Topsportbeleid; Verslag algemeen overleg op 7 september 2000 over onder meer de fiscale behandeling van sportorganisaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26429, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26429 nr. 10

29-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26429Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 429Topsportbeleidnr. 10VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 september 2000De vaste commissie voor Financiën1 en
de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 hebben op 7 september 2000 overleg gevoerd met staatssecretaris Vliegenthart
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, staatssecretaris Bos van Financiën
en staatssecretaris Hoogervorst Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over:– stipendiumregeling A-topsporters (26 429,
nr. 9);– fiscale behandeling van sportorganisaties (26 800-IXB,
nr. 31).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Reitsma (CDA) complimenteerde de regering
met de brieven van 16 en 31 mei jl. en vroeg wanneer de notitie inzake fiscus
en vrijwilligerswerk de Kamer zal bereiken.Hij steunde de vermelde maatregelen, omdat deze positief uitwerken voor
de vrijwilligers en de sport en wilde niet nalaten op te merken dat het merendeel
van de maatregelen voortkomt uit acties van de Tweede Kamer. Het was hem duidelijk
dat niet alles op korte termijn gerealiseerd kan worden, maar hij zou wel
graag zien dat iets meer voortvarendheid wordt betracht.Op prijs stelde hij het dat regelmatig overleg wordt gevoerd met de sportorganisaties.
Met wat zij zelf kunnen regelen moet de politiek zich niet bemoeien, maar
als zaken vastlopen, is het zinvol te bezien of de politiek kan helpen om
de gang er weer in te krijgen.Hij pleitte ervoor de belastingvrije onkostenvergoeding voor vrijwilligers
niet alleen op te trekken met het inflatiepercentage, maar substantieel te
verhogen, waarbij hij dacht aan een verdubbeling. Dit is nodig om in alle
organisaties de nodige vrijwilligers te krijgen.Een groot knelpunt ontstaat voor de vrijwilligers in sportorganisaties
door het feit dat de autobrandstofprijzen geweldig stijgen en de vergoeding
 onveranderd blijft. Destijds is gekozen voor een vergoeding
van 60 cent per kilometer en het bevriezen ervan op dat peil, maar dit sluit
volstrekt niet meer aan bij de ontwikkeling van de autokosten. De heer Reitsma
verzocht de regering dat systeem op heel korte termijn te doorbreken.Volgend jaar is het internationale jaar van de vrijwilliger. Het leek
hem een goed idee in dat kader een heffingskorting voor vrijwilligers te introduceren.
Wat is het oordeel van de regering daarover?Wat de fondswervingsvrijstelling betreft riep hij de regering op te bezien
of het bedrag van f 13 000 nog wel aansluit bij de praktijk. Naar
zijn mening zou het bedrag verhoogd moeten worden, ook al omdat het gaat om
organisaties zonder winstoogmerk.Het overleg tussen de sportkoepel en de horecasector over een verruiming
van de kantinevrijstelling verloopt moeizaam. Gezien het vooruitzicht dat
partijen er niet uitkomen, riep de heer Reitsma de regering op in die zin
in te grijpen dat een verruiming tot stand komt en desnoods samen met de VNG
een bestuursreglement op te stellen waarin de randvoorwaarden worden geformuleerd.Diverse malen is vanuit de Kamer voorgesteld om bepaalde onderdelen van
vooral recreatieve voorzieningen onder het lage BTW-tarief te laten vallen.
Hij wees op het merkwaardige verschil dat zwembaden onder het lage BTW-tarief
vallen en schaatsbanen onder het hoge. Bij het voeren van een adequaat beleid,
gericht op actieve sportbeoefening, dient als leidend motief te gelden dat
het lage BTW-tarief wordt geheven. Hij zou graag zien wat daarvan de financiële
complicaties zijn en hoe deze bestreden kunnen worden.Bij de belastingdienst is sprake van een knelpunt als het gaat om de fiscale
behandeling van topsporters. Het blijkt dat regionale inspecties verschillende
uitleggen hanteren en dat er onvoldoende kennis bestaat omtrent de beperkte
groep van topsporters. Hij verzocht de regering een soort kennisgroep in de
belastingdienst te vormen die de inspecties zodanig aanstuurt dat er een eenduidig
beleid wordt gevoerd. Voorts vroeg hij de regering te bevorderen dat het beloofde
septemberinformatiepakket op korte termijn bij de sportorganisaties terechtkomt.De heer Reitsma pleitte in het kader van de stipendiumregeling voor het
snel tot stand komen van een fictief dienstverband voor topsporters. Hij had
begrepen dat hiervoor bij Financiën en VWS geen belemmeringen gelden.
Er is behoefte aan, het gaat om een beperkt aantal mensen en er gaat geen
precedentwerking van uit.Uitgegaan wordt van 200 A-topsporters. Hij was voor een flexibele benadering.
In het jaar dat er Olympische spelen zijn, gaat het waarschijnlijk om meer
dan 200 A-topsporters en in andere jaren om minder. Misschien is het juist
te denken aan gemiddeld 200 over een x-aantal jaren.Voor buitenlandse sporters is in het kader van EK voetbal een wettelijke
regeling inzake bronbelasting ingesteld. Dit blijkt knelpunten op te leveren.
Verwijzende naar complicaties bij het maken van onderscheid tussen amateursport
en beroepssport, bij het controleren van vrijstellingen die in andere landen
gelden en bij de premieheffing vroeg hij om een grondige evaluatie van de
wettelijke regeling om na te gaan of aanpassingen nodig zijn.De heer Middel (PvdA) constateerde dat er
nog steeds geen sprake is van een wettelijke verankering van de stipendiumregeling
voor A-topsporters. Gesteld is dat er een uitkeringsreglement komt via het
Fonds voor de topsporter. Kan duidelijk gemaakt worden hoe dit werkt?De Kamer is akkoord gegaan met een stipendium van maximaal 70% van het
wettelijk minimumloon plus de mogelijkheid van bijverdienen tot 125% van het
wettelijk minimumloon. Nu is er sprake van 100%. Waarom is dit veranderd?Een Nederlandse sporter die in Sydney een olympische medaille wint, wordt
twee keer door de belasting gepakt, namelijk in Australië en in Nederland. Hij ging ervan uit dat de aan het winnen van een medaille
verbonden geldprijs niet als bijverdienste wordt beschouwd, maar als een welverdiend
extraatje. Welk criterium wordt gehanteerd om te bepalen of iets onder bijverdiensten
of extraatjes valt?In de door de Kamer aanvaarde motie-Middel/Rijpstra is gepleit voor het
instellen van een soort van overbruggingsfonds, uit te bouwen tot een pensioenfonds,
voor topsporters die na het (moeten) beëindigen van hun actieve sportcarrière
dreigen in een zwart gat te vallen. Desondanks is op dat vlak niets gebeurd.
Navraag heeft geleerd dat hierover overleg is gevoerd tussen VWS en Financiën
en dat de stelling wordt gehanteerd dat er in de samenleving andere mogelijkheden
zijn om pensioengaten te dichten, zoals het kopen van lijfrentepolissen. Aangezien
betrokkenen geen inkomen hebben, leek hem dit geen begaanbare weg en verzocht
hij de regering, alsnog in te gaan op hetgeen in bedoelde motie is uitgesproken.De heer Middel pleitte voor het instellen van één loket
ten behoeve van de fiscale behandeling van topsporters, ook in verband met
de omvang van het systeem van vergoedingen.De vorige keer was er, wat de uitvoering van de regeling betreft, sprake
van Randstad uitzendbureau. Nu wordt deze zaak overgelaten aan het Fonds voor
de topsporter. Wat betekent dit logistiek?Gesproken werd vorig jaar juni over 300 tot 400 topsporters, terwijl nu
gezegd wordt: VWS staat garant voor de stipendia van maximaal 200 topsporters;
indien dat aantal wordt overschreden, stelt het NOC*NSF zich garant voor de
dan benodigde extra financiële middelen. Lukt het laatste?De FNV heeft een arbeidsovereenkomst van de topsporters bepleit. Zoiets
deed de heer Middel denken aan de staatssporters uit de vroegere DDR en hij
was daar niet voor. Een fictieve arbeidsovereenkomst zal wellicht uitkomst
bieden, maar dan rijst de vraag hoe het zit met zaken als sociale verzekeringen.
Hij was zeker niet voor nog meer bureaucratie, maar vroeg wel aandacht voor
dit onderwerp.Hij had de vorige keer gepleit voor een evaluatie van de stipendiumregeling
na twee jaar en wees erop dat daarop nog geen reactie is gekomen.Al jaren wordt gesteggeld over een goede vrijwilligersregeling. Ongeveer
twee jaar geleden is een compromis gesloten. Van veel kanten is destijds gepleit
voor optrekking van de belastingvrije onkostenvergoeding tot f 2000,
maar dat bleek onhaalbaar. Hij ging ervan uit dat in de komende tijd in breder
verband over het vrijwilligersbeleid wordt gesproken en was van plan dit onderdeel
daarbij aan de orde te stellen.Het blijkt dat waarderingsvoorschriften in de loonbelasting zodanig zijn
aangepast dat voor de nihilwaardering niet langer vereist is dat bedrijfsfitness
plaatsvindt op de plaats waar arbeid wordt verricht. Wat betekent dit precies?Het gebeurt nogal eens dat spelers van de ene amateursportvereniging overstappen
naar een andere, hetgeen te maken zou kunnen hebben met een vorm van onder
de tafel betalen. Wat is daarover bekend? Is er niet al jarenlang sprake van
het gedogen van «professioneel amateurisme»? Zo ja, is dat gewenst?De heer Middel wilde graag weten wat verstaan moet worden onder sportservicesbureaus.Hij wees erop dat de inkomsten uit kantines van groot belang zijn voor
sportverenigingen en vroeg naar de stand van zaken met het overleg tussen
de sportorganisaties en de horeca.De heer Rijpstra (VVD) was blij dat de jongste
ontwikkelingen laten zien dat het sportgevoel langzaam maar zeker ook bij
andere departementen dan dat van VWS begint op te komen.Hij dankte de regering voor het tot stand brengen van de stipendiumregeling.
Zijns inziens bestaat te veel de indruk dat topsporters grootgeldverdieners
zijn. Er zijn topsporters die enorme bedragen ontvangen, maar een heel grote
groep haalt de top met een minimale financiële ondersteuning of investeert
zelf erg veel zonder daarvan iets terug te zien. Zeker in de gehandicaptentopsport
is dit het geval. Topsport kan niet meer worden bedreven in de vrije uurtjes.
De stipendiumregeling biedt de 200 A-topsporters de mogelijkheid, onder strikte
voorwaarden een bepaalde uitkering te krijgen. Hoe moet in dit verband het
fictieve dienstverband worden gezien? Kan de regeling daadwerkelijk op 1 januari
2001 worden ingevoerd? Hoe zit het precies met de onkostenregeling?Het was hem niet duidelijk waarom puur commerciële instellingen als
attractieparken vallen onder het lage BTW-tarief. Vallen alleen de toegangsbewijzen
onder dit tarief? Zo ja, is het dan niet consequent alleen de toegangsbewijzen
voor alle commerciële sportaccommodaties onder dit tarief te laten vallen
en alle andere zaken onder het hoge BTW-tarief? Hoe zit het met de toegangsbewijzen
voor sportcomplexen waarin niet alleen geschaatst (vallend onder het 17,5%-tarief),
maar ook gezwommen (vallend onder het 6%-tarief) kan worden?De danssport valt in Nederland onder het hoge BTW-tarief, terwijl dat
in andere EU-landen niet het geval is. De bij het NOC*NSF aangesloten sportbonden
vallen in de regel onder het lage BTW-tarief. De heer Rijpstra pleitte ervoor
om dit voor de danssportbond ook te laten gelden en om tot een uniforme regeling
te komen.Hij vroeg of ervan mag worden uitgegaan dat de faciliteiten waarvan de
sport gebruik maakt met betrekking tot de BTW en de vennootschapsbelasting
gehandhaafd worden en of het op te stellen bestuursreglement inzake horeca-aangelegenheden
in de plaats komt van de eenzijdig door Horeca Nederland opgezegde overeenkomst.Mevrouw Ravestein (D66) vond het verheugend
dat grote vorderingen zijn gemaakt op het gebied van het verbeteren van de
positie van de sport.In de brief over de stipendiumregeling wordt vermeld dat interdepartementaal
overleg en ervaringen met de tijdelijke regeling tot de conclusie hebben geleid
dat een wettelijke verankering niet noodzakelijk is. Kan dit nader onderbouwd
worden?Aan de regeling inzake toekenning of ontneming van de A-status van topsporters
is een bezwaar- en beroepsprocedure verbonden. Mag ervan worden uitgegaan
dat tijdens zo'n procedure het stipendium gehandhaafd wordt?Zij was ervoor, het aantal A-topsporters niet te maximeren op 200, maar
vast te houden aan het aantal van 300 waarvan sprake is in de topsportnota.
Schommelingen per jaar achtte zij onjuist.Naar haar mening was het overdreven te komen tot één fiscaal
aanspreekpunt, gezien het aantal topsporters. Wel vond zij het juist ervoor
te zorgen dat de verschillende inspecties een eenduidig beleid voeren.Voor de regulerende energiebelasting is een bedrag van 30 mln. gereserveerd.
Is dit bedrag voldoende en waarop is het gebaseerd?Ten behoeve van de vrijwilligers wordt een bedrag gereserveerd. Aan welk
budget wordt gedacht voor 2001?Wat de sportservicebureaus betreft geldt als een criterium dat de werkzaamheden
van de coach of trainer niet primair gericht mogen zijn op het geven van lessen
tegen afzonderlijke vergoedingen. Waarom is niet uitgegaan van het hoofdzakelijkcriterium?Mevrouw Ravestein wilde graag weten waarop het overleg over de verruiming
van de kantinevrijstelling is vastgelopen.Vermeld is dat de sportaccommodaties niet zonder meer onder het lage BTW-tarief
kunnen worden gebracht, omdat de sportsector anders tweemaal compensatie zou
ontvangen. Zij begreep dit niet en vroeg om uitleg.Zij wilde graag weten of het voorlichtingspakket voor de sportsector dat
de belastingdienst zou samenstellen al gereed is. Aan het eind van de brief van 16 mei jl. staat dat in de nabije toekomst
op de aangeduide terreinen nadere stappen worden gezet. Waaraan moet daarbij
worden gedacht?Mevrouw Hermann (GroenLinks) stelde dat in
dit jaar van de EK voetbal en de Olympische spelen de vorstelijk betaalde
professionals en de hooggewaardeerde maar in het geheel niet betaalde amateurs
de blikvangers zijn. Via de stipendiumregeling wordt iets gedaan aan de financiële
compensatie voor de amateurs, maar veel belangrijker is de uitstralingsfunctie
van het zien van sport naar meedoen met sport in de richting van de bevolking.
Duidelijk is dat breedtesport gestimuleerd moet worden.De belastingvrije onkostenvergoeding voor vrijwilligers is geïndexeerd.
Mag ervan worden uitgegaan dat ook voor de komende jaren een indexering geldt?Overwogen wordt, de vrijwilligersorganisaties een budget toe te kennen
waaruit bijdragen kunnen worden geleverd om te voorkomen dat vrijwilligers
er financieel op achteruitgaan. Is hierover al iets meer te zeggen?Gezien de in de stukken opgesomde scala van maatregelen leek mevrouw Hermann
de vraag gewettigd of de sportservicebureaus niet ook financieel-administratieve
ondersteuning ter beschikking zouden moeten stellen aan sportverenigingen.
Wat is de mening van de regering hierover?Zij was teleurgesteld over het mislukken van het overleg over de verruiming
van de kantinevrijstelling. Om welke verenigingen en ledenaantallen gaat het?
Hoe is het ledenbestand samengesteld? Wie maken vooral gebruik van de kantines?
Een en ander zou tot differentiatie en tot modificering van het vastgestelde
bedrag kunnen leiden. Kan dit in de onderhandelingen meegenomen worden? Naar
haar mening zou de regering hierbij een sturende rol moeten spelen.Het antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport merkte op dat voor het financieel faciliëren van A-topsporters
een wettelijke regeling niet nodig is en volstaan kan worden met een uitkeringsreglement.
Het is een algemeen principe dat alleen iets bij wet geregeld wordt als het
per se moet. Het gaat om een kleine groep sporters en de ervaring met de tijdelijke
regeling heeft geleerd dat de sportorganisaties in staat zijn, dit zelf te
regelen. Bovendien moet, als het bij wet geregeld zou worden, de huidige uitvoeringsorganisatie
verdwijnen ten gunste van een ZBO. Daar blijkt bij de georganiseerde sport
geen draagvlak voor te bestaan.Toen er nog van uitgegaan werd dat een wettelijke regeling tot stand zou
moeten worden gebracht, waarbij een structurele financiering op lange termijn
beschikbaar zou moeten zijn voor de voeding van die regeling, is gesproken
over de mogelijkheid het vermogen van het Fonds voor de topsporter te converteren
in een langlopende subsidie. Nu gekozen is voor een andere uitvoeringsorganisatie
is dit niet meer aan de orde. Het ministerie van VWS doteert nu jaarlijks
5 mln. voor de uitvoering van de regeling en het Fonds voor de topsporter
moet zorgen voor een goede uitvoering. Daarmee kunnen 200 topsporters bediend
worden. Het NOC*NSF heeft zich garant gesteld om, als het er meer worden,
te zorgen voor de daarbij behorende financiering.Er is nu sprake van 200 topsporters, terwijl het vorig jaar sprake was
van 300. De ervaring met de tijdelijke regeling heeft geleerd dat een groep
topsporters over een zodanig inkomen beschikt dat zij niet in aanmerking komt
voor de regeling, terwijl die groep groter is dan aanvankelijk werd gedacht.
Duidelijk is dat het aantal niet voor altijd vaststaat. Zij kon zich vinden
in de gedachte om het gemiddelde te nemen van een periode van vier jaar, ook
al omdat verondersteld mag worden dat in een Olympisch jaar een veel groter
beroep wordt gedaan op de regeling dan in andere jaren. Het leek
haar verstandig de regeling eenmaal in de vier jaar te evalueren.Er is een verschil tussen de eerder voorgestelde hoogte van het stipendium
en wat nu wordt voorgesteld. Het huidige voorstel pakt beter voor de topsporters
uit. Oorspronkelijk was er sprake van een stipendium ter hoogte van 70% van
het bijstandsniveau van een alleenstaande. Dit wordt 70% van het minimumloon.
De bijverdienregeling ging uit van 125% van het bijstandsniveau en dat wordt
100% van het minimumloon, hetgeen vrijwel op hetzelfde neerkomt.De staatssecretaris had eerder aangegeven dat via de begroting getracht
wordt het vrijwilligerswerk een impuls te geven. Het gaat daarbij om ondersteuningsactiviteiten
op landelijk niveau, gericht op deskundigheidsbevordering en kadertraining,
om te bevorderen dat vrijwilligersorganisaties beter kunnen inspelen op veranderende
maatschappelijke omstandigheden. De voorzichtige gedachte die in de brief
aan de Kamer is geformuleerd als uitkomst van het debat dat zij met de vorige
staatssecretaris van Financiën heeft gehad over het feit dat in fiscale
zin geen extra ondersteuning aan vrijwilligers geleverd kon worden, was dat
bezien zou worden of dit via de begroting kan lopen. Een groot probleem is
dat vrijwilligersorganisaties voor het overgrote deel op lokaal niveau functioneren
en er geen subsidierelatie met de rijksoverheid is. Met VNG en IPO is de afspraak
gemaakt dat zij de versterking van het vrijwilligerswerk een heel hoge prioriteit
geven. Overigens blijkt uit de regeling breedtesportimpuls dat op lokaal niveau
de ondersteuning van de sportverenigingen in de sfeer van de kadertraining
een heel belangrijk element vormt. In dit kader leveren zowel het rijk als
de gemeenten een bijdrage van 50%, in die zin dat het rijk in het begin van
de periode van zes jaar waarvoor de regeling geldt wat meer bijdraagt en de
gemeentes aan het eind van die periode wat meer bijdragen. Het enthousiasme
waarmee in de gemeentes wordt gewerkt aan de uitwerking van deze regeling
heeft haar tot de conclusie geleid dat de regeling na ommekomst van de looptijd
niet beëindigd hoeft te worden. Zij had gemerkt dat dit model op allerlei
andere terreinen als aansprekend voorbeeld wordt beschouwd.De sportservicebureaus passen heel goed in het kader van de breedtesportimpuls.
Zij begeleiden lokale verenigingen en soms ook scholen, niet alleen op administratief
gebied, maar ook door het beschikbaar stellen van sporttechnisch kader.Het Bedrijfschap horeca en catering heeft de overeenkomst met het NOC*NSF
inzake de kantinevrijstelling opgezegd per 1 oktober 2000. De staatssecretaris
had overleg gevoerd met beide organisaties, gericht op het verlengen van de
overeenkomst via het tegemoet komen aan de legitieme wens om paracommercie
zoveel mogelijk uit te bannen. De georganiseerde sport bleek er sterk voor
te zijn te komen tot goede afspraken, maar de horecasector was niet bereid
te komen tot verlenging van de overeenkomst. Het NOC*NSF heeft de eigen achterban
duidelijk gemaakt dat het verschijnsel van paracommercie ingedamd moet worden
en dat op basis van duidelijke regels gewerkt worden in de sportkantines,
waarbij gedacht moet worden aan de openstellingstijden en voor wie wat georganiseerd
kan worden. Inmiddels is een modelreglement opgesteld. De staatssecretaris
wilde met de VNG en het NOC*NSF bezien op welke wijze een adequate regulering
kan plaatsvinden. Zij was bereid nogmaals met de sportkoepel en de horecasector
om te tafel te gaan zitten om uit de problemen te komen, maar dacht ook na
over hetgeen gedaan moet worden indien blijkt dat men er onderling niet uitkomt.De staatssecretaris van Financiën merkte
op dat onder de nieuwe belastingwetgeving het systeem waaruit blijkt wat een
werkgever een werknemer buiten de belasting om mag verstrekken, is aangescherpt.
Verder zijn een aantal rechterlijke uitspraken van belang naar aanleiding
van vragen als: als eenzelfde vergoeding gegeven wordt aan een groep mensen, terwijl zij niet dezelfde kosten hebben, mag dan hetzelfde
bedrag aan elk van die groep worden gegeven? De problemen zijn oplosbaar door
die specifieke groep wettelijk aan te wijzen als een groep waarvoor een fictieve
dienstbetrekking kan gelden. Wat niet wettelijk hoeft te gebeuren en in de
vorm van besluiten geregeld kan worden, is hoe de vaste onkostenvergoeding
er precies uitziet, hoe hoog deze is en wat daaronder begrepen geacht wordt
te zijn. Het ministerie van Financiën stemt ermee in om via een wetswijziging
de betrokken groep aan te wijzen als een groep waarvoor een fictieve dienstbetrekking
kan gelden. Indien daarover algehele consensus wordt verkregen, is het mogelijk
een en ander in een paar aanhangige wetsvoorstellen op belastinggebied onder
te brengen en per 1 januari a.s. een feit te laten zijn. Met het NOC*NSF is
afgesproken om gedurende een periode van zes maanden bij de relevante groep
na te gaan wat de werkelijk gemaakte kosten zijn. Aan de hand daarvan wordt
bezien of een vaste kostenvergoeding mogelijk is en wat de reële hoogte
van de onkostenvergoeding moet zijn om deze onbelast te kunnen uitkeren.De fictieve dienstbetrekking komt niet alleen aan de orde bij deze stipendiumproblematiek,
maar ook bij de situatie van buitenlandse sporters die in Nederland sporten
en geacht worden daar belasting te betalen. Dat was onderdeel van het Belastingplan
2000. Omstreeks april jl. bleek dat dit onderdeel van het plan nog niet door
het parlement was aangenomen en dat het met het oog op het EK voetbal verstandig
was dat dit wel gebeurde, opdat van de buitenlandse voetballers belasting
kon worden geheven. Dat onderdeel is op tijd door het parlement aangenomen,
hetgeen het mogelijk maakte een inhoudingsplichtige aan te wijzen en belasting
te heffen. Daarvoor is een vrij eenvoudig mechanisme ontworpen, neerkomende
op het heffen van een tarief van 20% over het gehele bedrag dat verstrekt
zou worden. Bij de definitieve afrekening later zou dan bekeken worden in
hoeverre kostenelementen en dergelijke relevant waren. Op dat onderdeel is
nogal wat kritiek geleverd, waarna is gezegd dat de zaken in de uitvoeringssfeer
voor de organiserende partij wat eenvoudiger zouden kunnen worden gemaakt.
Intussen worden wijzigingen voorbereid, waarbij gedacht kan worden aan de
mogelijkheid om bij voorbaat al een bepaald deel van het bedrag dat uitgekeerd
wordt aan te wijzen als kosten waarover dus niet die 20% geheven wordt.Deze wijze van belastingheffing kan ertoe leiden dat het moeilijker wordt
buitenlandse sporters naar Nederland te halen. Bedacht moet overigens worden
dat buitenlandse sporters is het oude systeem helemaal niet wisten waaraan
zij toe waren. Nadat zij ergens een prestatie hadden geleverd, konden zij
geconfronteerd worden met een aanslag in de inkomstenbelasting. Nu wordt door
inhouding vooral meer zekerheid verschaft. Voorop staat dat wat hier gedaan
wordt in fiscaal opzicht ten opzichte van personen die afdrachtsverplichtingen
in een ander land hebben, moet passen binnen de belastingverdragen die met
dat land zijn gesloten.Wat de BTW-problematiek betreft, is een notitie aan de Kamer gestuurd
die op 11 oktober a.s. wordt behandeld. Daarin wordt een reeks van gevallen
behandeld in het kader waarvan ervoor gepleit kan worden, het BTW-tarief te
verlagen. Het is mogelijk daaraan te voldoen, maar om enkele redenen wil de
regering het niet. De eerste reden is dat zoiets geld kost, zodat elders voor
dekking moet worden gezocht. De tweede reden is dat dit bij sportaccommodaties
het ontwerpen van bepaalde constructies mogelijk maakt. De derde en belangrijkste
reden, de rode draad, is dat het kabinet tot uitgangspunt heeft gekozen om,
als er ruimte is om belastingen te verlagen, dit niet te doen in de sfeer
van de indirecte belastingen maar in de sfeer van de directe belastingen.
Dus als belastingen omlaag kunnen, gaan de belastingen op arbeid omlaag. Het
is eerder beleid dat de BTW en de energiebelastingen worden verhoogd. Er moeten
dan wel heel dringende redenen zijn, wil het kabinet belastingen in die sfeer
verlagen. Vooralsnog is het kabinet er niet van overtuigd dat die redenen
er zijn. De onkostenvergoeding voor vrijwilligers wordt jaarlijks geïndexeerd.
Feit is dat van deze faciliteit een tamelijk onvolledig gebruik wordt gemaakt.
Dit hangt samen met de omstandigheid dat, wil men kunnen profiteren van een
onbelaste onkostenvergoeding, de uitkerende vereniging in staat moet zijn
om die vergoeding uit te keren. Naarmate dit instrument meer wordt ingezet,
wordt de ongelijkheid vergroot tussen verenigingen die er wel het geld voor
hebben en verenigingen die dat niet hebben. Verder geldt dat, als getracht
wordt wat voor vrijwilligers in fiscaal opzicht te doen, het buitengewoon
moeilijk zo niet onmogelijk is om dit alleen te doen voor vrijwilligers in
de sportsector. Het gaat dan dus om alle vrijwilligers en daarmee worden voor
bepaalde groepen drempels gecreëerd om betaalde arbeid te gaan verrichten.
Dit speelt met name een rol bij de heffingskorting voor vrijwilligers en het
bedrag van 60 cent per kilometer. Dat bedrag is naar boven noch naar beneden
aangepast in de loop der tijd. De vraag is of, als dat bedrag in een periode
van hoge benzineprijzen naar boven wordt aangepast, het naar beneden moet
worden aangepast in een periode met lage benzineprijzen. In het algemeen is
er in de fiscale sfeer weinig waardering voor jojo-effecten. De staatssecretaris
zegde toe in de loop van het volgend voorjaar te presenteren wat er in fiscaal
opzicht gedaan wordt voor vrijwilligers, in welke mate er gebruik van wordt
gemaakt en waar zich knelpunten voordoen.Wat de kantinevrijstelling betreft, liggen er twee problemen. Het eerste
betreft de BTW-heffing. Er is een bedrag van f 150 000 vrijgesteld.
De gesprekken tussen de horecasector en de sportsector over een verhoging
van dat bedrag zijn vastgelopen. Hij vond het niet verstandig daarin te interveniëren.
In de EU wordt al zeer nadrukkelijk gekeken naar de hoogte van de huidige
vrijstelling. Hij kon die hoogte in Brussel verdedigen, omdat de horecasector,
die zou kunnen claimen dat er sprake is van concurrentieverstoring, dat bij
dit bedrag niet doet. Indien het bedrag wordt verhoogd en de horecasector
het daarmee niet eens is, is zijn positie een stuk zwakker.Het andere probleem betreft de vennootschapsbelasting. Indien de systematiek
van de vennootschapsbelasting wordt gevolgd, moet over het deel waarvoor de
vereniging als ondernemer beschouwd zou kunnen worden vennootschapsbelasting
worden geheven en over de rest niet. Dat deel kan betrekking hebben op de
verkoop van drank en dergelijke in de kantine. Als al die zaken binnen een
vereniging moeten worden gesplitst, ontstaat een zeer ingewikkeld uitvoeringstraject.
Met het oog daarop is een besluit genomen met een aantal criteria op basis
waarvan vrijstelling verleend kan worden voor die heffing. In dat besluit
wordt verwezen naar de modelovereenkomst die destijds met de branche is gesloten.
Deze overeenkomst wordt nu opgezegd. De staatssecretaris zag geen enkele reden
de materiële werking van dat besluit te wijzigen. Wel zal, aangezien
het besluit verwijst naar een modelovereenkomst die niet meer bestaat, worden
uitgezocht of een nieuw besluit moet worden genomen.Hij was van plan de Kamer binnenkort een brief te sturen over de kwestie
van de overbrugging na de actieve periode van de topsporters. In dat kader
wilde hij bezien of het wat breder kon worden getrokken dan thans het geval
is. Hij wees er daarbij op dat in het kader van de Wet fiscale behandeling
pensioenen is afgesproken dat de manier waarop Nederlanders kunnen sparen
voor hun pensioen in grote mate geharmoniseerd wordt. Het was hem bekend dat
de Kamer een onderscheid heeft gemaakt tussen een regeling voor de overbruggingsperiode
en een eventuele pensioenregeling en prioriteit had gegeven aan het eerste.
In zijn brief zou hij daarop ingaan.Over het verschijnsel van de transfers van spelers van amateurverenigingen
kon de staatssecretaris slechts meedelen dat de belastingdienst op het moment
dat er reden is om bepaalde zaken onder de loep te nemen dit daadwerkelijk
doet. Het aanwijzen van één inspecteur om te komen tot de verbetering
van de coördinatie van de belastingdienst richting topsporters leek hem
onjuist, omdat dit op geen enkel gebied gebeurt. Hij deelde mee dat sinds
woensdag 6 september jl. via de website van de belastingdienst onder www.belastingdienst.nl/sport
waarschijnlijk een koppeling kan worden gelegd met een speciaal adres waar
topsporters met hun vragen en suggesties terecht kunnen. Hij wilde wel bezien
of eenheid van beleid ten aanzien van topsporters ontbreekt en of op dat terrein
een kennisgroep een rol zou kunnen spelen.De staatssecretaris merkte op dat in 1995 een compensatie heeft plaatsgevonden
in de sfeer van verhuur van sportaccommodaties door een verlaging van het
BTW-tarief. Indien dit voor de sportsector nogmaals gebeurt, is er sprake
van een dubbele compensatie.Op dit moment geldt een vrijstelling voor diensten onder de fondswervingsvrijstelling.
De ruimte die in dat kader geldt, wordt bepaald door de EU. In de ogen van
de EU is die ruimte al tamelijk ruim. Hij achtte de kans erg klein op het
met succes bepleiten van vergroting van die ruimte en sloot niet uit dat zo'n
pleidooi contraproductief zou werken.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid begreep dat de Kamer wil dat de nieuwe voorziening voor topsporters
voorzien wordt van alle arrangementen die de verzorgingsstaat kent en dan
vooral op het gebied van werknemersverzekeringen. De ontwerpers van de voorziening
hebben hun best gedaan de schijn van het creëren van staatssporters te
vermijden. Er is geen sprake van een arbeidsverhouding en van een gezagsverhouding.
Het is moeilijk daaraan de geneugten van een werknemersverzekering toe te
voegen, omdat dit niet bij elkaar hoort. Over de daaraan verbonden kosten
maakte hij zich overigens weinig zorgen, omdat hij het onwaarschijnlijk achtte
dat veel van de niet meer actieve topsporters gebruik zullen maken van de
WW. Daarom begreep hij ook niet de achtergrond van de geuite wens.Hij ging ervan uit dat een topsporter die onder de stipendiumregeling
valt en ziek wordt het stipendium gewoon blijft ontvangen.In de stipendiumregeling is vermeld: de sporter zal gedurende de periode
waarin hij stipendium ontvangt zich naar behoren inspannen tot het houden
van de A-status, zulks ter beoordeling van de sportorganisatie. De staatssecretaris
meende dat daardoor een element van een arbeidsverhouding in de regeling is
ingebouwd. Op grond daarvan was hij bereid, maar dan vanuit een negatieve
grondhouding, hier nog eens naar te kijken, ofschoon hij zich bleef afvragen
waarom het nodig is aan zo'n voorziening een bepaalde sociale zekerheid toe
te voegen.Nadere gedachtewisselingDe heer Reitsma (CDA) vroeg de regering om
de Kamer nog voor de behandeling van de fiscale wetsvoorstellen die op de
rol staan, te rapporteren over de kwestie van de vergoeding van 60 cent per
kilometer aan vrijwilligers.Daar de grens van f 13 000 inzake fondswervingsvrijstelling
voor veel sportorganisaties een grote belemmering vormt, wordt vaak in constructies
gevlucht. Vaak wordt de Kamer geconfronteerd met onredelijke zaken, waarvoor
ad-hocoplossingen moeten worden gevonden. Hij pleitte voor een structurele
oplossing via een verhoging en riep de regering op niet te benauwd te zijn
voor «Brussel».De heer Middel (PvdA) ging ervan uit dat niet
alleen Financiën, maar ook VWS nadrukkelijk betrokken zal zijn bij de
uitvoering van de motie-Middel/Rijpstra. Het leek hem juist het NOC*NSF een
rol te laten spelen bij de voorbereiding. Hij wilde graag bevestigd zien dat in het uitvoeringstraject van de regeling
geen commercialisering optreedt.Naar zijn mening moest in de eerste plaats door VWS, maar ook door Financiën
aandacht worden besteed aan het grijze gebied tussen beroepssport en amateursport.
Hij pleitte voor een inventarisatie en het daarbij betrekken van het fenomeen
sponsoring, waarbij gewaakt moet worden voor een heksenjacht.De heer Middel vroeg om heldere criteria voor het bijverdienen door topsporters.Hij wees erop dat een topsporter die aan het eind van de stipendiumperiode
ziek wordt, de kans loopt het volgende jaar geen stipendium te krijgen en
daardoor in problemen kan komen. Hij was beslist niet voor nog meer bureaucratie,
maar verzocht de regering wel om te zorgen voor een adequate voorziening.De heer Rijpstra (VVD) begreep nog steeds
niet waarom recreatieve voorzieningen onder het lage BTW-tarief kunnen vallen
en sportvoorzieningen die bijna recreatief zijn niet. Hij deed een beroep
op de regering de zaken helder op een rij te zetten en vroeg wat het kost
als alle sportaccommodaties onder het lage tarief worden gebracht.Hij betreurde het dat alleen het ministerie van VWS in de stipendiumregeling
investeert. Bezien moet worden wat daaruit komt en of op de ingeslagen weg
verder moet worden gegaan. Hij sloot niet uit dat in de toekomst een regeling
voor topsporters wordt ontworpen die staatssecretaris Hoogervorst brengt tot
een positieve grondhouding.Onduidelijk was hem of giften aan maatschappelijk nut beogende instellingen
aftrekbaar blijven. Blijkbaar worden sportverenigingen voor het overgrote
deel niet tot maatschappelijk nut beogende instellingen gerekend. Waarom is
dit het geval? Zou een heroverweging op haar plaats zijn?Mevrouw Ravestein (D66) was blij met de mededeling
dat nog allerlei gesprekken plaatsvinden om te komen tot een oplossing voor
de problematiek van de sportkantines.Aangezien zij ontevreden was over de reactie van de regering inzake de
BTW-problematiek ten aanzien van sportaccommodaties zou haar fractie in oktober
deze zaak opnieuw aankaarten. Zij riep de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid op om iets enthousiaster te reageren.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport merkte op dat ook VWS betrokken is bij de uitvoering van de
motie-Middel/Rijpstra.Het Fonds voor de topsporter is verantwoordelijk voor de uitvoering van
de stipendiumregeling. De regering maakt met dat fonds daarover afspraken
en ziet toe op de correcte naleving van het uitkeringsreglement. Wie het Fonds
voor de topsporter inhuurt om een en ander naar behoren uit te voeren, is
een zaak van dat fonds. Zij ging ervan uit dat de organisatie wordt ingehuurd
die de beste prijs-kwaliteitsverhouding levert. Van belang is dat de uitvoeringskosten
van de regeling zijn gemaximeerd. Indien de uitvoering niet goed gebeurt,
zal het fonds daarop worden aangesproken.Het kernpunt voor het bijverdienen door topsporters die een stipendium
krijgen, is datgene wat als inkomen genoten wordt. Als een medaillebonus omgezet
wordt in een voorziening voor latere jaren, telt dat niet mee als inkomen
dat in dat jaar genoten wordt en telt het ook niet mee voor het stipendium.
Als die bonus wordt gebruikt om het huis in te richten of bepaalde zaken aan
te schaffen, wordt dat wel als inkomen aangemerkt.Topsporters die de A-status hebben verkregen, hebben recht op een stipendium,
waarvan de hoogte afhangt van hun inkomen. Indien er verschil
van mening is over de hoogte en bezwaar wordt gemaakt, heeft de rechthebbende
naar de mening van de staatssecretaris recht op het stipendium totdat de bezwaarprocedure
is afgerond.Het kenmerk van grijze gebieden is dat er niet goed zicht op is. Het is
dan ook lastig precies boven tafel te krijgen wat zich afspeelt in het grijze
gebied tussen beroepssport en amateursport. Zodra duidelijk is dat zaken aan
de orde zijn die in de belastingsfeer vallen, zal de belastingdienst optreden.
Zij was bereid met de KNVB en andere sportbonden te gaan praten over bepaalde
ontwikkelingen, maar in uitvoerende zin zag zij geen taak weggelegd voor VWS.De staatssecretaris van Financiën zegde
toe de Kamer ruim voor 11 oktober a.s. te informeren wat er op het punt van
de BTW-heffing en een mogelijke dubbele compensatie voor de sportsector precies
aan de hand is.Indien wordt besloten alle sportaccommodaties onder het lage BTW-tarief
te laten vallen, betekent dit een inkomstenderving van ongeveer 55 mln.Hij was niet van plan de Kamer een specifieke brief te sturen over de
60-centproblematiek. Ook zonder die brief zal in de komende weken wel gesproken
worden over de brandstofprijzen, vergoedingen en alles wat daarmee samenhangt.
Dit onderwerp zal wel aan de orde komen in de brief over fiscaliteit en vrijwilligerswerk
die de Kamer volgend voorjaar krijgt.Wat de medaillebonussen betreft doet de belastingdienst niet veel meer
dan het toepassen van de wet. De wet is duidelijk, ook voor sporters. In een
belastingverdrag met Australië is neergelegd dat dubbele belastingheffing
wordt vermeden. Op de in Nederland berekende belasting wordt een vermindering
verleend tot ten hoogste de in Australië geheven belasting.Het feit dat sportverenigingen in de sfeer van aftrek van giften niet
vallen onder maatschappelijk beogende instellingen is gegroeid in de praktijk
van de jurisprudentie. Dit leidt er niet noodzakelijk toe dat het altijd zo
moet blijven. In de loop van volgend jaar hoopte hij een eerste kabinetsstandpunt
naar voren te brengen over het rapport-Moltmaker, een rapport dat het resultaat
is van een onderzoek waarin alle fiscale zaken die samenhangen met schenkingen,
erfenissen en dergelijke zijn bekeken.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid merkte op dat hij enthousiast is over de stipendiumregeling en dat
hij, als deze regeling zou bijdragen tot geweldige prestaties, daarvan zal
genieten. Minder enthousiast was hij over de socialezekerheidsaspecten. De
toevoeging aan het reglement zal voldoende basis geven voor de fictie dat
er sprake is van een zekere dienstbetrekking tussen het Fonds voor de topsporter
en de topsporters, zodat op de regeling de fictieve dienstbetrekking van toepassing
kan worden verklaard. Daarvoor wilde hij zich inzetten.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport.EssersDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,JanssenXNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Reitsma (CDA), Witteveen-Hevinga
(PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Zijl (PvdA), Van Gijzel (PvdA),
voorzitter, Voûte-Droste (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Giskes (D66),
Kamp (VVD), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF/GPV), Bakker (D66),
De Vries (VVD), Hofstra (VVD), De Haan (CDA), ondervoorzitter, Stroeken (CDA),
Van Beek (VVD), Balkenende (CDA), Vendrik (GroenLinks), Remak (VVD), Wijn
(CDA), Kuijper (PvdA) en Dijsselbloem (PvdA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Verburg (CDA), Koenders (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Smits (PvdA), Duijkers (PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA),
Schimmel (D66), Patijn (VVD), De Wit (SP), Kalsbeek (PvdA), Hoekema (D66),
Van Walsem (D66), Wilders (VVD), Blok (VVD), Dankers (CDA), Hillen (CDA),
Weekers (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Rabbae (GroenLinks), Hessing (VVD),
Van den Akker (CDA), Timmermans (PvdA) en Hindriks (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Rouvoet (RPF/GPV), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Passtoors (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GroenLinks),
Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer
(VVD), Van der Hoek (PvdA) en Blok (VVD). Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Örgü (VVD), Van Gent (GroenLinks), Van de Camp (CDA), 
 Noorman-den Uyl (PvdA), Ravestein (D66), Weekers (VVD), Schutte (RPF/GPV),
Schimmel (D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante
(PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th.A.M. Meijer (CDA),
Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O.P.G. Vos (VVD), Hamer (PvdA)
en Cherribi (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26429-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl