Zevende Monitor Wet schuldsanering natuurlijke personen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 000
 VI
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
		Veiligheid en Justitie (VI) voor het jaar 2012
 
 
 Nr. 10
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 20 oktober 2011
 Inleiding
 Hierbij doe ik u toekomen de zevende meting van de monitor Wet
				schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp)1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.. Deze meting is in mijn opdracht
				uitgevoerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek en de onderzoeksafdeling
				van de raad voor rechtsbijstand. Teneinde verzekerd te zijn van een
				onafhankelijke, objectieve en wetenschappelijk verantwoorde opzet en inhoud van
				deze monitor is de totstandkoming begeleid door een commissie, onder meer
				bestaande uit wetenschappers en mensen die bij de dagelijkse Wsnp-praktijk zijn
				betrokken.
 Deze monitor volgt op de zesde monitor Wsnp, welke ik u bij brief
				van 1 september 20102TK 2009–2010, 32 123 VI, nr. 125. heb doen toekomen. De zevende monitor vormt een
				actualisering van de cijfers in de zesde meting. De monitor verschaft een
				trendmatig en cijfermatig beeld van de uitvoeringspraktijk van de Wsnp, zoals
				het aantal aanvragen, de instroom in de Wsnp, uitkomsten van Wsnp-trajecten,
				dwangakkoorden, doorlooptijden en proces en aanbod van bewindvoerders.
				Daarnaast beoogt de monitor antwoord te geven op de vraag naar de doelmatigheid
				en doeltreffendheid van de Wsnp. De gegevens in deze zevende monitor zijn
				geactualiseerd tot en met 31 december 2010. Naast voormelde reguliere
				onderwerpen is aandacht besteed aan een aantal beleidsontwikkelingen op het
				terrein van de Wsnp, zoals de pilot toevoegingen bewindvoerders, jurisprudentie
				ten aanzien van de 285-verklaring, het breed wettelijk moratorium (incassostop)
				en de vergoeding van bewindvoerders.
 Het onderzoek heeft een ruime hoeveelheid gegevens gegenereerd
				omtrent de schuldsaneringsverzoeken die de afgelopen jaren door de rechter zijn
				beoordeeld alsmede over de nog lopende zaken. De belangrijkste bevindingen uit
				de zevende monitor Wsnp alsmede relevante beleidsontwikkelingen zal ik u
				onderstaand toelichten.
 Bevindingen uit de zevende monitor
				Wsnp
 Instroom Wsnp
 
 De economische crisis is zichtbaar in de instroom in de
				 schuldhulpverlening. In zowel de minnelijke schuldhulpverlening als de Wsnp is
				 sprake van een significante stijging van het aantal aanvragen. In de
				 schuldhulpverlening is het aantal aanvragen gestegen van 53 250 in 2009 naar
				 79 986 in 2010 (bron: Jaarverslag NVVK 2010). Ook het aantal doorverwijzingen
				 naar de Wsnp nam toe (van 11% in 2009 naar 23% in 2010). Het aantal nieuwe
				 zaken in de Wsnp is in 2010 met ruim een kwart toegenomen ten opzichte van
				 2009. Waar in 2008 en 2009 sprake was van een daling van het aantal aanvragen
				 (instroom 2008: 9 206, instroom 2009: 8968), is de instroom in 2010 gestegen
				 naar 11 375.
 Het percentage afgewezen schuldsaneringsverzoeken is in 2010
				 iets lager ten opzichte van 2008 en 2009 (16,6% tegenover resp. 17,4% en
				 17,2%). De wetswijziging die per 1 januari 2008 in werking trad, had als
				 doelstelling de toegang tot de Wsnp te beperken tot schuldenaren die
				 daadwerkelijk «saneringsrijp» zijn. Hoewel de verwachting was dat het aantal
				 afwijzingen zou stijgen, is dit niet het geval. Via rechterlijke
				 beleidsrichtlijnen werd reeds geanticipeerd op de wetswijziging, waardoor de
				 overgang van het ene naar het andere regime geleidelijk verliep.
 
 Schone lei
 De schone lei (artikel 358 van de Faillissementswet) wordt door
				de schuldenaar verkregen bij rechterlijk eindvonnis indien de rechter van
				oordeel is dat de schuldenaar zich in voldoende mate heeft gehouden aan alle
				verplichtingen die uit de schuldsaneringsregeling voortvloeien. Uit de zevende
				monitor blijkt dat de hoofddoelstelling van de Wsnp, te weten het bieden van
				een perspectief op een duurzame schone lei, evenals ten tijde van de voorgaande
				metingen in 73% van de gevallen is gerealiseerd. Gedurende het bestaan van de
				Wsnp is dit percentage licht gestegen. Geconcludeerd kan worden dat wat betreft
				de hoofddoelstelling van de Wsnp sprake is van een consequent positief
				resultaat. Ook andere beëindigingen van het Wsnp traject, zoals het bereiken
				van een akkoord (3%) of beëindiging omdat de schuldenaar kan voortgaan met het
				betalen van schulden of alle schulden tijdens de Wsnp geheel zijn afbetaald,
				zijn te kenschetsen als positieve resultaten.
 Kenmerken schuldenaren
 In de zevende monitor zijn wederom de oorzaken onderzocht van het
				ontstaan van schulden. Voor (ex-)ondernemers die in 2010 instroomden in de
				Wsnp, was een terugval in inkomen de voornaamste reden voor hun schulden (meer
				dan in 2009). Voor particulieren vormen ook overbesteding en compensatiegedrag
				(gedrag waarbij mensen ongenoegen omzetten in koopgedrag, zonder daarvoor de
				middelen te hebben), belangrijke oorzaken voor schulden. Met name
				compensatiegedrag neemt ten opzichte van 2009 toe.
 Modelverklaring (285-verklaring); arrest
				Hoge Raad
 
 Om bij de rechter een schuldsaneringsverzoek te kunnen
				 indienen, is een zgn. modelverklaring nodig op grond van artikel 285 van de
				 Faillissementswet.
 Op 5 november 2010 heeft de Hoge Raad arrest3LJN: BN8056, HR, 09/03912. gewezen in het kader van de afgifte van de
				 285-verklaring. Deze uitspraak heeft betrekking op personen die bevoegd zijn
				 een 285-verklaring af te geven. De Hoge Raad heeft bepaald dat «een redelijke
				 wetstoepassing met zich meebrengt» dat ook de gereguleerde juridische
				 beroepsgroepen (notaris, advocaat, bewindvoerder in het kader van de
				 Faillissementswet, gerechtsdeurwaarder en accountant; dit zijn de personen
				 genoemd in artikel 48, eerste lid, onderdeel c, van de Wet op het
				 Consumentenkrediet) voortaan de modelverklaring mogen afgeven. Tot dusver was
				 dit recht volgens artikel 285, eerste lid, onderdeel f, van de
				 Faillissementswet voorbehouden aan het College van B&W, of door dit College
				 gemandateerde instanties en personen. Deze uitspraak waarborgt een goede
				 toegang tot de rechter. Dit laat overigens onverlet dat de schuldenaar zal
				 moeten blijven aantonen dat hij voldoende pogingen heeft ondernomen om de
				 schuldenlast op buitengerechtelijke wijze te regelen met zijn schuldenaren en
				 waarom die pogingen niet tot resultaat hebben geleid.
 
 Quick scan
 In de zesde monitor was het aantal schuldsaneringsverzoeken ten
				opzichte van het aantal doorverwijzingen naar de Wsnp reden om een quick scan
				uit te laten voeren naar de vraag of de toegang tot de rechter in Wsnp-zaken
				voldoende gewaarborgd is. Uit de door de Raad voor rechtsbijstand uitgevoerde
				quick scan naar mogelijke belemmeringen in de overgang van het minnelijk naar
				het wettelijk traject kan geconcludeerd worden dat er geen aanwijzingen zijn
				voor de aanwezigheid van structurele belemmeringen in de toegang tot de Wsnp.
				Het hiervoor aangehaalde arrest van de Hoge Raad heeft bijgedragen aan die
				conclusie. Het rapport heeft tegelijkertijd uitgewezen dat de verbindingen
				tussen het wettelijk en het minnelijk traject nog verbeterd kunnen en moeten
				worden. De raad voor rechtsbijstand doet daartoe eind 2011 voorstellen.
 Bewindvoerders; pilot en
				vergoeding
 Het aantal actieve bewindvoerders is ook in 2010 gedaald. Ondanks
				de stijging in het aantal Wsnp-zaken was in dat jaar nog wel steeds sprake van
				voldoende bewindvoerderscapaciteit. De raad voor rechtsbijstand zal blijven
				monitoren of voldoende bewindvoerderscapaciteit beschikbaar is en blijft en
				bewaakt daarnaast de door de raad ontwikkelde kwaliteitsnormen voor
				Wsnp-bewindvoerders. Insolventierechters blijven vertrouwen hebben in de
				afwikkeling van Wsnp-zaken door de beroepsgroep van Wsnp-bewindvoerders.
 De raad voor rechtsbijstand is in 2011 een pilot gestart die het
				mogelijk maakt voor bewindvoerders om een toevoeging op grond van de Wet op de
				rechtsbijstand te krijgen voor het uitvoeren van werkzaamheden bij
				verzoekschriftprocedures ex art. 287a, 287b en 287, vierde lid, van de
				Faillissementswet (resp. dwangakkoord, moratorium en de voorlopige
				voorziening). Met de wetswijziging van 1 januari 2008 kunnen deze instrumenten
				door de insolventierechter worden ingezet ter versterking van het minnelijk
				traject. De raad zal de pilot begin 2012 evalueren waarna besluitvorming over
				een definitieve inbedding in het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand
				zal plaatsvinden.
 
 Wat betreft de vergoeding van de bewindvoerders hecht ik eraan
				 op te merken dat momenteel een AMvB wordt voorbereid die ertoe strekt de
				 vergoeding van de bewindvoerders te wijzigen. De afhandeling van schulden onder
				 het Wsnp-traject kost – door garanties die zijn ingebouwd – geld. Het
				 systeem is relatief kostenefficiënt, maar kan nog verder worden verbeterd. Er
				 is een Wsnp-budget, beheerd door de raad voor rechtsbijstand, waarbij voor
				 iedere afgewikkelde schuldsaneringsregeling een vaste vergoeding aan de
				 bewindvoerder ter beschikking wordt gesteld. Daarnaast ontvangt de
				 bewindvoerder 3 jaar lang een maandelijks salaris. Deze twee bronnen samen
				 (salaris en subsidie, beide op grond van een afzonderlijke AMvB) leveren een
				 kostendekkende vergoeding op die de bewindvoerder toekomt voor zijn wettelijke
				 taken op grond van de Faillissementswet. Een van de beperkingen in deze aanpak
				 is dat sommige schuldenaren een zeer geringe afloscapaciteit hebben. Het saldo
				 op de boedelrekening volstaat dus niet altijd om het bewindvoerdersalaris te
				 voldoen, waardoor de bewindvoerder inkomsten misloopt.
 De praktijk heeft uitgewezen dat dit stelsel kan worden
				 verfijnd tot een stelsel van «communicerende vaten». De bewindvoerder mag dan
				 in beginsel zijn gehele vergoeding als salaris uit de boedel halen, en pas als
				 dat er niet in blijkt te zitten, wordt het bedrag aangevuld door middel van een
				 subsidie door de raad voor rechtsbijstand. Dit is mogelijk omdat in de meeste
				 boedels, ook al gaat het om een Wsnp, de gehele vergoeding wel aanwezig is.
				 Deze aanpassing garandeert enerzijds dat de bewindvoerder in alle gevallen de
				 vergoeding krijgt uitbetaald waarop hij recht heeft en legt anderzijds de
				 kosten nog meer waar zij thuishoren, uiteindelijk bij de schuldeisers. De
				 verwachting is dat per 1 juli 2012 deze nieuwe vergoedingenstructuur in
				 werking zal treden.
 
 Dwangakkoord, moratorium en voorlopige
				voorziening
 Het aantal verzoeken om een dwangakkoord, moratorium of
				voorlopige voorziening is in 2010 aanzienlijk toegenomen. Deze voorzieningen in
				het minnelijk traject lijken hun vruchten te gaan afwerpen. De toename is
				vooral aanmerkelijk bij de dwangakkoorden en voorlopige voorzieningen. Ten
				opzichte van 2008 is het aantal dwangakkoorden in 2010 bijna verdrievoudigd.
				Het aantal voorlopige voorzieningen bedraagt bijna 2,5 maal zo veel als in
				2008. Bij de moratoria is de stijging iets kleiner, doch significant ten
				opzichte van 2008.
 Breed wettelijk moratorium
 Uw Kamer heeft op 30 juni jl. het wetsvoorstel gemeentelijke
				schuldhulpverlening (32 291)
				aanvaard, waaronder het amendement met betrekking tot het minnelijke moratorium
				(incassoschorsing). Het gaat hierbij om een verbreding van het bestaande
				(nood)moratorium. De komende tijd zal, in samenwerking met mijn ambtgenoot van
				Sociale Zaken en Werkgelegenheid, aan het breed wettelijk moratorium nadere
				invulling worden gegeven.
 
 
 
 
 De staatssecretaris van
			 Veiligheid en Justitie,
 
 F.
 Teeven