Beleidsnota Biotechnologie; Verslag algemeen overleg gehouden op 25 januari 2005 over biotechnologie en genetische manipulatie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27428, nr. 58 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

27428 nr. 58

07-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27428Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 27428, nr. 58Origineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 428Beleidsnota Biotechnologienr. 581VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 7 maart 2005De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer2 de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit3, en de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport4 hebben op 25 januari 2005 overleg
gevoerd met staatssecretaris Van Geel van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, minister Veerman van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
en staatssecretaris Ross-van Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:1. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
20 april 2004, beleidsnota biotechnologie: Ecologisch onderzoek en de
risicobeoordeling van genetisch gemodificeerde organismen – drie ecologische
onderzoeksrapporten van de Commissie Genetische Modificatie (COGEM) (27 428,
nr. 47);2. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
25 mei 2004, over de evaluatie van de Commissie Genetische Modificatie
(COGEM) (27 428, nr. 48);3. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
15 juni 2004, over de resultaten eerste bijeenkomst van partijen onder
het Cartagena-protocol bioveiligheid (26 407, nr. 21);4. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
15 juni 2004, over voortgang van toezeggingen uit algemeen overleg biotechnologie
van 5 november 2003 (VROM-04-556);5. de brief van de minister van LNV, d.d. 21 juni
2004, jaarverslag 2003 Commissie biotechnologie bij dieren (LNV-04-388);6. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
24 juni 2004, besluit tot wijziging van het Besluit genetisch gemodificeerde
organismen Wet milieugevaarlijke stoffen houdende regels inzake de doelbewuste
introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu (VROM-04-600);7. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
18 augustus 2004, over de trendanalyse biotechnologie 2004 (27 428,
nr. 52);8. de brief van de minister van LNV, d.d. 14 september
2004, monitor import genetisch gemodificeerde dieren (VROM-04779);9. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
5 oktober, trendanalyse biotechnologie (VROM-04-846);10. de brief van de staatssecretaris van VWS, d.d.
5 oktober 2004, over Beleidsagenda medische biotechnologie (29 800-XVI,
nr. 5);11. de brief van de staatssecretaris van VWS, d.d.
5 oktober 2004, over RMO-advies humane genetica en samenleving (VWS-04-1325);12. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
18 oktober 2004 met ecologisch onderzoek en de risicobeoordeling van
genetisch gemodificeerde organismen (27 428, nr. 54);13. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d.
20 oktober 2004, lastenverlichting, stroomlijning en vereenvoudiging
van regelgeving op het gebied van biotechnologie: gerealiseerde en voorgenomen
verbeteringen (27 428, nr. 55);14. de brief van de minister van LNV, d.d. 12 november
2004, met definitieve verslag van de vierde discussiebijeenkomst over biotechnologie
bij dieren (27 428, nr. 56);15. de fiche over een voorstel voor een beschikking
van de Raad betreffende het in de handel brengen van een (genetisch gemodificeerd)
koolzaadproduct (22 112, nr. 343, fiche nr. 4);16. de brief van de staatssecretaris van VROM, d.d. 20 januari 2005,
trendanalyse biotechnologie 2004.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Ormel (CDA) geeft twee citaten uit
het belangwekkende rapport van de FAO The state of food and agriculture 2003–2004.
«De landbouw in de wereld staat voor een enorme uitdaging. De wereldbevolking
is in het jaar 2030 met twee miljard toegenomen en moet gevoed worden vanuit
in toenemende mate kwetsbare ecosystemen.» «Biotechnologie kan
bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van de landbouwproductie, maar de
mogelijkheid om soortbarrières te slechten, geeft enerzijds ongekende
mogelijkheden en is anderzijds aanleiding tot bezorgdheid.» De CDA-fractie
deelt deze bezorgdheid, zowel ten aanzien van de wereldvoedselproblematiek
als ten aanzien van de ethische dilemma's. Nederland, met een rijke historie
in het zoeken naar oplossingen in de landbouw, moet ook nu vooraanstaan bij
onderzoek en optimalisering van productiesystemen. In de trendanalyse worden
mogelijkheden en dilemma's duidelijk opgesomd. In de nieuwe trendanalyse in
2007 moet ook aandacht worden besteed aan de kansen voor de Nederlandse economie
van innovatie met behulp van biotechnologie.Daarnaast dienen de ethische dilemma's met nadruk besproken te worden.
Voor de CDA-fractie geldt voor de genetische verandering bij planten «ja,
mits» en voor dieren «nee, tenzij». Er zijn echter grijze gebieden. Via één vergunning en één overheidsloket
moeten de biodiversiteit en het dierenwelzijn worden bevorderd. Op die manier
moeten ook de milieurisico's worden beperkt en de regeldruk verminderd. De
duidelijkheid voor alle partijen – ook voor de burger– moet toenemen
en er moet aangesloten worden bij Europese regelgeving en mondiale tendensen.
Ethische dilemma's moeten diepgaand en transparant aan de orde komen. De CDA-fractie
pleit evenals vorig jaar voor de instelling van een raad voor ethiek en biotechnologie.
Wil de regering nog dit jaar aangeven op welke wijze de technische en de ethische
toetsing eenduidig en vereenvoudigd, maar niet minder streng kan worden georganiseerd?Welke initiatieven zijn het afgelopen jaar genomen met het oog op een
Europees ethisch toetsingskader, gekoppeld aan een vergunningplicht voor genetisch
ingrijpen bij dieren? Er moet volop worden ingezet op het zoeken naar alternatieven
voor dierproeven. Het moet mogelijk zijn om het Europese voorstel om maar
liefst 30 000 chemische stoffen opnieuw op toxiciteit te testen op een
andere manier dan met proefdieren uit te voeren. Wil de staatssecretaris in
een brief aangeven wat zij concreet op dit punt onderneemt?Genetisch veranderde proefdieren zijn essentieel voor fundamenteel medisch
onderzoek. Destijds is besloten om iedere vergunningverlening volgens de uitgebreide,
openbare voorbereidingsprocedure van de Algemene wet bestuursrecht te laten
verlopen. Er dient advies gevraagd te worden aan de Commissie biotechnologie
bij dieren en aan de COGEM. Er zijn vergunningen nodig van de Dierexperimentencommissie
(DEC) en het Bureau genetisch gemodificeerde organismen (BGGO). Daarnaast
zijn er gemeentelijke vergunningen nodig. Er moeten voortgangsrapportages
worden gemaakt, waaronder het welzijnsdagboek. Per DEC worden andere eisen
gesteld. De DEC's die onder VWS ressorteren, staan onder supervisie van de
CBD die onder LNV valt. Dit moet en kan eenvoudiger zonder concessies te doen
aan het uitgangspunt van een verantwoord gebruik van zo weinig mogelijk proefdieren.
Verreweg de meeste vergunningen worden verleend aan een handvol topinstituten.
Kan daarvoor geen vereenvoudigde procedure worden afgesproken? Het besluit
van de regering om af te zien van de importtoets is een eerste stap in de
richting van vereenvoudiging van procedures. Wil de regering alle mogelijkheden
tot vereenvoudiging onderzoeken, inclusief de suggestie om de Wet op de proefdieren
te incorporeren in de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren?De staatssecretaris van VWS verdient een compliment voor de Beleidsagenda
medische biotechnologie. Zij pleit terecht voor betere benutting van toepassingen
waarover brede overeenstemming in de samenleving bestaat. Daar kan zij zelf
aan bijdragen door procedures te vereenvoudigen. In dit kader is een heroverweging
nodig van het maatschappelijk belang van het produceren van weesgeneesmiddelen
via genetisch veranderde proefdieren. Als patiënten alleen kunnen worden
gered door medicijnen die met konijnen worden gemaakt, moet de productie daarvan
ook in Nederland mogelijk zijn.Er moet krachtig worden opgetreden tegen het vernielen van proefvelden.
Ter voorkoming daarvan is het goed om de locatie niet meer bekend te maken.De COGEM stelt terecht dat er een strikte scheiding moet zijn tussen voedselketen
en farmaceutische gewassen. Tot nu toe worden de meeste farmaca geproduceerd
via voedingsgewassen. Nederland kan een belangrijke rol opeisen door in het
belang van de voedselveiligheid deze middelen te produceren via niet-voedingsgewassen.
Op welke wijze kan de overheid dit concreet ondersteunen?De heer Geluk (VVD) wijst erop dat ten aanzien
van biotechnologie lastige afwegingen gemaakt moeten worden. Soms is er sprake
van een dilemma. Het gaat daarbij niet om zwart-witkeuzes. Het is een dynamisch beleidsveld. Biotechnologie is een ontwikkeling voor de toekomst. Er
is echter sprake van een ongegronde angst daarvoor. Deze nieuwe technologie
moet een kans krijgen, maar er mag ook niet te gemakkelijk over de weerstand
ertegen heengestapt worden.De VVD-fractie is zeer ingenomen met de passage uit het Hoofdlijnenakkoord
waarin staat: «Nederland moet tot de Europese voorhoede behoren op het
terrein van hoger onderwijs, onderzoek en innovatie. Ter wille van de benodigde
integrale aanpak wordt een Innovatieplatform opgericht. Het budget voor de
Wet bevordering speuren ontwikkelingswerk wordt verhoogd om met name het midden-
en kleinbedrijf te stimuleren om te investeren in onderzoek en ontwikkeling.
Het klimaat voor startende ondernemers in de technologiesector wordt versterkt.
Excelleren in kennis kan slechts door goed en toegankelijk hoger onderwijs
en concentratie van onderzoeksgebieden en -locaties, bijvoorbeeld biotechnologie
en ICT».Nederland is geen eiland. In een groter wordende EU vervagen de grenzen.
Volgt de regering dezelfde lijn als andere leidende Europese landen op het
gebied van biotechnologie? Moet Nederland gidsland zijn? Door de biotechnologie
zoveel mogelijk te stimuleren, kan inhoud worden gegeven aan het innovatiebeleid.
De heer Geluk heeft in Oost-Europa zeer vaak gehoord dat de Nederlandse landbouwtechnologie
de beste ter wereld was. Nog steeds neemt Nederland de derde plaats in bij
de export van agrarische producten. Dit is het resultaat van het jarenlang
hand in hand gaan van onderwijs, onderzoek en voorlichting. Ditzelfde kan
tot stand worden gebracht met de biotechnologie. Nederland moet de kansen
op dit terrein grijpen. Wageningen en het daarbij betrokken bedrijfsleven
kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.Om deze ontwikkelingen te stimuleren, moet de regeldruk verminderd worden.
Het voorgenomen kabinetsbeleid moet worden uitgevoerd en innovatie door onderzoek
en onderwijs moet gestimuleerd worden. Uiteraard moeten bij dit alles de veiligheidsnormen
in acht genomen worden. Hierbij kunnen de goed bekend staande Nederlandse
onderzoeksinstituten een rol spelen.De consument moet voorgelicht worden over biotechnologie. De ethische
vraagstukken vragen met nadruk aandacht. De maatschappelijke acceptatie blijkt
de laatste jaren toe te nemen. Met de oprichter van Greenpeace, Patrick Moore,
zijn veel burgers er anders over gaan denken. Degenen die een diepgaande afweging
maken, blijken helemaal niet negatief te staan tegenover biotechnologie.Bij de CBD zou sprake zijn van onzorgvuldigheid en zij zou een te geringe
bijdrage leveren aan de versterking van de morele positie van het dier. Dit
wordt bevestigd door vier uitspaken van de bestuursrechter en de uitkomsten
van de eigen evaluatie. Ook het Rathenau Instituut maakt hier melding van.Terecht wil de regering niet overgaan tot een importtoets. Invoering hiervan
is een verzwaring van de regelgeving, terwijl het genetisch veranderen van
dieren niet zorgvuldiger wordt getoetst. Het is buitengewoon belangrijk dat
op dit terrein de nodige stappen worden gezet. Gebeurt dit niet, dan zullen
bedrijven zonder enige twijfel uitwijken naar het buitenland.Wordt bij de evaluatie van het Besluit biotechnologie bij dieren ook gekeken
naar de goede en slechte effecten van de besluiten en niet alleen naar de
plannen die intertijd aan het besluit ten grondslag lagen? Wordt onderzocht
of de toetsing van genetische modificatie van dieren kan worden vereenvoudigd,
bijvoorbeeld door deze onder te brengen in de algemene toetsing van dierexperimenten?Uit de brief van de staatssecretaris van VROM van 20 oktober kan
afgeleid worden dat de regering alleen voorstellen doet ter verbetering van
bestaande wet- en regelgeving en onvoldoende aandacht heeft voor structurele
verbeteringen. VROM zou in sommige gevallen dwars liggen. Wil de
regering echt werk maken van de verbetering van wet- en regelgeving met het
oog op versterking van de Nederlandse concurrentiepositie? Er moet haast gemaakt
worden met de verbetering van het klimaat voor biotechnologie. Kunnen de bewindslieden
toezeggen dat zij binnenkort meer ambitieuze maatregelen nemen? Daarbij gaat
het vooral om het verkorten van de wettelijke procedures, uiteraard met behoud
van de noodzakelijke zorgvuldigheid.Interdepartementaal overleg is hard nodig met het oog op het voorkomen
van doublures en het wegnemen van belemmeringen. Er dient aandacht te zijn
voor het ontwikkelen van een integraal toetsingskader en voor de integriteit
van het dier.Mevrouw Van Velzen (SP) kenschetst de risicobeoordeling
van transgene gewassen, het politieke debat en de keuzevrijheid van de consument
als gebrekkig. De COGEM stelt dat het ontbreekt aan fundamentele kennis inzake
de effecten van genetisch gemodificeerde gewassen op de ecologie van de bodem,
uitkruising en voedselwebrelaties. Het bureau Schuttelaar pleit voor een onderzoek
gedurende zeven jaar. Hoe is mogelijk dat er zo'n gebrek aan kennis is dat
er geen serieuze risico-inventarisatie wordt gemaakt van markttoelating van
transgene gewassen? Op grond waarvan zijn veldproeven toegestaan? Waarom kon
de COGEM in het verleden wel een goede risicobeoordeling maken, terwijl er
nu een gebrek aan kennis is? Kan ten behoeve van de coëxistentie een
overzicht van alle kosten en baten van GMO-teelt gemaakt worden? Er is vooral
sprake van toekomstmuziek. In Argentinië worden bijvoorbeeld op grote
schaal genetisch gemodificeerde sojabonen gekweekt, maar daar blijkt de benodigde
hoeveelheid bestrijdingsmiddelen meer dan verdubbeld te zijn. Wanneer komt
de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Van Dijk over coëxistentie?De Kamer ontvangt de fiches over markttoelating van GMO's binnen de EU
op een zeer laat tijdstip. Het lijkt erop dat de wetenschappelijke bezwaren
die daartegen de afgelopen jaren zijn ingebracht, zonder meer van tafel worden
geveegd. Er wordt geen serieuze inhoudelijke discussie over gevoerd. Bij de
zeven toelatingen in 2004 heeft Nederland als een van de weinige lidstaten
steeds ingestemd. Zelfs het Verenigd Koninkrijk tekent geregeld bezwaar aan.
Het is verbazingwekkend dat in reactie op opmerkingen over de fiche over koolzaad,
wordt voorgesteld om helemaal geen fiches meer over marktoelatingsbesluiten
aan de Kamer te sturen. De discussie is juist gebaat bij openbaarheid van
informatie.De trendanalyse toont aan dat de nationale beleidsruimte voor het eventueel
weren van GGO's steeds verder afneemt. In het rapport «Verantwoord kiezen»
staat dat de etiketteringplicht niet te handhaven is. Producten zijn vaak
zo bewerkt dat niet meer traceren is of de eiwitten van GGO's afkomstig zijn.
Er is een gebrek aan rechtsgeldig referentiemateriaal, waardoor illegaal in
Nederland op de markt gebrachte GGO's niet te detecteren zijn. De norm is
onduidelijk. Producten die in de horeca aangeboden worden, hoeven helemaal
niet geëtiketteerd te worden. De Voedsel- en warenautoriteit zegt, de
keuzevrijheid van de consument niet te kunnen garanderen omdat de etiketteringplicht
niet te controleren is.De staatssecretaris van VROM ziet niets in een ethische importtoets voor
genetisch gemodificeerde dieren. Moeten de DEC's hier een oordeel over geven?
Kan de Kamer, desnoods vertrouwelijk, inzage hierin krijgen? Er wordt geen
voortgang geboekt bij het introduceren van een ethisch toetsingskader op Europees
niveau. Via internet kan men genetisch gemodificeerde katten aanschaffen die
geen allergische reacties oproepen bij mensen die daar gevoelig voor zijn.
Dat komt dicht in de buurt van het produceren van dieren voor vermaak. Zijn
er mogelijkheden om de handel in deze dieren via internet effectief tegen
te gaan?Wordt bij het streven om het gebruik van proefdieren tegen te gaan, ook
aandacht besteed aan het validatieproces van alternatieven dat vele malen
langer is dan dat van bestaande dierproeven? Wellicht kan een en ander op
Europees niveau geagendeerd worden.Er is nog geen regelgeving ten aanzien van nanotechnologie, laat staan
een ethisch toetsingskader. Verschillende instanties doen onderzoek, maar
aanvullende regelgeving ontbreekt nog. Wanneer wordt daar een eerste aanzet
toe gegeven?Mevrouw Van Heteren (PvdA) herinnert eraan
dat eind 2003 is afgesproken dat het kabinet de Kamer regelmatig zal informeren
over de trends en beleidsinitiatieven op het terrein van de biotechnologie.
Er staat nu dan ook een hele lijst aan stukken op de agenda. Deze integrale
aanpak heeft voordelen omdat de trends in de dieren-, planten- en humane biologie
in samenhang kunnen worden gepresenteerd. Het is zorgelijk dat met name de
beleidsintenties voor humane biotechnologie de Kamer zonder al te veel debat
passeren. Naast aandacht voor de hoofdlijnen, moet er frequenter overleg gevoerd
worden over de snelle ontwikkelingen op de verschillende terreinen.Het gaat om maatschappelijk vrij ingrijpende kwesties waaraan ethische
dilemma's zijn verbonden. Keer op keer wordt het spanningsveld duidelijk tussen
de nationale pogingen om de zaak in goede banen te leiden en de internationale
ontwikkelingen. Soms lijkt de nationale wetgever alleen nog accommoderend
te kunnen optreden. Een steeds terugkerend thema is de vraag op welke wijze
de burgers bij de discussies betrokken kunnen worden. Het lijkt om zaken te
gaan die zich ver van hun bed afspelen, maar burgers worden in hun dagelijks
leven met biotechnologie geconfronteerd.In de drie ecologische onderzoeksrapporten van de COGEM worden nogal wat
zorgen uitgesproken over de effecten van GGO's op het milieu. Het kabinet
zegt wel onderzoek toe en geeft toe dat in de huidige situatie niet wordt
voldaan aan EU-richtlijnen, maar het is niet duidelijk wat dit betekent. Wat
zijn de concrete beleidsvoornemens ten aanzien van farmaceutische gewassen
de komende twee, drie jaar? Waarom wordt niets gedaan met het advies van de
RMO? Dit advies is licht filosofisch van karakter, bijvoorbeeld op het punt
van risicoperceptie, en dan blijkt de politiek vaak af te haken. Hoe wordt
het maatschappelijke debat concreet georganiseerd? Alleen voorlichtingscampagnes
zijn niet voldoende.In de Beleidsagenda medische biotechnologie worden 32 actiepunten genoemd,
maar zij zijn niet allemaal voorzien van een resultaatsverplichting. Kan de
staatssecretaris een nadere toelichting geven op het ERFO-centrum voor doelgroepinformatie?
Hoe wordt voorkomen dat dit centrum een monopoliepositie krijgt? Welke stappen
worden gezet in het kader van de Europese beleidsagenda? Hoe stelt het kabinet
zich voor, de maatschappelijke vragen over biotechnologisch onderzoek mede
te kunnen sturen? Sinds het RVZ-advies is niets meer vernomen over de vermeende
kostenstijgingen als gevolg van een meer individuele benadering op grond van
de medische biotechnologie. Kan daar meer duidelijkheid over gegeven worden?De heer Waalkens (PvdA) merkt op dat het debat
over genetische modificatie vaak op een dialoog tussen doven lijkt. Alleen
de wetenschappelijke basis wordt vaak als vertrekpunt voor het debat gekozen.
De discussie moet verbreed worden door de burgers erbij te betrekken. De ontwikkelingen
op het terrein van biotechnologie ontberen een maatschappelijke inbedding.De minister-president heeft als voorzitter van het Innovatieplatform de
biotechnologie een speerpunt genoemd. Is dit alleen een politieke uitspraak
of is hieraan een budget verbonden?Na de evaluatie is er enige verwarring over de positie van de COGEM ontstaan.
De bestuursvoorzitter doet de kritiek af als een verschil in perceptie. Bij
de biotechnologie speelt echter de perceptie een veel belangrijker
rol dan de wetenschappelijke uitgangspunten. In het ene geval worden de risico's
opgeblazen en in het andere geval worden de toepassingsmogelijkheden overdreven.
Wat is het standpunt van kabinet op dit punt?Bij de contaminatie van uitgangsmateriaal moet de laagste detectiegrens
worden gehanteerd, dus niet 0,3% maar 0,1%.Er is vooral behoefte aan transparantie, maar het bekendmaken van alle
locaties van de proefvelden brengt een zeker risico met zich. Hoe wil het
kabinet daarmee omgaan?Klopt het dat de nota Biotechnologie herschreven wordt? Zo ja, welke onderdelen
betreft dit? In hoeverre is het onderscheid tussen genetische modificatie
en natuurlijke voortplanting al vervaagd door toepassing van nieuwe technieken?Het CDA heeft opgeroepen om de FAO een prominente rol te geven bij de
introductie van biotechnologie in ontwikkelingslanden. Een hooggeplaatste
Nederlandse functionaris van de FAO pleit ervoor biotechnologie in te zetten
voor het op gang brengen van een groene revolutie. Daarbij moet niet alleen
oog zijn voor de mogelijkheden, maar ook voor de risico's. Uiteraard moeten
de betrokken landen zelf een beslissing nemen over de mogelijke introductie
van nieuwe technieken.Er moeten zoveel mogelijk alternatieven worden gezocht voor dieproeven
met genetisch gemodificeerde dieren. De heer Waalkens sluit zich aan bij de
oproep om een ethisch toetsingskader op te nemen in de Gezondheids- en Welzijnswet
voor dieren.Mevrouw Vos (GroenLinks) acht de toename van
het aantal proeven met genetisch gemodificeerde dieren niet acceptabel. Er
moet serieus werk worden gemaakt van de alternatieven, maar daar lijkt het
kabinet geen aandacht voor te hebben. Het zou goed zijn als hiervoor een ethisch
toetsingskader wordt opgesteld.Het kabinet lijkt zich erg weinig aan te trekken van de maatschappelijke
zorg die het gebruik van GGO's oproept. Veel boeren en burgers vrezen voor
effecten ervan op mens en milieu. Dat is nauwelijks terug te vinden in het
beleid van het kabinet. Kennelijk is het vooral bang om de boot te missen.
De maatschappelijke acceptatie is echter essentieel.Het kabinet mag er geen genoegen mee nemen dat bij de risicoanalyses fundamentele
kennis blijkt te ontbreken. Het moet duidelijk zijn wat op langere termijn
de gevolgen zijn van een ruimere introductie van GGO's. Het is de vraag of
de ontwikkelingen teruggedraaid kunnen worden als zich ongewenste effecten
voordoen. Aan de hand van welke criteria worden de risico's getoetst? Wil
het kabinet voorstellen doen voor het opstellen van een deugdelijke risicoanalyse
van biotechnologische ontwikkelingen? Onderzoek naar ecologische consequenties
van nieuwe organismen mag niet plaatsvinden met gewassen die nog niet toegelaten
zijn.De commissie inzake de veldproeven had duidelijke voorstellen moeten doen
om schade bij vermenging te regelen, maar dat is niet gebeurd. Het is nog
steeds niet bekend aan welke waarborgen voldaan moet worden om uitkruising
te voorkomen. Wil het kabinet hier werk van maken? Kan er snel een kabinetsreactie
komen op het rapport-Van Dijk, zodat de discussie over coëxistentie gevoerd
kan worden? Het is niet acceptabel dat de schade door de introductie van GGO's
via een schadefonds door iedereen betaald wordt. De vervuiler moet betalen.
Is Nederland niet te klein voor coëxistentie? Worden geen onomkeerbare
beslissingen genomen?Mevrouw Vos maakt zich ernstig zorgen over de keuzevrijheid van de consument.
Meer dan 95% van de GGO's in Europa zit in het veevoer. Uiteindelijk komen
residuen daarvan in de zuivelproducten en het vlees terecht. Een etiketteringplicht
ontbreekt echter. Hetzelfde geldt voor hulpstoffen die worden gebruikt in
de horeca. Kan het kabinet staande houden dat het moeilijk is
om niet-toegelaten GGO's op te sporen? Er zijn inmiddels goede testen daarvoor
ontwikkeld. Het is niet rechtvaardig als degenen die geen GGO's willen eten,
moeten meebetalen aan de scheiding van de ketens. Ook hier moet de vervuiler
betalen.In een aantal Europese landen zijn er initiatieven voor GGO-vrije regio's.
Het zou aardig zijn als burgers in Nederland daartoe ook de kans krijgen.Het antwoord van de bewindsliedenDe staatssecretaris van VWS wijst erop dat
veel partijen betrokken waren bij het interactief opstellen van de Beleidsagenda
medische biotechnologie. Er is gezamenlijk draagvlak verworven voor de lijst
van 32 actiepunten. De agenda is gericht op het beter benutten van de kansen
van de biotechnologie voor de gezondheidszorg. Er is sprake van een evenwichtig
geheel. Het gaat om informatievoorziening, de educatie van jongeren, opleiding,
na- en bijscholing van hulpverleners en nieuwe genetische screeningsmogelijkheden.
Daarnaast is er aandacht voor onderzoek en innovatie, niet alleen op het vlak
van geneesmiddelen, maar ook gericht op maatschappelijke prioriteiten en het
inschakelen van industrie en fondsen. Door publiekprivate samenwerking moeten
de krachten gebundeld worden.De onnodig belemmerende wet- en regelgeving en procedures worden gestroomlijnd.
Er is een werkgroep ingesteld die een aantal verbeteringen heeft voorgesteld
ten aanzien van de gentherapie. Na een jaar zullen de resultaten hiervan geëvalueerd
worden. Het terugdringen van de bureaucratie staat bij alle betrokkenen op
het netvlies gegrift. De zorgvuldigheid moet uiteraard wel gewaarborgd blijven.Soms is het echter nodig om nieuwe wetgeving te maken om de ontwikkelingen
in ethisch, juridisch en maatschappelijk verantwoorde banen te leiden. Vooral
de medische biotechnologie maakt een stormachtige ontwikkeling door. De kansen
en consequenties daarvan moeten tijdig geïnventariseerd worden, zodat
er stimulerende maatregelen genomen kunnen worden. In dit verband is ook de
kenniseconomie van belang. Met het oog daarop is het overleg met EZ en OCW
geïntensiveerd. De door de overheid geïnvesteerde euro's moeten
zoveel mogelijk op meerdere terreinen renderen.Weesgeneesmiddelen van biotechnologische oorsprong zijn bestemd voor patiënten
met ernstige zeldzame aandoeningen. Vanwege de kleine aantallen ontwikkelt
de industrie hiervoor zelden uit zichzelf nieuwe geneesmiddelen. Om deze kwetsbare
groepen uitzicht op behandeling te bieden, zijn er speciale maatregelen genomen
om de ontwikkeling van deze geneesmiddelen te bevorderen. Op basis van de
Europese kaderprogramma's zijn subsidies beschikbaar. De subsidie aan de Stuurgroep
weesgeneesmiddelen is met drie jaar verlengd. Er is ook een speciale regeling
getroffen voor de vergoeding van weesgeneesmiddelen.De staatssecretaris is bereid om samen met haar collega's in het kader
van het «nee, tenzij»-principe te bezien of het standpunt ten
aanzien van de productie van geneesmiddelen voor de levensbedreigende ziekte
van Pompe heroverwogen kan worden. Daarbij worden alle relevante elementen
betrokken. De Kamer zal over de uitkomsten hiervan geïnformeerd worden.Het dossier van de dierproeven valt onder minister Hoogervorst. Namens
hem zegt de staatssecretaris een brief toe over de inspanningen die het ministerie
levert om alternatieven voor proefdiergebruik te stimuleren.Het stimuleren van het via gerichte informatie inzicht bieden aan patiënten
en consumenten in de kwaliteit van biotechnologische producten in de zorg
heeft prioriteit. Een achterliggende doelstelling daarbij is de verzelfstandiging
van de patiënt. Daardoor kan hij meer en beter betrokken worden bij de
behandeling en is hij in staat om zelf keuzes te maken. Het ERFO-centrum speelt
een belangrijke rol in het verbeteren van voorlichting, informatie
en documentatie met betrekking tot erfelijke of aangeboren aandoeningen, zowel
voor het brede publiek als voor direct betrokkenen en risicogroepen. De projectsubsidie
aan het centrum wordt voortgezet voor de periode 2005–2007. Een monopoliepositie
is niet aan de orde, want er kan ook gebruikgemaakt worden van andere informatiebronnen.
Met de betrokken beroepsgroepen wordt bezien hoe een bredere discussie bevorderd
kan worden. In het onderwijs moeten kinderen gestimuleerd worden om kritisch
na te denken over dergelijke kwesties.Het lijkt logisch dat de zorg door de individualisering, dus het ontwikkelen
van geneesmiddelen op maat, duurder zal worden. Zodra dergelijke signalen
komen, zal hierop gereageerd worden. De staatssecretaris zegt toe, hier attent
op te blijven. De Kamer wordt geïnformeerd over de consequenties van
nieuwe ontwikkelingen.Op dit moment is een adviesaanvraag aan de RGO in voorbereiding, waarin
wordt gevraagd om actiepunten in nauw overleg met het veld uit te voeren.
Hieronder valt het Forum biotechnologie en genetica. Een en ander moet leiden
tot een breed gedragen onderzoeksagenda voor medische biotechnologie, een
voorstel tot het beter benutten van publiekprivate samenwerking bij onderzoek
en een voorstel voor implementatie van de onderzoeksagenda. Dit alles moet
eind 2005 gereed zijn.De wet- en regelgeving ten aanzien van medische biotechnologie is in toenemende
mate gebaseerd is op internationale ontwikkelingen. De mogelijkheden tot beïnvloeding
liggen dan ook op dat niveau. Halverwege dit jaar zal de staatssecretaris
een Europese agenda medische biotechnologie uitbrengen met alle relevante
beleidsontwikkelingen op EU-niveau. In dat kader wordt ook aangegeven welke
thema's de komende periode centraal staan. Ook hierbij is insteek, na te gaan
hoe de kansen van de medische biologietechnologie optimaal benut kunnen worden.
Er zal zoveel mogelijk worden aangesloten bij de mededeling inzake biowetenschappen
en biotechnologie van de Europese Commissie. Met dit document streeft de EU
naar een integrale aanpak om het concurrentievermogen van de biotechnologische
sector te vergroten.Biotechnologie biedt kansen voor het oplossen van een groot aantal vraagstukken,
aldus de staatssecretaris van VROM. Dit beleidsterrein
is van groot maatschappelijk belang, maar ook van grote economische betekenis.
Bij het benutten van die kansen moet niet alleen rekening worden gehouden
met de reële risico's, maar ook met angst voor biotechnologische ontwikkelingen.
Met het oog daarop moet er zeer transparant gehandeld worden en moet de zorg
voor de veiligheid voorop staan. VROM heeft met drie elementen te maken, te
weten de biotechnologie en een schoner milieu, het waarborgen van de veiligheid
voor mens en milieu en het verlenen van vergunningen voor het toepassen van
vormen van genetische modificatie. De trendanalyse is een goed instrument
om de Kamer, maar ook de samenleving te informeren. De noodzakelijke transparantie
noopt tot het voortdurend bijhouden van nieuwe ontwikkelingen.Bij het verminderen van de administratieve lasten is in eerste instantie
gekozen voor procedurele vereenvoudigingen, omdat die zonder wijziging van
wetgeving snel doorgevoerd kunnen worden. Hierbij moet gedacht worden aan
één loket en één formulier voor gentherapie, betere
automatisering en dergelijke. Nog dit jaar wordt de Kamer geïnformeerd
over de effecten ervan. Op dit moment wordt interdepartementaal nagegaan welke
mogelijkheden er nog zijn, met inachtneming van de Europese regels. Het verwijt
dat VROM strenger is dan nodig is op grond van Europese regelgeving werpt
de staatssecretaris verre van zich. Als Nederland zich niet aan die regels
houdt, kan dat grote financiële gevolgen hebben. Daarom wordt er strikt
de hand aan gehouden, maar er worden geen aanvullende eisen gesteld. Medio
dit jaar zullen de beleidsopties geformuleerd zijn en in de zomer
zullen daarin keuzes worden gemaakt. Daarna volgen de noodzakelijke wijzigingsvoorstellen.Het is de vraag of een raad voor biotechnologie en ethiek procedurele
belemmeringen kan wegnemen. De staatssecretaris is bereid om met betrokkenen
en deskundigen na te gaan op welke punten nog meer winst behaald kan worden.
Het moge echter duidelijk zijn dat er al hard aan gewerkt wordt. Bij de huidige
raden geeft bijvoorbeeld de een advies terwijl de ander de besluitvorming
voorbereidt. Gaat het om het verkennen van de ethische aspecten of moet de
raad advies op dat terrein geven? Wat is de relatie met de politiek, die uiteindelijk
de beslissing neemt? Op dit moment zijn de consequenties van de instelling
van zo'n raad niet te overzien. Er vindt een integrale toetsing van de ethische
aspecten van biotechnologie bij dieren plaats, maar wellicht meent de Kamer
dat een en ander meer geaccentueerd moet worden. De staatssecretaris is bereid
de voor- en nadelen van de instelling van een dergelijke raad zo objectief
mogelijk in kaart te brengen.Er is kennelijk een misverstand over het testen van 30 000 chemisch
stoffen. Het gaat erom de bepalingen op dit terrein te stroomlijnen in één
regeling. Daarnaast is een hoofdpunt van discussie op welke wijze het aantal
dierproeven drastisch verminderd kan worden. De Concurrentiekrachtraad en
de Milieuraad zijn het er unaniem over eens dat de informatie over het toetsen
van chemische stoffen verplicht uitgewisseld moet worden – one substance,
one registration – opdat zo min mogelijk dierproeven verricht hoeven
te worden. Het verplichten van bedrijven tot het uitwisselen van informatie
is een grote stap.Bij het voorkomen van het vernielen van proefvelden door tegenstanders
van biotechnologie moet er een subtiele balans worden gevonden tussen transparantie
en bescherming. Overigens komt het ook voor dat de gewassen door wildvraat
kapot worden gemaakt. Er moeten niet te snel conclusies getrokken worden,
maar het is duidelijk dat er moedwillig vernielingen van proefvelden plaatsvinden.
Er wordt nagegaan of de handhaving verbeterd kan worden. Daarover wordt overlegd
met Justitie, Economische Zaken en LNV. Daarnaast wordt de openbaarheid in
die zin beperkt, dat de locatie niet exact wordt aangegeven, maar bijvoorbeeld
een gebied wordt genoemd van twee vierkante kilometer. Wellicht is aanpassing
van de Europese regelgeving nodig om te voorkomen dat met een beroep op de
Wet openbaarheid bestuur toch de precieze ligging van proefvelden bekend gemaakt
moet worden. In de huidige situatie kan het niet onmogelijk, maar wel moeilijker
worden gemaakt dat actievoerders erachter komen waar proefvelden zich bevinden.Nederland heeft in Europees aandacht gevraagd voor ethische aspecten van
genetische modificatie van dieren. Het is onduidelijk in hoeverre de betreffende
richtlijn hiervoor ruimte biedt.. Dit voorjaar zal er met de Europese Commissie
en de andere lidstaten een workshop georganiseerd worden om hierover duidelijkheid
te krijgen. De resultaten met de voorgenomen vervolgstappen zullen daarna
aan de Kamer aangeboden worden.Het kabinet geeft daadwerkelijk gevolg aan het stimuleren van kansen op
het terrein van de biotechnologie. Er is 200 mln beschikbaar gesteld voor
een genomics-project. De komende jaren is 100 mln gereserveerd voor het B-Basicprogram
in het kader van kennisontwikkeling. Het ICES/KIS-traject wordt ondersteund
en dit geldt ook voor het life science-programma van EZ. Het Innovatieplatform
heeft zelf geen middelen, maar stelt prioriteiten, plaatst accenten en geeft
adviezen.Niet alleen de overheid, maar ook het betrokken bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties zijn verantwoordelijk voor een open en transparante communicatie
over biotechnologische ontwikkelingen. Op overheid.nl heeft dit thema inmiddels
een prominente plaats gekregen. In april komt er aparte informatie over het
beleid van VROM ter zake.De COGEM geeft geen oordeel over een gebrek aan ecologische kennis voor
de risicobeoordeling van de huidige transgene gewassen, maar voor toekomstige,
complexere genetisch gemodificeerde gewassen. Nu is het overzichtelijk, omdat
er maar aan één gen wordt gesleuteld, maar de COGEM gaat ervan
uit dat dit in de toekomst complexer wordt. De regering is het er volstrekt
mee eens dat hier een onderzoeksprogramma voor nodig is. Het zou gaan om een
periode van 7 jaar en een bedrag van 10 mln. Er is de afgelopen periode met
vele belanghebbenden gesproken over de opzet hiervan. Daarbij moet ook een
kosten-batenanalyse worden gemaakt, niet alleen financieel, maar ook maatschappelijk.
Nog voor de zomer zal het onderzoeksprogramma worden opgesteld, zodat dit
na de zomer van start kan. Hierbij zijn de ministeries van VROM, LNV, VWS
en EZ betrokken, maar ook het bedrijfsleven en de wetenschap. Betrokkenen
zullen worden aangesproken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid om
dit gezamenlijk op te pakken. Alleen op die wijze kan het benodigde bedrag
van 10 mln bij elkaar gebracht worden. Dit heeft overigens geen consequenties
voor de huidige vergunningverlening.In Argentinië wordt soja in monocultuur geteeld en dat is ecologisch
gezien de slechtste methode. De vraag is echter of de problemen te maken hebben
met de toepassing van GGO's. Als die mogelijkheid er niet was geweest, had
men, daartoe aangezet door de vraag op de markt, wel op een andere manier
massaal soja geteeld.De toelatingen staan wel op de agenda van de Milieuraad die met de Kamer
wordt besproken, maar de Kamer krijgt daar geen fiches van. De fiche die naar
de Kamer is gestuurd, betrof een toelating waar Nederland verantwoordelijk
voor was. In dat geval leek het gewenst om de Kamer breder te informeren.
De staatssecretaris acht fiches ook in de toekomst een werkbare methode voor
toelatingen waarvoor Nederland de leidende lidstaat is.Het stemgedrag van Nederland inzake toelatingen is eerder onderwerp van
schriftelijke vragen van mevrouw Van Velzen geweest. De staatssecretaris denkt
dat de uitvoerige schriftelijke behandeling wat dit onderwerp betreft voldoet.In november brengt VROM een verkenning inzake nanotechnologie uit. De
COGEM stelt dat biotechnologie en nanotechnologie voorlopig nog niet in samenhang
aan de orde zijn.Er zitten twee kanten aan de teelt van farmagewassen. Aan de ene kant
kunnen mogelijk op een goede, wellicht goedkope manier medicijnen worden verkregen,
maar aan de andere kant is er mogelijk sprake van vermenging van voedsel en
medicijnen. LNV, VWS en VROM zullen een reactie op de signalering van de COGEM
uitbrengen. Daarbij zal aandacht besteed worden aan de mogelijkheid om farmaca
te telen via niet-voedingsgewassen.Mede onder invloed van de Raad van State zijn de risicoanalyses steeds
uitgebreider en beter gedocumenteerd geworden. Er is geen reden om aan de
juistheid daarvan te twijfelen.De COGEM is een adviesorgaan dat zich bezighoudt met technisch/wetenschappelijke
risico's. Daarnaast signaleert de commissie, bijvoorbeeld door middel van
de trendanalyse, over maatschappelijke en ethische aspecten op grond waarvan
de politiek randvoorwaarden kan stellen. Over de taak van de COGEM zijn duidelijke
afspraken gemaakt tussen de commissie en VROM. Over de positie van de COGem
is dus geen onduidelijkheid Er zijn geen plannen voor een nieuwe integrale
nota biotechnologie.De minister is bereid om te onderzoeken of
de Wet op de dierproeven in de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren opgenomen
kan worden. Bij het Besluit biotechnologie bij dieren is destijds bewust gekozen
voor een dubbele toets. Dit besluit wordt voor de zomer geëvalueerd en
dat is een goed moment om te bezien of de bestaande regelgeving beter kan
worden geïntegreerd. In dat kader kan ook nagegaan worden of een raad voor biotechnologie en ethiek daarin past. Bij deze evaluatie worden
ook de effecten van de besluiten betrokken.De minister is geen voorstander van een toetsingskader. Hij ziet meer
in een groep van verstandige mensen die de ontwikkelingen beoordelen. Het
is een dynamisch terrein en een toetsingskader is wellicht te strak om alle
aspecten goed en verantwoord te kunnen afwegen.In de eerder genoemde evaluatie zal nader worden ingegaan op het voortschrijdend
inzicht met betrekking tot de ethische aanvaarbaarheid van biotechnologie
bij dieren. Het is bekend dat de minister daar zeer terughoudend mee om wil
gaan. In de evaluatie worden ook de doelmatigheid en doeltreffendheid van
de procedures beoordeeld. Tevens is er aandacht voor het belang en de kwaliteit
van de publieke inbreng.Nederland is een van de EU-lidstaten met een positieve grondhouding ten
opzichte van biotechnologie. De toetsingskaders voor genetisch gemodificeerde
organismen zijn helder. De overheid moet ervoor zorgen dat er geen onnodige
belemmeringen worden opgeworpen. Het is aan de markt om toepassingen te ontwikkelen
die door de samenleving positief worden gewaardeerd. Daarbij biedt de overheid
de helpende hand bij de infrastructuur en de communicatie.Binnen een maand zal er een kabinetsstandpunt worden uitgebracht over
het rapport van de commissie-Van Dijk.In 2003 is het aantal dierproeven van 724 000 naar 620 000 gedaald.
Het aantal proeven met genetisch gemodificeerde dieren is met 22% afgenomen,
terwijl de import van genetisch gemodificeerde dieren met 55% is gedaald.
Meer informatie hierover is te lezen op de website van LNV. Het onderzoek
naar alternatieven voor dierproeven wordt gestimuleerd. Aanvragen worden vooraf
ethisch getoetst. Sinds kort is de minister in gesprek met mensen uit het
bedrijfsleven en de wetenschap. Hierbij tekent zich de mogelijkheid af om
op den duur tot een zeer sterke vermindering van het aantal dierproeven in
het voedingsbereik over te gaan. Het is het voornemen om dit project met kracht
door te zetten, maar omdat het om gevoelige kwesties gaat, kunnen de resultaten
pas op termijn verwacht worden.De minister blijft met de heer Waalkens van mening verschillen over de
detectiegrens. Het is niet nodig de grens van 0,3% te verlagen tot 0,1%.In de brief van 28 juli jongstleden is ingegaan op de vragen van
mevrouw Van Velzen over niet-geëtiketteerde diervoeders. Daarin is de
mening van RIKILT daarover helder verwoord. Het gaat om eiwitproducten die
worden afgebroken en dus niet in de melk of in het vlees terecht kunnen komen.
Etikettering van producten afkomstig van dieren die GGO-diervoeders hebben
gekregen is op grond van EU-wetgeving niet te verplichten.Niet toegelaten GGO's kunnen niet opgespoord worden, want men weet niet
waar men naar moet zoeken. Bij het gebruik van hormonen stuit men op hetzelfde
probleem. Er wordt wel onderzoek gedaan, maar het is een toevalstreffer als
er iets gevonden wordt.De nieuwe wetgeving biedt het kader voor keuzevrijheid van consumenten,
doordat de te detecteren producten getraceerd kunnen worden op grond van de
verplichte documentatie door bedrijven.De kamer zal vandaag of morgen geïnformeerd worden over de mening
van de minister over hypoallergene poezen.Nadere gedachtewisselingDe heer Ormel (CDA) verzoekt om de DEC's te
betrekken bij de evaluatie van de CBD. De DEC's zijn ingesteld op grond van
de Wet op de dierproeven en de CBD op grond van de Gezondheids- en Welzijnswet
voor dieren. Dit moet eenduidiger georganiseerd worden. De heer Geluk (VVD) moedigt het kabinet aan,
voort te gaan op de weg van het terugbrengen van overbodige regelgeving ten
aanzien van biotechnologie.Mevrouw Van Velzen (SP) vraagt om een meer
concrete reactie op haar vraag naar de kosten-batenanalyse.De ambtenaren van de VWA hebben in een persoonlijk gesprek met mevrouw
Van Velzen aangegeven dat de etiketteringrichtlijn niet te handhaven is. De
keuzevrijheid van consumenten blijkt in de praktijk niet te bestaan. Het handhaven
van dergelijke symboolwetgeving is een volstrekt verkeerde besteding van overheidsgeld.Mevrouw Van Heteren (PvdA) is teleurgesteld
dat er sinds het vorige AO van november 2003 nog steeds geen balans is gevonden
tussen de technische en economisch discussies aan de ene kant en de discussies
over wenselijkheid en maatschappelijke inbedding aan de andere kant.Het lijkt erop dat de Kamer op dit terrein spiegelgevechten voert, terwijl
de ontwikkelingen vooral internationaal bepaald worden. Nederland heeft vooral
te maken met Europese en mondiale kaders. Vanwege de duidelijkheid heeft een
toetsingkader de voorkeur boven een commissie van wijze mensen.De heer Waalkens (PvdA) brengt met benadruk
naar voren dat de COGEM ook een signaleringsfunctie heeft en dat die tot nu
toe onderbelicht is gebleven.De staatssecretaris van VROM wijst erop dat
bij de toelating van GGO's niet de economische of maatschappelijke afweging
doorslaggevend is. Er moet aan een aantal principiële uitgangspunten
voldaan worden. Zo mag het milieu er niet door geschaad worden, moet de vervuiler
betalen en moet de schade vergoed worden. Gelijktijdig met de presentatie
van het ecologisch onderzoeksprogramma wordt u geïnformeerd over de maatschappelijke
kosten en baten van GMO-teelt.Er wordt geprobeerd het publiek zoveel mogelijk bij de discussies over
onder andere biotechnologie te betrekken. De samenleving wordt steeds internationaler
en globaler. Mensen krijgen steeds meer het gevoel dat hun leven wordt gestuurd
door invloeden van buitenaf. Burgers blijken angst voor bepaalde dossiers
te hebben die niet gebaseerd is op feitelijke risico's. De meest slechte tactiek
is het ontkennen van risico's. De overheid moet op dit punt zo transparant
mogelijk zijn.De minister brengt naar voren dat ook de DEC's
bij de evaluatie betrokken zullen worden. Het is duidelijk dat er een vereenvoudiging
nodig is ten aanzien van het biotechnologiebeleid voor dieren. De uitkomsten
van de evaluatie kunnen daarbij een rol spelen. Als verdere vereenvoudiging
niet mogelijk is, zal dit ook gemeld worden. Bij biotechnologie bij dieren
gelden andere uitgangspunten en waarborgen dan bij de plantaardige biotechnologie.
Er moet zo min mogelijk aan dieren worden gesleuteld, conform het «nee,
tenzij»-principe.In het rapport Verantwoord kiezen wordt aangegeven op welke wijze de nieuwe
verordeningen uitgevoerd worden. Het is een coproductie van VWS, LNV en VROM.
Vooral het derde hoofdstuk van dit rapport is interessant.De minister wil niet dogmatisch omgaan, wat betreft diensten die contacten
hebben met Kamerleden. Hij zal wel navraag doen wat de VWA mevrouw Van Velzen
heeft gemeld.De commissie van wijzen zal niet in beslotenheid opereren. De adviezen
en overwegingen zullen openbaar gemaakt worden. Dat werkt beter dan een toetsingskader
dat altijd een zekere mate van starheid in zich heeft. Soms is het beter om
zaak voor zaak door deskundigen te laten bediscussiëren.
Op die manier ontstaat op den duur een soort van gemeenschappelijke opvatting.
De rechtspraak werkt niet anders.De collectieve angst kan alleen maar weggenomen worden door absolute helderheid
te bieden. Het moet duidelijk zijn welke risico's wel en welke niet acceptabel
zijn. De overheid moet daar zeer open over zijn. Bedrijven die een bepaalde
producten van genetische manipulatie op de markt willen brengen, moeten zich
daarvoor verantwoorden. Onafhankelijke deskundigen moeten daarover adviseren
waarna de politiek een besluit kan nemen. Het gaat uiteindelijk om dieren
waar wij voor hebben te zorgen en om voedsel; een van de meest intieme relaties
die wij met de buitenwereld hebben.De voorzitter heeft de volgende toezeggingen
genoteerd:– de Kamer wordt geïnformeerd over de heroverweging van de
productie van weesgeneesmiddelen op Nederlands grondgebied;– de Kamer wordt geïnformeerd over concrete alternatieven voor
GMO-dierproeven en over de eventuele financiering daarvan;– de uitwerking van actiepunt 14 van de Beleidsagenda medische biotechnologie
zal eind 2005 gereed zijn;– de Kamer wordt medio 2005 geïnformeerd over de Europese agenda
medische biotechnologie;– de Kamer wordt geïnformeerd over de kosten van geneesmiddelen
op maat en over de financiering daarvan;– de Kamer wordt in de zomer geïnformeerd over de beleidsopties
voor vereenvoudigingsvoorstellen voor procedures biotechnologie, inclusief
de taakverdeling en de verantwoordelijkheden met betrekking tot ethiek en
biotechnologie;– de resultaten van de workshop over de ethische aspecten van genetische
modificatie van dieren op Europees niveau worden binnen een aantal maanden
naar de Kamer gestuurd;– de Kamer wordt in de zomer geïnformeerd over de inhoud en
de financiering van het ecologisch onderzoeksprogramma voor zeven jaar;– de verkenning nanotechnologie komt eind 2005 naar de Kamer;– de kabinetsreactie op het commentaar van de COGEM over farmagewassen
wordt naar de Kamer gestuurd;– de bestaande regelgeving biotechnologie bij dieren wordt betrokken
bij de evaluatie van de CBD, waarbij de suggestie voor het instellen van een
raad voor ethiek en biotechnologie en de werkwijze van dierethische commissies
worden betrokken;– de Kamer wordt binnen een maand geïnformeerd met betrekking
tot de commissie-Van Dijk.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
ordening en Milieubeheer,BuijsDe voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Schreijer-Pierik,De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,BlokDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
ordening en Milieubeheer,Van der Leeden XNoot1Herdruk i.v.m. een correctie in de aanhef en een correctie in de ondertekening.XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Vos (GroenLinks),
Cornielje (VVD), Buijs (CDA), Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), voorzitter,
Atsma (CDA), Oplaat (VVD), Geluk (VVD), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Verbeet (PvdA), Van den Brink (LPF), Vergeer (SP), Herben (LPF), Tichelaar
(PvdA), Ormel (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
Van Velzen (SP), Koomen (CDA), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Dubbelboer
(PvdA), Kruijsen (PvdA).Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Vendrik (GroenLinks), Örgü
(VVD), Spies (CDA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen
(CDA), Hofstra (VVD), Veenendaal (VVD), Samsom (PvdA), De Krom (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Eerdmans (LPF), Van As (LPF) Van Heteren (PvdA), Van Lith (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Van Bochove (CDA), Van der Laan (D66), Gerkens (SP), Jager
(CDA), Timmer (PvdA), Depla (PvdA), Fierens (PvdA), Verdaas (PvdA).XNoot3Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Rijpstra (VVD),
Koser-Kaya (D66), Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Halsema (GroenLinks),
Kant (SP), Blok (VVD), voorzitter, Smits (PvdA), Örgü (VVD), Verbeet
(PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), ondervoorzitter, Vergeer (SP), Vietsch
(CDA), Tonkens (GroenLinks), Joldersma (CDA), Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA),
Nawijn (LPF), Van Dijken (PvdA), Timmer (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Hermans
(LPF), Schippers (VVD), Omtzigt (CDA).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Verdaas (PvdA), Griffith (VVD), Bakker
(D66), Ferrier (CDA), Çörüz (CDA), Blom (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Gerkens (SP), Veenendaal (VVD), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Aasted Madsen-van
Stiphout (CDA), De Ruiter (SP), Ormel (CDA), Van Gent (GroenLinks), Koomen
(CDA), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA), Varela (LPF), Bussemaker (PvdA), Heemskerk
(PvdA), Oplaat (VVD), Kraneveldt (LPF), Hirsi Ali (VVD), Eski (CDA). XNoot4Samenstelling: Leden: Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD), Buijs (CDA),
voorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Van Gent (GroenLinks), Geluk (VVD), Dijsselbloem
(PvdA), ondervoorzitter, Snijder-Hazelhoff (VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van
der Horst (CDA), Van As (LPF), Van den Brink (LPF), Van Bochove (CDA), De
Ruiter (SP), Duyvendak (GroenLinks), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Koopmans
(CDA), Spies (CDA), Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Timmer
(PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Kruijsen (PvdA), Samsom (PvdA), Veenendaal
(VVD).Plv. leden: Crone (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA),
Ormel (CDA), Halsema (GroenLinks), Luchtenveld (VVD), Boelhouwer (PvdA), Örgü
(VVD), Dubbelboer (PvdA), Algra (CDA), Kraneveldt (LPF), Varela (LPF), Ten
Hoopen (CDA), Vergeer (SP), Vos (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Vietsch
(CDA), Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), Koser-Kaya (D66), Gerkens (SP), Verbeet
(PvdA), Balemans (VVD), Waalkens (PvdA), Van Heteren (PvdA), Wolfsen (PvdA),
Oplaat (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27428-58-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl