Deltaplan inburgering; Brief regering; Toezeggingen tijdens het AO over Seksegelijkheid in relatie tot integratie inzake het al dan niet aanbieden van gescheiden inburgering door gemeenten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139359
 2009-2010
 
 31 143
 Deltaplan inburgering
 
 
 
 
 Nr. 
 74
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE,
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 december 2009
 Inleiding
 In april 2009 heb ik gemeenten gevraagd om mij te laten weten of gescheiden
inburgering voorkomt binnen hun gemeente. Ik heb u in mijn brief van 10 juni
2009 (Tweede Kamer 2008–2009, 31 143, nr. 57) laten weten
wat de gemeenten hierop geantwoord hebben. In totaal is toen namens 75%
van de gemeenten gereageerd. Gebleken is dat binnen 43 gemeenten en samenwerkingsverbanden
vormen van gescheiden inburgering voorkwamen. Daarnaast waren er 12 gemeenten
die aangaven dat er wel eens is gevraagd om gescheiden inburgering maar dat
de gemeente er voor heeft gekozen dat niet aan te bieden.
 
 Ik heb u in het algemeen overleg inzake Seksegelijkheid in relatie tot
integratie van 16 juni 2009 toegezegd na te gaan bij gemeenten die op
principiële gronden weigeren gescheiden inburgering aan te bieden, wat
het effect daarvan is geweest op de deelname van inburgeraars. Daarnaast heb
ik u toegezegd na te gaan wat het effect is van gescheiden inburgering op
de instroom in de inburgering en dan met name van vrouwen. Met deze brief
doe ik beide toezeggingen gestand.
 Uitvraag bij de 43 gemeenten waar gescheiden inburgering
voorkomt.
 Voor alle 43 gemeenten en samenwerkingsverbanden is nagegaan hoeveel mannen en vrouwen in 2008 zijn gestart en hoe
zich dat verhoudt tot het landelijk gemiddelde. In bijlage 1 is aangegeven
hoe deze vergelijking heeft plaatsgevonden.
 
 Met alle 43 gemeenten is vervolgens contact opgenomen. Eén gemeente
heeft aangegeven niet te willen deelnemen aan het onderzoek gezien het feit
dat er in 2008 weinig onderzoeksgegevens zijn.
 In 32 gemeenten wordt expliciet gesteld dat er geen sprake is van doelgroepenbeleid
voor vrouwen. Er wordt geen beleid op gevoerd, gescheiden klassen
komen bij toeval tot stand. Een enkele keer is er in de verordening van de
gemeenten wel aangegeven dat vrouwen een prioritaire groep zijn voor werving.
Dit heeft echter niet tot gevolg dat mannen worden uitgesloten van inburgering.
De overige gemeenten hebben zich hier niet expliciet over uitgelaten.
 
 In 28 gevallen is er sprake van lager dan gemiddeld aantal startende inburgeringstrajecten.
Een verklaring hiervoor is vaak lastig te geven, maar genoemd worden onder
andere achterstand door vertraagde implementatie van de Wet inburgering, capaciteitsgebrek
binnen de gemeente, veel vrijstellingen afgegeven en veel moeite om vrijwillige
inburgeraars te verleiden tot het volgen van een cursus.
 Een deel van de gemeenten die hoger dan gemiddeld scoren (in totaal 11
gemeenten) kan het eigen succes overigens niet goed verklaren, een deel geeft
aan dat zij de doelgroep goed kent en actief werft.
 In 29 van de gemeenten zijn relatief veel vrouwen gestart. Als mogelijke
verklaring geven gemeenten aan dat vrouwen kennelijk een groot deel van Bestand
Potentieel Inburgeringsplichtigen (BPI) uitmaken. Veel gemeenten zijn in 2008
bezig geweest het BPI op te schonen en hebben deze mensen als eerste opgeroepen
en een traject aangeboden. Daarnaast kan een verklaring zijn dat mannen moeilijker
te werven zijn, omdat zij de combinatie werk en inburgering te zwaar vinden
of het tijdstip van de cursus hen niet uitkomt. Vrouwen lijken gemakkelijker
te verleiden tot inburgering. Overigens geven 10 gemeenten aan dat toeval
een rol speelt.
 
 Daar waar relatief veel mannen zijn bereikt (11 gemeenten), lijkt dat
vooral door toeval te komen. Er wordt weinig gewerkt met een op mannen toegesneden
aanbod.
 
 Wat de werving betreft, hebben 28 gemeenten zich vooral gericht op het
benaderen van personen die in het BPI zijn geregistreerd. Deze personen zijn
benaderd voor een gesprek en zo nodig op traject gezet. De overige 14 gemeenten
geven bovendien aan actief geworven te hebben via bijvoorbeeld een wijkgerichte
benadering, folders en filmpjes, inschakelen zelforganisaties. Die actieve
werving levert overigens niet altijd resultaat op. Ook gemeenten die actief
werven, scoren soms lager dan het landelijk gemiddelde (in 9 van de 14 gevallen).
 
 Als het gaat om plaatsing van inburgeraars geven gemeenten en samenwerkingsverbanden
aan dat naast de afgenomen intaketoets vooral wensen en mogelijkheden van
inburgeraars leidend zijn. Het feit dat iemand man of vrouw is, is daarin
niet bepalend.
 
 Ten slotte is gevraagd naar een inschatting van de gemeente of hun aanpak
succes heeft. Dat blijkt lastig in te schatten. Met name wat uitval betreft
geeft het merendeel van de gemeenten aan geen zicht te hebben op de resultaten.
Daar waar dat zicht er wel is (19 gemeenten) kan er geen direct verband worden
gelegd met de instroom (veel vrouwen of veel mannen).
 Uitvraag bij de 12 gemeenten die gescheiden inburgering
weigeren
 Voor het onderzoek naar het effect van het op principiële gronden
weigeren van verzoeken om seksegescheiden inburgering aan te bieden, is met
alle 12 gemeenten die daar melding van hebben gemaakt, contact opgenomen.
Alle 12 gemeenten geven aan dat het weigeren van een verzoek om seksegescheiden
inburgering niet geleid heeft tot uitval. Indieners van een dergelijk verzoek
blijken, al dan niet na een gesprek met een inburgeringsconsulent, toch in
een gemengde klas te starten. Vermeld moet worden dat het in deze
12 gemeenten slechts om een zeer beperkt aantal verzoeken gaat.
 Concluderend
 Gemeenten waar gescheiden inburgering voorkomt scoren als het gaat om
het aantal gestarte inburgeringstrajecten niet per se beter dan gemiddeld.
Het ontstaan van groepen voor vrouwen lijkt geen gunstig effect te hebben
op de instroom en vooral voort te komen uit toeval. Gemeenten geven dat zelf
ook aan, het merendeel van de gemeenten voert geen specifiek beleid gericht
op vrouwen.
 Daarnaast blijkt niet dat het weigeren van gescheiden inburgering tot
uitval uit het inburgeringstraject leidt. Er is dan ook geen reden om mijn
opvatting dat gescheiden inburgering geen beleid mag zijn te wijzigen. Ik
zal aan de toekenning van de aanvullende middelen voor 2010 de voorwaarde
verbinden dat alle inburgeringsvoorzieningen openstaan voor mannen en vrouwen.
 
 De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
 E. E. van der Laan
 
 
 BIJLAGE 1
 Om na te gaan wat de gevolgen van het aanbieden van gescheiden inburgering
zijn, is o.a. gebruik gemaakt van gegevens uit het Informatiesysteem Inburgering
(ISI). Gekozen is om de instroomgegevens over 2008 te gebruiken, dat wil zeggen
het aantal trajecten dat in 2008 is gestart. Er is daarbij onderscheid gemaakt
naar man en vrouw. Het jaar 2008 is gekozen omdat het jaar 2007 een aanloopjaar
was voor veel gemeenten waarin erg weinig trajecten zijn gerealiseerd en omdat
het jaar 2009 nog niet is afgerond. Gegevens over gestarte inburgeraars (mannen
en vrouwen) in het jaar 2008 worden geacht redelijk betrouwbaar te zijn.
 
 Deze gegevens zijn gelegd naast de CBS-gegevens over het aantal oudkomers
per gemeente (mannen en vrouwen) op 1 januari 2008.
 Als beide gegevens (ISI-aantallen voor gestarte inburgeringstrajecten
en oudkomersgegevens) naast elkaar worden gelegd, kan voor alle gemeenten
worden bepaald hoe zij ten opzichte van elkaar en het Nederlands gemiddelde
scoren in het bereiken van de doelgroep van inburgering.
 Per gemeente kan worden nagegaan welk deel van de oudkomers (uitgesplitst
naar man en vrouw) een aanbod heeft gehad en hoe zich dit verhoudt tot het
de landelijke gemiddelde, namelijk dat in 2008 4,9% van de vrouwelijke
oudkomers en 3,6% van de mannelijke oudkomers met een inburgeringstraject
is gestart. Zo is voor elke gemeente op basis van gelijkwaardige gegevens
te bepalen of zij hoger of lager dan gemiddeld scoren. Bij de beoordeling
van de gegevens moet overigens bedacht worden dat er onder de 43 gemeenten
ook hele kleine gemeenten zijn met relatief weinig oudkomers. Hierdoor werkt
een afwijking van enkele personen al fors door in de percentages.
 
 Het gaat hierbij nadrukkelijk om beperkte gegevens, over de resultaten
van deze inburgeraars is nu nog niets bekend. Daarom is er voor gekozen deze
gegevens alleen als basis te gebruiken voor een meer kwalitatieve inventarisatie
bij betreffende gemeenten. Daarin is hen gevraagd te reageren op de cijfers
voor hun gemeente en uitleg te geven over hun activiteiten op het gebied van
werving en plaatsing. Daarnaast is hun mening gevraagd over de effecten van
hun aanpak op instroom en uitval.
 Gemeenten zijn hierdoor in de gelegenheid om aan te geven wat achterliggende
redenen en motieven zijn en hoe zij het (bewust of onbewust) aanbieden van
gescheiden inburgering zien in relatie tot de instroom.
 
 
 
 
 In het vervolg van deze paragraaf wordt kortheidshalve gesproken over
gemeenten.
 
 
 Dit biedt voor alle gemeenten een gelijke vergelijkingsbasis. De oudkomersgegevens
zijn voor alle gemeenten gelijk (nl. de doelgroep van de Wet inburgering:
niet-westerse allochtonen en personen afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie
en Joegoslavië). Overigens omvat deze groep oudkomers meer personen dan
alleen inburgeringsplichtigen ofbehoeftigen. Er kunnen zich immers volledig
ingeburgerde personen in bevinden. Daarom zijn deze gegevens alleen gebruikt
om als vergelijkingsbasis te dienen. Er is niet gekozen voor een vergelijking
met bijvoorbeeld de prognoses voor inburgering, omdat dat door de verschillende
bekostigingssystemen voor G31 en niet-G31 gemeenten te grote verschillen oplevert.