaakstelling 
 LNV werkt aan de realisatie van de krimptaakstelling Balkenende
				IV. In 2009 is de krimp bij het Ministerie van LNV gerealiseerd, alleen bij de
				ZBO’s neemt de realisatie van de krimp meer tijd in beslag. Om de
				flexibiliteit van de organisatie en de inzetbaarheid van de medewerkers te
				vergroten is een pakket aan maatregelen ingevoerd. De spelregels rond
				vacaturevervulling zijn aangescherpt. Gestreefd wordt om de bestaande
				vacatureruimte zoveel mogelijk in te vullen met LNV-medewerkers die met
				veranderingen te maken krijgen. De LNV mobiliteitsorganisatie Transforce
				functioneert hierbij als «matchingsunit». De taakstelling 2010 wordt naar
				verwachting gerealiseerd. De effecten van het departementale mobiliteitsbeleid
				zijn evenwel beperkt, mede door de situatie op de arbeidsmarkt. Voor 2011 heeft
				LNV nog een forse taakstelling (50% van de krimp taakstelling Balkenende IV)
				van 545 fte te realiseren om uit te komen op de streefomvang 2011. Het komende
				jaar blijft derhalve aandacht voor zowel de interne als de externe mobiliteit
				van LNV noodzakelijk.
 
				B Medewerkers Tevredenheid Onderzoek (MTO)
 In april 2010 is bij LNV een MTO uitgevoerd. Na bespreking van de
				uitkomsten zullen directies en diensten aangeven welke acties ze in 2011 zullen
				ondernemen om de medewerkertevredenheid te bevorderen. Er zal in het bijzonder
				aandacht zijn voor de belastbaarheid van de medewerkers in relatie tot de
				gevolgen van de krimptaakstelling.
 
 
 
 
				II
 INFORMATIE
 
 
				A Professionaliseren bedrijfssystemen (P-Direct, Edocs, E&F)
				
 LNV is actief bezig om de bedrijfsvoering verder te
				professionaliseren voor de domeinen document- , personeelsbeheer, E-procurement
				(inkoop) and Finance (E&F systeem). In 2011 wordt gewerkt aan verdere
				uitrol en verbetering van deze nieuwe informatiesystemen. Standaardisatie van
				processen wordt nagestreefd met als einddoel de bedrijfsvoering op moderne en
				robuuste leest te schoeien en zoveel mogelijk op digitale wijze met andere
				overheidsinstellingen en het bedrijfsleven te communiceren (o.a. e-factureren
				en e-dienstverlening). Het traject wordt beheersbaar gehouden door een
				gefaseerde invoer.
 
				B Programma beleidsinformatie (PBI)
 LNV heeft de afgelopen periode gewerkt aan het aanbrengen van
				meer focus in de LNV verantwoording door gebruik van minder maar betere
				indicatoren. Via het programma PBI maakt LNV de maatschappelijke effecten en
				prioriteiten van het beleid beter zichtbaar en meetbaar. Deze indicatoren zijn
				grotendeels ook al opgenomen in de begroting 2010. Het programma is in 2010 in
				de lijn ondergebracht.
 
				C I-visie
 LNV werkt aan een nieuwe I-visie voor de periode 2011–2015. De
				nieuwe visie heeft een brede strekking en zal het accent op de externe kant
				leggen: hoe gaat LNV verder met digitale dienstverlening? Belangrijk element
				daarbij zal zijn de zogenaamde «omkering» van informatieprocessen. De
				overheid zal steeds meer gaan leunen op informatie en kennis die in de
				samenleving beschikbaar is in plaats van die apart zelf te organiseren. In het
				concept van het elektronisch ondernemingsdossier, krijgt deze gedachte al vorm.
				LNV, EZ en de KVK werken steeds meer samen op dit gebied.
 
 
 
 III
 ADMINISTRATIE
 
 
				A Inhuur 
 Externe inhuur heeft de permanente aandacht van het parlement.
				Recent zijn de motie Roemer en de Pater aangenomen. Departementen zullen in de
				toekomst minder gebruik mogen maken van externe inhuur. LNV heeft maatregelen
				getroffen om inhuur van externen te kunnen administreren en monitoren.
 
				B Subsidiekader 
 Het uniform subsidiekader (USK) maakt deel uit van het
				Kabinetsbeleid ter vermindering van de uitvoerings- en controlelasten. Deze
				vermindering wordt vooral bereikt door nationale subsidies te koppelen aan
				prestaties en niet aan kosten. Tegelijk is er een Rijksbrede leidraad voor het
				tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies. Voor de
				subsidievaststelling zal voor een beperkt aantal begunstigden controles moeten
				worden uitgevoerd. LNV heeft hiervoor een controle aanpak ontwikkeld die eind
				2010 operationeel zal worden.
 
 
 
 IV
 HUISVESTING
 
 Ten aanzien van de huisvesting heeft LNV in zijn visie opgenomen
				dat huisvesting beter ondersteunend moet zijn aan de werkprocessen.
				Werkprocessen zullen meer tijd- en plaatsonafhankelijk worden. De LNV ambtenaar
				zal dan op satellietkantoren of op het hoofdkantoor, bij stakeholders, thuis of
				elders onderweg kunnen werken. Er is een projectteam dat het tijd- en
				plaatsonafhankelijk werken binnen LNV ondersteunt. Er liggen voorstellen om
				binnen LNV te komen tot een modern beleid op dat gebied. De vernieuwing van de
				kantoorautomatisering speelt een belangrijke rol bij de gewenste nieuwe manier
				van werken.
 De huisvesting van LNV moet flexibel, duurzaam en effectief zijn.
				Door flexibel om te gaan met de beschikbare ruimte op het kerndepartement is
				het mogelijk om LNV en EZ samen te huisvesten in het hoofdgebouw aan de
				Bezuidenhoutseweg in Den Haag per ultimo 2012.
 Met de fusie van nieuwe VWA is gekozen voor de nieuwe
				hoofdvestiging in Utrecht. Naast concentratie van LNV diensten in Den Haag is
				Utrecht de tweede stad waarbij sprake is van een concentratie van LNV diensten.
				Het kantoor van de VWA wordt ingericht op het nieuwe flexibele werken.
 
 
 
 V
 DUURZAAM INKOPEN
 
 Het kabinet heeft afgesproken dat in 2010 voor 100% duurzaam
				wordt ingekocht. Het ministerie van LNV draagt bij aan de realisatie van de
				Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling (KADO) door de criteria uit het
				beleid Duurzame Inkopen te implementeren. De departementen passen bij hun
				inkoop zoveel mogelijk de vastgestelde duurzaamheideisen toe. In 2011 zullen de
				actuele milieucriteria toegepast worden bij alle aanbestedingen waarvoor deze
				criteria vastgesteld zijn. Zowel voor de eigen aanbestedingen als voor de
				interdepartementale aanbestedingen die worden uitgevoerd wordt op deze manier
				invulling gegeven aan de doelstelling.
 
 
 
 Baten-lastendiensten
 
 4.
 DE BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 Algemene Inspectie Dienst (AID)
 
 
				 Profiel
 De Algemene Inspectiedienst (AID) is een handhavingorganisatie
				 van het Ministerie van LNV die, door middel van de instrumenten controle,
				 verificatie en opsporing, de naleving van de LNV-regelgeving op programmatische
				 wijze bevordert. Waar effectief, uit oogpunt van naleving, wordt de inzet van
				 hiervoor bedoelde instrumenten begeleid door handhavingcommunicatie. Op basis
				 van waarnemingen en ervaringen in de handhavingpraktijk adviseert de AID de
				 Minister en beleidsdirecties van LNV over voorgenomen of vigerend beleid en
				 regelgeving. Ten behoeve van de uitvoering van deze taak beschikken de
				 ambtenaren AID over toezichthoudende en opsporingsbevoegdheden. Deze
				 bevoegdheden worden in onderlinge samenhang ingezet. Opsporing vindt plaats
				 onder verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie.
 De AID werkt samen met de VWA en de PD toe naar een gefuseerde
				 dienst in 2012 (de nVWA).
 
				 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 slotwet
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst moederdepartement
 
 
 70 660
 
 
 63 226
 
 
 57 167
 
 
 56 655
 
 
 55 541
 
 
 55 545
 
 
 55 545
 
 
 
 
 opbrengst overige departementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst derden
 
 
 575
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 
 
 rentebaten
 
 
 12
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bijzondere baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 71 247
 
 
 
 
 63 626
 
 
 
 
 57 467
 
 
 
 
 56 955
 
 
 
 
 55 841
 
 
 
 
 55 845
 
 
 
 
 55 845
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 apparaatskosten
 
 
 66 424
 
 
 58 307
 
 
 54 302
 
 
 53 761
 
 
 52 702
 
 
 52 700
 
 
 52 694
 
 
 
 
 –  personele kosten
 
 
 46 637
 
 
 40 628
 
 
 38 012
 
 
 37 633
 
 
 36 892
 
 
 36 890
 
 
 36 886
 
 
 
 
 –  materiele kosten
 
 
 19 787
 
 
 17 679
 
 
 16 290
 
 
 16 128
 
 
 15 810
 
 
 15 810
 
 
 15 808
 
 
 
 
 rentelasten
 
 
 392
 
 
 298
 
 
 401
 
 
 455
 
 
 454
 
 
 460
 
 
 466
 
 
 
 
 afschrijvingskosten
 
 
 
 3 954
 
 
 2 764
 
 
 2 739
 
 
 2 685
 
 
 2 685
 
 
 2 685
 
 
 
 
 –  materieel
 
 
 2 248
 
 
 2 281
 
 
 1 903
 
 
 1 886
 
 
 1 849
 
 
 1 849
 
 
 1 849
 
 
 
 
 –  immaterieel
 
 
 690
 
 
 1 673
 
 
 861
 
 
 853
 
 
 836
 
 
 836
 
 
 836
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 
 1 067
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  bijzondere lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 69 754
 
 
 
 
 63 626
 
 
 
 
 57 467
 
 
 
 
 56 955
 
 
 
 
 55 841
 
 
 
 
 55 845
 
 
 
 
 55 845
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 1 493
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
				 Baten
 
				 Opbrengst moederdepartement
 Van het moederdepartement wordt jaarlijks een opdracht
				 ontvangen, zoals afgesproken in het aansturingprotocol AID. De opbrengst van de
				 AID wordt gevormd door te leveren diensten in aantallen productieve uren te
				 vermenigvuldigen met de vastgestelde prijs. Voor de omzet van de AID is
				 uitgegaan van de bedragen zoals opgenomen in de meerjarenbegroting LNV. De
				 meerjarenbegroting laat een daling zien. Deze daling volgt uit de invulling van
				 de taakstellingen die zijn vastgesteld.
 In onderstaande tabel is aangegeven hoe de totale omzet van de
				 AID is verdeeld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Producten en omzetaandeel (%)
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Product
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Controle
 
 
 72,4
 
 
 72,9
 
 
 73,9
 
 
 74,9
 
 
 74,9
 
 
 74,9
 
 
 74,9
 
 
 
 
 Verificatie
 
 
 8,6
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 8,0
 
 
 
 
 Opsporing
 
 
 12,8
 
 
 13,4
 
 
 13,4
 
 
 14,4
 
 
 14,4
 
 
 14,4
 
 
 14,4
 
 
 
 
 Beleidsadvisering
 
 
 1,8
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 Handhavingscommunicatie
 
 
 0,5
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Fusie–uren
 
 
 3,9
 
 
 3,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
				 Opbrengst derden
 De reguliere opbrengsten derden hebben hoofdzakelijk betrekking
				 op incidentele dienstverlening aan andere handhavingorganisaties en de
				 opleiding van de bijzondere opsporingsambtenaren van Natuurmonumenten en
				 Staatsbosbeheer.
 
				 Rentebaten
 Vanwege de verwachte ontwikkeling van de liquiditeitspositie en
				 de lage rentestand zijn meerjarig geen rentebaten geraamd.
 
				 Lasten
 
				 Personele kosten
 
 De personele kosten hebben betrekking op de salariskosten van
					 zowel vast als tijdelijk personeel en overige personele kosten zoals
					 opleidingen.
 Voor 2010 is uitgegaan van 657 fte. Voor 2011 wordt een
					 gemiddelde personele formatie van 625 fte verwacht. De gemiddelde personele
					 kosten per fte bedragen in 2011 circa € 60 000.
 De gemiddelde personele bezetting zal zich ontwikkelen naar
					 gelang de omvang van het werkpakket dat de komende jaren door de opdrachtgevers
					 bij de AID wordt neergelegd. Een globale inschatting van het aantal fte voor
					 2012 is 615 en voor de periode 2013 tot en met 2015 605 fte per jaar.
 
 
				 Materiële kosten
 De voor 2011 begrote materiële kosten bestaan uit
				 beleidsondersteunende specifieke kosten, de directe kosten voor de operationele
				 uitvoering en indirecte kosten. Specifieke kosten hebben betrekking op (veelal)
				 constante kosten die een specifieke en eenduidige relatie hebben met één
				 product. Een voorbeeld hiervan zijn de kosten die het gevolg zijn van externe
				 ondersteuning bij visserijcontroles. Directe materiële kosten hebben een
				 direct, ondersteunend verband met de uitvoering van een bepaalde controle- of
				 opsporingsactiviteit. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten van
				 dienstauto’s, telefonie en dergelijke.
 
				 Rentelasten
 De rentelasten zijn het gevolg van de leningen die de AID
				 afsluit voor investeringen via de leen- en depositofaciliteit van het
				 Ministerie van Financiën.
 
				 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten hebben betrekking op de materiële en
				 immateriële vaste activa. De materiële activa hebben hoofdzakelijk betrekking
				 op de vervanging van dienstauto’s, vaartuigen en meubilair, de immateriële
				 activa op software, onderhoud aan het bedrijfsinformatiesysteem SPIN en overige
				 maatwerk informatiesystemen. De afschrijvingskosten volgen uit de geraamde
				 boekwaarde van de activa per 1 januari van elk jaar. Bij de waarde van de
				 activa wordt rekening gehouden met het meerjarig investeringsprogramma van de
				 AID. Dit programma is gericht op continuïteit van de bedrijfsvoering en heeft
				 betrekking op vervangingsinvesteringen voor de operationele uitvoering alsmede
				 uitbreidingsinvesteringen in immateriële vaste activa (informatiesystemen).
				 Daarbij wordt ook rekening gehouden met noodzakelijke investeringen ter
				 ondersteuning van het handhaven van nieuwe wetgevingscomplexen.
 De afschrijvingen vinden lineair plaats. De
					 afschrijvingstermijnen bedragen voor:
 
 
 •
 Software en maatwerksystemen: 5 jaar
 
 
 •
 Dienstauto’s: 5 jaar
 
 
 •
 Vaartuigen: 3 jaar
 
 
 •
 Controleapparatuur: 5 jaar
 
 
 •
 Inventarissen: 10 jaar
 
 
 Deze termijnen zijn in overeenstemming met de richtlijnen van
					 het Ministerie van Financiën, zoals opgenomen in de regeling
					 baten-lastendiensten 2007.
 
				 Saldo van baten en lasten
 Voor de jaren 2011 tot en met 2015 zijn de begrote baten gelijk
				 aan de begrote lasten.
 
				 Kasstroomoverzicht
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RHB 1 januari
							 2011 + depositorekeningen
 
 
 
 
 7 713
 
 
 
 
 9 148
 
 
 
 
 10 041
 
 
 
 
 8 504
 
 
 
 
 6 639
 
 
 
 
 4 565
 
 
 
 
 2 276
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 4 253
 
 
 3 954
 
 
 2 764
 
 
 2 739
 
 
 2 685
 
 
 2 685
 
 
 2 685
 
 
 
 
 3a
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 – 3 733
 
 
 – 4 605
 
 
 – 6 380
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 
 
 3b
 
 
 +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 484
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 3 249
 
 
 – 4 605
 
 
 – 6 380
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 – 4 865
 
 
 
 
 4a
 
 
 – /– eenmalige uitkering aan
							 moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4b
 
 
 +/+ eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4c
 
 
 – /– aflossingen op leningen
 
 
 – 2 873
 
 
 – 3 061
 
 
 – 4 301
 
 
 – 4 604
 
 
 – 4 759
 
 
 – 4 974
 
 
 – 5 156
 
 
 
 
 4d
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 3 304
 
 
 4 605
 
 
 6 380
 
 
 4 865
 
 
 4 865
 
 
 4 865
 
 
 4 865
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 431
 
 
 1 544
 
 
 2 079
 
 
 261
 
 
 106
 
 
 – 109
 
 
 – 291
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RHB 31 december
							 2011 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4) (max. roodstand 0,5 milj.
							 €)
 
 
 
 
 9 148
 
 
 
 
 10 041
 
 
 
 
 8 504
 
 
 
 
 6 639
 
 
 
 
 4 565
 
 
 
 
 2 276
 
 
 
 
 – 195
 
 
 
 
 
 
 Het kasstroomoverzicht toont aan dat de AID meerjarig een
				 positief saldo op de rekening courant bij het Ministerie van Financiën
				 voorziet. De investeringen zijn gebaseerd op de meerjarige
				 investeringsbegroting van de AID. De investeringen in immateriële vaste activa
				 hebben hoofdzakelijk betrekking op de aanschaf van nieuwe beleidsondersteunende
				 informatiesystemen en de update van bestaande systemen. De investeringen in
				 materiële vaste activa hebben betrekking op de reguliere
				 vervangingsinvesteringen voor vervoermiddelen en inventaris.
 
				 Prestaties
 De prestaties die de AID levert worden gevormd door het aantal
				 directe uren per product/dienst waarvoor de AID een opdracht heeft gekregen en
				 de daarmee bereikte resultaten. Deze resultaten worden onder meer gemeten door
				 middel van een aantal doelmatigheidscriteria.
 
				 Doelmatigheid
 
				 Meetplan doelmatigheid
 De AID onderscheidt een mix van indicatoren en prikkels voor
				 het meten van de doelmatigheid. Deze kengetallen zijn opgenomen in een
				 meetplan. In totaliteit is in de periode 2005–2009 een efficiencytaakstelling
				 in de tarieven doorgevoerd van ca. 6%.
 
				 Kostprijsontwikkeling
 
 De AID heeft in de periode 2005–2009 reeds diverse
					 efficiencymaatregelen genomen, die tot uitdrukking zijn gebracht in de tarieven
					 die bij de opdrachtgevers in rekening worden gebracht.
 De maatregelen variëren van inkooptaakstellingen en
					 taakstellingen op materiële kosten tot verhoging van de
					 productiviteitsnormering.
 Desondanks is in het verloop van de tarieven een stijging
					 waarneembaar. Deze zijn het gevolg van onder meer loon- en prijsindexering en
					 doorbelasting van huisvestingskosten.
 
 
				 Overige indicatoren
 
				 Treffers bij controles
 
 De mate van selectiviteit van controles bepaalt onder meer de
					 effectiviteit van de AID: het gericht controleren daar waar de kans op
					 overtreding (treffers) zo groot mogelijk is geeft een maximaal effect van het
					 instrument handhaving. De kwaliteit van risicoanalyse beïnvloedt het
					 percentage treffers. Het percentage treffers bij de selecte controles is een
					 indicator voor de kwaliteit van het product controle.
 Het aantal treffers bij controles ligt de afgelopen jaren een
					 stuk hoger dan de norm maar is wel vrij constant. Dit komt onder meer doordat
					 er binnen een aantal vakgebieden veel wordt gewerkt op basis van meldingen en
					 risicoanalyse. Doordat de AID een omslag maakt naar meer effectgericht
					 handhaven, is deze indicator niet meer voor alle soorten controles geschikt. Er
					 worden doelmatigheidsindicatoren voor de nieuwe organisatie ontwikkeld. Daarbij
					 wordt rekening gehouden met nieuwe manieren van handhaven en de gevolgen
					 daarvan voor het definiëren van relevante prestatie-indicatoren.
 
 
				 Tijdigheid verificaties TAB
 Op basis van risicoanalyse is door de betaalorganen en/of de
				 Europese Commissie bepaald dat verificaties binnen een bepaalde periode
				 uitgevoerd moeten worden. Het percentage tijdig uitgevoerde verificaties is een
				 indicator voor de kwaliteit van het product verificatie.
 
				 Kwaliteit
 Met betrekking tot de kwaliteit van de AID worden – naast
				 monitoring met behulp van de genoemde indicatoren – ook kwaliteitsaudits
				 uitgevoerd door onder meer de interne auditafdeling, die nagaat of er conform
				 de wet- en regelgeving en voorgeschreven processen door de AID wordt gewerkt.
				 Daarnaast voert de Europese Commissie ten aanzien van betaalorgaanactiviteiten
				 inspecties uit op de werkwijze en uitvoering van de AID.
 
				 Ziekteverzuim
 De normering voor het ziekteverzuim is op de Verbaannorm
				 afgestemd en beweegt derhalve mee met onder andere de demografische
				 samenstelling van het personeelsbestand.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Gegronde klachten op het aantal gecontroleerden
 
 
 0,78 per 10 000
 
 
 0,80
 
 
 0,80
 
 
 0,80
 
 
 0,80
 
 
 0,80
 
 
 0,80
 
 
 
 
 Goedkeurende accountantsverklaring
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Gemiddelde kostprijs (€ / uur)
 
 
 86,50
 
 
 92,10
 
 
 n.t.b.
 
 
 n.t.b.
 
 
 n.t.b.
 
 
 n.t.b.
 
 
 n.t.b.
 
 
 
 
 Gerealiseerde verkoopbare uren als percentage totale
								aanbod productieve formatie (%)
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 Ziekteverzuim (%)
 
 
 4,9
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 
 
 Treffers bij selecte controles (%)
 
 
 21,83
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 
 
 Tijdigheid uitgevoerde verificaties (%)
 
 
 79
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 
 
 Kosten per controle (€ / uur)
 
 
 n.t.b.
 
 
 895
 
 
 895
 
 
 895
 
 
 895
 
 
 895
 
 
 895
 
 
 
 
 Kosten per verificatie (€ / uur)
 
 
 n.t.b.
 
 
 595
 
 
 595
 
 
 595
 
 
 595
 
 
 595
 
 
 595
 
 
 
 
 Kosten per onderzoek (€ / uur)
 
 
 n.t.b.
 
 
 315 000
 
 
 315 000
 
 
 315 000
 
 
 315 000
 
 
 315 000
 
 
 315 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dienst Landelijk Gebied (DLG)
 
 
				 Profiel
 De Dienst Landelijk Gebied is een uitvoerende dienst van LNV
				 die in opdracht van het Rijk, Provincies, en andere overheden beleid voor het
				 inrichten van groene gebieden voor Natuur, Recreatie, Milieu en Landbouw,
				 vertaalt naar uitvoering in concrete projecten. Met ingang van 1 januari 2007
				 en de inwerkingtreding van de Wet Inrichting Landelijk Gebied zijn de
				 provincies de grootste opdrachtgever van DLG. DLG verwerft hiervoor gronden,
				 richt die gronden opnieuw in en draagt gebieden vervolgens over aan
				 gebiedsbeherende instanties en agrariërs. Daarnaast worden geldstromen bij
				 elkaar gebracht. DLG zoekt naar samenwerking en oplossingen die passen bij de
				 (bestuurlijke) wensen en de eigenschappen van het gebied. Als EU-betaalorgaan
				 is DLG verantwoordelijk voor het uitbetalen van een breed scala aan
				 POP-regelingen.
 
 De producten van DLG ten behoeve van provincies en LNV zijn
					 gericht op uitvoeren van beleid wat is vastgelegd in de WILG en in de LNV
					 Begroting.
 De Visie en Strategie van DLG 2008–2011 geeft richting aan
					 de ambitie om de autoriteit op het terrein van gebiedsontwikkeling voor alle
					 overheden te zijn. DLG onderscheidt zich doordat zij in staat is een opdracht
					 – in zijn geheel – van plan tot oplevering uit te voeren.
 De kracht van DLG ligt in de combinatie van het kennen van
					 het gebied, het kennen van de mensen in het gebied en het kennen van het beleid
					 van verschillende overheden.
 
 
 DLG werkt aan vele en diverse gebiedsgerichte projecten in
					 het landelijk gebied. Waar voorheen projecten een lange looptijd hadden, zijn
					 de landinrichtingsprojecten tegenwoordig opgeknipt in termijnen met kortere
					 doorlooptijden. Daarbij worden steeds vaker nieuwe media als internet en
					 GIS-visualisaties ingezet.
 DLG koopt grond aan voor de realisatie van de EHS. DLG
					 stimuleert en begeleidt grondeigenaren zoveel mogelijk om gronden vrijwillig te
					 ruilen. Eén derde van de groenprojecten van DLG ligt binnen een straal van 10
					 km van de grote steden. DLG helpt steden (zoals Rotterdam en Breda) met
					 ontwikkelingsgericht werken, PPS-constructies en anticiperend aankopen, de
					 groenprojecten in de stadsranden te realiseren.
 
 De producten / diensten van DLG zijn weergegeven in
				 onderstaande tabel.
 
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsproces
 
 
 Product / Dienst
 
 
 
 
 
 
 1. Omzetten grond
 
 
 1.1 Verwerving grond
 
 
 
 
 
 1.2 Vervreemding grond
 
 
 
 
 
 1.3 Exploitatie grond
 
 
 
 
 2. Inrichten landelijk gebied
 
 
 2.1 Planvorming
 
 
 
 
 
 2.2 Planuitvoering
 
 
 
 
 3. Uitvoeren subsidieregelingen
 
 
 3.1 Adviezen aanvragen
 
 
 
 
 
 3.2 Uitvoering subsidieregelingen
 
 
 
 
 4. Adviseren
 
 
 4.1 Advisering algemeen en beleid
 
 
 
 
 
 4.2 Informatieverstrekking
 
 
 
 
 
 De grondtransacties die plaatsvinden in het bedrijfsproces
				 Omzetten grond (1.) worden verricht door de ZBO Bureau Beheer Landbouwgronden
				 (BBL). De medewerkers van DLG voeren de werkzaamheden uit voor BBL.
 
				 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 
 
 111 940
 
 
 107 306
 
 
 94 977
 
 
 90 451
 
 
 87 464
 
 
 92 071
 
 
 92 071
 
 
 
 
 Opbrengst overige departementen
 
 
 6 455
 
 
 7 066
 
 
 5 806
 
 
 5 876
 
 
 5 720
 
 
 5 782
 
 
 5 793
 
 
 
 
 Opbrengst derden
 
 
 21 159
 
 
 10 599
 
 
 25 532
 
 
 25 760
 
 
 25 249
 
 
 18 952
 
 
 18 988
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 13
 
 
 150
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 Vrijval uit voorzieningen
 
 
 498
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 140 065
 
 
 
 
 125 116
 
 
 
 
 126 365
 
 
 
 
 122 137
 
 
 
 
 118 483
 
 
 
 
 116 855
 
 
 
 
 116 902
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 * personele kosten
 
 
 89 847
 
 
 79 343
 
 
 82 663
 
 
 78 837
 
 
 77 094
 
 
 75 911
 
 
 76 553
 
 
 
 
 * materiële kosten
 
 
 43 626
 
 
 37 031
 
 
 37 152
 
 
 37 150
 
 
 35 539
 
 
 35 494
 
 
 34 949
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 754
 
 
 933
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 450
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 * materieel
 
 
 1 393
 
 
 1 795
 
 
 1 650
 
 
 1 450
 
 
 1 400
 
 
 1 350
 
 
 1 300
 
 
 
 
 * immaterieel
 
 
 4 212
 
 
 5 914
 
 
 4 300
 
 
 4 100
 
 
 3 900
 
 
 3 600
 
 
 3 600
 
 
 
 
 Dotaties aan voorzieningen
 
 
 162
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 139 994
 
 
 
 
 125 116
 
 
 
 
 126 365
 
 
 
 
 122 137
 
 
 
 
 118 483
 
 
 
 
 116 855
 
 
 
 
 116 902
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 71
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
				 Baten
 
				 Opbrengst moederdepartement
 Het moederdepartement geeft jaarlijks een opdracht aan DLG,
				 zoals afgesproken in het aansturingprotocol «opdrachtgever van het Rijk voor
				 DLG, inclusief de inzet van DLG voor BBL». Deze opdracht omvat ten eerste de
				 werkzaamheden die DLG, als onderdeel van de afspraken gemaakt tussen Rijk en
				 provincies in de bestuursovereenkomsten, verricht ten behoeve van de
				 provinciale overheden. Ten tweede omvat deze opdracht de levering van producten
				 en diensten direct aan LNV. In de opdracht wordt vastgesteld welke diensten en
				 producten DLG levert en welke bijdrage van het moederdepartement hiervoor wordt
				 ontvangen.
 
				 Opbrengst overige departementen en derden
 
 De opbrengsten overige departementen hebben voornamelijk
					 betrekking op het ministerie van Verkeer en Waterstaat en
					 samenwerkingsverbanden tussen diverse departementen.
 Daarnaast wordt door de provincies over de periode
					 2011–2013 € 6,5 mln. per jaar extra bijgedragen ter dekking van de hogere
					 uitvoeringskosten van het ILG.
 
 
				 Rentebaten
 DLG ontvangt rekening rente op het saldo Rekening-Courant
				 gelijk aan de Euribor minus 1%. Momenteel is de stand van de Euribor nog steeds
				 lager dan 1%. Als gevolg daarvan is er slechts € 50 000 aan rentebaten
				 begroot.
 
				 Bijzondere baten
 DLG voorziet geen bijzondere baten in zijn begroting.
 
				 Lasten
 
				 Personele kosten
 
 De personele kosten voor 2011 zijn gebaseerd op een
					 gemiddelde bezetting van 1 222 fte in 2011. De prijs per fte is begroot op
					 € 65 600.
 De gemiddelde bezetting voor inhuur is voor 2011 en verder
					 begroot op 25 fte. De prijs per fte inhuur is begroot op € 100 000. De
					 inhuur bedraagt 3% (€ 2,5 mln.) van de kosten voor ambtelijk personeel
 
 
				 Materiële kosten
 De materiële kosten voor 2011 worden op € 33,9 mln.
				 begroot. De grootst kostenpost vormen de huisvestingskosten. De huur bedraagt
				 in 2011 € 9,7 mln. De kosten met betrekking tot het beheer door DICTU worden
				 in 2011 naar verwachting € 1 mln. als gevolg van de vernieuwing
				 kantoorautomatisering dat een lager tarief voor pc’s met zich mee zal
				 brengen. Tevens is rekening gehouden met het aandeel van € 1 mln. generieke
				 afschrijvingskosten voor de implementatie van eBS bij LNV.
 
 
 
 
 
 
 
 Automatiseringskosten
 
 
 658
 
 
 
 
 Huisvestingskosten
 
 
 14 831
 
 
 
 
 Kantoorkosten
 
 
 1 880
 
 
 
 
 Reis- en verblijfkosten
 
 
 3 843
 
 
 
 
 Opleidinskosten
 
 
 1 566
 
 
 
 
 DICTU-beheerskosten
 
 
 8 350
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 1 725
 
 
 
 
 Additionele kosten LNV1N.B. Additionele kosten LNV maakt geen
									 onderdeel uit van het DLG-tarief. DLG stuurt erop dat de additionele kosten LNV
									 niet hoger zijn dan de additionele opbrengsten die DLG van LNV krijgt
									 toegewezen voor de uitvoer van projecten.
 
 
 3 299
 
 
 
 
 EBS-generiek
 
 
 1 000
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 37 152
 
 
 
 
 
 
				 Rentelasten
 De rentelasten zijn gebaseerd op de uitstaande en nog af te
				 roepen leningen op basis van de goedgekeurde Meerjarige investeringsbegroting
				 2011–2015. DLG houdt geen rekening met rentelasten als gevolg van tijdelijk
				 «rood staan» op de Rekening-Courant.
 
				 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten voor materiële en immateriële vaste
				 activa zijn gebaseerd op de huidige afschrijvingen plus de afschrijvingskosten
				 als gevolg van nog te activeren vaste activa.
 De (im)materiële vaste activa worden als volgt
				 afgeschreven:
 
 
 
 
 
 
 
 Computer software
 
 
 4 jaar
 
 
 
 
 Overige immateriële vaste activa
 
 
 4 jaar
 
 
 
 
 Verbouwingen
 
 
 10 jaar
 
 
 
 
 Inventaris en installaties
 
 
 7 jaar
 
 
 
 
 Vervoermiddelen
 
 
 5 jaar
 
 
 
 
 Overige materiële vaste activa
 
 
 3 jaar
 
 
 
 
 
 
				 Dotaties aan voorzieningen
 In 2011 en verder is € 100 000 begroot voor dotaties aan
				 voorzieningen. Deze post is opgenomen ten behoeve van dotatie aan bestaande
				 voorzieningen voor aansprakelijkheid of dubieuze debiteuren.
 
				 Bijzondere lasten
 DLG voorziet geen bijzondere lasten in zijn begroting.
 
				 Saldo van baten en lasten
 De begroting 2011–2015 is meerjarig sluitend.
 
				 Kasstroomoverzicht 2011
 
 Bedragen in € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RIC 1 januari
							 
 
 
 
 
 8 192
 
 
 
 
 3 320
 
 
 
 
 5 392
 
 
 
 
 6 404
 
 
 
 
 7 341
 
 
 
 
 8 216
 
 
 
 
 8 424
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 2 767
 
 
 7 709
 
 
 5 950
 
 
 5 550
 
 
 5 300
 
 
 4 950
 
 
 4 900
 
 
 
 
 3a.
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 3 589
 
 
 5 360
 
 
 9 010
 
 
 5 396
 
 
 2 941
 
 
 3 035
 
 
 2 890
 
 
 
 
 3b.
 
 
 + totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 1 532
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 –  2 057
 
 
 – 5 360
 
 
 – 9 010
 
 
 – 5 396
 
 
 – 2 941
 
 
 – 3 035
 
 
 – 2 890
 
 
 
 
 4a.
 
 
 –/– eenmalige uitkering aan moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b.
 
 
 + eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c.
 
 
 –/– aflossingen op leningen
 
 
 6 464
 
 
 5 637
 
 
 4 938
 
 
 4 613
 
 
 4 424
 
 
 4 742
 
 
 3 829
 
 
 
 
 4d.
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 882
 
 
 5 360
 
 
 9 010
 
 
 5 396
 
 
 2 941
 
 
 3 035
 
 
 2 890
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 5 582
 
 
 – 278
 
 
 4 072
 
 
 783
 
 
 – 1 483
 
 
 – 1 707
 
 
 – 939
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RIC
							 31 december (incl. deposito) 
 
 
 
 
 3 320
 
 
 
 
 5 392
 
 
 
 
 6 404
 
 
 
 
 7 341
 
 
 
 
 8 216
 
 
 
 
 8 424
 
 
 
 
 9 495
 
 
 
 
 
 
 De ontwikkeling van de kasstromen is gebaseerd op de door LNV
				 goedgekeurde Meerjarige Investeringsbegroting 2011–2015. Op basis van deze
				 begroting zijn de afschrijvingskosten, aflossing op de leningen en beroep op de
				 leenfaciliteit berekend.
 De hogere investeringen in 2011 worden veroorzaakt door een
				 geplande verbouwing aan huisvesting waarbij verschillende kantoren in 1 kantoor
				 worden gehuisvest (€ 3,6 mln.)
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen voor
					 het jaar 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product (groep)
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven/uur
 
 
 € 101,22
 
 
 € 108,80
 
 
 € 106,60
 
 
 € 105,61
 
 
 € 102,81
 
 
 n.t.b.
 
 
 n.t.b.
 
 
 
 
 Omzet*excl additionele opbrengsten per produktgroep (pxq)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerving en vervreemding grond
 
 
 22 644
 
 
 11 748
 
 
 21 974
 
 
 21 112
 
 
 20 645
 
 
 20 863
 
 
 20 901
 
 
 
 
 Exploitatie grond
 
 
 1 523
 
 
 2 350
 
 
 1 477
 
 
 1 420
 
 
 1 388
 
 
 1 403
 
 
 1 405
 
 
 
 
 Plan vorming
 
 
 23 094
 
 
 18 796
 
 
 22 411
 
 
 21 532
 
 
 21 056
 
 
 21 278
 
 
 21 317
 
 
 
 
 Plan uitvoering
 
 
 41 110
 
 
 52 864
 
 
 39 894
 
 
 38 330
 
 
 37 482
 
 
 37 877
 
 
 37 947
 
 
 
 
 Adviezen aanvragen
 
 
 6 675
 
 
 12 922
 
 
 6 478
 
 
 6 224
 
 
 6 086
 
 
 6 150
 
 
 6 162
 
 
 
 
 Uitvoeren subsidieregelingen
 
 
 10 047
 
 
 7 049
 
 
 9 750
 
 
 9 367
 
 
 9 160
 
 
 9 257
 
 
 9 274
 
 
 
 
 Adviezen algemeen en beleid
 
 
 24 448
 
 
 11 748
 
 
 23 725
 
 
 22 795
 
 
 22 290
 
 
 22 525
 
 
 22 566
 
 
 
 
 Informatieverstrekking
 
 
 1 499
 
 
 – 
 
 
 1 455
 
 
 1 398
 
 
 1 367
 
 
 1 381
 
 
 1 384
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 131 040
 
 
 117 475
 
 
 127 163
 
 
 122 178
 
 
 119 476
 
 
 120 733
 
 
 120 955
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal (excl externe inhuur)
 
 
 1 352
 
 
 1 263
 
 
 1 202
 
 
 1 162
 
 
 1 170
 
 
 1 170
 
 
 1 170
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 0,05%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid
 
 
 6,9
 
 
 – 
 
 
 7,3
 
 
 7,3
 
 
 7,3
 
 
 7,3
 
 
 7,3
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting op doelmatigheidsindicatoren
 
 
 •
 Kostprijzen per product(groep): Het kostprijsmodel van DLG
						is gebaseerd op uren en niet op kosten. De kosten zijn niet direct te relateren
						aan een product.
 
 
 •
 Tarieven/ uur: In het kostprijsmodel van DLG is het
						gemiddelde tarief per uur gebaseerd op de kosten (excl. additionele kosten)
						gedeeld door het aantal direct productieve uren.
 
 
 •
 Omzet per productgroep: De omzet per productgroep is de
						omzet (excl. additionele opbrengsten) toegerekend naar het aandeel directe uren
						per product.
 
 
 •
 FTE-totaal (excl. externe inhuur): Geeft het aantal fte
						weer dat DLG ultimo boekjaar (t) in dienst heeft.
 
 
 •
 Saldo van baten en lasten (%): Geeft de verhouding (in %)
						weer van de totale lasten gedeeld door de totale baten per boekjaar (t).
 
 
 •
 Klanttevredenheid: De klanttevredenheid wordt eenmaal per
						twee jaar door een onafhankelijk bureau gemeten onder opdrachtgevers en
						stakeholders van DLG.
 
 
 
 
 
 Dienst Regelingen (DR)
 
 
				 Profiel
 Dienst Regelingen is sinds 1 januari 2006 een
				 baten-lastendienst van het Ministerie van LNV. Samen met enkele andere
				 uitvoerende organisaties van het Ministerie is DR de «huisuitvoerder» van
				 LNV-regelingen. Het departement van LNV is veruit de belangrijkste
				 opdrachtgever van DR. Daarnaast tracht DR om door haar expertise op het gebied
				 van met name de uitvoering van «Europese Regelingen»en als facilitair bedrijf
				 bij crises, ook voor andere overheden een bruikbare partij te zijn. DR wil
				 daarbij partner in beleid zijn voor opdrachtgevers vanuit een transparante en
				 zakelijk verhouding. De opdrachten van DR betreffen met name:
 
 
 •
 De uitvoering van EU-regelingen, verordeningen en
						verplichtingen;
 
 
 •
 Identificatie en Registratie van dieren, relaties en
						bedrijven;
 
 
 •
 Vergunningen en ontheffingen;
 
 
 •
 Subsidieregelingen en financieringsregelingen;
 
 
 •
 Het plattelandsontwikkelingsgebied;
 
 
 •
 Het mestbeleid;
 
 
 •
 De crisisbestrijding.
 
 
 Enerzijds gaat het om het uitvoeren van subsidieregelingen
				 (bijv. de Bedrijfstoeslagregeling), waarbij de subsidieverkrijger «direct
				 voordeel» heeft bij de uitvoering. Anderzijds betreft het de uitvoering van
				 «regulerende regelingen» (bijv. in het mestbeleid, dat gericht is op het
				 bereiken van milieudoelstellingen). Doelgroepen zijn met name agrarische
				 ondernemers, maar ook organisaties op het gebied van de natuurbescherming.
 
				 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 slotwet
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst moederdepartement
 
 
 155 768
 
 
 126 609
 
 
 107 690
 
 
 109 903
 
 
 110 228
 
 
 105 643
 
 
 105 643
 
 
 
 
 opbrengst overige departementen
 
 
 4 294
 
 
 5 300
 
 
 5 300
 
 
 5 300
 
 
 5 300
 
 
 5 300
 
 
 5 300
 
 
 
 
 opbrengst derden
 
 
 17 013
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 16 000
 
 
 
 
 rentebaten
 
 
 150
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 177 225
 
 
 
 
 148 109
 
 
 
 
 129 190
 
 
 
 
 131 403
 
 
 
 
 131 728
 
 
 
 
 127 143
 
 
 
 
 127 143
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  personele kosten
 
 
 84 613
 
 
 79 870
 
 
 65 803
 
 
 68 528
 
 
 69 646
 
 
 69 481
 
 
 69 481
 
 
 
 
 –  materiele kosten
 
 
 72 794
 
 
 43 539
 
 
 47 087
 
 
 47 675
 
 
 48 982
 
 
 46 662
 
 
 46 662
 
 
 
 
 rentelasten
 
 
 1 422
 
 
 1 900
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  materieel
 
 
 795
 
 
 1 300
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 –  immaterieel
 
 
 14 310
 
 
 21 500
 
 
 14 700
 
 
 13 600
 
 
 11 500
 
 
 9 400
 
 
 9 400
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  dotaties voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 –  bijzondere lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 173 934
 
 
 
 
 148 109
 
 
 
 
 129 190
 
 
 
 
 131 403
 
 
 
 
 131 728
 
 
 
 
 127 143
 
 
 
 
 127 143
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 3 291
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
				 Baten
 
 De opbrengst moederdepartement
				 betreft het beschikbare budget voor de uitvoering van de LNV-opdrachten. De
				 begroting DR is hiermee in overeenstemming gebracht. De drie grootste clusters
				 van regelingen die door DR worden uitgevoerd zijn het Gemeenschappelijk
				 Landbouwbeleid (GLB), het Nieuw Mestbeleid (NMB) en Programma Beheer.
 
 De opbrengst overige departementen
				 heeft betrekking op de uitvoering van regelingen in opdracht van o.m. de
				 Ministeries van VROM en BZK.
 
 De opbrengst derden betreffen
				 onder meer de opbrengsten uit hoofde van I&R activiteiten, Grondkamers,
				 opdrachten voor gemeenten en overige opdrachtgevers.
 
 De rentebaten hebben betrekking op
				 de rentevergoeding over het saldo van de rekening-courant en deposito’s bij
				 het Ministerie van Financiën.
 
				 Lasten
 
				 Personele kosten
 De personele kosten hebben betrekking op de salariskosten van
				 zowel de vaste als tijdelijke formatie. Het gemiddeld aantal ambtelijke
				 medewerkers (tijdelijk en vast) komt uit op circa 1 115 fte tegen een
				 normprijs van € 59 016.
 
				 Materiële kosten
 De materiële kosten bedragen € 47,1 mln. en hebben
				 betrekking op de huisvestingskosten (huurkosten, schoonmaak, onderhoud
				 installaties, energiekosten etc.), automatiseringskosten, logistieke kosten,
				 diensten derden en overig personeelsgebonden kosten (opleiding, reis- en
				 verblijfkosten e.d.).
 
				 Rentelasten
 De in de staat van baten en lasten opgenomen rentelasten
				 betreffen de rentelasten die voorvloeien uit het beroep op de leenfaciliteit
				 voor financiering van investeringen in vaste activa. Daarbij is voor nieuw af
				 te sluiten leningen uitgegaan van een rente die varieert van 2,7% tot 3,5%. De
				 thans afgesloten en aan het begin van het begrotingsjaar nog niet volledig
				 afgeloste leningen kennen een percentage dat varieert van 3,0 tot 5,14%.
 
				 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten worden begroot op € 15,3 mln.
				 onderverdeeld in € 14,7 mln. immateriële vaste activa en € 0,6 mln.
				 materiële vaste activa. De afschrijvingen vinden lineair plaats en zijn
				 gebaseerd op de historische aanschafwaarde met de volgende
				 afschrijvingstermijnen:
 
 
 
 
 
 
 
 Verbouwingen
 
 
 10 jaar
 
 
 
 
 Kantoorinventaris
 
 
 7 jaar
 
 
 
 
 Software
 
 
 4 jaar
 
 
 
 
 (Kantoor)machines en installaties
 
 
 7 jaar
 
 
 
 
 Transportmiddelen
 
 
 5 jaar
 
 
 
 
 
 Verbouwingen, kantoorinventaris, (kantoor)machines en
				 installaties en transportmiddelen vallen onder de materiële vaste activa. De
				 immateriële vaste activa betreffen met name de ICT-systemen die voor de
				 uitvoering van de regelingen benodigd zijn. Vanwege het aflopen van de
				 afschrijvingstermijnen op grote investeringen die de afgelopen jaren gedaan
				 zijn, o.a. ten behoeve van de bedrijfstoeslagregeling (GLB/BTR), neme de
				 afschrijvingskosten op immateriële vaste activa de komende jaren verder
				 af.
 
				 Kasstroomoverzicht
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Rekeningcourant RHB 1 januari +
							 depositorekeningen
 
 
 
 4 536
 
 
 
 
 23 181
 
 
 
 
 18 452
 
 
 
 
 19 438 
 
 
 
 
 20 044
 
 
 
 
 17 643
 
 
 
 
 14 755
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 25 226
 
 
 22 800
 
 
 15 300
 
 
 14 100
 
 
 11 700
 
 
 9 800
 
 
 4 800
 
 
 
 
 3a
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 – 10 332
 
 
 – 16 000
 
 
 – 15 000
 
 
 – 15 000
 
 
 – 15 000
 
 
 – 13 000
 
 
 – 6 000
 
 
 
 
 3b
 
 
 +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 4 737
 
 
 132
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 5 595
 
 
 – 15 868
 
 
 – 15 000
 
 
 – 15 000
 
 
 – 15 000
 
 
 – 13 000
 
 
 – 6 000
 
 
 
 
 4a
 
 
 – /– eenmalige uitkering aan
							 moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b
 
 
 +/+ eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c
 
 
 – /– aflossingen op leningen
 
 
 – 21 786
 
 
 – 17 661
 
 
 – 14 314
 
 
 – 13 494
 
 
 – 14 101
 
 
 – 12 688
 
 
 – 15 051
 
 
 
 
 4d
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 20 800
 
 
 6 000
 
 
 15 000
 
 
 15 000
 
 
 15 000
 
 
 13 000
 
 
 6 000
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 986
 
 
 – 11 661
 
 
 686
 
 
 1 506
 
 
 899
 
 
 312
 
 
 – 9 051
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RHB 31 december
							 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4) (max. roodstand 0,5 milj. €)
 
 
 
 
 23 181
 
 
 
 
 18 452
 
 
 
 
 19 438
 
 
 
 
 20 044
 
 
 
 
 17 643
 
 
 
 
 14 755
 
 
 
 
 4 504
 
 
 
 
 
 
 De operationele kasstroom bestaat uit het saldo van baten en
				 lasten, de afschrijvingen en de mutatie in het werkkapitaal. Er is in
				 bovenstaand overzicht rekening gehouden met een meerjarig sluitende begroting.
				 De afname in de operationele kasstroom houdt verband met de verlaging van het
				 investeringsniveau de komende jaren en de daarmee samenhangende verlaging van
				 de afschrijvingskosten.
 De investeringen in 2011 betreffen grotendeels uitgaven aan
				 immateriële vaste activa. Daarnaast wordt geïnvesteerd in inventaris en
				 verbouwingen.
 
 Overzicht doelmatigheids- en kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht doelmatigheids
							 indicatoren 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven/uur1 De tarieven/uur betreft het
								 voorcalculatorisch uurtarief. Als basisjaar is 2009 genomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorcalculatorisch integraal uurtarief
 
 
 € 94,35
 
 
 € 98,10
 
 
 € 96,70
 
 
 € 93,50
 
 
 € 89
 
 
 
 
 Index ten opzichte van 2009 (2009 = 100)
 
 
 100,6
 
 
 104,6
 
 
 103,1
 
 
 99,7
 
 
 94,9
 
 
 
 
 
 Omzet per produktgroep(x € 1
							 000)
 
 2
 In het meerjarige beeld is rekening gehouden
								 een gelijkblijvende inzet op het GLB-gebied. Als subsidieregeling zijn
								 aangehouden die regelingen waarbij de beoogde output het al dan niet toekennen
								 van een subsidie is. De verhouding in 2011 is bij deze indicator structureel
								 doorgetrokken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal omzet
 
 
 128 990
 
 
 131 203
 
 
 131 528
 
 
 126 943
 
 
 126 943
 
 
 
 
 Omzet Europese : Nationale regelingen
 
 
 75 : 25
 
 
 75 : 25
 
 
 75 :25
 
 
 75 : 25
 
 
 75 : 25
 
 
 
 
 Omzet Subsidieregelingen : Overige regelingen
 
 
 70 : 30
 
 
 70 : 30
 
 
 70 : 30
 
 
 70 : 30
 
 
 70 : 30
 
 
 
 
 
 FTE-totaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal (excl. externe inhuur)
 
 
 1 115
 
 
 986
 
 
 986
 
 
 986
 
 
 986
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)3 Er wordt rekening gehouden met een meerjarig
								 sluitende begroting.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten als % van de totale
							 baten
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 0,00%
 
 
 
 
 
 Productiviteit4 Hoe hoger de facturabiliteit van de uren, hoe
								 gunstiger dit is voor het tarief. De facturabiliteit zal de komende jaren
								 toenemen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Facturabele/productieve uren
 
 
 78%
 
 
 79%
 
 
 80%
 
 
 81%
 
 
 82%
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten per opdracht
							 (x € 1 mln.)5 Het totaal van de uitvoeringskosten van de
								 drie grootste opdrachten op basis van de voorlopige offerte 2011. In 2011 &
								 2012 is sprake van hogere uitvoeringskosten Programma Beheer; dit vanwege
								 omvormingskosten Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal GLB
 
 
 48
 
 
 48
 
 
 48
 
 
 48
 
 
 48
 
 
 
 
 Totaal Programma Beheer
 
 
 30
 
 
 27
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 
 
 Totaal NMB
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
								kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Gegrond verklaarde bezwaarschriften (%)1 Deze indicator betreft de gegrond
									 verklaarde bezwaarschriften afgezet tegen het totaal aantal
									 bezwaarschriften.
 
 
 25%
 
 
 25%
 
 
 25%
 
 
 25%
 
 
 25%
 
 
 
 
 Afgehandelde bezwaarschriften binnen wettelijke
								termijn
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 
 
 Mate van naleving contractafspraken uitvoering naar
								kosten en kwaliteit DR2 DR voert haar opdrachtenpakket uit binnen
									 de door de opdrachtgever vastgestelde contractafspraken. Uitgangspunt hierbij
									 is de oorspronkelijke offerte inclusief het door de opdrachtgever goedgekeurde
									 meer of minderwerk.
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 
 
 Aandeel digitaal verwerkte aanvragen DR3 DR wil de dienstverlening naar de doelgroep
									 optimaliseren door zoveel mogelijk informatie digitaal uit te wisselen. Dit
									 zorgt voor lagere administratieve lasten en minder fouten. De indicator heeft
									 betrekking op de aanvragen die binnen de GDI worden ingewonnen.
 
 
 80%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 90%
 
 
 
 
 Doorlooptijd van de aanvraag DR4 Onder doorlooptijd wordt de vastgestelde
									 (wettelijke) termijn verstaan tussen het indienen van een aanvraag en ontvangen
									 van een beschikking.
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 98%
 
 
 
 
 Betaalschema BTR5Uitbetaling van de BTR vindt plaats binnen
									 de vastgestelde EU regelgeving. Betaling van de BTR vindt uiterlijk 1 juni van
									 het opvolgende jaar plaats. Deze indicator geeft het uitbetalingspercentage
									 weer op 31 december van het begrotingsjaar.
 
 
 80%
 
 
 80%
 
 
 85%
 
 
 85%
 
 
 85%
 
 
 
 
 Klanttevredenheid begunstigden DR6 DR hecht veel waarde aan de tevredenheid
									 van de doelgroep. Deze indicator is het resultaat van een
									 klanttevredenheidsonderzoek dat 1x per twee jaar wordt gehouden.
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
 
 
				 Profiel
 De Dienst ICT Uitvoering (DICTU) is binnen het Ministerie van
				 LNV verantwoordelijk voor het leveren van ICT services en -ondersteuning aan
				 alle onderdelen van het ministerie. Daarnaast levert DICTU ondersteuning aan
				 enkele aan het ministerie aanverwante PBO’s en ZBO’s
 De missie van DICTU luidt: «De Dienst ICT Uitvoering draagt
				 bij aan het succes van LNV door te zorgen voor betrouwbare, gestandaardiseerde
				 en kostenefficiënte ICT services die de bedrijfsprocessen van LNV optimaal
				 ondersteunen».
 DICTU levert aan haar opdrachtgevers de volgende ICT
				 services:
 
 
 •
 Applicatiebeheer en ontwikkeling;
 
 
 •
 Inrichting en beheer van werkplekken;
 
 
 •
 Beheer van de technische infrastructuur.
 
 
 Voor 2011 hebben met name de (verdere) outsourcing van het
				 applicatiebeheer en de applicatie-ontwikkeling alsmede het verder stroomlijnen
				 van de nieuwe organisatie die in 2010 door het afronden van het
				 reorganisatietraject is ontstaan impact op de begroting.
 
				 Begroting van baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement:
 
 
 112 065
 
 
 119 430
 
 
 99 276
 
 
 83 446
 
 
 73 382
 
 
 73 382
 
 
 73 382
 
 
 
 
 Opbrengst derden
 
 
 2 263
 
 
 0
 
 
 812
 
 
 674
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Buitengewone baten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Exploitatiebijdragen
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 114 328
 
 
 
 
 119 430
 
 
 
 
 100 088
 
 
 
 
 84 120
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Ambtelijk personeel
 
 
 21 732
 
 
 19 090
 
 
 18 150
 
 
 17 800
 
 
 16 943
 
 
 16 943
 
 
 16 943
 
 
 
 
 –  Overig personeel
 
 
 49 555
 
 
 31 063
 
 
 21 391
 
 
 19 500
 
 
 13 568
 
 
 13 568
 
 
 13 568
 
 
 
 
 –  Diensten derden
 
 
 6 688
 
 
 8 730
 
 
 34 767
 
 
 30 000
 
 
 27 479
 
 
 27 479
 
 
 27 479
 
 
 
 
 –  Exploitatiekosten
 
 
 20 413
 
 
 13 900
 
 
 6 341
 
 
 5 237
 
 
 4 528
 
 
 4 528
 
 
 4 528
 
 
 
 
 –  Kosten Bijzondere dienstverlening
 
 
 5 101
 
 
 25 282
 
 
 5 075
 
 
 643
 
 
 221
 
 
 221
 
 
 221
 
 
 
 
 –  Huisvesting
 
 
 1 826
 
 
 3 570
 
 
 3 806
 
 
 3 570
 
 
 3 570
 
 
 3 570
 
 
 3 570
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 1 141
 
 
 1 700
 
 
 945
 
 
 784
 
 
 1 162
 
 
 1 162
 
 
 1 162
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  Conversielening Materieel
 
 
 2 767
 
 
 1 959
 
 
 959
 
 
 199
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 –  Investeringen Materieel
 
 
 2 270
 
 
 4 729
 
 
 2 309
 
 
 1 305
 
 
 1 504
 
 
 1 504
 
 
 1 504
 
 
 
 
 –  Investeringen Immaterieel
 
 
 2 602
 
 
 9 407
 
 
 6 162
 
 
 5 082
 
 
 5 080
 
 
 5 080
 
 
 5 080
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 114 095
 
 
 
 
 119 430
 
 
 
 
 99 905
 
 
 
 
 84 120
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
								lasten
 
 
 
 
 233
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 183
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
				 Baten
 
				 Opbrengst moederdepartement
 DICTU levert ICT gerelateerde diensten aan de LNV organisatie.
				 Deze diensten variëren van hardware ten behoeve van de werkplek tot
				 projectleiding voor een ontwikkelingstraject
 
 
 De verdeling per productgroep wordt in
				 onderstaande tabel weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Productgroep x € 1 000
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Applicatie Services
 
 
 52 140
 
 
 43 871
 
 
 53 274
 
 
 43 685
 
 
 35 448
 
 
 35 448
 
 
 35 448
 
 
 
 
 Werkplek Services
 
 
 22 825
 
 
 23 010
 
 
 19 191
 
 
 15 737
 
 
 15 003
 
 
 15 004
 
 
 15 004
 
 
 
 
 Infra
 
 
 22 757
 
 
 19 230
 
 
 17 142
 
 
 14 056
 
 
 13 707
 
 
 13 706
 
 
 13 706
 
 
 
 
 Detachering
 
 
 246
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere dienstverlening/overig
 
 
 16 360
 
 
 33 319
 
 
 10 481
 
 
 10 642
 
 
 9 898
 
 
 9 898
 
 
 9 898
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 114 328
 
 
 
 
 119 430
 
 
 
 
 100 088
 
 
 
 
 84 120
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 74 055
 
 
 
 
 
 
 Opbrengsten worden gegenereerd door de producten en / of uren
				 die DICTU levert te vermenigvuldigen met de vigerende tarieven of worden op
				 basis van fixed price afgegeven. In de paragraaf prestaties zijn de begrote
				 aantallen producten en / of uren vermeld. Naast opbrengsten voor standaard
				 dienstverlening biedt DICTU ook specifieke diensten aan onder de noemer
				 «Bijzondere dienstverlening». Dit betreft o.a. specifieke inhuur of
				 hardware.
 
				 Opbrengst derden
 Het bovengenoemde bedrag aan omzet is inclusief de ICT
				 dienstverlening aan ZBO’s en PBO’s. Hieronder vindt U de specificatie
				 .
 
 Productgroep x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Werkplek Services
 
 
 2 263
 
 
 800
 
 
 812
 
 
 674
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 2 263
 
 
 800
 
 
 812
 
 
 674
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 673
 
 
 
 
 
 
				 Lasten
 
				 Ambtelijk Personeel en Overig personeel
 In het kader van de algemene bezuinigingstaakstellingen zal
				 DICTU efficiënter haar resources aanwenden om toch aan de vraag naar de
				 producten van DICTU te kunnen voldoen. Daarnaast zal DICTU, op haar weg naar
				 een regie-organisatie, een steeds groter deel van haar dienstverlening
				 outsourcen. Door dit alles zal het personeelsbestand van DICTU uiteindelijk
				 verder moeten krimpen. Deze krimp wordt gerealiseerd door gericht te sturen op
				 uitstroom van extern personeel.
 Onderstaand schema geeft over 2009 de realisatie weer in
				 vergelijking met de huidige prognose voor 2010 en 2011.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personeel en overig
								personeel
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Gem loonsom
 
 
 73
 
 
 75
 
 
 76
 
 
 74
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 75
 
 
 
 
 int fte
 
 
 297
 
 
 255
 
 
 239
 
 
 239
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 
 
 Gem loonsom
 
 
 161
 
 
 163
 
 
 132
 
 
 131
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 132
 
 
 
 
 ext fte
 
 
 307
 
 
 191
 
 
 162
 
 
 149
 
 
 103
 
 
 103
 
 
 103
 
 
 
 
 
 
				 Exploitatiekosten
 
 De post exploitatiekosten bestaat voornamelijk uit
					 onderhoudscontracten ten behoeve van infrabeheercomponenten. De exploitatielast
					 neemt in 2011 af ten opzichte van de begroting 2010. Dit heeft een relatie met
					 het gericht sturen op de uitstroom van extern personeel.
 Nadat in 2009 en 2010 tariefreductie bij externe inhuur een
					 speerpunt was in het DICTU inkoopbeleid zal in 2011 ook bijzondere aandacht
					 worden besteed aan beheercontracten en de mogelijke uitbesteding daarvan.
 
 
				 Huisvestingskosten
 De huisvestingskosten van DICTU bestaan uit:
 
 
 •
 huurkosten hoofdkantoor Den Haag
 
 
 •
 huurkosten rekencentrum Assen
 
 
 
				 Rentelasten
 De rentelasten hebben betrekking op de financiering van de
				 vaste activa d.m.v. leningen en de financiering van het werkkapitaal dmv de
				 rekening courant. In de begroting is uitgegaan van een reductie van het
				 werkkapitaal door een meer stringent debiteurenbeheer.
 
				 Afschrijvingskosten en grondslagen Activa
 
 Afschrijvingskosten bestaan uit de door DICTU overgenomen
					 activa als gevolg van de overgedragen activa vanuit de overige
					 baten-lastendiensten en het concern van LNV per 1 januari 2008 voor de
					 hardware en per januari 2009 voor de immateriële vaste activa.
 Daarnaast activeert DICTU generieke immateriële vaste activa
					 voor het LNV concern en brengt de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) in
					 rekening bij opdrachtgevers.
 Afschrijvingstermijnen variëren van 4 tot 5 jaar,
					 afhankelijk van de activa categorie.
 
 
				 Saldo Baten en lasten
 Gedurende de jaren laat het saldo baten en lasten een
				 gelijkmatig beeld van 0 of licht positief zien.
 
				 Kasstroomoverzicht
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
							 1 januari
 
 
 
 
 9 724
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 2a.
 
 
 saldo van baten en lasten
 
 
 – 550
 
 
 0
 
 
 183
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2b.
 
 
 gecorrigeerd voor afschrijvingen
 
 
 6 678
 
 
 16 095
 
 
 9 430
 
 
 6 585
 
 
 6 584
 
 
 6 584
 
 
 6 584
 
 
 
 
 2c.
 
 
 gecorrigeerd voor mutaties in werkkapitaal
 
 
 – 9 724
 
 
 0
 
 
 5 041
 
 
 6 415
 
 
 5 416
 
 
 5 416
 
 
 5 416
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 – 3 596
 
 
 16 095
 
 
 14 654
 
 
 13 000
 
 
 12 000
 
 
 12 000
 
 
 12 000
 
 
 
 
 3a.
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 – 22 814
 
 
 – 25 000
 
 
 – 12 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 
 
 3b.
 
 
 + totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 22 814
 
 
 – 25 000
 
 
 – 12 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 – 10 000
 
 
 
 
 4a.
 
 
 – /– uitkering aan moederdepartement
 
 
 550
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b.
 
 
 + storting door moederdepartement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c.
 
 
 – /– aflossingen op leningen
 
 
 – 6 678
 
 
 – 16 095
 
 
 – 14 654
 
 
 – 13 000
 
 
 – 12 000
 
 
 – 12 000
 
 
 – 12 000
 
 
 
 
 4d.
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 22 814
 
 
 25 000
 
 
 12 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 10 000
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 16 686
 
 
 8 905
 
 
 – 2 654
 
 
 – 3 000
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 – 2 000
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB
							 31 december (=1+2+3+4) 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 De operationele kasstroom bestaat uit het saldo van baten en
					 lasten, afschrijvingen en de mutaties werkkapitaal.
 De investeringskasstroom bestaat uit investeringen van
					 materiële vaste activa en immateriële vaste activa, zoals software, hardware
					 en infrastructuur.
 De verwachting is dat de eerder voor 2010 geplande reductie
					 in het aantal werkplekken zal doorschuiven en in 2011 /12 wellicht zichtbaar
					 wordt. Dictu handhaaft de prognose voor de kaderbegroting op 9 000
					 werkplekken. De juiste mix van werkplekken is bepalend voor een eventuele
					 besparing op werkplekken bij de klant.
 Infra abonnement zal afnemen en meer integraal gericht
					 capaciteitsmanagement zal hier een bijdrage aan leveren.
 Het is de verwachting dat in 2011 Applicatiebeheer (vnl
					 outsourcinsdeel) zal stijgen door stijging van het aantal applicaties. Door een
					 hogere effectiviteit verwacht DICTU de stijging van het applicatiebeheer te
					 kunnen neutraliseren. Dit effectiviteitseffect is toegerekend aan de DICTU ICT
					 taakstelling. Het gevolg van meer outsourcen wordt zichtbaar in een lager
					 aantal beheer- en ontwikkeluren.
 
 
				 Doelmatigheid
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Generieke deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Kostprijzen per product (groep)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a. Basistarief werkplek (gemiddeld per stuk x €)
 
 
 2 450
 
 
 2 225
 
 
 2 200
 
 
 2 200
 
 
 2 200
 
 
 2 200
 
 
 2 200
 
 
 
 
 b. Aantal basiswerkplekken
 
 
 9 522
 
 
 9 000
 
 
 9 000
 
 
 7 470
 
 
 7 470
 
 
 7 470
 
 
 7 470
 
 
 
 
 c. Infrastructuur (x € 1 K)
 
 
 22 757
 
 
 19 230
 
 
 17 142
 
 
 14 228
 
 
 13 707
 
 
 13 707
 
 
 13 707
 
 
 
 
 d. Productieve uren applicaties.
 
 
 292 000
 
 
 282 000
 
 
 254 000
 
 
 211 000
 
 
 211 000
 
 
 211 000
 
 
 211 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.Tarieven/uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a. Projectleiding/Delivery Manager
 
 
 142
 
 
 138
 
 
 139
 
 
 139
 
 
 139
 
 
 139
 
 
 139
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 b. Senior medew. (Ontwerp en Kwal. begeleiding)
 
 
 142
 
 
 132
 
 
 133
 
 
 133
 
 
 133
 
 
 133
 
 
 133
 
 
 
 
 b. Senior medew. (beheer)
 
 
 
 
 130
 
 
 130
 
 
 130
 
 
 130
 
 
 130
 
 
 
 
 c. Medior medew. (bouw)
 
 
 117
 
 
 107
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 108
 
 
 
 
 d. Junior medew. (Beheer)
 
 
 103
 
 
 98
 
 
 94
 
 
 94
 
 
 94
 
 
 94
 
 
 94
 
 
 
 
 d. Junior medew. (test )
 
 
 97
 
 
 97
 
 
 98
 
 
 98
 
 
 98
 
 
 98
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.Omzet per prod.groep (pxq)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A. Werkplekservices
 
 
 22 825
 
 
 23 010
 
 
 19 191
 
 
 15 737
 
 
 15 003
 
 
 15 004
 
 
 15 004
 
 
 
 
 B. Infrastructuur
 
 
 22 757
 
 
 19 230
 
 
 17 142
 
 
 14 056
 
 
 13 707
 
 
 13 707
 
 
 13 707
 
 
 
 
 C. Applicatieservices incl.outsourcing en ontw.
 
 
 52 140
 
 
 43 871
 
 
 53 274
 
 
 43 685
 
 
 35 448
 
 
 35 448
 
 
 35 448
 
 
 
 
 D. Overige doorbelastingen (incl. inhuur) in 2010 incl.
							 eenmalig WPO Migratie.
 
 
 16 606
 
 
 33 319
 
 
 13 181
 
 
 10 642
 
 
 9 898
 
 
 9 898
 
 
 9 898
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 114 328
 
 
 119 430
 
 
 102 788
 
 
 84 120
 
 
 74 055
 
 
 74 055
 
 
 74 055
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. gem. bezetting FTE-totaal (excl. externe
							 inhuur)
 
 
 297
 
 
 266
 
 
 239
 
 
 239
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Saldo baten en lasten (%)
 
 
 + 0,5 %
 
 
 + 0,01 %
 
 
 + 0,02%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 0%
 
 
 
 
 
 
				 Kwaliteit
 DICTU maakt met haar opdrachtgevers afspraken over
				 betrouwbaarheid en veiligheid van gebruik datalijnen. In de gesprekken met de
				 opdrachtgevers maakt Dictu diverse soorten afspraken over de te leveren
				 kwaliteit van de afzonderlijke opdrachten voor ontwikkeling en beheer. Al deze
				 afspraken zijn te divers om deze als kengetal hier op te nemen.
 
 
 
 Plantenziektenkundige Dienst (PD)
 
 
				 Profiel
 De opdracht van de Plantenziektenkundige Dienst is het weren,
				 vrijwaren, bestrijden en beheersen van ziekten en plagen in de plantaardige
				 sector. Dit om een duurzame, concurrerende en veilige land- en tuinbouw te
				 bevorderen, de handel zoveel mogelijk ongestoord te laten plaatsvinden en het
				 Nederlands landschap in stand te houden. Een duurzame, veilige en concurrerende
				 land- en tuinbouw betekent onder andere minder gebruik en minder
				 afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen. Het voorkomen, dan wel
				 beperken van ziekten en plagen levert daaraan een belangrijke bijdrage.
 
 De PD opereert als kennis-, advies- en auditdienst voor het
					 veld plantgezondheid.
 In deze hoedanigheid draagt de dienst bij aan de volgende
					 beleidsdoelen:
 
 
 
 •
 Het voorkomen dat ziekten en plagen en ongewenste planten
						binnen Nederland en over de wereld worden verspreid (weren en vrijwaren);
 
 
 •
 De bevordering van een duurzame beheersing van ziekten en
						plagen (monitoren, beheersen en bestrijden);
 
 
 •
 Borgen van de kwaliteit van uitbestede taken (operationele
						sturing en operationeel toezicht);
 
 
 •
 Het behoud en de ontwikkeling van kennis op het gebied van
						plantgezondheid.
 
 
 De PD realiseert deze beleidsdoelen door:
 
 
 •
 Advisering en vertegenwoordiging in opdracht van LNV op het
						gebied van fytosanitair, gewasbescherming en natuurbeleid;
 
 
 •
 Kennis- en methodeontwikkeling binnen het werkveld
						plantgezondheid;
 
 
 •
 Uitvoering van wettelijke taken (o.a. beleidsimplementatie,
						inspecties, certificaten, operationeel toezicht, diagnoses en
						beschikkingen);
 
 
 •
 Kaderstellend referentielaboratorium op het gebied van
						fytosanitaire diagnostiek.
 
 
 De Plantenziektenkundige Dienst werkt samen met de AID en de
				 VWA toe naar een gefuseerde dienst in 2012.
 
 
				 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst moederdepartement
 
 
 22 654
 
 
 16 539
 
 
 16 710
 
 
 15 731
 
 
 15 703
 
 
 15 705
 
 
 15 705
 
 
 
 
 opbrengst derden
 
 
 2 601
 
 
 2 151
 
 
 2 151
 
 
 2 151
 
 
 2 151
 
 
 2 151
 
 
 2 151
 
 
 
 
 rentebaten
 
 
 33
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 exploitatiebijdrage
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 25 288
 
 
 
 
 18 690
 
 
 
 
 18 861
 
 
 
 
 17 882
 
 
 
 
 17 854
 
 
 
 
 17 856
 
 
 
 
 17 856
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 apparaatskosten
 
 
 23 556
 
 
 17 465
 
 
 17 725
 
 
 16 757
 
 
 16 729
 
 
 16 731
 
 
 16 731
 
 
 
 
 personele kosten
 
 
 12 697
 
 
 9 947
 
 
 9 856
 
 
 9 593
 
 
 9 691
 
 
 9 692
 
 
 9 692
 
 
 
 
 materiële kosten
 
 
 10 859
 
 
 7 518
 
 
 7 869
 
 
 7 164
 
 
 7 038
 
 
 7 039
 
 
 7 039
 
 
 
 
 rentelasten
 
 
 147
 
 
 125
 
 
 135
 
 
 125
 
 
 125
 
 
 125
 
 
 125
 
 
 
 
 afschrijvingskosten
 
 
 1 029
 
 
 1 100
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 materieel
 
 
 485
 
 
 481
 
 
 486
 
 
 485
 
 
 485
 
 
 485
 
 
 485
 
 
 
 
 immaterieel
 
 
 544
 
 
 619
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 
 
 overige kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 dotaties voorzieningen
 
 
 408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bijzondere lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 25 140
 
 
 
 
 18 690
 
 
 
 
 18 861
 
 
 
 
 17 882
 
 
 
 
 17 854
 
 
 
 
 17 856
 
 
 
 
 17 856
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 148
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
				 Baten
 
				 Opbrengst moederdepartement
 De opbrengst van het moederdepartement betreft een vergoeding
				 voor onder andere de uitvoering van wettelijke taken, adviezen en
				 vertegenwoordiging in opdracht, kennis en methodeontwikkeling.
 
 Bedragen x € 1 000 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijvingen
 
 
 
 
 
 
 
 Wettelijke taken, Adviezen en vertegenwoordiging in
							 opdracht Kennis
 
 
 16 710
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 16 710
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Aantal producten
 
 
 165 347
 
 
 132 312
 
 
 130 825
 
 
 122 165
 
 
 121 906
 
 
 121 921
 
 
 121 921
 
 
 
 
 Uurtarief x € 1,–
 
 
 121
 
 
 125
 
 
 126
 
 
 127
 
 
 127
 
 
 127
 
 
 127
 
 
 
 
 Totaal x € 1 000,–
 
 
 22 654
 
 
 16 539
 
 
 16 710
 
 
 15 731
 
 
 15 703
 
 
 15 705
 
 
 15 705
 
 
 
 
 
 
				 Opbrengst derden
 De opbrengsten derden betreft opdrachten gefinancierd door
				 derden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Aantal producten
 
 
 Niet bekend
 
 
 Niet bekend
 
 
 17 071
 
 
 
 
 Uurtarief x € 1,–
 
 
 
 
 126
 
 
 
 
 Totaal x € 1 000,–
 
 
 
 
 2 151
 
 
 
 
 
 
				 Lasten
 
				 Personele kosten
 De gemiddelde kosten per fte ambtelijk personeel bedragen
				 € 61 800.
 
				 Materiële kosten
 De materiële kosten bestaan onder andere uit
				 huisvestingskosten (huur, gas, water, elektra), labbenodigdheden, ICT en
				 overig.
 
				 Rentelasten
 De rentelasten hebben met name betrekking op de leningen waarop
				 de Regeling Baten- en lastendiensten 2007 van toepassing is. De
				 rentepercentages zijn afhankelijk van de looptijd van de leningen en varieert
				 van 2,52% tot 5,55%.
 
				 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten zijn uitgesplitst naar materiële en
				 immateriële afschrijvingen. De gehanteerde afschrijvingstermijn voor
				 automatiseringsapparatuur en datacommunicatie bedraagt 3 jaar. De gebruikte
				 afschrijvingstermijn voor investeringen in inventaris, installaties
				 laboratorium en telecommunicatie is 5 jaar en de afschrijvingstermijn op
				 inventaris is 10 jaar.
 
				 Dotaties aan voorzieningen
 Er vindt geen dotatie aan de voorzieningen plaats.
 
				 Saldo van baten en lasten
 Voor de jaren 2011 tot en met 2015 zijn de begrote baten gelijk
				 aan de begrote lasten.
 
				 Kasstroomoverzicht 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari
							 (incl. deposito)
 
 
 
 
 5 460
 
 
 
 
 4 372
 
 
 
 
 3 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 74
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 3a
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 – 627
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 
 
 3b
 
 
 +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 627
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 
 
 4a
 
 
 – /– eenmalige uitkering aan
							 moederdepartement
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 4b
 
 
 +/+ eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 – 
 
 
 
 
 4c
 
 
 – /– aflossingen op leningen
 
 
 – 1 035
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 000
 
 
 
 
 4d
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 500
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 535
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB
							 31 december (incl. deposito) (=1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 mln.
							 euro)
 
 
 
 
 4 372
 
 
 
 
 3 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 2 372
 
 
 
 
 
 
 De investeringen hebben betrekking op het ontwikkelen en
				 aanpassen van hardware, zodat onder andere wordt voldaan aan de uitkomsten van
				 de instellingseisen baten-lastendiensten.
 
 
				 Prestaties (opdrachten departement en derden)
 
 Uren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijvingen
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Advies en vertegenwoordiging in opdracht
 
 
 26 197
 
 
 27 152
 
 
 28 139
 
 
 28 139
 
 
 28 139
 
 
 
 
 Kennis
 
 
 21 564
 
 
 23 255
 
 
 24 101
 
 
 24 101
 
 
 24 101
 
 
 
 
 Beleidsimplementatie
 
 
 32 955
 
 
 34 597
 
 
 35 855
 
 
 35 855
 
 
 35 855
 
 
 
 
 Beschikkingen
 
 
 8 536
 
 
 9 205
 
 
 9 540
 
 
 9 540
 
 
 9 540
 
 
 
 
 Diagnoses
 
 
 31 120
 
 
 33 561
 
 
 34 781
 
 
 34 781
 
 
 34 781
 
 
 
 
 Inspecties
 
 
 25 388
 
 
 26 499
 
 
 27 462
 
 
 27 462
 
 
 27 462
 
 
 
 
 Toezicht
 
 
 5 830
 
 
 6 067
 
 
 6 288
 
 
 6 288
 
 
 6 288
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 151 590
 
 
 160 336
 
 
 166 166
 
 
 166 166
 
 
 166 166
 
 
 
 
 
 
 Van bovengenoemde uren bedraagt het aantal uren in opdrachten
					 derden voor 2011 17 071. Dit is een wijziging in presentatie ten opzichte van
					 2010. In de rijksbegroting 2010 waren alleen de uren van het moederdepartement
					 opgenomen.
 De prestaties zijn gebaseerd op de productiviteitscijfers
					 zoals genoemd onder de beheersingsindicatoren.
 
 Voor 2011 wordt de nieuwe producten en dienstencatalogus
				 gepresenteerd. Op moment van opstellen van de begroting was deze nog niet
				 volledig bekend. Voor de PD blijft het merendeel van de producten in stand.
				 Alleen beleidsimplementatie zal opgaan in de andere producten.
 In overleg met de opdrachtgevers en eigenaar zijn een aantal
				 prestatiegegevens op het gebied van doelmatigheid en doeltreffendheid
				 afgesproken. Het meerjarenperspectief van de doelmatigheidsindicatoren geeft
				 aan in hoeverre de dienst erin slaagt een zekere mate van doelmatigheid te
				 realiseren. Hierbij is het van belang de indicatoren in hun onderlinge
				 samenhang te bezien.
 
 Beheersingsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1 Bezetting
 
 
 99%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 99%
 
 
 100%
 
 
 
 
 2 Productiviteit PD
 
 
 51,2%
 
 
 51%
 
 
 52%
 
 
 55%
 
 
 57%
 
 
 57%
 
 
 57%
 
 
 
 
 3 Aandeel vast personeel
 
 
 95%
 
 
 87%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 95%
 
 
 87%
 
 
 
 
 4 Verzuimpercentage
 
 
 < 5,46%
 
 
 3,6%
 
 
 3,6%
 
 
 3,6%
 
 
 3,6%
 
 
 <3,6
 
 
 3,6%
 
 
 
 
 5 Meldingspercentage
 
 
 < 1,3%
 
 
 1,5%
 
 
 1,5%
 
 
 1,5%
 
 
 1,5%
 
 
 < 1,3%
 
 
 1,5%
 
 
 
 
 6 Verzuimduur
 
 
 < 14
 
 
 <13
 
 
 <13
 
 
 <13
 
 
 <13
 
 
 < 13
 
 
 <13
 
 
 
 
 7 Aantal P4 gesprekken
 
 
 PM%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 
 1.
 Definities:
 
 
 •
 Bezetting = aanwezig # fte totaal PD, vast en
							 inhuur.
 
 
 •
 Productiviteit = totale uren organisatie minus niet
							 productieve uren organisatie / totale uren organisatie
 
 
 •
 Aandeel vast personeel: het aandeel vast personeel
							 t.o.v. het totaal.
 
 
 •
 Verzuimpercentage = het «ziekteverzuimpercentage» is
							 het aantal verzuimde kalenderdagen (inclusief weekenden) in de
							 observatieperiode enerzijds, gedeeld door de personeelsomvang vermenigvuldigd
							 met het aantal kalenderdagen in de periode anderzijds.
 
 
 •
 Meldingsfrequentie = de «meldingsfrequentie» geeft
							 het totaal aantal in de observatieperiode aangevangen verzuimgevallen weer ten
							 opzichte van het gemiddeld aantal personeelsleden.
 
 
 •
 Verzuimduur = de «gemiddelde ziekteverzuimduur» geeft
							 het totaal aantal dagen weer dat medewerkers in een bepaalde periode per
							 ziekmelding gemiddeld hebben verzuimd. De gemiddelde verzuimduur in een periode
							 is gelijk aan de som van verzuimuren van de verzuimgevallen die in de periode
							 geëindigd zijn, gedeeld door het aantal van deze gevallen. Het betreft het 12
							 maandsgemiddelde uit P-Direct.
 
 
 •
 Aantal P4 gesprekken = aantal geregistreerde P4
							 gesprekken met medewerkers in vaste of tijdelijke dienst per afdeling en PD
							 totaal.
 
 
 
 
 2.
 De bezetting wordt bepaald door het aantal FTE vast
						personeel, FTE ingehuurd personeel en FTE consultants.
 
 
 
				 Doeltreffendheid
 De doeltreffendheid van de indicatoren blijkt uit de
				 meerjarencijfers en door de indicatoren in hun onderlinge samenhang te
				 bekijken.
 
 Fytosanitaire indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1 Weren
 
 
 0,20%
 
 
 0,88%
 
 
 0,88%
 
 
 0,88%
 
 
 0,88%
 
 
 0,88%
 
 
 0,88%
 
 
 
 
 2 Monitoren
 
 
 0,96%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 
 
 3 Vrijwaren
 
 
 0,03%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 
 
 4 Notificaties (inkomend)
 
 
 0,32%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 1%
 
 
 
 
 5 Aantal Quick scans
 
 
 46
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 
 
 6 Aantal PRA’s
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 
 1.
 Definities:
 
 
 •
 Weren = aantal Q-vondsten bij weren/ aantal
							 zendingsinspecties weren x 100%
 
 
 •
 Monitoren = aantal Q-vondsten bij monitoren / aantal
							 bedrijfs- en perceelinspecties monitoring x 100%
 
 
 •
 Vrijwaren = aantal Q-vondsten bij vrijwaren / aantal
							 zendingsinspecties vrijwaren x 100%
 
 
 •
 Notificaties = aantal zendingen afgekeurd door landen /
							 aantal zendingen naar landen x 100%
 
 
 •
 Aantal Quickscans = aantal uitgevoerde Quickscans
 
 
 •
 Aantal PRA’s = aantal uitgevoerde PRA’s
 
 
 •
 Tijdigheid opgelegde maatregel = tijd tussen
							 vastgestelde diagnose en opleggen (=wegsturen naar betrokken team of direct
							 naar lijdend voorwerp) standaardmaatregel
 
 
 
 
 2.
 Voor een nadere analyse van de status van het fytosanitair
						systeem in Nederland wordt verwezen naar het rapport fytosanitaire signalering
						dat in het voorjaar van 2007 is opgeleverd.
 
 
 
 Kennis
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1 Expertbijdragen
 
 
 591
 
 
 216
 
 
 216
 
 
 216
 
 
 216
 
 
 216
 
 
 216
 
 
 
 
 2 Publicaties
 
 
 60
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 
 
 3 Diagnostische protocollen
 
 
 78
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 
 •
 Expert bijdragen = # bijdragen aan vastgestelde
						expertgroepen
 
 
 •
 Publicaties = # publ. + voordr in/aan vastgestelde lijst
						vakbladen/congresssen-fora
 
 
 •
 Diagnostische protocollen = Aantal diagnostische
						protocollen jaar X
 
 
 
 Kwaliteit/Klanttevredenheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 1 Bezwaar
 
 
 11
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 16
 
 
 
 
 2 Klachten
 
 
 3
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 3 Klanttevredenheid/Klachten product advies
 
 
 5
 
 
 >3,5
 
 
 >3,5
 
 
 >3,5
 
 
 >3,5
 
 
 >3,5
 
 
 >3,5
 
 
 
 
 4 Afgehandelde diagnoses
 
 
 6 353
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5 Doorlooptijd notificaties
 
 
 25
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 
 •
 Bezwaar = het cumulatief aantal schriftelijk ingediende
						klachten tegen een beschikking (o.a. een factuur)
 
 
 •
 Klachten = het cumulatief aantal schriftelijk ingediende
						klachten.
 
 
 •
 Klanttevredenheid/klachten product advies = aantal
						ontvangen klachten per product (inspecties, audits, diagnoses), aantal
						juridische procedures (beschikkingen)
 
 
 •
 Afgehandelde diagnoses = aantal afgehandelde diagnoses
 
 
 •
 Doorlooptijd notificaties = het gemiddelde aantal werkdagen
						tussen diagnose van een Q-vondst en het uitsturen van een notificatie naar het
						exporterende land.
 
 
 
 
 
 Voedsel en Warenautoriteit (VWA)
 
 
				 Profiel
 De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) werkt aan veilig en gezond
				 voedsel, veilige producten en gezonde dieren. Daarvoor brengt de VWA risico’s
				 in beeld, beoordeelt ze, communiceert erover en maakt ze beheersbaar in de
				 samenleving.
 De VWA draagt bij aan het beheersen en verminderen van
				 gezondheids- en veiligheidsrisico’s. Hiertoe bewaakt de VWA de veiligheid van
				 voedsel, consumentenartikelen en diergezondheid in de hele productie- en
				 handelsketen.
 De VWA wil haar missie realiseren door het uitoefenen van drie
				 kerntaken, die samen de strategische driehoek vormen:
 
 
 1.
 Toezicht op de naleving van wet- en regelgeving op het
						gebied van voedsel, waren, diergezondheid en dierenwelzijn;
 
 
 2.
 Risicobeoordeling en onderzoek: het signaleren en
						analyseren van (mogelijke) bedreigingen en het uitvoeren van wetenschappelijke
						risicobeoordeling;
 
 
 3.
 Risicocommunicatie: het communiceren over risico’s en het
						beheersen en verminderen daarvan op basis van betrouwbare informatie.
 
 
 De VWA werkt samen met de AID en PD toe naar een gefuseerde
				 dienst per 1 januari 2012.
 
				 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2011
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 opbrengst moederdepartement
 
 
 46 228
 
 
 19 890
 
 
 15 946
 
 
 15 281
 
 
 12 311
 
 
 12 314
 
 
 13 914
 
 
 
 
 opbrengst overige departementen
 
 
 81 564
 
 
 80 484
 
 
 72 537
 
 
 72 537
 
 
 72 537
 
 
 72 537
 
 
 72 537
 
 
 
 
 opbrengst DGF
 
 
 1 160
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 opbrengst derden
 
 
 55 330
 
 
 64 949
 
 
 63 500
 
 
 63 500
 
 
 63 500
 
 
 63 500
 
 
 63 500
 
 
 
 
 rentebaten
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 overige baten
 
 
 2 100
 
 
 0
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 2 000
 
 
 
 
 bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 186 782
 
 
 
 
 165 823
 
 
 
 
 154 483
 
 
 
 
 153 818
 
 
 
 
 150 848
 
 
 
 
 150 851
 
 
 
 
 152 451
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 apparaatskosten
 
 
 179 885
 
 
 157 227
 
 
 144 535
 
 
 141 435
 
 
 139 142
 
 
 140 336
 
 
 143 324
 
 
 
 
 –  personele kosten
 
 
 121 783
 
 
 105 365
 
 
 98 556
 
 
 96 448
 
 
 94 889
 
 
 95 700
 
 
 97 732
 
 
 
 
 –  materiele kosten
 
 
 58 102
 
 
 51 862
 
 
 45 979
 
 
 44 987
 
 
 44 253
 
 
 44 636
 
 
 45 592
 
 
 
 
 rentelasten
 
 
 831
 
 
 986
 
 
 776
 
 
 763
 
 
 638
 
 
 546
 
 
 474
 
 
 
 
 afschrijvingskosten
 
 
 6 656
 
 
 6 910
 
 
 8 322
 
 
 10 770
 
 
 10 218
 
 
 9 119
 
 
 7 803
 
 
 
 
 –  materieel
 
 
 5 247
 
 
 3 794
 
 
 4 151
 
 
 4 450
 
 
 4 173
 
 
 3 567
 
 
 3 293
 
 
 
 
 –  immaterieel
 
 
 1 409
 
 
 3 116
 
 
 4 171
 
 
 6 320
 
 
 6 045
 
 
 5 552
 
 
 4 510
 
 
 
 
 overige lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –  dotaties voorzieningen
 
 
 812
 
 
 700
 
 
 850
 
 
 850
 
 
 850
 
 
 850
 
 
 850
 
 
 
 
 –  bijzondere lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 188 184
 
 
 
 
 165 823
 
 
 
 
 154 483
 
 
 
 
 153 818
 
 
 
 
 150 848
 
 
 
 
 150 851
 
 
 
 
 152 451
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
							 lasten
 
 
 
 
 – 1 402
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Vanaf 2008 is de VWA gestart met een groot aantal maatregelen
				 om de organisatie te versterken tot een moderne en toekomstbestendige dienst.
				 Een dienst, die (inter)nationaal een gezaghebbende en vertrouwenwekkende
				 positie heeft. Een dienst die op pro-actieve en risicogebaseerde wijze
				 slagvaardig en flexibel invulling geeft aan het toezicht, en beschikt over een
				 goed getrainde crisisorganisatie. Dit vergt nog een aantal stappen in het
				 realiseren van maatregelen op het gebied van:
 
 
 •
 Efficiëncy
 
 
 •
 Andere inrichting / tweedelijns toezicht
 
 
 •
 Aanpassen roodvleesconvenant
 
 
 •
 Kostendekkende tarieven
 
 
 
				 Baten
 
				 Opbrengst moederdepartement
 De opbrengst moederdepartement ad € 15,946 mln. is als
				 gevolg van de reguliere taakstellingen bijna € 4 mln. lager ten opzichte van
				 2010.
 
				 Opbrengst overige departementen
 De opbrengst overige departementen bestaat uit de bijdragen van
				 het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS). De opbrengst valt
				 ca. € 8 mln. lager uit door beleidsmatige taakstellingen en lagere uitgaven
				 voor toezicht op alcohol en tabak dan de afgelopen jaren gebruikelijk was.
 
				 Opbrengst DGF
 De opbrengt DGF ad € 0,5 mln. heeft betrekking op de
				 inkomsten voor dierziektebestrijding. De afgelopen jaren zet VWA zich in voor
				 het afhandelen van verdenkingen en bestrijdingen van uitbraken zoals de
				 Q-koorts en Vogelpest.
 
				 Opbrengst derden
 De opbrengst derden bestaat vooral uit retributie-inkomsten die
				 bij het bedrijfsleven voor keuringen en inspecties in rekening worden
				 gebracht.
 
				 Rentebaten
 Er zijn geen rentebaten geraamd.
 
				 Overige baten
 De overige baten zijn opbrengsten van verlening vergunningen en
				 registraties en uitgevoerde EU projecten.
 
				 Bijzondere baten
 Er zijn geen bijzondere baten geraamd.
 
				 Lasten
 
				 Personele kosten
 De personele kosten bestaan uit salarissen, sociale lasten,
				 opleidingskosten en overige direct aan het personeel gerelateerde kosten. De
				 kosten zijn inclusief inhuur derden, practitioners en uitzendkrachten. Totaal
				 bestaat de VWA uit circa 1 484 fte. Dit aantal is inclusief practitioners en
				 exclusief boventalligheid. In 2009 waren 1 562 fte aanwezig. Voor 2010 zijn
				 1 540 fte’s begroot. Voor de periode 2012 tot en met 2015 zijn ca. 1 420
				 fte’s begroot per jaar.
 
				 Materiële kosten
 De materiële kosten bestaan onder andere uit ICT-, reis- en
				 verblijf- en huisvestingskosten. Verder zijn in de materiële kosten opgenomen
				 de bureaukosten, specifieke kosten voor kleding en laboratoriumbenodigdheden en
				 overige algemene kosten.
 
				 Rentelasten
 De rentelasten zijn gebaseerd op uitstaande leningen voor
				 investeringen. Het rentepercentage van de leningen varieert tussen 1,8 en
				 5,6.
 
				 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten zijn de afschrijvingen van investeringen
				 in materiële en immateriële vaste activa. Gebouwen (verbouwingen) worden in
				 10 jaar afgeschreven, laboratoriumapparatuur en inventaris in 7 jaar,
				 dienstauto’s in 5 jaar en automatiseringsapparatuur, software en
				 systeemontwikkeling in 3 jaar.
 
				 Overige lasten
 De overige lasten betreffen overige opleidingskosten, overige
				 kosten sociaal flankerend beleid en overige toezichtskosten.
 
				 Dotaties aan voorzieningen
 Er zijn geen dotaties aan voorzieningen geraamd.
 
				 Bijzondere lasten
 Er zijn geen bijzondere lasten geraamd.
 
				 Saldo van baten en lasten
 Voor de jaren 2011 tot en met 2015 zijn de begrote baten gelijk
				 aan de begrote lasten.
 
				 Kasstroomoverzicht
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekeningcourant RHB 1 januari
							 2011 + depositorekeningen
 
 
 
 
 40 667
 
 
 
 
 36 012
 
 
 
 
 38 858
 
 
 
 
 40 286
 
 
 
 
 42 634
 
 
 
 
 45 023
 
 
 
 
 46 165
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 10 244
 
 
 6 910
 
 
 8 322
 
 
 10 770
 
 
 10 218
 
 
 9 119
 
 
 7 803
 
 
 
 
 3a
 
 
 – /– totaal investeringen
 
 
 – 9 033
 
 
 – 11 049
 
 
 – 11 383
 
 
 – 6 500
 
 
 – 6 500
 
 
 – 5 717
 
 
 – 4 088
 
 
 
 
 3b
 
 
 +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 9 033
 
 
 – 11 049
 
 
 – 11 383
 
 
 – 6 500
 
 
 – 6 500
 
 
 – 5 717
 
 
 – 4 088
 
 
 
 
 4a
 
 
 – /– eenmalige uitkering aan
							 moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4b
 
 
 +/+ eenmalige storting door moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4c
 
 
 – /– aflossingen op leningen
 
 
 – 5 866
 
 
 – 4 064
 
 
 – 6 894
 
 
 – 8 422
 
 
 – 7 829
 
 
 – 7 977
 
 
 – 7 320
 
 
 
 
 4d
 
 
 + beroep op leenfaciliteit
 
 
 
 11 049
 
 
 11 383
 
 
 6 500
 
 
 6 500
 
 
 5 717
 
 
 4 088
 
 
 
 
 4.
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 – 5 866
 
 
 6 985
 
 
 4 489
 
 
 – 1 922
 
 
 – 1 329
 
 
 – 2 260
 
 
 – 3 232
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31
							 2011 december + stand depositorekeningen (=1+2+3+4) (max. roodstand 0,5 milj.
							 €)
 
 
 
 
 36 012
 
 
 
 
 38 858
 
 
 
 
 40 286
 
 
 
 
 42 634
 
 
 
 
 45 023
 
 
 
 
 46 165
 
 
 
 
 46 648
 
 
 
 
 
 
 De investeringen hebben onder meer betrekking op
				 laboratoriumapparatuur- en installaties. Het gaat hier met name om
				 vervangingsinvesteringen en systeemontwikkeling.
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen voor
					 het jaar 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inspecties en
							 keuringsuren
 
 
 
 Aantal uren gerealiseerd 2009
 
 
 Aantal uren 2010
 
 
 Aantal uren 2011
 
 
 Aantal uren 2012
 
 
 Aantal uren 2013
 
 
 Aantal uren 2014
 
 
 Aantal uren 2015
 
 
 
 
 
 
 Voedselveiligheid
 
 
 141 105
 
 
 184 000
 
 
 140 000
 
 
 140 000
 
 
 140 000
 
 
 140 000
 
 
 140 000
 
 
 
 
 Productveiligheid
 
 
 40 816
 
 
 44 000
 
 
 45 000
 
 
 45 000
 
 
 45 000
 
 
 45 000
 
 
 45 000
 
 
 
 
 Drank, horeca en tabak
 
 
 118 260
 
 
 98 000
 
 
 90 000
 
 
 90 000
 
 
 90 000
 
 
 90 000
 
 
 90 000
 
 
 
 
 Overige inspecties
 
 
 105 743
 
 
 161 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 100 000
 
 
 
 
 (Netto) keuringsuren
 
 
 348 165
 
 
 253 000
 
 
 350 000
 
 
 350 000
 
 
 350 000
 
 
 350 000
 
 
 350 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuurlijke boetes
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde
 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 
 Aantal boetebeschikkingen per wet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Warenwet
 
 
 2 670
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 2 500
 
 
 
 
 Tabakswet
 
 
 3 300
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 1 000
 
 
 
 
 Drank- en horecawet
 
 
 192
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 Wet Gewasbescherming en Biociden
 
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 
 
 Gezondheid en Welzijnswet voor Dieren
 
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 Geneesmiddelenwet
 
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal bezwaren en
								beroepen
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde
 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 
 Bezwaren
 
 
 1 150
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 
 
 Beroepen
 
 
 57
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 Hoger beroep
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelmatigheidsgegevens (indexcijfer 2007 = 100)
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 
 Gemiddelde kostprijs per uur
 
 
 117,8
 
 
 114,32
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 
 
 Gemiddelde productieve uren per medewerker
 (keuringen en inspecties) 100 (overig)
 
 
 96,6
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
				 Telefonische bereikbaarheid van de VWA
 Het beleid van de VWA is een bereikbaarheid van 24 uur per dag,
				 7 dagen per week voor het melden van klachten inzake product- en
				 voedselveiligheid (meldkamer). Het beleid van de VWA voor het aanvragen van
				 keuringen bij de regiokantoren is bereikbaar zijn tijdens kantooruren. De
				 kantooruren zijn maandag tot en met vrijdag 8.00 tot 17.00 uur, met
				 uitzondering van nationale feestdagen.
 
				 Klachten over het handelen van de VWA
 Deze indicator heeft betrekking op de uitvoering van het beleid
				 door VWA medewerkers (inclusief facturering VWA). Dit beleid is vastgesteld
				 door beide opdrachtgevers, de ministeries van LNV en VWS. In onderstaande tabel
				 staat het percentage klachten per soort werkzaamheid weergegeven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Werkzaamheden
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 
 
 
 
 Inspecties
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 0,01
 
 
 
 
 Monsteranalyses
 
 
 0,02
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 0,00
 
 
 
 
 Keuringen
 
 
 0,01
 
 
 0,02
 
 
 0,02
 
 
 0,02
 
 
 0,02
 
 
 0,02
 
 
 0,02
 
 
 
 
 
 
				 Afhandelsnelheid informatieverzoeken en
				 klachten/incidentmeldingen
 Het streven is de informatieverzoeken en
				 klachten/incidentmeldingen, die bij de meldkamer van de VWA binnenkomen, binnen
				 6 weken af te handelen. Voor een deel van deze verzoeken kan de behandeltermijn
				 van 6 weken vaak niet worden gehaald, omdat het afhandelingstraject langer
				 is.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 
 Totale hoeveelheid verzoeken en
								klachten/meldingen
 
 
 38 322
 
 
 50 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 40 000
 
 
 
 
 Waarvan klachten over voedsel, producten en
								dieren
 
 
 4 313
 
 
 7 000
 
 
 4 500
 
 
 4 500
 
 
 4 500
 
 
 4 500
 
 
 4 500
 
 
 
 
 Percentage behandeling verzoeken, klachten/meldingen
								< 6 weken
 
 
 93,96%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 95%
 
 
 
 
 
 
				 Bekendheid
 VWA maakt een onderscheid tussen spontane en geholpen
				 naamsbekendheid. Op middellange termijn wordt gestreefd naar een spontane
				 naamsbekendheid van 20% en van een geholpen naamsbekendheid van 80%.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streef waarde 2010
 
 
 Streef waarde 2011
 
 
 Streef waarde 2012
 
 
 Streef waarde 2013
 
 
 Streef waarde 2014
 
 
 Streef waarde 2015
 
 
 
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 %
 
 
 
 
 
 
 Spontaan
 
 
 16
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 
 
 Geholpen
 
 
 62
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 
 
 
 
				 Meetbare gegevens bij de doelstelling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Referentiewaarde
 
 
 Peildatum
 
 
 Raming 2011
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Planning
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 1 % realisatie van afgesproken
								handhavingsarrangementen
 
 
 Wordt nog bepaald.
 
 
 2008
 
 
 95%
 
 
 100
 
 
 2012
 
 
 nVWA
 
 
 
 
 2 % gegrond verklaarde bezwaren tegen maatregelen
								nVWA
 
 
 7
 
 
 2006–2008
 
 
 7
 
 
 5
 
 
 2012
 
 
 nVWA - Bestuurlijke boeten
 
 
 
 
 3 Realisatie minimum- controle-frequenties nationaal
								en EU
 
 
 100%
 
 
 2008
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 2012
 
 
 nVWA
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4 Aandeel digitaal verwerkte aanvragen voor
								exportcontroles
 
 
 12
 
 
 2008
 
 
 80
 
 
 100
 
 
 2011
 
 
 nVWA afd. Vrijwaring & Certificatie
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Hier wordt de mate waarin met opdrachtgever overeengekomen
						handhavingsarrangementen worden gerealiseerd weergegeven.
 
 
 2.
 Hier wordt het percentage gegrond verklaarde bezwaren tegen
						optreden c.q. sancties door de nVWA weergegeven.
 
 
 3.
 Hier wordt de mate weergegeven waarin voorgeschreven
						controlefrequenties zijn gerealiseerd.
 
 
 4.
 Hier wordt de mate weergegeven waarin aanvragen voor
						exportcontroles digitaal zijn verwerkt.
 
 
 
 
 
 Verdiepingshoofdstuk
 
 5.
 VERDIEPINGSHOOFDSTUK
 
 
 
 Beleidsartikel
 21
 Duurzaam ondernemen
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 322 986
 
 
 
 
 256 681
 
 
 
 
 235 823
 
 
 
 
 224 142
 
 
 
 
 207 220
 
 
 
 
 207 220
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 23 224
 
 
 3 497
 
 
 3 426
 
 
 3 457
 
 
 – 1 043
 
 
 – 1 043
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES Projecten
 
 
 – 10 420
 
 
 8 520
 
 
 6 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 
 
 2. Schadevergoedingen PSTVD
 
 
 3 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Verliesdeclaraties Borgstellingsfonds
 
 
 10 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Fijnstofmaatregelen
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 14 000
 
 
 
 
 
 
 
 5. Biobased Economy
 
 
 2 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. Herstelplan Perceelregistratie
 
 
 4 700
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7. Glastuinbouw
 
 
 – 16 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Groene Grondstoffen
 
 
 
 4 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Loonbijstelling 2010
 
 
 2 607
 
 
 2 316
 
 
 2 290
 
 
 2 236
 
 
 2 237
 
 
 2 237
 
 
 
 
 10. Overig
 
 
 2 094
 
 
 83
 
 
 448
 
 
 463
 
 
 613
 
 
 – 1 387
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 345 391
 
 
 
 
 275 597
 
 
 
 
 262 487
 
 
 
 
 231 798
 
 
 
 
 209 027
 
 
 
 
 207 027
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 30 184
 
 
 
 
 23 246
 
 
 
 
 16 629
 
 
 
 
 11 369
 
 
 
 
 9 369
 
 
 
 
 9 369
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 8 845
 
 
 4 700
 
 
 4 700
 
 
 4 700
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES Projecten
 
 
 – 10 420
 
 
 8 520
 
 
 6 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 
 
 2. Schadevergoedingen PSTVD ers
 
 
 3 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Verliesdeclaraties Borgstellingsfonds
 
 
 10 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Overig
 
 
 1 000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 2 000
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 43 609
 
 
 
 
 36 466
 
 
 
 
 27 829
 
 
 
 
 17 569
 
 
 
 
 9 569
 
 
 
 
 7 569
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting:
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 FES-projecten
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 3
 
 
 
 
 3
 
 
 Verliesdeclaraties Borgstellingsfonds
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 7
 
 
 
 
 5
 
 
 Biobased Economy
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 10
 
 
 
 
 7
 
 
 Glastuinbouw
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 8
 
 
 
 
 9
 
 
 Loonbijstelling 2010
 
 
 Verdiepingsbijlage artikel 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
				 2. Schadevergoedingen PSTVD
 Voor de financiering van de schadevergoeding voor het
				 aardappelspindelknolviroïde (PSTVd viroïde) in kuipplanten vindt een
				 onttrekking van € 3,5 mln. uit de interne begrotingsreserve landbouw
				 (voormalig O&S fonds voor de landbouw) plaats.
 
				 4. Fijnstofmaatregelen
 In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
				 Luchtkwaliteit (NSL) zijn afspraken gemaakt over verbetering van de
				 luchtkwaliteit door vermindering van uitstoot van fijnstof. Ten behoeve van
				 luchtwassers bij pluimveebedrijven is vanuit het FES € 15 mln. beschikbaar
				 gesteld, € 15 mln. wordt door de provincies (door verlaging van de
				 ILG-bijdrage aan provincies) gegenereerd en € 15 mln. wordt door LNV en VROM
				 gezamenlijk opgebracht. Het grootste gedeelte van dit budget wordt besteed aan
				 een rijksbijdrage in investeringen in fijnstofmaatregelen, een klein gedeelte
				 wordt ingezet om onderzoek naar mogelijkheden tot fijnstofreductie
 
				 6. Herstelplan Perceelregistratie
 Voor het herstelplan perceelregistratie, de implementatie van
				 het «stippen- en sloten besluit» en het creëren van systeem AAN-laag door
				 Dienst Regelingen wordt budget beschikbaar gesteld.
 
				 8. Groene Grondstoffen
 Voor de uitvoering van het programma Groene Grondstoffen,
				 onderdeel van de Maatschappelijke Innovatie Agenda (MIA) Energie, worden er
				 middelen toegevoegd aan de LNV-begroting. De MIA Energie stimuleert het
				 onderzoek naar innovatie in de energiesector.
 
				 Ontvangsten
 Zie toelichting bij de uitgaven.
 
 
 
 Beleidsartikel
 22
 Agrarische ruimte
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 63 489
 
 
 
 
 49 885
 
 
 
 
 35 667
 
 
 
 
 35 445
 
 
 
 
 32 898
 
 
 
 
 32 898
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 1 213
 
 
 – 2 000
 
 
 4 000
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES–projecten
 
 
 17 700
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 7 300
 
 
 
 
 
 2. Overig
 
 
 1 545
 
 
 – 183
 
 
 – 168
 
 
 – 187
 
 
 – 187
 
 
 – 187
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 80 857
 
 
 
 
 51 368
 
 
 
 
 43 135
 
 
 
 
 38 932
 
 
 
 
 40 385
 
 
 
 
 33 085
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 55 637
 
 
 
 
 51 331
 
 
 
 
 44 231
 
 
 
 
 44 231
 
 
 
 
 42 161
 
 
 
 
 42 161
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 2 013
 
 
 – 2 000
 
 
 4 000
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES-projecten
 
 
 17 700
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 3 300
 
 
 7 300
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 75 350
 
 
 
 
 52 631
 
 
 
 
 51 531
 
 
 
 
 47 531
 
 
 
 
 49 461
 
 
 
 
 42 161
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting:
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 FES-projecten
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 3
 
 
 
 
 
 
				 Ontvangsten
 Zie toelichting bij de uitgaven.
 
 
 
 Beleidsartikel
 23
 Natuur
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 503 376
 
 
 
 
 566 441
 
 
 
 
 504 115
 
 
 
 
 516 513
 
 
 
 
 493 117
 
 
 
 
 493 117
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 4 020
 
 
 –  2 903
 
 
 –  2 850
 
 
 –  2 712
 
 
 –  2 712
 
 
 –  2 712
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Gegevensautoriteit Natuur
 
 
 5 900
 
 
 1 500
 
 
 1 500
 
 
 
 
 
 
 
 2. Uitvoeringskosten Programma Beheer
 
 
 3 000
 
 
 3 700
 
 
 5 700
 
 
 7 000
 
 
 7 000
 
 
 7 000
 
 
 
 
 3. Subsidieregeling Effectgerichte Maatregelen
 
 
 3 800
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 4. Nadere uitwerking rivierengebied
 
 
 3 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Vertraging amendementen
 
 
 3 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. Uitfinanciering regeling Behoud en Herstel
							 Historische Buitenplaatsen
 
 
 2 400
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 
 
 
 
 
 7. Deltaprogramma
 
 
 1 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Regeling Draagvlak Natuur
 
 
 
 2 700
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. Inzet intensiveringsmiddelen 2010 COA Balkenende
							 IV
 
 
 –  8 000
 
 
 –  6 700
 
 
 –  8 700
 
 
 –  7 700
 
 
 –  8 200
 
 
 –  7 200
 
 
 
 
 10. ICES Natte Natuurprojecten
 
 
 –  6 370
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11. Loon– en prijsbijstelling
 
 
 2 594
 
 
 2 495
 
 
 2 469
 
 
 2 386
 
 
 2 386
 
 
 2 386
 
 
 
 
 12. Overige
 
 
 3 266
 
 
 2 640
 
 
 3 313
 
 
 3 812
 
 
 4 312
 
 
 4 517
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 521 486
 
 
 
 
 571 173
 
 
 
 
 506 847
 
 
 
 
 519 299
 
 
 
 
 495 903
 
 
 
 
 497 108
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 33 795
 
 
 
 
 42 394
 
 
 
 
 29 060
 
 
 
 
 25 060
 
 
 
 
 3 689
 
 
 
 
 3 689
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 2 799
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Programma Biodiversiteit (bijdrage BUIZA)
 
 
 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 37 194
 
 
 
 
 42 394
 
 
 
 
 29 060
 
 
 
 
 25 060
 
 
 
 
 3 689
 
 
 
 
 3 689
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 1
 
 
 Gegevensautoriteit Natuur
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 F
 
 
 
 
 2
 
 
 Uitvoeringskosten Programma Beheer
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 H
 
 
 
 
 3
 
 
 Subsidieregeling Effect-gerichte Maatregelen
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 D
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Nadere uitwerking rivierengebied
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 A
 
 
 
 
 5
 
 
 Vertraging amendementen
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 B
 
 
 
 
 6
 
 
 Uitfinanciering regeling Behoud en Herstel Historische
							 Buiten-plaatsen
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 C
 
 
 
 
 7
 
 
 Deltaprogramma
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 16 G
 
 
 
 
 8
 
 
 Regeling Draagvlak Natuur
 
 
 Beleidsagenda (finaicieel kader)
 
 
 Post nr. 16 E
 
 
 
 
 9
 
 
 Inzet intensiverings-middelen 2010 COA Balkenende
							 IV
 
 
 Beleidsagenda (financieel kader)
 
 
 Post nr. 17
 
 
 
 
 11
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2010
 
 
 Verdiepingsbijlage artikel 28 en 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
				 10. ICES – Natte Natuurprojecten
 LNV stelt in het kader van de samenwerkingsafspraak Veiligheid
				 en Natuur € 6,4 mln. beschikbaar aan het Ministerie van Verkeer en
				 Waterstaat voor de uitvoering van diverse ICES – natte natuurprojecten.
 
 
 
 Beleidsartikel
 24
 Landschap en Recreatie
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 138 175
 
 
 
 
 291 998
 
 
 
 
 157 354
 
 
 
 
 153 119
 
 
 
 
 111 011
 
 
 
 
 111 011
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 25 110
 
 
 14 975
 
 
 24 099
 
 
 17 900
 
 
 7 300
 
 
 –  1 250
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES-projecten
 
 
 – 17 700
 
 
 – 3 300
 
 
 – 3 300
 
 
 – 3 300
 
 
 – 7 300
 
 
 
 
 
 2. Bijstelling verwerving bos- en landschap
 
 
 – 1 000
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 500
 
 
 
 
 3. Inzet intensiveringsmiddelen 2010 COA Balkendende
							 IV
 
 
 
 – 1 500
 
 
 – 1 200
 
 
 – 1 200
 
 
 – 1 200
 
 
 – 1 200
 
 
 
 
 4. Loon- en prijsbijstelling
 
 
 1 092
 
 
 1 051
 
 
 1 037
 
 
 1 032
 
 
 1 032
 
 
 1 032
 
 
 
 
 5. Overige
 
 
 –  800
 
 
 
 
 
 
 – 150
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 144 877
 
 
 
 
 301 724
 
 
 
 
 176 490
 
 
 
 
 166 051
 
 
 
 
 109 343
 
 
 
 
 107 943
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 40 559
 
 
 
 
 15 760
 
 
 
 
 10 900
 
 
 
 
 5 810
 
 
 
 
 900
 
 
 
 
 900
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 30 550
 
 
 17 800
 
 
 25 660
 
 
 19 150
 
 
 8 550
 
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES-projecten
 
 
 –  17 700
 
 
 –  3 300
 
 
 –  3 300
 
 
 –  3 300
 
 
 –  7 300
 
 
 
 
 
 2. Verkopen BBL-gronden
 
 
 
 1 900
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overige
 
 
 
 
 
 
 
 – 150
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 53 409
 
 
 
 
 32 160
 
 
 
 
 33 260
 
 
 
 
 21 660
 
 
 
 
 2 150
 
 
 
 
 750
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 FES-projecten
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 3
 
 
 
 
 2
 
 
 Bijstelling verwerving bos- en landschap
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 20
 
 
 
 
 3
 
 
 Inzet intensiverings-middelen 2010 COA Balkendende
							 IV
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 17
 
 
 
 
 4
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2010
 
 
 Verdiepingsbijlage artikel 28 en 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 FES-projecten
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 3
 
 
 
 
 2
 
 
 Verkopen BBL-gronden
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 25
 Voedselkwaliteit en Diergezondheid
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 72 336
 
 
 
 
 66 531
 
 
 
 
 66 391
 
 
 
 
 63 669
 
 
 
 
 62 862
 
 
 
 
 62 862
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 51 486
 
 
 1
 
 
 – 676
 
 
 – 841
 
 
 – 841
 
 
 – 841
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Destructie
 
 
 2 600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Transitiekosten VWA
 
 
 1 900
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Loonbijstelling
 
 
 768
 
 
 680
 
 
 674
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 
 
 4. Overige
 
 
 60
 
 
 – 101
 
 
 – 128
 
 
 – 128
 
 
 – 128
 
 
 – 128
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 129 150
 
 
 
 
 67 211
 
 
 
 
 66 261
 
 
 
 
 63 365
 
 
 
 
 62 558
 
 
 
 
 62 558
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 4 561
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 5 808
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 1 247
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Destructie
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 14
 
 
 
 
 3
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 Verdiepingsbijlage artikel 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
				 2. Transitiekosten VWA
 Ten behoeve van het agentschap «Nieuwe VWA» wordt de bijdrage
				 met € 2 mln. verhoogd in het kader van veranderkosten die verband houden met
				 het samenvoegen van de agentschappen AID, PD en VWA tot de «Nieuwe VWA».
 
 
 
 Beleidsartikel
 26
 Kennis en Innovatie
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 993 537
 
 
 
 
 977 944
 
 
 
 
 970 250
 
 
 
 
 979 976
 
 
 
 
 981 011
 
 
 
 
 981 011
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 23 104
 
 
 – 6 230
 
 
 324
 
 
 127
 
 
 370
 
 
 435
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES-projecten
 
 
 2 000
 
 
 4 000
 
 
 4 950
 
 
 5 400
 
 
 5 650
 
 
 3 000
 
 
 
 
 2. Loonbijstelling
 
 
 343
 
 
 310
 
 
 307
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 
 
 3. Prijsbijstelling
 
 
 858
 
 
 856
 
 
 856
 
 
 857
 
 
 857
 
 
 857
 
 
 
 
 4. Overig
 
 
 5 357
 
 
 659
 
 
 217
 
 
 202
 
 
 17
 
 
 17
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 1 025 199
 
 
 
 
 977 539
 
 
 
 
 976 904
 
 
 
 
 986 865
 
 
 
 
 988 208
 
 
 
 
 985 623
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 25 680
 
 
 
 
 20 778
 
 
 
 
 10 194
 
 
 
 
 10 194
 
 
 
 
 10 194
 
 
 
 
 10 194
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 7 140
 
 
 – 3 343
 
 
 896
 
 
 876
 
 
 876
 
 
 941
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. FES-projecten
 
 
 2 000
 
 
 4 000
 
 
 4 950
 
 
 5 400
 
 
 5 650
 
 
 3 000
 
 
 
 
 2. Overig
 
 
 1 509
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 36 329
 
 
 
 
 21 435
 
 
 
 
 16 040
 
 
 
 
 16 470
 
 
 
 
 16 720
 
 
 
 
 14 135
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting:
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 FES-projecten
 
 
 Financieel Kader
 
 
 Post nr. 3
 
 
 
 
 2
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 Verdiepingsbijlage 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 3
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 Verdiepingsbijlage 28
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
				 Ontvangsten
 Zie toelichting bij de uitgaven.
 
 
 
 Beleidsartikel
 27
 Bodem, water en reconstructie zandgebieden
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 118 482
 
 
 
 
 110 204
 
 
 
 
 115 404
 
 
 
 
 111 935
 
 
 
 
 88 474
 
 
 
 
 88 474
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 – 944
 
 
 130
 
 
 24
 
 
 59
 
 
 88
 
 
 87
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Ramingsbijstelling Reconstructie
 
 
 –  16 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 Fijnstofmaatregelen
 
 
 – 500
 
 
 – 500
 
 
 –  14 000
 
 
 
 
 
 
 
 3 Extrapolatie Veenweiden
 
 
 
 
 
 
 
 –  29 100
 
 
 
 
 4 Extrapolatie reconstructie
 
 
 
 
 
 
 
 –  12 000
 
 
 
 
 5 Loonbijstelling
 
 
 349
 
 
 325
 
 
 323
 
 
 321
 
 
 321
 
 
 321
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 101 387
 
 
 
 
 110 159
 
 
 
 
 101 751
 
 
 
 
 112 315
 
 
 
 
 88 883
 
 
 
 
 47 782
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 34 698
 
 
 
 
 46 598
 
 
 
 
 54 497
 
 
 
 
 51 497
 
 
 
 
 29 100
 
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 156
 
 
 130
 
 
 24
 
 
 59
 
 
 88
 
 
 87
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 –  29 100
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 34 854
 
 
 
 
 46 728
 
 
 
 
 54 521
 
 
 
 
 51 556
 
 
 
 
 29 188
 
 
 
 
 87
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats begroting
 
 
 Verwijzing
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Ramingsbijstelling
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 18
 
 
 
 
 3
 
 
 Extrapolatie Veenweiden
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 28
 
 
 
 
 4
 
 
 Extrapolatie reconstructie
 
 
 Financieel kader
 
 
 Post nr. 28
 
 
 
 
 5
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 Verdiepingsbijlage artikel 29
 
 
 Post nr. 1
 
 
 
 
 
 
				 2 Fijnstofmaatregelen
 In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
				 Luchtkwaliteit (NSL) zijn afspraken gemaakt over verbetering van de
				 luchtkwaliteit door vermindering van uitstoot van fijnstof. Ten behoeve van
				 luchtwassers bij pluimveebedrijven is vanuit het FES € 15 mln. beschikbaar
				 gesteld, € 15 mln. wordt door de provincies (door verlaging van hun
				 ILG-bijdrage) Hiertoe wordt het onderhavige artikel met € 15 mln.
				 verlaagd.
 
 
 
 Beleidsartikel
 28
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 – 959
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 
 3 445
 
 
 2 950
 
 
 2 917
 
 
 2 617
 
 
 2 512
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Toedeling prijsbijstelling
 
 
 
 6 891
 
 
 5 899
 
 
 5 835
 
 
 5 235
 
 
 5 023
 
 
 
 
 2. Inzet prijsbijstelling
 
 
 
 – 3 445
 
 
 – 2 950
 
 
 – 2 917
 
 
 – 2 617
 
 
 – 2 512
 
 
 
 
 3. Taakstelling Rijksdienst
 
 
 
 
 – 13 333
 
 
 – 13 333
 
 
 – 13 333
 
 
 – 13 333
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 – 959
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 – 2 872
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
				 1. Toedeling prijsbijstelling
 De prijsbijstellingstranche 2010 is vanaf 2011 aan de
				 LNV-begroting toegevoegd. Bij Voorjaarsnota 2009 is 1/3 deel toegevoegd
				 (€ 3,5 mln. in 2011 aflopend naar € 2,5 mln. structureel vanaf 2015). Bij
				 Miljoenennota 2011 is het restant 2/3 deel aan de LNV begroting toegevoegd
				 (€ 6,9 mln. in 2011 aflopend naar € 5,0 mln. in 2015).
 
				 2. Inzet prijsbijstelling
 Een deel van de prijsbijstelling (€ 3 mln. structureel)
				 wordt ingezet voor juridisch verplichte prijsbijstellingo p het terrein van
				 groen onderwijs, Staatsbosbeheer en huisvesting en een deel wordt ingezet ter
				 dekking vank nelpunten op de LNV-begroting, zoals versterking van de Bilateraal
				 Economische Samenwerking en het uitvoeren van GLB-pilots.
 
				 3. Taakstelling Rijksdienst
 Voor alle departementen (incl. agentschappen en uitvoerende
				 ZBO's) geldt een taakstelling van 1,5% voor 2012 en verder op personeel en
				 materieel. De besparing wordt behaald door middel van
				 arbeidsproductiviteitsverhoging.
 
 Bedragen x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art
 
 
 Verdeling prijsbijstelling
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 23
 
 
 Natuur
 
 
 199
 
 
 197
 
 
 195
 
 
 195
 
 
 195
 
 
 
 
 24
 
 
 Landschap en recreatie
 
 
 76
 
 
 77
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 76
 
 
 
 
 26
 
 
 Kennis en innovatie
 
 
 848
 
 
 848
 
 
 849
 
 
 849
 
 
 849
 
 
 
 
 29
 
 
 Algemeen
 
 
 2 322
 
 
 1 828
 
 
 1 797
 
 
 1 497
 
 
 1 392
 
 
 
 
 28
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 – 3 445
 
 
 – 2 950
 
 
 – 2 917
 
 
 – 2 617
 
 
 – 2 512
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 29
 Algemeen
 
 
 A. Opbouw uitgaven beleidsartikel x (€ 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 277 282
 
 
 
 
 243 358
 
 
 
 
 230 085
 
 
 
 
 211 781
 
 
 
 
 208 141
 
 
 
 
 208 141
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 36 699
 
 
 30 801
 
 
 20 935
 
 
 15 885
 
 
 10 885
 
 
 10 719
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Toedeling loonbijstelling
 
 
 – 7 802
 
 
 – 7 193
 
 
 – 7 100
 
 
 – 6 964
 
 
 – 6 965
 
 
 – 6 965
 
 
 
 
 2. Apurementsdeel LNV
 
 
 2 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Prijsbijstellingstranche 2010
 
 
 – 1 138
 
 
 2 322
 
 
 1 828
 
 
 1 797
 
 
 1 497
 
 
 1 392
 
 
 
 
 4. Drie gebiedspilots
 
 
 
 2 500
 
 
 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 5. Overige
 
 
 1 766
 
 
 – 3 304
 
 
 – 1 712
 
 
 – 215
 
 
 3 788
 
 
 761
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 309 007
 
 
 
 
 268 484
 
 
 
 
 245 036
 
 
 
 
 222 284
 
 
 
 
 217 346
 
 
 
 
 214 048
 
 
 
 
 
 
 
 B. Opbouw ontvangsten beleidsartikel x (€ 1
					 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 
 
 314 256
 
 
 
 
 314 656
 
 
 
 
 314 656
 
 
 
 
 314 656
 
 
 
 
 314 656
 
 
 
 
 314 656
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletore begroting 2010
 
 
 
 – 700
 
 
 – 1 100
 
 
 – 1 100
 
 
 – 1 100
 
 
 – 1 100
 
 
 
 
 Nieuwe mutaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2011
 
 
 
 
 314 256
 
 
 
 
 313 956
 
 
 
 
 313 556
 
 
 
 
 313 556
 
 
 
 
 313 556
 
 
 
 
 313 556
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting:
 
				 Uitgaven
 
				 1. Toedeling loonbijstelling
 
 Het kabinet heeft besloten de loonbijstelling 2010 niet aan
					 de departementale begrotingen toe te voegen. Toedeling van de noodzakelijke
					 loonbijstelling vindt derhalve plaats vanuit artikel 29 Apparaat algemeen.
 Vanaf 2010 leidt de doorwerking van de loonkosten van
					 bestaande CAO Rijk tot € 9 mln. structureel hogere uitgaven. Omdat de
					 loonbijstellingstranche 2009 op basis van marktconformiteit is toegedeeld en de
					 loonbijstellingstranche 2010 niet wordt toegedeeld, leidt dit tot
					 uitvoeringsproblematiek op de LNV-begroting. Bij begroting 2010 is hiervoor een
					 reservering van € 10 mln. structureel op artikel 29 Apparaat algemeen
					 gecreëerd, die hiervoor wordt ingezet. Toedeling van de noodzakelijke
					 loonbijstelling vindt derhalve plaats vanuit artikel 29 Apparaat algemeen.
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art
 
 
 Verdeling loonbijstelling
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 21
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 2 607
 
 
 2 316
 
 
 2 290
 
 
 2 236
 
 
 2 237
 
 
 2 237
 
 
 
 
 22
 
 
 Agrarische ruimte
 
 
 209
 
 
 183
 
 
 168
 
 
 187
 
 
 187
 
 
 187
 
 
 
 
 23
 
 
 Natuur
 
 
 2 391
 
 
 2 296
 
 
 2 272
 
 
 2 191
 
 
 2 191
 
 
 2 191
 
 
 
 
 24
 
 
 Landschap en recreatie
 
 
 1 135
 
 
 1 083
 
 
 1 066
 
 
 1 061
 
 
 1 061
 
 
 1 061
 
 
 
 
 25
 
 
 Voedselkwaliteit en diergezondheid
 
 
 768
 
 
 680
 
 
 674
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 
 
 26
 
 
 Kennis en innovatie
 
 
 343
 
 
 310
 
 
 307
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 303
 
 
 
 
 27
 
 
 Bodem, water reconstr.zandgebieden
 
 
 349
 
 
 325
 
 
 323
 
 
 321
 
 
 321
 
 
 321
 
 
 
 
 29
 
 
 Algemeen
 
 
 1 851
 
 
 1 689
 
 
 1 668
 
 
 1 651
 
 
 1 651
 
 
 1 651
 
 
 
 
 29
 
 
 Algemeen (CAO-reservering)
 
 
 – 9 653
 
 
 – 8 882
 
 
 – 8 768
 
 
 – 8 615
 
 
 – 8 616
 
 
 – 8 616
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 6.
 BIJLAGEN
 
 
 
 6.1
 Moties en toezeggingen
 
 
 Door de Tweede Kamer der Staten-Generaal aanvaarde moties
					 parlementsjaar 2009/2010
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 verzoekt de regering voor Betacal de huidige
							 uitzonderingspositie te handhaven
 
 
 06-10-2009
 Koopmans, G.P.J. (CDA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 28 385,
							 nr. 157
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 385,
							 nr. 161 van 17 december 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering zo spoedig mogelijk, maar in ieder
							 geval voor de zomer 2010, te komen met een positieflijst voor te houden
							 zoogdieren
 
 
 07-10-2009
 Velzen, mw. K. (van (SP)
 Ham, B. van der (D66)
 Dibi, T. (GL)
 
 31 389, nr. 48
 
 
 
 Stand van zaken zie TK
							 32 123 XIV, nr. 208
 
 
 
 
 verzoekt de regering onverkort verder te gaan met de
							 uitvoering van beleidsvoornemens op het gebied van dierenwelzijnregelgeving en
							 hiermee niet te wachten tot de Wet dieren van kracht is
 
 
 07-10-2009
 Thieme (PvdD)
 Dibi (GL)
 
 31 389, nr. 55
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering in geval van boskap ten gunste van
							 biodiversiteit op de Waddeneilanden de mogelijkheid te bieden dat in deze
							 gevallen de herplantplicht kan komen te vervallen
 
 
 16-11-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123-XIV, nr.36 
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering het certificaat voor imkers die
							 met slechts een paar volkeren de grens willen passeren, wederom gratis te
							 verstrekken
 
 
 16-11-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123-XIV, nr. 37
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering bij het opstellen van de integrale
							 natuurwet de ervaringen met de bij de CHW gewijzigde onderdelen van de NB-wet
							 hierbij te betrekken en het Planbureau voor de Leefomgeving over de ecologische
							 effecten te laten adviseren
 
 
 16-11-2009
 Ham, B. van der (D66)
 Dibi, T. (GL)
 
 32 123 XIV, nr. 43
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering haar subsidiebeleid zodanig in te
							 richten dat subsidies aan de visserijsector enkel nog ten goede komen aan
							 innovaties die
 bijdragen aan een duurzame visserij
 
 
 16-11-2009
 Polderman, H.J. (SP)
 
 32 123 XIV, nr. 49
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om mogelijke initiatiefnemers te
							 verzamelen, te ondersteunen en een actieve bijdrage te leveren aan het tot
							 stand komen van kleinschalige dagverse vismarkten als ook knelpunten vanuit de
							 regelgeving voor aan- en afvoer van dagverse vis te inventariseren en hiervoor
							 oplossingen aan te dragen
 
 
 16-11-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 Koppejan, A.J. (CDA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 
 32 123 XIV, nr. 52
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering in het belang van onze visstanden
							 en beroepsvisserij meer controle, opsporing en handhaving in te zetten tegen
							 visstroperij
 
 
 16-11-2009
 Graus, D.J.G. (PVV)
 
 32 123 XIV, nr. 54
 
 
 
 Stand van zaken zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 202 van 20 mei 2010.
 
 
 
 
 verzoekt de regering vissenwelzijn als een van de
							 voorwaarden in het werkprogramma Visserij Innovatie Platform (VIP) op te nemen
							 en daarmee de ontwikkeling van humanere vangst- en dodingmethoden te
 stimuleren
 
 
 16-11-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 
 32 123 XIV, nr. 59
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd conform duiding in het AO over
							 het nieuwe Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) d.d. 17 december 2009
							 (32 201,
							 nr. 10)
 
 
 
 
 roept de regering op om op de kortst mogelijke termijn
							 in overleg te treden met de provincies om de voortgang in de TOP-gebieden nader
							 te analyseren, knelpunten te benoemen, nadere actie te ondernemen en hierover
							 voor 1 mei de Kamer te informeren.
 
 
 16-11-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 123 (gew. 40)
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 30 654,
							 nr. 83 van 1 juli 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering het Landbouw Economisch Instituut
							 opdracht te geven om een onderzoek te doen naar de gevolgen van afschaffing van
							 de dierrechten voor het marktevenwicht in de EU, de marktpositie, de
							 bedrijfsresultaten, de sociale, milieu- en economische gevolgen voor de
							 betreffende boeren en de structuur van de Nederlandse veehouderij
 
 
 03-12-2009
 Polderman, H.J. (SP)
 
 32 123 XIV, nr. 82
 
 
 
 Het LEI-onderzoek is bijna gereed. Dit najaar zal de TK
							 hierover worden geïnformeerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering te bewerkstelligen dat de nieuwe
							 wijze van registratie geen financieel nadelige gevolgen heeft in relatie tot de
							 reeds toegekende toeslagrechten en vergoeding voor landschapsbeheer
 
 
 03-12-2009
 Atsma, J.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 87
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering te onderzoeken wat de gevolgen
							 zijn van investeringen die Nederlandse varkenshouders moeten doen, of reeds
							 hebben gedaan, om te voldoen aan de eisen per 2013, conform het Besluit
							 huisvesting en het Varkensbesluit
 
 
 03-12-2009
 Atsma, J.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 88
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 973,
							 nr. 38 van 23 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering een overgangstermijn voor
							 bestaande verrijkte en te verrijken kooien van 1 januari 2017 te verlengen
							 naar 1 januari 2021
 
 
 03-12-2009
 Atsma, J.J. (CDA)`
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 89
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering in het plan van aanpak ook de
							 Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen te betrekken; verzoekt de regering
							 voorts het budget waarover de LVVK kan beschikken, te handhaven op het niveau
							 van de afgelopen jaren, te weten € 170 000 en de middelen op projectbasis
							 toe te kennen
 
 
 03-12-2009
 Atsma, J.J. (CDA)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 90
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123-XIV,
							 nr. 200 van 10 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering de crèche in Pieterburen een
							 bedrag van maximaal € 100 000 uit de IMARES-middelen beschikbaar te stellen
							 voor wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken van de huidige epidemie onder
							 zeehonden (wormenziekte)
 
 
 03-12-2009
 Atsma, J.J. (CDA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 91
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd zoals toegelicht in het AO
							 moties en toezeggingen van 20 mei 2010 (TK
							 32 123 XIV, nr. 208)
 
 
 
 
 verzoekt de regering een onderzoek in te stellen welke
							 ondersteuning de andere EU-lidstaten aan hun agrosector geven en welke kosten
							 de lidstaten niet doorrekenen aan hun agrarische sector, en hoe deze kosten
							 voor het agrocluster uitpakken
 
 
 03-12-2009
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Atsma, J.J. (CDA)
 
 32 123 XIV, nr. 92
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32,
							 nr. 389 van 9 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering een virtuele ruimte te creëren
							 voor een Oude Kaart van Nederland waarop via wiki-systematiek informatie over
							 historie en landschap kan worden toegevoegd, zodat deze voor burgers en
							 ontwikkelaars beschikbaar is en kan worden gebruikt bij ruimtelijke
							 ontwikkelingen
 
 
 03-12-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 Ham, B. van der (D66)
 Dibi, T. (GL)
 Cramer, E.A. (CU)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Atsma, J.J. (CDA)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 
 32 123 XIV, nr. 94
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 31 500,
							 nr. 23 van 20 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering dat de nieuwe, nog aan te leggen
							 ecoducten voorzien worden van een fiets- en wandelstrook, tenzij zwaarwegend en
							 aantoonbaar natuurbelang zich ertegen verzet;
 
 
 03-12-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 Gent, mw. W. van (GL)
 
 32123-XIV, nr. 95
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering om bij de verdeling van de extra
							 impuls van 1 mln.,in te zetten op een publiciteits- en voorlichtingscampagne,
							 zodat 1 000 km boerenlandpad gerealiseerd gaat worden, conform de doelstelling
							 van boerenlandpaden
 
 
 03-12-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 Gent, mw. W. van (GL)
 
 32 123 XIV, nr. 96
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om voor 1 maart 2010 te komen met
							 een door de Particulier Historische Buitenplaatsen gedragen adequate
							 Brim-regeling voor monumentaal groenonderhoud en de Kamer daarover te
							 informeren
 
 
 03-12-2009
 Jacobi, L. (PvdA)
 Atsma, J.J. (CDA)
 
 32 123 XIV, nr. 97
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 180 van 12 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om met een plan van aanpak te
							 komen voor het bevorderen van de teelt van eiwithoudende gewassen waaronder
							 bijvoorbeeld linzen, lupinen, bonen en erwten in de Europese Unie, hierover in
							 overleg te gaan met haar Europese collega’s en de Europese Commissie en de
							 Kamer over de voortgang te informeren
 
 
 03-12-2009
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Cramer, E.A. (CU)
 
 32 123 XIV, nr. 98
 
 
 
 Stand van zaken zie AO Moties en toezeggingen d.d.
							 20 mei 2010 (32 123 XIV nr. 208) en TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering over te gaan tot daadwerkelijke
							 handhaving en sanctionering, toe te zien op een nultolerantie van tijgermuggen
							 dan wel hun eieren en larven in geïmporteerde Lucky Bamboo planten uit China
							 in de containers waarin ze vervoerd zijn, en ook importeurs van tweedehands
							 autobanden in het toezichtregime te betrekken
 
 
 03-12-2009
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Cramer, E.A. (CU)
 Jacobi, L. (PvdA)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 
 32 123 XIV, nr. 104
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering duurzaamheids- en
							 dierenwelzijneisen te stellen aan importproducten van buiten de EU om zo een
							 juridische uitspraak van de WTO te forceren waaruit duidelijk wordt welke eisen
							 aan importproducten gesteld mogen worden, en Europese lidstaten te vragen,
							 hierin gezamenlijk met Nederland op te trekken, en tevens ontwikkelingslanden
							 te ondersteunen in het voldoen aan Europese eisen
 
 
 03-12-2009
 Cramer, E.A. (CU)
 Atsma, J.J. (CDA)
 Ham, B. van der (D66)
 
 32 123 XIV, nr. 105
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om voor 1 maart 2010 een analyse
							 aan de Kamer te sturen op basis van de ingediende conceptbeheerplannen Natura
							 2000, waarbij ingegaan wordt op de aard en omvang van de knelpunten in het
							 behalen van ecologische doelen, welke maatregelen het meest kosteneffectief
							 zijn, hoe bestaand gebruik het meest volledig in het beheerplan kan worden
							 opgenomen en in welke situaties er sprake is van stagnatie in de
							 vergunningverlening door onvoldoende kennis bij het bevoegde gezag
 
 
 03-12-2009
 Cramer, E.A. (CU)
 
 32 123 XIV, nr. 106
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 139 van 26 januari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering het initiatief te nemen voor een
							 publiekscampagne ter promotie van het bewustzijn van de gevolgen van het eten
							 van vlees, vis en zuivel voor mens, dier en milieu
 
 
 03-12-2009
 Dibi, T. (GL)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 108
 
 
 
 Wordt uitgevoerd.Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering een inventarisatie te maken van
							 hindernissen voor wandelaars, met de waterschappen rond de tafel te gaan om
							 deze weg te nemen en de Kamer hier voor 1 maart 2010 over te informeren
 
 
 03-12-2009
 Dibi, T. (GL)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 109
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 198 van 10 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering in overleg te treden met
							 onderwijs- en kennisinstellingen en het bedrijfsleven, en te komen met een
							 actieplan om:
 – kennissamenwerking te bevorderen;
 – de doorstroom van groen mbo naar hbo te
							 bevorderen;
 – een veelzijdiger samenstelling van de
							 leerlingpopulatie te bevorderen en de Kamer over de uitkomsten hiervan te
							 berichten
 
 
 03-12-2009
 Ham, B. van der (D66)
 Atsma, J.J. (CDA)
 
 32 123 XIV, nr. 113
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering voor 1 april 2010 met een
							 beleidsvisie te komen naar aanleiding van de motie-Van der Ham c.s. (28 625 nr.
							 78),
 
 
 03-12-2009
 Ham, B. van der (D66)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 114
 
 
 
 Stand van zaken zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering zich sterk te maken voor een
							 Europees import- en handelsverbod op dolfijnen die in het wild gevangen zijn
							
 
 
 03-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 Dibi, T. (GL)
 
 32 123 XIV, nr. 122
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 193 van 15 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering genoemd voorstel van de Europese
							 Commissie tot beperking van het gebruik van niet-menselijke primaten in
							 wetenschappelijk onderzoek te steunen
 
 
 10-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 21 501-32, nr. 365
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32, nr. 375 van 7 januari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering zich neer te leggen bij het
							 voorstel voor de verlaging van het vangstquotum voor geassocieerde visbestanden
							 met 15%
 
 
 10-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 
 21 501-32, nr. 367
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32, nr. 375 van 7 januari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering zich in te zetten om de
							 bijvangstmogelijkheid voor doornhaai ook op nul te stellen
 
 
 10-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 
 21 501-32, nr. 369
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32, nr. 375 van 7 januari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering te pleiten voor het sluiten van de
							 Europese wateren voor de vangst op de blauwvintonijn
 
 
 10-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 
 21 501-32, nr. 370
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32, nr. 375 van 7 januari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering deze commissie de opdracht te
							 geven:
 – te onderzoeken hoe de communicatie is geweest
							 tussen de ministeries van LNV en VWS onderling en van beide ministeries met de
							 VWA, andere onderzoeks- en handhavingsdiensten en met derden zoals ggd,
							 gezondheidsraad en RIVM;
 – te inventariseren welke besluiten op welk moment
							 genomen zijn;
 – te inventariseren op welke momenten zich wel
							 nieuwe ontwikkelingen voordeden, maar geen beslissingen zijn genomen;
 – ook de gevolgen van de besluitvorming van het
							 ruimen te analyseren;
 – conclusies te trekken ten bate van de aanpak van
							 uitbraak van dierziekten in de toekomst;
 – in 2010 met het onderzoek te starten, zonder dat
							 het interfereert met mogelijk dan nog lopende crisisbestrijding.
 
 
 10-12-2009
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 
 28 286,
							 nr. 334
 
 
 
 Afgedaan. Zie brief van 11 januari 2010 (TK
							 28 286,
							 nr. 354). Zoals eerder aangegeven zal de Commissie-Van Dijk per
							 22 november 2010 met de resultaten komen
 
 
 
 
 verzoekt de regering zo lang er niet een geheel
							 landsdekkende vaccinatie is, een standstill, een aanvoerverbod en een
							 uitrijverbod voor mest uit te werken, en zo snel mogelijk bovengenoemde
							 maatregelen aan de geiten en schapenbedrijven op te leggen.
 
 
 10-12-2009
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Cramer, E.A. (CU)
 Sap, mw. J.C.M. (GL)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 
 28 286,
							 nr. 335
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 421 van 29 juni 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering in geheel Nederland een standstill
							 van uitbreiding of vestiging van nieuwe geitenbedrijven af te kondigen, zolang
							 het effect van vaccinatie niet bekend is.
 
 
 15-12-2009
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 28 286,
							 nr. 339
 
 
 
 Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 421 van 29 juni 2010. Het uitbreidingsverbod blijft voorlopig
							 gehandhaafd tot 1 juni 2011
 
 
 
 
 verzoekt de regering prioriteit te geven aan het
							 vaccineren van dieren op niet-besmette melkgeiten- en melkschapenbedrijven.
							
 
 
 17-12-2009
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 28 286,
							 nr. 345
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 351 van 18 december 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering een algeheel aanvoerverbod naar
							 geitenbedrijven in te stellen, tot zolang er een landsdekkende en effectieve
							 vaccinatie is, waarmee de immuniteit van geiten gewaarborgd is.
 
 
 17-12-2009
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Cramer, E.A. (CU)
 
 28 286,
							 nr. 346
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 421 van 29 juni 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering deskundigen aanvullend advies te
							 vragen op welke bedrijven en voor welke diergroepen binnen de besmette
							 bedrijven herhaald individueel testen toegepast kan worden met beperkt risico
							 voor de volksgezondheid;
 verzoekt de regering met klem, indien herhaald
							 individueel testen mogelijk is, dit als maatregel in te zetten met als doel zo
							 veel mogelijk gezonde dieren te sparen en alleen besmette dieren te ruimen.
							
 
 
 17-12-2009
 Cramer, E.A. (CU)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 
 28 286,
							 nr. 349
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 352 van 23 december 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering er zorg voor te dragen dat de
							 Nederlandse Wet economische mededinging in lijn is met de Europese regelgeving
							 en dat de Europese regelgeving ook wordt gevolgd, zoals ook andere EU-lidstaten
							 doen
 
 
 17-12-2009
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 201, nr. 6
 
 
 
 Stand van zaken zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, zich er in kader van het
							 Gemeenschappelijk Visserijbeleid voor in te zetten dat bijvangsten verplicht
							 worden aangeland en dus meetellen in de vangsten,
 
 
 17-12-2009
 Ouwehand, E. (PvdD)
 
 32 201, nr. 8
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om op korte termijn onderzoek te
							 doen naar de mogelijkheden en beperkingen van de huidige Nederlandse
							 mededingingswetgeving om doelstellingen te bereiken op het gebied van
							 duurzaamheid en een redelijke prijs voor vers gevangen vis en schaaldieren
							
 
 
 17-12-2009
 Koppejan, A.J. (CDA)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 201, nr. 9
 
 
 
 Stand van zaken zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering alle geiten en schapen in
							 Nederland te laten vaccineren tegen Q-koorts.
 
 
 27-01-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 28 286,
							 nr. 365
 
 
 
 Wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering mannelijke dieren op besmette
							 bedrijven individueel te testen op Q-koortsbesmetting en op basis van de
							 uitkomst van herhaald individueel testen het eventueel doden van
							 smetstofdragende mannelijke dieren op besmette bedrijven te overwegen.
 
 
 27-01-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 
 28 286,
							 nr. 366
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 376 van 16 februari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering vóór de ruimingen die nog plaats
							 zullen vinden alles in het werk te stellen om zo veel mogelijk informatie te
							 vergaren over de besmetting van (individuele) drachtige dieren op deze besmette
							 bedrijven via (individueel) tankmelkonderzoek, bloedtests, vaginaal swabs en/of
							 vruchtwaterpuncties.
 
 
 27-01-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 
 28 286,
							 nr. 367
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 376 van 16 februari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, dat voor de toekomst in de
							 bovengenoemde gebieden de populatie in evenwicht dient te zijn met de
							 draagkracht van het gebied
 
 
 28-01-2010
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123-XIV, nr 145
 
 
 
 De vraag wordt meegenomen door de commissie voor de
							 evaluatie van het beheer van grote grazers in de Oostvaarderplassen die in
							 november advies uitbrengt (zie TK-brief 12 juli jl.)
 
 
 
 
 verzoekt de regering de ambities in de nota te voorzien
							 van concrete doelstellingen en afrekenbare indicatoren met bijbehorende
							 streefwaarden en deze binnen een halfjaar voor te leggen aan de Kamer.
 
 
 03-02-2010
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 Dibi, T. (GL)
 Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU)
 Polderman, H.J. (SP)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Atsma, J.J. (CDA)
 
 31 532,
							 nr. 32
 
 
 
 Wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering te onderzoeken welke financiële
							 en/of fiscale prikkels er mogelijk zijn om de consument te verleiden tot
							 verduurzaming van het voedselpakket en daarin de verwachte effecten en kosten
							 mee te wegen.
 Duiding minister: Zowel in de heroverweging als in de
							 gedachtevorming over het Belastingplan worden de ideeën over verduurzaming van
							 het totale Belastingplan, dus inclusief consumptie, meegenomen. Het lijkt erop
							 dat wij alleen de vleestaks meenemen, maar in het spectrum worden een aantal
							 dingen natuurlijk veel breder gewogen.
 
 
 03-02-2010
 Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 Peters, M. (GL)
 
 31 532,
							 nr. 33
 
 
 
 Wordt uitgevoerd. Stand van zaken zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering te bevorderen dat door
							 ketenafspraken met onder meer supermarkten het stunten met (verse)
							 voedselproducten wordt tegengegaan en de Kamer over de mogelijkheden en
							 resultaten uiterlijk 1 september 2010 te rapporteren.
 
 
 03-02-2010
 Atsma, J.J. (CDA)
 Polderman, H.J. (SP)
 Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU)
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 31 532,
							 nr. 34
 
 
 
 Wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering aan te sturen op vermindering van
							 consumptie van dierlijke eiwitten en hierbij de aanbevolen eiwitconsumptie van
							 de Gezondheidsraad als streefwaarde te gebruiken.
 
 
 09-02-2010
 Peters, M. (GL)
 Dibi, T. (GL)
 
 31 532,
							 nr. 35
 
 
 
 Wordt uitgevoerd. Stand van zaken in TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering per direct geen schijndrachtige
							 melkgeiten en -schapen meer te ruimen, tenzij op grond van een gedegen
							 risicoanalyse van RIVM/CVI blijkt dat met het niet-ruimen van deze
							 niet-drachtige dieren onaanvaardbare risico’s genomen worden.
 
 
 18-02-2010
 Vlies, ir. B.J. van der (SGP)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Cramer, E.A. (CU)
 Dibi, T. (GL)
 Agema, M. (PVV)
 
 28 286, nr. 377
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 380 van 24 februari 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om zich ervoor in te spannen dat
							 het CITES-verdrag aangepast wordt, teneinde de internethandel in bedreigde
							 diersoorten strafbaar te stellen; en verzoekt de regering, de internethandel in
							 bedreigde diersoorten nu al strafbaar te stellen in Nederland
 
 
 18-02-2010
 Gent, mw. W. van (GL)
 Polderman, H.J. (SP)
 Ouwehand, E. (PvdD)
 Jacobi, L. (PvdA)
 Graus, D.J.G. (PVV)
 
 32 123 XIV, nr. 163
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 179 van 12 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om vast te houden aan het in 2007
							 onder Nederlands voorzitterschap besloten moratorium op de handel in ivoor om
							 afslachting van olifanten te voorkomen en de explosieve groei van stroperij en
							 illegale ivoorhandel een halt toe te roepen
 
 
 18-02-2010
 Graus, D.J.G. (PVV)
 
 32 123 XIV, nr. 164
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 179 van 12 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, zich sterk te maken voor een
							 verbod op de commerciële jacht op de ijsbeer middels plaatsing op Appendix I
							 van CITES
 
 
 18-02-2010
 Ouwehand, E. (PvdD)
 Polderman, H.J. (SP)
 Gent, mw. W. van (GL)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 166
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 179 van 12 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering haar rug recht te houden bij de
							 aanstaande CITES-conferentie, en dus niet toe te geven aan het verzoek van
							 Tanzania en Zambia om de olifant te «downlisten»; ook niet toe te geven aan
							 het verzoek van deze landen om hun voorraden ivoor te verkopen; en voorstellen
							 voor verkoop en handel niet meer ter discussie te brengen voordat het in 2008
							 afgesproken negenjarig moratorium verstreken is
 
 
 18-02-2010
 Polderman, H.J. (SP)
 Ouwehand, E. (PvdD)
 Gent, mw. W. van (GL)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 32 123 XIV, nr. 168
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 179 van 12 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, zich rekenschap te geven van
							 bovenstaande zaken en opnieuw de wijzigingsvoorstellen zoals die door de
							 provincies zijn aangedragen, te heroverwegen
 
 
 18-02-2010
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 155
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 195 van 20 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, bij de ex ante beleidsevaluatie
							 naast sociaaleconomische effecten ook de kosteneffectiviteit van de maatregelen
							 mee te nemen, waarbij onder andere wordt beoordeeld op welk niveau de
							 maatregelen het meest (kosten)effectief zijn: nationaal of regionaal en vanuit
							 welke sector, en de belanghebbenden hierbij te betrekken
 
 
 18-02-2010
 Koopmans, G.P.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 
 32 123 XIV, nr. 157
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 30 654,
							 nr. 83 van 1 juli 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, geen definitieve
							 aanwijzingsbesluiten te nemen zolang stikstof, water en sociaaleconomische
							 afwegingskaders niet bekend zijn; verzoekt de regering, de afwegingskaders voor
							 stikstof, water en sociaaleconomische factoren voor 15 juni 2010 gereed te
							 hebben, op basis daarvan met provincies in gesprek te gaan en waar nodig
							 wijzigingen door te voeren in de conceptaanwijzingsbesluiten zonder afbreuk aan
							 de landelijke doelen en de Kamer van dit proces op de hoogte te houden.
 
 
 18-02-2010
 Cramer, E.A. (CU)
 Koopmans, G.P.J. (CDA)
 
 32 123 XIV, nr. 159
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 30 654,
							 nr. 83 van 1 juli 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, in het vervolg de uitgaven voor
							 externe overheidscommunicatie afzonderlijk inzichtelijk te maken per
							 begrotingshoofdstuk, startende bij de Voorjaarsnota 2010, dan wel de
							 verantwoordingsstukken over 2009
 
 
 11-03-2010
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Ham, B. van der (D66)
 Thieme, M.L. (PvdD)
 Velzen, mw. K. (van (SP)
 Gent, mw. W. van (GL)
 
 32123-XIV, nr. 172
 
 
 
 In behandeling. Deze motie zal onderdeel uitmaken van
							 de discussie over informatie in de begroting naar aanleiding van de evaluatie
							 van het experiment verbeteren begroting en verantwoording. Deze wordt begin
							 2011 gepresenteerd.
 
 
 
 
 verzoekt de regering, per direct schraal hooi in
							 voldoende hoeveelheden ter beschikking te stellen aan de hongerende
							 dierpopulaties in de Oostvaardersplassen en de Veluwezoom
 
 
 17-03-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Graus, D.J.G. (PVV)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 188
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 190 van 26 maart 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, het beleid van Staatsbosbeheer in
							 de Oostvaardersplassen te evalueren en te herzien op basis van adviezen en
							 toezicht door onafhankelijke deskundigen, onder wie veterinair specialisten
							
 
 
 17-03-2010
 Graus, D.J.G. (PVV)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 
 32 123 XIV, nr. 186
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 217 van 19 juli 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering om betreffende antibioticagebruik
							 in de veehouderij een vele malen ambitieuzere doelstelling als uitgangspunt van
							 beleid te nemen dan de geopperde 20% reductie, die ook nog eens wordt
							 overgelaten aan welwillendheid van de taskforce; verzoekt de regering tevens
							 die reductieambitie als harde en afdwingbare beleidsdoelstelling te benoemen.
							
 
 
 24-03-2010
 Polderman, H.J. (SP)
 
 29 683,
							 nr. 49
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 29 683,
							 nr. 53 van 9 april 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering met aangepaste maatregelen te
							 komen wat betreft het besmet verklaren en eventueel ruimen van de bedrijven,
							 waarbij maatwerk uitgangspunt dient te zijn.
 
 
 20-04-2010
 Snijder-Hazelhoff, mw. J.F. (VVD)
 Cramer, E.A. (CU)
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 
 28 286, nr. 391
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 407 van 11 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering de onderzoeken naar de
							 hygiënemaatregelen rondom mest uit te breiden, waarbij tenminste op de
							 mogelijkheden van verbranding van mest, spoorvorming bij uitrijden en
							 maatregelen in de stallen rondom nageboorten en mest wordt ingegaan.
 
 
 20-04-2010
 Gerven, H.P.J. van (SP)
 
 28 286, nr. 395
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering eerst een nader advies van de
							 deskundigencommissie af te wachten alvorens te besluiten tot het opheffen van
							 het fokverbod; verzoekt de regering tevens een specifiek advies te vragen over
							 het opheffen van het levenslange fokverbod voor jonge geiten en melkschapen die
							 nog nooit hebben gelammerd.
 
 
 20-04-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 Waalkens, H.E. (PvdA)
 
 28 286, nr. 402
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering een Q-koortseradicatieprogramma op
							 te zetten met als doel om Nederland volledig vrij te maken van Q-koorts.
 
 
 20-04-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 
 28 286, nr. 403
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 409 van 21 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering de vergoeding voor het ruimen van
							 bokken uit te breiden naar bokken die na testen besmet blijken te zijn met de
							 Q-koortsbacterie.
 
 
 20-04-2010
 Ormel, drs. H.J. (CDA)
 Cramer, E.A. (CU)
 
 28 286, nr. 404
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 409 van 21 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, onder het gemeenschappelijk
							 visserijbeleid vormen van samenwerking aan te gaan met derde landen die
							 gebaseerd zijn op volledig duurzame bevissing waarmee de lokale bevolking, de
							 lokale economie en de ecologie overtuigend gediend zijn
 
 
 22-04-2010
 Polderman, H.J. (SP)
 
 21 501-32, nr. 392
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, aan de toepassing van Actief
							 Biologisch Beheer strenge nadere voorwaarden te stellen gericht op het
							 verkrijgen van een duurzaam zichzelf in stand houdende, ecologisch gewenste
							 toestand en totdat deze voorwaarden zijn vastgesteld geen Actief Biologisch
							 Beheer toe te passen; verzoekt de regering voorts, beheervisserij met louter
							 als doel helder water te verkrijgen, te verbieden
 
 
 22-04-2010
 Jacobi, L. (PvdA)
 Koppejan, A.J. (CDA)
 
 21 501-32, nr. 393
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123 XIV, nr. 201 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering, in de voorbereiding van het
							 wetgevingstraject in opvolging van het rapport veredelde zaken, niet alleen
							 optie 3 (beperkte kwekersvrijstelling) uit te werken van het rapport, maar ook
							 optie 2 (volledige kwekersvrijstelling), en daarbij de juridische
							 (on)mogelijkheden zowel in nationale, Europese als mondiale wet- en regelgeving
							 te onderzoeken en binnen drie maanden met voorstellen naar de Kamer te komen,
							 zodat over deze opties gesproken kan worden,
 
 
 01-07-2010
 Van Gerven (SP) c.s.
 
 27 428,
							 nr. 165
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering, het initiatief te nemen tot een
							 dialoog met de stakeholders in de sector en de maatschappelijke organisaties om
							 te komen tot een gedragscode waarin ook afspraken gemaakt kunnen worden over
							 hoe om te gaan met eerder (te) breed verleende octrooien en hierover de
 Kamer binnen een jaar te informeren
 
 
 01-07-2010
 Jacobi (PvdA)
 
 27 428,
							 nr. 166
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering, er zorg voor te dragen dat de
							 wijziging van de perceelsregistratie geen gevolgen heeft voor de termijnen
							 waarop inkomenstoeslagen en vergoedingen voor landschapsbeheer normaal
							 gesproken worden uitgekeerd,
 
 
 01-07-2010
 Snijder-Hazelhoff (VVD)
 
 28 625,
							 nr. 102
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat de nieuwe
							 wijze van registratie geen onredelijke en onbillijke financieel nadelige
							 gevolgen geeft in relatie tot de toegekende toeslagrechten,
							 mestplaatsingsruimte en vergoedingen voor landschapsbeheer,
 
 
 01-07-2010
 Atsma (CDA)
 
 28 625,
							 nr. 103
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering om een onderzoek te laten
							 uitvoeren naar de wijze waarop Staatsbosbeheer en de Waddeneilanden in moeten
							 spelen op de ontwikkelingen in het patroon van toerisme en recreatie alsmede de
							 sociaaleconomische situatie op de eilanden
 
 
 01-07-2010
 Jacobi, L. (PvdA)
 Verhoeven, K. (D66)
 
 29 659,
							 nr. 52
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering tevens het overleg tussen
							 Staatsbosbeheer, gemeente en erfpachters op te starten en voor half november de
							 Tweede Kamer te informeren over de eventuele knelpunten
 
 
 01-07-2010
 Snijder-Hazelhoff, J.F. (VVD)
 
 29 659,
							 nr. 55
 
 
 
 Kabinet beraadt zich over deze motie
 
 
 
 
 verzoekt de regering:
 – Staatsbosbeheer binnen zijn vastgoedportefeuille te
							 laten zoeken naar de meest geschikte gebieden binnen of aan de rand van
							 bestaande dorpskernen die als basis kunnen dienen voor een positieve
							 ontwikkelingsagenda;
 – in samenspraak met lokale gemeenten te streven naar
							 het maken van langjarige afspraken waarbij middels verkoop of grondruil
							 zekerheid geboden wordt voor zowel de blijvende toegankelijkheid van
							 voorzieningen als de blijvende versterking van de unieke natuurwaarde van de
							 eilanden
 
 
 01-07-2010
 Verhoeven, K. (D66)
 Jacobi, L. (PvdA)
 
 29 659,
							 nr. 57
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering met onmiddellijke ingang stappen
							 te zetten om de gronden die voor afstoting in aanmerking komen, zoals gronden
							 met maatschappelijke voorzieningen, woningen, bedrijven en recreatieve
							 doeleinden, over te dragen
 
 
 01-07-2010
 Atsma, J.J. (CDA)
 
 29 659,
							 nr. 58
 
 
 
 Motie wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 verzoekt de regering om voor zowel Q-koortsvrije als
							 besmette melkgeiten- en melkschapenbedrijven de versoepelingen van het
							 maatregelenpakket ter bestrijding van de Q-koortsepidemie per 15 juli 2010
							 door te voeren.
 
 
 01-07-2010
 Dijkgraaf, E. (SGP)
 
 28 286,
							 nr. 417
 
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 423 van 8 juli 2010
 
 
 
 
 verzoekt de regering het levenslang fokverbod voor
							 jonge gevaccineerde melkgeiten en melkschapen op te heffen.
 
 
 01-07-2010
 Snijder-Hazelhoff (VVD)
 
 28 286,
							 nr. 419
 
 
 
 De Kamer wordt hierover geïnformeerd
 
 
 
 
 
 
 Door de Eerste Kamer der Staten-Generaal aanvaarde moties
					 parlementsjaar 2009/2010
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 spreekt als haar oordeel uit dat
 – de rijksprojectenprocedure onverkort van
							 toepassing dient te zijn,
 – er geen beroep op de Crisis- en Herstelwet gedaan
							 dient te worden om versnelling van de procedure te realiseren;
 – bij de behandeling van de zienswijzen de boven
							 weergegeven overwegingen betrokken dienen te worden;
 
 
 15-06-2010
 Meindertsma, M.C. (PvdA)
 Koffeman, N.K. (PvdD)
 Engels, J.W.M. (D66)
 De Boer, R. (CU)
 Van den Berg, G. van den (SGP)
 Janse de Jonge, E.J. (CDA)
 LXXXVIII, D
 
 
 Zie EK-brief «Moties en toezeggingen Plenair debat
							 Westerschelde van 15 juni» van 21 juni 2010 (LXXXVIII, nr. C) en de EK-brief
							 «Reactie motie–Meindertsma c.s.» van 9 juli 2010 (EK, LXXXVIII, nr.
							 E)
 
 
 
 
 
 
 Door de bewindspersoon gedane toezeggingen aan de Tweede
					 Kamer
 
 
 
 
 
 
 
 Toezegging
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzaam ondernemen
 
 
 
 
 
 
 
 Ik zal met de MZI-pioniers van het eerste uur
							 overleggen om binnen de bestaande kaders te zoeken naar een oplossing. Een
							 oplossing moet kunnen rekenen op draagvlak bij alle partijen (experimenteerders
							 en de convenantspartijen).
 
 
 Wetgevingsoverleg Visserij, 16 november 2009 (32 123-XIV,
							 nr. 63)
 
 
 De Kamer is hierover deze maand geïnformeerd.
 
 
 
 
 Ik zal de mogelijkheden voor decentraal aalbeheer
							 onderzoeken
 
 
 AO binnenvisserij, 3 februari 2010 (29 664,
							 nr. 97)
 
 
 Zoals aan de Kamer gemeld bij brief van 1 juli jl.
							 (29 664,
							 nr. 99) zal de Kamer hierover na het zomerreces worden
							 geïnformeerd
 
 
 
 
 Ik zal kijken wat de mogelijkheden zijn om een
							 uitzondering te maken op het verbod op staandwandvisserij voor kleinschalig
							 recreatief staandwandvisserij rond de waddeneilanden.
 
 
 AO Binnenvisserij 3 februari 2010 (29 664,
							 nr. 97)
 
 
 De waddenprovincies onderzoeken op mijn verzoek een
							 mogelijke uitzondering. De Kamer wordt hierover geïnformeerd
 
 
 
 
 Ik zal de Kamer informeren over de invulling van het
							 VBC-beleid.
 
 
 AO binnenvisserij, 3 februari 2010 (29 664,
							 nr. 97)
 
 
 De Kamer wordt hierover in september geïnformeerd
 
 
 
 
 Ik zal de Kamer informeren over de vormgeving van de
							 regionale blueports.
 
 
 Wetgevingsoverleg Visserij, 16 november 2009 (32 123-XIV,
							 nr. 63)
 
 
 Zie TK-brief
							 29 675,
							 nr. 95 van 11 juni 2010
 
 
 
 
 De kamer wordt in november geïnformeerd over de
							 uitkomsten van de LEI-bijeenkomst over de pachtprijzensystematiek, en over het
							 overleg dat de minister zal voeren met de heer Van Hall om te reflecteren op
							 de pachtprijzensystematiek in relatie tot de economische
							 crisis.
 
 
 AO Pachtprijsverhoging 10 september 2009 (27 924,
							 nr. 39)
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 27 924
							 nr. 40 van 1 december 2009
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer informeren over een mogelijke
							 kredietregeling voor de glastuinbouw ter uitvoering van de motie
							 Snijder/Mastwijk
							 31 700
							 nr. 163 en de toestemming van de Europese Commissie hierop.
 
 
 AO Glastuinbouw 10 september 2009 (32 123 XIV,
							 nr. 16)
 
 
 Zie TK-brief
							 32 123 XIV nr. 14 van 22 september 2009
 
 
 
 
 De minister zegt een verzamelbrief toe waarin zij
							 ingaat op a). de relatie tussen de beperkte kwekersvrijstelling en de
							 onderzoeksvrijstelling, b) de vraag of de Europese Commissie in bilaterale
							 verdragen met ontwikkelingslanden verdergaande eisen stelt dan het
							 TRIPS-verdrag en c) de rol en betrokkenheid van de consument.
 
 
 AO Toekomst plantenveredeling d.d. 30 juni 2010
							 (27 428, nr. 170)
 
 
 Kamer wordt dit najaar geïnformeerd
 
 
 
 
 Dit najaar zal de minister de Kamer informeren over de
							 Nederlandse reactie op het evaluatierapport van het plantgezondheidsstelsel in
							 de EU, dat naar verwachting eind juli 2010 beschikbaar zijn voor de lidstaten
							 en stakeholders.
 
 
 SO Landbouw- en Visserijraad 12 juli, brief van
							 8 juli 2010 (21 501-32, nr. 406)
 
 
 Kamer wordt dit najaar geïnformeerd
 
 
 
 
 De minister zal de Kamer in september 2010 informeren
							 over de stand van zaken perceelsregistratie en het verwachte betaalschema van
							 Dienst Regelingen.
 
 
 AO Landbouw- en Visserijraad 24 juni 2010 (21 501-32, nr. 407)
 
 
 Kamer wordt in september geïnformeerd
 
 
 
 
 
 Dierenwelzijn
 
 
 
 
 
 
 
 In februari 2010 stuurt de minister de eerste Staat van
							 het Dier naar de Kamer.
 
 
 LNV-begroting 2010
 (32 123 XIV, nr. 2)
 
 
 Zie TK-brief
							 28 286,
							 nr. 381 van 9 maart 2010
 
 
 
 
 De minister zal het plan van aanpak van de
							 konijnenhouderijsector over dierenwelzijn, dat zij vóór 1 juni 2010 van de
							 sector hoopt te ontvangen, aan de Kamer doen toekomen.
 
 
 Vragenuur 6 april 2010 (Handelingen II 2009-2010 ,
							 nr. 72, blz 6 122 tm 6132)
 
 
 Zie TK-brief 7 juli 2010
 
 
 
 
 De Kamer wordt geïnformeerd over de Nederlandse inzet
							 in Europa gericht op de totstandkoming van een nieuw EU Actieplan voor
							 dierenwelzijn.
 
 
 VSO Landbouw- en Visserijraad 12 mei 2010 (Handelingen 2009–2010,
							 nr. 83, p. 7014)
 
 
 Zie TK-brief
							 21 501-32,
							 nr. 397 van 17 mei 2010
 
 
 
 
 Met het oog op de implementatie van de
							 Vleeskuikenrichtlijn zal de minister een algemene maatregel van bestuur aan
							 beide Kamers van de Staten-Generaal voorleggen. In de jaarlijkse
							 Voortgangsrapportage over de Nota dierenwelzijn zal de TK op de hoogte worden
							 gehouden over de stand van zaken van de uitwerking.
 
 
 Brief aan TK 6 oktober 2009 (32 123 XIV,
							 nr. 21)
 
 
 Zie TK-brief
							 32 423,
							 nr. 1 van 17 juni 2010
 
 
 
 
 
 Natuur en Landschap 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister zal een evaluatiecommissie na 1 mei 2010
							 de opdracht geven een evaluatie uit te voeren over het natuurgebied
							 Oostvaardersplassen op basis van drie afgeronde seizoenen, waarbij zal worden
							 getoetst op de oorspronkelijke uitgangspunten. De evaluatie zal voor het
							 aanstaande najaar zijn afgerond.
 
 
 Plenair debat Oostvaardersplassen 17 maart 2010
							 (Handelingen II 2009–2010, nr. 64, 5598–5623 en nr.
							 66, 5768–5769)
 
 
 Toezegging wordt uitgevoerd
 
 
 
 
 Met provincies contact opnemen om de mogelijkheid van
							 de vergoeding van boerenlandpaden via het ILG meer bekendheid te geven
 
 
 Brief aan TK , 12 nov 2009 (financiële middelen
							 landschap op begroting LNV) (31 253 XIV, nr. 21)
 
 
 Wordt meegenomen in de uitvoering van motie Jacobi-Van
							 Gent (32 123-XIV, nr. 96)
 
 
 
 
 In 2010 zal het Nederlandse Netwerk Platteland samen
							 met Vlaanderen kansen en ontwikkelingen in peri-urbane regio´s een conferentie
							 organiseren. Ik hou u daarvan graag op de hoogte.
 
 
 Brief aan TK, 1 dec 2009 (Leefbaarheid op het
							 platteland) (29 576, nr. 81)
 
 
 Conferentie met Vlaanderen zal op 18 en 19 november
							 2010 worden georganiseerd
 
 
 
 
 Integrale beleidsevaluatie Nationale Landschappen
 
 
 AO Nota landschap, 28 januari 2009 (31 253,
							 nr. 17)
 
 
 Rapport wordt naar verwachting in oktober 2010
							 aangeboden aan TK
 
 
 
 
 De minister zal nog dit jaar het kabinetsstandpunt op
							 het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Natuur aan de Tweede Kamer
							 sturen.
 
 
 Wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek, 29 oktober
							 2009
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 31 588,
							 nr. 3
 
 
 
 
 De minister zal één of twee «wijzen» vragen de
							 uitvoering van het erfpachtbeleid door Staatsbosbeheer nog eens goed te bezien
							 en met adviezen daarover te komen.
 
 
 AO Staatsbosbeheer, 8 december 2009
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 29 659,
							 nr. 47
 
 
 
 
 De minister zegt toe met de provincies te overleggen
							 naar aanleiding van de conceptbeheerplannen en de wijzigingsvoorstelllen en
							 naar eventueel nieuwe argumenten te luisteren (waarbij geen concessies worden
							 gedaan aan de doelen) en de uitkomsten van het overleg naar de Kamer te sturen
							 vóór de invulling van de verdere conceptplannen.
 
 
 AO Natura 2000, 16 februari 2010
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 32 123-XIV
							 nr. 195
 
 
 
 
 
 Voedselkwaliteit en
							 diergezondheid
 
 
 
 
 
 
 
 Antibiotica: Ik zal eind 2009 de kabinetsreactie op de
							 RIVM-rapportage naar de Kamer sturen.
 
 
 AO Antibioticaresistentie in de dierhouderij
							 18 februari 2009 (29 683, nr. 27)
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 29 683,
							 nr. 51 van 8 december 2009
 
 
 
 
 Ik zal voor het zomerreces de voortgangsrapportage VWA
							 programma dier naar de Kamer sturen
 
 
 AO moties 20 mei 2010 (32 123 XIV,
							 nr. 208)
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 26 991,
							 nr. 279 van 30 juni 2010
 
 
 
 
 In februari zal ik op de Landbouwraad aandacht vragen
							 voor de situatie rondom Q-koorts, en specifiek voor de status van deze
							 dierziekte op Europees niveau.
 
 
 Schriftelijk overleg over de geannoteerde agenda
							 Landbouw en Visserij Raad op 22 februari 2010 (21 501-32, 385)
 
 
 Afgedaan. Zie TK-brief
							 21 501-32, 386 van 5 maart 2010
 
 
 
 
 
 
 Door de bewindspersoon gedane toezeggingen aan de Eerste
					 Kamer
 
 
 
 
 
 
 
 Toezegging
 
 
 Vindplaats
 
 
 Stand van zaken
 
 
 
 
 
 
 Ik zal bekijken of we het meetnet voor
							 oppervlaktewateren kunnen verfijnen.
 
 
 Plenaire behandeling d.d. 24 november 2009 inzake
							 Differentiatie fosfaatgebruiksnorm (31 945)
 
 
 Toezegging wordt in samenwerking met mijn ambtgenoten
							 van VROM en VenW uitgevoerd
 
 
 
 
 Ik ben bereid te kijken hoe in een volgend
							 actieprogramma nitraatrichtlijn nog meer maatwerk met een minimum aan
							 administratieve lasten kunnen realiseren.
 
 
 Plenaire behandeling d.d. 24 november 2009 inzake
							 Differentiatie fosfaatgebruiksnorm (31 945)
 
 
 Wordt meegenomen in de voorbereiding van het
							 5e Actieprogramma
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.2
 ZBO’s en RWT’s
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Externe organisatie (met wettelijke en/of
								bestuurlijke taak)
 
 
 Afkorting
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Functie
 
 
 (Begrotngsartikel(en)
 
 
 Begrotingsramingen x € 1 000
 
 
 URL
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Agrarische Opleidingscentra (13)
 
 
 AOC’s
 
 
 X
 
 
 X1De onderwijsinstellingen zijn partieel ZBO,
									 namelijk voor het deel waarin zij examens afnemen en beoordelen.
 
 
 De AOC’s zijn de kennisinstellingen/opleidingsinstituten voor voeding, natuur en milieu op
								MBO/VMBO-niveau.
 
 
 26
 
 
 451 619
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Bureau Beheer Landbouwgronden
 Commissie Beheer Landbouwgronden
 
 
 BBL
 CBL
 
 
 X
 
 
 X2Staatsbosbeheer en BBL zijn ZBO, maar vallen
									 niet onder de Kaderwet ZBO.
 X
 
 
 BBL is belast met de verwerving van onroerend goed
								voor het realiseren van overheidsdoelen in het landelijk gebied met betrekking
								tot de thema’s natuur, landbouw, recreatie, landschap, water en milieu
 
 
 23, 24
 
 
 
 
 3
 bijdrage is opgenomen in het
									 Investeringsbudget Landelijk Gebied en loopt daarom via de
									 provincies.
 
 
 
 
 www.dlg.nl
 
 
 
 
 3
 
 
 College Toelating Gewasbeschermingsmiddelen en
								Biociden (vh. CTB)
 
 
 CTgB
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Het Ctgb oordeelt over de toelating van
								gewasbeschermingsmiddelen en biociden op basis van Europees geharmoniseerde
								wet- en regelgeving.
 
 
 21
 
 
 1 547
 
 
 www.ctgb.nl
 
 
 
 
 4
 
 
 AOC Raad (Bureau Erkenningen)
 
 
 BE
 
 
 X
 
 
 
 Bureau Erkenningen (BE) van de AOC Raad, in de
								 Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Rgb), aangewezen als instantie
								 voor het verstrekken van vakbekwaamheidsbewijzen gewasbescherming.
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Faunafonds
 
 
 FF
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Taken FF:
 het bevorderen van maatregelen ter voorkoming
								en bestrijding van schade door dieren behorende tot bij algemene
								maatregel van bestuur aangewezen soorten; het in daarvoor in aanmerking komende
								gevallen verlenen van tegemoetkomingen in geleden
								schade, aangericht door dieren behorende tot de beschermde inheemse
								diersoorten;
 gedeputeerde staten van de provincies van advies
								dienen over de uitvoering van taken die hen zijn opgedragen krachtens de Flora-
								en faunawet;
 de minister van advies dienen bij het ontwerp van
								algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen.
 
 
 23
 
 
 11 975
 
 
 www.faunafonds.nl
 
 
 
 
 6
 
 
 Herinrichtingscommissie Oost-Groningen &
								Drents-Groningse Veenkoloniën4Opheffing voorgenomen
 
 
 – 
 
 
 
 X
 
 
 
 24
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Hogere Agrarische Onderwijsinstellingen
								(6)
 
 
 HAS
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 De HAS’en zijn de kennisinstellingen/opleidingsinstituten voor voeding, natuur en milieu op HBO-niveau.
 
 
 26
 
 
 63 453
 
 
 
 
 
 8
 
 
 Kamer voor de Binnenvisserij 4)
 
 
 KVB
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Raad voor Plantenrassen
 
 
 RvP
 
 
 
 X
 
 
 De Raad voor plantenrassen geeft
								 uitvoering aan de Zaaizaad- en Plantgoedwet op het gebied van
								 toelating van plantenrassen en verlening van intellectuele
								 eigendomsbescherming m.b.t. plantenrassen (kwekersrecht).
 
 
 29
 
 
 926
 
 
 
 
 
 10
 
 
 Reconstructiecommissie Midden Delfland
 
 
 – 
 
 
 
 X
 
 
 
 24
 
 
 1 737
 
 
 
 
 
 11
 
 
 Regionale Grondkamers (5)
 
 
 – 
 
 
 
 X
 
 
 Bevorderen van goede pachtverhoudingen in
								 Nederland, toetsen van de inhoud van pachtovereenkomsten aan de
								 dwingend rechtelijke bepalingen van de Pachtwet,
								 uitvoeren van een prijstoetsing en toetsen van overeenkomsten van
								 korte duur, bepalen van verpachte waarde.
 
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 Rendac BV
 
 
 – 
 
 
 X
 
 
 
 Ophalen, verwerken en (laten) vernietigen van
								 dierlijke restmaterialen en kadavers (categorie 1- en 2-materiaal, niet bestemd
								 voor consumptie).
 
 
 25
 
 
 13 430
 
 
 www.rendac.com
 
 
 
 
 13
 
 
 Staatsbosbeheer
 
 
 SBB
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Staatsbosbeheer richt zich op de volgende hoofddoelstellingen:
 het instandhouden, herstellen en ontwikkelen van
								natuur-, landschaps- en cultuurhistorische waarden in de gebieden van
								Staatsbosbeheer;
 het bevorderen van recreatie in zo veel mogelijk
								gebieden van staatsbosbeheer;
 het leveren van een bijdrage aan de productie van
								milieuvriendelijke en vernieuwbare grondstoffen zoals hout.
 
 
 23, 24
 
 
 90 284
 
 
 www.staatsbosbeheer.nl
 
 
 
 
 14
 
 
 Stichting Bloembollenkeuringsdienst
 
 
 BKD
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Stichting BKD geeft uitvoering aan de
								Landbouwkwaliteitswet, Landbouwkwaliteitsbesluit bloembollen,
								de Plantenziektenwet en aan Europese wetgeving m.b.t.
								bloembollen.
 
 
 
 
 www.bloembollenkeuringsdienst.nl
 
 
 
 
 15
 
 
 Stichting Borgstellingsfonds Landbouw5In opheffing
 
 
 BF
 
 
 
 X
 
 
 Het doel van het Borgstellingsfonds is de
								 ontwikkeling van de landbouw te bevorderen.
 BF voert twee regelingen uit: Besluit
								 Borgstellingsfonds (Bbf) en Besluit Bijzondere Borgstellingen (BF+)
 Bbf verleent subsidie in de vorm van garanties
								 t.b.v. ontwikkeling van landbouwbedrijven. BF+ verleent garanties
								 t.b.v. vernieuwing en herstructurering (bijv. duurzaamheid).
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Stichting Centraal Orgaan Kwaliteitsaangelegenheden
								Zuivel
 
 
 COKZ
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Controle en inspectie, erkenningen, keuringen van
								zuivelproducten en het uitreiken van merken, tekenen van bewijsstukken op basis
								van de Landbouwkwaliteitswet.
 
 
 25
 
 
 *)
 
 
 www.cokz.nl
 
 
 
 
 17
 
 
 Stichting Controlebureau Pluimvee, Eieren en
								Eiproducten
 
 
 CPE
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Controle op grond van het Landbouwkwaliteitsbesluit (LKB) Eieren en het
								LKB Eiproducten van de naleving van de
								wettelijke regels voor eieren vastgelegd in onder andere het
								Legkippenbesluit en de EU-verordening voor de
								handelsnormen voor eieren.
 
 
 
 
 www.cpe.nl
 
 
 
 
 18
 
 
 Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek
 
 
 DLO
 
 
 X
 
 
 
 In het algemeen belang bijdragen aan strategisch en
								 toepassingsgericht onderzoek op het gebied van productie, verwerking, afzet en
								 handel van agrarische producten, van de visserij, van het natuur- en
								 milieubeheer, van de openluchtrecreatie en van het beheer en de inrichting van
								 het landelijk gebied.
 
 
 26
 
 
 191 470
 
 
 http://www.wur.nl/NL/
 
 
 
 
 19
 
 
 Stichting Fonds MKZ-AI
 
 
 – 
 
 
 
 X
 
 
 financiële ondersteuning t.b.v.
								 bedrijfsvoortzetting/«continuïteit bieden aan agrarische- en
								 MKB–ondernemers die onevenredig getroffen zijn door
								 MKZ/AI–maatregelen»
 
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 Stichting Kwaliteitscontrole Alternatieve
								Landbouwproductiemethoden
 
 
 SKAL
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Stichting Skal geeft uitvoering aan de Landbouwkwaliteitswet
								m.b.t. biologische productiemethoden.
 
 
 
 
 www.skal.nl
 
 
 
 
 21
 
 
 Stichting Kwaliteitscontrolebureau Groente en
								Fruit
 
 
 KCB
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Stichting KCB geeft uitvoering aan de Landbouwkwaliteitswet,
								de Plantenziektenwet en de Landbouwkwaliteitsregeling Controle Groenten en
								Fruit voor import en export.
 
 
 21
 
 
 
 www.kcb.nl
 
 
 
 
 22
 
 
 Stichting Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst
								Tuinbouw
 
 
 NAK-T
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Stichting Naktuinbouw geeft uitvoering aan de
								Landbouwkwaliteitswet, de Zaaizaad- en Plantgoedwet en de Plantenziektenwet
								m.b.t. tuinbouwteeltmateriaal in de sectoren bloemisterij-, fruit- en
								groentegewassen.
 
 
 
 
 www.nak.nl
 
 
 
 
 23
 
 
 Stichting Nederlandse Algemene Keuringsdienst
								(Zaaizaad en Pootgoed Landbouwgewassen)
 
 
 NAK
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 Stichting NAK geeft uitvoering aan de Landbouwkwaliteitswet,
								de Zaaizaad- en Plantgoedwet en de Plantenziektenwet m.b.t. zaaizaad en
								pootgoed in de sector landbouwgewassen.
 
 
 
 
 www.naktuinbouw.nl
 
 
 
 
 24
 
 
 Stichting Ontwikkelings- en Saneringsfonds
								Landbouw
 
 
 O&S lb
 
 
 
 X
 
 
 Het doel is de bevordering van de ontwikkeling en
								 sanering van de landbouw. (art. 2 statuten)
 Door te bevorderen dat maatregelen worden genomen
								 en voorzieningen worden getroffen, die kunnen leiden tot een verbetering van de
								 structuur van de landbouw.
 
 
 
 
 
 
 
 25
 
 
 Stichting Ontwikkelings- en Saneringsfonds
								Visserij
 
 
 O&S vis
 
 
 
 X
 
 
 Het doel is de ontwikkeling en sanering van de zee-
								 en kustvisserij te bevorderen. (art. 2 statuten) Door te bevorderen dat
								 maatregelen worden genomen en voorzieningen worden getroffen, die
								 kunnen leiden tot een verbetering van de structuur van de bedrijfsmatige
								 uitgeoefende Nederlandse zee- en kustvisserij, waaronder begrepen
								 de vangst en aanvoer, van de handel in door zee- en kustvisserij verkregen
								 producten en van die producten en be- en verwerkende industrie.
 
 
 
 
 
 
 
 26
 
 
 Wageningen Universiteit
 
 
 WU
 
 
 X
 
 
 X 
 
 
 Wageningen Universiteit is de belangrijkste Europese
								Universiteit op het gebied van de Life Sciences. Onderzoekers en studenten van
								Wageningen Universiteit richten zich op onderwerpen op
								het terrein van de voeding, gezondheid, natuur en leefomgeving.
 
 
 
 159 590
 
 
 http://www.wur.nl/NL/
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.3
 Europese geldstromen
 
 
				 Inleiding
 Deze bijlage biedt inzicht in de Europese geldstromen die
				 relevant zijn voor de EU-gevoelige beleidsterreinen van het ministerie van LNV.
				 Zij bevat een samenhangend overzicht van deze geldstromen en de cofinanciering
				 met LNV-middelen en middelen van andere overheden. De betreffende EU-middelen
				 zijn gestoeld op het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
 Binnen het GLB zijn twee pijlers te onderscheiden. De eerste
				 pijler bestaat uit inkomenssteun en markt- en prijsbeleid. Met behulp van
				 instrumenten als interventiemaatregelen, rechtstreekse inkomenssteun en
				 exportrestituties richt deze pijler zich op het stabiliseren van
				 landbouwprijzen en -inkomens. De tweede pijler betreft het plattelandsbeleid.
				 Deze pijler richt zich op de kwaliteit van alle plattelandsgebieden in de
				 EU.
 Het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) is in de eerste
				 plaats gericht op de ontwikkeling van een verantwoorde visserijketen waarmee
				 een evenwichtige en duurzame exploitatie van de visstand wordt bevorderd.
				 Hiertoe zijn in EU-verband regels opgesteld, zoals beperkingen voor bepaalde
				 visserijmethoden. Tevens zijn afspraken gemaakt ter bevordering van de
				 stabiliteit van de vismarkt.
 
				 Europese middelen: uitgaven en ontvangsten
 
 De eerste pijler en de tweede pijler van het GLB worden
					 vanuit de twee Europese Landbouwfondsen gefinancierd: respectievelijk het
					 Europees Landbouw Garantie Fonds (ELGF) en het Europees Landbouw Fonds voor
					 Plattelandsontwikkeling (ELFPO).
 De geldstromen vanuit het ELGF worden volledig Europees
					 gefinancierd.
 Bij de geldstromen vanuit de tweede pijler (ELFPO) is er
					 sprake van cofinanciering van beleid middels een meerjarig
					 doelstellingsprogramma: het Plattelands Ontwikkelingsprogramma (POP).
 
 Voor de meerjarige programmering van het GVB binnen de lidstaat
				 is er sprake van cofinanciering vanuit het Europees Visserijfonds (EVF),
				 voorheen FIOV (Financieringsinstrument voor de oriëntatie van de
				 Visserij).
 In tabel 1 is een overzicht van de geraamde financiële
				 bijdragen vanuit de Europese Landbouwfondsen opgenomen. Het betreft door de EU
				 voor Nederland gereserveerde middelen voor de periode 2007–2013. De
				 gerealiseerde uitgaven worden op declaratiebasis in rekening gebracht bij het
				 ELGF en het ELFPO via de erkende betaalorganen Dienst Regelingen (ELGF) en
				 Dienst Landelijk Gebied (ELFPO). De betaalorganen verantwoorden deze
				 declarabele uitgaven bij de EU- Landbouwfondsen, buiten de LNV-begroting.
 In de tabel zijn de oorspronkelijk geraamde middelen opgenomen voor de periode 2007–2013.
				 Het betreffen dus geen gerealiseerde uitgaven over
				 2007, 2008 en 2009. Dit houdt verband met de (N+2)-regel die de Europese
				 Commissie hanteert: lidstaten kunnen 2 jaar na afloop van het betreffende EU-
				 begrotingsjaar een declaratie indienen over de projecten. Zo mogen de
				 jaartranches van 2007 bijvoorbeeld uiterlijk tot en met 2009 uitgegeven worden.
				 De uitgaven voor de programmaperiode 2007–2013 kunnen tot uiterlijk 2015
				 worden gedaan.
 
 Tabel 1 Middelen GLB ten gunste van Nederland voor de
					 periode 2007–2013 (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20071Betreft geen gerealiseerde uitgaven maar
								 oorspronkelijk geraamde EU- middelen voor de lidstaat Nederland voor de periode
								 2007–2013.
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 1. GLB/pijler 1
							 (indicatief)
 
 
 
 
 1 050,0
 
 
 
 
 1 020,0
 
 
 
 
 1 000,0
 
 
 
 
 1 000,0
 
 
 
 
 1 000,0
 
 
 
 
 900,0
 
 
 
 
 900,0
 
 
 
 
 
 2. GLB/pijler 2 (POP2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 As 1: Versterking concurrentiekracht landbouw en
							 bosbouw
 
 
 21,3
 
 
 21,7
 
 
 21,6
 
 
 30,4
 
 
 33,3
 
 
 35,8
 
 
 37,8
 
 
 
 
 As 2: Verbetering van het milieu en het platteland
 
 
 20,6
 
 
 21,7
 
 
 23,7
 
 
 26,8
 
 
 27,9
 
 
 30,4
 
 
 32,2
 
 
 
 
 As 3: Leefkwaliteit op het platteland en diversificatie
							 plattelandseconomie
 
 
 21,0
 
 
 21,7
 
 
 21,0
 
 
 22,3
 
 
 22,0
 
 
 22,7
 
 
 25,7
 
 
 
 
 As 4: Uitvoering LEADER-aanpak
 
 
 7,0
 
 
 7,2
 
 
 7,0
 
 
 7,0
 
 
 6,8
 
 
 6,8
 
 
 6,6
 
 
 
 
 Kosten technische bijstand
 
 
 0,7
 
 
 0,4
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Subtotaal POP
 
 
 
 
 70,6
 
 
 
 
 72,7
 
 
 
 
 73,6
 
 
 
 
 87,2
 
 
 
 
 90,4
 
 
 
 
 96,1
 
 
 
 
 102,7
 
 
 
 
 
 
 Totaal GLB 
 
 
 
 
 1 120,6
 
 
 
 
 1 092,2
 
 
 
 
 1 073,6
 
 
 
 
 1 087,2
 
 
 
 
 1 090,4
 
 
 
 
 996,1
 
 
 
 
 1 002,7
 
 
 
 
 
 
 De financiële bijdragen voor GLB pijler 1 zijn indicatief.
				 Hierin zullen naar verwachting wijzigingen optreden als gevolg van veranderde
				 marktomstandigheden (o.a. minder exportsteun en interventie) en als gevolg van
				 de tussentijdse Health Check van het GLB.
 Voor de tweede pijler van het GLB (POP) zijn voor Nederland
				 door de EU oorspronkelijk in 2007 jaartranches beschikbaar gesteld van circa
				 € 70 mln. Bij het EU-plattelandsbeleid is sprake van cofinanciering van
				 overheidsbijdragen aan begunstigden (Rijk, andere overheden, private partijen).
				 Met een jaarlijkse cofinanciering van 50% komt dit op een totaal van € 140
				 mln. per jaar.
 Het POP kent vier assen (zie tabel 1). Financiering vanuit LNV
				 vindt vooral plaats vanuit as 1. De provincies dragen zorg voor de
				 cofinanciering van as 2, 3 en 4 De cofinanciering van de totale
				 overheidsbijdrage aan subsidiabele projecten door LNV loopt voor een deel
				 (kavelruil en beheersovereenkomsten) via het Investeringsbudget Landelijk
				 Gebied (ILG).
 
 In november 2008 is in het kader van de Health Check besloten
					 financiële middelen over te hevelen van de 1ste pijler naar de
					 2de pijler (progressieve modulatie). De wijze waarop deze middelen
					 zullen worden ingezet in maatregelen wordt vastgelegd in een bijstelling van
					 het POP. In de Health Check is ook vastgelegd dat deze modulatiemiddelen
					 besteed moeten worden aan een aantal nieuwe doelen, de zogenaamde Nieuwe
					 Uitdagingen (POP-NU).
 Het POP kent een nationaal cofinancieringpercentage van 50%,
					 voor POP-NU geldt een cofinancieringspercentage van 25%.
 
 
 Tegenover de ontvangsten staan ook afdrachten aan de EU, die
					 onderdeel uitmaken van de Eigen Middelen van de EU. De voor LNV relevante
					 afdrachten zijn de zogenaamde douanerechten op landbouwproducten en
					 productieheffingen. Deze ontvangsten en afdrachten worden verantwoord op
					 artikel 29 van de LNV-begroting en worden na aftrek van een
					 perceptiekostenvergoeding (25%) afgedragen aan de EU. In onderstaand overzicht
					 zijn de ontvangsten weergegeven:
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 Raming 2011
 
 
 
 
 
 
 Landbouwheffingen(incl. productieheffingen)
 
 
 302 999
 
 
 
 
 EU-ontvangsten
 
 
 5 685
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 308 684
 
 
 
 
 
 
				 De eerste pijler van het GLB: markt- en prijsbeleid en
				 inkomenssteun
 
				 Rechtstreekse steun
 Terwijl de interne markt groeide is het GLB de afgelopen jaren
				 aangepast aan nieuwe uitdagingen in de samenleving. Het beleid richt zich
				 sindsdien meer op de marktgerichtheid en het concurrentievermogen van de
				 sector, waarbij het vooral inzet op ruimte voor de markt en een grote rol voor
				 productieomstandigheden in plaats van productieverhoging en prijsondersteuning.
				 Was vroeger de maatschappelijke betekenis van het GLB vooral gebaseerd op de
				 omvang van de voedselproductie, nu is er groeiende aandacht voor koppeling van
				 steun aan maatschappelijke waarden op het gebied van milieu, voedselkwaliteit
				 en dierenwelzijn.
 Het hervormingsbesluit van 2003 is een beslissend keerpunt in
				 de evolutie van het GLB. Er werden twee nieuwe principes in het GLB verankerd:
				 marktwerking en vermaatschappelijking. De landbouwministers besloten namelijk
				 om het markt- en prijsbeleid grotendeels te vervangen door (ontkoppelde)
				 inkomenstoeslagen. De ongewenste maximalisering van productie en subsidie is
				 daarmee doorgesneden. Verder besloot men dat voor het verkrijgen van
				 EU-subsidie moet worden voldaan aan maatschappelijke randvoorwaarden op het
				 gebied van milieu, voedselkwaliteit en dierenwelzijn (cross compliance).
				 Hiermee kreeg duurzame productie als maatschappelijke randvoorwaarde een nog
				 nadrukkelijker plek in het GLB.
 Ten aanzien van het GLB is LNV verantwoordelijk voor een recht-
				 en doelmatige uitvoering van het communautair vastgestelde beleid binnen
				 Nederland. De uitvoering van het GLB is aan stringente Europese voorwaarden
				 gebonden die met name de rechtmatigheid van de uitvoering moeten waarborgen.
				 Deze voorziet ondermeer in uitvoering door een beperkt aantal erkende
				 betaalorganen, een erkennende instantie, een coördinerende en een
				 certificerende instantie.
 
				 Marktmaatregelen
 Op de WTO-top van eind 2005 zijn in Hongkong afspraken gemaakt
				 over de totale uitfasering per 2013 van exportrestituties aan bedrijven die
				 landbouwproducten exporteren naar landen buiten de EU.
 
				 Health Check GLB eerste pijler (markt- en prijsbeleid en
				 inkomenssteun)
 In november 2008 is een akkoord bereikt over de Health Check en
				 uitgewerkt in een Verordening van de Raad (EG) nr. 73/2009. De besluiten zijn
				 door Nederland uitgewerkt en gepresenteerd aan de Tweede Kamer (TK 2008–2009,
				 28 625,
				 nr. 67). De Nederlandse invulling is op 15 juli 2009 aan de Europese
				 Commissie gemeld.
 Het betreffen de volgende maatregelen voor de eerste pijler van
				 het GLB:
 
				 • Verordening (EG) nr. 73/2009: artikel 68
 
 Op basis van artikel 68 mag Nederland een deel van de
					 nationale enveloppe voor inkomenssteun herbestemmen voor het stimuleren van
					 bijvoorbeeld milieuvriendelijke landbouw, kwaliteitslandbouw en
					 risicoverzekeringen. Hiermee kunnen de betreffende middelen behouden blijven in
					 de eerste pijler. Nederland wil met artikel 68 de ontwikkeling van dier- en
					 milieuvriendelijke productiemethoden bevorderen, een brede weersverzekering
					 initiëren, de introductie van een identificatie- en registratiesysteem voor
					 schapen en geiten bevorderen en een vaarvergoeding beschikbaar stellen in
					 waterrijke landbouwgebieden met percelen die louter over water zijn te
					 bereiken.
 Vanaf 1 januari 2010 zijn de vier maatregelen in werking
					 getreden. Binnen het bestaande pakket Dierenwelzijn treden per 1 januari 2011
					 nog de submaatregelen tussensegmenten en managementmaatregelen in werking. De
					 beide submaatregelen waren al eerder per 15 juli 2009 bij de Europese
					 Commissie gemeld. Voor de maatregelen uit artikel 68 heeft Nederland in 2010 en
					 2011 een bedrag van € 22 mln. beschikbaar. Voor 2012 en 2013 zal Nederland
					 een nieuwe schatting maken, maar wordt vooralsnog eveneens van € 22 mln.
					 uitgegaan. In onderstaande tabel zijn de bedragen per maatregel
					 weergegeven
 
 
 Tabel 3. Geschatte EU-middelen voor artikel 68 maatregelen
					 in miljoenen euro
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregel
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 – Dierenwelzijn
 
 
 10,5
 
 
 11,5
 
 
 10,5
 
 
 10,5
 
 
 
 
 – Brede weersverzekering1 Naast bovengenoemde EU-middelen wordt voor de
								 maatregel brede weersverzekering aan nationale cofinanciering bijgedragen
								 € 2,3 mln. in 2010, € 2,7 mln. in 2011 en € 3,1 mln. in 2012 en 2013.
								 
 
 
 7
 
 
 8
 
 
 9
 
 
 9
 
 
 
 
 – eI&R schapen/geiten
 
 
 3,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 – Vaarvergoeding
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
				 • Melkquotering
 Na de reeds eerder geaccordeerde quotumverhoging van 2,5% per
				 1 april 2008 is ook per 1 april 2009 het Nederlandse melkquotum wederom met
				 2,5% verhoogd. Hiervan vloeit 1% quotumstijging voort uit een afgesproken
				 jaarlijkse quotumstijging van 1% gedurende 5 achtereenvolgende jaren die voor
				 alle lidstaten geldt. Nederland kreeg in 2009 nog 1,5% extra uit een aanpassing
				 van de positieve vetcorrectie. Afgesproken is ook dat de Commissie regelmatig
				 met nieuwe marktrapporten zal komen met daarbij voorstellen voor verdere
				 maatregelen in het kader van de zachte landing van het melkquotum. Het eerdere
				 besluit om de melkquotering per 2015 te beëindigen is herbevestigd.
 
				 • Marktordening
 Het markt- en prijsbeleid wordt verder afgebouwd met als doel
				 de landbouw marktgerichter te maken. Zo worden interventieregelingen verder
				 beperkt en wordt een aantal interne afzetmaatregelen afgeschaft. Wel blijft het
				 afgeslankte interventieprijssysteem bestaan als vangnet voor ernstige
				 marktverstoringen. De ontkoppeling wordt verder doorgezet, zodat ook via deze
				 weg de landbouw zich meer zal laten leiden door marktimpulsen. Zoals nu is
				 afgesproken, zullen alle sectoren, met uitzondering van de gekoppelde
				 zoogkoepremie (in Nederland al ontkoppeld sinds 2007) uiterlijk 2012 moeten
				 zijn ontkoppeld. Nederland maakt gebruik van de mogelijkheid om in 2010 de
				 premie voor eiwithoudende gewassen en areaalbetaling voor noten te ontkoppelen.
				 Daarnaast zal Nederland de slachtpremies (kalveren en runderen) vanaf 2010
				 ontkoppelen. Nederland maakt geen gebruik van de mogelijkheid om de
				 productiesteun voor zetmeelaardappelen en de steun voor zaaizaad eerder te
				 ontkoppelen dan in 2012.
 
				 • Vereenvoudiging
 De vereenvoudiging van het GLB vindt plaats binnen het
				 programma Better Regulation. Hierbij staat verminderde administratieve
				 lastendruk voor de sector centraal.
 
				 De tweede pijler van het GLB: het
				 plattelandsontwikkelingsprogramma 2007–2013 (POP2)
 Het Nederlandse Plattelandsontwikkelingsprogramma voor de
				 periode 2007–2013 (POP2) is in juni 2007 door de Europese Commissie
				 goedgekeurd en daarmee in werking getreden.
 
 Met het POP2 streeft Nederland drie inhoudelijke doelen na,
					 in lijn met de doelen van verordening 1698/2005:
 
 
 •
 het versterken van het concurrentievermogen van de land-
						 en de bosbouw;
 
 
 •
 de verbetering van natuur en milieu door landbeheer;
 
 
 •
 het verhogen van (a) de leefkwaliteit op het platteland
						 en (b) diversificatie van de plattelandseconomie.
 
 
 Een vierde doel is meer procesmatig van aard en betreft het
					 bevorderen van lokale plattelandsontwikkeling via de LEADER-aanpak. Dit is een
					 gebiedsgerichte en bottom up-werkwijze voor
					 bepaalde aspecten van plattelandsproblematiek. Het programma LEADER+, voorheen
					 onderdeel van het Structuurbeleid, maakt sinds 2007 deel uit van het POP2.
 
 Voor Nederland is er voor de periode 2007–2013 ruim € 486
				 mln. uit het ELFPO beschikbaar voor het POP2. Op basis van een door Nederland
				 gekozen cofinancieringpercentage van 50% voor het gehele POP2 wordt dit bedrag
				 door Nederland (Rijk, provincies en andere overheden gezamenlijk) verdubbeld
				 ten behoeve van besteding in het kader van het POP2.
 Als gevolg van de hervorming van de marktordening Groenten en
				 Fruit (GMO) zijn EU-middelen vrijgekomen die ingezet worden voor POP2. Het
				 plafond voor POP2 is als gevolg hiervan in totaal met € 9,7 mln. verhoogd.
				 Ook voor deze gelden is de cofinanciering 50 %.
 Aanvullend op deze bedragen verwachten LNV en provincies in de
				 periode 2007–2013 ongeveer € 840 mln. in te zetten op maatregelen uit het
				 POP2.
 De provincies leveren het overgrote deel van de cofinanciering.
				 LNV levert ongeveer 10% van de cofinanciering.
 Uitvoering van de POP2-maatregelen gebeurt op basis van de
				 provinciale verordeningen en financiële regelingen van LNV. Op de besteding
				 van deze geldstromen is één beheers- en controlemechanisme van toepassing. De
				 minister van LNV is als beheersautoriteit voor het POP2 eindverantwoordelijk
				 voor de rechtmatige en doelmatige uitvoering van het POP2.
 
				 Health-check GLB en Economische Herstelplan
 In november 2008 is in het kader van de Health Check van het
				 GLB besloten financiële middelen over te hevelen van de 1ste pijler naar de
				 2e pijler (progressieve modulatie). Ook zijn er aanpassingen gedaan
				 in het kader van het Economische Herstelplan. Daarmee is er circa € 97 mln.
				 EU-steun beschikbaar gekomen voor het Nederlandse POP2 in de periode
				 2009-2013.
 De extra middelen dienen besteed te worden aan zes
				 geïdentificeerde «Nieuwe Uitdagingen» (POP-NU): biodiversiteit;
				 klimaatverandering; waterbeheer; hernieuwbare energie; innovatie voor deze vier
				 uitdagingen; en structuurversterking melkveehouderij. Het kader voor de
				 besteding van deze middelen is de bestaande plattelandsverordening 1698/2005.
				 Uit nationale middelen moet voor deze Nieuwe Uitdagingen niet 50% maar 25%
				 nationale cofinanciering worden bijgedragen.
 Nederland zet een bedrag van € 32,5 mln. in aan nationale
				 cofinanciering. Nederland zal dit budget inzetten voor akkerranden, water,
				 milieuverbetering, innovatie in de landbouw, duurzame energie en
				 breedbandinternet.
 
 Tabel 4. Additionele EU-bijdrage 2009–2013 op basis van
					 Health Check en Economisch Herstel Plan (POP-NU) (x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 As
 
 
 Overheidsbijdragen totaal
 
 
 Procentuele ELFPO-bijdrage (%)
 
 
 Bedrag ELFPO-
 bijdrage
 
 
 
 
 
 
 1. Versterking concurrentiekracht landbouw en
							 bosbouw
 
 
 74,1
 
 
 75%
 
 
 55,6
 
 
 
 
 2. Verbetering van het milieu en het platteland
 
 
 40,9
 
 
 75%
 
 
 30,7
 
 
 
 
 3. Leefkwaliteit op het platteland en diversificatie
							 plattelandseconomie
 
 
 15,1
 
 
 75%
 
 
 11,3
 
 
 
 
 4. Uitvoering LEADER-aanpak
 
 
 0
 
 
 n.v.t.
 
 
 0
 
 
 
 
 Kosten technische bijstand
 
 
 0
 
 
 n.v.t.
 
 
 0
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 130,1
 
 
 
 97,6
 
 
 
 
 
 Met de ophoging van bovengenoemde gelden komt de totale
				 enveloppe POP2 voor Nederland voor de periode 2007–2013 op ongeveer € 593
				 mln.
 
				 Gemeenschappelijk Visserij Beleid (GVB)
 Het GVB is in de eerste plaats gericht op de ontwikkeling van
				 een verantwoorde visserijketen waarmee een evenwichtige en duurzame exploitatie
				 van de visstand wordt bevorderd. Hiertoe zijn in EU-verband regels opgesteld,
				 zoals beperkingen voor bepaalde visserijmethoden. Tevens zijn afspraken gemaakt
				 ter bevordering van de stabiliteit van de vismarkt.
 Nederland maakt gebruik van het Europese Visserij Fonds (EVF)
				 om deze doelen te bereiken.
 
				 Europees Visserijfonds (EVF)
 Nederland ontvangt uit het EVF een communautaire bijdrage van
				 € 48,6 miljoen voor de periode 2007–2013. Daarnaast levert Nederland een
				 nationale bijdrage van € 72,1 miljoen. In het operationeel programma EVF is
				 de gedetailleerde financiële tabel voor de gehele programmeringsperiode
				 2007–2013 opgenomen. De bijdrage van de EU voor de periode 2007–2013 heeft
				 betrekking op duurzame visserijmethoden (€ 16,9 mln.), maatregelen op het
				 terrein van aquacultuur, binnenvisserij, verwerking en afzet (EU € 7,5
				 mln.), innovatieve projecten (€ 16,8 mln.) , gebiedsgerichte activiteiten
				 (€ 5 mln.) en technische bijstand (voorbereiding, toezicht, administratieve
				 ondersteuning) (€ 2,4 mln.).
 In onderstaande tabel zijn de maatregelen voor 2011
				 aangegeven:
 
 Tabel 5 Geraamde programma-uitgaven voor het jaar 2011
					 (bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EU
 
 
 LNV
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Europees Visserijfonds
							 (EVF)
 
 
 
 
 
 
 
 
 OD- 21.14 Bevorderen duurzame vangst en kweek van
							 schelpdieren
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzame visserijmethodes
 
 
 0,2
 
 
 0,4
 
 
 0,6
 
 
 
 
 Aquacultuur, binnenvisserij, verwerking en afzet
 
 
 1,4
 
 
 1,6
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Innovatieve proefprojecten
 
 
 2,2
 
 
 3,7
 
 
 5,9
 
 
 
 
 Gebiedsgerichte activiteiten
 
 
 1,0
 
 
 1,01 betreft bijdragen van de provincies
 
 
 2,0
 
 
 
 
 Technische bijstand
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 5,2
 
 
 
 
 7,1
 
 
 
 
 12,3
 
 
 
 
 
 
 Onderstaande tabel bevat de verdeling van de financiële
				 verplichtingen over de jaren. De daadwerkelijke uitgaven vallen mogelijk in
				 andere jaren (de n+2 regel). Nederland hanteert in het overzicht de
				 jaartranches zoals de Europese Commissie deze heeft aangegeven. Deze zijn
				 gebaseerd op het prijsniveau 2007.
 Bedragen zijn weergegeven in euro’s.
 
 Tabel 6 Overzicht jaarlijks beschikbare middelen EVF en
					 nationaal (x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 EVF
 
 
 6,5
 
 
 6,7
 
 
 6,8
 
 
 6,9
 
 
 7,1
 
 
 7,2
 
 
 7,4
 
 
 48,6
 
 
 
 
 Nationaal
 
 
 21,0
 
 
 8,0
 
 
 8,6
 
 
 9,3
 
 
 7,4
 
 
 10,9
 
 
 6,8
 
 
 72,0
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 27,5
 
 
 14,7
 
 
 15,4
 
 
 16,2
 
 
 14,5
 
 
 18,1
 
 
 14,2
 
 
 120,6
 
 
 
 
 
 
				 FIOV 2000–2006
 Voor het FIOV programma 2000–2006 met een uitfasering van
				 twee jaren (2007 en 2008) is geen bedrag meer begroot in 2011. Op 31 juli 2010
				 is de einddeclaratie van dit programma ingediend bij de Europese Commissie. De
				 financiële afwikkeling hiervan vindt naar verwachting plaats in 2011 en wordt
				 gefinancierd uit de interne begrotingsreserve visserij (onder artikel
				 U21.14).
 Met het verschijnen van het Groenboek in mei 2009 is de
				 discussie gestart over de toekomst van het Gemeenschappelijk visserijbeleid na
				 2012. Op veel punten zijn de resultaten van het huidige Gemeenschappelijk
				 visserijbeleid niet positief. Hervorming van dit beleid is noodzakelijk. Veel
				 uitdagingen moeten worden opgepakt, bijvoorbeeld als het gaat om de
				 bijvangsten. Innovatie en duurzaamheid staan daarbij centraal. Doelstellingen
				 daarbij zijn dat er sprake moet zijn van een duurzaam gebruik van natuurlijke
				 hulpbronnen (visbestanden) binnen en buiten Europese wateren van de EU,
				 perspectief voor een maatschappelijk geaccepteerde duurzame visserijsector en
				 een doeltreffend, uitvoerbaar en handhaafbaar pakket aan maatregelen voor het
				 beheer van de visserijbestanden.
 Eind 2009 is de Nederlandse visie op een nieuw Europees
				 visserijbeleid – Vis, als duurzaam kapitaal
				 – aan de Europese Commissie aangeboden. De visie bevat drie
				 belangrijke nieuwe speerpunten, die het tot nu toe gevoerde beleid zouden
				 kunnen doorbreken: duurzaam gebruik van het ecologisch kapitaal, een grotere
				 rol voor de markt en afstemmen van de besluitvorming op lange termijn
				 doelstellingen. Bij het vormgeven van de Nederlandse visie is een brede
				 doelgroep betrokken. De resultaten van deze consultaties zijn gebruikt voor de
				 kabinetsvisie op de herziening.
 Het jaar 2010 is gebruikt om de belangrijkste thema’s en
				 opties voor hervorming te verkennen en te inventariseren. De Commissie zal naar
				 verwachting medio 2011 haar pakket met voorstellen presenteren, waarna de
				 onderhandelingen zullen starten. Dit moet in 2012 tot finale besluitvorming
				 leiden.
 
 
 
 6.4
 Lijst met afkortingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 AID
 
 
 Algemene Inspectiedienst
 
 
 
 
 AOC
 
 
 Agrarisch Opleidingscentrum
 
 
 
 
 AVP
 
 
 Agenda Vitaal Platteland
 
 
 
 
 BBL
 
 
 Bureau Beheer Landbouwgronden
 
 
 
 
 BES
 
 
 Bilaterale Economische Samenwerking
 
 
 
 
 BOL
 
 
 Beroepsopleidende Leerweg
 
 
 
 
 BSE
 
 
 Bovine Spongiform Encephalopathy
 
 
 
 
 CBRN
 
 
 chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair
								(Beleidsstrategie)
 
 
 
 
 Cfi
 
 
 Centrale Financiën Instellingen
 
 
 
 
 CITES
 
 
 Convention on International Trade in Endangered
								Species
 of Wild Flora and Fauna
 
 
 
 
 CITO
 
 
 Ontwikkeling examens en toetsing
 
 
 
 
 CVTO
 
 
 Continu Vrijetijds Onderzoek
 
 
 
 
 CWD
 
 
 chronic wasting disease
 
 
 
 
 DGF
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 
 
 
 DICTU
 
 
 Dienst ICT Uitvoering
 
 
 
 
 DLG
 
 
 Dienst Landelijk Gebied
 
 
 
 
 DLO
 
 
 Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek
 
 
 
 
 DP
 
 
 Duurzame producten
 
 
 
 
 DR
 
 
 Dienst Regelingen
 
 
 
 
 EC
 
 
 Europese Commissie
 
 
 
 
 EHS
 
 
 Ecologische Hoofd Structuur
 
 
 
 
 ELFPO
 
 
 Europees Landbouw Fonds voor
								Plattelandsontwikkeling
 
 
 
 
 ELGF
 
 
 Europees Landbouw Garantie Fonds
 
 
 
 
 EmZoo
 
 
 Emerging Zoonosen
 
 
 
 
 ESBL
 
 
 Extended Spectrum Beta-lactamase
 
 
 
 
 EU
 
 
 Europese Unie
 
 
 
 
 EZ
 
 
 Ministerie van Economische Zaken
 
 
 
 
 FAO
 
 
 Food and Agriciltural Organisation
 
 
 
 
 FES
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 
 
 GLB
 
 
 Gemeenschappelijke Landbouwbeleid
 
 
 
 
 GMO
 
 
 Gemeenschappelijk MarktOrdening
 
 
 
 
 HACCP
 
 
 Hazard Analysis and Critical Control Points
 
 
 
 
 HAO
 
 
 Hoger Agrarisch Onderwijs
 
 
 
 
 HBO
 
 
 Hoger Beroeps Onderwijs
 
 
 
 
 IBO
 
 
 Interdepartementaal Beleidsonderzoek
 
 
 
 
 ICMO
 
 
 International Committee on the Management of the
								Oostvaardersplassen
 
 
 
 
 ICT
 
 
 Informatie Communicatie Technologie
 
 
 
 
 ILG
 
 
 Investeringsbudget Landelijk Gebied
 
 
 
 
 IRE
 
 
 Investeringsregeling inergiebesparing
 
 
 
 
 IRG
 
 
 infrastructuurregeling Glastuinbouw
 
 
 
 
 ISVV
 
 
 Informatie Systeem Verduurzaming Voedsel
 
 
 
 
 KBB
 
 
 Kenniscentrum Beroepsonderwijs - bedrijfsleven
 
 
 
 
 KNAW
 
 
 Koninklijke Nederlandse Agrarische Wetenschappen
 
 
 
 
 LEI
 
 
 Landbouw-Economisch Instituut
 
 
 
 
 LNV
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 
 
 MBO
 
 
 Middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 
 MEI
 
 
 Marktintroductie Energie-innovatie
 
 
 
 
 MER
 
 
 Milieu Effectrapportage
 
 
 
 
 MJP
 
 
 Meerjarenprogramma van de Agenda Vitaal
								Platteland
 
 
 
 
 MKB
 
 
 Midden- en Kleinbedrijf
 
 
 
 
 MRSA
 
 
 Methicilline Resistente Staphylococcus aureus
 
 
 
 
 NAD
 
 
 Nationale Agenda Diergezondheid
 
 
 
 
 NGI
 
 
 Netherlands Genomics Initiative
 
 
 
 
 NME
 
 
 Natuur en Milieueducatie
 
 
 
 
 NURG
 
 
 Nadere Uitwerking Rivierengebied
 
 
 
 
 nVWA
 
 
 Nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit
 
 
 
 
 OBN
 
 
 Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer van
								Natuurkwaliteit
 
 
 
 
 OCW
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
 
 
 
 
 OIE
 
 
 Office Internationale des Epizoöties
 
 
 
 
 OS
 
 
 Ontwikkeling en Samenwerking
 
 
 
 
 PASO
 
 
 Plan van Aanpak Schiphol en omgeving
 
 
 
 
 PBL
 
 
 Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 PBO
 
 
 Publiekrechtelijke Beroeps- en
								Bedrijfsorganisatie
 
 
 
 
 PD
 
 
 Plantenziektenkundige Dienst
 
 
 
 
 PMR
 
 
 Project Mainport Rotterdam
 
 
 
 
 PNB
 
 
 Particulier Natuurbeheer
 
 
 
 
 POP
 
 
 Plattelandsontwikkelingsprogramma
 
 
 
 
 RDA
 
 
 Raad voor Dierenaangelegenheden
 
 
 
 
 RDN
 
 
 De Regeling Draagvlak Natuur
 
 
 
 
 RIVM
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 
 
 ROA
 
 
 Rijksoverheid Architectuur
 
 
 
 
 ROC
 
 
 Regionale OpleidingsCentra
 
 
 
 
 RoDS
 
 
 Recreatie om de Stad
 
 
 
 
 SAN
 
 
 Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer
 
 
 
 
 SBB
 
 
 Staatsbosbeheer
 
 
 
 
 SBIR
 
 
 Small Business Innovation Research
 
 
 
 
 SCP
 
 
 Sociale staat van het Platteland
 
 
 
 
 SIGN
 
 
 Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland
 
 
 
 
 SKIA
 
 
 Strategische Kennis Innovatie Agenda
 
 
 
 
 SNL
 
 
 Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer
 
 
 
 
 Stidug
 
 
 Stimuleringsregeling Duurzame
								Glastuinbouwgebieden
 
 
 
 
 TSE
 
 
 Transmissible Spongiform Encephalopathies
 
 
 
 
 TTI GG
 
 
 Stichting Technologisch Topinstituut Groene
								Genetica
 
 
 
 
 V&W
 
 
 Ministerie van Verkeer en Waterstaat
 
 
 
 
 VCN
 
 
 Voedingscentrum Nederland
 
 
 
 
 VMBO
 
 
 Voortgezet Middelbaar Beroepsonderwijs
 
 
 
 
 VO
 
 
 Voortgezet Onderwijs
 
 
 
 
 VOA
 
 
 Voorbereidende en Ondersteunende Activiteiten
 
 
 
 
 VROM
 
 
 Ministerie Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
								Milieu
 
 
 
 
 VWS
 
 
 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 WOT
 
 
 Wettelijke Onderzoekstaken
 
 
 
 
 WRR
 
 
 Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
 
 
 
 
 WTO
 
 
 World Trade Organisation
 
 
 
 
 WU
 
 
 Wageningen Universiteit
 
 
 
 
 WUR
 
 
 Wageningen Universiteit Researchcentrum
 
 
 
 
 ZBO
 
 
 Zelfstandig Bestuurs Orgaan
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.5
 Trefwoordenlijst
 
 
 Administratieve
lasten 33, 34, 50, 138, 157, 197
 Agrarische
ruimte 3, 5, 55, 176, 183
 Agrobiodiversiteit 38,
42, 58, 59
 Agrofoodcomplex 112, 113
 Agrologistiek 18, 37, 38, 42, 46, 54
 Biobased
economy 10, 18, 27, 123
 Biodiversiteit 8, 9, 27,
31, 49, 51, 62, 63, 64, 65, 73, 74, 75, 114, 119, 120, 122, 123, 125,
138, 177, 184, 208
 Biologische landbouw 26, 29, 42, 43,
44, 46, 47, 54, 120
 Biotechnologie 62, 104, 106
 Coalitieakkoord 16, 23
 Concurrentiekracht 10, 12, 26, 27, 50, 123, 204, 208
 Deltaprogramma 21, 22, 177
 Dierenwelzijn 10,
12, 14, 15, 20, 26, 29, 31, 36, 37, 38, 39, 43, 54, 97, 99, 107, 111,
113, 114, 119, 120, 168, 184, 187, 195, 196, 205, 206
 Diergezondheid 3, 5, 14, 15, 34, 36, 39, 95, 97, 98, 99,
100, 102, 107, 109, 110, 111, 113, 118, 119, 120, 121, 128, 168, 179,
196, 211
 Diergezondheidsniveau 96, 98, 107, 109
 Dierziekten 15, 96, 97, 98, 99, 107, 108, 109, 110, 120,
123, 188
 Duurzaam ondernemen 5, 12, 15, 53, 54, 59,
112, 122, 174, 183, 194
 Duurzame ontwikkeling 17, 27,
112, 114, 120, 125
 Fytosanitair 11, 31, 38, 40, 41, 54,
162, 166
 Gewasbescherming 11, 26, 31, 36, 37, 38, 41,
45, 48, 54, 162, 171, 198
 Glastuinbouw 6, 11, 16, 19,
33, 43, 44, 45, 54, 55, 59, 60, 78, 120, 121, 174, 195, 211, 212
 Greenports 7, 17, 18, 45, 59, 60, 78
 Habitatrichtlijn 62, 63, 71
 Innovatie 3, 4,
5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 18, 19, 20, 27, 28, 31, 36, 38, 39, 40,
42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 57, 68, 84, 91, 95,
100, 102, 103, 105, 106, 109, 112, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120,
121, 122, 123, 128, 129, 175, 180, 184, 185, 208, 209, 211, 212
 Kennis en innovatie 12, 13, 128, 182, 183
 Kennisontwikkeling 27, 28, 42, 43, 52, 53, 112, 114, 116,
118, 119, 120, 123
 Klavertje 4 7, 60
 Klimaatcrisis 8
 Landbouwheffingen 7, 140,
205
 Landinrichting 6, 58, 59, 149
 Landschap en
recreatie 5, 14, 182, 183
 Landschap 3, 4, 9, 10,
13, 14, 16, 21, 22, 23, 26, 31, 43, 45, 55, 57, 59, 64, 67, 68, 69, 70,
72, 73, 77, 78, 80, 81, 82, 83, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 93, 112,
113, 114, 119, 120, 122, 123, 134, 157, 162, 178, 185, 186, 193, 196,
198, 199, 212
 Luchtkwaliteit 7, 17, 18, 123, 174,
181
 Meerjarenafspraken energie 45
 Melkveehouderij 43, 47, 48, 49, 54, 121, 208
 Mestbeleid 11, 18, 24, 30, 31, 38, 39, 40, 154, 155
 Meststoffenwet 18, 24, 54
 Milieu 6, 7, 9,
10, 20, 21, 22, 26, 32, 36, 37, 39, 40, 41, 43, 45, 47, 48, 50, 53, 62,
63, 65, 71, 72, 74, 78, 89, 92, 95, 96, 102, 103, 106, 113, 114, 118,
119, 120, 121, 122, 123, 128, 130, 133, 134, 139, 143, 149, 154, 185,
187, 198, 199, 200, 204, 205, 206, 207, 208, 211, 212
 Multifunctionele landbouw 44, 49, 50
 Nationale
landschappen 78, 82
 Nationale parken 78
 Natte natuur 71, 177
 Natura 2000 13, 62, 63,
64, 70, 75, 76, 122, 196
 Natuur voor mensen, mensen voor
natuur 63
 Natuur 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,
12, 13, 14, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 23, 26, 31, 36, 45, 51, 52, 53, 59,
60, 62, 63, 64, 65, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 81, 82,
85, 86, 90, 91, 92, 93, 112, 113, 114, 119, 120, 121, 122, 123, 124,
128, 129, 130, 133, 134, 135, 138, 145, 149, 154, 157, 162, 177, 182,
183, 184, 186, 190, 194, 196, 198, 199, 200, 202, 207, 209, 211,
212
 Natuurbeschermingswet 63, 64, 77
 Nitraatrichtlijn 11, 36, 39, 40, 123, 197
 Onderwijsbeleid 115, 128
 Plantkundig
onderzoek 18
 Plattelandsbeleid 7, 9, 33, 203,
204
 Plattelandsontwikkeling 31, 154, 203, 207, 211,
212
 Primaviera 7, 60
 Programma
beheer 72, 73, 78
 Reconstructie 3, 5, 16, 23,
24, 79, 81, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 181, 199
 Schoon en
zuinig 120
 Scrapie 101, 110
 Staatsbosbeheer 24, 69, 73, 74, 75, 87, 89, 90, 91, 145,
182, 192, 193, 194, 196, 198, 199, 202, 212
 Stidug 45,
60, 212
 Transitie 7, 10, 11, 14, 16, 17, 18, 20, 21,
26, 32, 44, 45, 46, 50, 51, 52, 53, 54, 85, 89, 96, 102, 111, 118, 128,
179
 Veenweiden 16, 24, 25, 79, 85, 93, 94, 134,
181
 Visserij 4, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 21, 26, 27,
28, 30, 31, 32, 33, 51, 52, 53, 54, 62, 73, 119, 120, 121, 123, 128,
138, 145, 184, 185, 189, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 199, 200, 201,
203, 208, 209
 Voedselkwaliteit en diergezondheid 98,
183
 Voedselveiligheid 14, 95, 97, 98, 100, 101, 104,
109, 110, 118, 121, 123, 128, 171
 Vogelpest 109,
169
 Vogelrichtlijn 62, 63, 71
 Web 102,
115
 Westerschelde 7, 69, 70, 71, 78, 79,
194