Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap; Verslag algemeen overleg over de concept-circulaire d.d. 16 december 1996 inzake afstandsverplichting bij naturalisatie (J 96-1166)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23594, nr. 31

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

23594-(R1496) nr. 31

21-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretaris van JustitieOndertekeningBIJLAGE
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23594Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 594 (R 1496)Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschapnr. 31VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 mei 1997De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
18 maart 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris Schmitz van Justitie over de conceptcirculaire d.d. 16 december 1996 inzake afstandsverplichting bij
naturalisatie (J 96–1166).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand uitgebreid verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Korthals (VVD): Mijnheer de voorzitter. De fractie
van de VVD was indertijd tevreden met het oorspronkelijke wetsontwerp tot
wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Daarvan was de basisgedachte
het tegengaan van de meervoudige nationaliteit. De afstandseis is door de
jaren heen versoepeld waarbij deze versoepeling steeds verder is gegaan. Vervolgens
werd door de heer Apostolou en mevrouw Soutendijk een motie terzake ingediend
waarmee niets te beginnen viel maar die wél leidde tot een door de
Tweede Kamer ondersteunde circulaire die afweek van wat in de wet was vastgelegd.
Dit betekende dat in feite een meervoudige nationaliteit werd ingevoerd. Tegelijkertijd
werd toegezegd dat een nieuwe wet op het Nederlanderschap zou worden opgesteld.De fractie van de VVD heeft zich altijd verzet tegen het laten vervallen
van de afstandseis. Zij kan ermee leven dat op termijn mensen wereldburgers
of Europeanen worden, maar voorkomen moet worden dat het ene land wél
meervoudige nationaliteit toestaat en het andere níét. Hierover
is al uitvoerig gediscussieerd.Het bedoelde wetsvoorstel werd wel door de Tweede Kamer aangenomen maar
niet door de Eerste Kamer, waar de fractie van het CDA verstandiger bleek
te zijn dan de fractie van die partij in de Tweede Kamer. Als gevolg van deze
gang van zaken is een patstelling ontstaan. De meervoudige nationaliteit is
niet aanvaard; tegelijkertijd heeft men te maken met het Tweede protocol waaraan
ook de VVD, zowel in de Tweede Kamer als in de Eerste Kamer, haar medewerking
heeft gegeven.De conclusie dient te zijn dat naturalisaties dienen plaats te vinden
op dezelfde wijze als vóór 1991 het geval was. De AMvB die aan
de commissie is voorgelegd, geeft aan dat de afstandseis niet vervalt maar
vervolgens wordt een lange reeks van uitzonderingen vermeld. Het is bijzonder
moeilijk om na te gaan in hoeverre men hiermee afwijkt van de verworpen nieuwe
wet op het Nederlanderschap. Kan de staatssecretaris, vooral ook met het oog
op de praktijk, de verschillen aangeven tussen wat in de circulaire van 1991
stond en de inhoud van de AMvB?Met betrekking tot het overgangsrecht rijst de vraag wanneer de circulaire
van 16 december 1996 in werking treedt. Geldt het daarin gestelde ook
voor degenen die al eerder een aanvrage indienden? Vastgesteld kan worden
dat zich inmiddels een geweldige stijging van het aantal naturalisatieverzoeken
heeft voorgedaan, in feite tegen de geldende Wet op het Nederlanderschap in.
Blijkbaar is er in die zin sprake van een staatsrechtelijk novum dat er in
Nederland wordt geregeerd op basis van moties, waarop weer circulaires worden
geënt.De heer Rabbae (GroenLinks): De VVD is altijd tegen de dubbele
nationaliteit geweest. Nu inderdaad vele duizenden mensen zijn genaturaliseerd,
vraag ik de heer Korthals of hij alle angsten die hij in verband met de dubbele
nationaliteit heeft, in de praktijk bewaarheid ziet.De heer Korthals (VVD): Wij moeten het debat over de Wet op
het Nederlanderschap niet overdoen. Het standpunt dat wij bij die discussie
hebben ingenomen, is duidelijk. Ons inziens is het voor de integratie beter
dat mensen, wanneer zij voor het Nederlanderschap kiezen, afstand doen van
hun oude nationaliteit. Bovendien menen wij dat mensen bijzonder sterk worden
bevoordeeld wanneer zij een dubbele nationaliteit kunnen verkrijgen. Als gevolg
daarvan kunnen zij immers altijd de makkelijkste weg kiezen. Ik wijs erop
dat ook het verdrag van Straatsburg, waarbij Nederland betrokken is, is gericht
op het zoveel mogelijk tegengaan van de meervoudige nationaliteit. Ik maak
mij zorgen over het feit dat een ministerie in internationale onderhandelingen
standpunten inneemt die beleidsmatig nog niet zijn goedgekeurd. Wij zien die
gang van zaken in verband met de naturalisaties, maar ook met betrekking tot
de Wet op de kansspelen.Voorzitter. De staatssecretaris wil dat afstand wordt gedaan van de oorspronkelijke
nationaliteit maar wij hebben bijzonder veel moeite met alle geformuleerde
uitzonderingen. In welke situaties geldt nu in feite de afstandseis en wat
zijn nu precies de verschillen met het verworpen wetsvoorstel? Het lijkt erop
dat op dit terrein via een omweg ongelofelijk veel mogelijkheden worden geboden
om te komen tot de niet geaccepteerde meervoudige nationaliteit.In de sfeer van de nieuwe wetgeving zijn verwachtingen gewekt ten opzichte
van in het buitenland verblijvende Nederlanders. Zij zouden na verloop van
tien jaar nog in aanmerking kunnen komen voor het behoud van het Nederlanderschap.
Ik verzoek de staatssecretaris om hierop nader in te gaan.De heer Dittrich (D66): Verwachtingen zijn óók
gewekt ten opzichte van in Nederland wonende migranten. Die verwachtingen
zijn gewekt door de door de Tweede Kamer aanvaarde motie als gevolg waarvan
een bepaalde praktijk in gang is gezet.De heer Korthals (VVD): D66, de partij die altijd zo sterk
pleit voor staatsrechtelijke zuiverheid, heeft mijns inziens geweldig gefaald
door ermee in te stemmen dat er, op basis van moties en circulaires, tegen
de geldende wetgeving in wordt geregeerd. Wij hebben ons daar geweldig over
opgewonden. Als hierdoor verwachtingen worden gewekt die vervolgens niet waar
kunnen worden gemaakt, ligt dat onder meer aan de handelwijze van D66.De heer Dittrich (D66): Maar waarom spreekt u wel in verband
met Nederlanders in het buitenland over gewekte verwachtingen en komt u niet op voor de migranten die in Nederland wonen en bij wie óók
verwachtingen zijn gewekt? Overigens heeft D66 graag meegewerkt aan de geschetste
gang van zaken omdat zij dit zeer belangrijk vond voor het integratieproces.
Daarover verschilden wij van mening met de VVD, maar gelukkig wisten wij ons
gesteund door PvdA, CDA en GroenLinks.De heer Korthals (VVD): Wij hebben steeds onderstreept dat,
als men zaken zou willen veranderen die wettelijk vastliggen, de wet zou moeten
worden gewijzigd. Niettemin werd ten onrechte gekozen voor een werkwijze waarbij
men vooruitliep op een niet gewijzigde wet, met alle risico's van dien.De heer Dittrich (D66): Maar de motie-Apostolou/Soutendijk
werd in meerderheid door de Tweede Kamer aangenomen en daardoor werden verwachtingen
gewekt. Het is mij wat te gemakkelijk wanneer u nu verwijst naar allerlei
staatkundige principes om te concluderen dat die verwachtingen niet behoeven
te worden ingelost.De heer Korthals (VVD): Als dergelijke dwaze moties worden
aangenomen, is het dan de VVD die verantwoordelijk is voor gewekte verwachtingen?
U had ervoor moeten zorgen dat dergelijke moties niet zouden worden aangenomen.
Hetzelfde geldt voor de andere fracties die deze motie hebben gesteund. Gelukkig
is het CDA in de Eerste Kamer tot inkeer gekomen; beter laat dan nooit. U
kunt in dezen de VVD geen verwijt maken; wij zijn zeer zuiver in de leer geweest.
Wij hadden een en ander best geaccepteerd wanneer er in Tweede en Eerste Kamer
een meerderheid zou zijn geweest. Immers, dan was er op een ordentelijke manier,
via wetswijziging, gehandeld.De heer Dittrich (D66): Wat ik u wél mag verwijten is
dat u ten aanzien van Nederlanders in het buitenland een ander standpunt inneemt
dan ten aanzien van migranten in Nederland. Terecht stelt u dat verwachtingen
zijn gewekt ten opzichte van degenen die hun Nederlanderschap willen herkrijgen;
daarvoor wenst u blijkbaar een uitzondering te maken. Echter, waar het gaat
om migranten in Nederland die geen afstand willen doen van hun oorspronkelijke
nationaliteit, handhaaft u de afstandseis.De heer Korthals (VVD): Die laatste verwachtingen zijn in ruime
mate waargemaakt. De verwachting werd gewekt dat men op basis van een motie
en een circulaire het Nederlanderschap kon verkrijgen. Welnu, dat is nog gebeurd
ook. Ik bepleit niet dat nu met terugwerkende kracht die mensen het Nederlanderschap
wordt ontnomen, maar voor de toekomst dient een bepaalde datum te gelden;
in de circulaire wordt 1 maart vermeld. Bovendien vind ik beide categorieën
niet goed vergelijkbaar. Mijns inziens is het primair aan het land waar een
nationaliteit wordt aangevraagd, om te bepalen hoe het daarmee wil omgaan.De heer Apostolou (PvdA): Bent u er ontevreden over dat zoveel
mensen Nederlander zijn geworden? Bent u ervoor dat Nederlanders in het buitenland
hun Nederlandse nationaliteit kunnen behouden wanneer het andere land niet
verlangt dat zij daarvan afstand doen?De heer Korthals (VVD): Als het werkelijk het verlangen van
die mensen is om Nederlander te worden, hier te integreren en afstand te doen
van de eigen nationaliteit, heb ik er vrede mee dat zij Nederlander worden.
Er moet sprake zijn van een duidelijke keuze voor een bepaalde nationaliteit.
Het Nederlanderschap moet niet zomaar iets zijn dat je erbij neemt. De heer Apostolou (PvdA): Maar als je een aanvrage indient
om Nederlander te worden, spreek je je er toch voor uit Nederlander te worden?De heer Korthals (VVD): Wij weten heel goed dat het voor veel
mensen erg gemakkelijk is om verschillende nationaliteiten te hebben. Nogmaals,
een nationaliteit moet niet iets zijn dat je er zomaar bijneemt.Indertijd hebben wij gesteld dat, als Nederlanders naar het buitenland
gaan en daar een andere nationaliteit aanvragen en dus hun Nederlanderschap
verliezen, zij dit moeten aanvaarden. Eenzelfde redenering als nu geldt ten
aanzien van buitenlanders in Nederland zou ook voor deze groep kunnen gelden,
maar daarover hebben wij altijd gezegd dat het initiatief bij de regering
van het andere land dient te berusten.De heer Apostolou (PvdA): En als aan die voorwaarde wordt voldaan,
bent u ervoor dat Nederlanders in het buitenland een dubbele nationaliteit
hebben.De heer Korthals (VVD): In dat geval hebben en behouden zij
de Nederlandse nationaliteit.De heer Verhagen (CDA): Voorzitter. De fractie van het CDA
vindt het terecht dat de staatssecretaris is gekomen met een circulaire waarmee
tegemoet wordt gekomen aan de consequenties van het ontbreken van voldoende
steun in de Eerste Kamer voor de wijziging van de Wet op het Nederlanderschap.
In de discussie over dit onderwerp heeft de SCP-rapportage over de minderheden
(1996) een belangrijke rol gespeeld. Uit onderzoek naar de motieven van mensen
om Nederlander te worden, blijkt dat bijna niemand verbondenheid met de Nederlandse
samenleving als belangrijk argument noemt. Ongeveer de helft van de aan het
onderzoek deelnemende genaturaliseerden, gaf aan zich absoluut geen Nederlander
te voelen. De belangrijkste motieven bleken te zijn: de rechtspositie in het
algemeen en het recht om zonder visum door Europa te reizen in het bijzonder.
Ik vraag de staatssecretaris om een reactie te geven op de genoemde rapportage.De heer Rabbae (GroenLinks): Ik zou de vraag kunnen stellen
of enquêtes wel altijd deugen, maar het zou goedkoop zijn om dat als
enige argument naar voren te brengen. Wanneer een genaturaliseerde migrant
wordt gevraagd of zij of hij Nederlander is geworden met alle identiteits-,
culturele en godsdienstige aspecten die daarbij behoren, zal het antwoord
zeker «neen» zijn. Echter, dat betekent niet dat de mensen niet
vergroeid zijn met de Nederlandse samenleving en dat zij hun plichten niet
willen nakomen. Het lijkt mij niet juist om op grond van deze uitkomst te
zeggen: zie je wel, wij hebben deze mensen in feite voor niets deze mogelijkheid
gegeven.De heer Verhagen (CDA): Neen, maar ik vind het nogal verontrustend
wanneer genaturaliseerde mensen zeggen dat ze zich geen Nederlander voelen.
Tijdens het debat in de Tweede Kamer is door ons onderstreept dat naturalisatie
niet een middel tot integratie zou moeten zijn, maar het eindpunt van het
op integratie gerichte traject. Tegen die achtergrond is er ook gesproken
over de mondelinge en schriftelijke kennis van de Nederlandse taal. U stelde
toen dat ik een universiteitsdiploma zou verlangen, maar dat vond ik een absurde
vergelijking. Mijn fractie verlangde dat er sprake zou zijn van integratie
en dat de wens om Nederlander te worden daaruit zou voortvloeien. Mijns inziens
moeten wij veel verder gaan op het terrein van de inburgerings- en integratietoets
dan uitsluitend het inburgeringscontract dat met betrekking tot nieuwkomers
wordt gehanteerd. Al eerder heb ik gesteld dat de eisen die wij ten aanzien
van nieuwkomers stellen om in de Nederlandse samenleving te participeren,
wel iets heel anders zijn dan de mogelijkheden om volwaardig betrokken te
zijn bij de rechten en plichten die aan het Nederlanderschap verbonden zijn.
Daarom heb ik bepleit de taalvaardigheid uit te breiden tot op z'n minst leesvaardigheid.
Ook hebben wij kennis van de Nederlandse samenleving aan de orde gesteld.Het genoemde SCP-rapport is ook in de Eerste Kamer bij de discussie betrokken.
Mede daarom verkrijg ik daarop graag een reactie van de staatssecretaris.
Zij gaf in de Eerste Kamer aan dat zij zou nagaan of de eisen inzake de taalkennis
zouden leiden tot problemen bij het waarmaken van de rechten en plichten,
verbonden aan het Nederlanderschap. Wanneer een groot gedeelte van de genaturaliseerden
zich absoluut geen Nederlander voelt, moet hierover goed worden nagedacht,
óók in relatie met het minderhedenbeleid en de volwaardige pluriforme
samenleving die wij in Nederland verlangen.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. De heer Verhagen haalt
het SCP-rapport aan in relatie met eerder door hem gemaakte opmerkingen. Ik
herinner hem eraan dat het CDA deel uitmaakte van het kabinet toen de Minderhedennota
werd aangenomen. Die nota was gebaseerd op een WRR-rapport en die raad gaf
aan dat men het zich niet kon veroorloven om in de samenleving langdurig een
grote groep mensen met een afwijkende rechtspositie te hebben. Dit was een
belangrijke pijler van het minderhedenbeleid. Is deze overweging nu voor het
CDA niet meer van belang?De heer Verhagen (CDA): Bij de behandeling van de wijziging
van de Wet op het Nederlanderschap heb ik de discussie over de rechtspositie
gekoppeld aan het niveau van integratie. Het is niet gewenst om te komen tot
een samenleving waarin de bedoelde groepen volledig zijn geïntegreerd
maar een afwijkende rechtspositie hebben. Naarmate de integratie vordert,
kunnen daaraan meer rechten worden verbonden. Tegen die achtergrond is mijns
inziens het verkrijgen van het Nederlanderschap eerder de eindfase van het
integratieproces dan dat naturalisatie bijdraagt aan de integratie. Deze benadering
wordt onderstreept door het SCP-rapport. Als wij een samenleving verlangen
waarin alle mensen volwaardig kunnen participeren, kunnen wij niet voorbijgaan
aan elementen die uit dit rapport naar voren komen.De fractie van het CDA gaat in grote lijnen akkoord met de aan de orde
zijnde circulaire maar vraagt ten aanzien van bepaalde zaken opheldering.
Verwijzend naar onderdeel 6 (Tweede protocol) kunnen wij instemmen met het
voorstel dat ten aanzien van degenen die in wezen tot dezelfde categorieën
behoren als de uitzonderingsgroepen van het Tweede protocol, de uitzondering
op de algemene regel van enkelvoudige nationaliteit geldt. Echter, wij verlangen
opheldering over de toekomstige opstelling ten aanzien van de verliesbepaling,
geldend voor Nederlanders die een andere nationaliteit aanvragen, van landen
die geen partij zijn bij het verdrag van Straatsburg. Wij gaan ervan uit dat,
als zij behoren tot de genoemde uitzonderingscategorieën van het Tweede
protocol, er geen verlies van Nederlanderschap plaatsvindt. Als een Nederlander
bijvoorbeeld de Australische nationaliteit wil verkrijgen, dient hij met betrekking
tot zijn Nederlanderschap dezelfde behandeling te krijgen als iemand die de
Nederlandse nationaliteit wil verwerven en die tot de genoemde categorieën
behoort. Ik zie, voorzitter, dat de staatssecretaris instemmend knikt en daarmee
is er al opheldering gegeven. Wellicht is in dit verband wetswijziging noodzakelijk
en kan dit bij de tweede tranche worden betrokken.Vervolgens richt ik mij op onderdeel 8b, uitzonderingen ten gevolge van
onredelijkheid. Hiermee geeft de staatssecretaris haar interpretatie aan de
huidige formulering: tenzij dit redelijkerwijze niet kan worden verlangd.
Ik onderschrijf wat dit betreft de vraag van de heer Korthals:
in welke zin wijkt dit af van de situatie van vóór 1991? Zijn
de formuleringen inzake uitzonderingscategorieën, hier vermeld, dezelfde
als die welke golden ten tijde van de formulering: tenzij dit redelijkerwijze
niet kan worden verlangd?Gesteld wordt dat het niet redelijk is, de afstandseis te hanteren wanneer
de Staat van de oorspronkelijke nationaliteit in dat verband een onevenredig
hoge vergoeding vraagt. Als norm geldt hier een bedrag, hoger dan tweemaal
het volle tarief van de leges die verzoekers moeten betalen voor hun naturalisatie
tot Nederlander. Ik verwijs in dit verband naar de levensomstandigheden en
de gemiddelde inkomens in andere landen. Als bijvoorbeeld door Zwitserland
een bepaald bedrag wordt geëist, moet worden bedacht dat daar het gemiddelde
inkomen relatief hoog is. Is het wel redelijk om dit precies te relateren
aan het Nederlandse bedrag? Bovendien, als besloten zou worden om de genoemde
leges te verlagen, zou dan het oorspronkelijk gevraagde bedrag onevenredig
hoog zijn geweest? Al met al is hier sprake van een vloeibare interpretatie
van het begrip «onredelijk», gerelateerd aan het bedrag.Eenzelfde benadering geldt voor onderdeel II dat over het erfrecht handelt.
Als er wordt gesproken over hardheid en uitzonderingen, kan ik mij daar wel
iets heel anders bij voorstellen. In hoeverre is het overigens relevant om
deze bepaling inzake het erfrecht op te nemen, gelet op het feit dat de huidige
Turkse wetgeving het mogelijk maakt dat ook iemand die niet de Turkse nationaliteit
heeft, erft? Op grond hiervan zijn de consequenties van het verlies van de
oorspronkelijke nationaliteit veel minder ernstig dan in het verleden het
geval was.Onderdeel III vermeldt dat het onredelijk is, van iemand te vragen om
afstand te doen van zijn oorspronkelijke nationaliteit indien daarvoor als
voorwaarde wordt gesteld dat men eerst zijn dienstplicht vervult of afkoopt.
Als dienovereenkomstig wordt gehandeld, verkrijgt iemand het Nederlanderschap
maar hij behoudt zijn oorspronkelijke, bijvoorbeeld de Turkse nationaliteit
zodat hij blijft vallen onder de verplichtingen die bij de laatste nationaliteit
behoren. Derhalve moet hij daar zijn dienstplicht vervullen of afkopen. Met
andere woorden: wat dit betreft maakt het niet uit of iemand Nederlander wordt
of niet. Ik wijs erop dat dit aspect ook van belang is geweest bij het opstellen
van het verdrag van Straatsburg, waarin bepalingen zijn opgenomen over militaire
verplichtingen. Ik verzoek de staatssecretaris om hierop in te gaan. Voorkomen
moet worden dat wij ons in dit verband problemen van internationaal recht
op de hals halen. Vroeger lag het wat simpeler omdat wij ook in Nederland
dienstplicht kenden en de regel gold dat, als men in Nederland in dienst was
geweest, men in het land van herkomst geen dienstplicht behoefde te vervullen.De heer Apostolou (PvdA): Ik vind, voorzitter, dat het betoog
van de heer Verhagen in feite een pleidooi is om hier juist wél een
uitzondering te maken. Ik geef het volgende voorbeeld. Een Turkse jongen van
eenentwintig jaar vraagt het Nederlanderschap aan en wil graag van zijn Turkse
nationaliteit af, maar dat kan niet omdat men in Turkije verlangt dat hij
eerst zijn dienstplicht vervult. Wil het CDA alle jongeren waarvoor deze situatie
geldt, de Nederlandse nationaliteit niet geven totdat zij in Turkije hun dienstplicht
hebben vervuld? In dat geval onthoudt men jonge mensen rechten die aan Nederlanders
toekomen, zonder dat zij verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de geschetste
situatie. Zij zouden best afstand willen doen, maar kunnen dat niet.De heer Verhagen (CDA): Aan elke nationaliteit zijn rechten
en plichten verbonden. In een aantal landen is aan de nationaliteit dienstplicht
verbonden. Dat is een zaak van het desbetreffende land. In Nederland is de
dienstplicht afgeschaft. Aan het feit dat men in verband met de oorspronkelijke
nationaliteit dienstplicht moet vervullen, veranderen wij niets. Als iemand
dienst weigert, is het een andere kwestie. Mijn conclusie is dat de persoon
in kwestie niet meer naar Turkije kan gaan in de periode dat hij nog onder
de wapenen geroepen zou kunnen worden. In elk geval wordt het probleem van
de dienstplicht op grond van de oude nationaliteit niet opgelost door het
verkrijgen van het Nederlanderschap en het niet stellen van de afstandseis.De heer Apostolou (PvdA): Ik herhaal mijn vraag wat u wil doen
met de jongeren die het Nederlanderschap aanvragen en die geen afstand kunnen
doen van hun oorspronkelijke nationaliteit vanwege de dienstplicht. Zegt u
tegen die jongeren: eerst in dienst in Turkije en dan kun je Nederlander worden?De heer Verhagen (CDA): Eerst de dienstplicht vervullen of
afkopen, tenzij er principiële bezwaren tegen het vervullen van de dienstplicht
zijn; in dat geval is een heel andere discussie aan de orde, onder meer in
verband met het vluchtelingenbeleid.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. Als ik het goed begrijp,
verlangt de heer Verhagen dat aan de onderhavige circulaire een punt wordt
toegevoegd: als Turkse jongeren dienst weigeren, kunnen ze zonder afstandsverplichting
de Nederlandse nationaliteit krijgen...De heer Verhagen (CDA): U moet van mijn betoog geen karikatuur
maken. Ik zet vraagtekens bij deze uitzondering. Mijns inziens is dit geen
element dat dient mee te spelen bij het laten vervallen van de afstandsverplichting.
Op het moment dat het wél een rol speelt, zijn er allerlei verdragen
die het mogelijk maken om in Nederland te verblijven en de Nederlands nationaliteit
te verwerven. Daarvoor hebben wij geen toevoeging nodig. Ik zet vraagtekens
bij dit onderdeel III van 8b en ik vraag de staatssecretaris om een nadere
toelichting. Ook hier rijst de vraag hoe de situatie voor 1991 was.De heer Rabbae (GroenLinks): Onlangs werd ik in de trein aangesproken
door een jonge Turkse conducteur die mij zei dat hij graag de Nederlandse
nationaliteit zou verkrijgen. Omdat hij die niet heeft, moet hij in militaire
dienst in Turkije. Zou hij de Nederlandse nationaliteit hebben, dan zou hij
niets meer met Turkije te maken willen hebben.De heer Verhagen (CDA): Als de afstandsverplichting niet wordt
gehanteerd, behoudt hij hoe dan ook de Turkse nationaliteit, met alle plichten
die daaraan zijn verbonden, ook als hij de Nederlandse nationaliteit verwerft.
Ik ga niet over de Turkse wetgeving. Wij veranderen hier niets aan de verplichtingen
die aan de Turkse nationaliteit zijn verbonden. Met andere woorden: het probleem
van de door u bedoelde jongeman wordt niet opgelost door de afstandseis te
laten vervallen.Voorzitter. In de huidige wetgeving wordt ervan uitgegaan dat men de Nederlandse
nationaliteit verliest wanneer men een andere nationaliteit verwerft. Hoe
is wat dit betreft op dit moment de werkwijze; hoe komt men aan informatie?
Op dit moment geldt de regel dat iemand afstand moet doen van zijn oorspronkelijke
nationaliteit om de Nederlandse nationaliteit te verwerven. In theorie is
het mogelijk dat iemand vervolgens, nadat hij de Nederlandse nationaliteit
heeft verworven, wederom de nationaliteit van het land van herkomst aanvraagt
en die nationaliteit ook krijgt omdat het land van herkomst niet de eis stelt
dat men geen Nederlandse nationaliteit mag bezitten. Op grond van de verliesbepaling
zou men ervan uitgaan dat de desbetreffende persoon in die situatie zijn Nederlanderschap
weer verliest, maar de vraag rijst hoe in dit verband controle plaatsvindt. De heer Dittrich (D66): Voorzitter. Het wetsvoorstel tot wijziging
van de wetgeving op het Nederlanderschap is in de Tweede Kamer uitvoerig besproken.
Bij die behandeling werden door PvdA en D66, samen met het CDA, amendementen
ingediend. Het wetsvoorstel werd door de Tweede Kamer aanvaard maar in de
Eerste Kamer verzette het CDA zich ertegen. Mijn vraag aan de heer Verhagen
is: voelt u zich niet door de fractie van het CDA in de Eerste Kamer onder
curatele gesteld omdat die fractie een algemene politieke afweging heeft gemaakt
die de fractie van het CDA in de Tweede Kamer al in heel andere zin had gemaakt?De heer Verhagen (CDA): Wij kennen in Nederland een parlementair
stelsel met twee kamers en elke kamer heeft zijn eigen verantwoordelijkheid
zodat er verschillende wegingen kunnen plaatsvinden. Bovendien heeft de fractie
van het CDA in de Tweede Kamer tijdens het debat enkele voorwaarden gesteld,
waaronder zij met het wetsvoorstel instemde. Die vier voorwaarden zijn bekend.
Vervolgens traden er ontwikkelingen en uitwerkingen op die leidden tot de
conclusie dat de werkelijkheid niet geheel met die voorwaarden overeen kwam.
Daarover zijn verschillende discussies gevoerd in het kader van het Tweede
Protocol, de eisen die met betrekking tot de Nederlandse taal worden gesteld
enz. Aangezien ik moet constateren dat niet aan de genoemde voorwaarden is
voldaan, ben ik niet treurig over het feit dat de Eerste Kamer bij meerderheid
het wetsvoorstel heeft afgewezen.De heer Korthals (VVD): Kunt u niet gewoon zeggen dat u blij
bent dat de Eerste Kamer het zo heeft gedaan en in feite heeft gedaan wat
u zelf eigenlijk niet durfde te doen?De heer Verhagen (CDA): Nogmaals, in de Tweede Kamer werden
bepaalde voorwaarden gesteld en ik constateer nu dat daaraan niet tegemoet
is gekomen. Ik voeg daaraan toe dat de SCP-rapportage in de Eerste Kamer een
zeer belangrijke rol heeft gespeeld. Als gevolg daarvan zal men hier en nu
van de CDA-fractie in de Tweede Kamer over de wijziging van de Rijkswet op
het Nederlanderschap geen standpunt horen dat afwijkt van de visie van de
CDA-fractie in de Eerste Kamer.De heer Dittrich (D66): Vindt u niet dat door deze tweekoppige
opstelling van het CDA de migranten in Nederland die een dubbele nationaliteit
verlangen, in de kou zijn gezet?De heer Verhagen (CDA): Dat ben ik niet met u eens aangezien
wij vanaf het begin voorwaarden hebben verbonden aan onze instemming. Ik moet
constateren dat aan die voorwaarden niet is voldaan. Derhalve vind ik het
logisch dat men in de Eerste Kamer concludeert dat men niet kan instemmen
met het wetsvoorstel.De heer Dittrich (D66): Als u met die voorwaarden doelt op
de tekst van het Tweede protocol – daarover hebben wij een afzonderlijk
algemeen overleg gehad – wijs ik erop dat die tekst al lang en breed
bekend was tijdens het debat in de Tweede Kamer. Misschien heeft u die tekst
toen niet ingekeken, maar de bedoelde informatie was wel degelijk beschikbaar.
De conclusie moet zijn dat de informatie waarover de CDA-fracties in beide
Kamers konden beschikken, dezelfde was en dat men in de Eerste Kamer tot een
geheel nieuwe politieke afweging is gekomen.De heer Verhagen (CDA): Wij behoeven het debat over het Tweede
protocol niet over te doen. Ik heb, sprekend over de uitwerking van het Tweede
protocol in wetgeving, duidelijk het standpunt van de CDA-fractie in de Tweede
Kamer verwoord. Hetzelfde geldt voor de eisen, te stellen in verband
met de kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving. Ook ben
ik ingegaan op mogelijke initiatieven in het kader van de Kieswet. Voorts
heb ik nooit onduidelijkheid laten bestaan over ons oordeel dat er geen sprake
zou mogen zijn van automatisme. Nogmaals, met betrekking tot deze voorwaarden
leefden er bij de CDA-fractie van de Tweede Kamer heel andere verwachtingen
dan uiteindelijk werd bewaarheid. Tegen die achtergrond is er geen sprake
van «tweekoppigheid» bij de CDA-fracties in Tweede en Eerste Kamer.
Er wordt één lijn getrokken en die is nu nog eens, bij de behandeling
van de onderhavige circulaire, aangegeven.De heer Dittrich (D66): Hoe kan de CDA-fractie in de Tweede
Kamer nu stellen dat zij «onder voorwaarden» voor stemt? Je stemt
voor een wetsvoorstel en that's it. Ik constateer dat de door u bedoelde voorwaarden
niet in de wetstekst zijn opgenomen en dat u zich verschuilt achter eventuele
ontwikkelingen die u zogenaamd heeft gesignaleerd. Het komt erop neer dat
u gewoon de tekst van het Tweede protocol niet had gelezen.De heer Verhagen (CDA): Voorzitter. De heer Dittrich kan wel
bezig blijven maar hij krijgt steeds hetzelfde antwoord. Ik vind dit een vruchteloze
discussie.De heer Apostolou (PvdA): Mijnheer de voorzitter. Wij stemmen
met de onderhavige circulaire in. Blijkbaar maakt deze mededeling de heer
Korthals wat achterdochtig. Welnu, ik moet hem zeggen dat er bij de discussie
over dit onderwerp slechts verliezers zijn. Hij verliest omdat het CDA akkoord
gaat met deze circulaire, hetgeen hij eigenlijk niet wil. Ik ben een verliezer
omdat ik meen dat een en ander in het wetsvoorstel beter was geregeld. Ook
het CDA is verliezer omdat die partij in de Tweede Kamer iets anders wilde
dan er nu uiteindelijk uitkomt.Voorts concludeer ik dat de staatssecretaris echt haar best heeft gedaan
om met deze circulaire zo goed mogelijk om te gaan met een erfenis van een
CDA/PvdA-kabinet. Ik vind het positief dat het haar uiteindelijk toch is gelukt
om deze moeizame discussie op deze manier af te sluiten. Het komt neer op:
redden wat er te redden valt.De heer Korthals (VVD): Ik vind toch dat u iets te vroeg juicht.
U zegt dat de fractie van het CDA met deze circulaire akkoord gaat, maar ik
heb de heer Verhagen duidelijk de vraag horen stellen op welke punten deze
circulaire afwijkt van de regeling die voor 1991 van kracht was. Blijkbaar
vindt ook de fractie van het CDA dat wij moeten terugkeren naar de regeling
die gold voor 1991.De heer Verhagen (CDA): Met uitzondering van het Tweede protocol.De heer Korthals (VVD): Dat is ook de zienswijze van de fractie
van de VVD. Met andere woorden: de fracties van CDA en VVD zijn wat dit betreft
nogal gelijkgestemd.De heer Apostolou (PvdA): Wij zien wel hoe het loopt.Voorzitter. Gesuggereerd is dat de motie-Apostolou/Soutendijk, door de
Tweede Kamer aanvaard, geen keuzemoment zou bevatten met betrekking tot het
Nederlanderschap. Dat is niet juist. Daarover is expliciet gesproken en ook
de circulaire geeft aan dat er sprake is van een duidelijk keuzemoment. Misschien
zijn er politieke overwegingen op grond waarvan een aantal collega's het zo
niet wil zien, maar in de praktijk van alledag blijkt dat mensen aan de hand
van de circulaire vragen krijgen voorgelegd als: waarom wil je Nederlander
worden? Het gaat dus niet zo gemakkelijk als de heer Korthals heeft gesuggereerd.
In de Eerste Kamer is het voorgesteld alsof men paspoorten zou
kunnen verzamelen. Mijn conclusie is dat de VVD geen begrip heeft voor het
feit dat mensen zich verbonden kunnen voelen met verschillende landen. Het
is voor die mensen niet eenvoudig om hun niet-Nederlandse achtergrond maar
helemaal te vergeten. Ik vind dat dit buiten elke werkelijkheid valt en ik
sta wat dit betreft in Europa niet alleen. De Raad van Europa is thans doende
met een nieuw nationaliteitsverdrag. Ik verzoek de staatssecretaris om ons
mee te delen hoe het hiermee staat.De heer Korthals (VVD): Op het laatste punt ben ik het met
u eens. Als er op Europees of zelfs mondiaal niveau sprake is van een andere
aanpak, is het best mogelijk dat de VVD daarmee kan instemmen. Echter, tot
nu toe blijkt dat Nederland op dit terrein veel ruimhartiger is geweest dan
welk ander land ook. Landen die u sterk verdedigt, kennen niet de ruimhartige
naturalisatiemogelijkheden die Nederland heeft.De heer Apostolou (PvdA): Voorzitter. Ik zou de heer Korthals
aan zijn woord willen houden. Hij moet niet verbaasd kijken wanneer er straks
in Straatsburg een nationaliteitsverdrag totstandkomt waarmee hij opnieuw
grote problemen heeft. Voorzover ik kan nagaan, wordt er in Europa veel ruimhartiger
over deze zaken gedacht dan hij blijkbaar aanneemt.De heer Korthals (VVD): Het lijkt mij goed dat de staatssecretaris
een stuk hierover aan de Kamer voorlegt, omdat wij anders opnieuw worden overvallen.
Het is mogelijk dat al die brave ambtenaren in Straatsburg met een ander beleid
bezig zijn dan de Tweede Kamer wellicht wil.De heer Apostolou (PvdA): Ik zou de VVD willen adviseren, deze
discussie in Europa goed te volgen.Voorzitter. Zeer teleurgesteld ben ik over de wijze waarop het CDA met
dit onderwerp is omgegaan. Na uitvoerige discussies hebben de fracties van
PvdA, D66 én CDA in de Tweede Kamer een amendement ingediend dat vervolgens
werd aanvaard, maar niettemin meende de CDA-fractie in de Eerste Kamer dat
zij hiermee op een andere manier moest omgaan. Ik vind die gang van zaken
echt treurig en slecht, zowel voor de immigranten in Nederland als voor de
Nederlanders in andere delen van de wereld. De laatste groep mocht verwachten
dat zij, naar aanleiding van deze wetswijziging, het Nederlanderschap zou
kunnen behouden als men bijvoorbeeld Canadees of Australiër werd.De heer Verhagen (CDA): En ik, voorzitter, vind het treurig
dat de PvdA het op deze manier verwoordt. Ik verwijs naar de discussie, gevoerd
over de kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving en over
de mogelijkheden om daadwerkelijk tot integratie te komen. Ik vind het treurig
dat de PvdA niet aan de hand van de SCP-rapportage constateert dat hieraan
veel harder moet worden gewerkt. Ik vind het treurig dat de PvdA, nog vóór
de inkt in dit gebouw droog was, met een initiatiefvoorstel inzake het kiesrecht
kwam. Voorzitter, als we de discussie op déze manier gaan voeren, heb
ik er ook nog wel een paar.De heer Apostolou (PvdA): Wij zijn voorstanders van het leren
van Nederlands en van inburgeringstrajecten; daarover verschillen wij niet
van mening. Echter, u stopt blijkbaar op een bepaald moment op die weg terwijl
ik vind dat, als deze lijn consequent wordt doorgetrokken, ook de rechtspositie
van deze mensen moet worden versterkt via het verkrijgen van het Nederlanderschap.De VVD is op dit gebied consistent, maar ik vind die partij niet minder
kortzichtig en wereldvreemd. Voortdurend wordt gesproken over het Nederlanderschap
als bekroning van het integratieproces. Wanneer heeft men het idee dat men
Nederlander is geworden? Het is onmogelijk om te zeggen dat je
in negentienzoveel afstand hebt gedaan van alles wat eerder aan je leven was
verbonden. Dat kan niet van een mens worden gevraagd. De regering heeft steeds
terecht gesteld dat mensen in de wereld waarin wij nu leven, verschillende
bindingen kunnen hebben die ook best tot uiting mogen komen, óók
in het kader van het nationaliteitsrecht. Ik blijf het betreuren dat de VVD
een zo eenzijdige kijk op deze zaak heeft.De heer Korthals (VVD): Eenzelfde verwijt kunnen wij de PvdA
maken. Ook die partij is consistent maar wat ons betreft in de verkeerde richting.De heer Apostolou (PvdA): Voorzitter. Vervolgens richt ik mij
op de militaire dienstplicht in relatie met mensen die de Turkse nationaliteit
hebben. Jongeren die hier zijn geboren, kunnen via optie Nederlander worden.
Van hen wordt niet verlangd dat zij afstand doen van hun oorspronkelijke nationaliteit.
Enerzijds zijn er jongeren, hier geboren, die op hun achttiende Nederlander
worden en hun Turkse nationaliteit behouden. Anderzijds moeten jongeren die
in het kader van de gezinshereniging naar Nederland komen, afstand doen. Ik
vraag de heer Verhagen om hierover goed na te denken.De heer Verhagen (CDA): Ik heb ook op dit punt de staatssecretaris
om opheldering gevraagd. Dit aspect dient een rol te spelen bij de beoordeling
van deze uitzondering.De heer Apostolou (PvdA): Dat klinkt positief.Voorzitter. De opstelling van de Eerste Kamer heeft consequenties voor
de positie van Nederlanders in het buitenland. Ik verzoek de staatssecretaris
om de Kamer door middel van een brief in te lichten over deze kwestie. Vaak
wordt ons, zelfs via E-mail, gevraagd wat op dit gebied de stand van zaken
is. Van belang is dat wij Nederlanders in het buitenland goede informatie
kunnen geven. Ten slotte vraag ik de staatssecretaris aan te geven welke procedure
er verder in deze kwestie moet worden gevolgd.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. De zaak waarover wij
nu spreken, heeft mij altijd emotioneel tot in mijn kleinste vezels beziggehouden,
zowel binnen als buiten de Kamer. Ik constateer dat sommige politieke partijen
enerzijds de mond vol hebben van integratie, waarvoor allochtonen hun uiterste
best moeten doen, terwijl zij anderzijds niet thuis zijn wanneer er iets moet
worden gedaan om dat integratieproces te vergemakkelijken. Integratie komt
niet uit de lucht vallen. Daar moet hard voor worden gewerkt en als dat niet
gebeurt, krijgt de samenleving daarvoor een prijs te betalen. Ik dacht dat
wij in Nederland op dit terrein de wijsheid zozeer in pacht hadden dat wij
de rest van Europa altijd een oplossing vóór waren, in plaats
van een probleem achter. Tegen die achtergrond zag ik de optie waarover wij
nu spreken, waardoor vele duizenden mensen de weg van het Nederlanderschap
hebben gekozen om hun rechten te doen gelden. Het gaat niet om een identiteitskwestie
of om «verspruiting» van migranten in de Nederlandse samenleving,
maar om het verkrijgen van gelijke rechten als je langdurig in deze samenleving
woont. Dat is een volkomen juiste benadering; zo wordt het nationaal en internationaal
door velen gezien. Het verbaast mij altijd hoezeer bij de politieke behandeling van dit onderwerp
de psychologie een rol speelt. Zo ziet collega Korthals altijd spoken achter
mensen met een dubbele nationaliteit. Die zouden hier, maar ook daar kunnen
voetballen terwijl Nederlanders maar in één voetbalelftal kunnen
spelen. De heer Korthals (VVD): Ze kunnen ook gebruikmaken van gunstige
regelingen in de sfeer van de sociale zekerheid of van een relatief gunstig
fiscaal stelsel. Zo zijn er tientallen voorbeelden te geven.De heer Rabbae (GroenLinks): Ja, ze kunnen ook in twee paradijzen
terecht komen, één voor allochtonen en één voor
autochtonen...De heer Korthals (VVD): U moet zich realiseren dat, als men
meer nationaliteiten heeft, men ook meer mogelijkheden heeft om zijn rechtspositie
gunstig te beïnvloeden. Ook dat komt neer op het creëren van ongelijkheid
tussen mensen.De heer Rabbae (GroenLinks): Heeft u voorbeelden van talloze
fiscale problemen die Nederland heeft moeten oplossen sinds honderdduizend
mensen de Nederlandse nationaliteit hebben aangenomen? Heeft u voorbeelden
van talloze mensen die in het Turkse voetbalelftal hebben gespeeld in plaats
van in het Nederlandse? U ziet spoken en kunt het niet hard maken.De heer Verhagen (CDA): Voorzitter. De heer Rabbae blijft van
oordeel dat het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit een bijdrage levert
aan de integratie. Wat vindt hij nu van de conclusie van het SCP dat dit op
geen enkele wijze heeft bijgedragen aan verdergaande integratie? Integendeel,
men voelt zich geenszins Nederlander. Letterlijk is gesteld dat men het alleen
maar makkelijk vindt om zonder visum door Europa te reizen. Voor een visumregeling
zou veel te zeggen zijn. Als men legaal in Nederland verblijft zou men zonder
een Duits visum aan te vragen, naar Turkije moeten kunnen reizen. Hoe gaat
de heer Rabbae nu met de conclusies van de SCP-rapportage om?De heer Rabbae (GroenLinks): Ik weet niet of u wel áltijd
consequent dergelijke enquêtes in uw politieke verhalen inbrengt, maar
goed... Ik heb al gesteld dat het bij deze zaak gaat om gelijke rechten; dat
is de essentie. Dat men later voor 10%, 20%, misschien wel voor 90% toegroeit
naar de Nederlandse samenleving – er is een groot verschil tussen Amsterdam
en Staphorst – is vers twee. Als u werkelijk geïnteresseerd bent
in de effecten van een langdurig verblijf van migranten in de Nederlandse
samenleving, moet u al die migranten – nadat zij in de zomer met vakantie
zijn geweest – eens vragen of zij zich verbonden voelen met Nederland
of met Marokko of Turkije. Ik geef u de verzekering dat de meerderheid zich
meer met Nederland verbonden voelt dan met Marokko of Turkije. Als u mij vraagt
of ik een Nederlander ben, antwoord ik: voor een deel wel en voor een deel
niet; een volledig Nederlander ben ik niet. Toch kunt u niet zeggen dat ik
mij niet op een redelijke manier kan bewegen in de Nederlandse samenleving.
Als u de mensen vraagt of ze Nederlander zijn geworden, mét alle elementen
van het Nederlanderschap die men daar graag bij noemt, zal de meerderheid
die vraag met «neen» beantwoorden. Aan die vraag wordt een heel
andere lading gegeven dan aan de vraag of men zich met Nederland verbonden
voelt en aan de Nederlandse samenleving wil meedoen.De heer Verhagen (CDA): Maar uit het onderzoek blijkt dat van
degenen die het Nederlanderschap hebben verworven, meer dan de helft zich
geen Nederlander voelt. Ik trek daaruit de conclusie dat er iets fout is met
ons integratieproces. Hoe kan men nu de Nederlandse nationaliteit bezitten
zonder zich Nederlander te voelen? Die vraag mag best worden gesteld.De heer Rabbae (GroenLinks): Als ik mij in dit land thuisvoel,
zonder «de vlag» van Nederlander – dat zal voor velen gelden –
is dat toch een belangrijke winst, zowel voor de samenleving als voor betrokkenen?
Ik weet niet wat u wil. U kunt de mensen wel naar de kerk willen
trekken, als eindcriterium...De heer Verhagen (CDA): Dat zou in een aantal gevallen helemaal
niet slecht zijn.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. De VVD is altijd consistent
negatief.De heer Korthals (VVD): Consistent positief! Het is maar hoe
je het bekijkt.De heer Rabbae (GroenLinks): Ik begrijp dat uw leider bezig
is met het schrijven van een boek over een aantal geslaagde allochtonen...De heer Korthals (VVD): U doet net alsof de VVD de enige gek
in de hele wereld is, maar het beleid dat wij bepleiten wordt overal, waar
ook ter wereld, gevoerd. Met het beleid dat u voorstaat, zouden wij zo ongeveer
het énige land zijn.De heer Rabbae (GroenLinks): Neen, er zijn méér
«gekken». U moet consequent zijn. Als u enerzijds van de mensen
verlangt dat zij een stap doen in de richting van de samenleving, moet u ze
anderzijds ook een opening bieden, maar dat doet u niet.De heer Korthals (VVD): Nederland is ruimhartig met zijn naturalisatiebeleid
maar wij vinden dat er sprake moet zijn van een keuze. U komt altijd met het
argument dat naturalisatie zo nuttig is voor de integratie maar uit de SCP-rapportage
blijkt dat dat niet zo is. Wij denken dat, als het keuzeaspect een belangrijkere
rol speelt, er beter zal worden gewerkt aan de integratie die wij allen beogen.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. Is de VVD voorspelbaar,
helaas is het anders gesteld met het CDA dat vergeleken kan worden met een
Duits voetbalelftal; pas als de scheidsrechter heeft gefloten, weet je welk
standpunt is ingenomen.De heer Verhagen (CDA): Bij elke voetbalwedstrijd geldt dat
de einduitslag pas vaststaat als de scheidsrechter voor het eindsignaal heeft
gefloten.De heer Dittrich (D66): Dat geldt voor het CDA zeker niet,
want u verbindt voorwaarden aan uw stem vóór een wetsvoorstel.De heer Verhagen (CDA): Wij kunnen hieruit misschien lering
trekken, voorzitter. Als je tijdens een debat bepaalde voorwaarden stelt waarvan
je mag aannemen dat ze zullen worden waargemaakt, is het goed dat er altijd
nog een Eerste Kamer is waarin kan worden nagegaan of aan die voorwaarden
tegemoet is gekomen.De heer Korthals (VVD): De verwarring die hierover is ontstaan,
is zeker ook door PvdA, D66 en GroenLinks veroorzaakt. Ik verwijs naar de
motie van mijn zeer gewaardeerde collega Apostolou die níémand
begreep.De heer Apostolou (PvdA): Wij wilden geen verwarring stichten,
maar waren duidelijk. Wij wisten wat wij wilden en wij wilden een en ander
vastleggen.De heer Korthals (VVD): U wist op het moment dat er over deze
motie werd gesproken, dat er een verschil van opvatting bestond tussen PvdA en CDA. Iedere neutrale toeschouwer kon dat waarnemen, maar ú
wilde dat niet waarnemen; u wilde uw standpunt doordrukken. U heeft gebruik
gemaakt van de ellendige positie van het CDA, dat door omstandigheden gedwongen
werd om een standpunt in te nemen dat men eigenlijk niet onderschreef.De heer Apostolou (PvdA): Als een fractie voor een amendement
stemt, geloof ik dat die fractie achter dat amendement staat. Het lijkt mij
te ver te gaan als u op deze manier het CDA wil diskwalificeren.De heer Rabbae (GroenLinks): Voorzitter. Het is jammer dat
het CDA in de regering positiever over deze zaak is geweest dan in de oppositie.
Betreurenswaardig is het dat de vroegere minister van Justitie, onder wiens
verantwoordelijkheid het wetsvoorstel werd opgesteld, als lid van de fractie
van het CDA in de Eerste Kamer deze zaak heeft getorpedeerd.Mijn fractie heeft waardering voor de inspanningen van de staatssecretaris
op dit terrein. De circulaire zien wij als een restant van het hele proces.
Daarin wordt hier en daar enig houvast geboden. De vraag rijst wat de ontwerp-conventie
van de Raad van Europa betekent voor de praktijk in Nederland. Ik denk dat
de artikelen 15 en 16 van deze conventie de zaken vastleggen zoals wij dat
tot aan de Eerste Kamer hebben getracht. Wordt Nederland lid van deze conventie?Graag zou ik zien dat ook mensen met een C-status in aanmerking komen
voor het schrappen van de afstandseis. Deze mensen hebben geen contacten met
de eigen autoriteiten en in die zin moeten ook zij worden gezien als «volledige»
vluchtelingen. Dat geldt ook voor mensen met een samenlevingsrelatie die overeenkomt
met het huwelijk. Regering en Kamer hebben een aantal onderwerpen op dit terrein
behandeld en ik vraag de staatssecretaris of de afspraken die daarbij zijn
gemaakt, ook kunnen worden betrokken bij de zaken waarover wij nu spreken.Mijn fractie pleit ervoor, een overgangsperiode van ten minste drie maanden
in acht te nemen, vanaf het moment van invoering van de onderhavige circulaire.
Ik hoop dat men bereid zal zijn om ook de media van allochtonen te benaderen.
De mensen moeten weten dat het beleid verandert en er moet voldoende tijd
worden geboden om zaken tijdig af te ronden en verzoeken af te werken.De heer Dittrich (D66): Voorzitter. D66 is altijd vóór
ruime mogelijkheden geweest waar het gaat om dubbele nationaliteit. Ik zie
niets in de argumentatie die hier door anderen naar voren is gebracht, namelijk
dat migranten zouden moeten kiezen. Zij stellen dat uit onderzoek zou zijn
gebleken dat genaturaliseerden zich geen Nederlander voelen maar andere redenen
hebben om het Nederlanderschap te verwerven. In de Kamer heb ik onderstreept
dat er allerlei redenen kunnen zijn waarom iemand geen afstand wil doen van
zijn oorspronkelijke nationaliteit. Daarbij heb ik een Russisch gezegde aangehaald:
de ziel van een vreemdeling is een donker woud. Er kunnen allerlei emotionele
redenen zijn waarom iemand (nog) geen afstand wil doen van zijn oorspronkelijke
nationaliteit terwijl hij zich wél al zeer vergroeid voelt met de Nederlandse
samenleving. In de Eerste Kamer is gesproken over een dubbele loyaliteit die
niet zou mogen; op grond daarvan zou er een keuze móéten worden
gemaakt. Ik vind dit een zeer ouderwets standpunt. Europa integreert steeds
meer; de wereld wordt steeds kleiner; mensen reizen steeds meer.Niettemin is het gelopen zoals het is gelopen. Ik vind het bijzonder jammer
dat in de Eerste Kamer een politieke toetsing heeft plaatsgevonden die mijns
inziens niet in die Kamer thuishoort. De Eerste Kamer dient zich veel meer
op juridische aspecten te richten en die zijn uitvoerig in de Tweede Kamer
aan de orde geweest. De meerderheid van de Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel
op politieke gronden verworpen en dat is onjuist. Eigenlijk zijn de vreemdelingen
in Nederland en sommige Nederlanders in het buitenland de dupe
geworden van het feit dat de CDA-fractie in de Eerste Kamer de CDA-fractie
in de Tweede Kamer onder curatele heeft gesteld. Ook ik vind dat de vorige
minister van Justitie, de heer Hirsch Ballin, een merkwaardige rol heeft gespeeld.
Als minister ging hij akkoord met de motie-Apostolou/Soutendijk en voerde
hij die motie ook uit, hetgeen inderdaad staatsrechtelijk weinig fraai was.
Echter, in de Eerste Kamer nam hij plotseling een heel ander standpunt in.
Dat valt niet uit te leggen aan degenen die hiervan de dupe zijn geworden.Ik meen dat de door de heer Rabbae vermelde overgangsperiode van drie
maanden te kort is. Er is immers sprake van een fundamentele wijziging zodat
een goede voorlichting zeer belangrijk is. De mensen zullen zich op het nieuwe
beleid moeten instellen. Voor het aanvragen van het Nederlanderschap heeft
men vaak papieren nodig uit het land van herkomst en het kan langer dan drie
maanden duren voordat die papieren er zijn. Daarom bepleit ik een overgangsperiode
van zes maanden.De circulaire is, doordat er zeer veel uitzonderingen worden vermeld,
nogal ingewikkeld. Met enige zorg constateer ik dat deze circulaire moet worden
uitgevoerd door de gemeenten. De vraag rijst of het niet zinvol is, een centrale
vraagbaak voor gemeentelijke ambtenaren in te stellen, zodat op vragen eenduidige
antwoorden kunnen worden gegeven. Antwoord van de staatssecretaris van JustitieStaatssecretaris Schmitz: Voorzitter. Nog afgezien van het
politieke steekspel heb ik deze discussie zeer boeiend gevonden. Er zijn fundamentele
opmerkingen gemaakt over wat integratie is en wat erbij behoort. Wanneer voelt
men zich Nederlander of niet? Ik heb het idee dat, wanneer mensen wordt gevraagd
of zij zich Nederlander voelen of niet, zij daarop terughoudend antwoorden
omdat zij het gevoel hebben dat zij anders hun herkomst zouden verloochenen.
Er is sprake van een sociologische component die duidelijk maakt dat er veel
meer bij komt kijken dan even zeggen dat je al zoveel jaar in Nederland woont,
in Nederland wil blijven en dus Nederlander bent.De heer Korthals stelde dat Nederland op het onderhavige terrein de meest
royale naturalisatieregeling kent, maar ik verwijs naar Europese landen als
Engeland, Frankrijk en Italië en immigratielanden als Canada en Nieuw-Zeeland
die zonder meer instemmen met dubbele nationaliteit. In bijvoorbeeld Canada
vraagt men zich helemaal niet angstig af of iedereen zich wel Canadees voelt.
Ik pleit ervoor, deze kwestie niet alleen strikt juridisch te bekijken; er
zit veel meer achter.Vandaar dat ik voorstel dat ik nu eerst gegevens ga verzamelen met betrekking
tot de Raad van Europa en naga hoe het in de verschillende landen zit, wat
de verschillen zijn enz. Ik ga er, mede gelet op eerder gevoerde debatten,
vanuit dat de afstandsverplichting weer in de wet staat, zij het dat er een
flink aantal uitzonderingen is. Daarover variëren de meningen; ik verwijs
naar het Tweede protocol. Wat het aspect militaire dienstplicht betreft kan
ik de heer Verhagen een heldere uitleg geven; dit is van Duitsland overgenomen.
Graag zet ik al deze zaken nog eens goed op een rij in een brief, waarna de
discussie in alle rust kan worden voortgezet.Wat de procedure betreft herinner ik eraan dat het kabinet het wetsvoorstel
heeft aangehouden. Inmiddels hebben wij te maken met eerste en tweede tranche
en een aantal nieuwe elementen. Ook verwijs ik naar de kwestie van geregistreerd
partnerschap waarover vragen zijn gesteld. Wij zullen eerste en tweede tranche
samenvoegen en daarbij het Tweede protocol betrekken, hetgeen resulteert in
een nieuw wetsvoorstel. Het ontwerp daarvoor is reeds in grote trekken gereed.
Het is van groot belang dat wij op dit gebied in de Kamer een zo groot mogelijke
consensus bereiken, zodat duidelijk wordt wat wij in fundamentele zin met
het Nederlanderschap willen. Met de heer Korthals ben ik van oordeel dat wij hiermee niet slordig mogen omgaan. Laten wij er zorgvuldig en
fundamenteel over nadenken. Ik zeg de commissie toe dat de door mij op te
stellen brief er ligt als de Kamer van het paasreces terugkeert.De voorzitter: Ik stel de commissie voor, de staatssecretaris
te volgen en dit algemeen overleg op een nader te bepalen datum aan de hand
van de bedoelde brief voort te zetten.De heer Dittrich (D66): Wat betekent deze gang van zaken voor
de huidige praktijk? Is mijn conclusie juist dat mensen nog steeds de dubbele
nationaliteit kunnen verkrijgen? Ik constateer dat dat het geval is.Staatssecretaris Schmitz: Er is geen sprake van een vertragingstactiek
mijnerzijds. Het staand beleid wordt gehandhaafd totdat er nieuw beleid is.De heer Korthals (VVD): Maar het «staand beleid»
is niet op wetgeving gebaseerd.Staatssecretaris Schmitz: Maar wel door uw Kamer aanvaard.De heer Korthals (VVD): Ik wil de overgangsperiode beperkt
houden. De fractie van de VVD zou wat dit betreft niet veel verder willen
gaan dan 15 april.De voorzitter: Ik stel voor dat wij de uitgestoken hand van
de staatssecretaris accepteren. Zij zal de commissie in een brief ruim en
royaal in- en voorlichten. Deze brief zal in een procedurevergadering van
de commissie aan de orde worden gesteld. Vervolgens zal het nu te schorsen
algemeen overleg zo snel mogelijk worden voortgezet. Mij blijkt dat de commissie
met deze werkwijze kan instemmen.De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,PeBIJLAGEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-Gravenhage, 16 december 1996Tijdens de vergadering van 13 november jl. heeft de vaste commissie voor
Justitie de wens uitgesproken gaarne kennis te nemen van de in voorbereiding
zijnde circulaire inzake de afstandsverplichting bij naturalisatie. Deze wordt
U hierbij aangeboden.1Het ligt in mijn bedoeling deze circulaire op korte termijn te laten uitgaan
om de gemeenten en de andere uitvoeringsinstanties voldoende gelegenheid te
bieden door scholing en anderszins zich op de inwerkingtreding van deze circulaire
voor te bereiden. De circulaire zal niet worden verzonden alvorens Uw commissie
gelegenheid heeft gehad te reageren. De voorgenomen datum van inwerkingtreding
zal daarom wellicht nog gewijzigd moeten worden.De Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van
de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Aiking-van Wage- ningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks), Koekkoek (CDA),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66). Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA), Van Heemst
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA),
R. A. Meijer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel (CDA), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden (CDA),
Apostolou (PvdA), Roethof (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den Doel (VVD), Weisglas
(VVD) en De Koning (D66).XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23594-31.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl