Overleveringswet; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-29042, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-03-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29042 nr. C

01-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. InleidingOverlevering, een instrument van justitiële autoriteitenEen rechterlijke procedure in één instantieMensenrechten2. Algemeen3. Inhoud van het kaderbesluit4. ArtikelsgewijsArtikel 2Artikel 6, lid 4Artikel 7, lid 1, onder aArtikel 7, lid 1, onder a, sub 2Artikel 7, lid 1, onder a en bArtikel 7, lid 3Artikel 8Artikel 9Artikel 11Artikel 14, lid 1, onder fArtikel 21Artikel 26, lid 3, onder e, en artikel 71, onderdeel aArtikel 29Artikel 34Artikel 35Artikel 70, onder eArtikel 735. Redactionele opmerkingenArtikel 6, 9, eerste lid, en artikel 13Artikel 13Artikel 42, lid 3Artikel 71, onderdeel AOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29042Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 042Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie
betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering
tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet)CMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 1 maart 20041. InleidingUit de vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van CDA, PvdA,
VVD en GroenLinks in het voorlopig verslag blijkt dat er instemming bestaat
met het wetsvoorstel maar dat naast een aantal vragen drie aspecten van het
wetsvoorstel bijzondere aandacht behoeven, te weten het vervallen van de politieke
toets door de Minister van Justitie, de beperking van de procedure tot één
rechterlijke instantie en de nalevering van de mensenrechten door de andere
lidstaten.Alvorens daarop in te gaan, hecht ik er aan de voorgeschiedenis van het
onderhavige wetsvoorstel in herinnering te roepen. Het wetsvoorstel strekt
tot uitvoering van het kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel
en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie.
Het kaderbesluit werd in de tweede helft van 2001 in korte tijd in Brussel
onderhandeld. In die fase werd parallel zeer intensief overleg gevoerd met
het parlement. Ten behoeve van dat overleg is in schriftelijke vorm over de
diverse elementen van het besluit, de knelpunten en de voortgang bericht.
Zo is toen door de regering uitdrukkelijk vermeld dat de politieke toets van
de Minister van Justitie zou verdwijnen en is ook aangegeven dat gedacht werd
aan een concentratie van de procedure bij één gerecht, omdat
het gelet op de termijnen moeilijk realiseerbaar zou zijn om de bestaande
(uitleverings)procedure in twee instanties te handhaven. Dit heeft toen niet
tot discussie aanleiding gegeven. Evenmin werden in die tijd van de zijde
van het parlement kanttekeningen geplaatst bij het functioneren van de strafrechtelijke
systemen van de lidstaten.Beide Kamers der Staten-Generaal hebben met het kaderbesluit ingestemd. Overlevering, een instrument van justitiële autoriteitenHet uitsluiten van de Minister van Justitie uit de besluitvormende fase
van de overleveringsprocedure is, zoals tijdens het wetgevingsoverleg van
24 november 2003 met de Vaste Commissie uit de Tweede Kamer werd opgemerkt,
een uitwerking van het feit dat overlevering wordt gezien als een
zaak van justitiële autoriteiten lidstaten. Het is niet langer een aangelegenheid
van de lidstaten. Leden van de fracties van VVD en PvdA vroegen zich af of
door het wegvallen van de rol van de Minister van Justitie er geen risico
ontstaat van onterechte overlevering. De toetsing van een Europees aanhoudingsbevel
aan de criteria voor overlevering is in volle omvang aan de uitleveringsrechter
opgedragen. Voorzover de bij uitlevering aan de minister opgedragen toetsing
verenigbaar is met het kaderbesluit, is deze bij overlevering opgedragen aan
de overleveringsrechter. Hierdoor ontstaat er geen lacune in de toetsing en
is er ook geen aanleiding voor de vrees van toename van het risico van een
onterechte overlevering.De leden vroegen voorts hoe voortaan met politiek gevoelige overleveringsdossiers
zal worden omgegaan in het licht van de politieke verantwoordelijkheid van
de Minister van Justitie voor het openbaar ministerie.In de overleveringsprocedure speelt het openbaar ministerie inderdaad
een zeer belangrijke rol. De officier van justitie te Amsterdam beoordeelt
in eerste instantie het Europees aanhoudingsbevel en besluit aan de hand daarvan
tot onmiddellijke afwijzing of tot het aanbrengen van de zaak bij de rechtbank.
Tijdens de behandeling door de rechtbank en bij de feitelijke overlevering
heeft hij ook een belangrijke rol. Het spreekt vanzelf dat de ministeriële
verantwoordelijkheid voor het openbaar ministerie zich ook uitstrekt tot het
optreden van het openbaar ministerie in overleveringszaken. Er is daarom geen
sprake van vermindering van de democratische controle op de toepassing van
de overlevering. Verder behoudt de Minister van Justitie ook op EU-niveau
verantwoordelijkheid voor de toepassing van het kaderbesluit, doordat in de
Raad van ministers evaluaties aan de orde zullen komen en er ook gesproken
kan worden over meer stelselmatige schendingen van de in het kaderbesluit
gestelde termijnen door individuele lidstaten. Ook op deze werkzaamheden van
de Minister van Justitie bestaat een afdoende democratische controle.Een rechterlijke procedure in één instantieDe leden van de fractie van CDA, PvdA en GroenLinks hadden vragen en opmerkingen
bij de beperking van de behandeling van een Europees aanhoudingsbevel tot
een instantie. Hun hoofdoverweging lijkt te zijn dat een overleveringsbeslissing
zo ingrijpend is, dat dit een tweede beoordeling rechtvaardigt. Met de ingrijpendheid
van de beslissing wordt kennelijk bedoeld de gevankelijke overdracht van de
opgeëiste persoon aan de justitiële autoriteiten van een andere
lidstaat. Daarbij passen een paar kanttekeningen. Overlevering is rechtstreeks
terug te voeren op het persoonlijke gedrag van de opgeëiste persoon.
Overlevering komt voor de opgeëiste persoon veelal niet als een verrassing.
Overlevering wordt noodzakelijk, omdat betrokkene eerst wordt verdacht van
of veroordeeld voor een strafbaar feit en zich vervolgens onttrekt aan de
rechtsmacht van de autoriteiten die met de strafvervolging of strafexecutie
zijn belast. Een aanzienlijk deel van de opgeëiste personen, te weten
gemiddeld eenvijfde deel, stemt in met zijn overlevering en ziet daarmee welbewust
af van enige toetsing door de overleveringsrechter en de bescherming van het
specialiteitsbeginsel. De overige opgeëiste personen worden na toetsing
door de rechter uitsluitend overgedragen voor een specifiek doel, namelijk
de (verdere) strafvervolging of de tenuitvoerlegging van een eerder opgelegde
vrijheidsstraf. Zij genieten de bescherming van het specialiteitsbeginsel.
Dat en houdt in, dat tegen de opgeëiste persoon na overlevering alleen
terzake van de feiten of de vonnissen die vermeld zijn het Europees aanhoudingsbevel
en waarvoor de overlevering is toegestaan tegen de overgeleverde persoon mag
worden opgetreden én dat hij ook niet mag worden verdergeleverd aan
een niet-EU-lidstaat.Een tweede reden van bezwaar tegen de behandeling in een instantie lijkt
de kans op fouten bij de rechter te zijn. Zoals al van meet af aan is aangegeven, wordt de behandeling in een instantie verantwoord geacht,
omdat de weigeringsgronden in het kader van de overlevering sterk zijn vereenvoudigd
en gelimiteerd. Het gaat om gesloten normen. Van keuzevrijheid bij de rechter
is geen sprake meer. Een tweede argument is dat de zaken worden ondergebracht
bij een op uitleveringsterrein zeer ervaren rechtbank, dat de concentratie
van alle zaken bij die rechtbank ertoe zal leiden dat snel ervaring met de
nieuwe overleveringsregels kan worden opgebouwd en dat het kennisniveau ook
gemakkelijk op peil kan worden gehouden.Hieruit moge tevens blijken dat, anders dan bij voorbeeld door de mrs.
Jonk, Malewicz en Hamer recentelijk in het Nederlands Juristenblad wordt verondersteld,
niet uitsluitend de in het kaderbesluit gestelde termijnen reden voor de behandeling
in één instantie zijn geweest. Die termijnen hebben bij de inrichting
van de procedure wel een belangrijke rol gespeeld en ook moeten spelen, omdat
anders terecht het verwijt van onvoldoende of onvolledige implementatie zou
kunnen worden gemaakt. Dat veel waarde wordt gehecht aan de termijnen, blijkt
uit de in artikel 17, zevende lid, van het kaderbesluit opgenomen plicht tot
het melden van elke termijnoverschrijding aan Eurojust en van meer stelselmatige
overschrijdingen aan de Raad.De verantwoordelijkheid voor een adequate implementatie rust op elke lidstaat
en vermindert niet doordat andere lidstaten zich bij de implementatie afwijkingen
permitteren. Van dat laatste lijkt de regeling die door het Verenigd Koninkrijk
is getroffen, waarin de bij uitlevering bestaande ruime beroepsmogelijkheden
zijn gehandhaafd, een voorbeeld. Weliswaar worden termijnen gesteld aan het
instellen van de diverse vormen van hoger beroep, maar niet aan de behandeling
van die beroepen. Bedenkt men daarbij dat het Verenigd Koninkrijk nu al bekend
staat om zijn zeer lange uitleveringsprocedures dan bestaat een aanzienlijk
risico van stelselmatige termijnoverschrijding door die lidstaat. De in België
getroffen regeling inzake beroep, lijdt niet aan het euvel dat aan de behandeling
van beroepszaken geen termijnen zijn gesteld. Wel kan de vraag gesteld worden
of een stelsel van rechtsmiddelen, waarvan binnen 24 uren gebruik moet worden
gemaakt en waarover telkens binnen 15 dagen moet worden beslist, meerwaarde
heeft ten opzichte van het Nederlandse systeem. Aan de rechtbank Amsterdam
is weliswaar een behandelingstermijn gesteld, maar wel een die in de rechtspraak
als een meer normale termijn wordt gezien en waarbinnen ook een goede en normale
voorbereiding van de zaak door het openbaar ministerie, de raadsman van de
opgeëiste persoon en de rechtbank mogelijk is.Naar aanleiding van de vraag van de Groenlinkse fractie dat rechtzoekenden
pas in tweede instantie soms pas na een eerste beslissing relevante gegevens
naar voren brengen, die waren zij in eerste instantie bekend geweest, tot
een andere uitkomst hadden geleid, wordt opgemerkt dat dit een beeld is dat
bij uitleveringszaken niet wordt herkend. Overigens zal een raadsman de opgeëiste
persoon ongetwijfeld uitleggen, dat hij slechts in een instantie zal worden
gehoord en dat het dus van het grootste belang is dan alles wat van belang
kan zijn dan naar voren te brengen.Samengevat, blijf ik van oordeel dat de beslissing tot het concentreren
van de behandeling van Europese aanhoudingsbevelen bij één rechtbank
en in één instantie in combinatie met. het bijzondere rechtsmiddel
van cassatie in het belang der wet, verantwoord is. Voor de goede orde wordt
in dit verband gewezen op de op verzoek van de Tweede Kamer opgenomen rapportageplicht
in artikel 73, in het kader waarvan een aantal van de hierboven genoemde aspecten
zeker aandacht zullen krijgen.MensenrechtenDe door de leden van de fractie van de PvdA gemaakte opmerkingen over de kwaliteit van de strafrechtelijke systemen van de lidstaten wordt
het volgende opgemerkt. De rapporten waarnaar deze leden verwezen, zijn tijdens
het overleg met de Tweede Kamer uitvoerig aan de orde gekomen. De regering
heeft zich daarbij op het standpunt gesteld, dat aandacht voor de naleving
van mensenrechten op zichzelf een goede zaak is. Deze kan echter ook in het
tegendeel gaan verkeren op het moment dat uit individuele uitspraken algemene
waarheden worden afgeleid. Zo kan ook Nederland, omdat het tot tweemaal toe
is veroordeeld wegens de behandeling van gedetineerden in de EBI, niet daarom
worden aangemerkt als een land waarin het gevangeniswezen niet aan de maatstaven
van het EVRM voldoet. De regering heeft verder voor ogen dat al gedurende
decennia met de huidige lidstaten intensief wordt samengewerkt zonder dat
zich daarbij problemen als door vragenstellers bedoeld hebben voorgedaan.
Ook met de nieuwe lidstaten bestaat al gedurende een aantal jaren meer intensieve
samenwerking en ook daarbij bestaat het zelfde beeld. De regering acht afdoende
dat er in het kader van de overlevering voldoende waarborgen voor de betrokkenen
bestaan. Deze worden aanwezig geacht door het bestaan van de mogelijkheid
van toetsing van de concrete casus aan het EVRM. Dat is in het onderhavige
wetsvoorstel expliciet in artikel 11 vastgelegd.Voor de beantwoording van de vragen van de leden van de VVD-fractie over
de rol van de Minister van Justitie in overleveringszaken en zijn politieke
verantwoordelijkheid wordt verwezen naar de inleiding, onderdeel Overlevering,
een instrument van justitiële autoriteiten.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen welke mogelijkheden er
nog zijn nu de politieke toetsing wegvalt, om bijvoorbeeld lidstaten die zich
niet aan het kaderbesluit houden met gelijke munt terug te betalen.Zoals uit artikel 34 van het kaderbesluit blijkt, zijn er voorzieningen
getroffen om de werking van het kaderbesluit te evalueren. Verder is in het
kaderbesluit specifiek in artikel 17 opgenomen, dat herhaalde termijnoverschrijdingen
aan de Raad moeten worden gemeld. Mede met het oog daarop is in artikel 70
van het wetsvoorstel een rapportageplicht opgenomen voor het openbaar ministerie
te Amsterdam aan de Minister van Justitie. Met behulp van de aldus verkregen
gegevens kan op politiek niveau de werking van het Europees aanhoudingsbevel
worden gevolgd en kan disfunctioneren in lidstaten worden gesignaleerd in
het daartoe bij uitstek geschikte gremium van de Raad van Ministers. Ik geef
aan deze wijze van reageren op disfunctioneren ook de voorkeur boven bilaterale
acties, al laat dit onverlet dat ik, indien ik via het openbaar ministerie
over problemen met een bepaalde lidstaat zou vernemen, altijd met de desbetreffende
ambtgenoot contact kan opnemen om deze te bespreken.De vraag van deze leden naar de mogelijkheden die er zijn om overlevering
voor sterk politiek getinte strafbare feiten te voorkomen, roept de vraag
op wat onder sterk politiek getinte strafbare feiten wordt verstaan. Voorzover
daarmee wordt gedoeld op strafbare feiten die in het klassieke uitleveringsrecht
als politieke delicten worden aangemerkt, is het volgende van belang. Tot
de aanvaarding van het EU-uitleveringsverdrag van 1996 was Nederland verplicht
aan EU-lidstaten uitlevering te weigeren voor zogeheten politieke delicten.
Door genoemd EU-uitleveringsverdrag is de reikwijdte van de politieke delicten
zeer sterk ingeperkt, zodat thans alleen nog de absoluut politieke delicten,
artikelen 92 tot en met 107a van het Wetboek van Strafrecht resteren. Zoals
in de nota naar aanleiding van het verslag bij dit wetsvoorstel werd uiteengezet
is de mogelijkheid om voor die delicten overlevering te weigeren, is bij de
opstelling van het kaderbesluit welbewust geschrapt. Het kaderbesluit kent
derhalve in het geheel geen weigering wegens politieke delicten meer.Ook bij de vraag van deze leden of het rechtsmiddel van cassatie in het
belang der wet voldoende waarborgen biedt om een overlevering die om politieke
redenen onwenselijk mocht zijn tegen te gaan, rijst de vraag welke situaties
hen voor ogen staat. Voorzover gedoeld wordt op uitlevering voor delicten
met een politiek karakter zal uit het antwoord op de voorgaande vraag al zijn
gebleken dat deze kwestie bij de overlevering geen rol meer speelt. Voorzover
op andere situaties wordt gedoeld, kan slechts in algemene zin worden opgemerkt
dat uit de intensieve uitleveringspraktijk van Nederland met de EU-partners
tot op heden niet is gebleken dat een uitlevering om politieke redenen onwenselijk
werd geacht.De leden van de SGP-fractie en van de CU-fractie vroegen of en zo ja,
op welke wijze het Landelijk Internationaal Rechtshulpcentrum (voortaan: LIRC)
en/of de bovenregionale Internationaal Rechtshulpcentra (voortaan: IRC's)
bij de afhandeling van over-/uitleveringsverzoeken zullen zijn en of het wetsvoorstel
verandering brengt in die betrokkenheid.Aangezien elke officier van justitie bevoegd blijft een Europees aanhoudingsbevel
uit te vaardigen, verandert dit niets in de rol van het LIRC en IRC's. Wat
betreft de inkomende Europese aanhoudingsbevelen geldt weliswaar dat de behandeling
daarvan is geconcentreerd in Amsterdam, maar dat de opsporing en aanhouding
van opgeëiste personen een verantwoordelijkheid van alle IRC's en lokale
opsporingsdiensten en parketten blijft. Zo zijn met betrekking tot de overdracht
van aangehouden opgeëiste personen aan Amsterdam ook al afspraken gemaakt
met IRC's, politie en parketten. Hetzelfde geldt voor de toepassing van de
verkorte procedure. In de grensgebieden of elders, voorzover het mogelijk
is betrokkene na diens instemming binnen de gestelde termijn aan de uitvaardigende
autoriteit over te leveren, ligt de regeling van de feitelijke overlevering
bij de lokale IRC's.2. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vroegen of en zo ja, op welke termijn wordt
bezien of het kaderbesluit ook voor de Nederlandse Antillen en Aruba uitvoering
kan worden gegeven en of St. Martin valt onder de Franse uitvoeringswet. Uit
navraag is gebleken dat de Franse uitvoeringswet ook zal gelden voor de overzeese
provincies, waarvan St. Martin een onderdeel uitmaakt. Uitvoering van het
kaderbesluit voor de Nederlandse Antillen en Aruba roept, zoals uiteen is
gezet in het nader rapport, een niet gering aantal vraagpunten op. Deze zijn
deels van staatkundige en deels van inhoudelijke aard. Voorlopig is het van
primair belang er aan te werken dat het kaderbesluit tussen alle lidstaten,
inclusief de toetreders, kan worden toegepast en ook zonder problemen wordt
toegepast. Dat zal nog wel enige tijd vergen. Na realisatie kan aan de Nederlandse
Antillen en Aruba ten behoeve van hun beslissing tot «medegelding»
ook meer inzicht worden gegeven in de werking ervan. Ook ten opzicht van de
andere EU-lidstaten wordt het in het prille ontwikkelingsstadium waarin het
kaderbesluit zich bevindt niet opportuun geacht de uitbreiding aan de orde
te stellen, omdat deze – zo werd al aangegeven – op gevoeligheden
zal stuiten bij de EU-partners.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of er concrete plannen bestaan
tot wijziging van de Uitleveringswet, wordt opgemerkt dat dit nog niet het
geval is. Aanleiding voor de opmerking in de memorie van toelichting waar
deze leden naar verwezen, vormde het advies van de Raad voor de Rechtspraak
om naast de overleveringszaken ook alle uitleveringszaken naar Amsterdam over
te hevelen. Ik heb daarop aangegeven dat ik in dat verband ook wil bezien
of de uitleveringsprocedure ook zou moeten worden herzien en dacht daarbij
toen ook aan een heroverweging van de cassatieprocedure. De parlementaire
behandeling van de Overleveringswet in de Tweede Kamer en de thans in artikel
73 vastgelegde evaluatie hebben mij aanleiding gegeven de werkzaamheden aan
de Uitleveringswet voorlopig te laten rusten, totdat een beeld ontstaat van
de werking in de praktijk van onderhavig wetsvoorstel.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie over de verhouding
tussen de Overleveringswet en de Vreemdelingenwet 2000 in het geval de Minister
van Justitie met toepassing van artikel 14, vierde lid, van de Overleveringswet
toestemming geeft dat de opgeëiste persoon ter beschikking zal worden
gesteld van de autoriteiten van een derde staat en bedoelde persoon een asielverzoek
indient, wordt het volgende opgemerkt. Artikel 14 regelt de bescherming van
het specialiteitsbeginsel en de mogelijkheden van de doorbreking daarvan.
Het specialiteitsbeginsel geldt pas na de overlevering. De in artikel 14,
vierde lid, van de Overleveringswet bedoelde toestemming kan dan ook nooit
betrekking hebben op een persoon die zich in Nederland bevindt. Het gaat altijd
om een persoon die in een eerder stadium door Nederland aan een andere EU-lidstaat
is overgeleverd. Op het moment van het verzoek om toestemming bevindt betrokkene
zich dus in een andere EU-lidstaat. Aan die lidstaat is door een niet-EU-lidstaat
de uitlevering gevraagd. De betrokken lidstaat zal dat uitleveringsverzoek
toetsen aan het eigen recht. Indien de uitlevering toelaatbaar wordt geacht,
kan echter niet daartoe worden overgegaan zonder voorafgaande toestemming
van Nederland. Het vierde lid van artikel 14 regelt het al dan niet verlenen
van die toestemming.Voorzover er sprake zal zijn van een asielverzoek ligt het voor de hand
dat dit wordt ingediend in de lidstaat waar de overgeleverde persoon zich
bevindt. Ten eerste, omdat de opgeëiste persoon zich wil verzetten tegen
uitlevering door die lidstaat. Ten tweede, omdat zoals de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie bij brief van 12 januari 2003 aan de Tweede Kamer berichtte
een vreemdeling die in een land, niet zijnde zijn land van herkomst verblijft,
zich voor het verkrijgen van bescherming dient te wenden tot de autoriteiten
van het land waar hij zich bevindt. Dit geldt zeker voor EU-lidstaten. In
de onderhavige casus van kan moeilijk worden gesproken over een verhouding
tussen Vreemdelingenwet 2000 en het onderhavige wetsvoorstel.Wat de gevolgen van de niet tijdige totstandkoming van de Overleveringswet
zijn, waar de leden van de CDA-fractie naar vroegen, kon pas na 1 januari
2004 met meer zekerheid worden beantwoord. Er hebben zich sinds 1 januari
2004 tot op het schrijven van dit antwoord in de praktijk geen problemen voor
gedaan. Wellicht draagt daaraan bij dat behalve Nederland nog een zestal andere
lidstaten (Frankrijk, Duitsland Oostenrijk, Luxemburg, Griekenland en Italië)
hun wetgeving gereed hebben en dat de lidstaten die wel op tijd klaar waren,
vervolgens bereid zijn eventuele uitleveringsverzoeken van Nederland in behandeling
te nemen.3. Inhoud van het kaderbesluitDe vraag van de leden van de CDA-fractie of niet de behoefte zal ontstaan
om de delictsomschrijving van de op lijst vermelde feiten in de wetgeving
van de lidstaten te gaan harmoniseren, wordt ontkennend beantwoord. Redenen
daarvoor zijn de volgende. In de eerste plaats geldt in zijn algemeenheid
voor uitlevering en voor overlevering dat het ook bij handhaving van de dubbele
strafbaarheid het niet nodig is, dat de aan de opgeëiste persoon verweten
gedraging naar het recht van de verzoekende en aangezochte staat onder dezelfde
strafbepaling respectievelijk dezelfde kwalificatie valt. Aan het vereiste
van dubbele strafbaarheid is al voldaan, indien de aan de opgeëiste persoon
verweten gedraging naar het recht van beide landen onder enige
strafbepaling valt. In de tweede plaats is de beperking van het geldingsbereik
van het beginsel van de dubbele strafbaarheid juist bedoeld als alternatief
voor harmonisatie. Doordat het beginsel niet meer geldt voor de delicten op
de lijst vindt er te dien aanzien geen toetsing plaats aan het recht van de
uitvaardigende staat en kunnen verschillen in strafbaarstelling geen belemmering
vormen voor de overlevering.Op de vraag van deze leden welke delicten voor opneming op de lijst in
aanmerking zouden kunnen komen, luidt het antwoord dat aangezien de regering
geen voorstander was en is van de lijst, maar deze heeft aanvaard als politiek
compromis, zij geen voorstander is van uitbreiding. Uitbreiding vergt een
unaniem besluit van de Raad, hetgeen ruimte biedt voor een kritische beoordeling
van eventuele voorstellen van andere lidstaten. Tot nu toe zijn van andere
lidstaten zijn nog geen wensen vernomen.Op de opmerkingen van de leden van de CDA-fractie betreffende het ontbreken
van hoger beroep en de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk is ingegaan in
de inleiding, onderdeel Overlevering, een instrument van justitiële autoriteiten.De leden van de fracties van CDA en GroenLinks vroegen welke lidstaten,
behalve het Verenigd Koninkrijk, hebben voorzien in een beroepsprocedure.
Voorzover bekend hebben België, Portugal en Frankrijk voorzien in een
beroepsprocedure. Op de wetgeving van België en het Verenigd Koninkrijk
werd al in de inleiding, onder Een rechterlijke procedure in een instantie
ingegaan. De Portugese wetgeving bevat zeer korte termijnen voor de indiening
en behandeling van dat beroep, terwijl de Franse wetgeving de behandelingstermijn
niet dwingend voorschrijft. Zeer korte termijnen roepen de vraag op of een
dergelijke procedure toegevoegde waarde kan hebben, terwijl flexibele of het
ontbreken van een termijn voor de behandeling van het beroep het risico in
zich bergt van stelselmatige overschrijding van de in het kaderbesluit voorziene
termijnen.De leden van de fractie van het CDA vroegen ten slotte een nadere toelichting
bij hetgeen de regering zich voorstelt bij het geheel afschaffen van de overleveringsprocedure.
De regering heeft met zijn opmerking terzake in de memorie van toelichting
een lijn in de ontwikkelingen gesignaleerd. De vereenvoudiging van de uitlevering
tengevolge van de EU-uitleveringsverdragen van 1993 en 1996 en de vervanging
van de uitlevering door de eenvoudigere overlevering thans het kaderbesluit
zou in de toekomst kunnen leiden tot afschaffing van deze rechtsfiguur. Bij
voortschrijdende invulling van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid
komt er logischerwijze een moment dat het geen verschil meer behoort te maken
of een persoon wordt aangehouden op basis van een aanhoudingsbevel uitgevaardigd
in het land waar hij verblijft of in een andere lidstaat. Met andere woorden,
dat hij ook in het laatste geval niet alleen kan worden aangehouden enkel
op basis van het buitenlandse bevel maar ook zonder verdere procedure kan
worden voorgeleid aan de buitenlandse uitvaardigende autoriteit. Voor de goede
orde wordt in dit verband opgemerkt dat de passage in de memorie van toelichting
waaraan deze leden refereerden, waarschijnlijk ten gevolge de context waarin
deze is geplaatst, onbedoeld de indruk heeft gewekt dat er een verband zou
bestaan tussen die potentiële afschaffing van de overlevering en de thans
voorgestelde afschaffing van het cassatieberoep.De leden van de PvdA-fractie stelden een aantal vragen met betrekking
tot de in de bijlage 1 van het wetsvoorstel vermelde lijst van strafbare
feiten, welke aanleiding geven tot de volgende opmerkingen.Vooropgesteld wordt dat de functie van de lijst beperkt is. Hij dient
uitsluitend om de gevallen te onderscheiden waarin niet meer aan het vereiste
van dubbele strafbaarheid wordt getoetst. De lijst treedt niet in de plaats
van strafbaarstellingen.Uitlevering wordt gevraagd, omdat de opgeëiste persoon wordt verdacht
van of veroordeeld is voor bepaalde gedragingen, die naar het recht van de
verzoekende lidstaat strafbaar zijn gesteld. In het aanhoudingsbevel Bij het
uitleveringsverzoek wordt naast een omschrijving van de feiten gevoegd, aangegeven
welke wettelijke normen van de verzoekende staat zijn overschreden en worden
de relevante wetteksten overgelegd. Ingevolge het kaderbesluit is de uitvaardigende
justitiële autoriteit verplicht in het Europees aanhoudingsbevel een
omschrijving van de feiten op te nemen, de wettelijke kwalificatie aan te
geven en de tekst van de toepasselijke wetteksten op te nemen. In voorkomend
geval mag hij ook aangegeven of het gaat om een van de feiten vermeld op de
lijst. Uit deze gang van zaken moge blijken dat zowel bij de uitlevering als
bij de overlevering aan het lex certa beginsel wordt voldaan. De opgeëiste
persoon kan exact zien om welke strafbare feiten het in concreto gaat. Het
lex certa beginsel vereist niet dat het voor een burger kenbaar moet zijn
of een door hem gepleegde strafbare feit ook in andere landen een overtreding
van de strafwetgeving oplevert, dan wel tot uit- of overlevering aanleiding
kan geven. Rechtszekerheid voor de burger in een uit- of overleveringsprocedure
is gelegen in de kenbaarheid van de voorwaarden voor uit- of overlevering.
Die kenbaarheid is gegarandeerd door vastlegging van de criteria in wet en/of
verdrag.Zoals aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken
II 2003/2004, 29 042, nr. 12, blz. 10) is de daarin opgenomen
opsomming van Nederlandse equivalenten van de op de lijst genoemde delicten
indicatief van aard. Lijsten van equivalenten van de andere lidstaten zijn
niet beschikbaar. Uit het voorgaande moge blijken dat dit afbreuk doet aan
de kenbaarheid in de diverse lidstaten van de naar het recht van die staten
strafbaar gestelde gedragingen.Uit het voorgaande blijkt tevens dat de lijst en nationale strafbaarstellingen
uiteenlopende functies hebben. Wellicht ten overvloede vermeld ik nog dat
ik de opvatting van deze leden deel, dat de voor de opstelling van de lijst
gevolgde methode niet geschikt is voor de formulering van strafbaarstellingen.De opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie betreffende het ontbreken
van een beroepsinstantie zijn betrokken bij de inleiding, onderdeel Een rechterlijke
procedure in één instantie.Op de vragen van deze leden over het wegvallen van de rol van de Minister
van Justitie en de democratische controle is ingegaan in de inleiding, onderdeel
Overlevering, een instrument van justitiële autoriteiten.De opmerking van de leden van de PvdA-fractie dat het nieuwe overleveringssysteem
vatbaar lijkt te zijn voor politieke manipulatie, waarbij om politieke redenen
vanuit een andere lidstaat de overlevering wordt gevraagd van burgers die
naar Nederlands recht geen strafbare gedragingen hebben verricht, is wordt
niet goed navolgbaar geacht. Deze valt ook moeilijk te rijmen met het feit
dat in alle lidstaten het vragen van overlevering geheel in handen van de
justitiële autoriteiten is gelegd. In zijn algemeenheid geldt dat indien
in een lidstaat een gedraging gepleegd in eigen land of in een andere lidstaat
onder de werking van de strafwet valt en bedreigt is met en straf van tenminste
12 maanden, is dat op zich zelf voldoende rechtvaardiging om de
overlevering te vragen. Of overlevering zal volgen zal afhangen van de concrete
casus. Wat betreft de door deze leden gegeven voorbeelden wordt het volgende
opgemerkt.Tijdens het overleg met de Tweede Kamer werd vastgesteld dat een Nederlands
arts die in Nederland euthanasie pleegt niet terzake moet worden overgeleverd,
omdat voor feiten op Nederlands grondgebied gepleegd de overlevering wordt
geweigerd. Teneinde daarover geen twijfel te laten bestaan, werd artikel 13
van het wetsvoorstel gewijzigd. Op de casus van een Nederlands arts die buiten
Nederland euthanasie pleegt, is artikel 13 niet van toepassing. Voorts geldt
voor dat geval dat de arts die terzake wordt verdacht van moord, voor zijn
handelen geen beroep kan doen op straffeloosheid naar Nederlands recht. Hij
kan zich bij het plegen van euthanasie in het buitenland immers per definitie
niet hebben gehouden aan de voorwaarden die naar Nederlands recht aan de straffeloosheid
van euthanasie zijn verbonden. Hij heeft met zijn handelen in het buitenland
ook naar Nederlands recht een strafbaar feit gepleegd en kan daarvoor worden
overgeleverd. Zoals ook tegenover de Tweede Kamer is aangegeven, zou een andere
opvatting leiden tot een ongewenste export van onze rechtsopvattingen naar
andere lidstaten.Gevraagd door deze leden waarom Nederlandse minderjarigen vanaf 12
jaar overgeleverd worden, wordt eerst vooropgesteld dat zich in de laatste
20 jaren geen geval van uitlevering van een minderjarige heeft voorgedaan.
Verder zal voor de overlevering van een Nederlandse minderjarige in de eerste
plaats vereist zijn, dat hij een feit in het buitenland heeft gepleegd. Mocht
zich zulk een geval voordoen dan zal het van de omstandigheden van het geval
afhangen wat er gaat gebeuren. Voor de hand ligt dat de officier van justitie
te Amsterdam, wanneer het gaat om zeer jeugdige personen (12 tot 16 jaren)
in contact te treedt met de uitvaardigende justitiële autoriteit teneinde
na te gaan of betrokkene niet in Nederland kan worden berecht. Met andere
woorden of het Europees aanhoudingsbevel niet kan worden omgezet in een verzoek
aan Nederland tot overname van de strafvervolging. Mocht de casus zich daarvoor
echter niet lenen en zijn er geen andere belemmeringen voor de overlevering
dan zal deze kunnen plaatsvinden. Wel zal dit altijd onder de garantie gebeuren
dat betrokkene zijn straf in Nederland kan uitzitten. Zoals bekend zal een
overlevering van een Nederlander die strekt tot de tenuitvoerlegging van een
opgelegde straf, overeenkomstig artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel
altijd worden geweigerd onder gelijktijdige bereidverklaring tot overname
van de tenuitvoerlegging van de straf. Tegen deze achtergrond acht ik de getroffen
regeling zeer wel verenigbaar met de door deze leden aangehaalde bepalingen
uit het Verdrag inzake de Rechten van het Kind.De leden van de fractie van de VVD vroegen onder verwijzing naar een opsomming
van redenen of bij de keuze voor de rechtbank Amsterdam het niet minstens
zo voor hand had gelegen de concentratie van rechtsmacht onder te brengen
bij de Haagse rechtbank. Zij merkten in dat verband op dat korte fysieke lijnen
tussen de rechtbank Den Haag en diverse in Den Haag gevestigde instanties
als departementen, ambassades, internationale hoven, Europol en Eurojust van
groot belang lijken. Voor de toepassing van de Overleveringswet zijn deze
instanties, respectievelijk korte fysieke lijnen met die instanties nauwelijks
relevant.Het kaderbesluit strekt er toe om de procedure drastisch te stroomlijnen
en te ontdoen van alle andere instanties dan de rechtstreeks bij een Europees
aanhoudingsbevel betrokkenen. De communicatie over een overlevering verloopt
in rechtstreeks verkeer tussen de uitvaardigende en de uitvoerende justitiële
autoriteit. Zodoende zal er in het kader van de behandeling van Europese aanhoudingsbevelen
geen behoefte zijn aan de door de leden bedoelde contacten en
is derhalve het al dan niet bestaan van korte fysieke lijnen minder relevant.In dit verband wordt tevens opgemerkt dat de keuze voor de rechtbank Amsterdam
is gemaakt op basis van advies van de Raad voor de Rechtspraak, welk advies
in nauwe consultatie met alle gerechtsbesturen tot stand is gekomen. Zoals
de Raad mij berichtte werd het voorstel gebaseerd op de volgende overwegingen.
Uitlevering is een specialisme dat alleen bij een zeer regelmatige toepassing
goed wordt beheerst. De rechtbank Amsterdam beschikt nu reeds over een vaste
internationale rechtshulpkamer (uitleveringskamer) en behandelt een groot
aantal uitleveringszaken, waardoor veel expertise en ervaring is opgebouwd.
Uit een analyse van de cassatiecijfers van de Hoge Raad blijkt voorts dat
de rechtbank Amsterdam ten opzichte van alle gerechten de meeste uitleveringszaken
behandelde. Voor de goede orde wordt hier tevens vermeld dat uit genoemde
cijfers ook blijkt, dat de rechtbank Den Haag de afgelopen jaren ten opzichte
van alle gerechten, zowel absoluut als relatief, een klein aantal uitleveringszaken
behandelde. Verder is de rechtbank Amsterdam ook nu al aangewezen voor die
gevallen dat de woon- of verblijfplaats van de opgeëiste persoon onbekend
is, zodat er in dit opzicht sprake is van continuering van het bestaande beleid.Wat betreft overige argumenten die ten gunste van de rechtbank Den Haag
werden aangedragen, zij opgemerkt dat er nauwelijks een verband bestaat tussen
de internationaal-rechtelijke bevoegdheden van de rechtbank Den Haag en de
Overleveringswet. Bij overlevering gaat het in het algemeen om delicten die
puur nationaal van aard zijn en kunnen worden aangeduid als commune delicten.
Derhalve zijn de EU-overleveringszaken van geheel andere aard dan de delicten
op het terrein van de oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid,
waarvoor de rechtbank te Den Haag onder andere in zijn relatie tot de tribunalen
een belangrijke rol vervult.Op de vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
over het ontbreken van beroepsmogelijkheden is ingegaan in de inleiding, onderdeel
Een rechterlijke procedure in één instantie.De vraag van de leden van de GroenLinkse fractie betreffende de rechtsgang
in andere landen is betrokken bij een soortgelijke vraag, opgenomen in deze
paragraaf, van de leden van de CDA-fractie.4. ArtikelsgewijsArtikel 2De leden van de CDA-fractie vroegen of het zich verdraagt zich dit met
artikel 6, derde lid, onder a, EVRM, dat eist dat een ieder tegen wie een
vervolging is ingesteld, onverwijld, in een taal die hij verstaat en in bijzonderheden,
op de hoogte wordt gesteld van de aard en de reden van de tegen hem ingebrachte
beschuldiging, dat de opgeëiste persoon en diens raadsman hun opmerkingen
omtrent het Europees aanhoudingsbevel bij de behandeling ervan door de rechtbank
eventueel moeten baseren op de door de uitvaardigende justitiële autoriteit
overgelegde Engelse vertaling van het Europees aanhoudingsbevel.De ratio voor het accepteren van een Engelse vertaling is, dat ervaring
van rechtbanken bij uitleveringsverzoeken leert, dat meegezonden vertalingen
in het Nederlands veelal van zeer slechte kwaliteit zijn, terwijl ontvangen
Engelse vertalingen in het algemeen van aan de eisen voldoen. Overigens moet
ook bedacht worden dat alleen al de standaardisering van het Europees aanhoudingsbevel
het gemakkelijker zal maken om de inhoud ervan te begrijpen. De behandeling
van uitleveringsverzoeken uitsluitend op basis van de Engelse vertaling komt
in de praktijk vaak voor. Waar nodig wordt ter terechtzitting
vertaling van stukken door een tolk verzorgd. Deze praktijk is door de Hoge
Raad gesanctioneerd in zijn arrest van 7 december 1999, NJ 2000, 175, waarin
het ging om het hanteren van stukken in de Franse taal. Wat betreft de verenigbaarheid
met artikel 6 EVRM is deze uitspraak ook van belang, omdat de Hoge Raad daarin
zijn oordeel herbevestigt dat art. 6 EVRM niet op een procedure tot uitlevering
van toepassing is, omdat een uitleveringsprocedure niet strekt tot het bepalen
van de gegrondheid van een strafvervolging.Artikel 6, lid 4Het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks waarom
de officier de Minister van Justitie niet in kennis stelt van andere beslissingen
uit hoofden van een Europees arrestatiebevel dan de daar genoemde luidt, dat
het vierde lid van artikel 6 van het wetsvoorstel slechts ziet op een mededeling
die noodzakelijk is, opdat de Minister van Justitie later een adequaat vervolg
geeft aan de garantie van teruglevering. Andere mededelingen van het openbaar
ministerie aan de Minister van Justitie zijn opgenomen in de artikelen 9,
14, 31, 36 en 70 van het wetsvoorstel.Artikel 7, lid 1, onder aNaar aanleiding van de vraag van de leden van de GroenLinkse fractie over
de formulering van onderdeel a van het eerste lid van artikel 7 van het wetsvoorstel
wordt allereerst opgemerkt dat, zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt,
bij de formulering van dit wetsvoorstel aansluiting is gezocht bij de formulering
van de Uitleveringswet. Dat is ook de reden waarom in de artikelsgewijze toelichting
ook bij elk artikel is aangegeven, of en zo ja, aan welk artikel van de Uitleveringswet
het is ontleend. In het onderhavige geval betreft dit artikel 5, eerste lid,
onderdeel a, van de Uitleveringswet. Kort samengevat komt de formulering in
de kern overeen met wat deze leden stelden, namelijk dat het om het vermoeden
van schuld van de opgeëiste persoon gaat. In de gekozen formulering ligt
echter meer besloten, namelijk dat het om een onderzoek van de uitvaardigende
justitiële autoriteit gaat en ook dat het om zijn vermoeden van schuld
gaat. Naar aanleiding van de vraag van deze leden of met «een naar het
recht van de uitvaardigende lidstaat benoemd strafbaar feit» wordt bedoeld:
een naar het recht van de uitvaardigende lidstaat strafbaar gesteld feit,
wordt opgemerkt dat met de term «benoemd» wordt bedoeld: gekwalificeerd.Artikel 7, lid 1, onder a, sub 2(De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of bedoeld is, dat
in beide lidstaten de maximale strafbedreiging tenminste twaalf maanden dient
te zijn, wordt bevestigend beantwoord.Artikel 7, lid 1, onder a en bDe leden van de fractie van GroenLinks vroegen of het bij deze twee artikelonderdelen
om cumulatieve of alternatieve voorwaarden gaat. Het antwoord luidt dat het
om alternatieve criteria gaat: onderdeel a ziet op overlevering ten behoeve
van een strafvervolging en onderdeel b op overlevering ten behoeve van de
tenuitvoerlegging van een straf of maatregel.Artikel 7, lid 3De leden van de fractie van GroenLinks vonden het onduidelijk in de wetstekst of voor de toepassing van het derde lid ook als eis geldt
dat er tegen het feit een maximumstraf van tenminste twaalf maanden moet zijn
bedreigd. Het derde lid geeft verdere invulling aan de in het eerste lid,
onderdeel a, sub 2, gebruikte term «een naar Nederlands recht strafbaar
feit» en strekt ertoe ook de in het derde lid bedoelde feiten onder
de werking van het tweede lid te doen vallen. Uit het tweede lid zelf volgt
het vereiste van de strafbaarstelling met een maximum van tenminste twaalf
maanden. Voor de goede orde wordt hier opgemerkt dat structuur en inhoud van
artikel 7 is ontleend aan artikel 5 van de Uitleveringswet.Artikel 8De leden van de fracties van de SGP en ChristenUnie vroegen wat het begrip
«vrijheidsstraffen van onbepaalde duur» behelst. Met deze term,
die is overgenomen uit artikel 7 van de Uitleveringswet, wordt gedoeld op
in andere rechtssystemen voorkomende vrijheidsstraffen, bijvoorbeeld de Franse
«peine privative à perpétuité», die meestal
overeenkomen met levenslange vrijheidsstraffen.Artikel 9De leden van de CDA-fractie vroegen hoe de regering de verhouding tussen
artikel 9, tweede lid, van het wetsvoorstel, op grond waarvan de minister
van Justitie opdracht kan geven de vervolging te staken en artikel 128 van
de Wet op de rechterlijke organisatie ziet. Alvorens op die verhouding in
te gaan, lijkt het zinvol op de rechtsfiguur van de staking van een vervolging
in te gaan. De bevoegdheid tot staking van een vervolging is geen algemene
bevoegdheid, maar uitdrukkelijk gekoppeld aan de beslissing tot uitlevering.
Een stakingsbeslissing kan verder alleen aan de orde komen indien de overlevering
wordt gevraagd voor dezelfde feiten als waarvoor in Nederland een strafvervolging
tegen betrokkene loopt. De stakingsprocedure in de Overleveringswet verloopt
als volgt. De officier van justitie te Amsterdam, die alle Europese aanhoudingsbevelen
ontvangt, dient onverwijld na te gaan of tegen betrokkenen een strafvervolging
in Nederland loopt en zo ja, welk parket daarbij betrokken is. Vervolgens
bepaalt artikel 23, vijfde lid, van het wetsvoorstel dat de officier van justitie
te Amsterdam gehouden is om meteen aan de met de Nederlandse strafvervolging
belaste officier van justitie een kopie van het ontvangen Europees aanhoudingsbevel
te zenden met een verzoek om advies over staking van de vervolging. Na ontvangst
van dat advies is het de taak van de officier van justitie te Amsterdam aan
de Minister van Justitie het advies met zijn eigen opmerkingen over de overleveringszaak
voor te leggen, opdat deze dat advies kan betrekken bij zijn beslissing, als
bedoeld in artikel 9 van het wetsvoorstel. Indien de Minister van Justitie
daartoe overgaat wordt zijn beslissing conform artikel 26, tweede lid, door
de officier van justitie te Amsterdam aan de rechtbank overgelegd, opdat de
rechtbank dit gegeven bij zijn beslissing over de overlevering kan betrekken.Uit het voorgaande moge blijken dat de bevoegdheid tot staking van een
vervolging op grond van artikel 9 van het wetsvoorstel afwijkt van beslissingen
bedoeld in artikel 128 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie. De stakingsbevoegdheid
wordt beschouwd als een als een species van de aanwijzingsbevoegdheid uit
hoofden van laatstgenoemde wet.Artikel 11De leden van de fracties van de PvdA en de VVD stelden enkele vragen over
de bij de tweede nota van wijziging voorgestelde nieuwe tekst voor artikel
11, meer in het bijzonder over de gehanteerde terminologie «dat inwilliging zou leiden tot een flagrante schending
van fundamentele rechten van de betrokken persoon». De leden van de
PvdA-fractie vroegen zich in dit verband ook af het ingevolge artikel 94 van
de Grondwet wel nodig/mogelijk is om bij formele wet de wijze van toetsen
door de overleveringsrechter te kwalificeren. De leden van de VVD-fractie
vroegen waarom sprake is van een «flagrante» schending en of een
schending als zodanig de jure niet reeds voldoende is. De leden van de VVD-fractie
vroegen waarom sprake is van een «flagrante» schending en of een
schending als zodanig de jure niet reeds voldoende is.De door de regering voorgestelde formulering voor artikel 11 is tot stand
gekomen na het overleg met de Vaste Commissie voor Justitie uit de Tweede
Kamer tijdens het wetgevingsoverleg van 24 november 2003 en strekte tevens
ter vervanging van twee amendementen (Kamerstukken II 2003/2004, 29 042,
nrs. 9 en 16. Tijdens het overleg, maar ook uit de amendementen bleek dat
er aanvankelijk uiteenlopende visies waren over de reikwijdte van de toetsing
aan het EVRM. In het amendement De Wit en Vos op stuk nr. 9 werd de weigering
verplicht gesteld, indien (...) een gegrond vermoeden bestaat dat in de uitvaardigende
lidstaat de artikelen 3, 5 en 6 van het EVRM niet of onvoldoende worden nageleefd,
terwijl in het amendement Van der Laan op stuk nr. 16 evenzeer een algemene
bewoording werd voorgesteld, maar uit de toelichting bleek dat bedoeld was
dat een schending in concreto zou kunnen plaatsvinden. Aangezien in uitleveringszaken
alleen laatstbedoelde toetsing aan de orde behoort te komen, werd het door
de regering noodzakelijk geacht misverstanden over de omvang van de toetsing
voor de toekomst uit te sluiten. Dit doet de bij nota van wijziging voorgestelde
herformulering van artikel 11.Het aldus in artikel 11 opgenomen criterium is ontleend aan de jurisprudentie
van de Hoge Raad. Een van de eerste keren dat de Hoge Raad het hanteerde,
was in een arrest van 9 april 1991, NJ 1991, 696. Dit betrof een uitlevering
aan de Verenigde Staten. De Hoge Raad overwoog toen: «5.2. Dit beginsel
(het beginsel dat bij de beoordeling van een op een uitleveringsverdrag gebaseerd
uitleveringsverzoek moet worden uitgegaan van het vertrouwen dat de verzoekende
Staat bij de vervolging en bestraffing van de opgeëiste persoon het EVRM
zal respecteren) kan uitzondering lijden, voor wat betreft art. 6 EVRM indien
blijkt dat de opgeëiste persoon door zijn uitlevering zou worden blootgesteld
aan zodanig risico van een flagrante inbreuk op
enig hem ingevolge dat artikel toekomend recht dat de ingevolge art. 1
EVRM op Nederland rustende verplichting om dat recht te verzekeren aan de
nakoming van de uit het vermelde uitleveringsverdrag voortvloeiende verplichting
in de weg staat.» Idem HR 29 mei 1990, NJ 1991, 467, dat een uitlevering
aan (EVRM-partij) Spanje betrof. Het in deze arresten geformuleerde criterium
ontleende de Raad kennelijk (mede gelet op de conclusie van A-G Fokkens bij
het arrest van 9 april 1991) aan het kort daarvoor gewezen Soering-arrest
van het Europese Hof van de rechten van de mens (EHRM 7 juli 1989, Serie
A vol. 161, NJ 1990/158), waarvan overweging 113 luidde: «(...) The
Court does not exclude that an issue might exceptionally be raised under Art. 6
by an extradition decision in circumstances where the fugitive has suffered
or risks suffering a flagrant denial of a fair
trial in the requesting country.» Sinds deze rechtspraak heeft de Hoge
Raad het criterium van de flagrante schending regelmatig herhaald (zie o.a.
in de laatste jaren HR 28 maart 2000, NJ 367, HR 18 december 2001, NJ
315, HR 21 mei 2002, NJB 2002 afl. 25, nr. 91), HR 11 maart
2003, NJ 2004, 42, recentelijk nog eens in 18 november 2003, NJB 2004, afl. 2.Voorzover uitleveringszaken voor het Europese Hof worden gebracht, gaat
het bijna altijd over schending van artikel 3 EVRM. Het Europese Hof
toetst dan of er sprake is van een «real risk» van schending van
artikel 3 in de (uitlevering) verzoekende staat. Ook dat is een toetsing
in de individuele omstandigheden van het geval. Dat de mensenrechtensituatie
in de verzoekende staat duidelijk zorgelijk is, betekent nog niet dat de betrokkene een reëel gevaar loopt. Zie Mamatkulov e.a. v. Turkije
(EHRM uitspraak 6 februari 2003), waarvan overweging 69 luidde: «The
Court reiterates that ill-treatment must attain a minimum level of severity
if it is to fall within the scope of Article 3. The assessment of this
minimum is, in the nature of things, relative; it depends on all the circumstances
of the case, such as the nature and context of the treatment or punishment,
the manner and method of its execution, its duration and its physical or mental
effects (Soering cited above, p. 39, § 100). (...)»Zoals uit het voorgaande blijkt, was er in het parlementaire debat aanvankelijk
sprake van uiteenlopende visies over de reikwijdte van de toetsing aan het
EVRM. Vooral omdat verwacht mocht worden dat die opvattingen ook buiten het
parlement leven, is het de taak van de wetgever om helderheid te scheppen
over zijn bedoelingen. Het was de bedoelingen van de wetgever om de vaste
jurisprudentie te handhaven. Zodoende lag het voor de hand om die rechtspraak
te codificeren. Dit doet geen afbreuk aan artikel 94 van de Grondwet.
De algemene grondwettelijke norm, wordt immers niet in abstracto maar in een
bepaalde context toegepast en de toetsing vind dan toegespitst plaats. Dit
geldt ook voor de overlevering. De voorgestelde wetsbepaling concretiseert
hoe in uitleveringszaken de toetsing aan de relevante bepalingen van het EVRM
plaatsvindt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie of
met de zinsnede «een op feiten en omstandigheden gebaseerd gegrond vermoeden»
meer wordt bedoeld dan «een op feiten en omstandigheden gebaseerd vermoeden»,
wordt het volgende opgemerkt. Met deze zinsnede worden twee dingen tot uitdrukking
gebracht: ten eerste, dat het vermoeden gegrond moet zijn en ten tweede, dat
het op feiten en omstandigheden gebaseerd moet zijn. Dit laatste is –
zo werd ook in de toelichting bij de tweede nota van wijziging (stuk nr. 21)
vermeld – opgenomen, om duidelijk te maken dat het bij de toetsing op
basis van artikel 11 niet mag gaan om een abstracte beoordeling van de
mensenrechtensituatie in de verzoekende lidstaat maar om een toetsing aan
het EVRM van het voorliggende geval.Artikel 14, lid 1, onder fDe leden van de fractie van GroenLinks vroegen of het zo kan zijn dat
de overlevering van een Nederlander wordt gevraagd voor twee feiten, waarvan
er één niet tot overlevering zou kunnen leiden, maar de officier
van Justitie bepaalt dat er geen bezwaar tegen vervolging wegens dat tweede
feit bestaat en in hoeverre de over te leveren persoon kan opkomen tegen een
beslissing van de officier op basis van die bepaling.Vooropgesteld wordt dat artikel 14 van het wetsvoorstel ziet op een andere
dan de door vragenstellers beschreven casus. Artikel 14 behandelt de
werking van het specialiteitsbeginsel. Het specialiteitsbeginsel houdt in
dat tegen een persoon die is overgeleverd niet strafrechtelijk mag worden
opgetreden voor andere feiten dan die welke aan het Europees aanhoudingsbevel
ten grondslag lagen en waarvoor hij is overgeleverd (lid 1) of mag worden
verdergeleverd aan niet EU-lidstaat (lid 2). De in artikel 14, lid
1, onder f, opgenomen regeling behandelt de zogeheten doorbreking van het
specialiteitsbeginsel met het oog op een strafvervolging of tenuitvoerlegging
van een hem opgelegde straf voor andere feiten dan die welke in het Europees
aanhoudingsbevel waren opgenomen en waarvoor hij is overgeleverd. Doorbreking
van het specialiteitsbeginsel kan alleen aan de orde komen nadat de opgeëiste
persoon al is uitgeleverd. Nadat hij is uitgeleverd constateert de uitvaardigende
autoriteit of een andere justitiële autoriteit in die lidstaat dat betrokkene
nog van andere feiten wordt verdacht dan waarvoor hij is overgeleverd of dat
er bij voorbeeld nog een vonnis tegen hem openstaat. In die situatie
kan hij aan de officier van justitie te Amsterdam toestemming vragen om de
uitgeleverde persoon ook terzake van die andere de feiten te mogen vervolgen
of de straf tenuitvoer te leggen. De officier van justitie te Amsterdam zal
dan moeten bezien of voor die feiten overlevering op grond van de wet mogelijk
zou zijn geweest. Alleen indien dat het geval is, kan hij toestemming geven.Artikel 21Aan de leden van de CDA-fractie wordt toegegeven dat bij het schrijven
van de memorie van toelichting de door hen gememoreerde onschendbaarheid van
de Koning ingevolge artikel 42 van de Grondwet over het hoofd is gezien.De leden van de VVD-fractie vroegen of de uitvaardigende justitiële
autoriteit in alle gevallen kan voldoen aan het verzoek om bericht zodra de
immuniteit is opgeheven, nu de opgeëiste persoon immers ook een niet-onderdaan
van de uitvaardigende lidstaat kan zijn. Bij de totstandkoming van deze bepaling
is besproken of de verantwoordelijkheid om na te gaan of een immuniteit die
door anderen moet worden opgeheven, berust bij de het de uitvoerende of bij
de uitvaardigende justitiële autoriteit. Toen is gekozen voor de uitvaardigende
autoriteit, omdat hij eigenlijk voorafgaand aan de uitvaardiging van het aanhoudingsbevel
zich had dienen te vergewissen of de betrokkene immuniteit geniet en het ook
aan hem is om alle inspanningen te verrichten om de immuniteit opgeheven te
krijgen en daartoe zo nodig ook verzoeken dient te richten aan internationale
instellingen of autoriteiten van derde staten. De in artikel 21 opgenomen
mededelingsplicht ligt in het verlengde daarvan.Artikel 26, lid 3, onder e, en artikel 71, onderdeel aOp de vraag van de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie of het
niet wenselijk was geweest de term «verderlevering» onder artikel
1 (begripsbepalingen) op te nemen, wordt geantwoord dat daaraan niet is gedacht.
omdat het gaat om een in de uitleveringspraktijk gebruikelijke term, waarvan
de betekenis niet verandert in het kader van de overlevering en die geen aanleiding
geeft tot misverstanden.Artikel 29De passage in de memorie van toelichting (p. 25) betreffende de rol
voor de kortgedingrechter, waar de leden van de fractie van het CDA vragen
over stelden, is niet ingegeven door twijfel. Er is bewust gekozen voor een
behoedzame formulering. Hiermee is beoogd uit te drukken, dat het uiteindelijke
oordeel of de kortgedingrechter in concreto een rol voor zich ziet, niet aan
de regering maar aan de rechter is.De vraag van deze leden of niet valt te verwachten dat door het ontbreken
van een beroepsmogelijkheid er veel verzoekschriften zullen worden ingediend
bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, waarbij tevens een verzoek
om een voorlopige voorziening kan worden gedaan, wordt op grond van de ervaringen
in de uitleveringspraktijk waarin beroep op schending van mensenrechten sporadisch
voorkomen, ontkennend beantwoord.Artikel 34De evaluatie in de tweede helft van 2003 waar de leden van de CDA-fractie
naar vroegen, concentreerde zich op de vorderingen die de lidstaten maakten
met de invoering van de uitvoeringswetgeving. Daaruit bleek dat alle lidstaten
hard bezig waren, maar dat een aantal van hen de datum van 1 januari 2004
niet zouden halen. Op dit moment hebben acht lidstaten hun wetgeving gereed
en zeven (Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk, Italië
en Griekenland) niet.Artikel 35De leden van de PvdA-fractie vroegen of er door de formulering «in
het bijzonder» in artikel 35, derde lid, ruimte gelaten is voor een
casuïstische beoordeling van andere humanitaire overwegingen door officier
van justitie en Rechtbank Amsterdam Verder vroegen zij of hier dan meteen
een argument aanwezig is om de cassatietoetsing te behouden De feitelijke
overlevering vindt plaats nadat de overleveringsrechter de overlevering heeft
toegestaan en het is de bevoegdheid van de officier van justitie is de plaats
en het tijdstip te bepalen. In dat verband kan ook aan de orde komen of de
feitelijke overlevering om humanitaire redenen tijdelijk moet worden uitgesteld.
Daarbij heeft hij, zoals deze leden terecht veronderstelden, enige ruimte.
De beslissing terzake wordt genomen door de officier van justitie. De overleveringsrechter
heeft geen rol bij het bepalen van het tijdstip van de feitelijke overlevering
en is evenmin bevoegd, te oordelen over de beslissing van de officier van
justitie. Hieruit volgt dat ook bij behoud van de cassatieprocedure deze kwestie
niet aan het oordeel van de cassatierechter zou kunnen worden onderworpen.Artikel 70, onder eMet de formulering «de gemiddelde duur» van de procedure onder
b en c, waar de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie naar vroegen,
is beoogd te voorkomen dat een opgave zou moeten worden gedaan van de exacte
duur van elke afzonderlijke procedure. Nu kan worden volstaan met de mededeling
hoeveel tijd met de procedures onder b respectievelijk c in het algemeen was
gemoeid.Artikel 73De leden van de CDA-fractie vroegen de regering bij de evaluatie ingevolge
artikel 73 van de Overleveringswet aandacht te schenken aan het ontbreken
van de mogelijkheid van hoger beroep. Zij vroegen dat ook uit bezorgdheid
dat door het ontbreken van hoger beroep de behoefte aan rechtsbescherming
onder meer zal aanknopen bij artikel 35, derde lid, van het wetsvoorstel,
op grond waarvan feitelijke overlevering bij wijze van uitzondering achterwege
kan blijven zolang er ernstige humanitaire redenen bestaan die aan de feitelijke
overlevering in de weg staan. Aan de wens van de leden van de CDA-fractie
kan tegemoet gekomen worden, temeer daar artikel 73 juist opgenomen is om
de effecten van de behandeling in één instantie te evalueren.
Echter, zoals uit het antwoord op de vragen van de leden van de PvdA-fractie
over artikel 35 moge blijken, zou ook bij herinvoering van een cassatieberoep
de toepassing van artikel 35 niet aan het oordeel van de Hoge Raad kunnen
worden onderworpen.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of de Minister van Justitie
na aanvaarding van het amendement-Griffith en Van der Laan (nr. 22) nog
de vrees heeft, dat het opnemen van de woorden «ernstige humanitaire
redenen» in het wetsvoorstel zal leiden tot «eindeloos veel procedures»
(Handelingen II 2003/04, p. 2159), wordt opgemerkt dat ik uiteraard de
uitkomst van de democratische besluitvorming aanvaard, maar dat deze mij geen
aanleiding geeft mijn mening te herzien.5. Redactionele opmerkingenVan de redactionele opmerkingen van de leden zal dankbaar gebruik gemaakt
worden, omdat deze bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van de regelgeving.
Het lijkt overbodig gedetailleerd in te gaan op de door hen geconstateerde
verschrijvingen. Derhalve wordt volstaan met de opmerking, dat deze zullen
worden meegenomen in het eerstvolgende voorstel voor een reparatiewet van
het Ministerie van Justitie.Ten aanzien van de overige opmerkingen wordt het volgende opgemerkt.Artikel 6, 9, eerste lid, en artikel 13Naar aanleiding van de opmerkingen van de leden van de fractie van de
VVD over het gebruik van de term «wordt niet toegestaan» wordt,
ter verklaring van de gehanteerde terminologie het volgende opgemerkt. In
het wetsvoorstel is – in navolging van de Uitleveringswet – de
«wordt niet toegestaan» gebruikt in de artikelen die de weigeringsgronden
bevatten. Terwijl de term weigering is gebruikt, wanneer de bepaling betrekking
heeft op de negatieve beslissing over de overlevering van de rechtbank.Artikel 13Wat betreft de opmerking betreffende het gebruik van de term «uitsluitend»
in het derde lid van artikel 13, waar deze leden naar vroegen, wordt opgemerkt
dat dit woord nog een eigen functie heeft, omdat er in een concrete zaak de
rechtbank tot het oordeel kan komen dat er andere redenen kunnen zijn die
tot een weigering noodzaken.Artikel 42, lid 3Het antwoord op de vraag van de leden van de fracties van de SGP en ChristenUnie
of er betekenis gehecht moet worden dat in de onderhavige bepaling de term
«plaats hebben» en in artikel 43 «plaatsvinden» wordt
gebruikt, luidt ontkennend.Artikel 71, onderdeel ADe term «verzoeken de lidstaat» waarover een vraag werd gesteld,
is correct gebruikt, omdat deze wordt gehanteerd in de context van de Uitleveringswet.Bovendien worden ook in Nederland en andere lidstaten verzoeken tot uitlevering
van derde staten niet behandeld door «uitvaardigende justitiële
autoriteiten».Ik hoop hiermee alle vragen voldoende te hebben beantwoord.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-29042-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl