Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg op 13 september 2000 over onder meer de agenda van de najaarszitting van IMF/Wereldbank
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-IXB, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-IXB nr. 15

02-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-IXBToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 IXBVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2001nr. 15VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 2 oktober 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Financiën2 hebben
op 13 september 2000 overleg gevoerd met minister Zalm van Financiën
over:– de agenda van de najaarszitting van IMF/Wereldbank
(Fin-00–633/Buza-00–42);– artikel IV-consultatie 2000 (Fin-00–510);– Poverty Reduction Strategy Papers(PRSP)-proces (Fin-00–533/Buza-00–371);– Financial Stability Forum en de Nederlandse
deelname daaraan (26 800 IXB, nr. 42).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Hessing (VVD) verheugde zich erover
dat uit de geannoteerde agenda blijkt dat het IMF zich wederom concentreert
op zijn kerntaken en zich niet langer ziet als de penningmeester van een centralistische
wereldregering. Zo wordt er terecht meer aandacht besteed aan «surveillance»
van de financiële sector. Steunt de minister deze koerswending en op welke manier zal de Nederlandse regering dit beleid steunen? Is het
verder niet de hoogste tijd dat het IMF expliciet formuleert wat zijn kerntaken
zijn?Op de najaarszitting zal een beslissing worden genomen over de hoogte
van de rente op het «stand-by arrangement» (SBA) en de «extended
fund facility» (EFF). Is de minister ook een voorstander van een gefaseerde
verhoging van die rente? In de geannoteerde agenda wordt geen antwoord gegeven
op de vraag hoe streng de condities moeten zijn die aan deze leningen worden
verbonden. Wat is hier het standpunt van de minister? Hoe staat hij verder
tegenover de mogelijkheid dat de «contigent credit line» (CCL)
wordt versoepeld? In dit verband wees de heer Hessing erop dat het IMF binnenkort
een akkoord zal sluiten met de Nederlandse Antillen. Is het met het oog daarop
verstandig dat de Nederlandse regering een overbruggingskrediet van 100 mln.
ter beschikking heeft gesteld? Uit persberichten kan namelijk worden opgemaakt
dat het IMF hiermee niet gelukkig is.De heer Hessing zei het beleid te steunen dat gericht is op het aanpakken
van landen van wie het gedrag schadelijk is voor het internationale financiële
systeem. Daarom is het goed dat er nu drie zwarte lijsten zijn verschenen
waarop deze landen worden genoemd. Welke acties zullen er tegen deze landen
worden ondernomen? «Private sector involvement» is een goede ontwikkeling.
Hiervoor dient een vast raamwerk te worden ontwikkeld en te worden afgezien
van een «case-by-casebenadering». Is de minister het hiermee eens?In de annotatie bij het «Development Committee» (DC) wordt
gesproken over mondiale publieke goederen. Kan de minister aangeven wat hiermee
wordt bedoeld? Kan de Wereldbank (WB) zich niet beter concentreren op concrete
projecten? Hij vroeg verder de Kamer nadere informatie te doen toekomen over
de besluiten van het DC.De heer Hessing merkte op dat het ontwikkelen van beleid voor lage- en
middeninkomenslanden een taak van de WB dient te zijn en niet van het IMF.
Hij vreesde dan ook dat het beleid terzake dat door het IMF wordt ontwikkeld,
tot doublures met het beleid van de WB zal leiden.De vrees voor kapitaalontoereikendheid van de WB na de Aziëcrisis
is ongegrond gebleken. Het is een goede zaak dat Nederland zich niet direct
heeft laten verleiden tot kapitaalverhoging. De WB moet haar technische assistentie
aan het versterken van de financiële sectoren op landenniveau uitbreiden.Uit de artikel IV-consultatie blijkt dat het IMF van mening is dat Nederland
het huidige financiële beleid dient voort te zetten. Een omissie in de
consultatie is dat men geen aandacht besteed aan de euro en aan de redenen
voor de zwakte van deze munt. Om de euro te versterken zijn structurele veranderingen
noodzakelijk. Met het oog daarop is het van belang dat de artikel IV-consultaties
van de andere lidstaten ter beschikking komen. Is de minister bereid om bij
elk van deze landen aan te geven wat de drie belangrijkste aanbevelingen van
het IMF zijn? Dit biedt de Kamer namelijk de mogelijkheid zich een beeld te
vormen van de macro-economische zwaktes in de structuur van het eurogebied.Ten slotte zei de heer Hessing het een goede zaak te vinden dat het «Financial
Stability Forum» (FSF) in het leven is geroepen, ook al is het de vraag
of hier geen sprake is van een taak voor het IMF. Dit forum kan een nuttige
aanvoerroute zijn van onderwerpen die vervolgens door het IMF op de agenda
kunnen worden geplaatst.De heer Koenders (PvdA) wees erop dat de huidige
ontwikkelingen rond de olieprijzen waarschijnlijk op de najaarszitting aan
de orde zullen komen, ook al zijn zij niet officieel geagendeerd en worden
zij niet in de geannoteerde agenda genoemd. De effecten van deze prijsstijging
zijn verstrekkend. Dat geldt in het bijzonder voor de ontwikkelingslanden,
omdat het deze landen niet is gelukt om de energie-intensiteit van hun productie te verkleinen. Dit probleem speelt overigens ook voor de
transitielanden. Zal de minister dit onderwerp aan de orde stellen en kan
hij uiteenzetten wat de gevolgen zijn voor het «heavily indebted poor
countryinitiatief» (HIPC)? Slechts Oeganda heeft het beslispunt voor
het HIPC bereikt. Een en ander roept de vraag op of de bureaucratische vereisten
niet voorbijgaan aan de door de gestegen olieprijzen toegenomen behoeften
van deze landen.In de media circuleert het bericht dat de heer Prodi gezegd zou hebben
dat in de Europese Commissie wordt nagedacht over de noodzaak van een interventie
ten behoeve van de euro. Dit is van belang, omdat de huidige koers van de
euro, gecombineerd met de hoge olieprijs, negatief uitwerkt op de inflatie.
Is de minister op de hoogte van deze discussie en wat is zijn standpunt in
dezen?In de wandelgangen van de najaarszitting zal vermoedelijk worden gesproken
over de schuldenverlichting voor Nigeria. Is het waar dat Nederland hierbij
slechter wordt bediend dan andere landen? Wordt hierover met andere schuldeisers
gesproken?Het aantal uitstaande leningen van de WB is met bijna 50% verminderd.
Dit is mede te verklaren uit het feit dat de Aziëcrisis om een extra
inspanning vroeg. Een en ander neemt echter niet weg dat het een zorgelijke
ontwikkeling is dat het aantal IDA-leningen met 33% (2,4 mld.) is gedaald.
Kan de minister aangeven wat de oorzaak van deze daling is?In het kader van de najaarszitting zal ongetwijfeld het debat worden voortgezet
over de gevolgen van de globalisering voor de armoedebestrijding. Welke rol
ziet de minister hierbij weggelegd voor het IMF en de WB? Is hij het verder
eens met de analyse dat deze instellingen geen goed antwoord hebben op de
grote vragen over technologie, gezondheid en integratie van gemarginaliseerde
gebieden in de wereldeconomie?Het IMF en de WB bezinnen zich op dit moment op de vraag wat hun kerntaken
zijn. Daarbij dient het Meltzerrapport een belangrijke rol te spelen. Is dit
rapport geagendeerd voor de najaarszitting? De heer Koenders had verder de
indruk dat een Europees standpunt in deze discussie ontbreekt. Is deze indruk
correct?De «managing director» Köhler zal zijn toekomstvisie
op de rol van het IMF tijdens de najaarszitting toelichten. Zijn uitspraken
tot nu toe zijn niet geheel duidelijk. Zo is er onduidelijkheid over de rol
die het «poverty reduction strategy paper-proces» (PRSP) zal spelen
bij de armoedebestrijding. Verder is zijn positie in de discussie over de
verhouding tussen het IMF en de WB onduidelijk. Dit is mede van belang voor
de vraag of leningen van het IMF aan de transitielanden zullen worden gecontinueerd.
Kan de minister hierover nu al enige duidelijkheid verschaffen?Het is de bedoeling dat de CCL aantrekkelijker wordt gemaakt. Onduidelijk
is hoe landen zich voor deze open kredietlijn voor betalingsbalanssteun kunnen
prekwalificeren. Speelt hier niet het probleem dat landen aangeven kwetsbaar
te zijn als zij zich hiervoor aanmelden? Is het verder wel een goed idee om
de rente op deze leningen te verlagen?Het IMF en de WB zijn weinig transparante organisaties. Dit probleem wordt
onderkend en daarom wordt er nagedacht over het instellen van een «independent
evaluation office» (EVO) voor het IMF. De heer Koenders vroeg zich echter
af waarom er niet voor wordt gekozen om analoog aan de WB een inspectiepanel
op te richten. Dit biedt namelijk de mogelijkheid om niet alleen achteraf
maar ook onderwijl de werkzaamheden van het fonds te controleren.De heer Van Bommel (SP) wees op groeiende
kritiek op de globalisering en de rol van de WB en het IMF daarbij. Deze kritiek
is terecht, omdat het IMF, geleid door neoliberale dogma's, overheden beleid
oplegt dat leidt tot een verslechtering van de positie van de allerarmsten.
Hij meende verder dat de besluitvorming van het IMF ondemocratisch is als
gevolg van de sterke positie van de VS. Zo lijkt het principe
«one country, one vote» te zijn vervangen door «one dollar,
one vote». Deelt de minister de kritiek van Joseph E. Stiglitz dat de
WB en het IMF zich niet zozeer bezighouden met economische vraagstukken als
wel met ideologie? Hij vroeg verder welke positie de Nederlandse regering
in zal nemen als tijdens de najaarszitting de negatieve gevolgen van de globalisering
en de rol van het IMF en de WB daarbij aan de orde komen.De WB en in mindere mate het IMF lijken zich iets aan te trekken van de
kritiek op hun functioneren. Gevreesd moet echter worden dat zij zullen proberen
om deze kritiek met cosmetische maatregelen te pareren. Zo gebruikt men steeds
vaker het woord «armoedebestrijding» in een poging de beeldvorming
over het eigen beleid en de eigen instellingen te veranderen. Zo is het PRSP-proces
niet meer dan een schaamlap voor het beleid van het IMF, omdat het fonds landen
via de structurele aanpassingsprogramma's blijft dwingen om te bezuinigen
op juist die voorzieningen die de armoede in de betrokken landen enigszins
lenigen.Nederland levert een financiële bijdrage aan de «enhanced structural
adjustment facility» (ESAF) dat inmiddels is omgedoopt tot «poverty
reduction global fund» (PRGF). Hoe hoog is deze bijdrage en zou Nederland
zich niet kritischer moeten opstellen tegenover deze programma's?De heer Van Bommel zei het oneens te zijn met de koppeling van het HIPC
aan structurele aanpassingsprogramma's. De beperkte schuldverlichting in het
kader van HIPC dient onconditioneel te zijn, omdat landen niet een bepaalde
ideologie op mag worden gelegd.Tijdens de financiële crises van de laatste jaren heeft het IMF private
beleggers met publiek geld een uitweg geboden uit de crises die zij zelf mede
hebben veroorzaakt. De heer Van Bommel keurde dit af en vond het daarom teleurstellend
dat er slechts een «capital markets consultative group» is opgericht.
Waarom worden er geen concrete maatregelen getroffen en waarom is er geen
raamwerk met vaste regels in het leven geroepen voor de bestrijding van dergelijke
crises? Een «case-by-casebenadering» zal er immers toe leiden
dat de private sector haar verantwoordelijkheid wederom kan ontlopen.Het lage rentetarief voor het SBA schijnt ertoe te leiden dat er leningen
worden afgesloten die niet strikt noodzakelijk zijn. Kan de minister dit bevestigen?
Mochten dergelijke onnodige leningen worden afgesloten, dan is dat een ernstige
zaak, omdat het wel conditionele leningen betreft. Een en ander geldt ook
voor de CCL, omdat aan dit open krediet het gevaar verbonden is dat publiek
geld via private investeerders het land verlaat dat de lening heeft aangevraagd.Ten slotte merkte de heer Van Bommel op dat het teleurstellend is dat
het FSF tweeëneenhalf jaar na de Aziëcrisis nog steeds geen voorstellen
heeft gedaan om het internationale kapitaalverkeer aan de ketting te leggen.
Inmiddels hebben Finland en Canada zich een voorstander getoond van een «Tobin-tax»
en dat moet toch aanleiding zijn voor de minister om een dergelijke belasting
serieus te overwegen.De heer Hoekema (D66) sprak de hoop uit dat
de discussie op de najaarszitting tussen de ministers en het IMF en de WB
over globalisering en armoede niet in woorden verzandt en dat er ook concrete
voorstellen zullen worden gedaan. Verder zal er ook een dialoog tot stand
moeten worden gebracht tussen «de straat» en de vergadercentra.
Hoe hebben de WB, het IMF en de minister zich hierop voorbereid?In de stukken wordt niet ingegaan op de euro en de olieprijzen. Hij tekende
daarbij aan dat de euro vooral een zaak van de Ecofin-raad is, maar dat het
wel een gemis is dat de olieproblematiek niet voor de najaarszitting is geagendeerd.
Zo valt de betekenis van de prijsontwikkeling van ruwe olie voor de armste
landen wel degelijk onder de kerntaak van het IMF de macro-economische stabiliteit
te bevorderen. De heer Köhler heeft zich onlangs uitgelaten over zijn visie op de
kerntaken van het IMF. Deze kerntaken worden in de geannoteerde agenda genoemd.
De heer Hoekema vroeg zich echter af of de minister de visie van de heer Köhler
deelt.Hij merkte verder op dat een eventuele verhoging van de rente voor het
SBA en de EFF pas mag worden doorgevoerd als daadwerkelijk is aangetoond dat
er langdurig en overmatig gebruik is gemaakt van deze IMF-faciliteiten. Is
de minister overigens overtuigd van de noodzaak van een dergelijke renteverhoging?
De heer Hoekema twijfelde daaraan.In april is besloten tot de oprichting van het EVO. Hoe denkt men echter
de onafhankelijkheid van het EVO te garanderen? Dergelijke garanties moeten
er echter wel zijn, wil men het EVO tot een geloofwaardige organisatie laten
uitgroeien.In de geannoteerde agenda wordt aangeven dat er weinig vooruitgang is
geboekt bij het ontwikkelen van een raamwerk voor het voorkomen en bestrijden
van financiële crises. Kan de minister aangeven welke stappen nog moeten
worden gezet?De vooruitgang bij de schuldenverlichting is beperkt. Dit is zeker niet
het gevolg van de opstelling van Nederland, aangezien de regering voldoet
aan de HIPC-verplichtingen die zij op zich heeft genomen. Dit kan echter niet
van alle andere betrokken landen worden gezegd. De heer Hoekema vroeg met
het oog daarop of de minister bereid is om andere landen op te roepen alsnog
aan deze verplichtingen te voldoen.Uit de notitie van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking blijkt
dat inmiddels de nodige theorie is ontwikkeld rond het PRSP-proces. Een en
ander kan echter niet verhelen dat de resultaten vooralsnog beperkt zijn.
Zo heeft alleen Oeganda zich gekwalificeerd. Is dit niet een aanwijzing dat
de lat wel heel hoog is gelegd voor landen die zich willen kwalificeren? Leidt
PRSP niet tot allerlei bureaucratie en vertraging?Na de Aziëcrisis waren er de nodige zorgen over de kapitaaltoereikendheid
van de WB. Zijn deze zorgen inmiddels weggenomen?De heer Hoekema vroeg of er duidelijkheid is over de vraag of de «offshore
financial centers» (OFC's) de internationale standaarden voldoende naleven.
Kan de minister verder aangeven in welke acties de in de geannoteerde agenda
genoemde zwarte lijsten hebben geresulteerd? Is voorzien in sancties en beloningen
om OFC's te bewegen zich te conformeren aan de internationale standaarden?Ten slotte vroeg de heer Hoekema wat de verdere gang van zaken is rond
de artikel IV-consultatie met betrekking tot Nederland, dat overigens (weer)
aantoont dat het beleid van paars II werkt. Zal de regering reageren op de
aanbevelingen en de opmerkingen uit de consultatie?De heer De Haan (CDA) merkte op dat de lovende
toonzetting van de artikel IV-consultatie niet kan verhelen dat het IMF zich
zorgen maakt over het gevaar van inflatie als gevolg van de oververhitting
van de economie. Deze zorg is op dit moment zeker terecht, omdat de stijging
van de olieprijzen het gevaar van inflatie verder vergroot. De andere grote
zorg van het IMF is de gebrekkige arbeidsparticipatie in Nederland. Het fonds
doet daarom de aanbeveling om door middel van een programma van financiële
prikkels de afstand tussen uitkeringen en werk te vergroten. Denkt de minister
dat de regering in staat is om een dergelijk programma te ontwikkelen?De achterliggende gedachte bij het PRSP-proces is prijzenswaardig. De
heer De Haan vroeg zich echter af of hier toch niet sprake is van de zoveelste
mode in ontwikkelingsland. Een aanwijzing hiervoor is dat «donordarling»
Oeganda zich als eerste heeft weten te kwalificeren. Verder wordt niet duidelijk
of en voor welke vorm van steun de landen in aanmerking komen waarvan nu al
duidelijk is dat zij niet aan de eisen zullen kunnen voldoen. Bestaat niet
het gevaar dat deze landen het slachtoffer worden van deze nieuwe modegril? Het PRSP-proces zal waarschijnlijk leiden tot een grote bemoeienis van
het IMF en de WB. De heer De Haan zei zelfs te vrezen dat de betrokken landen
zo gedetailleerd verantwoording moeten afleggen om in aanmerking te komen
dat er landen zullen zijn die dit proces als paternalistisch zullen bestempelen
en om die reden van deelname zullen afzien. Is het IMF met het oog op de voorgestane
functiescheiding tussen het IMF en de WB overigens wel de aangewezen organisatie
om leiding te geven aan het PRSP-proces?De heer Vendrik (GroenLinks) wees erop dat
tijdens de najaarszitting in Praag buiten de officiële conferentiezalen
vele andere debatten zullen worden gevoerd. Zal de regering deze debatten
ontlopen of is men bereid een galadiner op te offeren om met deze groepen
in discussie te gaan?Het verleden heeft geleerd dat aanhoudend hoge olieprijzen een desastreuze
uitwerking op de arme landen hebben en kunnen leiden tot een sterke verslechtering
van hun betalingsbalanspositie. Dit laatste is met name voor het HIPC-initiatief
van belang, want om zich te kwalificeren, moeten deze landen beschikken over
een zogenaamd aanvaardbaar schuldniveau. De heer Vendrik vroeg of deze norm
moet worden aangepast als de betalingsbalanspositie van deze landen in het
ongerede dreigt te raken door de hoge olieprijzen.Rol en positie van het IMF zijn voortdurend onderwerp van discussie en
men lijkt er nu voor te kiezen om zich wederom te concentreren op een aantal
kerntaken. Steunt de minister deze verschuiving? Een en ander neemt niet weg
dat de discussie over de rol en de positie van het IMF nog niet is afgerond.
Zo heeft Joseph E. Stiglitz een artikel gepubliceerd in The new republic online
waarin hij ingaat op zijn ervaringen bij het IMF ten tijde van de Aziëcrisis.
Is de minister bereid om een reactie op dit artikel te publiceren?Er zijn drie zwarte lijsten gepubliceerd met daarop landen die een schadelijke
invloed hebben op het internationale financiële systeem. Kan de minister
aangeven welke consequenties hieraan worden verbonden?In het algemeen overleg over de vorige zitting van IMF/WB is geconstateerd
dat het debat over de mogelijkheid om particuliere banken te betrekken bij
het voorkomen en bestrijden van financiële crises stokt. Zo lijkt het
internationale bankwezen te weigeren om zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid
te nemen. De heer Vendrik vroeg of in de internationale gemeenschap sindsdien
overeenstemming is bereikt over de manier waarop «private sector involvement»
(PSI) kan worden georganiseerd. Heeft Nederland in dit verband zijn verantwoordelijkheid
genomen en hierover overleg gevoerd met het Nederlandse bankwezen?De heer Vendrik wees erop dat het HIPC-initiatief op een manier wordt
geïmplementeerd die niet in overeenstemming is met de oorspronkelijke
bedoeling. Zo heeft slechts Oeganda zich tot nu toe weten te kwalificeren.
Moet uit de huidige stand van zaken niet worden geconcludeerd dat niet alleen
de condities moeten worden verlicht maar dat ook de termijnen voor het bereiken
van het beslispunt en het eindpunt verder moeten worden verkort? Deze conclusie
dringt zich op, omdat de huidige vertraging niet alleen is te verklaren uit
de bureaucratie rond het PRSP.Ten slotte vroeg de heer Vendrik naar de positie van de regering ten opzichte
van de interventie van het IMF in de Nederlandse Antillen. Zo is het de vraag
of het wel verstandig is om het advies van het IMF te volgen geen overbruggingskrediet
van 100 mln. ter beschikking te stellen. Wordt hierover in de marge van de
najaarszitting met het IMF gesproken?Antwoord van de ministerDe minister zei een voorstander te zijn van
de heroriëntatie van het IMF op zijn kerntaken die na de periode Camdessus
is ingezet door «managing director» Köhler. Hij tekende hierbij
aan dat de Nederlandse regering zich altijd een voorstander heeft
getoond van een duidelijke taakverdeling tussen het IMF en de WB. Zo heeft
Nederland kritiek uitgeoefend op het onderbrengen van de ESAF bij het IMF
in plaats van bij de Wereldbank.In het Meltzerrapport wordt aangegeven dat de middeninkomenslanden en
de transitielanden eigenlijk geen toegang zouden moeten hebben tot de faciliteiten
van het IMF voor betalingsbalanssteun. De Nederlandse regering is het hiermee
oneens, omdat in deze landen grote groepen mensen leven die recht hebben op
internationale solidariteit. Aan het SBA en de EFF dient echter wel een goede
conditionaliteit te worden verbonden. Een verhoging van de rente voor deze
faciliteiten ligt niet voor de hand, ook al is een beperkte differentiatie
van de rentetarieven denkbaar als er langdurig en overmatig gebruik wordt
gemaakt van IMF-faciliteiten.Een en ander geldt niet voor het CCL, omdat de rente op deze faciliteit
een goed instrument is om te bevorderen dat landen selectief gebruikmaken
van deze open kredietlijn als zij zich eenmaal hebben gekwalificeerd. Deze
selectiviteit is verder noodzakelijk om een overmatig gebruik van de fondsmiddelen
te voorkomen. Overigens is het risico dat dit gebeurt op dit moment niet al
te groot, omdat zich nog geen landen hebben gemeld die van deze faciliteit
gebruik willen maken. De minister zei dat de reden hiervoor zou kunnen zijn
dat landen die hiervan gebruik willen maken, vrezen dat de markt hierdoor
het vertrouwen in hen verliest.De minister zei in principe een voorstander te zijn van een vast kader
voor PSI, omdat hierdoor willekeur kan worden voorkomen. Het standpunt van
met name de VS dat een vast kader geen recht doet aan de verschillen tussen
landen en kan verworden tot een procrustesbed, is echter goed te verdedigen.
Er zal dan ook een compromis moeten worden gevonden in de vorm van een stelsel
van algemene uitgangspunten dat het mogelijk maakt om in te spelen op de specifieke
problemen van een land. Verder zal het aandeel PSI afhankelijk gemaakt moeten
worden van de omvang van de programma's. Een en ander kan er in het uiterste
geval toe leiden dat wordt besloten om een moratorium in te stellen op betalingen
aan de private sector. Desgevraagd beaamde de minister dat voorkomen moet
worden dat kleinere landen of landen die minder nauwe banden onderhouden met
de VS tussen wal en schip vallen.Nagenoeg de hele top van het Nederlandse bankwezen is aanwezig op de jaarvergaderingen
van het IMF. De minister zei die gelegenheid daarom te zullen aangrijpen om
PSI onder de aandacht te brengen van het Nederlandse bankwezen en aan te geven
wat de Nederlandse regering terzake van de Nederlandse private sector verwacht.De kapitaalbehoefte van de WB lijkt minder groot dan eerder werd verwacht.
De WB kan dan ook goed uit de voeten met haar huidige kapitaalreserves.De minister zei geen definitie te kunnen geven van het begrip «mondiale
publieke goederen» dat door de DC wordt gebezigd. Dit begrip is in de
annotatie opgenomen, omdat men zo goed mogelijk verslag wil doen van de discussies
die in het DC plaatsvinden. In de komende verslagen na afloop van het DC zal
natuurlijk worden ingegaan op de besluiten van het DC. Probleem hierbij is
wel dat de besluiten niet zozeer door het DC worden genomen als wel door de
«board of executive directors». De taakverdeling is namelijk dat
het DC de beleidslijnen aangeeft die door de «board» in concrete
besluiten worden omgezet. Dit doet enigszins onrecht aan het primaat van de
politiek, maar vergroot daarentegen wel de slagkracht.In de artikel IV-consultatie wordt niet ingegaan op de euro, omdat voor
het monetaire beleid een aparte consultatieprocedure bestaat die het hele
eurogebied bestrijkt. De minister zegde toe dat de Kamer in de toekomst zal
worden geïnformeerd over de aanbevelingen van het IMF in de artikel IV-consultaties
van andere Europese lidstaten. Voorwaarde hiervoor is wel dat deze consultaties
gepubliceerd zijn. Publicatie is namelijk niet vanzelfsprekend.
Zo heeft Nederland in tegenstelling tot een aantal andere lidstaten ingestemd
in de meest open procedure die inhoudt dat niet alleen de «PIN's»
uit de consultatie worden gepubliceerd maar ook het stafrapport zelf. Hij
tekende hierbij aan dat een groot deel van de informatie ook kan worden gevonden
in de reguliere IMF-rapportages, zoals de «World economic outlook».In de artikel IV-consultatie wordt gewezen op het gevaar van oververhitting
van de Nederlandse economie. De minister zei dat de regering dit gevaar zeker
niet onderschat. Door het goede beleid van de laatste jaren is een krapte
op de arbeidsmarkt ontstaan. Dit probleem wordt inderdaad mede veroorzaakt
door de grote inactiviteit onder de beroepsbevolking. Hij meende echter dat
deze arbeidsreserve vooral als een goudmijn moet worden gezien en dat men
bereid moet zijn de nodige investeringen te doen in de ontginning van deze
mijn. Plannen hiertoe zullen op prinsjesdag naar buiten worden gebracht.De stabilisatie van de olieprijzen op een aanvaardbaar niveau zal aan
de orde komen tijdens de bespreking van de «World economic outlook».
De minister zei bij deze bespreking aandacht te zullen vragen voor de problemen
die ontwikkelingslanden die niet over eigen energievoorraden beschikken, ondervinden
door de huidige olieprijzen. Om de problemen van deze landen te ondervangen
zal door het IMF en de WB moeten worden bezien of de procedures en de criteria
voor het HIPC aanpassing behoeven. Voorkomen moet immers worden dat de doelstellingen
van het HIPC niet kunnen worden gerealiseerd door de hoge olieprijzen. Het
is verder de taak van de «executive directors» van het IMF en
de WB om met concrete maatregelen te komen die het de clientèle van
deze instellingen mogelijk maken, de huidige schokken op de oliemarkt op te
vangen.De minister bestreed dat de voortgang bij het HIPC zo beperkt is als door
de commissies is geschetst. Van de 32 landen die in principe in aanmerking
komen voor deelname aan het HIPC, hebben Jemen, Laos en Ghana afgezien van
deelname. De heer Köhler heeft echter tijdens de recente informele Ecofin-raad
in Versailles aangegeven dat van de resterende landen vermoedelijk twintig
landen voor het einde van dit jaar het beslispunt zullen bereiken. Een en
ander is geen garantie dat al deze landen zich daadwerkelijk zullen kwalificeren,
maar duidelijk is wel dat veel meer landen dan alleen Oeganda aan het HIPC
zullen deelnemen. Als deze ontwikkeling zich volgens verwachting doorzet,
zal nog in 2000 tweederde van de in het vooruitzicht gestelde 95 mld. dollar
aan schuldverlichting kunnen worden gerealiseerd, te weten ongeveer 60 mld.
dollar. Dit geld is inmiddels, mede door de inspanningen van de Nederlandse
regering, beschikbaar.Dat er condities aan deelname aan het HIPC zijn verbonden, is een goede
zaak. Deze condities zorgen er immers voor dat de middelen, die hierdoor in
deze landen vrijkomen worden besteed aan bijvoorbeeld onderwijs en bestrijding
van armoede en niet aan defensie.Desgevraagd antwoordde de minister dat de voorziene kwijtscheldingen in
het kader van het HIPC geen gevolgen hebben voor andere bilaterale schulden,
zoals kredietverzekeringen. Hiervoor is voldoende geld gereserveerd, te weten
450 mln.Als olie-exporterend land profiteert Nigeria van de huidige hoge olieprijzen.
Het is dan ook niet onredelijk om te verlangen dat dit land een grotere inspanning
levert om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen. De minister meende
verder dat de voorziene afbetaling van 700 mln. dollar aan de lage kant is.
Hij zei echter met dit bedrag akkoord te kunnen gaan, als Nederland daarvan
een zodanig deel ontvangt dat het gelijkberechtigd wordt ten opzichte van
grote landen als de VS en het Verenigd Koninkrijk. Hierover worden gesprekken
gevoerd met Gordon Brown, de Britse minister van financiën. Dat is de
aangewezen weg, omdat de beslissing over de wijze waarop deze 700 mln. dollar
wordt verdeeld, aan de schuldeisers is en niet aan Nigeria. Redenen waarom een land kan worden uitgesloten van het HIPC, zijn onder
meer dat het deelneemt aan een gewapend conflict of zich in een postconflictsituatie
bevindt. Hulp aan deze landen wordt verstrekt in de vorm van noodhulp. De
eisen aan deelname aan het HIPC zijn mede geformuleerd, omdat de vrees leeft
dat een land in een postconflictsituatie HIPC-gelden gebruikt voor herbewapening
met als gevolg het oplaaien van het conflict. Een andere reden waarom een
land niet wordt toegelaten, is dat het grote militaire uitgaven doet.Het EVO dient te worden gevrijwaard van rechtstreekse beïnvloeding
door derden. Als zijn onafhankelijkheid eenmaal is gegarandeerd, kan worden
bezien of de werkzaamheden van het EVO kunnen worden uitgebreid. Vooralsnog
is de oprichting van het EVO een belangrijke stap in de goede richting die
de mogelijkheid biedt om analoog aan het inspectiepanel van de WB met een
objectieve blik de programma's van het IMF op hun inhoud en effectiviteit
te onderzoeken.De Aziëcrisis is veroorzaakt door de zwakte van de financiële
sector en niet zozeer door problemen die voortvloeiden uit de betalingsbalanspositie
of de begrotingspolitiek van de betrokken landen. De minister wees erop dat
dit een nieuwe element is dat zeker een reden is om te bezien of het IMF op
de juiste wijze heeft gereageerd. Deze crisis heeft verder vragen opgeroepen
over PSI. Het betreft hier echter een ingewikkelde materie en het is daarom
nog niet duidelijk welke criteria moeten worden aangelegd om in de toekomst
adequater op een dergelijke crisis te kunnen reageren. Hierover wordt nog
overlegd. Hij zegde in dit verband toe om met een reactie te komen op het
artikel van Joseph E. Stiglitz in The new republic online en de kritiek dat
het IMF zich zou laten leiden door ideologische in plaats van economische
motieven.Voorzichtigheid is inderdaad geboden als publiek geld ter beschikking
wordt gesteld voor de uitkoop van private partijen. In het verleden heeft
de Nederlandse regering er zich dan ook altijd tegen verzet dat gelden van
het IMF worden gebruikt voor de «bail out» van particuliere beleggers
die zelf risicovol hebben belegd.In de vorige kabinetsperiode is reeds gerapporteerd over de merites van
de Tobin-tax. De minister meende dat uit deze rapportage afdoende duidelijk
is geworden waarom de regering niet tot de voorstanders van een dergelijke
belasting mag worden gerekend.De minister herinnerde eraan dat het IMF een financieel instituut is.
Het mag daarom geen verwondering wekken dat landen die in een dergelijk instituut
vertegenwoordigd zijn, willen dat hun invloed op het beleid evenredig is aan
de financiële bijdrage die zij leveren. Deze bijdrage bestaat immers
uit gelden die aan de publieke middelen zijn onttrokken. Een en ander neemt
niet weg dat de invloed van de VS groot is, omdat zij met ruim 15% van de
stemmen de grootste aandeelhouder zijn. Deze 15% is namelijk voldoende om
besluiten te blokkeren als een meerderheid van 85% is vereist. Hierbij moet
wel in het oog worden gehouden dat andere landen door hun stemmen te bundelen
ook over zo'n «blocking vote» beschikken en een meerderheid van
85% niet altijd vereist is. De invloed van de VS is echter zeker groot als
een verandering van de instituties aan de orde is, omdat daarvoor een meerderheid
van 85% vereist.De kritiek op het functioneren IMF en de Wereldbank zal tijdens de najaarszitting
ongetwijfeld door actiegroepen in Praag worden verwoord. De minister merkte
op dat zijn ministerie altijd bereid is geweest en zal zijn om met organisaties
die met constructieve en inhoudelijke kritiek komen, een dialoog aan te gaan.
Hij zei echter te betwijfelen of de alternatieve bijeenkomsten in Praag hiervoor
een goede gelegenheid bieden, omdat hierbij ook organisaties aanwezig zullen
zijn die zowel het IMF als de Wereldbank elk bestaansrecht ontzeggen.De Nederlandse bijdrage aan ESAF bedraagt 100 mln., verdeeld over tien
tranches van 10. mln. Aan deze bijdrage is de voorwaarde verbonden dat andere landen in voldoende mate bijdragen aan het inmiddels tot PRGF
omgedoopte ESAF. Inmiddels zijn twee tranches aan het PRGF overgemaakt.De minister merkte op dat het doel van de zwarte lijsten is om landen
en rijksdelen aan te moedigen hun gedrag bij te stellen. Overigens zijn er
landen op deze lijsten gezet waarvan de Nederlandse regering betwijfelt of
dat terecht is gebeurd. Zo worden ook Aruba en de Nederlandse Antillen genoemd.
Als de landen die op deze lijsten worden genoemd, hun financieel toezicht
niet verbeteren of onvoldoende optreden tegen witwaspraktijken, kunnen zij
met sancties worden bestraft. Sancties zijn tot nu toe niet opgelegd, maar
er ontstaat steeds meer internationale overeenstemming dat er krachtig moet
worden opgetreden tegen dergelijke landen. Mede daarom maakt de regering van
Liechtenstein zich momenteel grote zorgen over de mogelijkheid dat zij door
sancties van de EU wordt getroffen en toont Zwitserland zich steeds ontvankelijker
voor kritiek. De rol van het IMF hierbij is echter beperkt en komt alleen
in zicht als door dergelijke praktijken de stabiliteit van een land wordt
bedreigd.Het PRSP-proces onderscheidt zich van vroegere programma's doordat de
PRSP's worden opgesteld door de landen zelf. De kritiek dat dit proces paternalistisch
zou zijn, is dan ook onterecht. De minister vulde dit aan met de opmerking
dat er niet aan ontkomen kan worden dat door de internationale gemeenschap
eisen aan de PRSP's worden gesteld. Het moet immers duidelijk zijn dat een
land in staat en bereid is om door middel van goed bestuur te werken aan armoedebestrijding.Ten slotte benadrukte de minister dat de regering wil voorkomen dat Nederland
een paternalistische houding ten opzichte van de Nederlandse Antillen kan
worden verweten. Dat is de reden dat de Nederlandse regering en die van de
Nederlandse Antillen het inschakelen van het IMF als de beste oplossing voor
de problemen van de Nederlandse Antillen hebben gezien. Om elke schijn van
inmenging door Nederland te vermijden heeft Nederland vijf jaar geleden toegezegd
de uitvoering van de aanbevelingen van het IMF financieel te zullen honoreren.
De onderhandelingen tussen het IMF en de Nederlandse Antillen zullen binnenkort
worden afgerond en daarna zal de Nederlandse regering haar toezegging gestand
doen. De Nederlandse regering heeft de Nederlandse Antillen vooralsnog geen
concreet bedrag toegezegd. Persberichten hierover zijn dan ook onjuist. Mocht
hierover een misverstand bestaan bij het IMF dan zal worden geprobeerd om
die tijdens de najaarszitting uit de wereld te helpen.De heer Keller (directeur-generaal internationale
samenwerking) noemde als reden voor het teruglopen van de IDA-leningen de
conflicten die het afgelopen jaar in met name Afrika zijn opgelaaid. Verder
zijn een aantal IDA-programma's aangehouden, omdat zij slecht werden uitgevoerd.
Gehoopt wordt dat deze terugval tijdelijk zal blijken te zijn.Nadere gedachtewisselingDe heer Hessing (VVD) merkte op dat de mensen
in de ontwikkelingslanden niet gebaat zijn met de neiging van internationale
organisaties om elk programma het predikaat armoedebestrijding op te plakken.
Armoedebestrijding is in de eerste plaats een taak van de WB en de donoren.
Het IMF dient hierbij pas te worden betrokken als er sprake is van complementariteit
met de programma's van de WB. Deelt de minister deze analyse en is hij ook
een voorstander van een striktere taakverdeling tussen het IMF en de WB?De heer Koenders (PvdA) vroeg de minister
om zijn visie op het kapitaalakkoord dat in Bazel is afgesloten. In dit akkoord
zijn risicograden vastgesteld voor risicovolle landen. Kan de
minister verder aangeven wat de Nederlandse inzet is bij de discussie over
de «hedge funds»?De heer Van Bommel (SP) vroeg of het compromis
dat volgens de minister over PSI zal worden afgesloten, ook de door hem gewenste
uitkomst van de discussie over PSI is. Wordt deze uitkomst niet vooral bepaald
door de wens van de VS te komen tot een «case-by-casebenadering»?De heer De Haan (CDA) benadrukte dat de minister
geen afdoende antwoord had gegeven op de vraag voor welke steun landen in
aanmerking komen die niet kunnen voldoen aan de eisen die aan deelname aan
het PRSP-proces zijn verbonden. Worden deze landen aan hun lot overgelaten?De heer Vendrik (GroenLinks) vroeg of in het
verslag van de najaarszitting kan worden aangegeven wat de praktische gevolgen
zijn van de hoge olieprijzen voor het HIPC en welke concrete maatregelen zullen
worden genomen om de problemen te ondervangen die hierdoor voor de ontwikkelingslanden
ontstaan.In het voorjaar is een lijst gepubliceerd door het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking
met daarop details over landen die mogelijk zullen deelnemen aan het HIPC.
Is het mogelijk om de Kamer een nieuwe lijst te doen toekomen met daarop zoveel
mogelijk gedetailleerde informatie?Antwoord van de regeringDe minister zei de visie te delen dat het
zinloos is om elk programma te voorzien van het predikaat armoedebestrijding
en dat de taken van het IMF en de WB goed dienen te worden onderscheiden.
Een en ander neemt niet weg dat de betalingsbalanssteun van het IMF vooral
bedoeld is voor landen die niet op een reguliere manier in hun kapitaalbehoefte
kunnen voorzien, te weten lage-inkomenslanden en transitielanden. Verder is
het IMF ook gehouden te beoordelen of zijn financiële ondersteuning ten
goede komt aan de welvaartsverbetering van de hele bevolking. Hierdoor raakt
het IMF in ieder geval indirect betrokken bij de armoedebestrijding.De «hedge funds» hebben de blijvende aandacht van de Nederlandse
regering. Het FSF inventariseert op dit moment de aanbevelingen die terzake
zijn gedaan. Nederland is verder vertegenwoordigd in de werkgroep die zich
bezighoudt met de implementatie van deze aanbevelingen. Naar verwachting zal
begin 2001 een voortgangsrapport worden gepubliceerd. De Kamer zal hierover
te zijner tijd nader worden geïnformeerd.De minister zegde toe dat de Kamer schriftelijk zal worden geïnformeerd
over het kapitaalakkoord dat in Bazel is afgesloten.Het compromis dat vermoedelijk over PSI zal worden bereikt, is inmiddels
ook min of meer de door de regering gewenste uitkomst, omdat ook de argumenten
van de voorstanders van een «case-by-casebenadering» steekhoudend
zijn gebleken. Dat dit compromis kan worden bereikt, is ook een gevolg van
het begrip dat de VS inmiddels kunnen opbrengen voor de wens van bijvoorbeeld
Nederland te komen tot een conceptuele benadering van dit vraagstuk.Welke steun landen zullen ontvangen die zich niet kwalificeren voor het
PRSP-proces, is afhankelijk van de reden waarom zij zich niet kwalificeren.
Als de reden het slechte bewind van een regering is, zal de hulp geboden moeten
worden door de NGO's. Nederland levert hieraan een aanzienlijke bijdrage,
omdat de steun die de Nederlandse NGO's van de regering ontvangen, meegroeit
met het budget voor ontwikkelingssamenwerking. Voor de hulp aan landen in
een postconflictsituatie zullen echter andere wegen moeten worden gevonden.
De minister tekende hierbij aan dat de regering zich bepaald
niet aan zijn verantwoordelijkheid hiervoor ontrekt en zich actief inzet voor
het ontwikkelen van een postconflictfaciliteit.De minister zegde vervolgens toe om in het verslag van de najaarszitting
in te gaan op de problematiek rond de olieprijzen en het HIPC en de Kamer
een lijst te doen toekomen van potentiële HIPC-landen. Hierbij zal per
land worden ingegaan op de stand van zaken en de mogelijke complicaties voor
toetreding tot het HIPC.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,JanssenXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans
(PvdA), Remak (VVD), Wilders (VVD), Molenaar (PvdA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA),
Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD),
Duivesteijn (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Reitsma (CDA), Witteveen-Hevinga
(PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Gijzel (PvdA), voorzitter, Voûte-Droste
(VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Giskes (D66), Kamp (VVD), Marijnissen (SP),
Crone (PvdA), Van Dijke (RPF/GPV), Bakker (D66), De Vries (VVD), Hofstra (VVD),
De Haan (CDA), ondervoorzitter, Stroeken (CDA), Van Beek (VVD), Balkenende
(CDA), Vendrik (GroenLinks), Remak (VVD), Wijn (CDA), Kuijper (PvdA), Dijsselbloem
(PvdA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Verburg (CDA), Koenders (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Duijkers (PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA), Schimmel (D66),
Patijn (VVD), De Wit (SP), Kalsbeek (PvdA), Hoekema (D66), Van Walsem (D66),
Wilders (VVD), Blok (VVD), Dankers (CDA), Hillen (CDA), Weekers (VVD), Bijleveld-Schouten
(CDA), Rabbae (GroenLinks), Hessing (VVD), Van den Akker (CDA), Timmermans
(PvdA), Hindriks (PvdA), Smits (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-IXB-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl