Rijksbegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 1996; Verslag algemeen overleg over het onderwijsverslag over het jaar 1994 van de inspectie van het onderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-VIII, nr. 27

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-VIII nr. 27

05-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
1996nr. 27VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 5 oktober 1995De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 31 augustus 1995 overleg gevoerd met minister Ritzen en staatssecretaris
Netelenbos van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over het onderwijsverslag
over het jaar 1994 van de inspectie van het onderwijs, met daarbij de
brief van de minister d.d. 28 april 1995 ter aanbieding van de derde editie
van «Education at a Glance: OECD indicators».Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van der Vlies (SGP) maakte eerst de inspectie een compliment
voor het gedegen verslag dat is uitgebracht. Hierna merkte hij op dat het
verslag een momentopname van de stand van het onderwijs is en dat daarin naast
positieve ook negatieve aspecten worden gesignaleerd. Hij had zich bij het
lezen van het verslag vooral gericht op meer structurele zaken en was daarbij
o.a. gestoten op het feit dat in de basisvorming het vereiste aantal lesuren
lang niet wordt gehaald. De inspectie voert daar een aantal redenen voor aan
die zij waarschijnlijk acht (blz. 96), maar hij had de indruk dat deze niet
werkelijk te maken hebben met de onderwijsvernieuwing die de politiek indertijd
voorstond. Indien die indruk juist is, had hij daar zorgen over. Wat denken
de bewindslieden hieraan te doen?Hij had zich gestoord aan de incidenten die zich hebben voorgedaan bij
de laatstgehouden examens. Zo werd het examen wiskunde B te moeilijk geoordeeld,
waardoor achteraf aanzienlijke correcties moesten worden aangebracht. Ditzelfde
deed zich bij de examens in 1994 voor en het lijkt hier dus te gaan om een
structureel aspect. Het is uiteraard terecht dat achteraf correcties zijn
aangebracht, maar op zichzelf behoort het niveau van de examens adequaat te
zijn. Als leerlingen een te moeilijk examen voor een bepaald vak moeten doen,
al wordt dat dan achteraf gecorrigeerd, heeft dat immers voor die leerlingen
een negatieve uitstraling gedurende de rest van het examen. Correcties achteraf,
zeker op de schaal van de laatste jaren, behoren dus te worden vermeden. Hij
besefte wel dat het hier om mensenwerk gaat, waarbij fouten kunnen optreden,
en dat de bewindslieden niet rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor examen- opgaven, maar juist omdat het nu al enkele jaren achtereen voorkomt,
vond hij dit een belangrijk punt.Ook de heer Cornielje (VVD) sprak eerst enige woorden van lof
aan het adres van de inspectie voor het onderwijsverslag 1994.Hierna ging hij in op enige aspecten van het basisonderwijs: de kerndoelen,
het achterstandsbeleid en het computergebruik. Hij was geschrokken van het
oordeel van de inspectie dat de kerndoelen niet haalbaar zijn en dat sprake
is van een overladen programma. Daarnaast plaatst de Adviesraad voor het onderwijs,
aldus het onderwijsverslag, vraagtekens bij de functionaliteit en de relevantie
van de kerndoelen. Het schort dus niet alleen aan de hoeveelheid, maar ook
aan de kwaliteit van de kerndoelen. Bovendien wordt in het verslag aangegeven
dat scholen nu wachten op politieke besluitvorming hierover. Het leek de heer
Cornielje dan ook nodig om op korte termijn duidelijkheid hierover te bieden.
Als het programma te overladen is, dient er iets uit geschrapt te worden,
of moet het anders worden opgezet. Het moet in ieder geval gaan om realistische
doelstellingen die in de praktijk haalbaar zijn en die zich vooral richten
op de basis: de Nederlandse taal, rekenen/wiskunde en het omgaan met de nieuwe
informatietechnologie.Grote zorgen maakte hij zich over het achterstandsbeleid. In het verslag
wordt o.a. gezegd (blz. 26) dat uit onderzoek nog geen aanwijzingen zijn gebleken
dat het onderwijsvoorrangsbeleid een ontwikkeling in de richting van minder
achterstand voor de verschillende doelgroepen op gang heeft gebracht. Er wordt
veel geld besteed aan het bestrijden van achterstanden en er worden ook allerlei
maatregelen voorgesteld, maar de scholen nemen ze niet. Zo wordt in het verslag
aangegeven dat slechts een gering percentage scholen kwalitatief goede maatregelen
neemt voor het taalonderwijs en dat de extra faciliteiten niet worden ingezet
voor NT2-onderwijs, maar voor verkleining van de klassen. Indien verkleining
van de klassen leidt tot bestrijding van de achterstanden, had hij daar geen
bezwaar tegen, maar als dit niet het geval is, is een herbezinning nodig.
Vooral in de eerste drie groepen in het basisonderwijs is het gebruik van
het NT2-materiaal onvoldoende, aldus het verslag, terwijl juist in die groepen
een basis moet worden gelegd voor het bestrijden van achterstanden. Inmiddels
is door de vaste commissie besloten om de minister te vragen een regeringsstandpunt
te geven bij het advies «Plurale samenleving, tweedeling in onderwijsbeleid»
van de Adviesraad voor het onderwijs, en het leek hem zinvol om te zijner
tijd, als dit regeringsstandpunt er ligt, een meer fundamentele discussie
te voeren over de bestrijding van achterstanden.Uit het onderwijsverslag blijkt dat er één computer op 38
leerlingen is en dat gemiddeld vijf uur per week gebruik wordt gemaakt van
de computer, hetgeen neerkomt op circa acht minuten per leerling per week.
De heer Cornielje vond dat wel erg weinig, nu het bij de computer toch om
een zeer belangrijk hulpmiddel voor het onderwijs gaat. Bovendien is door
de inspectie vastgesteld dat de voorkeur van de scholen uit lijkt te gaan
naar die computerfuncties die niet inbreken op de bestaande inrichting van
het onderwijsleerproces, terwijl gebruikmaking van het hulpmiddel «computer»
veelal juist tot een ander leerproces zou moeten leiden. Kennelijk schort
het aan de kennis of de bereidheid van onderwijsgevenden om dit hulpmiddel
in te passen in het leerproces en het is dan ook nodig om hier in het kader
van bij- en nascholing extra aandacht aan te geven.Komende tot het voortgezet onderwijs wees de heer Cornielje er eerst op
dat ook voor dat onderwijs schokkende conclusies zijn getrokken inzake het
Nederlands als tweede taal (blz. 76 en 77). Zo blijkt gemiddeld minder dan
de helft van het aantal formatie-rekeneenheden dat is bestemd voor extra begeleiding
en ondersteuning van allochtone leerlingen, besteed te worden aan NT2, terwijl
achterstanden toch juist vaak te maken hebben met taalachterstand.
Overigens hebben HAVO/VWO-scholen herhaaldelijk gemeld dat hun allochtone
leerlingen geen taalachterstand hebben. Krijgen die scholen dan wèl
de faciliteiten hiervoor? Hij vond dat de middelen hiervoor dan beter elders
kunnen worden ingezet.Ook hem was het opgevallen dat de lesuitval zeer omvangrijk is. Vrijwel
geen enkele school voldoet volledig aan de eis om minimaal 1280 lessen in
de eerste leerjaren van het voortgezet onderwijs te verzorgen. Bovendien gaat
het daarbij dan nog alleen om de «geoorloofde» lesuitval. Als
daar nog het ongeoorloofde schoolverzuim (spijbelen) bij wordt gerekend, betekent
het dat leerlingen grote delen van de schooltijd in feite buiten de school
verblijven, met alle ongewenste neveneffecten van dien, zoals rondzwerven
in de stad hetgeen dikwijls leidt tot overlast en vandalisme. In het basisonderwijs
lukt het redelijk om dit tegen te gaan en hij zag niet in waarom dit niet
ook in het voortgezet onderwijs mogelijk zou zijn.Er is trouwens extra reden voor zorg omdat lesuitval volgens de inspectie
vooral op grote scholen voorkomt. Het beleid tot vorming van brede scholengemeenschappen
heeft inmiddels geleid tot vele fusies en dus tot het teruglopen van het aantal
scholen: van 1450 naar circa 1000 op dit moment, terwijl afhandeling van de
nog liggende aanvragen zal leiden tot een aantal van ongeveer 750 zelfstandige
scholen. Argument hiervoor was vooral de mogelijkheid om een goede leerroute
te kiezen en de heer Cornielje kon zich dat wel indenken, maar grote scholen
hebben ook nadelen, o.a. het door de inspectie gesignaleerde verschijnsel
van grote lesuitval. Hij meende dan ook dat bezinning nodig is op de vraag
of wel doorgegaan moet worden met dit soort grootschalige fusies. Ook in het
algemeen overleg op 29 juni had hij er al voor gepleit de voor- en nadelen
van dergelijke fusies nader te bezien. Hij voelde er wel voor om voorlopig
af te zien van deze fusies, opdat het mogelijk wordt om de aandacht vooral
te richten op kwaliteitsverbetering (in het bijzonder het profiel tweede fase
HAVO/VWO) en op de onderwijskundige vernieuwing MAVO/VBO conform de voorstellen
van de commissie-Van Veen. Er zijn inmiddels 156 brede scholengemeenschappen
en het leek hem zinnig om daar eerst enige ervaring mee op te doen voordat
wordt doorgegaan op de weg van grootschalige fusies. Bij de evaluatie van
deze 156 scholengemeenschappen zou dan tevens bezien kunnen worden hoe zij
scoren op punten als gemiddelde verblijfsduur en doeltreffendheid van het
onderwijs.Voor de samenwerkingsrelatie HAVO/HBO doet de inspectie in het verslag
een aantal aanbevelingen, zoals het starten van een aansluitingsproject. Neemt
de staatssecretaris dit voorstel over?Ten slotte ging de heer Cornielje in op het onderwerp benoembaarheid in
het MBO. Bij de behandeling van de Wet educatie en beroepsonderwijs had hij
zorgen geuit over de vervanging van de benoembaarheid per vak door de benoembaarheid
voor het MBO als geheel. In reactie daarop is door de minister de verwachting
uitgesproken dat het allemaal niet zo'n vaart zou lopen, omdat de bevoegde
gezagen toezien op de kwaliteit van het onderwijs, maar de inspectie stelt
nu vast dat ongeveer de helft van de instellingen van de nieuwe wettelijke
mogelijkheid gebruik heeft gemaakt, zij het in zeer beperkte mate. Bovendien
hebben de directies op voor de heer Cornielje overtuigende wijze aangegeven
waarom zij eigenlijk geen gebruik hadden willen maken van de regeling en stelt
de inspectie vast dat in 25% van de gevallen herplaatsing is geschied op grond
van rechtspositionele overwegingen, zonder dat het bevoegde gezag overtuigd
was van de bekwaamheid van de docent voor de uitoefening van diens nieuwe
functie. Hij vond dan ook dat hier toch de verkeerde weg wordt ingeslagen,
ook al omdat scholen niet zorgen voor voldoende bij- en nascholing. Al met
al leidt dit ertoe dat een aantal onderwijsgevenden bevoegd en bekwaam worden
verklaard hoewel zij dat eigenlijk niet zijn, en dat terwijl juist
het beroepsgerichte karakter van het MBO zo belangrijk is. Hij drong er daarom
op aan dat de inspectie volgend jaar dit onderwerp opnieuw grondig beziet.
Als dan geen verbeteringen kunnen worden geconstateerd, dient overwogen te
worden om de wet op dit punt aan te scherpen, in het belang van de kwaliteit
van het onderwijs. Mevrouw Liemburg (PvdA) uitte eveneens eerst haar waardering
voor het onderwijsverslag 1994. Hoewel de inspectie zelf schrijft dat uitspraken
over het onderwijs als geheel gedoemd zijn te mislukken, vond zij dat het
toch heel wel is gelukt om de belangrijkste knelpunten in het onderwijs te
schetsen. De algemene indruk uit het verslag is, dat het niet slecht gaat
met het onderwijs en dat negatieve beeldvorming vaak niet in overeenstemming
met de feiten is. Het proces van verandering en vernieuwing van het onderwijs
vraagt geduld, tijd en geld, ook als de wil aanwezig is om er iets van te
maken.Vervolgens wierp zij de vraag op wat er precies met het onderwijsverslag
wordt gedaan. Heeft de inspectie wel eens overwogen om de aanbevelingen in
volgorde van prioriteit te vermelden? Dan zou het in ieder geval minder gemakkelijk
worden om het verslag alleen te zien als een interessant naslagwerk. Daarvoor
is het verslag trouwens veel te waardevol.Door stagnerende regelgeving worden o.a. de kerndoelen en de ontwikkelingen
inzake onderwijsverzorging negatief beïnvloed, zo stelt de inspectie.
Die opmerking dienen Kamer en kabinet zich aan te trekken. Verder concludeert
de inspectie dat er te weinig mogelijkheden zijn voor de ontwikkeling van
scholen tot professionele arbeidsorganisaties. Mevrouw Liemburg maakte zich
daar zorgen over, nu het proces van autonomievergroting en decentralisatie
toch hoort te leiden tot professionele arbeidsorganisaties. Zeer relevant
is hierbij de constatering van de inspectie dat het personeelsbeleid slechts
zeer moeizaam tot stand komt, mede gezien de relatie die hier kan liggen met
de problematiek van de groei van de wachtgelden.Opvallend is ook dat er blijkens het onderwijsverslag vooral in de BVE-sector
en het hoger onderwijs weinig aandacht voor emancipatie is. Verder wees mevrouw
Liemburg op het falen van het onderwijsvoorrangsbeleid en het niet gebruiken
van de kwaliteit van allochtone leerkrachten bij de invoering van dat onderwijsvoorrangsbeleid,
alsmede de gebrekkige belangstelling voor het rendement en het leraarschap
als zodanig in het hoger onderwijs. In het basis- en voortgezet onderwijs
is de belangstelling hiervoor gelukkig beter ontwikkeld. Daarnaast kan worden
genoemd het achterblijven van de materiële bekostiging, waardoor op den
duur zodanige knelpunten in de huisvesting gaan optreden dat het onderwijsvernieuwingsbeleid
erdoor geremd wordt. Verder springt de ondermaatse bestuurlijke reactie van
de HBO-raad op de conclusies van de visitatiecommissies in het oog. De visitatie
door de inspectie van de visitatiecommissies vond zij overigens zeer verhelderend.De conclusies in het onderwijsverslag over de invoering van de basisvorming
zijn nog voorzichtig geformuleerd, waarschijnlijk mede in het besef dat dit
proces van vernieuwing enige tijd vergt. Zelf had zij geluiden gehoord dat
er op zichzelf prachtig lesmateriaal is voor de basisvorming, maar dat de
kosten ervan wel zeer hoog komen te liggen.De positie van het IVBO in samenwerkingsverbanden was voor haar een punt
van zorg. In dit verband wees zij erop dat uit het verslag duidelijk blijkt
dat er grote voordelen verbonden kunnen zijn aan de vorming van grotere scholengemeenschappen.
Zo is het daardoor gemakkelijker om een goed personeelsbeleid te voeren. Anderzijds
kan uit het verslag niet de conclusie worden getrokken dat de grote school
beter zou zijn dan de kleine school. Het leek haar dan ook zinvol om te zijner
tijd nog eens een discussie te voeren over schoolgrootte, waarbij zij besefte
dat het zeer moeilijk zal zijn om tot de juiste maat te komen. Verheugd was zij met de evaluatie van het schoolonderzoek, naast die van
het centraal examen. Wellicht kan de volgende keer ook het punt van de evolutietheorie
worden bekeken.Op blz. 195 wordt door de inspectie een opmerking gemaakt over de mogelijke
invloed van de tempo- en prestatiebeurs op de studeerbaarheid van programma's.
Wat is de achtergrond van die opmerking en wat zou de aard van die invloed
kunnen zijn? Verder wordt gezegd dat de daling van het aantal studenten voor
deeltijdopleidingen gevolgen kan hebben voor de continuïteit en kwaliteit
van studierichtingen, in welk verband ook de ontwikkeling van de belangstelling
voor het vak Duits zorgen baart. Hoe denkt de minister om te gaan met studierichtingen
die op zichzelf zeer waardevol worden geacht, maar die door gebrek aan belangstelling
in de problemen dreigen te raken? Dat gebrek aan belangstelling kan ook een
tijdelijk verschijnsel zijn.Ten slotte vroeg mevrouw Liemburg hoe bepalend de door de inspectie gesignaleerde
tekortkomingen zijn voor de kwaliteit van het onderwijs in het algemeen. Vindt
de inspectie dat er voldoende met haar aanbevelingen wordt gedaan?Mevrouw Lambrechts (D66) had het zeer heldere onderwijsverslag
1994 met veel genoegen gelezen. Het verslag geeft een duidelijk beeld van
hetgeen in het onderwijsveld gaande is. Het meest zorgelijk is nog steeds
de situatie in het basisonderwijs, waarbij knelpunten vooral zijn de slechte
overgang van kleuteronderwijs naar lager onderwijs (terwijl een goede overgang
toch één van de kerndoelstellingen was die indertijd bij de
besluitvorming over de basisschool voor ogen stond), grote klassen en magere
resultaten bij taal en rekenen. De aandacht wordt nu vooral gericht op de
implementatie van de inmiddels ter tafel liggende kerndoelen en bij haar was
hierover de vraag gerezen of die kerndoelen naar het oordeel van de inspectie
inderdaad wel te implementeren zijn.Grote zorgen had zij ook over de achterstand van allochtone kinderen,
te meer nu het erop lijkt dat de afgelopen jaren op dit vlak geen vooruitgang
is geboekt. Gezien de berichten dat scholen in Amsterdam zich een grote vrijheid
permitteren ten aanzien van de kerndoelen, vroeg zij of het scholen is toegestaan
om vrijelijk met die kerndoelen om te gaan als dat in de specifieke situatie
van die scholen het beste kan worden geacht. Het gaat daarbij vooral om het
geven van een goede basis aan de kinderen op het punt van rekenen en beheersing
van de Nederlandse taal. Op zichzelf juichte mevrouw Lambrechts dit toe en
opvallend is ook dat kinderen op de scholen die vrijelijk met de kerndoelen
omspringen, de beste resultaten behalen, maar anderzijds kan dit ook in strijd
komen met de kerndoelen waarover nu eenmaal besluiten zijn genomen.Het onderwijsvoorrangsbeleid is op dit moment zeer sterk gericht op collectieve
achterstanden. Strookt dat dan wel met de huidige inzichten over onderwijs
op maat, dat zich richt op achterstanden van individuen? Ligt hier wellicht
een belangrijke oorzaak voor het feit dat ondanks jaren onderwijsvoorrangsbeleid
geen of weinig vooruitgang wordt geboekt?Leermethoden zijn, aldus de inspectie, zeer belangrijk voor het uiteindelijke
resultaat, dus voor het rendement van het onderwijs. Is bekend welk deel van
de scholen nog niet met goede en moderne leermethoden werkt en wordt dat deel
ook snel kleiner?Bij computers is er, zo was haar indruk, sprake van een nogal krenterig
beleid, nu er gemiddeld nog maar één computer per 38 leerlingen
is. Wellicht ligt dit aantal beneden een soort kritische grens en komt daarom
de integratie van het computeronderwijs zo slecht van de grond. Hoe wordt
nu verder gegaan met Comenius? De eerste stappen zijn gezet, maar daar moet
een vervolg op komen. Hoe verhoudt de situatie van het computeronderwijs in
het Nederlandse onderwijs zich tot die in andere landen? Uit de cijfers over materiële exploitatie had zij begrepen dat hier
in feite sprake is van achteruitgang. Aanvankelijk ging het, zo blijkt uit
onderzoek van de normeringscommissie, nog om een 78%-vergoeding van rijkswege,
terwijl dat nu teruggezakt lijkt naar 70%. Als deze cijfers kloppen, vond
zij dat zorgelijk. Hebben de bewindslieden op dit punt al oplossingsrichtingen
voor ogen?In het onderwijsverslag is de basisvorming nog slechts op een aantal onderdelen
geëvalueerd en bovendien staat dit proces nog aan het begin. Het is daarom
moeilijk om daar nu al een afgerond oordeel over te vormen. Desondanks vroeg
zij of het geheel van de vijftien vakken in de basisvorming naar het oordeel
van de inspectie haalbaar is.Uit de vergelijking met andere landen blijkt dat het Nederlandse aantal
lesuren van 1280 bijzonder hoog ligt. Is dat aantal wellicht te hoog, mede
gezien de omvangrijke lesuitval, waardoor vrijwel geen enkele school dit aantal
van 1280 haalt? Zo ja, dan is het wellicht beter om een lager aantal te kiezen
en er vervolgens voor te zorgen dat dit aantal ook in de praktijk aangehouden
wordt.De opmerking op blz. 16 van het verslag dat de prestaties van Nederlandse
leerlingen in wiskunde tot de hoogste van de wereld behoren, had haar enigszins
verbaasd, nu zij uit andere rapporten had begrepen dat in Nederland juist
relatief weinig uren aan wiskunde worden besteed. Bij nader inzien was haar
gebleken dat in de OESO-rapportages uit 1992 en 1993 waarin dit wordt vermeld,
gebruik is gemaakt van vrij oude cijfers, namelijk die over 1982. Waarom is
geen gebruik gemaakt van meer recente cijfers? Bovendien rijst dan de vraag
wat er sinds 1982 fout is gegaan met het wiskunde-onderwijs, nu op dit moment
Nederlandse leerlingen blijkbaar maar relatief matig scoren in het wiskunde-onderwijs
vergeleken met andere OESO-landen.Bij vreemde talen is wel van meer recente gegevens gebruik gemaakt en
wordt gesteld dat Nederland zeer succesvol is in het onderwijs in vreemde
talen. Wat is dan eigenlijk de reden om juist het onderwijs in vreemde talen
in de tweede fase van het voortgezet onderwijs ingrijpend te veranderen? Eerder
lijkt er dan reden voor terughoudendheid te zijn. Uit het verslag kan worden opgemaakt dat de regelgeving belemmeringen
opwerpt voor scholen om uit te groeien tot echt professionele arbeidsorganisaties,
o.a. op het punt van functie- en taakdifferentiatie. Om welke belemmeringen
gaat het hier en wat kan de Kamer doen om te bevorderen dat functie- en taakdifferentiatie
beter van de grond kan komen?Het verslag benadert het zitten blijven, zowel in het basis- als in het
voortgezet onderwijs, zeer negatief, maar op zichzelf is zitten blijven toch
geen ramp, zeker niet als dit ertoe leidt dat de betrokken leerling vervolgens
een ononderbroken leerweg volgt?Zorgelijk vond mevrouw Lambrechts het dat allerlei emancipatie-acties,
zoals «Kies exact», in de praktijk zo weinig zoden aan de dijk
zetten. Wat kan hier nog aan gedaan worden?Gebleken is dat het onderwijsverslag ook voor het hoger onderwijs zeer
zinvol is, naast de rapporten van de visitatiecommissies. Zo wordt in de visitatierapporten
eigenlijk niet ingegaan op de vraag wat het bestuur van de onderwijsinstelling
met de aanbevelingen heeft gedaan en in die lacune kan het onderwijsverslag
voorzien.Ten slotte wees zij op het hoge rendement van sommige opleidingen in het
wetenschappelijk onderwijs, vooral tandheelkunde en geneeskunde. Juist deze
opleidingen zijn strikt gereguleerd, met weinig vrijheden voor de studenten,
en juist deze opleidingen kennen weinig uitvallers. Zij vond dan ook dat voorzichtig
moet worden omgegaan met het bieden van al te veel vrijheid, ook in het kader
van het studiehuisconcept in het voortgezet onderwijs. De heer Van de Camp (CDA) sloot zich eerst aan bij de al geuite
complimenten voor het heldere onderwijsverslag 1994, dat overigens op een
aantal punten vrij hard is geformuleerd. Ook hij had daarom de vraag wat verder
met het verslag wordt gedaan. Diezelfde vraag had hij bij de derde editie
van «Education at a glance». Is hierop door de bewindslieden een
beleidsreactie opgesteld en is het zinvol als de Kamer daar ook kennis van
neemt?Vervolgens vroeg hij een reactie op de conclusies van de inspectie over
het onderwijsvoorrangsbeleid, in het bijzonder de stelling op blz. 39 dat
het resultaat van dit beleid teleurstellend kan worden genoemd. Verder onderschreef
hij de al gestelde vragen over lesuitval, waarbij hij aantekende dat hij ook
kleine scholen kende met nogal veel lesuitval, bijvoorbeeld bij ziekte die
op een kleine school nu eenmaal minder gemakkelijk kan worden opgevangen dan
op een grote school. Een directe relatie tussen lesuitval en grootte van de
school zag hij daarom nog niet. In dit verband wees hij er bij wijze van voorbeeld
op dat een klas op een bepaalde MBO-school van de zomer ruim tien weken geen
les heeft gehad. Ervan uitgaande dat dit niet een geïsoleerd incident
is, gaat het dus mede om lesuitval bij het MBO, in het algemeen samenhangend
met allerlei vergaderingen en examens.Bij het punt «computers in het onderwijs» merkte hij op dat
het niet zozeer gaat om de aantallen computers in een school, maar vooral
om de vraag wat ermee gedaan wordt. Op dat punt is het onderwijsverslag verhelderend:
het geeft aan dat er nog niet veel mee wordt gedaan.Hij was geschrokken van de opmerkingen over begeleiding van beginnende
leraren in het voortgezet onderwijs: niet adequaat en onvoldoende, aldus de
inspectie. Welke maatregelen worden op dit punt genomen?Onlangs was hem gebleken dat er in Sittard inmiddels een wachtlijst is
van 200 autochtonen in het kader van de analfabetisme-bestrijding. Dit verschijnsel
wordt ook door de inspectie gesignaleerd, namelijk op blz. 133 waar wordt
gezegd dat bepaalde groepen autochtonen niet meer aan de bak komen voor BVE-activiteiten.
Voor de NT2-problematiek waar het om allochtonen gaat, lijkt langzamerhand
een oplossing in zicht, maar een gevolg hiervan is dat er weer wachtlijsten
voor autochtonen ontstaan.Zorgen maakte hij zich over de duidelijke signalen over het leerlingwezen
(blz. 127), maar hij nam aan dat hier in de komende begrotingsstukken meer
over zal worden gezegd. Hij wachtte dat af.Het intern rendement van de BVE-sector is wel aardig, zo blijkt uit blz.
135 e.v., maar in andere sectoren van het MBO ligt dat anders. Zo is de uitval
bij het lang-MBO 38%, terwijl dat percentage voor het leerlingwezen op 49
ligt. De afgelopen jaren is zeer veel tijd besteed aan de bestuurlijke vormgeving
van het MBO en de ROC-vorming en zijn de inhoudelijke aspecten wat buiten
beeld geraakt. Het lijkt nodig daar nu meer de aandacht op te richten.Bij het personeelsmanagement, het loopbaanbeleid en de scholing ten behoeve
van didactische en vakinhoudelijke bekwaamheid binnen de BVE-sector worden
door de inspectie kritische kanttekeningen gemaakt. In hoeverre komen dit
soort onderwerpen ook bij de CAO-besprekingen aan de orde?Naar aanleiding van de zinsnede op blz. 168 over de uitspraken van visitatiecommissies
over de kwaliteit van de opleidingen in WO en HBO wees de heer Van de Camp
erop dat in de politieke discussie over de toekomstige structuur van WO en
HBO niet of nauwelijks een relatie wordt gelegd met die kwalitatieve elementen.
De politieke discussie gaat vooral over de noodzaak tot bezuiniging en verkorting
van de studieduur, niet over de resultaten van de visitatiecommissies.Op blz. 181 krijgt de visitatiecommissie creatieve therapie een tik op
de vingers van de inspectie, met de opmerking dat deze commissie er niet in
is geslaagd een duidelijk referentiekader te formuleren. Verder onderschreef de heer Van de Camp de al gemaakte opmerking over de niet altijd
even adequate bestuurlijke reactie van de HBO-raad.Ten slotte vroeg hij een reactie van de bewindslieden op twee tabellen
in «Education at a glance»: die op blz. 21 over de uitgaven in
de diverse landen voor het onderwijs in relatie tot het bruto nationaal produkt,
en die op blz. 179 over de gemiddelde groepsgrootte. Antwoord van de bewindsliedenDe minister zegde eerst toe om met de inspectie in overleg
te treden om te bevorderen dat in het volgende onderwijsverslag de zogenaamde
«benchmarks» worden aangegeven, dus dat wordt aangegeven ten opzichte
van welke verwachtingen of doelstellingen de conclusies zijn getrokken. Daarbij
merkte hij op de kritische toon van het onderwijsverslag van groot nut te
achten, want het is van belang om een scherp beeld van de situatie in het
onderwijs te hebben. Van belang achtte hij ook om in het volgende onderwijsverslag
te pogen de verwachtingen en doelstellingen zoveel mogelijk in een bredere
context te plaatsen, in het bijzonder de context van een aantal omringende
landen. Een belangrijke «benchmark» is bijvoorbeeld het streven
naar meer gelijke kansen en naar toenemende kansen voor kinderen wier ouders
minder opleiding hebben genoten of een lager inkomen hebben. De vraag kan
dan gesteld worden, aan de hand van de bevindingen van de inspectie, of het
beeld op dit punt voldoende is, maar wel blijkt ook uit het voorliggende onderwijsverslag
dat er nog steeds sprake is van vooruitgang in dezen.In reactie op de vraag wat nu wordt gedaan met het verslag, zegde hij
een overzicht toe van de diverse beleidstrajecten waar de aanbevelingen van
de inspectie betrekking op hebben. Alle aspecten die de inspectie aan de orde
heeft gesteld, zitten op de een of andere wijze in een beleidstraject. Hij
wilde hiermee zeker niet zeggen dat daarmee het onderwijsverslag overbodig
zou zijn. Integendeel, de aanbevelingen en opmerkingen van de inspectie zijn
relevant voor de diverse beleidstrajecten en zullen daar ook zeker bij worden
betrokken.De vraag wat het beste moment is voor de bespreking van het onderwijsverslag,
wilde hij graag aan de Kamer laten. Verleden jaar is er vanuit de Kamer voor
gepleit om het nog vóór het zomerreces te bespreken, maar zelf
was hij geneigd om eind augustus/begin september als het beste moment te zien.
Overigens wilde hij bevorderen dat het verslag ook in de komende jaren steeds
vóór het zomerreces aan de Kamer wordt toegezonden, zodat het
desgewenst ook nog vóór dit reces behandeld kan worden. De kritische toon van het onderwijsverslag mag, zo vond hij, niet leiden
tot een houding in de trant van «weg met ons onderwijs». Op veel
punten scoort Nederland in internationaal verband hoog, o.a. bij wiskunde,
zoals blijkt bij Olympiades waar topprestaties worden geleverd en het aantal
medailles voor Nederland relatief gezien zeer groot is. Verder herinnerde
hij aan de uitvoerige OESO-studie van enige jaren geleden naar het Nederlandse
onderwijs, uitgevoerd door externe deskundigen, waar als algemene lijn uit
naar voren is gekomen dat het Nederlandse onderwijs voor veel landen een voorbeeld
vormt.Opvallend vond hij de zeer grote variantie in prestaties tussen scholen.
Op bijna alle punten zijn wel enige interveniërende variabelen aan te
wijzen die meer of minder significant zijn, maar de verklaarde variantie is
toch buitengewoon klein. In ieder geval blijkt dat er ook grote scholen zijn
die aanzienlijk betere prestaties leveren dan kleine scholen. Belangrijk vond
hij vooral dat het onderwijsverslag in toenemende mate wordt voorgehouden
aan scholen, om duidelijk te maken dat er scholen zijn die het heel anders
doen en tot veel betere prestaties komen. De staatssecretaris wees er in aanvulling hierbij nog op, dat
medio juli in goed overleg met de inspectie de notitie «De school als
lerende organisatie» is uitgebracht, waarin is aangegeven hoe met de
bevindingen van de inspectie dient te worden omgegaan door de scholen en de
beleidsmakers. De bevindingen van de inspectie over de staat van het onderwijs
moeten immers leiden tot conclusies, soms op schoolniveau en soms op rijksniveau.
Scholen zijn in toenemende mate autonoom, zij het steeds binnen de kaders
die de wet stelt. Het evenwicht hierin moet door de rijksoverheid goed worden
bewaakt, maar de school zelf dient hierbij ook voortdurend positie te kiezen.In de nota «Impuls voor het basisonderwijs» is de beleidsreactie
neergelegd op het rapport van de commissie Evaluatie basisonderwijs (CEB)
en de bevindingen van de commissie Heroverweging kerndoelen. De bewindsvrouwe
gaf er de voorkeur aan om de vandaag gemaakte opmerkingen over de kerndoelen
te behandelen bij de bespreking van die nota en de bijbehorende beleidsreactie
in oktober a.s. Ten tijde van het uitkomen van het CEB-rapport waren de meeste
basisscholen nog niet aan het werk met kerndoelen en ook op dit moment geldt
nog dat deze scholen daar nog niet aan gehouden zijn. Zij hebben, anders dan
geldt in het voortgezet onderwijs, tot 1997 de tijd gekregen om de kerndoelen
in hun onderwijs te implementeren. Dit betekent dat voor de basisscholen op
dit moment eigenlijk nog nauwelijks conclusies kunnen worden getrokken ter
zake van de implementatie van kerndoelen. Overigens bevat de nota «Impuls
voor het basisonderwijs» ook het instellen van een procesmanagement,
opdat scholen beter geholpen worden.Nog niet zo lang geleden is gediscussieerd over computers in het basisonderwijs
en de beëindiging van het Comenius-project, waarbij naar voren is gekomen
dat van rijkswege nog wel een programma voor software-ontwikkeling wordt gestimuleerd
en gefinancierd. Verder ligt hier een taak voor het procesmanagement dat samen
met de verzorgingsinstellingen zal moeten bevorderen dat er meer onderwijs
op maat komt en meer gebruik wordt gemaakt van methoden die passen bij differentiatie.
Het thema «omgaan met verschillen», een kernpunt voor zowel het
basisonderwijs als de eerste fase van het voortgezet onderwijs, past daar
zeer goed bij, maar dit vraagt wel een cultuuromslag en die is nog niet bereikt.
Overigens stelde zij zich voor ook de opmerkingen op dit vlak verder te behandelen
bij de bespreking van de nota «Impuls voor het basisonderwijs».Ook de staatssecretaris was niet vrolijk gestemd over de resultaten van
het beleid ter bestrijding van achterstanden, vooral gezien het vele geld
dat hiervoor al aan het onderwijs beschikbaar is gesteld en het feit dat dit
beleid al een aantal jaren wordt gevoerd. Juist daarom ook is het de bedoeling
om tot veranderingen in het huidige beleid te komen, zoals decentralisatie
naar gemeenten, waarbij er een gemeentelijk onderwijsachterstandsplan dient
te komen waarin op de maat van de lokale problematiek wordt gezocht naar oplossingen.
Daarnaast zijn voorstellen op dit vlak beschreven in het advies «Ceders
in de tuin». Inmiddels is nu meer dan tien jaar lang geprobeerd de attitude
binnen het onderwijs te veranderen, maar uit het onderwijsverslag 1994 blijkt
opnieuw (dus niet voor het eerst) dat er geen tevredenheid kan zijn over de
resultaten. Verder geldt dat het om complexe vraagstukken gaat waarbij oplossingen
van geval tot geval kunnen verschillen. Ook buurt- en welzijnsvoorzieningen
kunnen een rol spelen in de bestrijding van achterstandssituaties. Het kabinet
heeft met het oog hierop gekozen voor een systeem waarbij de scholen samen
met de gemeente beleid ontwikkelen, op de lokale maat gesneden. Dat zal, zo
is de verwachting, tot attitude-verandering op de scholen leiden, met ondersteuning
vanuit het gemeentelijke niveau.Goede voorbeelden die aan scholen voorgehouden kunnen worden, zijn in
dezen uiteraard van groot belang. De bewindsvrouwe zag het ook als een
taak van het procesmanagement om «success stories» over te dragen
aan andere scholen.Het advies over plurale samenleving van de Adviesraad voor het onderwijs
sluit, zo meende zij, goed aan bij de voornemens op dit vlak. Zo was het haar
bedoeling om af te stappen van het begrip «etniciteit» als het
gaat om de weging van leerlingen, want in de praktijk zegt het behoren tot
een bepaalde etnische groep inmiddels niets meer over leerprestaties. Wel
blijkt bijvoorbeeld sociaal-economische achterstand een goede indicator te
zijn. Overigens zegde zij toe na te gaan of bepaalde onderdelen van dit advies
over plurale samenleving nog niet van commentaar zijn voorzien door het ministerie,
en daarover een brief aan de Kamer te zenden.Ook op het vlak van Nederlands als tweede taal wordt het beleid door middel
van een doeluitkering verlegd naar de lokale overheid, zowel voor het basis-
als voor het voortgezet onderwijs. Dat geeft een betere garantie dat het NT2-geld
ook wordt besteed voor het doel waarvoor het is gegeven.Deskundigen zijn van mening (het wordt ook aangegeven in de nota «Impuls
voor het basisonderwijs») dat zitten blijven niet werkelijk helpt, vooral
niet in het basisonderwijs. Leerlingen ontwikkelen dan soms faalangst en bovendien
houdt zitten blijven in dat zij voor àlles blijven zitten, niet alleen
voor die onderdelen waar zij nog niet een voldoende niveau hebben bereikt.
De bewindsvrouwe vond daarom dat zaken als streaming, tempodifferentiatie
en het principe dat leerlingen zich op maat door het basisonderwijs moeten
kunnen bewegen, veel kansrijker zijn. Zitten blijven dient eigenlijk niet
voor te komen, zoals dat ook indertijd is bedoeld bij de invoering van de
Wet op het basisonderwijs; het moet vooral gaan om remediërende activiteiten
en extra ondersteuning op onderdelen van de lesstof.De opmerkingen over rekenen en taal komen weer terug bij de bespreking
van de nota «Impuls voor het basisonderwijs», maar zij wees er
nu al op dat de helft van de basisschooltijd reeds wordt besteed aan rekenen
en taal. Als daar nog meer tijd ingestoken zou moeten worden, rijst de vraag
of dat nog wel effectief is. Bovendien hebben ook andere vakken tal van reken-
of taalaspecten.Ook zij vond dat lesuitval tot het absolute minimum moet worden teruggebracht
en de conclusies van de inspectie bij dit aspect waren voor haar dan ook aanleiding
om tot maatregelen te komen. Gebleken is dat de voornaamste oorzaak voor lesuitval
ligt in de afsluiting van het cursusjaar: de vele vergaderingen over rapportcijfers,
examenactiviteiten e.d. Zij was daarom voornemens om in overleg met de organisaties
van schoolleiders te bezien of er regels dienen te komen, vooral ter bestrijding
van de lesuitval bij de afsluiting van het cursusjaar. Daarbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan wijziging van het wettelijk voorschrift dat het vollédige
leraarsteam moet vergaderen en beslissen over de overgang van leerlingen,
een voorschrift dat zeker op een grote school met veel nevenvestigingen en
dislocaties tot veel praktische problemen leidt. Zij streefde ernaar rond
de jaarwisseling een plan ter bestrijding van lesuitval te presenteren.In dit verband beaamde zij dat de lesuitval met als oorzaak de afsluiting
van het cursusjaar op grotere scholen hoger ligt dan op kleinere scholen,
maar lesuitval door andere oorzaken, zoals ziekte van een leerkracht, komt
weer vaker op kleine dan op grote scholen voor. Ook is bijvoorbeeld de begeleiding
van beginnende leraren op grote scholen veel beter dan op kleine. De stelling
dat grote scholen altijd meer problemen hebben dan kleine, onderschreef zij
dan ook niet. Er zijn trouwens zeer grote verschillen tussen scholen, ook
tussen kleine scholen onderling.In juni jl. had zij de Kamer toegezegd met een nieuwe visie op de planvorming
te komen. Die visie zal de Kamer één dezer dagen bereiken. Zij
voelde er niet voor om nu voorlopig de financiële stimulering van vorming van brede scholengemeenschappen in het voortgezet onderwijs
maar te stoppen. Scholen is immers gevraagd om iets te doen onder bepaalde
condities en als dan vervolgens die condities weer worden veranderd, komen
schoolorganisaties uiteraard in grote problemen. Daarmee zou de overheid zich
trouwens ook als een zeer wispelturige overheid doen kennen. Verder vond zij
de tegenstelling tussen vorming van brede scholengemeenschappen enerzijds
en aandacht voor de inhoudelijke vernieuwing van het onderwijs anderzijds,
die de heer Cornielje toch min of meer heeft opgeroepen, niet terecht. Juist
voor bijvoorbeeld de inhoudelijke vernieuwing van VBO en MAVO is het goed
als er een relatie tussen VBO en MAVO in één brede scholengemeenschap
is en er gezamenlijke leerwegen kunnen worden ontwikkeld.Ook zij vond dat problemen met de moeilijkheidsgraad van examens zoveel
mogelijk moeten worden voorkomen. Het CEVO is gevraagd om daar nog eens grondig
naar te kijken. Verder zal binnenkort worden gesproken over vernieuwing en
positionering van de examens, waarbij ook aandacht zal worden gegeven aan
de manier waarop wordt gekomen tot de programmering. Overigens zijn problemen
niet geheel te voorkomen, want het blijft inderdaad altijd mensenwerk.Bij de inspectie heerst niet het beeld dat het lesmateriaal voor de basisvorming
veel kostbaarder zou zijn dan voorheen. Wel geldt altijd dat bij verandering
van methode geen gebruik meer kan worden gemaakt van tweedehands boeken.Ten slotte merkte de bewindsvrouwe op dat er nog een evaluatie van de
materiële bekostiging loopt. Eind dit jaar zijn waarschijnlijk alle onderzoeksgegevens
binnen en kunnen conclusies worden getrokken.De minister stelde vast dat bij een aantal aspecten van beroepsonderwijs,
volwasseneneducatie en hoger onderwijs is gevraagd om de vinger aan de pols
te houden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de benoembaarheid in het MBO en de
lesuitval bij beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Hij zegde gaarne toe
bij de inspectie erop aan te dringen dat daar in het volgende onderwijsverslag
opnieuw aandacht aan wordt gegeven.Wat de verdeling van de middelen voor basiseducatie betreft, is een oplossing
gevonden die vrijwel niemand voor mogelijk had gehouden: er is nu aanzienlijk
meer geld beschikbaar gekomen dan zelfs door de commissie-Ter Veld was voorgesteld.
De bewindsman vond dat ook belangrijk ter vermijding van tegenstellingen tussen
autochtonen en allochtonen.Over het leerlingwezen zal inderdaad komende Prinsjesdag meer bekend worden.
Hij beaamde dat de signalen op dit vlak zorgwekkend zijn en daarom heeft het
kabinet ook een ingrijpende stap gezet.De huidige uitval bij bijvoorbeeld lang-MBO en leerlingwezen kan niet
blijven bestaan, zo vond de minister. De scholen hebben op dit punt lang een
houding ingenomen in de trant van «dat is nu eenmaal zo», maar
inmiddels is dat veranderd. Dat blijkt o.a. uit het regionale convenant dat
in Rotterdam is gesloten waarin doelstellingen zijn opgenomen over de lange
termijn-ontwikkeling van rendementen en over het terugbrengen van de uitval
met 25 à 33%. Uitval kan trouwens vaak vermeden worden door onderlinge
verwijzing.Ook hij was van oordeel dat de afgelopen periode eigenlijk te veel tijd
is besteed aan de bestuurlijke aspecten van het MBO en de ROC-vorming en te
weinig aan inhoudelijke aspecten. In het komende onderwijsverslag zal een
ontwikkeling in de goede richting zichtbaar moeten zijn. Overigens zijn er
ook hier nu ruim financiële middelen voorhanden om vernieuwingsprocessen
te stimuleren.Hij onderschreef het standpunt van de inspectie dat de «conclusies
die in deze crisissfeer worden getrokken over de kwaliteit van het hoger onderwijs»
(blz. 167) onjuiste conclusies zijn. De discussie gaat ook niet over
de huidige kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland in vergelijking
met andere landen, maar wel over de mogelijkheden om tot kwaliteitsverbetering
te komen met een geringere overheidsfinanciering, zowel wat betreft de studiefinanciering
als wat betreft de bekostiging van de instellingen. De sleutel hiervoor ligt,
zo blijkt ook uit de bevindingen van de inspectie, bij effectievere verwijzing,
grotere selectiviteit en meer differentiatie. In het komende HOOP zal hier
uitvoeriger op worden ingegaan.Bij deeltijdopleidingen mogen de «benchmarks» niet te hoog
worden gesteld. Het gaat hier om het zoveel mogelijk mitigeren van de teruggang
en ook hierover zullen in het HOOP suggesties worden gedaan, in aansluiting
op eerdere voorstellen om de collegegelden voor deeltijdstudenten aanzienlijk
te verlagen en op die manier de aantrekkelijkheid van deeltijdopleidingen
te vergroten.Bij het HBO zijn zeer gunstige ontwikkelingen te zien op het punt van
de kwaliteit van docenten en in het WO zijn er de nodige voorstellen om tot
eenzelfde ontwikkeling te komen, o.a. bij de Rijksuniversiteit Utrecht.Het WO is ongeveer zes à zeven jaar eerder begonnen met visitatiecommissies
dan het HBO. Het HBO is daar pas in 1988 mee begonnen en in de praktijk blijkt
dat betrokkenen daar nog aan moeten wennen en het geleidelijk aan gaan ervaren
als een belangrijk instrument. De visitaties bij het WO worden inmiddels internationaal
nagevolgd, waarbij Nederland een voortrekkersrol vervult. De bewindsman wees
erop dat een boekje is verschenen over de manier waarop de visitaties in het
WO plaatsvinden en zegde toe dat aan de Kamer toe te zenden.De wijziging van sturing vooraf in sturing achteraf betekent wel dat de
sturing achteraf ook serieus moet worden genomen. Er dienen dan ook «gele
en rode kaarten» uitgereikt te worden, als dat nodig zou zijn. Overigens
zou hij bij een systeem waarin dit nooit nodig zou zijn, wel enige twijfel
hebben en inmiddels begint ook het moment te naderen waarop kaarten moeten
worden gegeven.Naar aanleiding van de opmerking over tandheelkunde en geneeskunde merkte
hij op dat zeker niet alleen de al dan niet strikte regulering van invloed
is op het rendement van een onderwijsprogramma. Er zijn tal van variabelen
die bepalen of een onderwijsprogramma al dan niet een goed programma is en
goed functioneert. In het bijzonder gaat het, zo vond hij, om het steeds bieden
van nieuwe uitdagingen aan studenten, waar docenten zich op voor dienen te
bereiden. Een en ander is verder uitgewerkt door de commissie-Wijnen en heeft
ook geleid tot voorstellen over verbetering van de studeerbaarheid. Die worden
inmiddels breed ondersteund als een goede lijn op lange termijn.Mogelijkheden voor de ontwikkeling van scholen tot professionele arbeidsorganisaties
worden gegeven in de trajecten vitaal leraarschap en vitale lerarenopleidingen.
Uit de rapporten van de visitatiecommissie voor de lerarenopleidingen blijkt
overigens dat op een aantal punten nog niet de «slag» is gemaakt
van vertaling van het vitaal leraarschap naar vitale lerarenopleidingen. In
dat verband merkte de minister op dat de beste manier om ervoor te zorgen
dat de scholen nieuwe onderwijsmethoden en nieuwe media ook daadwerkelijk
gebruiken, uiteraard is om de nieuwe leraren van het belang daarvan te doordringen.
Ook op dat punt zal, zo was zijn indruk, nog het nodige moeten gebeuren. Zo
zou het hem niet verbazen als het aantal computers dat beschikbaar is voor
de leerlingen op een PABO, nog lager ligt dan in het basisonderwijs. In de
nota Vitale lerarenopleidingen wordt dan ook sterk ingezet op de bevordering
van een multimediale aanpak van het onderwijs in de opleidingen, opdat de
afgestudeerde leraar in staat is om met nieuwe onderwijsmethoden om te gaan.Het ziet ernaar uit dat een stabilisatie optreedt in de groei van de wachtgelden,
maar zekerheid daarover is er nog niet. Wellicht is dit een begin van de gewenste
omslag in de manier waarop wachtgelden worden opgevat. Wachtgelden
dienen echt alleen te worden gezien als een middel om een zo kort mogelijke
periode tussen werk en nieuw werk te overbruggen.Ten slotte zei de bewindsman dat in het komende HOOP uitvoerig zal worden
ingegaan op het punt van de dalende belangstelling voor bepaalde studierichtingen,
zoals het vak Duits.De heer Stekelenburg (inspecteur-generaal van het onderwijs)
zei dat de inspectie zeer tevreden is over hetgeen met het onderwijsverslag
wordt gedaan. Het doel van het verslag is om beleidsmakers en wetgever te
confronteren met de werkelijkheid zoals de inspectie die waarneemt. Het is
verder aan beleidsmakers en wetgever om te beoordelen in hoeverre de aanbevelingen
van de inspectie moeten worden gehonoreerd. Hij zag dat als een zeer passende
scheiding van verantwoordelijkheden.De inspectie acht de opmerking op blz. 16 over de prestaties van Nederlandse
leerlingen in wiskunde verantwoord, nu de OECD deze in haar rapportages uit
1992 en 1993 heeft opgenomen. Weliswaar steunt dit inderdaad op vrij oude
cijfers, maar er is geen aanleiding om te veronderstellen dat op dit punt
inmiddels veranderingen zouden zijn opgetreden. Zo heeft de inspectie drie
jaar geleden een beoordeling gegeven van de normontwikkeling bij de eindexamens,
waarbij de conclusie is getrokken dat er geen sprake is van een verlaging
van normen bij de eindexamens. Wel heeft de inspectie in het verslag over
1994 kritische geluiden laten horen over het niveau van het reken- en wiskunde-onderwijs
in het basisonderwijs, maar dat nadrukkelijk in relatie tot de geëxpliciteerde
ambities zoals die voorkomen in de beschrijving van de domeinen van het PPON-onderzoek.
Het is nu aan beleidsmakers en wetgever om te beoordelen of er wat moet gebeuren
op dit vlak, dan wel of de normen in dezen nog eens tegen het licht moeten
worden gehouden.Overigens zou de heer Stekelenburg het toejuichen als een discussie zou
ontstaan over de criteria voor het begrip «goed onderwijs». De
discussie over het rapport van de commissie evaluatie basisonderwijs heeft
zich immers vrijwel uitsluitend toegespitst op de vraag of de aanbevelingen
al dan niet terecht waren, en was dus nauwelijks gericht op kwaliteitscriteria.Met de opmerking over de relatie tussen studiefinanciering en studeerbaarheid
is bedoeld aan te geven dat, naarmate bij de studiefinanciering scherpere
eisen worden gesteld die ontleend zijn aan de studieresultaten, het te meer
nodig is dat ten aanzien van studeerbaarheid duidelijke afspraken worden gemaakt
en verbeteringen worden aangebracht.Taak- en functiedifferentiatie beschouwde hij ten slotte als een uitstekend
instrument voor degenen die binnen organisaties ook toegerust zijn om dat
instrument te gebruiken. De inspectie heeft vastgesteld dat er een rechtstreeks
verband is tussen personeelsbeleid, professionaliteit van het besturen en
kwaliteit van het management. Zeker bij de basisscholen is er nog enige tijd
te gaan om te bereiken dat het schoolbestuur zodanig professioneel is, het
management zodanig gekwalificeerd is en de organisatie een zodanige cultuurverandering
heeft ondergaan, dat functie- en taakdifferentiatie werkelijk een nuttig instrument
kan zijn. De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Roovers XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), M. M. H. Kamp (VVD), voorzitter,
De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp
(CDA), Boers-Wijnberg (CDA), Huys (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks,
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J. M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk
(PvdA), Van Vliet (D66), Bremmer (CDA).Plv. leden: Schutte (GPV), Klein Molekamp (VVD), Valk (PvdA),
Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Beinema (CDA), Reitsma (CDA), Lilipaly (PvdA),
Van der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), Deetman (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Van der Ploeg (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Zuijlen (PvdA),
Verhagen (CDA), Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-VIII-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl