Kredietcrisis; Brief minister over de noodregeling voor de DSB Bank
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135701
 2009-2010
 
 31 371
 Kredietcrisis
 
 
 
 
 Nr. 
 266
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 12 oktober 2009
 Inleiding
 Op 12 oktober 2009 heeft de Arrondissementsrechtbank van Amsterdam
op verzoek van de Nederlandsche Bank (DNB) de noodregeling van toepassing
verklaard op de DSB Bank N.V. te Wognum («DSB Bank»). Met deze
brief informeer ik u over de achtergronden en de gevolgen hiervan.
 Noodregeling
 De noodregeling is bedoeld om de tegoeden van de rekeninghouders bij een
in moeilijkheden verkerende bank te bevriezen teneinde een bewindvoerder in
staat te stellen de financiële onderneming te saneren dan wel te liquideren.
De noodregeling heeft tot gevolg dat de bevoegdheden van de organen van de
financiële onderneming toekomen aan de bewindvoerder.
 
 Een noodregeling kan worden aangevraagd voor een bank waarvan de solvabiliteits-
en/of de liquiditeitssituatie dreigend is of wanneer redelijkerwijs valt te
voorzien dat de onderneming haar verplichtingen niet kan nakomen en waarbij
het uitspreken van de noodregeling in het belang is van de gezamenlijke schuldeisers.
 Situatie DSB Bank
 DSB Bank is een dochter van DSB FICO holding B.V. Andere dochters van
deze B.V. zijn DSB schade en DSB leven. DSB FICO is vervolgens weer een dochter
van DSB Beheer, waar ook andere zaken in zijn ondergebracht, zoals AZ N.V.
en DS Arts B.V, waar het museum voor hedendaags realisme onder valt. DSB FICO
holding en zijn dochters vallen onder het financieel toezicht, de overige
activiteiten niet.
 
 Met name vanaf 1 oktober verkeerde de onderneming in toenemende
financiële moeilijkheden. Alhoewel de onderneming op dat moment nog aan de solvabiliteits- en liquiditeitsnormen voldeed, verslechterde
de situatie vanaf dat moment snel. Directe aanleiding daarvoor lijkt te zijn
gelegen in dreigende claims met uitstroom van spaargeld als gevolg. In combinatie
met twijfel over de kwaliteit van het onderpand, dat van belang is voor het
aantrekken van liquide middelen, leidde dat tot een snelle verslechtering
van de liquiditeitspositie. De afgelopen twee weken bedroeg de cumulatieve
uitstroom van spaargeld meer dan€ 600 miljoen.
 
 DNB heeft uiteindelijk de noodregeling aangevraagd vanwege de grote uitstroom
van liquiditeiten die het voortbestaan van DSB Bank op korte termijn in gevaar
bracht. Ook de onder druk staande solvabiliteit speelde een rol.
 
 Het aanvragen van de noodregeling is een zeer ingrijpend toezichtsinstrument.
Vooral voor klanten en werknemers van DSB Bank is dit een beslissing met zeer
ingrijpende gevolgen. Maar deze uitkomst bleek onvermijdelijk.
 Afweging
 Dit weekend hebben de Nederlandse Staat, DNB en vijf Nederlandse banken
(Rabobank, ABN Amro, ING, Fortis en SNS REAAL) gezocht naar een andere oplossing.
Dat was een constructief overleg. Maar de risico’s bleken te groot,
ook voor de belastingbetaler. Naast de liquiditeitspositie van de DSB bank,
behelst dit de onzekere omvang van mogelijke verplichtingen ten aanzien van
kwesties rond overkreditering, gebrekkige zorgplicht en mogelijke verliezen
op verstrekte kredieten. Bij de afwegingen die zijn gemaakt hebben aspecten
van mogelijke verboden staatssteun een rol gespeeld, doch deze hebben wij
niet beschouwd als de doorslaggevende hindernis die een reddingsactie uiteindelijk
in de weg stond. Ik heb overigens de Europese Commissie in het weekend geïnformeerd
over de gang van zaken. De Europese Commissie heeft zich hierbij niet uitgelaten
over de vraag of een eventuele redding van de DSB bank al dan niet zou zijn
toegestaan. Deze vraag behoefde uiteindelijk ook niet aan de Europese Commissie
te worden gesteld, omdat duidelijk werd dat een reddingsactie op basis van
de andere overwegingen niet tot de mogelijkheden behoorde.
 Maatschappelijke gevolgen
 Het moge duidelijk zijn dat velen zullen worden getroffen door de ontstane
situatie. Een groot aantal mensen zal naar alle waarschijnlijkheid zijn baan
verliezen, maar vanwege de vervlechting van DSB Bank met het DSB concern kunnen
door de ontstane situatie tevens andere partijen worden getroffen. Onder de
topholding van het DSB concern, DSB Beheer, zijn niet alleen bank- en verzekeringsactiviteiten
ondergebracht, maar bijvoorbeeld ook belangen in voetbalclub AZ en museumactiviteiten.
Wat de gevolgen zullen zijn voor DSB Beheer en deze gelieerde activiteiten,
is op dit moment niet duidelijk. Overigens wordt opgemerkt dat DSB Beheer
niet onder toezicht van DNB staat.
 
 Hieronder wordt verder op een aantal andere belangrijke gevolgen ingegaan,
die verband houden met de financiële activiteiten van DSB Bank.
 Depositogarantiestelsel
 Wanneer een bank wordt onderworpen aan de noodregeling of failliet wordt
verklaard kunnen rekeninghouders geen geld meer van hun rekening halen. Zij
moeten hun vordering indienen bij de bewindvoerders of curatoren. DNB zal
op korte termijn het depositogarantiestelsel (DGS) in werking
stellen. Dit is een regeling die particuliere rekeninghouders een schadevergoeding
uitkeert tot een maximum van € 100 000 per persoon. De rekeninghouders
dienen een aanvraag voor een vergoeding in bij DNB, die het DGS uitvoert.
Bedrijven met een door de wet omschreven beperkte omvang kunnen eveneens een
beroep doen op het DGS. DNB keert de vergoedingen uit. DNB heeft een regresrecht
op de boedel. Uiteindelijk zijn het de andere banken met zetel in Nederland
die de uitkeringen betalen. DNB slaat het door haar uitbetaalde totaalbedrag
naar rato om over de andere banken.
 
 Er wordt op dit moment vanuit gegaan dat er ongeveer 4 000 spaarders
zijn met een spaarrekening of deposito boven de € 100 000.
Het spaartegoed dat hiervan niet wordt vergoed via het DGS komt maximaal uit
op € 140 miljoen. Deze personen vallen wel onder het DGS, maar hun
dekking is gemaximeerd op € 100 000. Boven de € 100 000
is er sprake van een concurrente vordering.
 
 Er zijn ook spaarders met een zogenaamd achtergesteld deposito. DSB Bank
heeft aangegeven dat deze deposito’s niet onder het DGS vallen. Het
gaat hierbij om ruim 4 000 personen. Het totale uitstaande bedrag is
om en nabij € 110 miljoen. Vanwege deze achtergestelde positie,
hebben deze crediteuren een verminderde kans op terugbetaling. Voor dit risico
hebben de achtergestelde depositohouders een hogere rente ontvangen.
 
 De bescherming van spaarders tot een maximum van € 100 000
per persoon neemt niet weg dat ook deze groep geraakt wordt. De noodregeling
brengt in beginsel met zich dat rekeninghouders bij DSB Bank voorlopig niet
bij hun geld kunnen komen. Echter, in samenspraak met de banken zullen DSB-klanten
die geen betaalrekening bij een andere bank hebben in versneld tempo een rekening
bij een andere bank kunnen openen. Tot en met woensdag blijft het mogelijk
om met een DSB-betaalpas geld op te nemen bij geldautomaten van andere banken
volgens het normale gastgebruik van banken. Voor vragen kan men ook terecht
bij de telefonische informatiedesk van DNB.
 Claims gedupeerden
 Daarnaast zijn er nog klanten die claims hebben ingediend of overwegen
claims in te dienen. Het is belangrijk om te weten dat de noodregeling op
zich niets aan hun positie verandert. Aan sommige klanten is een regeling
aangeboden die is uitonderhandeld met een van de stichtingen. Degenen die
al hebben getekend kunnen van DSB Bank verlangen dat de afspraken worden nagekomen.
 Voor de andere klanten geldt dat zij zich tot de bewindvoerders dienen
te wenden. Onderdeel van hun taak zal zijn om alle verplichtingen van de bank
af te wikkelen, dus ook de verplichtingen aan gedupeerden. Net als alle andere
bankbestuurders die dit soort producten hebben verkocht, zullen ook de bewindvoerders
zich moeten afvragen of het zin heeft om dat uit te procederen. Als de gedupeerde
en de bewindvoerders er niet zouden uitkomen dan staat de gang naar de rechter
open.
 Financiële stabiliteit
 Het is belangrijk om te constateren dat de problemen van de DSB Bank niet
zijn veroorzaakt door de kredietcrisis. Het gaat om een individuele, relatief
kleine bank die zelf in de problemen is gekomen door haar bedrijfsvoering,
weglopende klanten, onduidelijke communicatie en de onzekerheid die daardoor
is ontstaan. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat DNB de noodregeling
heeft moeten aanvragen voor DSB Bank. Het specifieke karakter van de problemen
bij DSB Bank betekent dan ook niet dat er reden is voor zorg om
andere banken. Dergelijke zorgen zouden wel kunnen ontstaan als een grote
bank in problemen komt, omdat die als een spin in het web van het financiële
stelsel functioneert. Bij DSB Bank is daarvan geen sprake.
 Onderzoek
 Niettemin zit ook ik met de vraag hoe het zover heeft kunnen komen. Ik
wil dan ook precies weten wat er met DSB Bank is gebeurd. Daarom heb ik na
raadpleging van de toezichthouders besloten een onafhankelijk onderzoek in
te stellen naar de gang van zaken bij DSB Bank. Daarbij wordt ook gekeken
naar het wettelijk kader en de manier waarop AFM en DNB op DSB Bank toezicht
hebben gehouden.
 
 Verder zal er een onderzoek van DNB en de AFM worden ingesteld naar de
verantwoordelijkheden van de bestuurders van DSB Bank, niet alleen de huidige,
maar ook de voormalige bestuurders, onder wie Gerrit Zalm, bestuursvoorzitter
van ABN AMRO. Hij heeft inmiddels laten weten volledig mee te zullen werken
aan dit onderzoek en de uitkomst ervan met vertrouwen tegemoet te zien.
 
 Ik zal u de komende tijd op de hoogte houden van de ontwikkelingen.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos