Subsidiariteitstoets wijzigingsvoorstel Verordening (EG) nr. 2201/2003 inzake toepasselijk recht in huwelijkszaken; Voorstel voor een verordening van de raad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30671, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-08-2006

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30671 nr. 1;A

17-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamhoudende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003
wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk
recht in huwelijkszaken (COM(2006)399)TOELICHTING1) Motivering en doel van het voorstelAlgemene contextBestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken
gebiedDoelstellingen van het voorstel• Versterking van de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid• Meer flexibiliteit door het invoeren van een
beperkte partijautonomie• Toegang tot de rechter verzekeren• De «rush naar de rechter» van
een echtgenoot vermijden• Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen
van de Unie2) Raadpleging van belanghebbende partijen en effectbeoordeling• Raadpleging van belanghebbende partijen• Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid• Effectbeoordeling3) Juridische elementen van het voorstel• Rechtsgrondslag• Subsidiariteitsbeginsel• Evenredigheidsbeginsel• Keuze van instrument4) Gevolgen voor de begroting5) Aanvullende informatie• Vereenvoudiging• Nadere uitleg van het voorstelHoofdstuk II – BevoegdheidArtikel 3 bisArtikel 7Artikel 12Hoofdstuk II bis Toepasselijk recht in echtscheidingszaken
en in zaken van scheiding van tafel en bedArtikel 20 bisArtikel 20 terArtikel 20 quaterArtikel 20 quinquiesArtikel 20 sexiesDe positie van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en DenemarkenVERORDENING VAN DE RAADhoudende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003
wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk
recht in huwelijkszakenArtikel 1 Artikel 2 Inwerkingtreding 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30671Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 671Subsidiariteitstoets van het voorstel voor een verordening van de Raad
houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003 wat de bevoegdheid
betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk recht in huwelijkszaken
(COM(2006)399)Anr. 1VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAADBrussel, 17 juli 2006houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003
wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk
recht in huwelijkszaken (COM(2006)399)(door de Europese Commissie ingediend)TOELICHTING1) Motivering en doel van het voorstelIn het Verdrag van Amsterdam wordt als doel gesteld geleidelijk een gemeenschappelijke
ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid tot stand te brengen,
onder meer door maatregelen aan te nemen op het gebied van justitiële
samenwerking in burgerlijke zaken. Overeenkomstig artikel 65 van het Verdrag
neemt de Gemeenschap maatregelen aan op het gebied van justitiële samenwerking
in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende gevolgen voorzover nodig voor
de goede werking van de interne markt. In artikel 65, onder b), worden uitdrukkelijk
maatregelen vermeld die «de bevordering van de verenigbaarheid van de
in de lidstaten geldende regels voor collisie en jurisdicitiegeschillen»
omvatten.De harmonisatie van collisieregels vergemakkelijkt de wederzijdse erkenning
van rechterlijke beslissingen. Het feit dat rechterlijke instanties van de
lidstaten dezelfde collisieregels toepassen om het in een bepaalde situatie
toepasselijke recht te bepalen, versterkt het wederzijdse vertrouwen in rechterlijke
beslissingen die in andere lidstaten zijn gegeven1.De Europese Raad heeft twee keer de kwestie van het op echtscheiding toepasselijke
recht aangekaart. De Europese Raad van Wenen vroeg in 1998 om binnen vijf
jaar na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam de mogelijkheid
te onderzoeken om een juridisch instrument op te stellen voor het op echtscheiding
toepasselijke recht2. Recenter verzocht de Europese
Raad de Commissie in november 2004 om in 2005 een groenboek over collisieregels
inzake echtscheidingszaken te presenteren3. Algemene contextDe toenemende mobiliteit van burgers binnen de Europese Unie heeft geleid
tot meer internationale huwelijken waarbij de echtgenoten een verschillende
nationaliteit hebben, in verschillende lidstaten verblijven of in een lidstaat
verblijven waarvan ten minste een van hen geen onderdaan is. Gelet op het
grote aantal echtscheidingen binnen de Europese Unie, hebben de regels betreffende
het toepasselijke recht en de rechterlijke bevoegdheid in huwelijkszaken elk
jaar betrekking op een aanzienlijk aantal burgers. Deel 3 van de hierbij gevoegde
effectbeoordeling bevat statistieken over het aantal internationale echtscheidingen
en huwelijken in de Europese Unie.Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken
gebiedMomenteel bestaan er geen communautaire regels op het gebied van het toepasselijke
recht in huwelijkszaken. Het eerste communautaire instrument op het gebied
van familierecht, Verordening (EG) nr. 1347/2000 van de Raad1, voorziet in regels betreffende de bevoegdheid en de
erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en van naar
aanleiding van procedures in huwelijkszaken gegeven beslissingen inzake de
ouderlijke verantwoordelijkheid voor de gemeenschappelijke kinderen van de
echtgenoten. De verordening bevatte echter geen regels inzake toepasselijk
recht.De inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad2, tot intrekking en vervanging van Verordening (EG) nr. 1347/2001
met ingang van 1 maart 2005, heeft op dit punt niets veranderd. De kwestie
van het toepasselijke recht kwam niet ter sprake tijdens de besprekingen van
deze verordening, waarin de bepalingen over huwelijkszaken van Verordening
(EG) nr. 1347/2000 van de Raad feitelijk ongewijzigd werden overgenomen.Op grond van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad kunnen echtgenoten
kiezen tussen verschillende gelijkwaardige bevoegdheidscriteria. Zodra een
procedure in huwelijkszaken bij de rechterlijke instanties van een lidstaat
aanhangig is gemaakt, wordt het toepasselijke recht bepaald op basis van de
nationale collisieregels van die lidstaat, die op zeer uiteenlopende criteria
zijn gebaseerd.Het toepasselijke recht wordt in de meeste lidstaten gebaseerd op een
reeks aanknopingspunten die erop zijn gericht te waarborgen dat de procedure
wordt beheerst door het recht waarmee zij de nauwste banden heeft. Andere
lidstaten passen systematisch hun nationaal recht («lex fori»)
toe op procedures in huwelijkszaken.Doelstellingen van het voorstelDe algemene doelstelling van dit voorstel is een duidelijk en allesomvattend
rechtskader te bieden voor huwelijkszaken in de Europese Unie en de burgers
geschikte oplossingen te waarborgen op het gebied van rechtszekerheid, voorspelbaarheid,
flexibiliteit en toegang tot de rechter.De huidige situatie kan aanleiding geven tot een aantal problemen in procedures
in internationale huwelijkszaken. Het feit dat de nationale rechtsregels zeer
verschillend zijn, zowel materieelrechtelijk als op het gebied van de collisieregels
leidt tot rechtsonzekerheid. Door de grote verschillen tussen en de complexiteit
van de nationale collisieregels is het bij internationale huwelijken zeer
moeilijk te voorspellen welk nationaal recht van toepassing zal zijn op de
huwelijksprocedure. De grote meerderheid van de lidstaten biedt
de echtgenoten niet de mogelijkheid om het recht te kiezen dat op procedures
in huwelijkszaken van toepassing is. Dit kan leiden tot de toepassing van
recht van een land waarmee de echtgenoten slechts een oppervlakkige band hebben
en tot een resultaat dat niet aan de legitieme verwachtingen van de burgers
beantwoordt. Bovendien kunnen de huidige regels een echtgenoot aanzetten tot
een «rush naar de rechter», dat wil zeggen dat een echtgenoot
een zaak bij een rechter aanhangig maakt vóór de andere echtgenoot
dit doet, om er zeker van te zijn dat de procedure door een het recht van
bepaald land wordt beheerst, teneinde zijn of haar belangen te vrijwaren.
Ten slotte waarborgen de huidige regels niet voldoende de toegang tot de rechter.Het voorstel wijzigt Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad wat rechterlijke
bevoegdheid en toepasselijk recht in huwelijkszaken betreft om de volgende
doelstellingen te verwezenlijken.• Versterking van de rechtszekerheid en de voorspelbaarheidHet voorstel bevat geharmoniseerde collisieregels voor echtscheidingszaken
en zaken van scheiding van tafel en bed om het voor echtgenoten mogelijk te
maken gemakkelijk te voorspellen welk recht van toepassing zal zijn op hun
procedure in huwelijkszaken. De voorgestelde regel is in de eerste plaats
gebaseerd op de keuze van de echtgenoten. De keuze is beperkt tot rechtsstelsels
waarmee het huwelijk een nauwe band heeft, om te vermijden dat «exotische»
rechtsstelsels worden toegepast waarmee partijen weinig of geen banden hebben.
Bij gebrek aan rechtskeuze wordt het toepasselijke recht bepaald op grond
van een reeks aanknopingspunten die waarborgen dat de procedure in huwelijkszaken
wordt beheerst door een rechtsstelsel waarmee het huwelijk een nauwe band
heeft. Dit zal zowel voor de betrokken echtgenoten als voor de rechtspractici
de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid vergroten.• Meer flexibiliteit door het invoeren van een
beperkte partijautonomieMomenteel is er slecht weinig ruimte voor partijautonomie in huwelijkszaken.
Overeenkomstig de nationale collisieregels is er voor een bepaalde situatie
in beginsel slechts één oplossing, bijvoorbeeld de toepassing
van het recht van het land waarvan beide echtgenoten onderdaan zijn of van
het recht van het forum. Dit voorstel maakt het rechtskader flexibeler door
het invoeren van een beperkte mogelijkheid voor de echtgenoten om (a) het
toepasselijk recht en (b) de bevoegde rechter aan te wijzen in procedures
betreffende echtscheiding en scheiding van tafel en bed. Echtgenoten de mogelijkheid
bieden om een overeenkomst te sluiten over deze kwesties kan vooral in zaken
van echtscheiding door onderlinge toestemming nuttig zijn. Er wordt in bijzondere
garanties voorzien om te waarborgen dat de echtgenoten zich bewust zijn van
de gevolgen van hun keuze.• Toegang tot de rechter verzekerenHet voorstel is er ook op gericht de toegang tot de rechter in procedures
in huwelijkszaken te verbeteren. De mogelijkheid om de bevoegde rechter te
kiezen in procedures inzake echtscheiding en scheiding van tafel en bed («prorogatie»)
zal de toegang tot de rechter verbeteren voor echtgenoten die een verschillende
nationaliteit hebben. De prorogatieregel is van toepassing ongeacht of de
echtgenoten in een lidstaat of in een derde staat verblijven. Het voorstel
behandelt bovendien specifiek de behoefte om de toegang tot de rechter te
waarborgen voor echtgenoten met een verschillende nationaliteit die in een
derde staat verblijven. Het voorstel bevat een uniforme en volledige regel
inzake residuele bevoegdheid om de rechtszekerheid te bevorderen en om de
toegang tot de rechter in huwelijkszaken te waarborgen voor echtgenoten die
in een derde staat verblijven maar de procedure zouden willen
inleiden in een lidstaat waarmee zij nauwe banden hebben.• De «rush naar de rechter» van
een echtgenoot vermijdenTen slotte wordt in het voorstel ook het probleem van de «rush naar
de rechter» van een echtgenoot aangepakt, dat wil zeggen dat een echtgenoot
de echtscheiding vraagt voordat de andere echtgenoot dat doet om zeker te
zijn dat de procedure door een rechtsstelsel wordt beheerst dat zijn of haar
belangen vrijwaart. Dit kan leiden tot toepassing van recht waarmee de verweerder
zich niet nauw verbonden voelt en waarin geen rekening wordt gehouden met
zijn of haar belangen. Het maakt bovendien verzoeningsinspanningen moeilijk
en laat weinig tijd voor bemiddeling. Het vaststellen van geharmoniseerde
collisieregels zal de kans op een «rush naar de rechter» wellicht
aanzienlijk doen afnemen, aangezien elke geadieerde rechter in de Gemeenschap
het op grond van de gemeenschappelijke regels aangewezen recht zou toepassen.• Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen
van de UnieIn dit voorstel worden de grondrechten in acht genomen en de beginselen
nageleefd die in het bijzonder als algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht
zijn vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
In het bijzonder beoogt het het recht op een eerlijk proces, zoals dit in
artikel 47 van het Handvest is erkend, ten volle te eerbiedigen.2) Raadpleging van belanghebbende partijen en effectbeoordeling• Raadpleging van belanghebbende partijenOp 14 maart 2005 stelde de Commissie een groenboek over het toepasselijke
recht en de rechterlijke bevoegdheid in echtscheidingszaken voor1. In het groenboek werden een aantal tekortkomingen in de huidige situatie
vastgesteld en werden verschillende mogelijke beleidsopties voorgesteld om
de problemen aan te pakken. De opties bevatten de status quo, de harmonisatie
van de collisieregels, de invoering van een beperkte mogelijkheid voor de
echtgenoten om het toepasselijke recht te kiezen, de herziening van de in
artikel 3 van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad opgesomde bevoegdheidscriteria,
de herziening van artikel 7 van Verordening (EG) nr. 2201/2003 over residuele
bevoegdheid, de invoering van een beperkte mogelijkheid voor de echtgenoten
om de bevoegde rechter aan te wijzen, de invoering van een beperkte mogelijkheid
om een zaak te verwijzen en ten slotte een combinatie van de verschillende
oplossingen.De Commissie heeft ongeveer 65 reacties ontvangen als antwoord op het
groenboek2.In zijn advies van 28 september 2005 over het groenboek heeft het
Europees Economisch en Sociaal Comité het initiatief van de Commissie
verwelkomd.De Commissie heeft op 6 december 2005 een hoorzitting georganiseerd.
Vervolgens werd op 14 maart 2006 een bijeenkomst van deskundigen georganiseerd.
De besprekingen vonden plaats op basis van een door de diensten van de Commissie
opgesteld discussiestuk.In de meeste antwoorden werd bevestigd dat het nodig is om de rechtszekerheid
en de voorspelbaarheid te versterken, een beperkte partijautonomie in te voeren
en de «rush naar de rechter» te vermijden. Bepaalde belanghebbenden
maakten zich zorgen over het feit dat de harmonisatie van collisieregels rechters
zou kunnen verplichten om vreemd recht toe te passen en dat dit zou kunnen
leiden tot vertragingen en aanvullende kosten in procedures in huwelijkszaken. Bij de voorbereiding van dit voorstel werd rekening gehouden met de raadpleging
van de belanghebbenden.• Bijeenbrengen en benutten van deskundigheidEr behoefde geen beroep te worden gedaan op externe deskundigheid.• EffectbeoordelingDe Commissie heeft een effectbeoordeling uitgevoerd die bij dit voorstel
is gevoegd. In de effectbeoordeling komen de volgende opties aan bod: (i)
status quo, (ii) nauwere samenwerking tussen lidstaten; (iii) harmonisatie
van de collisieregels inclusief een beperkte mogelijkheid voor echtgenoten
om het toepasselijke recht te kiezen; (iv) herziening van de regel inzake
algemene bevoegdheid van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad,
(v) invoering van een beperkte mogelijkheid voor echtgenoten om de bevoegde
rechter aan te wijzen en (vi) herziening van de regel inzake residuele bevoegdheid
van Verordening (EG) nr. 2201/2003.Uit de effectbeoordeling volgt dat een combinatie van communautaire maatregelen
noodzakelijk is om de uiteenlopende problemen aan te pakken. Het verslag pleit
voor een herziening van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad, inclusief
een harmonisatie van de collisieregels met een beperkte mogelijkheid voor
de echtgenoten om het toepasselijke recht te kiezen, de invoering van prorogatie
en een herziening van de regel inzake residuele bevoegdheid van artikel 7.De Commissie heeft conform haar werkprogramma een effectbeoordeling uitgevoerd.
Het verslag daarvan kan worden geraadpleegd op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/justice_home/news/consulting_public/news_consulting_public_en.htm.3) Juridische elementen van het voorstel• RechtsgrondslagDe rechtsgrondslag van dit voorstel is artikel 61, onder c), van het Verdrag
dat de Gemeenschap de bevoegdheid toekent om maatregelen aan te nemen op het
gebied van de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken, als bepaald
in artikel 65.Artikel 65 verleent de Gemeenschap wetgevende bevoegdheid op het gebied
van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende
gevolgen voorzover nodig voor de goede werking van de interne markt. In artikel
65, onder b), worden uitdrukkelijk maatregelen vermeld die de verenigbaarheid
van de in de lidstaten geldende regels voor collisie en jurisdicitiegeschillen
bevorderen.Het voorstel heeft betrekking op bepalingen inzake bevoegdheid en toepasselijk
recht die meespelen in internationale situaties, bijvoorbeeld wanneer echtgenoten
in verschillende lidstaten verblijven of niet dezelfde nationaliteit hebben.
Aan het vereiste inzake het grensoverschrijdend karakter van artikel 65 is
bijgevolg voldaan.De Gemeenschapsinstellingen beschikken over een zekere vrijheid om te
bepalen of een maatregel nodig is voor de goede werking van de interne markt.
Dit voorstel vergemakkelijkt de goede werking van de interne markt aangezien
het belemmeringen uit de weg zal ruimen voor het vrije verkeer van personen,
die momenteel worden geconfronteerd met problemen die te wijten zijn aan de
resterende verschillen in het recht van de lidstaten betreffende toepasselijk
recht en rechterlijke bevoegdheid in huwelijkszaken. • SubsidiariteitsbeginselDe doelstellingen van dit voorstel kunnen niet worden bereikt door de
lidstaten maar vereisen optreden van de Gemeenschap in de vorm van gemeenschappelijke
regels over bevoegdheid en toepasselijk recht. Regels inzake de rechterlijke
bevoegdheid en collisieregels moeten identiek zijn om de doelstelling van
rechtszekerheid en voorspelbaarheid voor de burgers te waarborgen. Eenzijdig
optreden van lidstaten zou daarom in strijd zijn met deze doelstelling. Tussen
de lidstaten geldt er geen internationaal verdrag over de kwestie van het
toepasselijke recht in huwelijkszaken. Uit de openbare raadpleging en de effectbeoordeling
is gebleken dat de omvang van de in dit voorstel behandelde problemen aanzienlijk
is en dat het elk jaar gaat om duizenden burgers. Gelet op de aard en de omvang
van het probleem, kunnen de doelstellingen alleen door de Gemeenschap worden
verwezenlijkt.• EvenredigheidsbeginselHet voorstel eerbiedigt het evenredigheidsbeginsel aangezien het niet
verder gaat dan nodig is om zijn doelstellingen te verwezenlijken. De voorgestelde
regels betreffende toepasselijk recht en prorogatie zijn beperkt tot echtscheiding
en scheiding van tafel en bed en gelden niet voor de nietigverklaring van
een huwelijk.Aan dit voorstel zijn naar verwachting geen aanvullende financiële
of administratieve lasten verbonden voor burgers en slechts een zeer beperkte
aanvullende last voor de nationale autoriteiten.• Keuze van instrumentWat het soort wetgevingsinstrument betreft, vereisen de aard en de doelstelling
van het voorstel de vorm van een verordening. De behoefte aan rechtszekerheid
en voorspelbaarheid vereist duidelijke en uniforme regels. De voorgestelde
regels inzake bevoegdheid en toepasselijk recht zijn gedetailleerd en nauwkeurig
en vereisen geen omzetting in nationaal recht. De lidstaten enige vrijheid
laten bij de uitvoering van deze regels zou een gevaar vormen voor de doelstellingen
van rechtszekerheid en voorspelbaarheid.4) Gevolgen voor de begrotingHet voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap.5) Aanvullende informatie• VereenvoudigingHet voorstel leidt tot een vereenvoudiging van de administratieve procedures
voor burgers en voor rechtspractici.Vooral de harmonisatie van collisieregels zou de situatie voor particuliere
partijen en rechtspractici aanzienlijk vereenvoudigen. Zij zullen het toepasselijke
recht kunnen bepalen op grond van één enkel rechtsstelsel dat
de bestaande vierentwintig nationale collisieregelingen zal vervangen.Het voorstel is opgenomen in het programma van de Commissie voor de modernisering
en vereenvoudiging van het acquis communautaire. • Nadere uitleg van het voorstelHoofdstuk II – BevoegdheidArtikel 3 bisDeze bepaling voorziet in een beperkte mogelijkheid voor de echtgenoten
om binnen zekere grenzen onderling overeen te komen welke de bevoegde rechter
is («prorogatie») in procedures betreffende echtscheiding en scheiding
van tafel en bed. De bepaling stemt overeen met artikel 12 van Verordening
nr. 2201/2003 van de Raad dat partijen de mogelijkheid biedt om onder bepaalde
voorwaarden de bevoegde rechter aan te wijzen inzake ouderlijke verantwoordelijkheid.Deze versterkte partijautonomie zal de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid
voor de echtgenoten vergroten. Op grond van de huidige bevoegdheidsregels
kunnen echtgenoten de echtscheiding niet vragen in een lidstaat waarvan slechts
een van hen onderdaan is bij gebrek aan een ander aanknopingspunt. De nieuwe
regel zal in het bijzonder de toegang tot de rechter vergemakkelijken voor
echtgenoten met verschillende nationaliteiten door het hen mogelijk te maken
om samen de bevoegde rechter(s) aan te wijzen van een lidstaat waarvan een
van hen onderdaan is. Deze mogelijkheid is van toepassing op echtgenoten die
in een lidstaat verblijven en op echtgenoten die in derde staten verblijven.
Echtgenoten die een bevoegde rechter aanwijzen, kunnen ook de mogelijkheid
gebruiken om overeenkomstig artikel 20 bis het toepasselijke recht aan te
wijzen.Er gelden bepaalde vormvereisten om te waarborgen dat beide echtgenoten
zich bewust zijn van de gevolgen van hun keuze.De mogelijkheid om de bevoegde rechter aan te wijzen, is niet van toepassing
op procedures betreffende nietigverklaring van een huwelijk, waarvoor partijautonomie
niet geschikt wordt geacht.De artikelen 4 en 5 worden gewijzigd om rekening
te houden met de nieuwe regel inzake prorogatie.Artikel 6 wordt geschrapt. De openbare raadpleging
bracht aan het licht dat deze bepaling verwarring kan doen ontstaan. Ze is
ook overbodig aangezien de artikelen 3, 4 en 5 de omstandigheden beschrijven
waarin een rechter exclusief bevoegd is wanneer een echtgenoot zijn of haar
gewone verblijfplaats in een lidstaat heeft of onderdaan is van een lidstaat
of, in het geval van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, zijn of haar «domicile»
(woonplaats) op het grondgebied van een van die lidstaten heeft.Artikel 7Artikel 7 verwijst momenteel naar de nationale regels over internationale
bevoegdheid in situaties waarin de echtgenoten niet hun gewone verblijfplaats
hebben in een lidstaat en niet dezelfde nationaliteit hebben. De nationale
regels zijn echter gebaseerd op verschillende criteria en waarborgen niet
altijd effectief de toegang tot de rechter voor echtgenoten, ook al hebben
zij een nauwe band met de betrokken lidstaat. Dit kan leiden tot situaties
waarin geen rechterlijke instantie in de EU of in een derde staat bevoegd
is om een verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring
van een huwelijk te behandelen. Dit kan ook leiden tot praktische moeilijkheden
om een echtscheiding te laten erkennen in een lidstaat aangezien een in een
derde staat uitgesproken beslissing niet wordt erkend in een lidstaat
overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2201/2003, maar alleen overeenkomstig
de nationale regels of de toepasselijke internationale verdragen.Het voorstel bevat een uniforme een volledige regel inzake residuele bevoegdheid
die de nationale regels over residuele bevoegdheid vervangt en die de toegang
tot de rechter waarborgt voor echtgenoten die in een derde staat verblijven
maar nauwe banden hebben met een bepaalde lidstaat waarvan zij onderdaan zijn
of waar zij gedurende een zekere tijd hebben verbleven. De werkingssfeer van
deze regel stemt overeen met die van de algemene bevoegdheidsregel van artikel
3 en is van toepassing op echtscheiding, scheiding van tafel en bed en nietigverklaring
van het huwelijk.Artikel 12Artikel 12 wordt gewijzigd om te verzekeren dat een overeenkomstig artikel
3 bis door de echtgenoten aangewezen rechter die bevoegd is inzake echtscheiding,
ook bevoegd is voor de met dit verzoek samenhangende kwesties inzake ouderlijke
verantwoordelijkheid, op voorwaarde dat de in artikel 12 van dezelfde verordening
vastgestelde voorwaarden zijn vervuld, in het bijzonder dat de bevoegdheid
in het belang van het kind is.Hoofdstuk II bis Toepasselijk recht in echtscheidingszaken
en in zaken van scheiding van tafel en bedDe Commissie stelt voor om geharmoniseerde collisieregels vast te stellen
voor echtscheidingszaken en zaken van scheiding van tafel en bed, die in de
eerste plaats gebaseerd zijn op de keuze van de echtgenoten. De keuze is beperkt
tot het recht van landen waarmee de echtgenoten een nauwe band hebben doordat
zij er hun laatste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats hadden wanneer één
van hen er nog verblijft of doordat zij er onderdanen van zijn, het recht
van de staat van hun vorige gewone verblijfplaats of het recht van het forum.De meeste respondenten op het groenboek waren van oordeel dat gemeenschappelijke
collisieregels van toepassing moeten zijn op scheiding van tafel en bed en
op echtscheiding, aangezien scheiding van tafel en bed in veel gevallen uitmondt
in echtscheiding. De lidstaten die scheiding van tafel en bed erkennen, passen
dezelfde collisieregels toe op echtscheiding als op scheiding van tafel en
bed. De meeste belanghebbenden waren er daarentegen geen voorstander van om
deze regels ook toe te passen op de nietigverklaring van een huwelijk, die
nauw verbonden is met de geldigheid van het huwelijk, en die in het algemeen
wordt beheerst door het recht van de staat waarin het huwelijk werd gesloten
(«lex loci celebrationis») of door het recht van de nationaliteit
van de echtgenoten («lex patriae»).Artikel 20 bisDe meeste nationale collisieregels bieden voor een bepaalde situatie slechts één
oplossing. Het voorstel wil de flexibiliteit voor de echtgenoten vergroten
door het hen mogelijk te maken het op echtscheiding en scheiding van tafel
en bed toepasselijke recht te kiezen. De beschikbare rechtsstelsels zijn beperkt
tot de rechtsstelsels waarmee de echtgenoten een nauwe band hebben. De regel
bevat een aantal vormvereisten om te waarborgen dat de echtgenoten zich bewust
zijn van de gevolgen van hun keuze. Artikel 20 terWanneer geen rechtskeuze werd gemaakt, wordt bepaald welk recht toepasselijk
is op grond van een reeks aanknopingspunten die in de eerste plaats gebaseerd
zijn op de gewone verblijfplaats van de echtgenoten. Deze uniforme regel zal
de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid waarborgen. Het vaststellen van
geharmoniseerde collisieregels zou de kans op een «rush naar de rechter»
wellicht aanzienlijk doen afnemen, aangezien elke geadieerde rechter in de
Gemeenschap het op grond van de gemeenschappelijke regels aangewezen recht
zou toepassen.Het feit dat de regel in de eerste plaats is gebaseerd op de gewone verblijfplaats
van de echtgenoten, en bij gebrek daaraan, op hun laatste gewone verblijfplaats
als een van hen daar nog verblijft, zal in de meeste gevallen leiden tot de
toepassing van het recht van het forum. De problemen in verband met de toepassing
van vreemd recht zullen daarom zeldzaam zijn.Artikel 20 quaterHoewel dit niet expliciet in de tekst is vermeld, heeft de voorgestelde
verordening een universeel karakter, dat wil zeggen dat de collisieregels
het recht van een lidstaat van de Europese Unie kunnen aanwijzen of het recht
van een derde staat.Wanneer het recht van een andere lidstaat wordt aangewezen, kan het Europees
justitieel netwerk in burgerlijke en handelszaken een rol spelen in het bijstaan
van de rechterlijke instanties over onderwerpen van vreemd recht.Artikel 20 quinquiesRenvoi toestaan zou de beoogde rechtszekerheid in gevaar brengen. De aanwijzing
van een rechtsstelsel op grond van de uniforme collisieregels betekent bijgevolg
dat de materiële regels van dat rechtsstelsel worden aangewezen en niet
de regels van internationaal privaatrecht.Artikel 20 sexiesHet mechanisme van de exceptie van openbare orde biedt de mogelijkheid
om de door de collisieregels aangeduide regels van het vreemd recht niet toe
te passen wanneer de toepassing van het vreemde recht in een bepaalde zaak
onverenigbaar zou zijn met de openbare orde van het forum. De term «kennelijk»
onverenigbaar wil zeggen dat de exceptie van openbare orde slechts uitzonderlijk
mag worden gebruikt.De positie van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en DenemarkenHet Verenigd Koninkrijk en Ierland nemen niet deel aan de samenwerking
inzake de onder titel IV van het Verdrag vallende gebieden, tenzij zij hun
wens om deel te nemen kenbaar maken overeenkomstig artikel 3 van het Protocol
betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, gehecht aan
het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van
de Europese Gemeenschap.Denemarken neemt overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het Protocol betreffende
de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese
Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, niet deel
aan de aanneming van deze verordening, zodat deze niet verbindend, noch van
toepassing is op Denemarken. 2006/0135 (CNS)Voorstel voor eenVERORDENING VAN DE RAADhoudende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003
wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk
recht in huwelijkszakenDE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met
name op artikel 61, onder c), en artikel 67, lid 1,Gezien het voorstel van de Commissie1,Gezien het advies van het Europees Parlement1,Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité1,Overwegende hetgeen volgt:(1) De Europese Unie heeft zich ten doel gesteld een ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid te handhaven en te ontwikkelen, waarin het
vrije verkeer van personen is gewaarborgd. Met het oog op de geleidelijke
totstandbrenging van een dergelijke ruimte neemt de Gemeenschap onder meer
op het gebied van de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken de
maatregelen die nodig zijn voor de goede werking van de interne markt.(2) Momenteel bestaan er geen communautaire regels op het gebied van toepasselijk
recht in huwelijkszaken. Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad van
27 november 2003 bevat regels betreffende de bevoegdheid, de erkenning
en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke
verantwoordelijkheid, maar bevat geen regels inzake toepasselijk recht.(3) De Europese Raad van Wenen van 11 en 12 december 1998 verzocht
de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om een juridisch instrument op
te stellen voor het op echtscheiding toepasselijke recht. In november 2004
verzocht de Europese Raad de Commissie om een groenboek over collisieregels
inzake echtscheidingszaken te presenteren.(4) In lijn met haar politiek mandaat presenteerde de Commissie op 14 maart
2005 een groenboek over het toepasselijke recht en de rechterlijke bevoegdheid
in echtscheidingszaken. Het groenboek gaf de aanzet tot een brede openbare
raadpleging over mogelijke oplossingen voor de problemen die door de huidige
situatie kunnen ontstaan.(5) Deze verordening moet een duidelijk en allesomvattend rechtskader
bieden voor huwelijkszaken in de Europese Unie en de burgers geschikte oplossingen
waarborgen op het gebied van rechtszekerheid, voorspelbaarheid, flexibiliteit
en toegang tot de rechter.(6) Om de rechtszekerheid, de voorspelbaarheid en de flexibiliteit te
versterken, moet deze verordening echtgenoten de mogelijkheid bieden om samen
de bevoegde rechter aan te wijzen in echtscheidingsprocedures en in procedures
van scheiding van tafel en bed. Partijen moeten ook over een beperkte mogelijkheid
beschikken om het op echtscheiding en scheiding van tafel en bed toepasselijke
recht te kiezen. Dit geldt echter niet voor de nietigverklaring van een huwelijk,
die nauw verbonden is met de voorwaarden voor de geldigheid van het
huwelijk, en die beter niet aan de partijautonomie wordt overgelaten.(7) Wanneer geen rechtskeuze werd gemaakt, moet deze verordening voorzien
in geharmoniseerde collisieregels die gebaseerd zijn op een reeks aanknopingspunten
om de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid te waarborgen en om de «rush
naar de rechter» te voorkomen. Dergelijke aanknopingspunten moeten ook
worden gekozen om te waarborgen dat procedures betreffende echtscheiding of
scheiding van tafel en bed worden beheerst door een rechtsstelsel waarmee
het huwelijk een nauwe band heeft.(8) Overwegingen van algemeen belang moeten in uitzonderlijke omstandigheden
de mogelijkheid rechtvaardigen om in een bepaalde zaak geen vreemd recht toe
te passen wanneer dat kennelijk onverenigbaar is met de openbare orde van
het land van de rechter.(9) De regel inzake residuele bevoegdheid moet worden herzien ter verbetering
van de voorspelbaarheid en de toegang tot de rechter voor echtgenoten met
een verschillende nationaliteit die in een derde staat verblijven. Daarom
moet de verordening een geharmoniseerde regel bevatten over residuele bevoegdheid
om echtgenoten met een verschillende nationaliteit de mogelijkheid te bieden
zich tot een rechterlijke instantie van een lidstaat te wenden waarmee zij
een nauwe band hebben door hun nationaliteit of hun laatste gemeenschappelijke
gewone verblijfplaats.(10) Artikel 12 van Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad moet worden
gewijzigd om te garanderen dat een overeenkomstig artikel 3 bis inzake echtscheiding
bevoegde rechter, ook bevoegd is voor de met dit verzoek samenhangende kwesties
inzake ouderlijke verantwoordelijkheid, op voorwaarde dat de in artikel 12
van dezelfde verordening vastgestelde voorwaarden zijn vervuld, in het bijzonder
dat de bevoegdheid in het belang van het kind is.(11) Verordening (EG) nr. 2201/2003 moet daarom dienovereenkomstig worden
gewijzigd.(12) Daar de doelstellingen van het overwogen optreden, namelijk het bevorderen
van de rechtszekerheid, de flexibiliteit en de toegang tot de rechter in internationale
procedures in huwelijkszaken, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden
verwezenlijkt en derhalve, wegens de omvang van het optreden, beter door de
Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig
het subsidiariteitsbeginsel van artikel 5 van het Verdrag, maatregelen nemen.
Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel
gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.(13) In deze verordening worden de grondrechten in acht genomen en de
beginselen nageleefd die in het bijzonder als algemene beginselen van het
Gemeenschapsrecht zijn vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van
de Europese Unie. In het bijzonder beoogt zij het recht op een eerlijk proces,
zoals dit in artikel 47 van het Handvest is erkend, ten volle te eerbiedigen.(14) [Het Verenigd Koninkrijk en Ierland hebben overeenkomstig artikel
3 van het Protocol betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland,
gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting
van de Europese Gemeenschap, de wens te kennen gegeven aan de
aanneming en toepassing van deze verordening deel te nemen.](15) Denemarken neemt overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het Protocol
betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende
de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
niet deel aan de aanneming van deze verordening, zodat deze niet verbindend,
noch van toepassing is op Denemarken,HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:Artikel 1 (a) Verordening (EG) nr. 2201/2003 wordt als volgt
gewijzigd:(1) de titel komt als volgt te luiden:«Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad betreffende de bevoegdheid
en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en
inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid alsook betreffende het toepasselijk
recht in huwelijkszaken»(2) het volgende artikel 3 bis wordt ingevoegd:«Artikel 3 bisAanwijzing van de rechter door de partijen in procedures
betreffende echtscheiding en scheiding van tafel en bed1. Echtgenoten kunnen overeenkomen dat een of meer rechterlijke instanties
van een lidstaat bevoegd moeten zijn in procedures betreffende echtscheiding
en scheiding van tafel en bed, op voorwaarde dat zij een nauwe band met die
lidstaat hebben omdat• een van de in artikel 3 opgenomen bevoegdheidscriteria van toepassing
is, of• het gaat om de lidstaat waar de echtgenoten gedurende minimaal
drie jaar hun laatste gemeenschappelijke verblijfplaats hadden, of• een van de echtgenoten onderdaan van die lidstaat is of, in het
geval van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, zijn «domicile»
(woonplaats) op het grondgebied van een van die lidstaten heeft.2. Een aanwijzing van een bevoegde rechter geschiedt bij een schriftelijke
overeenkomst en wordt door beide echtgenoten ondertekend, ten laatste wanneer
de zaak bij de rechter aanhangig wordt gemaakt.»(3) In de artikelen 4 en 5 wordt «artikel 3» vervangen door «de
artikelen 3 en 3 bis».(4) Artikel 6 wordt geschrapt.(5) Artikel 7 komt als volgt te luiden:«Artikel 7Residuele bevoegdheidWanneer geen van beide echtgenoten zijn of haar gewone verblijfplaats
in een lidstaat heeft en zij niet beiden onderdaan zijn van eenzelfde lidstaat,
of, in het geval van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, niet hun «domicile»
(woonplaats) hebben in een van die lidstaten, zijn de rechterlijke instanties
van een lidstaat bevoegd omdat: • de echtgenoten hun vorige gemeenschappelijke gewone verblijfplaats
ten minste drie jaar hadden in die lidstaat, of• een van echtgenoten onderdaan van die lidstaat is of, in het geval
van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, zijn «domicile» (woonplaats)
in een van die lidstaten heeft.(6) In artikel 12, lid 1, wordt «artikel 3» vervangen door «de
artikelen 3 en 3 bis».(7) Het volgende Hoofdstuk II bis wordt ingevoegd:«HOOFDSTUK II bisToepasselijk recht in echtscheidingszaken en in zaken van scheiding van
tafel en bed Artikel 20 bisRechtskeuze van partijen1. Echtgenoten kunnen het op echtscheiding en scheiding van tafel en bed
toepasselijke recht aanwijzen. Zij kunnen daarbij kiezen tussen:(b) het recht van de staat van de laatste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats
van de echtgenoten, voorzover een van hen daar nog verblijft;(c) het recht van de staat waarvan beide echtgenoten onderdaan zijn of,
in het geval van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, waar beide echtgenoten
hun «domicile» (woonplaats) hebben;(d) het recht van de staat waar de echtgenoten ten minste vijf jaar hebben
verbleven;(e) het recht van de lidstaat waar het verzoek aanhangig is gemaakt.2. Een aanwijzing van het toepasselijke recht geschiedt bij een schriftelijke
overeenkomst en wordt door beide echtgenoten ondertekend, ten laatste wanneer
de zaak bij de rechter aanhangig wordt gemaakt.Artikel 20 terHet bij gebreke van een rechtskeuze door partijen toepasselijke
rechtWanneer geen rechtskeuze heeft plaatsgevonden overeenkomstig artikel 20
bis, worden echtscheiding en scheiding van tafel en bed beheerst door het
recht van de staat:(a) waar de echtgenoten hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats hebben,
of bij gebrek daaraan;(b) waar de echtgenoten hun laatste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats
hadden, voorzover een van hen daar nog verblijft, of bij gebrek daaraan;(c) waarvan beide echtgenoten onderdaan zijn, of, in het geval van het
Verenigd Koninkrijk en Ierland, waar beide echtgenoten hun «domicile»
(woonplaats) hebben, of bij gebrek daaraan;(d) waar het verzoek aanhangig is gemaakt.Artikel 20 quaterToepassing van vreemd rechtWanneer het recht van een andere lidstaat van toepassing is, kan de rechterlijke
instantie gebruik maken van het Europees justitieel netwerk in
burgerlijke en handelszaken om informatie te verzamelen.Artikel 20 quinquiesUitsluiting van renvoiWanneer deze verordening de toepassing van het recht van een land voorschrijft,
worden daaronder verstaan de rechtsregels die in dat land gelden met uitsluiting
van de regels van internationaal privaatrecht.Artikel 20 sexiesOpenbare ordeDe toepassing van een bepaling van het door deze verordening aangewezen
recht kan slechts terzijde worden gesteld, indien deze toepassing kennelijk
onverenigbaar is met de openbare orde van het land van de rechter.Artikel 2 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese
Unie.Deze verordening is van toepassing met ingang van 1 maart 2008.Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks
toepasselijk in de lidstaten overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van
de Europese Gemeenschap.Gedaan te Brussel,Voor de RaadDe voorzitter[...]XNoot1Programma van maatregelen voor de uitvoering van het beginsel van wederzijdse
erkenning van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, vastgesteld op
30 november 2000, PB C 12 van 15 januari 2000, blz. 1.XNoot2Het Actieplan van Wenen, door de Europese Raad vastgesteld op 3 december
1998, PB C 19 van 23 januari 1999, blz. 1.XNoot3Het Haags programma: versterking van vrijheid, veiligheid en recht in
de Europese Unie, aangenomen door de Europese Raad van 4–5 november
2004.XNoot1Verordening (EG) nr. 1347/2000 van de Raad van 29 mei 2000 betreffende
de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken
en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen,
PB L 160 van 30 juni 2000, blz. 19.XNoot2Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad van 27 november 2003 betreffende
de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken
en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, en tot intrekking van Verordening
(EG) nr. 1347/2000 (PB L 338 van 23 december 2003, blz. 1).XNoot1COM (2005) 82 def.XNoot2De antwoorden zijn op de volgende website gepubliceerd: http://ec.europa.eu/justice_home/news/consulting_public/news_
consulting_public_en.htmXNoot1PB C [...] van [...], blz. [...]. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30671-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl