Vaststelling begroting van het Gemeentefonds voor het jaar 2000; Brief minister met informatie over de voornemens van het kabinet inzake de verdeelsleutel van het gemeentefonds
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-B, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-B nr. 4

04-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Procedure3. Het advies van de Rfv over de verdeling3.1 Algemeen3.2 Toetsingskader en beoordeling voorgestelde maatstavenOppervlakte bebouwdVast bedrag en gemeentelijke herindelingOppervlakte buitenwaterOZB-waarde niet-woningen3.3 Overige onderwerpen ten aanzien van de omzetting van
ijkpunten naar verdeelmaatstavenPositie vier grote stedenKeuze ijkpunt Openbare Orde en VeiligheidAanpassing omvang clustersNadere aanpassing van de verdeelmaatstaf omgevingsadressendichtheid3.4 Hoogte en spreiding aansluitverschillen3.5 Integratie van het Fonds sociale vernieuwing3.6 Beoordeling van de herverdeeleffectenOvergangsregeling4. De maatstaven en de gewichten5. De herverdeeleffectenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-BToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 BVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het gemeentefonds voor het jaar 2000nr. 4BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 november 19991. InleidingHierbij bericht ik u, mede namens de staatssecretaris van Financiën,
over onze voornemens tot aanpassing van het verdeelstelsel van het gemeentefonds.
Voor het laatst hebben wij u over dit onderwerp geïnformeerd door de
toezending van een afschrift van de adviesaanvraag aan de Raad voor de financiële
verhoudingen (Rfv) van 20 september 1999 (brief van 21 september 1999, kenmerk
FO99/84 990). De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van Uw Kamer heeft deze adviesaanvraag geagendeerd voor het Algemeen Overleg
van 18 november 1999. De Rfv heeft bij brief van 29 oktober 1999, kenmerk
Rfv/55815C-018, over de voornemens geadviseerd. Een afschrift van het advies
is rechtstreeks door de Rfv aan u toegezonden.De aanleiding voor de voorliggende voornemens tot aanpassing van het verdeelstelsel
van het gemeentefonds staat beschreven in hoofdstuk 2 van de adviesaanvraag
van 20 september 1999. De voorgestelde aanpassingen in die adviesaanvraag
zijn volledig gebaseerd op de aanbevelingen van Cebeon in het rapport «Onderbrengen
en uitnemen», bijlage bij de genoemde adviesaanvraag.Kortheidshalve verwijzen wij naar deze stukken.Aan de aanpassing van de verdeling liggen ijkpunten ten grondslag, waarover
de Rfv al eerder heeft geadviseerd (adviezen van 1 maart 1999, kenmerk Rfv
14.30/001.006, en 25 maart 1999, kenmerk Rfv 14.30/006.002). In die adviezen
heeft de Rfv aangegeven te kunnen instemmen met de gehanteerde methode van
onderzoek, die dezelfde is als destijds is gehanteerd bij de eerste fase van
de herziening van het verdeelstelsel. In zijn algemeenheid kon de Rfv ook
instemmen met de opgestelde ijkpunten. Op enkele onderdelen had hij opmerkingen.
Ook op de ijkpunten zijn wij in de hiervoor genoemde stukken uitgebreid
ingegaan (zie de hoofdstukken 4 en 5 van de adviesaanvraag van 20 september
1999).Het huidige verdeelstelsel is door het vorige kabinet ontwikkeld en is
door het toenmalige parlement met de grootst mogelijke meerderheid aanvaard.
De voorliggende aanpassingen zijn geheel in lijn met dit verdeelstelsel vormgegeven,
in de wetenschap dat er in Uw Kamer brede consensus bestaat over het stelsel.
Wanneer deze aanpassingen zijn aangebracht, zal het verdeelstelsel met ingang
van het uitkeringsjaar 2001 geheel op de nieuwe leest zijn geschoeid.2. ProcedureDe Financiële-verhoudingswet (Fvw) kent een opzet waarbij de uitgangspunten
en de kaders van de financiële verhouding in de wet zijn opgenomen. Voor
de eerste vaststelling van de algemene uitkering zijn ook de definities van
de maatstaven wettelijk vastgelegd, te weten in de Invoeringswet Fvw. Op basis
van artikel 8, lid 3, van de Fvw kunnen nieuwe maatstaven en wijzigingen in
de definities van bestaande maatstaven bij algemene maatregel van bestuur
worden geregeld. Volgens artikel 8, lid 4, van de Fvw zal een dergelijke algemene
maatregel van bestuur na plaatsing in het Staatsblad worden voorgehangen bij
uw Kamer. Acht weken later kunnen wij vervolgens het voorstel doen om bedoelde
AMvB in werking te laten treden.Wij stellen U in deze brief op de hoogte van de materiële inhoud
van de aanpassingen. Wij menen dat het van belang is dat de gemeenten zo snel
mogelijk duidelijkheid krijgen over de voornemens en dat de aanpassingen van
het verdeelstelsel uiterlijk per 1 januari 2001 worden gerealiseerd. Wij herinneren
daarbij aan het Algemeen Overleg van 2 december 1998, waarbij ook van Uw kant
is uitgesproken dat de invoering van de nieuwe maatstaven zo snel mogelijk
zou moeten gebeuren (kamerstukken II 1998/99, 26 200 C enz., nr. 11).
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft daarnaast in het Bestuurlijk
Overleg van 10 oktober 1999 aangegeven dat de gemeenten uiterlijk in de meicirculaire
van 2000 moeten worden geïnformeerd.Op basis van onze voornemens zullen wij overleggen met onder meer het
Centraal Bureau voor de Statistiek over de opstelling en levering van gegevens.
De nieuwe en de gewijzigde maatstaven zullen mede afhankelijk van dat overleg
in de bovengenoemde AMvB worden opgenomen. De AMvB zal naar huidig inzicht
in de loop van 2000 bij Uw Kamer kunnen worden voorgehangen. Het feit dat
Uw Kamer nu reeds wordt geïnformeerd over onze voornemens betekent dat
de situatie vermeden kan worden dat op een (te) laat tijdstip naar aanleiding
van de voorhang een discussie zal ontstaan over de verdeling. Wij beogen de
voorhang een puur procedurele fase te laten zijn.Uw Kamer zal voorts nog vóór de meicirculaire van 2000 worden
geïnformeerd over de cijfermatige uitkomsten van de overgangsregeling,
waarbij de meest recente gegevens zullen worden gebruikt. Vooruitlopend daarop
komen in het navolgende de uitgangspunten van deze regeling aan de orde.3. Het advies van de Rfv over de verdeling3.1 AlgemeenIn zijn advies van 29 oktober 1999 constateert de Rfv tot zijn genoegen
dat al zijn adviezen inzake de omzetting van ijkpuntindicatoren
naar verdeelmaatstaven zijn opgevolgd. In zijn algemeenheid kan de Rfv instemmen
met de voornemens inzake aanpassing van het verdeelstelsel. Slechts op enkele
onderdelen heeft de Rfv opmerkingen. Ook in de omvang en spreiding van de
herverdeeleffecten ziet de Rfv geen aanleiding anders te adviseren. Verder
stemt hij in met ons voornemen het Fonds Sociale Vernieuwing (FSV) te integreren
in de algemene uitkering. Hij meent echter dat een andere wijze van inpassing
de voorkeur heeft. In het vervolg gaan wij hierop nader in.3.2 Toetsingskader en beoordeling voorgestelde maatstavenDe Rfv heeft bij de beoordeling van onze voornemens een toetsingskader
gehanteerd, dat uit twee onderdelen bestaat. Ten eerste is getoetst aan de
eisen die aan verdeelmaatstaven moeten worden gesteld. Ten tweede is gekeken
naar de omvang en de spreiding van de aansluitverschillen.De Rfv komt voor wat betreft de eisen tot een overwegend positief oordeel.
Op enkele aspecten wordt hierna meer specifiek ingegaan. Voor het oordeel
van de Rfv over de aansluitverschillen verwijzen wij naar paragraaf 3.4.Oppervlakte bebouwdIn eerdere adviezen heeft de Rfv aandacht gevraagd voor de maatstaf oppervlakte
bebouwd. Thans geeft de Rfv aan dat de door ons te hanteren methode van indexering
voor een belangrijk deel aan de bezwaren van de Rfv tegemoet kan komen. Hij
kan derhalve instemmen met de invoering van de vernieuwde maatstaf oppervlakte
bebouwd.Vast bedrag en gemeentelijke herindelingOver het toegenomen vaste bedrag merkt de Rfv op dat dit voortkomt uit
de ijkpuntonderzoeken en derhalve moet worden gehonoreerd. Enerzijds leidt
dat tot een grotere herindelingsgevoeligheid qua inkomsten in de vorm van
een aanmerkelijk lagere algemene uitkering bij samenvoeging van gemeenten.
Daar tegenover kan echter worden gezet dat ook aan de uitgavenkant sprake
is van wegvallende kosten. De Rfv concludeert derhalve dat het wegvallen van
enerzijds het hoge vaste bedrag en anderzijds de vaste uitgaven per saldo
in structurele zin geen effect zal hebben op de voorzieningencapaciteit van
de bij gemeentelijke herindeling betrokken gemeenten. Als gevolg daarvan behoeft
dat volgens de Rfv dus geen invloed te hebben op de beslissingen omtrent samenvoeging
van gemeenten. Hij stemt derhalve in met het door ons voorgestelde vaste bedrag.De Rfv merkt tevens op dat dit onverlet laat dat bij gemeentelijke herindeling
frictie-uitgaven zullen optreden. Onlangs heeft de Rfv in dat verband nog
positief geadviseerd over ons voorstel tot aanpassing van de gewenningsbijdrage
bij gemeentelijke herindeling (kamerstukken II 1998/99, 26 200 C, nr.
14).De Rfv gaat in zijn advies in op een aan hem toegezonden motie van de
gemeente Schouwen-Duiveland, waarin wordt gerefereerd aan het feit dat deze
gemeente in 1997 is gevormd en zij het daarom moeilijker zal hebben om de
negatieve effecten van de voorliggende aanpassing van het verdeelstelsel op
te vangen. De Rfv geeft aan van mening te zijn dat de recente aanpassing van
de maatstaf herindeling voldoende soelaas biedt voor gemeenten die vanaf 1998
betrokken zijn geweest bij een gemeentelijke herindeling. Voor gemeenten die
meer in het verleden bij een herindeling betrokken zijn geweest mag, in het
kader van het gemeentefonds en met inachtneming van de daarbij gehanteerde
uitgangspunten, objectief en globaal, worden aangenomen dat zij in 2001niet te onderscheiden zijn van andere gemeenten. Wij delen dit oordeel
van de Rfv. Daarbij komt nog dat via de voorziene overgangsregeling gemeenten
een eventuele achteruitgang niet in één jaar behoeven op te
vangen.Oppervlakte buitenwaterDe Rfv constateert dat in onze voorstellen het bedrag per eenheid van
de maatstaf oppervlakte buitenwater ongewijzigd blijft. Op basis van de geconstrueerde
ijkpunten had hij echter verwacht dat het bedrag globaal genomen zou worden
gehalveerd. De Rfv veronderstelt dat ons voorstel is gebaseerd op de opmerking
op blz. 21 en 22 van het rapport «Onderbrengen en uitnemen». Die
opmerking beschouwt de Rfv als een correctie achteraf op het ijkpunt wegen
en water. De Rfv mist bij deze correctie achteraf een goede onderbouwing van
de veronderstelde relatie tussen enerzijds het buitenwater en anderzijds de
gemeentelijke uitgaven in het cluster wegen en water. De Rfv adviseert daarom
ons voorstel tot handhaving van het bedrag van de maatstaf oppervlakte buitenwater
in heroverweging te nemen.In reactie op dit advies van de Rfv merken wij het volgende op. Inderdaad
is achteraf, na het aan de Rfv voorleggen van de ijkpunten, door de onderzoekers
geconstateerd dat de maatstaf oeverlengte geen betrekking heeft op buitenwater.
Zij hebben daarom, zoals op de aangegeven plaats is toegelicht, het gewicht
van de maatstaf buitenwater opgehoogd. De Rfv wijst er terecht op dat formeel
gesproken niet geheel zuiver is gehandeld. Strikt genomen had ook het herziene
ijkpunt aan de Rfv om advies moeten zijn voorgelegd. Wij waren echter van
mening dat deze geringe correctie, aangebracht door en op gezag van de onderzoekers,
geen afbreuk zou doen aan het eerdere advies van de Rfv. Zoals ook de Rfv
zelf heeft betoogd zijn ijkpunten zelden zo gedetailleerd opgebouwd dat een
precieze specificatie van het gewicht per factor wordt gegeven. Dat is alleen
gebruikelijk wanneer daar ook een «hard» gegeven aan ten grondslag
ligt, zoals bijvoorbeeld de wettelijke voorschriften bij het ijkpunt Bestuursorganen
of het ijkpunt Bijstand/Sociale Dienst. De door de Rfv verwachte specifieke
onderbouwing lijkt ons dan ook niet in overeenstemming met de ook door de
Rfv beoogde globaliteit. Wij hebben naar aanleiding van het commentaar van
de Rfv over de ontbrekende specifieke argumentatie aan de onderzoekers om
nadere informatie gevraagd. De onderzoekers geven aan dat zij bij het opstellen
van het ijkpunt enige onderbelichting van de gemeenten met veel buitenwater
zagen. Na het opstellen van de rapportage bleek in contact met het CBS dat
er inderdaad misverstanden waren gerezen over de definitie van nieuwe topografische
basisgegevens met betrekking tot oeverlengte (bleek geen betrekking op buitenwater
te hebben) en van buitenwater (o.a. met betrekking tot het IJsselmeer en de
Zeeuwse wateren). Dat gaf hen aanleiding voor te stellen het gewicht van buitenwater
te verhogen om zo tot een betere verklaring van de in het onderzoek aangetroffen
verschillen in kostenstructuur te komen.Voor de financiële aspecten verwijzen wij naar de bijlagen (variant
I).1Wij blijven op grond van het vorenstaande bij ons voornemen het bedrag
per eenheid van de maatstaf oppervlakte buitenwater te handhaven.OZB-waarde niet-woningenDe Rfv brengt in zijn advies de overwegingen in herinnering die een rol
speelden bij het vaststellen van de Fvw, waarbij in de wet het voor de verdeling
relevante deel van de OZB-capaciteit werd vastgesteld. De Rfv geeft daarbij
aan dat op dat moment door de toenmalige Raad voor de gemeentefinanciën
is aangegeven dat 15 à 20% van de OZB-capaciteit niet-woningen
als compensatie voor kosten in de niet-geijkte clusters zou moeten gelden.
Naar de mening van de Rfv is destijds bij het vastleggen in de Fvw van de
relevante percentages dus al rekening gehouden met de bevinding in dit onderzoek
dat 18% van de OZB-capaciteit niet-woningen als compensatie voor de kosten
van de nu geijkte clusters kan gelden. De Raad constateert dat feitelijk het
percentage waarmee rekening wordt gehouden bij het bepalen van de OZB-capaciteit
niet-woningen van 70% daalt naar 62%. Hij acht dit niet in overeenstemming
met het bereikte politieke evenwicht. Daarnaast blijft de Rfv ook in dit advies
van mening dat de invoering van een OZB-uitgavenmaatstaf onjuist is. De Rfv
herhaalt zijn argumentatie dat op deze wijze een te grote conjuncturele gevoeligheid
van de verdeling zou ontstaan. De Rfv wijst er op dat niet alleen deze gevoeligheid
een bezwaar zou zijn, maar dat ook overigens de gevoeligheid voor andere economische
ontwikkelingen in specifieke gemeenten te groot zou worden. Tenslotte wijst
de Rfv er op dat het verdeelstelsel ingewikkelder wordt.De beschrijving van de Rfv van het wetgevingstraject is juist. De Rfv
leidt daaruit af dat toen reeds volledig met de kostenrelevantie rekening
is gehouden. Impliciet veronderstelt de Rfv daarmee dat bij het «gevonden
politiek evenwicht» van een verschil in «prikkelwerking»
voor de OZB-capaciteit woningen en niet-woningen is uitgegaan. Onze interpretatie
is een andere: wij hebben aangenomen dat juist het verschil tussen de percentages
(10%) een indicatie was voor de mate waarin rekening was gehouden met kostenrelevantie.
In onze optiek is er dus aanleiding dat percentage met 8% op te hogen. Zo'n
correctie vereist echter wetswijziging, die op zich tot een aanmerkelijk langere
procedure zou hebben geleid. Vandaar onze keuze om de correctie in een expliciete
uitgavenmaatstaf onder te brengen. Wij menen dan ook niet dat het stelsel
door het invoeren van de OZB-capaciteit als uitgavenmaatstaf te complex zou
worden. Integendeel: in ons voorstel wordt expliciet gemaakt dat de OZB-capaciteit
niet-woningen van belang kan zijn bij de beoordeling van de kostendynamiek
van een cluster. Zo wordt de feitelijke complexiteit zuiverder tot uitdrukking
gebracht.Wij verwijzen voor onze reactie op de veronderstelde conjunctuurgevoeligheid
naar paragraaf 6.3 van onze adviesaanvraag van 20 september 1999. De
verbreding van de Rfv naar andere economische ontwikkelingen (de waarde van
agrarische bedrijfsgebouwen) geeft ons geen aanleiding tot een andere conclusie
te komen. Het relatieve belang van deze maatstaf is niet zo groot, dat een
onaanvaardbaar groot effect verwacht mag worden. Eerste simulaties wijzen
uit dat zelfs bij zeer omvangrijke waardedalingen in een gemeente het verschil
in algemene uitkering slechts enkele guldens per inwoner bedraagt.Zo heeft de gemeente Ede in 1997 met 3% het grootste aandeel van de in
Nederland aanwezige fokplaatsen voor mestvarkens van meer dan 200 kilo. In
deze gemeente leidt een halvering van de OZB-capaciteit niet-woningen, bijvoorbeeld
als gevolg van waardeontwikkelingen, in de voorgestelde systematiek tot een
verhoging van de algemene uitkering van f 25,– per inwoner. In
de door de Rfv voorgestelde systematiek zou dat een verhoging van f 29,–
per inwoner betekenen. Dit verschil van f 4,– per inwoner kan niet
als een onaanvaardbare vergroting van de gevoeligheid voor economische ontwikkeling
worden gezien.Voor de financiële aspecten verwijzen wij naar de bijlagen (variant
II).Wij blijven op grond van het vorenstaande bij ons voorstel uit de adviesaanvraag
van 20 september 1999. 3.3 Overige onderwerpen ten aanzien van de omzetting van
ijkpunten naar verdeelmaatstavenPositie vier grote stedenDe Rfv kan zich verenigen met de wijze waarop de vier grote steden zijn
behandeld. Dit geldt ook voor de integratie van het FSV, waarbij ook voor
deze vier gemeenten de bestaande beleidslijn, dat voor de algemene uitkeringen
de normale dynamiek van het verdeelstelsel van toepassing is, is gevolgd.Ten behoeve van de voorbereiding van de huidige Fvw is een afzonderlijk
onderzoek gehouden naar de positie van de vier grote gemeenten. Dat onderzoek
strekte zich uit over alle clusters, dus ook over de clusters die thans in
behandeling zijn. De conclusie van dat onderzoek was dat het uitgavenniveau,
inclusief de uitgaven voor de thans geijkte clusters, van de vier gemeenten
collectief gezien plausibel was. Een aanpassing van de algemene uitkering
uit hoofde van de kostenstructuur werd daarom niet noodzakelijk geacht. Gelet
op het feit dat het integrale onderzoek van recente datum is en er zich geen
ontwikkelingen hebben voorgedaan die de kostenstructuur van de vier grote
gemeenten in belangrijke mate zouden hebben kunnen wijzigen, ziet ook de Rfv
geen aanleiding voor een nieuw onderzoek. De Rfv vindt het dan ook een logische
conclusie dat als gevolg van het ijken van de resterende clusters de algemene
uitkering voor de vier gemeenten niet hoeft te veranderen en dat de vaste
bedragen dus zodanig worden aangepast dat de effecten van de veranderingen
in de andere maatstaven worden geneutraliseerd.Keuze ijkpunt Openbare Orde en VeiligheidIn de voorstellen hebben wij ten aanzien van het ijkpunt Openbare Orde
en Veiligheid gekozen voor directe invoering van het zogenaamde «ijkpunt
Brandweer 1997-plus». Dit houdt in dat de verdeling anticipeert op het
bereiken van een gelijk kwaliteitsniveau uit hoofde van het project versterking
brandweerzorg en rampenbestrijding (PVB) door alle gemeenten. In de rapportage
over het ijkpunt Openbare Orde en Veiligheid geeft Cebeon/VB Deloitte &
Touche aan dat in het peiljaar 1997 nog een verschil tussen typen gemeenten
herkenbaar is.De Rfv memoreert dat hij zich in zijn advies over het ijkpunt Openbare
Orde en Veiligheid voorstander heeft getoond van de toekomstgerichte aanpak.
Daarbij heeft de Rfv verder overwogen dat de voorzienbare mutaties in de desbetreffende
uitgaven voortkomen uit de hoge prioriteit die de gemeenten in het algemeen
toekennen aan de verbetering van de kwaliteit van de brandweer. In eerdere
adviezen heeft de Rfv namelijk gesteld dat, gelet op het karakter van de algemene
uitkering – namelijk algemeen dekkingsmiddel ter dekking van kosten
die uit de taakopvatting van de collectiviteit van de gemeenten voortvloeien –
en het streven naar een gelijke voorzieningencapaciteit voor alle gemeenten,
wijziging van de prioriteitsstelling door de collectiviteit van de gemeenten
aanleiding is tot aanpassing van de verdeling (adviezen van 15 september 1999,
kenmerk Rfv 13.10/001.004, en van 16 februari 1999, kenmerk Rfv 14.40/006.002).De Rfv geeft tevens aan dat hij in een aan hem gericht verzoek van de
gemeente Breda, mede namens 12 andere gemeenten, om af te zien van invoering
van het ijkpunt Brandweer 1997-plus geen aanleiding ziet op zijn eerder ingenomen
standpunt terug te komen. Dit ook omdat verwacht mag worden dat op het moment
van invoering van de thans aan de orde zijnde voorstellen in 2001 de mogelijke
discrepantie tussen het ijkpunt en de gemeentelijke kosten al grotendeels
verdwenen zal zijn.Aanpassing omvang clustersIn de afgelopen jaren heeft zich bij de gemeentelijke uitgaven een zekere
verschuiving voorgedaan van de reeds in 1997 geijkte clusters naar de thans
geijkte clusters. Bij de voorstellen tot aanpassing van het verdeelstelsel
hebben wij de omvang van de clusters in overeenstemming gebracht met de spreiding
van de gemeentelijke uitgaven over de onderscheiden clusters. Daarmee laten
wij de verdeling aansluiten bij de prioriteitsstelling van de collectiviteit
van de gemeenten. De Rfv geeft aan zich hiermee te kunnen verenigen.Nadere aanpassing van de verdeelmaatstaf omgevingsadressendichtheidHet omzetten van de ijkpunten naar de verdeelmaatstaven heeft geleid tot
een verlaging van het gewicht van de maatstaf omgevingsadressendichtheid (oad).
Op deze wijze is de best mogelijke aansluiting op de ijkpuntuitkomst gerealiseerd.
In de verdeling betekent dit ceteris paribus een lagere uitkering voor de
gemeenten (veelal steden) met een hogere bebouwingsdichtheid. Daarmee wordt
de prikkel om in hoge dichtheden te bouwen zwakker. Dit zou vanuit rijksbeleid
bezien als minder gewenst kunnen worden beschouwd. Wij hebben de Rfv expliciet
om een oordeel hieromtrent gevraagd.De Rfv merkt naar aanleiding van ons verzoek het volgende op. Het verdeelstelsel
dient vooral kostengeoriënteerd te zijn. De aansluitverschillen moeten
zo beperkt mogelijk worden gehouden. Het gewicht van de maatstaf oad is volgens
de Rfv op de juiste wijze afgeleid van de geformuleerde ijkpunten. Hij ziet
geen ruimte voor opwaardering van het gewicht van de maatstaf oad.De Rfv merkt tevens op dat, gelet op het grote belang dat in het algemeen
wordt gehecht aan het goed functioneren van decentrale overheden in een gedecentraliseerde
eenheidsstaat, deelbelangen van het Rijk alleen bij hoge uitzondering mogen
leiden tot een afwijking van een verdeling gebaseerd op versterking van de
decentrale overheden en op het uitgangspunt van een gelijke behandeling van
alle gemeenten.Wij volgen de zienswijze van de Rfv.3.4 Hoogte en spreiding aansluitverschillenDe Rfv constateert dat er geen objectieve maat is voor de beoordeling
van de aansluitverschillen. Hij heeft daarom de aansluitverschillen die bij
de invoering van de nieuwe Fvw zijn opgetreden als referentiekader genomen.
Deze verschillen zijn toen als politiek en bestuurlijk acceptabel beschouwd.De Rfv heeft de huidige aansluitverschillen vergeleken met de aansluitverschillen
van destijds. De huidige aansluitverschillen blijven ver onder het niveau
dat bij de herziening van 1997 als acceptabel is beoordeeld. Ook onderzoek
van de Rfv naar mogelijk systematische spreiding van de aansluitverschillen
heeft niet tot opvallende resultaten geleid. De Rfv noemt twee typen gemeenten
in dit verband expliciet. Het betreft gemeenten met een historische kern en
kassengemeenten. Voor historische kernen geldt dat geen sprake is van een
systematisch patroon in de aansluitverschillen dat simpel en doeltreffend
is te elimineren. Voor kassengemeenten ziet de Rfv wel negatieve aansluitverschillen.
Deze zijn volgens hem niet zozeer specifiek voor kassengemeenten, maar een
onderdeel van een meer algemeen verschijnsel, namelijk intensief agrarisch
grondgebruik. Hoewel het in theorie technisch mogelijk zou moeten zijn voor
kassengemeenten compensatie te bieden ziet de Rfv twee redenen om dat niet
te doen. Ten eerste is er geen sterk verband tussen areaal en omvang van de
aansluitverschillen. Ten tweede zou in dat geval sprake zijn van ongelijke
behandeling van twee in wezen gelijke groepen van gemeenten, te weten kassengemeenten
aan de ene kant en tuinbouwgemeenten zonder kassen aan de andere kant. 3.5 Integratie van het Fonds sociale vernieuwingDe Rfv gaat in zijn advies uitvoerig in op de wijze waarop de integratie-uitkering
sociale vernieuwing zal worden geïntegreerd in het verdeelstelsel. Dat
is mede gebaseerd op informatie die wij in aanvulling op de adviesaanvraag
van 20 september 1999 aan de Rfv hebben verstrekt. Zoals de Rfv aangeeft hebben
wij de verdeling van de integratie-uitkering als ijkpunt genomen. Daarbij
hebben wij overwogen dat het opstellen van een specifiek ijkpunt niet in overeenstemming
zou zijn met het karakter van de integratie-uitkering, die immers beoogt tot
een zo groot mogelijke bestedingsvrijheid te komen. Eerder zou daarom een
meer integrale herziening van het ijkpunt Zorg in de rede hebben gelegen,
waarbij, zoals de Rfv ook aangeeft, ook de toevoegingen na 1992 (het begrotingsjaar
waarop het ijkpunt is gebaseerd) meer integraal kunnen worden gewogen. Voorbeelden
van toevoegingen na 1992 zijn de Wet voorzieningen gehandicapten en de decentralisatie
van de onderwijshuisvesting. Wij zijn met de Rfv van mening dat in de nabije
toekomst, wanneer ook de invoering van het Fonds werk en inkomen zijn beslag
heeft gekregen (onder uitlichting uit het gemeentefonds) een nader onderzoek
naar de verdeling van het cluster Zorg in de rede ligt. Wij zullen daarop
in het Periodiek Onderhoudsrapport 2001 terugkomen.Wij hebben in eerste instantie het ijkpunt zo goed mogelijk vertaald in
verdeelmaatstaven. Gezien vanuit het belang van de dynamiek heeft de Rfv bedenkingen
tegen deze vertaling. Hij komt daarom met een alternatief. Wij onderschrijven
de redenering van de Rfv en volgen dan ook diens advies op dit punt.Voor de financiële aspecten verwijzen wij naar de bijlagen (variant
III).3.6 Beoordeling van de herverdeeleffectenDe Rfv geeft aan dat het opvallend is dat in grote lijnen de effecten
van de eerste en tweede herziening tegengesteld zijn. De winnaars van de eerste
ronde verliezen nu, maar minder, en de verliezers van toen winnen nu iets.
Deze uitkomst is onder andere het resultaat van een groot aantal wijzigingen
van de bedragen per eenheid. Zo is het bedrag van de maatstaf oppervlakte
land en binnenwater tot ongeveer een kwart gereduceerd en het bedrag van de
maatstaf oad tot ongeveer driekwart. Ook het gewicht van de maatstaf oppervlakte
bebouwd is verlaagd. Daar staat tegenover dat het belang van de slechte bodem
sterk is gegroeid en het bedrag per inwoner met circa 75% is gestegen. Al
deze wijzigingen verklaren dat met name het verstedelijkt platteland van de
Randstad positief scoort. Dit zijn doorgaans dichtbevolkte gebieden met een
slechte bodem. De rekening wordt betaald door gemeenten met goede grond en
een lage bevolkingsdichtheid, aldus de Rfv.De Rfv geeft aan dat, nadat hij in het voorjaar van 1999 kennis had genomen
van de ijkpunten, de algemene trends hem niet verrassend voorkomen. De omvang
van de herverdeeleffecten wekte bij de Rfv wel enige verbazing. De omvang
van de herverdeeleffecten van de tweede fase zijn naar de mening van de Rfv
evenwel verklaarbaar. Al zeer lang bestond het sterke vermoeden dat gemeenten
met een slechte bodem onderbedeeld werden. Daarnaast is de toenmalige Raad
voor de gemeentefinanciën in een advies van eind 1995, op basis van nader
onderzoek, al tot de conclusie gekomen dat op dat moment de gegevens ontbraken
om tot een snelle aanpassing over te gaan. Een andere verklaring van de relatief
tegenvallende herverdeeleffecten is volgens de Rfv te vinden in de dynamiek
van de uitgaven. Met name in de clusters Openbare Orde en Veiligheid en Fysiek
milieu is sprake geweest van een sterke dynamiek in de uitgaven die niet in
alle gemeenten gelijk is. Dit laatste onderstreept het belang
van een jaarlijkse scan en van het periodieke onderhoud, aldus de Rfv.Alles overziende komt de Rfv ten aanzien van de herverdeeleffecten tot
de conclusie dat zij door de ontwikkelde ijkpunten worden geïndiceerd.
Over de voorgestelde ijkpunten heeft de Rfv positief geadviseerd. Vervolgens
concludeert hij dat, behoudens enkele punten waaraan hij in zijn voorliggende
advies aandacht heeft besteed, de omzetting naar verdeelmaatstaven zo goed
als mogelijk heeft plaatsgevonden. De Rfv ziet dan ook in de omvang en de
spreiding van de herverdeeleffecten geen aanleiding ons tot andere voorstellen
te brengen.OvergangsregelingDe Rfv geeft aan dat zijn oordeel over de herverdeeleffecten niet wegneemt
dat grote aandacht moet worden geschonken aan de overgangsproblematiek die
met de herverdeling samenhangt. In dit verband merkt de Rfv op dat hij de
gedachten die hij in zijn eerdere afzonderlijke advies heeft geuit over de
wijze waarop met de herverdeeleffecten zou kunnen worden omgegaan nog steeds
de moeite van het overwegen waard vindt (advies van 16 april 1998, kenmerk
Rfv 12.00/003.007). Hij zou het zeer op prijs stellen als hij bij de uitwerking
van de nog te treffen overgangsregeling betrokken zou worden.Het is ons voornemen de onderhavige herziening te laten ingaan per 2001.
Het gaat hierbij om circa 25% van de middelen van het gemeentefonds. Herverdeeleffecten
zullen onvermijdelijk optreden. Voor het jaar 2001 zijn ook nog andere maatregelen
in voorbereiding die op het niveau van individuele gemeenten tot een situatie
van meer of minder financiële middelen uit hoofde van uitkeringen van
het Rijk zullen leiden. Het gaat om:1. de aanpassing van het zogenaamde rekentarief voor de inkomstenmaatstaf
bij de verdeling van het gemeentefonds.12. de voorgenomen invoering van een BTW-compensatiefonds. Dit fonds is
bedoeld om de BTW-heffing te vereenvoudigen en de afweging per gemeente tussen
«zelf doen» en «uitbesteden» qua BTW-effect te egaliseren
(via het maken van een «level-playing field»).3. de invoering van een Fonds voor werk en inkomen. De invoering van dit
fonds is bedoeld om gemeenten een grotere financiële betrokkenheid bij
de uitvoering van de Algemene bijstandswet te geven.Uit deze opsomming blijkt dat het gaat om maatregelen met een verschillende
achtergrond en die in een verschillend stadium van voorbereiding zijn.Bij eerdere gelegenheden heeft Uw Kamer aandacht gevraagd voor wat genoemd
wordt de cumulatie van herverdeeleffecten. U doelde daarbij op de situatie
dat het totale effect van een aantal maatregelen (die ieder op zichzelf beschouwd
goed verdedigbaar zijn) een gemeente tijdens het jaar van invoering voor een
te zware beleidsinspanning kan plaatsen. Naar aanleiding hiervan hebben wij
de Rfv gevraagd ter zake te adviseren. De Rfv heeft op 16 april 1998 geadviseerd.
Aan Uw Kamer is toegezegd dat wij bij gelegenheid van de toezending van de
adviesaanvraag aan de Rfv over de onderhavige verdeelvoorstellen op dit advies
zouden reageren.Het advies van de Rfv leidt, kort samengevat, tot de volgende systematiek.
De herverdeeleffecten van de diverse maatregelen (uitgedrukt in een bedrag
per inwoner) moeten per gemeente worden gesommeerd. De Rfv poneert daarbij
als norm dat het gecumuleerde effect het bedrag van f 25,– per
inwoner niet mag overschrijden. Het ontvangen advies van de Rfv geeft ons aanleiding tot de volgende reactie:– Het advies van de Rfv is in zijn opzet te mechanisch, aangezien
het te weinig rekening houdt met de achtergrond van de diverse financiële
effecten. De effecten van de herziening van de verdeling van het gemeentefonds
kunnen goed worden benaderd door een vergelijking te maken van de fictieve
uitkering die gemeenten op grond van de nieuwe verdeling in 1999 zouden krijgen
en de huidige verdeling. Hier is derhalve sprake van een vooraf bekend herverdeeleffect.
Voor wat betreft de aanpassing van het rekentarief zal pas precieze duidelijkheid
ontstaan als de werkelijke gegevens inzake de belastingcapaciteit voor 2001
bekend zullen zijn. Dat zal het geval zijn rond mei 2001. Wel zullen eerder
indicaties van de effecten kunnen worden gegeven. Bij het BTW-compensatiefonds
en de budgettering van de bijstand gaat het om financiële effecten die
van jaar op jaar sterk kunnen verschillen, mede door het handelen van gemeenten.
Voor de beperking van die effecten zal specifiek, op die operaties gericht
beleid worden ontwikkeld. Gelet op het diverse karakter kunnen de effecten
niet zomaar worden opgeteld;– De operatie herziening gemeentefonds kan worden beschouwd als
de afronding van een reeds eerder in gang gezet evaluatieproces (de herziening
van het eerste deel in 1997). Het ligt dan ook in de rede de herverdeeleffecten
vanuit dat kader te beoordelen. Het gaat om beoogde herverdeeleffecten die
in feite rechttrekken wat eerder scheef was;– Het advies van de Rfv is door middel van de vaste norm van f 25,–
per inwoner te ongenuanceerd. Ten eerste houdt het advies te weinig rekening
met de budgettaire ruimte zoals gemeenten die via de normeringsmethodiek ontvangen.
Over 2000 bedraagt het normeringsaccres naar huidige inzichten ongeveer f 60,–
per inwoner. Een deel van dit bedrag heeft overigens het karakter van een
inflatievergoeding. In dat licht bezien is een norm van f 25,–
per inwoner erg laag. Een dergelijke lage norm zou de financiële vernieuwing
die het kabinet nastreeft te veel beperkingen opleggen. Ten tweede gaat de
algemene norm van de Rfv er volstrekt aan voorbij dat de ene gemeente meer
kan opvangen dan de andere;– De notie die in het advies van de Rfv wordt verwoord, dat aan
het vermogen van gemeenten om negatieve financiële effecten op te vangen
aan grenzen gebonden is, is juist;– Het is vanuit een oogpunt van een goede financiële en bestuurlijke
verhouding van het Rijk met de gemeenten van belang dat de gemeenten tijdig
geïnformeerd worden over het pakket maatregelen zoals het Rijk dat voor
het daarop volgende jaar wil doorvoeren. In dat verband is de zogenaamde jaarlijkse
meicirculaire een relevante grootheid.Op basis van bovenstaande zijn wij voornemens uit te gaan van de volgende
aanpak:– Voor de herziening van het gemeentefonds wordt hetzelfde overgangsregime
gekozen als voor het eerste deel van de herziening in 1997 gebruikt is;– Wij informeren Uw Kamer in april 2000 over de stand van zaken
ten aanzien van de diverse maatregelen en geven daarbij zo goed als dat dan
mogelijk is een overzicht van de effecten van de diverse maatregelen. Bij
het definitief vorm geven van het overgangsregime zullen de effecten van die
andere dossiers alsmede de maatregelen die op die dossiers worden getroffen
om de financiële effecten te mitigeren in de beschouwing worden betrokken. Waar de Rfv helder is in zijn advies zien wij geen aanleiding de Rfv nader
om advies te vragen over de in onze perceptie «technische» uitvoering
van de overgangsregeling. Indien bij de uitwerking onvoorziene effecten optreden
die tot heroverweging van ons standpunt aanleiding geven zullen wij de Rfv
uiteraard in dat proces betrekken.4. De maatstaven en de gewichtenDe voorliggende voorstellen tot aanpassing van het verdeelstelsel van
het gemeentefonds leiden tot aanpassing van de definitie van enkele bestaande
maatstaven en tot de introductie van enkele nieuwe maatstaven, met bijbehorende
gewichten. Bovendien zijn de gewichten van de bestaande maatstaven veelal
en soms fors gewijzigd. Een overzicht van alle maatstaven plus bijbehorende
gewichten is opgenomen in bijlage 1 (cijfers 1999).5. De herverdeeleffectenZoals hiervoor al is aangegeven leiden onze voornemens vanzelfsprekend
tot herverdeeleffecten. De bijlagen 2 tot en met 7 bevatten een aantal kwantitatieve
gegevens. Voor een beschrijving van het herverdeelbeeld verwijzen wij naar
hoofdstuk 8.2 van de adviesaanvraag van 20 september 1999. Ten opzichte van
die adviesaanvraag is alleen de integratie van het FSV enigszins gewijzigd.
Het herverdeelbeeld als beschreven in genoemd hoofdstuk is daarom onverkort
van kracht.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. PeperXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Bij de verdeling van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met
het vermogen van een gemeente om via de OZB zelf in inkomsten te voorzien.
Daarbij wordt uitgegaan van de waarden zoals die op grond van de Wet Waardering
Onroerende Zaken (WOZ) op uniforme wijze voor alle gemeenten worden vastgesteld
en een voor alle gemeenten uniform tarief per f 5000 waarde (ook wel
«rekentarief» genoemd). Op grond van de wet WOZ gelden vanaf 2001
nieuwe waarden (met als peildatum 1 januari 1999). Uw Kamer is toegezegd dat
met ingang van 2001 het rekentarief zal worden aangepast aan de hand van de
waardestijgingen op de peildatum 1 januari 1999 en de eerdere peildatum (zie
het Periodiek Onderhoudsrapport gemeentefonds 1999, kamerstukken II 1998/99,
26 208, nr.s 1–2, blz. 9/10). Deze bijstelling zal tot herverdeling
binnen het gemeentefond leiden/ de omvang daarvan staat op dit moment niet
vast; de richting wel, namelijk van gemeenten met een meer dan gemiddelde
waardestijging naar gemeenten met een minder dan gemiddelde waardestijging. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-B-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl