Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136019
 2009-2010
 
 32 123 VIII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 16
 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 23 oktober 2009
 De algemene commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met het voorbereidende onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met
de daarop gegeven antwoorden.
 
 De op 2 oktober 2009 voorgelegde vragen zijn, bij brief van 14 oktober
2009, beantwoord door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
 
 Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Van Bochove
 De griffier van de commissie,
 De Kler
 
 Vragen en antwoorden inzake de vaststelling van de begrotingsstaten
van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar
2010
 1
 
 Is het mogelijk een volledig overzicht te geven van
alle fondsen en subsidieregelingen, met bijbehorende budgetten, die een ondersteunende
functie hebben bij het onderwijsproces (zoals het Kennisnet, Platform Beroepsonderwijs
en Platform Bètatechniek, alsook de regelingen uitgevoerd door de sectororganisaties,
etc.) en specifiek voor het stimuleren van techniekonderwijs?
 
 
 In onderstaand overzicht zijn de organisaties vermeld die een ondersteunende
functie hebben, gericht op techniekonderwijs. Het genoemde bedrag in 2010
bestaat daarbij uit het bedrag voor de organisatie zelf en de regelingen die
zij uitvoeren.
 (bedragen x 1 mln.) 
 
 
 
 
 
 
 
 Organisatie
 Uitgaven 2010
 Uit te voeren regelingen 
 
 
 
 
 Stichting Kennisnet
 23,5
 ondersteuning scholen in het kader van ICT
 
 
 Surfnet
 1,0
 ondersteuning
scholen in het kader van ICT
 
 
 Platform Beta-Techniek
 67,4
 deltaplan beta/techniek en o.a. proff. Techniek/wetenschapsknooppunten,
talentenkracht, Vernieuwing wiskunde (Cie Siersma), project Persoonlijk Assistent
Leraar en Investeringsagenda beta en techniek hoger onderwijs.
 
 
 Technocentra
 10,0
 het
ondersteunen van technocentra om de kennisinfrastructuur in de regio te versterken. 
 
 
 Het Platform Beroepsonderwijs (HBPO)
 20,0
 Uitvoering innovatiearrangement uit voor doelgroepen vmbo,
mbo, hbo.
 
 
 
 
 2
 
 Onder welk hoofdstuk zijn de inspanningen op het terrein
van mensenrechteneducatie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
terug te vinden, zoals verzocht in de motie Pechtold?
 
 
 De inspanningen met betrekking tot mensenrechteneducatie zijn niet apart
opgenomen in een hoofdstuk van de OCW-begroting. Zoals aangegeven in de brief
aan uw Kamer van 8 december 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 700 V, nr. 72) hebben deze inspanningen betrekking op een breed scala
van activiteiten in het primair en voortgezet onderwijs. Eén van de
toezeggingen betreft een dialoog met het maatschappelijk middenveld om te
bezien op welke wijze kennis van mensenrechten kan worden verbeterd. Ik heb
op 14 april 2009 een gesprek gehad met het Platform Mensenrechteneducatie.
Het gesprek heeft geleid tot een agendabrief aan het Platform Mensenrechteneducatie
met daarin opgenomen de te realiseren activiteiten. Ik heb aangegeven dat
het hier gaat om een meerjarig en geleidelijk proces, waarbij als uitgangspunt
geldt dat het onderwijsveld hierin eigenstandige keuzes kan blijven maken.
 3
 
 Kunt u een overzicht verstrekken van het budgettaire
beslag van de apparaatsuitgaven voor de nieuwe Dienst Uitvoering Onderwijs
voor 2010 en volgende jaren?
 
 
 Een overzicht van de geraamde apparaatsuitgaven voor de jaren 2010 en
verder voor de Dienst Uitvoering Onderwijs is met toelichting opgenomen in
de paragraaf inzake baten-lastendiensten, op blz. 244, in tabel 2: Staat van
baten en lasten DUO. 
 4
 
 Waarom blijft het lerarenbeleid nog altijd steken bij
uitvoering van eerste stappen en een convenant met de sociale partners dat
in 2010 nog verder moet worden uitgewerkt? Zou de vergroting van de aantrekkelijkheid
van het lerarenberoep niet zijn gebaat bij voortvarender optreden?
 
 
 In 2009 is een aantal belangrijke stappen gezet in de uitvoering van het
Actieplan Leerkracht van Nederland. Het actieplan en de convenanten omvatten
maatregelen voor een betere beloning, meer scholingsmogelijkheden en meer
zeggenschap voor leraren. De extra investeringen die hiervoor nodig zijn,
nemen jaarlijks toe. In 2009, het eerste jaar van het actieplan, bedragen
deze al zo’n € 400 miljoen. De beloningsmaatregelen zijn bijvoorbeeld
het inkorten van de carrièrelijn alsmede de toeslag voor leraren aan
het einde van hun schaal (po, vo en mbo), het versterken van de functiemix
(po, vo en hbo), betere beloning (via functiemix) in de Randstadregio’s
(vo en mbo) en een betere beloning voor schoolleiders in het primair onderwijs.
Met deze maatregelen is de aantrekkelijkheid van het beroep zeker gediend.
 5
 
 Kunt u in kwantitatieve zin uiteenzetten hoe het arbeidsaanbod
van leraren zich het afgelopen jaar heeft ontwikkeld en nog zal ontwikkelen
de komende jaren?
 
 
 In het onderwijs is het aantal openstaande vacatures gedaald: van gemiddeld
1850 voltijdbanen in het schooljaar 2007–2008 naar 1540 in het schooljaar
2008–2009. Deze daling komt vooral door het lagere aantal openstaande
vacatures in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.
In het primair onderwijs is het aantal openstaande vacatures juist gestegen:
van 720 in het schooljaar 2007–2008 naar ruim 1000 in het schooljaar
2008–2009.
 De huidige economische situatie is een forse trendbreuk. Daarom zijn de
ontwikkelingen in de nabije toekomst niet goed in te schatten. De onzekerheid
over de ramingen van de Nederlandse economie en arbeidsmarkt, zoals het CPB
die signaleert, maakt verbijzondering naar sectorale arbeidsmarktontwikkelingen
nu niet goed mogelijk. Wel is het mogelijk om de huidige onderwijsarbeidsmarktsituatie
op hoofdlijnen te duiden. Op de (middel)lange termijn blijven de zorgen over
het voorziene lerarentekort onverminderd van kracht. Gezien de leeftijdsopbouw
van leraren zal de uitstroom naar (pre)pensioen nog lang hoog blijven. De
vraag om vervanging blijft de komende jaren bovengemiddeld hoog.
 6
 
 Bij hoeveel docenten heeft het inkorten van carrièrelijnen,
verhoging van schaaluitloopbedragen en invoering van de functiemix voor het
voortgezet onderwijs in de Randstad geleid tot een salarisverhoging? Hoe hoog
was deze verhoging gemiddeld?
 
 
 Voor het inkorten van carrièrelijnen en het verhogen van schaaluitloopbedragen
in het voortgezet onderwijs is in 2009 landelijk € 79 miljoen beschikbaar.
Onderzoek heeft uitgewezen dat scholen deze middelen ook daadwerkelijk allemaal
hebben toegekend. Dat betekent dat alle zittende leraren hiervan profijt hebben.
Het landelijk totaal lumpsumbedrag voor leraren voortgezet onderwijs bedraagt € 4,2
miljard. Dat betekent dus als gevolg van het inkorten van carrièrelijnen
en het verhogen van schaaluitloopbedragen een gemiddelde structurele salarisverhoging
van 1,9 procent voor leraren voortgezet onderwijs, zowel in als buiten de
Randstad (bovenop de reguliere cao-loonsverhoging).
 De beschikbare middelen voor de functiemix in de Randstad zijn voor 2009 € 12
miljoen. Het aandeel van de leraren in de Randstad is ongeveer 40%
van het landelijk totaal. De loonsverhoging als gevolg van deze functiemixmiddelen
in de Randstad bedraagt dus € 12 miljoen op ongeveer 40%
van het landelijk totaal lumpsumbedrag van € 4,2 miljard voor leraren
voortgezet onderwijs, ofwel 0,7 procent (bovenop de reguliere cao-loonsverhoging
en bovenop de eerder berekende 1,9 procent).
 7
 
 In hoeverre zal het vastleggen van de professionele
ruimte consequenties hebben voor de didactische vrijheid van leraren? Welke
organisaties worden zoal betrokken bij het bepalen van de professionele ruimte?
Welke overwegingen liggen eraan ten grondslag dat vakinhoudelijke verenigingen
totnogtoe niet zijn geraadpleegd?
 
 
 Met het wetsvoorstel dat ik hoop spoedig in te dienen wordt beoogd dat
de leraar zeggenschap heeft over het onderwijskundig en kwaliteitsbeleid van
de school. Een aantal uitgangspunten bij het benutten van die professionele
ruimte wordt eveneens vastgelegd, zo is het voorstel. Het gaat onder andere
om de centrale rol voor het team bij het vorm en inhoud geven aan de professionele
ruimte en dat de zeggenschap van de leraren zich binnen de eindverantwoordelijkheid
van het bevoegd gezag afspeelt. De precieze invulling en afbakening van de
professionele ruimte in termen van het vastleggen hoe de zeggenschap van de
leraren wordt georganiseerd gebeurt op de school zelf. Het zijn dus niet de
vakbonden, werkgevers of vakinhoudelijke verenigingen maar de mensen in de
school, op de werkvloer, die de professionele ruimte bepalen: leraren, de
directie, het management spreken af hoe ze samen invulling geven aan de rol
van de leraar in de school.
 Overigens hebben sociale partners afgesproken dat zij de in het convenant
LeerKracht van Nederland overeengekomen uitgangspunten voor de professionele
ruimte nader zullen uitwerken.
 8
 
 Hoeveel schakelklassen moeten er in 2010 gerealiseerd
worden in het basisonderwijs?
 
 
 Met de G31 zijn prestatieafspraken gemaakt, níet over een aantal
schakelklassen, maar over het aantal leerlingen dat in de periode 2006–2010
heeft deelgenomen aan een schakelklas. In totaal gaat het om 12 757 leerlingen.
Nadat de eindverantwoording over de jaren 2006–2010 is opgeleverd, weten
we of dat aantal is bereikt. Het beeld is in ieder geval positief, want de
evaluaties laten een gestage groei zien van het aantal schakelklasleerlingen.
 Met de overige gemeenten (niet G-31) die ook geld ontvangen voor VVE en
schakelklassen, zijn geen prestatieafspraken gemaakt over het aantal te bereiken
schakelklasleerlingen, maar in die gemeenten worden wel schakelklassen ingericht.
Op basis van de evaluatieonderzoeken is er een beeld van de te verwachten
aantallen schakelklasleerlingen in die overige gemeenten. De verwachting is
dat het in 2010 derhalve zal gaan om totaal zo’n 20 000 bereikte
schakelklasleerlingen.
 9
 
 Ligt u op koers met de doelstelling om in het schooljaar
2012 het aantal schooluitvallers tot 35 000 te hebben gereduceerd? Wat
is het aantal schooluitvallers in 2009?
 
 
 Ja, de uitval is gedaald van 71 000 (2002) tot 48 800 (schooljaar
2007–2008). Om de doelstelling van 35 000 nieuwe voortijdige schoolverlaters
in 2012 te halen zal de gerealiseerde daling zich in dezelfde mate moeten
voortzetten. We liggen momenteel op koers. Uitgaande van de gerealiseerde
gemiddelde daling van 4000 per jaar zal de doelstelling naar verwachting in
2010/2011 worden gehaald.
 Het aantal nieuwe voortijdige schoolverlaters wordt bepaald op basis van
tellingen over één schooljaar. De meest recente cijfers hebben
betrekking op het schooljaar 2007–2008. Het voorlopige cijfer voor schooljaar
2007–2008 bedraagt 48 800 nieuwe voortijdige schoolverlaters (CFI
2009). In het voorjaar van 2010 zijn de voorlopige cijfers over schooljaar
2008/2009 beschikbaar.
 10
 
 Kan een totaaloverzicht worden verstrekt van alle investeringen
ter bevordering van taal en rekenonderwijs over de jaren 2007, 2008, 2009?
Wat waren hiervan de doelstellingen? Waar is dat geld voor aangewend? Wat
zijn de resultaten/effecten?
 
 
 Het huidige kabinet is in 2007 aangetreden. De intensiveringen op het
gebied van taal en rekenen, vanuit de diverse kwaliteitsagenda’s, lopen
vanaf 2008. In onderstaand overzicht worden op hoofdlijnen de belangrijkste
investeringen per sector genoemd (afgeronde bedragen in
miljoenen euro’s).
 Resultaat van de investeringen is een grotere aandacht voor taal en rekenen
en groot draagvlak in het onderwijsveld voor de doelen van de kwaliteitsagenda’s.
De eerste resultaten op het niveau van leerling-prestaties zullen vanaf 2010
bekend worden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sector
 Doel
 Middel
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 PO
 1. Versterken
taal/rekenonderwijs
 1. taal/rekenverbetertrajecten
door ca 2000 scholen; opbrengstgericht werken; implementatie referentieniveaus
 3
 13
 26 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. bestrijden taalachterstanden
 2. gewichtenregeling; GOA/OAB, VVE; schakelklassen;
taalpilots; e.d.
 543
 627
 666
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. versterken kwaliteit
(v)so
 3. taal/rekenverbetertrajecten; project
leesinterventie; e.d.
 –
 5
 5 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VO
 intensivering taal-
en rekenonderwijs
 Regeling kwaliteit VO; implementatie
referentieniveaus;
 –
 28
 33 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MBO
 Intensivering taal-
en rekenonderwijs
 1. Impuls intensivering
taal en rekenonderwijs (via rijksbijdragebrief)
 –
 9
 7 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Steunpunt taal en rekenen; invoering centrale examinering
 
 1
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leraren-opleidingen
 1.
Intensivering taal- en rekenonderwijs
 1. Optimalisering
taal/reken-onderwijs pabo’s + lerarenopleiding
 –
 2
 4 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. versterken instroom
pabo’s
 2. ontwikkeling + afname instroomtoetsen
 1
 1
 1
 
 
 
 
 11
 
 Tot welke concrete afspraken moeten de gesprekken met
individuele besturen leiden?
 
 
 De mbo-instellingen staan voor een enorme uitdaging in tijden van economische
crisis met de invoering van competentiegericht onderwijs, steeds meer zorgleerlingen
en de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten. OCW ziet dat een aantal
instellingen daar goed mee om kan gaan en een aantal instellingen minder goed.
Een belangrijke succesfactor blijkt een gedegen bedrijfsvoering met een goede
kwaliteitsborging te zijn. Staatssecretaris Marja van Bijsterveldt gaat in
gesprek met een aantal bekostigde instellingen om het belang van een goede
bedrijfvoering te onderstrepen. Ze doet dit vanuit haar verantwoordelijkheid
voor het mbo, en niet in de rol van toezichthouder.
 12
 
 Valt het redelijkerwijs te verwachten dat de kosten
die scholen moeten maken voor de maatschappelijke stages proportioneel afnemen
met het aantal uren van de maatschappelijke stages? Zo neen, wat is dan een
reële inschatting van de afname?
 
 
 De raming voor de kosten die de scholen moeten maken voor de maatschappelijke
stage vanaf het moment dat deze definitief is ingevoerd is en blijft opgebouwd
uit een vaste voet per school (brin-nummer) naast variabele kosten voor de
begeleiding op de school en op de stageplaats. Met de afname van het aantal
uren maatschappelijke stage neemt natuurlijk ook de duur van de begeleiding
af en derhalve de kosten die de scholen zich hiervoor moeten maken.
 In het Coalitie Akkoord is € 100 miljoen beschikbaar gesteld
voor een maatschappelijke stage van 72 uur voor alle leerlingen voortgezet
onderwijs. Gehoord de wens van de scholen om het aantal stageuren te verlagen
heb ik het aantal uren gedifferentieerd naar de duur van de opleidingen. (TK
2008–2009, 31 289, nr. 67) De afname van het aantal uren maatschappelijke
stage levert een besparing op van € 25 miljoen. Daarmee blijft € 80
miljoen (na indexatie) als inzet beschikbaar. De exacte verdeling wordt nog
nader bezien.
 13
 
 Wat is de voortgang van de doelstelling om het aantal
zeer zwakke scholen in deze kabinetsperiode te halveren?
 
 
 Bij de start van de doelstelling was het percentage 1,3% van de
basisscholen. Halvering betekent dat slechts 0,65% van de basisscholen
zeer zwak is. Op dit moment is ongeveer 1,5% van de basisscholen zeer
zwak. Zoals ook aangegeven in het actieplan zeer zwakke basisscholen dat aan
de Kamer in februari 2009 is toegezonden (Kamerstukken 31 293, nr. 28)
is deze lichte stijging het gevolg van het aangescherpte toezicht van de inspectie.
Zeer zwakke scholen worden eerder gedetecteerd. De lichte stijging is een
eenmalig effect.
 In het genoemde actieplan staan de (oude en nieuwe) maatregelen die zijn
genomen om de doelstelling dichterbij te brengen. Deze maatregelen worden
inmiddels voortvarend ter hand genomen. Omdat scholen tenminste een jaar nodig
hebben om het predikaat zeer zwak te verliezen duurt het enige tijd voordat
de nieuwe maatregelen effect hebben op het percentage zeer zwakke scholen.
 Ook na het toesturen van het actieplan zijn nieuwe maatregelen genomen
en/of aangekondigd:
 • De analyse van de PO-Raad staat ook open voor zwakke scholen;
 • Een deel van de extra taal- en rekenverbetertrajecten wordt gereserveerd
voor zwakke scholen in de aangewezen «concentratiegebieden»;
 • Het wetsvoorstel Goed onderwijs, goed bestuur is aangevuld met
bepalingen die adequate informatievoorzieningen aan ouders met kinderen op
een zeer zwakke school moeten waarborgen.
 (zie ook vraag 015)
 14
 
 Waarom wordt er gestreefd naar een halvering van het
aantal zeer zwakke scholen? Waarom streeft de regering er niet naar dat er
geen zeer zwakke scholen meer zijn aan het eind van deze kabinetsperiode? 
 
 
 Iedere zeer zwakke school is er een teveel. De doelstelling het aantal
zeer zwakke scholen per 2011 te halveren is een eerste stap en gebaseerd op
wat realistisch gezien haalbaar is binnen deze termijn.
 Naast het gegeven dat zeer zwakke scholen van de lijst gaan, komen er
ook nieuwe zeer zwakke scholen bij. Dit blijkt ook uit de cijfers van 2009.
Tot 1 oktober hebben in totaal 43 zeer zwakke scholen zich verbeterd
naar het «basisarrangement» (= voldoende onderwijskwaliteit).
Maar in deze afgelopen periode zijn er ook 32 zeer zwakke scholen bijgekomen.
Het beleid is meer en meer gericht op preventie om ervoor te zorgen dat er
geen nieuwe zwakke en zeer zwakke scholen bijkomen.
 15
 
 Wat is uw inzet van de wat betreft het aantal zwakke
scholen? Geldt hier ook de ambitie om dit aantal te halveren?
 
 
 Het aantal zwakke basisscholen is afgenomen van ongeveer 650 in 2007 naar
ongeveer 400 in 2009. Een doelstelling voor het halveren van het aantal zwakke
scholen, is niet opgenomen.
 Een deel van het beleid is er op gericht om te voorkomen dat scholen zwak
worden of blijven:
 • De Inspectie van het Onderwijs waarschuwt schoolbesturen als een
school zwak dreigt te worden zodat schoolbesturen vroegtijdig maatregelen
kunnen nemen.
 • Scholen die desondanks zwak worden «krijgen» van de
inspectie een zelfde intensief verbetertraject als zeer zwakke scholen.
 • De maatregelen uit de Kwaliteitsagenda PO zijn er in zijn algemeenheid
op gericht de kwaliteit van scholen te verbeteren. Meer in het bijzonder,
de taal- en rekenverbetertrajecten uit deze Kwaliteitsagenda zijn (deels)
gereserveerd voor zwakke scholen.
 • De systemen voor vroegsignalering van kwaliteitstekorten, die schoolbesturen
met hulp van de PO-Raad implementeren, richten zich niet alleen op het voorkomen
van zeer zwak worden, maar ook op het voorkomen van zwak worden.
 Bij de huidige relatieve beoordelingswijze van de Inspectie van het Onderwijs
zullen er altijd scholen zijn die onvoldoende opbrengsten hebben en dus zwak
zijn.
 16
 
 Op welke maatschappelijke thema’s worden de kenniswerkers
en onderzoekers uit het bedrijfsleven ingezet?
 
 
 Bijgaand een overzicht van de maatschappelijke thema’s waar de kenniswerkers
en onderzoekers zijn ingezet:
 1. Hi Tech Systems
 2. Gezondheid
 3. Energie
 4. Innovatietraject Chemie
 5. Materialen
 6. Automotive
 7. Food & Nutrition Delta
 8. Life Science & Health
 9. Duurzame Agro- en Visserijketens
 10. Kennisbasis voor ICT-toepassingen
 11. Veiligheid
 12. Duurzame aarde
 13. Water
 14. Logistiek en Supply Chains
 15. Ruimte
 16. Omgaan met veranderende samenleving 
 17
 
 Wat is de exacte stijging van het aantal eerstejaars
studenten voor het nieuwe collegejaar ten opzichte van vorig jaar?
 
 
 Op dit moment kan nog geen uitsluitsel worden gegeven over de werkelijke
instroom van eerstejaars studenten. Met een aanmelding bij Studielink maakt
een student zijn interesse voor een of meer studies kenbaar. Niet elke student
die zich aanmeldt, schrijft zich ook in. Het totale definitieve aantal inschrijvingen
op de peildatum 1 oktober 2009 wordt de komende tijd door de Informatie
Beheer Groep geregistreerd en is niet eerder dan medio december bekend.
 18
 
 Klopt het dat een besluit over de bekostiging van hoge
onderwijsinstellingen voor de enorme toename van het aantal studenten in het
voorjaar plaatsvindt? Kan hieruit worden opgemaakt dat de problematiek dan
ook opgelost wordt? Is de invoering van een sociaal leenstelsel ook onderdeel
van de overwegingen om te komen tot een aanpak waardoor de bekostiging en
kwaliteit van het hoger onderwijs op peil wordt gehouden? Zo ja, kunt u de
Kamer hierover op korte termijn informeren? Zo nee, waarom niet?
 
 
 Over de compensatie van de ontwikkeling van het aantal studenten bij de
universiteiten en hogescholen zal -conform de gebruikelijke systematiek- jaarlijks
bij Voorjaarsnota door het kabinet een besluit worden genomen. Op dat moment
wordt duidelijk of er wel of geen compensatie wordt toegekend.
 De werkgroep heroverweging hoger onderwijs heeft een brede opdracht gekregen
(zie ook de brief van de minister van Algemene Zaken; Tweede Kamer; vergaderjaar
2009–2010, 32 123, nr. 25). Deze heroverweging betreft het geheel
aan collectief gefinancierde instrumenten in het hoger onderwijs samenhangende
met i) het publiek bekostigde onderwijsdeel van het hoger onderwijs en ii)
het bieden van financiële mogelijkheden voor studenten om deel te nemen
aan het hoger onderwijs.
 Belangrijke doelstellingen bij al deze collectief gefinancierde instrumenten
zijn het waarborgen van de kwaliteit van het hoger onderwijs en van de financiële
toegankelijkheid tot dit onderwijs voor studenten. Daarmee kan invoering van
een sociaal leenstel ook onderdeel vormen van de heroverwegingen. In het begin
van het tweede kwartaal van 2010 zullen de rapporten aan de Tweede Kamer worden
aangeboden.
 19
 
 Waardoor wordt het beloningsverschil tussen mannen
en vrouwen binnen de overheid van 2,6% veroorzaakt en welke concrete
acties onderneemt u om aan dit verschil een einde te maken?
 
 
 De Arbeidsinspectie heeft in haar onderzoek De arbeidsmarktpositie
van werknemers in 2006 hierover geschreven dat vrouwen ten opzichte
van mannen in de overheidssectoren over het algemeen jonger zijn en vaker
in deeltijd werken. Vrouwen werken vooral in het onderwijs en vervullen relatief
minder vaak functies in de hoogste niveaus (met name leidinggevende functies).
 Minister Ter Horst van BZK is verantwoordelijk voor het arbeidsmarktbeleid
bij de rijksoverheid.
 In het najaar van 2008 heeft BZK onderzoek laten doen naar beloningsverschillen
bij de rijksoverheid. De uitkomsten van dat onderzoek zijn gepubliceerd in
het sociaal jaarverslag 2008 van de sector Rijk. Dit is naar de Kamer gezonden
in het voorjaar van 2009. Na correctie voor gelegitimeerde vormen van onderscheid
(zoals deeltijd, ervaring en functieniveau) blijft er een gecorrigeerd
beloningsverschil bij de rijksoverheid over van 1,7%.
 Daarnaast coördineert de minister van BZK het arbeidsmarktbeleid
in de overheidssectoren.
 Op grond van het gevonden beloningsverschil is in overleg met de centrales
van overheidspersoneel besloten de beloningsverschillen te verkleinen via
het bevorderen van meer diversiteit, dat wil zeggen: door het stimuleren van
vrouwen om door te stromen naar hogere functies.
 20
 
 Op welke wijze sluiten de activiteiten van het Fonds
voor Cultuurparticipatie op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie en
volkscultuur aan bij de wens om jongeren meer in aanraking te laten komen
met cultuur?
 
 
 Hoewel het fonds er beslist niet alleen voor jongeren is, is deze doelgroep
wel één van de belangrijkste. Zowel in de plannen van gemeenten
en provincies die bij het fonds zijn ingediend als binnen de pijler cultuureducatie
is er veel aandacht voor jongeren. Ook het programma «Er zit muziek
in ieder kind» is op deze leeftijd gericht.
 21
 
 Op welke termijn verwacht u dat het Nationaal Historisch
Museum gerealiseerd kan worden en wat zijn de verwachte kosten?
 
 
 Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar de voortgangsrapportage
over de voortgang van het NHM die in oktober naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.
 22
 
 In welke mate voorziet u betreffende de realisering
van het Nationaal Historisch Museum kostenoverschrijdingen als gevolg van
de beslissing van de Kamer in juli 2009 om het museum te bouwen naast het
Nederlands Openlucht Museum in plaats van in het centrum van Arnhem?
 
 
 Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar de voortgangsrapportage
over de voortgang van het NHM die in oktober naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.
 23
 
 Hoe verhoudt het voornemen om twee jaar lang 60 journalisten
bij krantenredacties te subsidiëren, zich tot staatssteunregels?
 
 
 Deze regeling voor jonge journalisten vormt onderdeel van een aantal maatregelen
die de Nederlandse overheid neemt om innovatie binnen de perssector en de
journalistiek te stimuleren. Al deze maatregelen worden uitgevoerd door het
Stimuleringsfonds voor de Pers.
 In 1990 is het systeem van perssteun en de financiering daarvan gewijzigd
in de toen geldende Mediawet. Het toenmalige kabinet heeft die voorgenomen
wijziging voorgelegd aan de Europese Commissie. Deze heeft de regeling aan
een onderzoek onderworpen en laten weten dat zij hiertegen geen bezwaar had.
 De huidige maatregelen, inclusief de tijdelijke regeling voor jonge journalisten,
passen binnen dit door de Europese Commissie beoordeelde systeem van steunverlening
aan de pers.
 24
 
 Welke maatregelen zijn volgens u noodzakelijk om de
ontwikkeling van onderwijs, innovatie en kennis op tenminste het niveau van
het OESO-gemiddelde te brengen? 
 
 
 In de TK-brief «Naar een robuuste kenniseconomie» heeft het
kabinet invulling gegeven aan het streven om de ontwikkeling van onderwijs,
kennis en innovatie naar tenminste het niveau van het OESO-gemiddelde te brengen.
In deze brief zijn ook de beleidsrichtingen opgenomen. In de recent gestarte
Heroverwegingen wordt de in de Kamer breed gesteunde ambitie om het onderwijs
en wetenschap in Nederland tot de mondiale top vijf te laten behoren, betrokken.
 25
 
 Uit hoeveel maatregelen is het bezuinigingsbedrag van € 142
miljoen in 2010 opgebouwd?
 
 
 Op pagina 56 van de ontwerp-begroting wordt een opsomming gegeven van
de maatregelen waaruit het bezuinigingsbedrag bestaat. Deze maatregelen worden
op pagina 56 tot en met 59 toegelicht. Voor 2010 gaat het om vijftien maatregelen.
 26
 
 Als wordt gesteld dat per saldo aan het einde van deze
kabinetsperiode vele honderden miljoenen extra geïnvesteerd in onderwijs,
cultuur en wetenschap, kunt u dan preciezer toelichten om welk bedrag aan
extra middelen het gaat en wat hierin de oploop zal zijn?
 
 
 Onderstaand overzicht geeft op hoofdlijnen weer welke investeringen zijn
gedaan in onderwijs, cultuur en wetenschap. Hiertoe zijn de aansluitingstabellen
van de OCW-begrotingen van 2008, 2009 en 2010 gebruikt. De verschillende intensiveringen/herschikkingen
zijn nader toegelicht elders in deze OCW-begroting en in de OCW-begrotingen
van 2008 en 2009.
 Omdat 2008 geen deel uitmaakt van de aansluitingstabel op pagina 49 van
de ontwerpbegroting 2010, is voor 2008 de stand ontwerpbegroting 2009 gehanteerd.
Tevens zijn de bedragen voor 2011 afhankelijk van aanstaande budgettaire besluitvorming
over 2010 en latere jaren.
 Investeringen/ombuigingen 2008–2011 (in € miljoen) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 34 945
 36 332
 36 542
 36 452 
 
 
 Stand geautoriseerde ontwerpbegroting 2007
 29 229
 29 395
 29 487
 29 597
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 5 717
 
 
 6 937
 
 
 7 055
 
 
 6 855
 
 
 
 
 Intensiveringen/herschikkingen:
 
 
 
 
 
 
 
 Enveloppemiddelen OCW Coalitieakkoord*
 516
 1 173
 1 607
 1 807
 
 
 Stimuleringsmiddelen OCW aanvullend beleidsakkoord
 
 228
 485
 27 
 
 
 Herschikkingen (o.a. herschikkingen aanvullend beleidsakkoord)**–
 - 70
 – 425
 – 519
 – 786
 
 
 Zorgmiddelen
 136
 146
 142
 113
 
 
 FES-middelen
 178
 46
 27
 45
 
 
 Kinderopvang***
 960
 814
 423
 393 
 
 
 Overig (o.a. Teldatum MBO, Werkleerrecht, etc.)
 276
 208
 289
 337
 
 
 
 Totaal Intensiveringen/ombuigingen
 
 
 1 996
 
 
 2 191
 
 
 2 454
 
 
 1 936
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technisch:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technische verschillen (o.a loon- en prijsbijstellingen, overheveling
budgetten van en naar andere ministeries, etc.)
 3 721
 4 747
 4 601
 4 919
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal Technisch
 
 
 3 721
 
 
 4 747
 
 
 4 601
 
 
 4 919
 
 
 
 
 Totaal verschil
 
 
 5 717
 
 
 6 937
 
 
 7 055
 
 
 6 855
 
 
 
 
 
 * Dit betreft de enveloppemiddelen tranche 2008, 2009 en 2010. De
tranche 2011 staat nog op de aanvullende post bij Financiën (zie ook
vraag 195).
 ** Dit betreft zowel de taakstellingen uit het Coalitieakkoord (opgenomen
in de begroting 2008) als de herschikkingen uit het aanvullend beleidsakkoord
(opgenomen in de begroting 2010).
 *** Dit betreft het saldo van zowel de additionele middelen als de herschikkingen
voor kinderopvang uit de begrotingen 2008, 2009 en 2010. 
 27
 
 Als beoogd wordt de opbrengst van het taal- en rekenonderwijs
te verhogen, gaat daarbij ook aandacht uit naar leerlingen met dyslexie en
dyscalculie? Worden voor hen specifieke middelen vrijgemaakt?
 
 
 Binnen de € 115 miljoen die in de begroting is opgenomen voor
het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs in het algemeen en het taal-
en rekenonderwijs in het bijzonder zijn ook middelen bestemd voor het taal-
en rekenonderwijs aan leerlingen met dyslexie en dyscalculie. Het gaat daarbij
bijvoorbeeld om het ontwikkelen van een protocol ernstige reken-wiskundeproblemen
en dyscalculie.
 28
 
 Om welke redenen wordt de centrale examinering voor
taal en rekenen in beginsel uitsluitend ingevoerd in mbo niveau 4?
 
 
 De centrale examinering voor taal en rekenen wordt ingevoerd in het mbo,
te beginnen met mbo niveau 4. Dit heeft twee redenen. De mbo niveau 4 opleidingen
hebben het langste cohort (tot en met 4 jaar) van alle mbo opleidingen. De
invoering duurt hier zodoende het langst. Een andere reden om prioriteit te
geven aan mbo niveau 4 is vanwege het recht op doorstroom naar het hbo vanuit
deze opleidingen. Voor het hbo is het van belang om zo spoedig mogelijk meer
duidelijkheid te krijgen over het in het mbo behaalde niveau van taal en rekenen.
 Over de invoering van centrale examinering van taal en rekenen op de mbo
niveaus 1 t/m 3 wordt in het najaar van 2009 besloten.
 29
 
 Wat is de exacte reden dat voor begrijpend lezen en
voor rekenen/wiskunde geen streefwaarden zijn geformuleerd?
 
 
 Het COOL onderzoek betreft een longitudinaal onderzoek naar de onderwijsloopbanen
van een groep leerlingen, gestart in 2006 in de eerste klas VO. De leerlingen
zijn in de derde klas getest op wiskunde en taal. Een deel van deze testen
meet ook de relevante inhoudselementen van de referentieniveaus taal en rekenen.
Met die gegevens is nagegaan welk percentage leerlingen voldoet aan de referentieniveau‘s.
 Gebruik makend van bestaande reeds afgenomen toetsen, heb ik slechts voor
een deel van de vaardigheden de beheersing van de referentieniveau‘s
kunnen vaststellen. Er bestond ook onzekerheid over de betrouwbaarheid van
de gegevens. Daarom is afgezien van het formuleren van doelstelling op basis
van deze gegevens. Inmiddels is besloten om voor het vaststellen van de beheersing
van referentieniveaus niet meer uit te gaan van de COOL metingen (de volgende
vindt plaats in 2011), maar een aparte meting op te zetten om
referentieniveaus taal en rekenen in te richten. Onlangs is door CITO een
publicatie uitgebracht met de resultaten van de eerste meting. De hier gevolgde
werkwijze leent zich wel voor het formuleren van streefwaardes.
 30
 
 Wat wordt bedoeld met «eigentijdse vormen van
onderwijs»? Wordt hier bijvoorbeeld gedoeld op een docent op loopafstand
of contact met een docent via internet?
 
 
 Wat «eigentijdse vormen van onderwijs» zijn, kan het beste
worden bepaald door degenen die er dagelijks mee te maken hebben: leraren,
leerlingen en ouders. Een kernpunt van het advies van de Commissie Onderwijstijd,
dat de Regering heeft overgenomen, is daarom dat er ruimte én waarborgen
worden gecreëerd voor een goede dialoog op schoolniveau over de kwalitatieve
invulling van de onderwijstijd. Uit deze dialoog kunnen vormen van onderwijs
naar voren komen die nu nog niet in het beoordelingskader van de Inspectie
zijn opgenomen, maar waarover de betrokkenen in de sector voortgezet onderwijs
concluderen dat het waardevolle nieuwe («eigentijdse») onderwijsactiviteiten
zijn. Kwalitatief hoogstaande vormen van e-learning worden in dit kader vaak
als voorbeeld genoemd.
 31
 
 Hoe groot is het draagvlak in het onderwijs om de zomervakantie
voor docenten met een week in te korten?
 
 
 Het centraal vaststellen van zes in plaats van zeven weken zomervakantie
was één van de onderdelen van het advies van de Commissie Onderwijstijd.
Hoewel alle partijen op onderdelen moeten toegeven, is er grotendeels begrip
voor dat de aanbevelingen van de Commissie Onderwijstijd als totaalpakket
gezien moeten worden en dat dit advies een zo goed mogelijke balans biedt
tussen de verschillende belangen.
 Tegenover de inkorting van de zomervakantie met een week staan overigens
vijf dagen die voor leerlingen (collectief) roostervrij zijn. Werkgevers en
werknemers moeten op schoolniveau onderling afspraken maken over de invulling
door leraren van deze roostervrije dagen: OCW kan dit niet voorschrijven.
De personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad krijgt ten behoeve hiervan
instemmingsrecht op de invulling van de voor leerlingen roostervrije dagen.
Werkgevers en werknemers kunnen ook onderling bepalen dat de leraren vrij
zijn op de voor leerlingen roostervrije dagen. Als deze dagen echter door
leraren worden benut voor niet-lesgebonden activiteiten (die nu vaak leiden
tot lesuitval of lange werkdagen), kan op schoolniveau de werkdruk beter over
het jaar worden gespreid.
 Uiteindelijk zal uit overleg op individuele scholen moeten blijken welk
draagvlak er is voor deze handreiking.
 32
 
 Onder welke begrotingspost is het subsidiebedrag van € 12
miljoen extra in 2010 voor scholen met achterstandsleerlingen ondergebracht?
 
 
 Het subsidiebedrag van € 12 miljoen extra is voor het project
Onderwijstijdverlenging. Dit bedrag maakt onderdeel uit van de begrotingspost
Onderwijsachterstandsmiddelen waaruit betaald worden: GOA/OAB, VVE, schakelklassen
en taalpilots en is onderdeel van de doelstelling: Leerlingen kunnen zonder
drempels het primair onderwijs volgen dat het beste past bij hun talenten
en specifieke behoeften.
 Deze begrotingspost is als volgt zichtbaar in tabel 1.2. – budgettaire
gevolgen van beleid van artikel 1:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Onderwijsachterstandenbeleid (GOA/OAB, VVE en schakelklassen)
 283 542
 280 190
 111 469
 277 922
 278 506
 278 452
 278 452
 
 
 
 
 33
 
 Kunt u een exacte streefwaarde in procenten geven voor
het aantal vo- en vso-scholen dat in 2011 voldoet aan de nieuwe urennorm van
1000 uur, in plaats van enkel te stellen dat het streven is dat het overgrote
deel van de scholen voldoet?
 
 
 In 2011 zouden in principe alle scholen (dus 100%) aan de norm
moeten voldoen. Er zijn echter gevallen van overmacht mogelijk, waardoor niet
uitgesloten kan worden dat niet elke school daadwerkelijk aan de norm voldoet.
Op voorhand kan niet gekwantificeerd worden hoe vaak zich dergelijke gevallen
van overmacht voordoen, vandaar dat wordt gesproken over «het overgrote
deel van de scholen».
 34
 
 Als naar verwachting de groei van het aantal geïndiceerde
leerlingen leidt tot een overschrijding van de budgetten van € 30
miljoen in 2010, oplopend tot € 70 miljoen in 2014, hoe wordt deze
overschrijding dan gedekt? Is budgetfinanciering een oplossing? Wat gebeurt
er wanneer budgetten alsnog ontoereikend blijken?
 
 
 De Kamer ontvangt voor 1 november een rapportage met daarin de resultaten
van de heroverweging passend onderwijs. Daarin zal ook worden ingegaan op
het budgettaire kader. Het invoeren van budgetfinanciering betekent dat er
geen sprake meer is van overschrijding. Dit betekent immers het einde van
de huidige «open-einde systematiek» en het uitgangspunt bij de
budgetfinanciering vormt het beschikbare budget voor passend onderwijs op
de begroting van OCW. De invoering van budgetfinanciering vergt wetswijziging.
Daarom zal de invoering op zijn vroegst kunnen plaatsvinden m.i.v. het schooljaar
2012–2013. Vanaf 2012 zal de nu nog geraamde overschrijding dan
ook gedekt kunnen worden middels budgetfinanciering. In de tussenliggende
periode (tussen nu en de invoering van budgetfinanciering) is de verwachting
dat er sprake zal zijn van de genoemde overschrijdingen. Deze geraamde overschrijdingen
in 2010 en 2011 van respectievelijk € 30 en € 65 mln.
zullen gedekt worden binnen de middelen die op de OCW-begroting beschikbaar
zijn voor passend onderwijs. Voor de wijze waarop de overschrijding precies
wordt gedekt wordt verwezen naar de brief over de heroverweging Passend Onderwijs
die uw Kamer voor 1 november ontvangt.
 35
 
 Kan de Kamer zo snel mogelijk de indicatoren voor passend
onderwijs ontvangen?
 
 
 De Kamer ontvangt voor 1 november een voortgangsrapportage met daarin
de resultaten van de heroverweging passend onderwijs. Hierin zal ook worden
ingegaan op het meetbaar maken van de resultaten van passend onderwijs (indicatoren).
 36
 
 Waarom komt er in het hoger onderwijs in 2010 meer
differentiatie, terwijl een commissie nog gaat onderzoeken of en hoe meer
differentiatie gewenst is? 
 
 
 Bij de opening van het academisch jaar bij de Universiteit Twente heb
ik gewezen op signalen dat het hoger onderwijsstelsel tegen zijn grenzen aanloopt:
er is een aanzienlijke uitval, een substantieel aantal studenten voelt zich
te weinig uitgedaagd, het hoger onderwijs weet weinig volwassen studenten
aan te trekken etc. Voor mij zijn dat signalen dat het Nederlands hoger onderwijs
kennelijk niet die differentiatie weet te bieden waar we behoefte aan hebben.
De vraag die ik de commissie «toekomstbestendig ho-stelsel» meegeef,
is dus niet óf we meer differentiatie nodig hebben. De vraag is of
we de differentiatie die we nodig hebben, kunnen realiseren binnen ons huidige
stelsel en welke lessen we kunnen trekken uit stelsels in andere landen.
 Er zijn al meerdere initiatieven gerealiseerd om invulling te geven aan
de gewenste differentiatie, genoemd worden o.a.: de introductie van Associate-degree
programma’s, het Sirius Programma, nieuwe hbo-masteropleidingen, de
University Colleges, de Graduate Schools, studiekeuzegesprekken e.d.
 Ook in de Strategische Agenda voor hoger onderwijs-, wetenschap- en onderzoeksbeleid «Het
Hoogste Goed» zijn beleidsaanzetten gegeven tot meer differentiatie
en zijn hiervoor ook extra middelen beschikbaar gesteld.
 37
 
 Waaraan wordt de € 10 miljoen bestemd voor
het Sirius Programma uitgegeven, aangezien aan studenten een hoger collegegeld
wordt gevraagd voor de meerwaarde van het programma?
 
 
 Het Sirius Programma beoogt excellentie te bevorderen en inzicht te verkrijgen
in de wijze waarop excellentie in het hoger onderwijs gerealiseerd kan worden
en in de belemmeringen die daarvoor in de huidige situatie zijn. De ronde
waarvoor de € 10 miljoen beschikbaar is, is gericht op de masteropleidingen.
Het is aan de instellingen om het bevorderen van excellentie in de masterfase
geheel of gedeeltelijk te financieren uit collegegeldverhoging, en/of hiervoor
subsidie aan te vragen.
 38
 
 Voor hoeveel scholen pakt de functiemix financieel
negatief uit?
 
 
 Scholen krijgen extra geld voor versterking van hun functiemix. Het functiemixbeleid
pakt dus voor alle scholen financieel positief uit. Ook als het er om gaat
of de toegekende financiële middelen voor alle scholen voldoende zijn
om de functiemix-afspraken mee te realiseren, is het antwoord positief: alle
scholen krijgen voldoende middelen om de functiemix-afspraken te kunnen nakomen.
 39
 
 Waarom zijn de convenanten tegen schooluitval dit jaar
ingeboekt voor € 34 miljoen, terwijl dit vorig jaar nog € 22
miljoen was?
 
 
 Voor schooljaar 2009–2010 is de doelstelling een vermindering van
30% van het aantal voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) ten opzichte
van het schooljaar 2005–2006. Voor schooljaar 2008–2009 was de
doelstelling een vermindering van 20%. Het aantal vsv’ers in
schooljaar 2005–2006 bedroeg 56 500. Scholen en onderwijsinstellingen
ontvangen € 2 000 per vsv’er minder. Bij een vermindering
van 20% betekent dit een bedrag van afgerond € 22 miljoen,
bij 30% een bedrag van afgerond € 34 miljoen.
 40
 
 Hoeveel fte’s moeten er met de inzet van middelen
vanuit de OCW- en VWS-begroting in totaal voor de combinatiefuncties beschikbaar
komen? 
 
 
 In 2007 is met de gemeenten een ambitie van 2500 combinatiefuncties afgesproken.
Gemeenten die al deelnemen aan de Impuls, maar ook gemeenten die nog gaan
starten, hebben meermaals aandacht gevraagd voor de moeilijke financiële
positie van gemeenten om cofinanciering te realiseren als gevolg van de (financiële)
crisis. De oorspronkelijke ambitie komt hierdoor onder druk te staan. OCW,
VWS en de gemeenten hebben daarom samen naar een oplossing gezocht hoe verder
te gaan met de Impuls en het aanstellen van combinatiefunctionarissen.
 Binnenkort wordt u per brief geïnformeerd over de voortgang van de «Impuls
brede scholen, sport en Cultuur» en de aantallen combinatiefuncties
die in 2012 gerealiseerd moeten zijn met middelen vanuit de OCW- en VWS-begroting
en met lokale cofinanciering.
 41
 
 Wat zijn de kosten van de monitoring van de maatschappelijke
stage door SenterNovem?
 
 
 SenterNovem voert de regeling aanvullende bekostiging maatschappelijke
stage uit en rapporteert hierover jaarlijks aan OCW. Zij ontvangt hiervoor
een totaalbedrag van 413 910 euro voor de periode van januari 2007 tot
15 juli 2012.
 42
 
 Wordt het budget dat is toegevoegd aan het gemeentefonds
voor de makelaarsfunctie rond de maatschappelijke stage daartoe ook volledig
aangewend? Zo nee, welk deel niet, en waarvoor wordt dit ingezet?
 
 
 Gemeenten ontvangen ongeoormerkt geld voor de makelaarsfunctie maatschappelijke
stage en de stimulering van vrijwilligerswerk. Gemeenten worden door de convenantspartners
(VNG, ministerie van VWS en ministerie van OCW) zoveel mogelijk aangesproken
op hun verantwoordelijkheid in deze en gestimuleerd de gelden in te zetten
voor deze functie. Onderzoek laat zien dat het merendeel van de gemeenten
bezig is met de concretisering hiervan.
 43
 
 Hoeveel stageplaatsen zullen de intentieverklaringpartners
Fortis Foundation Nederland, Rabobank en IBM ter beschikking stellen als zij
aankondigen een bijdrage te zullen leveren aan de maatschappelijke stage?
 
 
 Deze organisaties leveren geen stageplaatsen maar faciliteren de maatschappelijke
stage. Zij betrekken de maatschappelijke stage bij hun activiteiten het kader
van maatschappelijk betrokken ondernemen, bijvoorbeeld door werknemers die
leerlingen begeleiden tijdens hun maatschappelijke stage.
 44
 
 Hoeveel maatschappelijke stage «awards»
zullen in 2010 worden uitgereikt en wat zijn hiervan de kosten?
 
 
 Er zullen in totaal 6 maatschappelijke stage awards worden uitgereikt.
Deze worden uitgereikt in de volgende categorieën: scholieren, school,
stagebieder, stagemakelaar, bedrijf (in kader van maatschappelijk betrokken
ondernemen) en een publieksaward scholieren.
 De uitreiking van de awards vindt plaats tijden een groot «Mas sensation
evenement» voor scholieren. Voor betrokken docenten wordt parallel een
programma georganiseerd. De totale kosten zijn circa 270 000 euro. 
 45
 
 Wat zijn de kosten van de maatschappelijke stage tiplijn?
Wat is de personeelssterkte uitgedrukt in fte ?
 
 
 De kosten van de Mas tiplijn bedragen circa € 7 500,–
op jaarbasis. Dit is niet uit te drukken in fte.
 46
 
 Hoeveel scholen komen uit met het bedrag dat zij van
de overheid krijgen om de «gratis» schoolboeken te kopen? In hoeverre
verschilt dit per schooltype? Hoe verschilt dit wat betreft omvang van de
school?
 
 
 Het geld dat de scholen krijgen van de overheid voor de gratis schoolboeken
is onderdeel van het totale lumpsumbedrag. Dit bedrag is vastgesteld aan de
hand van de kosten van een gemiddeld boekenpakket. De ontwikkeling van de
kosten van het lesmateriaal in relatie tot het bedrag per leerling zal ook
meegenomen worden in de evaluatie in 2011.
 47
 
 Waarom zijn de gratis schoolboeken niet langer als
aparte post in de begroting opgenomen? Kunt u alsnog een overzicht verstrekken
van het budgettaire beslag van de gratis schoolboeken voor de komende jaren?
 
 
 De gratis schoolboeken zijn in het kalenderjaar 2009 met het oog op het
schooljaar 2009–2010 onderdeel gaan uitmaken van de lumpsum bekostiging
van de scholen (art. 6e WVO, Stb. 2008, 206). Het budgettaire beslag is afhankelijk
van het aantal leerlingen voortgezet onderwijs en bedraagt circa € 285 à
290 miljoen per jaar voor de komende jaren (prijspeil 2009).
 48
 
 Op basis waarvan worden de voorstellen van scholen
beoordeeld om in aanmerking te komen voor subsidie voor een project ter voorkoming
en terugdringing van polarisatie en radicalisering?
 
 
 In het kader van het actieplan Polarisatie en Radicalisering 2007–2011,
welke door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt
gecoördineerd, kunnen individuele scholen in beginsel géén
subsidies voor een project aanvragen. Het actieplan stelt zich immers tot
doel om het lokale bestuur de regie te geven in de aanpak van polarisatie
en radicalisering. De gemeente waarbinnen de school valt kan namens de school
(of groep van scholen), via de decentralisatie-uitkering, co-financiering
aanvragen bij het ministerie van BZK. De criteria voor het beoordelen van
de subsidieaanvraag liggen vast in de «Criteria decentralisatie-uitkering
polarisatie en radicalisering voor gemeentelijke plannen van aanpak en andere
activiteiten».
 49
 
 Welk bedrag is voor 2010 gereserveerd voor de tegemoetkoming
voor gastouders die zich moeten bijscholen als gevolg van de nieuwe opleidingseisen?
 
 
 Bij voorjaarsnota 2009 is via een kasschuif in 2009 € 11,1 miljoen
en in 2010 € 19,2 miljoen beschikbaar gesteld voor de implementatie
van de wet gastouderopvang. Er is afgesproken dat gastouders die een EVC-procedure
volgen een tegemoetkoming van het rijk krijgen van 75% tot een maximum
van €750,-. De tegemoetkoming wordt gefinancierd uit de OCW-begroting
en maakt deel uit van het totaalbudget dat beschikbaar is voor de implementatie. 
 50
 
 Hoeveel onderzoekers zijn momenteel via de kenniswerkersregeling
van Senter Novem gedetacheerd bij publieke kennisinstellingen?
 
 
 Er zijn 1339 onderzoekers gedetacheerd bij publieke kennisinstellingen.
 51
 
 Welk budget heeft u beschikbaar voor het opzetten van
een expertisecentrum Launching Costumer?
 
 
 Het materiële budget is € 100 000, verdeeld over twee
jaar. Daarnaast is 0,7 fte ter beschikking gesteld voor het expertisecentrum
Innovatiegericht Inkopen (was Launching Customer). De middelen worden via
de EZ-begroting ter beschikking gesteld.
 52
 
 Kunt u feitelijke informatie verschaffen over de mate
waarin het Fonds voor Cultuurparticipatie er momenteel in is geslaagd om bij
te dragen aan het bevorderen van cultuurparticipatie?
 
 
 Het is op dit moment nog te vroeg om te bepalen wat de bijdrage van het
fonds aan de cultuurparticipatie is geweest. Het Fonds voor Cultuurparticipatie
is per 1 januari 2009 van start gegaan. Over de voortgang van de realisatie
van zijn beleidsplan rapporteert het fonds in mei 2010 voor de eerste maal.
 53
 
 In hoeverre denkt u dat de cultuurkaart scholen beter
in staat gaat stellen te voldoen aan de kerndoelen en eindtermen op het gebied
van kunst en cultuur?
 
 
 Met de cultuurkaart krijgen alle scholen voor voortgezet onderwijs voor
al hun leerlingen een ruimer budget om cultuur in te kopen. Er ontstaan daardoor
meer mogelijkheden voor scholen om, ook buiten de kunst en cultuurvakken,
culturele activiteiten te ondernemen. Enerzijds wordt het voldoen aan de kerndoelen
en eindtermen van de kunst en cultuurvakken hiermee ondersteund, anderzijds
kunnen scholen de cultuurkaart inzetten om de kerndoelen en eindtermen van
de overige vakken te realiseren. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan het
bezoeken van een toneelstuk in het kader van het vak Frans.
 54
 
 Is er inzicht in de doeleinden waarvoor de cultuurkaart
doorgaans wordt gebruikt? Kunt u een overzicht verstrekken van de sectoren
(film, theater, musea, etc.) en de mate waarin de cultuurkaart voor dat doeleinde
wordt aangewend?
 
 
 Het budget van de cultuurkaart voor het schooljaar 2008–2009 kan
nog tot 1 november 2009 worden besteed. Na die datum zal CJP het eerste
jaaroverzicht opstellen. In dat overzicht zal ook worden gerapporteerd over
de besteding per sector. Op basis van de voorlopige cijfers van 1 oktober
2009 kan ik al wel melden dat het streefcijfer van 70% verzilvering
ruimschoots gehaald zal worden. De voorlopige cijfers geven geen goed inzicht
in de verdeling over de sectoren.
 55
 
 Als de streefwaarde voor de cultuurkaart in 2009 een
verzilveringspercentage van 70% is, wat doet u als blijkt dat het afgelopen
jaar het verzilveringspercentage daar ver onder ligt? Is dat aanleiding voor
beleidswijziging? 
 
 
 Het voorlopige verzilveringspercentage (peildatum 1 oktober 2009)
ligt reeds boven het streefcijfer van 70%. Tot 1 november kan
dit percentage nog verder oplopen. Het streefcijfer wordt dus ruim gehaald.
 Mocht het percentage lager hebben gelegen dan 70%, dan was ik met
de stichting CJP in gesprek getreden over de vraag welke acties ondernomen
zouden moeten worden om het percentage volgend jaar op het gewenste peil te
brengen.
 56
 
 Op welke wijze gaat u bewerkstelligen dat de vadercentra
die de emancipatie van allochtone mannen moeten gaan vergroten, ook de mannen
gaan bereiken waarvoor deze vadercentra zijn bedoeld? Is het de bedoeling
dat vaders die de opvoeding van hun kinderen op hun beloop laten hierover
aan het denken worden gezet?
 
 
 Vadercentra zijn een geschikt instrument om de soms lastig te bereiken
doelgroep allochtone mannen op een structurele manier te bereiken en hun emancipatie-
en integratieproces te stimuleren. Het Vadercentrum Adam in Den Haag heeft
bewezen met deze aanpak ruim 2500 mannen te bereiken.
 De mannen worden bereikt door een sterk lokaal netwerk en met een aanbod
van concrete activiteiten en cursussen. Door de mannen een structurele plek
te bieden komen vervolgens ook zaken als de rol van mannen in de opvoeding
en emancipatie aan de orde. Het vadercentrum kan binnen de gemeente of wijk
als kapstok dienen voor meerdere (reeds lopende) activiteiten gericht op mannen.
De uitvoering van de activiteiten vindt plaats op basis van vrijwillige inzet
door de doelgroep: allochtone én autochtone mannen en vaders van alle
leeftijden uit de buurt.
 Het streven is om minimaal 10 nieuwe vadercentra in 2010 in heel Nederland
te starten. Samen met de minister van WWI wordt € 2,4 miljoen beschikbaar
gesteld voor het opzetten van nieuwe vadercentra (€ 1,2 miljoen
per ministerie).
 57
 
 Aan wat voor activiteiten wordt in deze kabinetsperiode
de € 5 miljoen voor participatie van vrouwen besteed?
 
 
 Het genoemde geld wordt voor het grootste deel besteed aan het programma
1001Kracht. Gemeenten ontvangen middelen om de maatschappelijke participatie
van de vrouwen uit etnische minderheden te vergroten.
 Activiteiten die gemeenten in dat kader uitvoeren zijn:
 • Werving van vrouwen bij inburgeringcursussen, buurtcentra, Vluchtelingenwerk,
en andere locaties;
 • Stimulering van de organisaties die met vrijwilligers werken om
de werkplekken voor deze vrouwen te creëren;
 • Organiseren van taalcursussen en trainingen, inclusief Empowerment
trainingen;
 • Inzetten van de EVC-procedure (Erkenning van Verworven Competenties);
 • Ondersteuning bij het zoeken en vinden van het passend vrijwilligerswerk
(zorg, onderwijs, kinderopvang, buurthuizen, horeca, administratief werk etc.).
 58
 
 Wie zijn de beoogde deelnemers en wat zijn de beoogde
resultaten van de grote internationale conferentie over het homobeleid die
zal worden georganiseerd? 
 
 
 De beoogde deelnemers zijn vertegenwoordigers van zelforganisaties van
homoseksuelen uit eigen land en verschillende Europese landen, vertegenwoordigers
van paneuropese organisaties zoals de Europese Commissie, de Mensenrechtencommissaris
van de Raad van Europa, de European Union Agency voor Fundamental Rights (FRA)
en internationale NGO’s, zoals International Gay & Lesbian Student
Organisation en International Lesbian & Gay Association – Europe
en vertegenwoordigers van nationale overheden die een actief homo-emancipatiebeleid
voeren.
 De beoogde resultaten zijn versteviging van de samenwerking en uitwisseling
van goede voorbeelden van homo-emancipatiebeleid in Europa. De beoogde thema’s
zijn: recht en vrede, onderwijs en dialoog – bespreekbaar maken van
homoseksualiteit.
 59
 
 Waarop is het bedrag van € 10 miljoen dat
is gereserveerd voor het opvangen van de gevolgen van de bezuinigingen op
de awbz op het onderwijs, gebaseerd? Is de kans reëel dat dit niet genoeg
is om de problemen in het (speciaal) onderwijs op te vangen?
 
 
 Het bedrag is gebaseerd op verschillende onderzoeken (CIZ, ITS en HHM).
Onderzocht is hoeveel jeugdigen een pgb ontvangen en hoeveel een deel hiervan
inzetten op school, wat de gemiddelde inzet is en het bedrag dat hiermee gemoeid
is. Ook is onderzocht wat de verwachtte effecten van de herziening op het
onderwijs zijn. Op basis van de onderzoeken is uitgekomen op het compensatiebedrag
van € 10 miljoen. De verwachting is dat de gevolgen van de herziening
voor leerlingen die dit echt nodig hebben gecompenseerd kunnen worden.
 60
 
 Kunt u toelichten uit welke middelen de toename van
de ramingsbijstelling Kinderopvang voor sociaal medische indicatie wordt gefinancierd?
Ten koste van welke begroting werden deze kosten geboekt voordat ze op de
begroting van OCW moesten worden opgevoerd?
 
 
 Deze middelen zijn vrijgemaakt binnen het totaal van alle begrotingsbijstellingen
voor de begroting 2010. Tot en met 2009 waren deze middelen beschikbaar op
tijdelijke basis binnen het Gemeentefonds. Vanaf 2010 zijn deze middelen,
ter hoogte van hetzelfde bedrag als in 2009, structureel aan het gemeentefonds
toegevoegd.
 61
 
 Hoeveel boetetrajecten heeft de Onderwijsinspectie
tot dusverre in gang gezet en afgerond? Hoeveel hebben deze boetetrajecten
opgeleverd? Wat zijn de gevolgen voor de Onderwijsinspectie van het niet halen
van de boetetaakstelling?
 
 
 De ontwikkeling van het handhavend optreden door de Inspectie van het
onderwijs laat zich niet onmiddellijk vertalen in cijfers over aantal en opbrengsten
van sanctietrajecten. Allereerst omdat de Inspectie van het onderwijs eerst
na de inwerkingtreding van de WOT en de daarop gebaseerde AMvB (naar verwachting
begin 2010) formeel gemandateerd zal zijn om namens de minister tot inhouding
en opschorting van de bekostiging over te gaan. Het daartoe strekkende wetsvoorstel
wordt medio oktober aan de Tweede Kamer aangeboden. De aard van de bekostigingsmaatregelen
betekent ook dat er niet van opbrengsten van boetes kan worden gesproken.
De inhouding of opschorting van (een deel van) de bekostiging is geen doel
op zich, maar een sanctie gericht op herstel. Er is geen sprake van een boetetaakstelling
voor de Inspectie en derhalve ook niet van gevolgen voor de Inspectie bij
het niet behalen daarvan. Evenmin wordt beoogd, dat de Inspectie
een deel van de kosten van het handhavend optreden terugverdient door het
opleggen van sancties.
 Het handhavend optreden dient gericht te zijn op verbetering van de naleving
van wet- en regelgeving en de kwaliteit van het onderwijs. Het opleggen van
bekostigingsmaatregelen kan daarbij een ultiem middel zijn om onderwijsinstellingen
te bewegen tot meer normconform gedrag.
 In die zin kunnen deze bekostigingsmaatregelen door onderwijsinstellingen
wel worden ervaren als «boetes».
 Zoals gezegd zet de inspectie dus nog geen zelfstandige «boete»trajecten
in gang, maar begint zij met onderzoek waaruit soms blijkt dat scholen zich
niet houden aan wettelijke voorschriften. De minister van OCW kan vervolgens
sanctionerend optreden. Voor een meer kwantitatieve beantwoording van de vraag
beschouwen wij de handelingen van de inspectie als voorbereidend voor eventuele
sanctietrajecten. In die zin moeten de onderstaande indicatieve aantallen
dan ook bij wijze van voorbeeld worden beschouwd.
 Onderwijstijd VO
 Schooljaar 2006–2007: 15 tekortkomingen die door terugvorderingen
zijn gevolgd.
 Schooljaar 2007–2008: 3 tekortkomingen die door terugvorderingen
zijn gevolgd.
 Onderwijstijd BVE
 Schooljaar 2006–2007: 10 tekortkomingen die door terugvorderingen
zijn gevolgd.
 Schooljaar 2007–2008: 3 tekortkomingen die door terugvorderingen
zijn gevolgd.
 Schooljaar 2008–2009: 9 tekortkomingen door terugvorderingen zullen
worden gevolgd.
 
 Als 31 juli 2009 als deadline wordt genomen, is er dus sprake van
zo’n 40 trajecten die tot een bekostigingsmaatregel (kunnen) leiden.
Welke bedragen hiermee uiteindelijk zijn gemoeid valt op dit moment nog niet
te zeggen, ook al niet omdat tegen de sanctiebesluiten van de minister van
OCW nog een bezwaar- en beroepsmogelijkheid openstaat.
 62
 
 Op welke beroepsgroepen in onderwijs, cultuur en wetenschap
is de taakstelling arbeidsproductiviteit van toepassing? Op welke wijze gaat
u deze taakstelling afdwingen?
 
 
 De taakstelling arbeidsproductiviteit is niet van toepassing op de beroepsgroepen
in onderwijs, cultuur en wetenschap. De taakstelling is opgelegd op het apparaat
van het ministerie van OCW. De taakstelling is van toepassing op het kerndepartement
en de niet-tariefsgefinancierde agentschappen en ZBO’s.
 63
 
 Welke consequenties vallen er voor de toekomst te trekken
uit het gegeven dat de kosten voor de kinderopvang iets hoger uitkomen dan
verwacht?
 
 
 Uit het gegeven dat de kosten voor kinderopvang iets hoger uitkomen dan
verwacht vallen voor de toekomst geen consequenties te trekken. Recent hebben
er namelijk bijstellingen plaatsgevonden in de Wet Kinderopvang. Het gaat
onder andere om aanpassingen aan de ouderbijdragetabel en de wetswijziging
gastouderopvang. De veronderstelde gedragseffecten als gevolg
van de genomen bijstellingen zijn niet exact in te schatten en sluiten kleine
afwijkingen op de raming dus niet uit.
 64
 
 Wat biedt de Wet Kinderopvang voor kinderen met een
sociaal-medische indicatie (SMI)?
 
 
 Sociaal medische indicatie is niet geregeld in de Wet Kinderopvang omdat
het om specifieke gevallen gaat die maatwerk vergen en niet via een landelijke
indicatie afgebakend kunnen worden, wat in dit geval betekent dat gemeenten
beter geschikt zijn om de SMI uit te voeren. Tot en met 2009 werd dat gefinancierd
door middel van een tijdelijke toevoeging aan het Gemeentefonds. Vanaf 2010
zullen de middelen op het niveau 2009 (ca. € 28 miljoen) structureel
worden toegevoegd aan het Gemeentefonds.
 65
 
 Als in de vorige ramingen de SMI vanaf 2010 abusievelijk
niet is meegenomen, hoe is dan de situatie in 2009? Wat verandert er precies
voor gemeenten in 2010?
 
 
 Tot en met 2009 zijn er middelen voor SMI aan de gemeenten beschikbaar
gesteld in het Gemeentefonds. Vanaf 2010 wordt het budget van ca € 28
miljoen structureel toegevoegd aan het Gemeentefonds en wordt de verantwoordelijkheid
van de gemeente voor sociaal medische indicatie wettelijk geregeld. Voor gemeenten
verandert er in de uitvoering niets, wel is het budget nu structureel zeker
gesteld.
 66
 
 Als de begroting van OCW met € 10 miljoen
wordt gecompenseerd voor een verwacht hoger beroep op voorzieningen voor zorgleerlingen,
kunt u dan toelichten hoe hoog de verwachte extra aanspraken op voorzieningen
voor zorgleerlingen zijn en waarop u deze verwachting baseert?
 
 
 OCW is nog in overleg met de sector- en ouderorganisaties over de inzet
van de compensatiemiddelen. Zoals bij vraag 59 is aangegeven, is onderzoek
gedaan naar de effecten op het onderwijs en is de verwachting dat de effecten
voor leerlingen die dit nodig hebben gecompenseerd kunnen worden. De effecten
van de herziening worden gemonitord.
 67
 
 Waarom laat de inzet van FES-middelen in 2010 een piek
zien, waarna dit bedrag in elk daaropvolgend jaar fors wordt teruggeschroefd?
 
 
 FES-middelen worden gebruikt voor eenmalige investeringen. Elk project
heeft een bepaalde looptijd, omvang en verdeling van middelen over die jaren.
De tabel op p. 53 bestaat enkel uit intensiveringen afkomstig uit het investeringspakket:
 • in de eerste plaats gaat het om nieuwe projecten, omdat in 2009
in het kabinet besluitvorming heeft plaatsgevonden over de honorering van
projecten. Dat betekent dat in 2010 dus meer projecten lopen;
 • in de tweede plaats heeft het kabinet besloten om, in het kader
van het aanvullend beleidsakkoord, een aantal projecten versneld uit te voeren
in 2009 en 2010. Ook dit verhoogt het bedrag aan FES-middelen in 2010.
 68
 
 Hoeveel verzoeken zijn al ingediend voor de extra middelen
voor onderhoud en bouw scholen? 
 
 
 Voor het primair onderwijs kunnen de gemeenten aanvragen indienen tot
31 december 2009.
 Voor het voortgezet onderwijs gelden twee data. Voor 1 november 2009
kunnen aanvragen ingediend worden voor projecten die al klaar liggen en snel
kunnen worden uitgevoerd. In de tweede ronde kunnen projecten aan bod komen
die nog in ontwikkeling zijn, maar voor 31 december 2010 kunnen worden
uitgevoerd. Hiervoor geldt de inzenddatum van 31 december 2009.
 Op dit moment vindt er voorlichting plaats aan gemeenten en schoolbesturen.
Uit de signalen blijkt dat er veel belangstelling is voor de regeling en partijen
zijn hard aan het werk.
 69
 
 Kunt u onderbouwen waarom maatschappelijke innovatie
wordt doorvertaald in het project Hersenen en cognitie?
 
 
 Maatschappelijke innovatie wordt doorvertaald in Hersenen en Cognitie,
met name doordat in de consortia maatschappelijke en wetenschappelijke partners
samenwerken. Vragen van de maatschappelijke partners worden nadrukkelijk meegenomen
in de aanpak binnen de projecten en (onderzoek)programma’s. Het onderzoek
richt zich op 3 belangrijke thema’s: Hersenen en Leren (onderwijs),
Hersenen en Gezondheid en Hersenen en Veiligheid. Binnen die thema’s
werken onderzoekers vanuit sterk uiteenlopende disciplines (psychologie, neurowetenschappen,
geneeskunde, psychiatrie, pedagogiek, informatica, didactiek, gedragsbiologie,
voedingswetenschap en criminologie) samen. Verder zijn er 50 publieke partners
bij betrokken, zoals onderwijs-, jeugdzorg-, justitiële en gezondheidszorginstellingen,
en nog 8 private partijen. De maatschappelijke partners hebben aangegeven
de opbrengsten uit de samenwerking te willen toepassen in hun organisaties
en werkwijzen. Voor ieder project en programma is aangegeven hoe de productontwikkeling,
de implementatie en de verspreiding van nieuw verworven kennis zullen worden
gerealiseerd.
 70
 
 Wanneer de € 10 miljoen op de aanvullende
post bij Financiën moet nog worden ingevuld, tussen welke opties moet
u dan een keuze maken?
 
 
 Het geld zal worden toegekend aan scholen in het primair en voortgezet
onderwijs. Over de precieze toekenning en verdeling moet het kabinet nog een
besluit nemen.
 71
 
 Kunt u uiteenzetten op welke wijze het extra geld dat
is gereserveerd in aanvullend beleidsakkoord voor scholenbouw en onderhoud,
wordt toegekend? Hoe verhouden deze gelden zich tot de middelen die gemeenten
ter beschikking hebben voor huisvesting van scholen?
 
 
 Het geld, circa € 100 miljoen voor het primair onderwijs en
circa € 50 miljoen voor het voortgezet onderwijs, wordt ingezet
voor de verbetering van het binnenklimaat en voor het nemen van energiebeperkende
maatregelen in schoolgebouwen. Van de gemeenten/schoolbesturen wordt, zowel
voor PO als voor VO, een cofinancieringsbijdrage gevraagd van 40%.
 
 Het indicatieve budget in het gemeentefonds voor onderwijshuisvesting
in het primair en voortgezet onderwijs bedraagt circa € 1,4 miljard. 
 72
 
 Wanneer op de gerichte middelen Bestuur & Management
in 2010 € 38,1 miljoen wordt bezuinigd en vanaf 2011 structureel € 90
miljoen, is er dan een garantie dat dit niet ten koste gaat van het primaire
proces?
 
 
 De besparingen moeten niet ten koste gaan van de kwaliteit van het onderwijs.
Daarom heb ik gekozen voor besparingen op het managementniveau. Door efficiënter
te werken op stafniveau, kan het werk in de klas gewoon doorgaan. Het budget
Bestuur & Management is onderdeel van de lump sum. Ik ga er vanuit dat
besturen hier binnen de bestedingsvrijheid verstandig mee om zullen gaan.
 73
 
 Hoeveel studenten worden gekort vanwege de bezuiniging
op de aanvullende beurs?
 
 
 Er is geen sprake van een korting op de aanvullende beurs. Wel is het
streven om in 2011 en 2012 de normbedragen in de studiefinanciering niet te
indexeren. Dit treft alle studenten. Daarnaast is het streven om de aanvullende
beurs voor het hoger onderwijs na de eerste vijf maanden met ingang van studiejaar
2010/2011 onder het prestatiebeursregime te brengen. Net zoals nu al geldt
voor basisbeurs. Deze krijgen studenten die in de eerste vijf maanden van
hun studie besluiten om te stoppen meteen omgezet in een gift (de zgn. 1 februariregeling).
De aanvullende beurs-maatregel treft uiteindelijk alleen studenten in het
hoger onderwijs die hun studie in 2010/2011 of later beginnen, dan recht hebben
op een aanvullende beurs, niet in de eerste vijf maanden hun studie stoppen én
hun opleiding uiteindelijk niet afmaken én gezien hun inkomen na hun
studie niet in aanmerking komen voor kwijtschelding van het aanvullende beursgedeelte.
Het is nu niet precies aan te geven hoe groot deze groep zal zijn, maar het
gaat om een beperkt aantal.
 74
 
 Waarop is de vooronderstelling gebaseerd dat een vermindering
van het aantal uren maatschappelijke stage ook een vermindering van de kosten
met zich meebrengt en dus € 25 miljoen per jaar bezuinigd kan worden?
Zitten de kosten niet voornamelijk in het regelen van de stageplaats, in plaats
van in het aantal uren?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 12.
 75
 
 Hoe komt u tot een besparing op maatschappelijke stages
van € 25 miljoen per jaar per 2011, als de kosten voor scholen namelijk
met name worden bepaald door het aantal stages en niet door de duur van de
stages?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 12.
 76
 
 Kunt u toelichten waarom de bijdrage vanuit de educatiemiddelen
aan het participatiebudget wordt verlaagd en wat de reden is voor de voorgestelde
verdeling van de resterende middelen?
 
 
 De bijdrage vanuit de educatiemiddelen aan het participatiebudget wordt
met ingang van 1-1-2011 structureel met € 35 miljoen verlaagd. Met
deze verlaging van het budget wordt een bijdrage geleverd aan de bezuinigingen
in het kader van het aanvullend beleidsakkoord. Er zal nog overlegd worden
met de VNG en MBO-Raad op welke manier de resterende middelen zo goed mogelijk
kunnen worden ingezet. 
 77
 
 Ten koste van welke cursussen gaat de bezuiniging van € 35
miljoen op de educatiemiddelen met ingang van 2011? Wat betekent deze bezuiniging
voor omvang vavo, NT2 en laaggeletterdheid?
 
 
 De bezuiniging gaat in vanaf 2011. Met gemeenten zullen nog afspraken
gemaakt worden over de prioritering binnen de dan beschikbare middelen (zie
ook vraag 76).
 78
 
 Kunt u een inschatting geven van het financiële
verlies dat het mbo zou leiden als de marktwerking voor educatiemiddelen wel
door zou gaan?
 
 
 Het financiële verlies van marktwerking en de hieruit volgende personele
gevolgen voor roc’s hangt onder meer af van het aantal opdrachten dat
roc’s in de toekomst gegund zullen krijgen. Daarnaast speelt het aandeel
van het educatiebudget in het totale budget van roc’s een rol. Hierin
zijn grote verschillen te zien per roc. Zo is het ene roc voor een derde van
de inkomsten afhankelijk van de educatiemiddelen en zijn er roc’s die
geen educatie aanbieden. Er is dus geen eenduidige, voor alle roc’s
geldende, uitspraak te doen over het financiële verlies.
 79
 
 Op welke wijze leidt het aanpassen van het kasritme
van schoolboeken en maatschappelijke stage tot een besparing? Wanneer leiden
deze aanpassingen tot meer uitgaven?
 
 
 In het Regeerakkoord is structureel bruto € 300 miljoen beschikbaar
gesteld ten behoeve van de invoering van gratis schoolboeken in het voortgezet
onderwijs. Om de ingangsdatum van de invoering van de gratis schoolboeken
te vervroegen, is naar aanleiding van de motie Van Geel bij de begrotingsbehandeling
2008, het kasritme van dit budget aangepast. Middelen uit 2009, 2010 en 2011
zijn naar 2008 geschoven. Met de genoemde herschikking in de begroting worden
de bedragen vanaf 2012 ook aangepast.
 De kosten van de regelingen in het kader van de maatschappelijke stage
zijn niet op voorhand volledig vast te stellen. Dit heeft te maken met het
aanvraagkarakter van de Regeling aanvullende bekostiging maatschappelijke
stage en van de experimenten.
 Voor de Regeling (een bedrag per school, tenzij de school meer dan ca
650 leerlingen heeft, een bedrag per leerling) is in 2008 meer uitgegeven
dan aanvankelijk was geraamd. Bij de experimenten is geen verschil opgetreden
tussen raming en realisatie.
 Meeruitgaven bij de Regeling kunnen ontstaan bij een groei van het aantal
leerlingen, immers de scholen ontvangen een bedrag per leerling voor de schoolboeken.
Meeruitgaven bij de experimenten maatschappelijke stage zullen niet ontstaan
want de beschikbare bedragen hebben, tot het moment van definitieve invoering
van de maatschappelijke stage in het schooljaar 2011/12, het karakter van
een stelpost en zijn daarmee onafhankelijk van leerling-ontwikkelingen.
 80
 
 Kunt u uiteenzetten hoe de middelen van het innovatiearrangement
vanaf 2011 worden ingezet? Ter dekking van welke problematiek worden
deze middelen vanaf 2011 ingezet en welke activiteiten horen daarbij?
Op welke wijze levert dit € 20 miljoen op?
 
 
 Het kabinet kampt met financiële tegenvallers die voor een deel ten
laste komen van het middelbaar beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.
Het hele budget voor het innovatiearrangement wordt daarom vanaf 2011 ingezet voor dekking van het totaal van tegenvallers op de OCW begroting
en herschikkingen in het kader van het aanvullende beleidsakkoord. Omdat de
middelen van het innovatiearrangement een bijdrage zijn in de algemene problematiek,
kunnen ze niet worden verbonden met een specifiek probleem of een specifieke
activiteit.
 81
 
 Wat zijn de uitvoeringsproblemen bij de invoering van
de tegemoetkoming in de reiskosten voor 16- en 17-jarige mbo-ers en welke
beleidskeuzes worden geprioriteerd?
 
 
 De eigen bijdrage van de ouders van de deelnemers maakt het zo complex
dat er niet tegen redelijke kosten een voorziening gemaakt heeft kunnen worden.
Daarbij kwam dat we deze middelen in verband met de economische crisis hebben
moeten inzetten voor het ombuigingspakket. Temeer om het primaire proces zoveel
mogelijk te ontzien. Ook speelde een rol dat onduidelijkheid over de omvang
van het gebruik van deze voorziening aanzienlijke financiële risico’s
in zich herbergt.
 Gegeven de beperkte middelen die zo gericht mogelijk terecht zouden moeten
komen bij deelnemers die de hoogste reiskosten hebben, is gekozen voor een
variant van een vrijwillige ov-studentenkaart met bijbetaling door de ouders
van de deelnemer. De uitvoeringsproblemen hebben te maken met de noodzakelijke
invoering van een nieuw systeem. Er moet een aanvraagprocedure ontwikkeld
worden, het recht op de voorziening moet bepaald worden – gaat het inderdaad
om een minderjarige bol-deelnemer, is deze persoon degene die hij zegt te
zijn? –, dit moet gekoppeld worden aan de wettelijke vertegenwoordiger.
Van de aangewezen instellingen is er geen informatie over de deelnemers. Die
zou dus door die instellingen geleverd moeten worden. Verder zou er voor alle
deelnemers die gebruik willen maken van de voorziening gezorgd moeten worden
voor vorderingenbeheer en incasso. Er moet dus voor gezorgd worden dat de
eigen bijdrage geïnd kan worden en als dat niet nodig is, moet het recht
op de voorziening gestopt worden. Ten slotte zijn er nog problemen bij het
uitvoeren van excasso’s en het bestrijden van misbruik en oneigenlijk
gebruik. Dit alles vergt een zeer grote uitvoeringslast.
 82
 
 Ziet u mogelijkheden om de gesignaleerde uitvoeringsproblemen
die invoering van de reisvoorziening voor 16- en 17-jarige mbo-ers in de weg
staan te laten oplossen nu deze reisvoorziening er door prioritering voorlopig
niet kan komen, zodat de invoering op langere termijn uitsluitend een kwestie
wordt van prioritering? Zo neen, waarom niet?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 81.
 83
 
 Kunt u toelichten waarom hogescholen en universiteiten
deze een beperkte efficiencykorting opgelegd krijgen en kunt u weergeven hoe
hoog deze korting zal zijn?
 
 
 Voor een sluitende dekking van de «problematiek overheidsfinanciën»
na 2014 was het noodzakelijk aanvullende maatregelen te nemen. Een daarvan
is de toepassing van een efficiencykorting bij de hogescholen en universiteiten.
Deze korting bedraagt voor de hogescholen en universiteiten tezamen € 5,8
miljoen per jaar voor de jaren 2015 tot en met 2018 en loopt op naar € 21,3
miljoen vanaf 2019. De instellingen voor hoger onderwijs zijn vrij in
de wijze waarop zij deze efficiencykorting realiseren. 
 84
 
 Als wordt gesteld dat het vrije deel van de eindejaarsmarge
wordt ingezet voor uitvoeringsproblematiek, kunt u dan uiteenzetten waaruit
die uitvoeringsproblematiek bestaat en welke activiteiten door de eindejaarsmarge
worden gedekt?
 
 
 Het vrije deel van de eindejaarsmarge (middelen waar op 31 december
2008 geen betalingsverplichting op rustte) maakt onderdeel uit van de herschikkingen
op de OCW-begroting (zie pagina 56) die voortvloeien uit kabinetsbesluitvorming
over het budgettair kader voor 2009 en verder. Het vrije deel van de eindejaarsmarge
is ingezet om de begroting als geheel (intensiveringen en herschikkingen)
aan te laten sluiten op dat budgettair kader (zie ook pagina 49 waar de aansluiting
tussen de geautoriseerde uitgavenbegroting 2009 en de ontwerpbegroting 2010
toegelicht wordt). Gegeven deze totaalbenadering is niet specifiek aan te
geven welke activiteiten gedekt zijn door het vrije deel van eindejaarsmarge.
 85
 
 Klopt het dat voor het onderwijsachterstandenbeleid
in 2009 ruim € 280 miljoen staat gereserveerd op de begroting, dit
voor 2010 is teruggebracht naar € 111 miljoen en dat het de jaren
erna weer stijgt? Wordt deze post in 2010 daadwerkelijk met 170 miljoen gekort?
Wat betekent dit concreet voor het onderwijsachterstandenbeleid?
 
 
 Dit bedrag wordt niet gekort. Het bedrag dat op artikel I van dit hoofdstuk
is gereserveerd laat een daling zien ten opzichte van 2009 van bijna € 170
miljoen. Dit verschil ontstaat bijna geheel doordat voor 2010 het geld voor
de G31-gemeenten in het Gemeentefonds is gestort (€ 164,6 miljoen):
zij ontvangen vanaf dat jaar in plaats van een Brede doeluitkering (is een
uitkering met prestatieafspraken per gemeente) een decentralisatie-uitkering
(is een uitkering zonder separate prestatieafspraken, maar ten behoeve van
de uitvoering van een wettelijke verplichting). Aangezien het Gemeentefonds
een apart hoofdstuk in de rijksbegroting is, is het totale budget voor het
onderwijsachterstandenbeleid niet zichtbaar in de begroting van het ministerie
van OCW.
 86
 
 Als door het Actieplan Leerkracht in de toekomst meer
leraren in een hogere salarisschaal terecht zullen komen, hoe is het dan te
verklaren dat in de begroting vanaf 2010 de bekostiging hiervoor daalt?
 
 
 Uit tabel 1.5 in de begroting blijkt dat het aantal leerlingen de komende
jaren zal dalen. De ontwikkeling van de personele bekostiging is in belangrijke
mate afhankelijk van de ontwikkeling van het leerlingenaantal. Naast de extra
investeringen in het kader van het Actieplan Leerkracht wordt er de komende
jaren bespaard door de aanpassing van de groeiregeling in het basisonderwijs
en door de besparing op het budget voor Bestuur en Management.
 Tabel 1.6 in de begroting toont de geraamde uitgaven per leerling voor
de komende jaren. Door een technische fout zijn in de berekeningswijze van
deze cijfers de mutaties op de personele uitgaven abusievelijk niet meegenomen.
Het betreft onder andere de loon- en prijsbijstellingsmutaties. Zie onderstaande
tabel 1.6.
 De lichte daling in 2010 voor de WPO valt mede te verklaren uit de overboeking
van de onderwijsachterstandsgelden naar het gemeentefonds. 
 Herziene Tabel 1.6: (Gesaldeerde) uitgaven per leerling,
excl. IBG, CFI en apparaatskosten (x € 1 000) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 WPO: basisonderwijs en speciaal basisonderwijs
 4,7
 5,1
 5,0
 5,1
 5,1
 5,1
 5,1
 
 
 WEC: (voortgezet) speciaal onderwijs
 20,1
 21,5
 21,8
 21,2
 21,4
 21,3
 21,2
 
 
 Primair onderwijs
 5,3
 5,7
 5,7
 5,8
 5,8
 5,8
 5,9
 
 
 
 
 87
 
 Klopt het dat het bedrag voor passend onderwijs en
leerlinggebonden financiering (lgf) vanaf 2011 op een lager niveau is
gemaximeerd dan in 2010? Waarom is dit bedrag lager dan in 2010? Is dit alvast
vooruitlopen op eventuele budgetfinanciering? Moet van dit bedrag ook de scholing
van leraren betaald worden die nodig is om leraren beter met verschillende
leerlingen om te kunnen laten gaan?
 
 
 Het bedoelde bedrag op pagina 63 van de begroting (€ 93.7 miljoen)
heeft betrekking op de enveloppemiddelen van passend onderwijs (€ 45
miljoen in 2010), de projecten ter voorkoming van thuiszitters (zoals «herstart»),
de rec bekostiging en overige projectenmiddelen waaronder lgf. Het genoemde
bedrag heeft dus geen betrekking op de rugzakbekostiging. Er is dus geen sprake
van een vooruitlopen op budgetfinanciering. De middelen in 2010 zijn hoger
omdat incidenteel € 2 miljoen vanuit de onderuitputting 2008 is
toegevoegd.
 88
 
 Waarom kost de invoering van het persoonsgebonden nummer
nog tot en met 2014 € 2 miljoen per jaar?
 
 
 Vanaf najaar 2010 zullen alle scholen in het primair onderwijs hun leerlinggegevens
uitwisselen met het Basisregister Onderwijs (Bron); de bekostiging van de
scholen zal op basis hiervan worden vastgesteld.
 Het bedrag van € 2 miljoen is vanaf 2010 nodig om:
 • de beleidsinformatie in Bron te ontsluiten, zowel ten behoeve van
OCW als ten behoeve van de scholen;
 • de mogelijkheden te benutten die Bron biedt om de overdracht van
leerlinggegevens te faciliteren bij de overgang van leerlingen van de ene
school naar de andere school;
 • de gegevensverstrekking uit Bron aan andere gebruikers (dan OCW
of de scholen) mogelijk te maken in het kader van eenmalig leveren, meervoudig
gebruik en daarmee de administratieve lasten van de scholen te verlichten;
 • de technische specificaties van de leerlingadministratiepakketten
ten behoeve van de scholen te onderhouden en te verbeteren.
 89
 
 Hoe is de € 10 miljoen die de regering heeft
vrijgespeeld voor humanistisch vormend en godsdienstonderwijs in 2009 aangewend?
Waarom is dit bedrag ongemoeid gelaten voor de komende jaren bij het zoeken
naar mogelijkheden voor het oplossen van de langetermijn problematiek?
 
 
 Zoals bij de behandeling van de begroting voor 2009 in de Tweede Kamer
al is aangeven, zijn de middelen beschikbaar gesteld aan de samenwerkende
landelijke organisaties voor godsdienstonderwijs en humanistisch vormingsonderwijs
(GVO en HVO). De organisaties gaan uit van de volgende aanwending op jaarbasis:
 • salaris en overige rechtspositie van 650 part time leraren GVO
en HVO (80%);
 • de begeleiding en coaching van deze leraren (10%); 
 • het gezamenlijk Dienstencentrum GVO en HVO en de afzonderlijke
landelijke werkgeversorganisaties en overige kosten (10%).
 De Tweede Kamer heeft bij de begrotingsbehandeling van 2009 besloten structureel
middelen vrij te maken voor het daadwerkelijk verzorgen van dit onderwijs
op openbare scholen. Omdat de Kamer hiervoor heeft gekozen en omdat de genoemde
bijstellingen zo recent zijn doorgevoerd, heb ik de hiermee genoemde € 10
miljoen op jaarbasis niet in de bezuinigingen willen betrekken.
 90
 
 Waardoor is de post «overig» ten opzichte
van 2009 in 2010 bijna verdubbeld?
 
 
 In tegenstelling tot 2009 is in 2010 een aantal activiteiten opgenomen
in de post «overig» die wel onder de operationele doelstelling «Leerlingen
volgen onderwijs van hoge kwaliteit» vallen maar die nog niet toegedeeld
zijn aan de verschillende subdoelstellingen. In de loop van het jaar 2010
zullen deze activiteiten alsnog worden toegedeeld.
 91
 
 Hoeveel conciërges zijn er deze kabinetsperiode
bijgekomen?
 
 
 Op basis van de regeling «Loonkostensubsidie ondersteunend personeel
basisscholen» hebben nu ongeveer 2000 basisscholen een (nieuwe) ondersteuner
kunnen aannemen voor onbepaalde tijd. De verwachting is dat aan het einde
van deze kabinetsperiode ongeveer 2500 (nieuwe) ondersteunende medewerkers
(conciërges) zijn aangenomen. Dit zijn voor een groot gedeelte scholen
in de G4 en in de krachtwijken.
 92
 
 Wat is de verwachting van het aantal conciërges
aan het eind van deze kabinetsperiode? Hoeveel budget is hiermee gemoeid?
 
 
 De verwachting is dat aan het einde van deze kabinetsperiode ongeveer
2500 (nieuwe) ondersteunende medewerkers (conciërges) zijn aangenomen.
Hier is structureel € 30 miljoen euro mee gemoeid. Deze middelen
komen boven op het reguliere budget in het primair onderwijs dat scholen krijgen
voor ondersteuning.
 93
 
 Klopt het gegeven dat bij het bepalen van de lumpsum
slechts rekening gehouden wordt met acht uur ondersteunende taken?
 
 
 Nee, dat klopt niet. De personele bekostiging voor het reguliere basisonderwijs
is opgebouwd uit de bekostiging voor de personele formatie en het budget voor
personeels- en arbeidsmarktbeleid. In de onderbouwing van de bekostiging voor
de personele formatie is geen rekening gehouden met personeel voor ondersteunende
taken; wel in de onderbouwing van het budget voor personeels- en arbeidsmarktbeleid.
 Het budget voor personeels en arbeidsmarktbeleid (eerst schoolbudget geheten)
is in het schooljaar 2001–2002 ingevoerd. Eén van de doelstellingen
van dit budget is het voorzien in ondersteunende functies op de scholen. Aan
dit budget zijn met ingang van het schooljaar 2003–2004 nog eens extra
middelen toegevoegd voor een ondersteunende functionaris voor ongeveer 4 uur
per week. Deze extra middelen zijn met ingang van het schooljaar 2006–2007
nog eens extra verhoogd, zodat bovenop de initiële middelen voor ondersteuning
extra budget beschikbaar is voor circa 8 uur meer ondersteuning. Hiernaast
is er de «conciërgeregeling». Zie hiervoor de antwoorden
op de vragen 91, 92 en 94. 
 94
 
 Op welke wijze zal er voor gezorgd worden dat niet
alleen op korte termijn meer conciërges bijkomen, maar dat conciërges
ook voor de lange termijn behouden blijven voor dit beroep?
 
 
 De middelen van de regeling «Loonkostensubsidie ondersteunend personeel
basisscholen» zijn structureel beschikbaar voor scholen die hebben aangegeven
behoefte te hebben aan een ondersteuner. Om aan de voorwaarden te voldoen
hebben scholen een ondersteuner voor onbepaalde tijd aangenomen.
 95
 
 Wat is de reden dat de verplichte aansluiting van scholen
primair voor onderwijs bij het Vervangingsfonds nog steeds bestaat, terwijl
deze voor scholen voor voortgezet onderwijs reeds is vervallen? Kunt u uiteenzetten
welke scholen een beroep doen op dit fonds, zijn dit de grote scholen of de
kleine scholen? Zijn het veelal dezelfde scholen of wisselt dit juist?
 
 
 In het PO zijn net als vroeger in het VO alle schoolbesturen wettelijk
verplicht aangesloten bij het VF. Alle besturen doen dan ook een beroep op
het fonds. Voor besturen in het PO is het fonds er nog omdat een deel van
de organisaties die het fonds besturen, met name werknemersorganisaties, van
mening is dat opheffing van het fonds niet in het belang van het personeel
en met name de kleine schoolbesturen is.
 96
 
 Wat is de oorzaak van het feit dat er onvoldoende aanmeldingen
waren voor de pilot om te experimenteren met een andere vorm van bekostiging?
 
 
 Het van te voren afgesproken aantal deelnemers heeft zich niet gemeld.
Met name de groep kleine besturen was onvoldoende vertegenwoordigd. Er is
aan de besturen niet gevraagd waarom zij zich niet hebben gemeld. Wel hebben
sommige besturen argumenten genoemd:
 • Het financiële risico is te groot;
 • Deelname kost teveel tijd;
 • Onzekerheid over de mogelijkheid de risico’s elders te verzekeren.
 97
 
 Is er genoeg belangstelling onder ervaren schoolleiders
om te worden gekoppeld aan schoolleiders van zeer zwakke scholen (het zogenaamde «twinning»)?
 
 
 Het project «twinning» is in de opstartfase. Het is nog te
vroeg om een overall beeld te geven van de resultaten. In principe zijn er
voldoende schoolleiders met goede ervaringen bereid hun kennis te delen met
collega’s op zwakke scholen; bij hen is ook belangstelling om een collega
van een zwakkere school te helpen er weer boven op te komen.
 98
 
 Kunt u uiteenzetten op basis van welke criteria de
middelen voor godsdienst- en humanistisch vormingsonderwijs aan de samenwerkende
landelijke organisaties op het gebied van godsdienst- en humanistisch vormingsonderwijs
worden toegewezen en of ook andere organisaties aanspraak kunnen maken op
deze middelen?
 
 
 Toewijzing gebeurde door de samenwerkende organisaties op basis van twee
criteria:
 • Behoefte van de ouders als resultaat van een inventarisatie op
alle openbare basisscholen. 
 • (Aanvullend) groepsgrootte: minimaal 7 leerlingen (om ook kleine
scholen op het platteland ter wille te kunnen zijn), groepen waar mogelijk
verplicht samenvoegen tot en met 23 leerlingen en splitsing waar mogelijk
vanaf 23 leerlingen (efficiency- en kwaliteitsoverwegingen).
 Voor het schooljaar 2009–2010 resulteerde dit in 1500 aanvragen
(van de 2500 openbare basisscholen); het betreft 70 000 leerlingen. De
regeling voor GVO en HVO op de openbare basisschool is toegankelijk voor alle
stromingen van het levensbeschouwelijk landschap in Nederland. Het joodse
en het boeddhistische veld participeren in de landelijke samenwerking maar
opteren op dit moment (nog) niet voor bedoeld onderwijs.
 99
 
 Wanneer zal het model met de uitwerking van de gebudgetteerde
financiering voor de speciale leerlingenzorg voor kinderen in het (v)so en
kinderen met een rugzak (lgf) beschikbaar zijn?
 
 
 De Kamer ontvangt voor 1 november een rapportage met daarin de resultaten
van de heroverweging passend onderwijs. Hierin zal ook worden ingegaan op
het model met de uitwerking van de gebudgetteerde financiering voor de speciale
leerlingzorg voor kinderen in het (v)so en kinderen met een rugzak (lgf).
 100
 
 Hoeveel rugzakjes zijn in omloop in het mbo? Wat zijn
hierbij de prognoses voor 2011, 2012, 2013 en 2014?
 
 
 Leerlinggebonden financiering (rugzakje) is in 2006 ingevoerd in het mbo.
Sindsdien is het aantal rugzakjes sterk toegenomen tot 5200 in 2008 (incl.
LNV). Verwacht wordt dat, in navolging van de PO- en VO-sector, het groeitempo
zal afnemen. Vanaf 2010 wordt uitgegaan van een constant niveau van 5700
deelnemers die recht hebben op een rugzakje.
 101
 
 Zijn er inmiddels gegevens bekend over de eventuele
overschrijding in de gebudgetteerde financiering in verband met het aantal
geïndiceerde leerlingen, als op dit moment wordt nagedacht welke aanvullende
maatregelen deze zouden kunnen dekken? Zo ja, hoe groot bedraagt deze overschrijding?
 
 
 In de brief van juni 2007 aan de Kamer over Passend onderwijs (Kamerstukken
2006/ 2007, 27 728, nr. 98) is het budgettaire kader voor de speciale
leerlingenzorg geschetst. Toen is het middelenkader voor dit doel met structureel
140 miljoen euro verhoogd. Daarbij is aangegeven dat het kabinet heeft besloten
dat de uitgaven voor speciale leerlingenzorg binnen dit verhoogde budget dienen
te blijven.
 Op basis van de huidige leerlingenraming in combinatie met de huidige «open-einde»
systematiek is de inschatting dat dit budget wordt overschreden. Het zal dan
gaan over een overschrijding van circa € 30 miljoen in 2010 oplopend
tot circa € 70 miljoen in 2014. Bij deze schatting wordt er dan
vanuit gegaan dat de omvang van de rugzakbekostiging zich stabiliseert op
geraamd niveau 2009. De verwachte overschrijdingen worden conform kabinetsafspraken
gedekt binnen de middelen op de OCW-begroting voor passend onderwijs. Voor
de wijze waarop de overschrijding precies wordt gedekt wordt verwezen naar
de brief over de heroverweging Passend Onderwijs die uw Kamer voor 1 november
ontvangt.
 102
 
 Wanneer kan de Kamer het plan van aanpak Passend onderwijs
verwachten? 
 
 
 De Kamer ontvangt voor 1 november een rapportage met daarin de resultaten
van de heroverweging passend onderwijs.
 103
 
 Hoeveel extra middelen worden beschikbaar gesteld voor
de impulsgebieden? Waar is dat terug te vinden?
 
 
 Voor het schooljaar 2009–2010 wordt € 117 miljoen beschikbaar
gesteld voor vestigingen die gelegen zijn in de impulsgebieden. Dit bedrag
zal de komende schooljaren toenemen, afhankelijk van de mate van daling van
het schoolgewicht en de daarmee samenhangende gewichtenmiddelen (inclusief
compensatieregeling).
 De middelen voor de impulsregeling maken onderdeel uit van de instrumenten
personele bekostiging en materiële bekostiging zoals opgenomen in tabel
1.2 «Budgettaire gevolgen van beleid», en zijn niet afzonderlijk
terug te vinden in de begroting.
 104
 
 Hoeveel scholen staan momenteel onder geïntensiveerd
toezicht? Kunt u een overzicht verstrekken van het aantal zwakke en zeer zwakke
scholen naar denominatie?
 
 
 Hieronder zijn de aantallen zwakke en zeer zwakke scholen in het sbao
en (v)so per 1 oktober 2009 per denominatie weergegeven. Alle scholen
die zwak of zeer zwak zijn staan onder geïntensiveerd toezicht.
 sbao 
 
 
 
 
 
 
 
 Denominatie
 # zeer zwak
 # zwak 
 
 
 
 
 Openbaar
 2
 18 
 
 
 Algemeen bijzonder
 3
 17
 
 
 Prot-chr
 0
 10 
 
 
 RK
 3
 23
 
 
 Totaal
 8
 68
 
 
 
 
 (v)so 
 
 
 
 
 
 
 
 Denominatie
 # zeer zwak
 # zwak 
 
 
 
 
 Openbaar
 5
 27 
 
 
 Algemeen bijzonder
 8
 41
 
 
 Prot-chr
 3
 19 
 
 
 RK
 0
 16 
 
 
 Samenw RK/alg bijz
 3
 0 
 
 
 Interconfessioneel
 0
 1
 
 
 
 Totaal
 
 
 19
 
 
 104
 
 
 
 
 
 105
 
 Hoeveel middelen gaan er naar scholen in het voortgezet
onderwijs via doelsubsidies (dat wil zeggen niet via de lumpsum)? Wat is de
gemiddelde looptijd van deze subsidies? Wat zijn de effecten voor scholen
om langdurig beleid te kunnen voeren? Wat zijn bijbehorende administratieve
lasten voor scholen?
 
 
 Voor 2010:
 • Investeringen in energie besparing en een beter binnenmilieu: € 40 900 000
 • Kwaliteitsbeleid voortgezet onderwijs: € 60 485 000
 • Experimenten vmbo-mbo2: € 4 531 000
 • Maatschappelijke stage: € 66 180 000 
 • Leerplusarrangementen inclusief middelen voor nieuwkomers = circa € 83 000 000
 
 Met uitzondering van de regeling investeringen in energiebesparing en
een beter binnenmilieu – bedoeld om de economie op korte termijn te
stimuleren – zijn de middelen voor alle regelingen in ieder geval tot
2014 beschikbaar gesteld. Kwaliteitsbeleid en de maatschappelijke stage zijn
onlangs gestart, c.q. in de opstartfase, de scholen hebben alle gelegenheid
om het beleid te implementeren en kunnen ervan uitgaan dat het in gang gezette
beleid blijft. De experimenten vmbo-mbo2 hebben 31 juli 2013 als een
einddatum, waarna afhankelijk van de resultaten eventuele beleidsbeslissingen
zullen worden genomen. Het leerplusarrangement kent de voorwaarde van een
zeker percentage leerlingen uit probleem cumulatie gebieden en heeft daarmee
een onzekere factor voor de scholen. Bij de huidige stand van gegevens is
een betere aanpak niet haalbaar. Zodra het mogelijk wordt om met leerling-afhankelijke
kenmerken te opereren en daarmee voor de scholen meer continuïteit in
te bouwen, zal de regeling worden aangepast.
 
 De administratieve lasten verschillen per regeling. Voor de regelingen
investeringen in energiebesparing en een beter binnenmilieu is een subsidieaanvraag
vereist. Voor de regeling Kwaliteitsbeleid vo en de Leerplusarrangementen
is verslaglegging in het jaarverslag van de school voldoende. Voor de Maatschappelijke
stage is een aparte jaarlijkse verslaglegging vereist. Deze verantwoording
is tevens de aanvraag voor het volgend jaar. Voor de tijdelijke regeling geïntegreerde
leergang vmbo-mbo2 vloeien de lasten voort uit de aanvraag die vo-scholen
en mbo-instellingen moeten doen om het experiment op te kunnen starten en
uit de inschrijving als extraneus bij de mbo-instelling van vo-leerlingen
die examen gaan doen. OCW voorziet geen grote gevolgen voor de administratieve
lasten van scholen en instellingen.
 106
 
 Hoeveel middelen zijn beschikbaar voor de sector voortgezet
onderwijs, maar komen niet bij vo-scholen terecht?
 
 
 Van de totale uitgaven ad. € 6 869 680 000 voor
2010 is een bedrag van circa € 138 000 000 (2%)
beschikbaar voor activiteiten ten bate van de scholen, maar wat niet rechtstreeks
naar de scholen gaat. Voorbeelden zijn: de onderwijsondersteunende activiteiten
van de landelijke pedagogische centra, SLO, Cito, Stichting Kennisnet, de
VO-raad en kleine bedragen voor bijvoorbeeld projecten in het kader van de
maatschappelijke stage de kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs, bèta
en techniek vmbo-mbo2, enzovoorts.
 Verder is een bedrag van € 27 191 000 (0,3%)
begroot voor de uitvoeringskosten van OCW en DUO.
 107
 
 Waarom is cultuur niet betrokken bij de twintig heroverwegingen
van het regering?
 
 
 Het kabinet heeft de budgettaire belangrijke thema’s geselecteerd
die breed het palet aan terreinen bestrijken waarop de overheid beleid voert.
Daarbij heeft het kabinet een tweetal criteria gehanteerd. Ten eerste moet
het totale palet aan heroverwegingen zo breed en zo omvangrijk mogelijk zijn
zodat voldoende afwegingsmogelijkheden beschikbaar komen. Thema’s met
een kleiner budgettair beslag liggen dan minder voor de hand, omdat het ook
qua ambtelijke capaciteit niet doenlijk is alles in het komende half jaar
te heroverwegen. Ten tweede zijn er onderwerpen geselecteerd waarvan duidelijk
is dat een bezuiniging alleen maar lukt door de zaak anders te
structureren en anders te organiseren. Een instrument als de heroverweging
is nodig om daar inzicht in te krijgen. Een heroverweging Cultuur is ook vanuit
die optiek minder prioritair.
 108
 
 Waarom is op de post onderwijsverzorging niet bezuinigd
voor de komende jaren? Was het niet denkbaar geweest in het kader van de algemene
problematiek minder projecten te subsidiëren?
 
 
 Op de post onderwijsverzorging is niet bezuinigd voor de komende jaren
omdat op 22 september 2006 een Vaststellingsovereenkomst is afgesloten
met de onderwijsondersteunende instellingen, de sectororganisaties en OCW.
De overeenkomst is geldig tot en met 2013, eveneens het bijbehorende budgettair
kader. Wijziging of opzeggen van de overeenkomst heeft financiële consequenties
waardoor een bezuiniging lastig te realiseren is.
 109
 
 Welke consequenties verbindt u aan het pleidooi van
de Onderwijsraad in «De stand van educatief Nederland 2009» voor
een rol van de inhoudelijke vakorganisaties bij het koesteren van de onderwijskwaliteit?
 
 
 Een antwoord op deze vraag is te vinden in de beleidsreactie op dit advies
van de Onderwijsraad (TK 31 700 VII, nr. 200, 16 juni 2009). In
het advies gaat het specifiek over de rol van de inhoudelijke vakverenigingen
bij het debat over de onderwijsinhoud. We hebben de SLO en het COLO uitgenodigd
aan te geven hoe zij hun eigen rol zien in het organiseren en beslechten van
publieke debat over onderwijsinhoud, inclusief de inbreng van inhoudelijke
vakverenigingen.
 Gaat het over de rol van de inhoudelijke vakorganisaties bij het «koesteren
van de onderwijskwaliteit» dan is het aan deze organisaties zelf om
daar invulling aan te geven.
 110
 
 Wat zou de autonome ontwikkeling van het percentage
leerlingen (derde klas) op of boven referentieniveau 2 F rekenen/wiskunde
zijn geweest en welke overwegingen liggen ten grondslag aan de bescheiden
ambitie dat er enkel maar groei wordt behaald ten opzichte van de laatste
waarde (> 37%)?
 
 
 Bijvoorbeeld uit periodieke internationaal vergelijkende onderzoeken blijkt
dat er de laatste jaren over de hele linie (PISA 14 jarigen; TIMSS: 9/10-jarigen)
een kleine daling optreedt in de beheersing van rekenen en wiskunde. De autonome
groei zou bij voortzetting van deze trend dus negatief zijn geweest.
 Een voorgenomen stijging t.o.v. de 37% betreft in elk geval de
ambitie om afname van vaardigheden om te zetten in een toename. Er is nog
onvoldoende ervaring met de COOL toetsen om de doelen exact te kwantificeren.
Inmiddels is er ook besloten om verder te gaan met een meer directe meting
van basisvaardigheden rekenen en taal en de beheersing op de bijbehorende
referentieniveaus.
 (Zie ook het antwoord op vraag 29.)
 111
 
 Als gesteld wordt dat «het streven is dat het
overgrote deel van de scholen in 2011 voldoet aan de nieuwe norm van 1000
uur», kunt u dan de term «overgrote» preciseren in een percentage
vergelijkbaar met het gegeven dat 28% van de scholen in 2007/2008 aan
de normen voor onderwijstijd voldeden? Zo ja, in welk percentage? Zo nee,
waarom niet?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 33. 
 112
 
 Hoeveel tijd zal het naar verwachting kosten voordat
de maximale verblijfsduur voor leerlingen in het vmbo daadwerkelijk is opgeheven?
 
 
 De maximale verblijfsduur van het vmbo wordt naar verwachting per 1 augustus
2011 afgeschaft. Daarop vooruitlopend heb ik de Onderwijsinspectie gevraagd
om clement om te gaan met verzoeken van vo-scholen om een extra jaar voor
individuele vmbo-leerlingen (op basis van artikel 27, lid 10 van de Wet op
het voortgezet onderwijs).
 113
 
 Kunt u naar aanleiding van het overzicht «onderzoek
naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid» een schatting
geven van de directe kosten van de externe onderzoeken? Zo ja, hoe hoog zijn
deze?
 
 
 Een globale schatting van de kosten van deze externe onderzoeken komt
neer op circa 2,5 miljoen euro, gerekend naar uitgaven over een jaar. Een
deel van deze onderzoeken is meerjarig zoals PISA en de vreemde talenindicator.
Een gehele cyclus van deze internationaal vergelijkende onderzoeken kost ongeveer € 1
miljoen. Het meest omvangrijke en duurste onderzoek betreft COOL. Dat wordt
niet bekostigd door OCW maar door NWO/PROO.
 114
 
 Kunt u een ruwe schatting geven van de administratieve
lasten (de indirecte kosten) die de onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid
van beleid met zich meebrengen voor de professionals in het onderwijs? Zo
ja, hoe hoog zijn deze? Zo nee, kunt u dan wel weergeven hoeveel minuten scholen
naar schatting kwijt zijn door de onderzoeken? Zijn er door samenvoeging van
de onderzoeken schaalvoordelen te behalen?
 
 
 Over de meeste onderzoeken bestaan in onvoldoende mate gegevens, hoeveel
tijd er is besteed aan bijvoorbeeld interviews of het invullen van enquêtes.
Er is ook niet bekend hoeveel minuten scholen kwijt zijn door deze onderzoeken.
Dit is wel het geval met het afnemen van testen aan leerlingen. Onderzoeken
die zich daar qua vraagstelling voor lenen worden uiteraard samengevoegd om
voordelen te behalen op het punt van kosten en verlichting van lasten. Ook
word geprobeerd om kennis over scholen te ontlenen aan reeds verzamelde gegevens,
zoals de evaluatie van de effecten van het leerplusarrangement en van de praktijklokalen.
 115
 
 Is het mogelijk inzicht te geven in de bedragen die
gemeenten besteden aan huisvesting voor scholen voor primair en voortgezet
onderwijs?
 
 
 Gedurende de eerste 10 jaar na de decentralisatie in 1997 zijn de inkomsten
en uitgaven van gemeenten voor onderwijshuisvesting met elkaar vergeleken.
Hieruit bleek dat de uitgaven op macroniveau gemiddeld gelijke tred houden
met de inkomsten. Om de ontwikkelingen rond de onderwijshuisvesting te kunnen
blijven volgen, loopt de financiële evaluatie via de weg van het Periodiek
Onderhouds Rapport (bijlage bij de gemeentefondsbegroting.)
 116
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de structurele
extra investeringen en bezuinigingen vanaf 2011 in de sector beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie (bve), uitgesplitst per post? 
 
 
 In het aanvullende beleidsakkoord bij «Samen werken, samen leven»
(«Werken aan toekomst») is besloten om extra te investeren in
het mbo. Deze extra investeringen zijn niet structureel. Het gaat om de volgende
investeringen:   
 
 Daarnaast is in het aanvullende beleidsakkoord besloten om te bezuinigen
op het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Deze bezuinigingen zijn
structureel. Het gaat om de volgende bezuinigingen:   
 
 Deze investeringen en bezuinigingen zijn ook terug te vinden in de beleidsagenda
van de rijksbegroting 2010 van OCW (tabel 4, blz. 53 en tabel 5, blz. 56).
 117
 
 Kan worden aangegeven wat de personele gevolgen zijn
van verschuivingen en bezuinigingen op het structurele budget voor mbo en
educatie?
 
 
 Het financiële verlies door de korting op het educatiebudget en de
hier uit voortvloeiende personele gevolgen voor mbo instellingen hangt onder
meer af van het aantal opdrachten dat deze instellingen in de toekomst gegund
krijgen. Hierin zijn grote verschillen te zien per instelling. Zo is het ene
instelling voor een derde van de inkomsten afhankelijk van educatie maar zijn
er ook instellingen die geen educatie aanbieden. De gelden die uit het participatiebudget
worden gehaald voor taal- en rekenonderwijs (€ 50 miljoen per jaar
vanaf 2010) leiden tot een reallocatie bij mbo instellingen. Daarom is
voorzien in een overgangsregeling waarbij voor instellingen waarbij dit effect
negatief uitpakt gedeeltelijk compensatie wordt geboden. De structurele korting
van € 35 miljoen op het educatiebudget (vanaf 2011) is één
van de overwegingen geweest om de oormerking op de educatie en de bestedingsverplichting
bij mbo-instellingen te handhaven tot 2013. De oormerking zou eerder per 1 januari
2010 al vervallen en de bestedingsverplichting per 1 januari 2011.
 118
 
 Waarom is het budget voor laaggeletterdheid per 2011
beëindigd? Zijn de doelstellingen bereikt? Zijn er andere wegen gevonden
om laaggeletterdheid in Nederland terug te minimaliseren, of om laaggeletterdheid
terug te brengen naar 0? 
 
 
 Het Aanvalsplan Laaggeletterdheid heeft een looptijd van 5 jaar en loopt
eind 2010 af. Steeds meer gemeenten, provincies, instellingen en bedrijven
hebben het thema laaggeletterdheid opgenomen in hun reguliere beleid. Dat
is ook één van de doelen van het Aanvalsplan: een aanjaagfunctie
om laaggeletterdheid op de agenda te krijgen en het implementeren in het eigen
beleid van organisaties. De in het Aanvalsplan gestelde zes mijlpalen worden
jaarlijks gemonitord in de Voortgangsrapportage Laaggeletterdheid en aan de
kamer gestuurd (TK 28 760, nr. 20). Na 3 jaar zijn de mijlpalen nog niet
behaald. Gezien de resultaten over 2008, waar één van de mijlpalen
al nagenoeg is gehaald, is de verwachting dat de overige mijlpalen eind 2010
behaald zullen worden.
 119
 
 Wat zijn de gevolgen van de economische crisis voor
de mate waarin het nog lukt om moeilijk plaatsbare deelnemers aan een stage-
of simulatieplaats te helpen? In hoeverre biedt de Regeling stagebox beroepsonderwijs
onder deze omstandigheden soelaas? Treden er verdringingseffecten op?
 
 
 Uit de meest recente Colo Barometer (oktober 2009) volgt dat de beschikbaarheid
van stageplaatsen en leerbanen voor mbo-studenten bij de start van het schooljaar
2009–2010 nog voldoende op peil is. Dit komt omdat er sprake is van
een doelmatiger gebruik van de beschikbare stageplaatsen en leerbanen bij
leerbedrijven.
 Vanwege de economische crisis kan het aanbod van beschikbare stageplaatsen
voor deelnemers op niveau 1 en 2 in sommige sectoren van de arbeidsmarkt onder
druk komen te staan. Derhalve wordt ook voor 2010 via de Regeling stagebox
beroepsonderwijs € 35 miljoen aan het mbo beschikbaar gesteld. Het
doel van deze regeling is namelijk mede mbo-instellingen en kenniscentra een
extra stimulans te geven ter borging dat elke deelnemer, in het bijzonder
de moeilijk plaatsbare deelnemer, over een geschikte stage- dan wel simulatieplaats
beschikt. Mbo-instellingen en kenniscentra zetten zich momenteel – met
ondersteuning van de stageboxmiddelen – met man en macht in om de beschikbaarheid
en kwaliteit van de huidige stage- en simulatieplaatsen voor deze jongeren
te blijven waarborgen.
 120
 
 Kunt u uitgebreider uiteenzetten waarom de Regeling
Innovatiearrangement mbo weliswaar niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd,
maar toch is verlengd met één jaar?
 
 
 De Regeling innovatiearrangement heeft niet geleid tot het behalen van
de oorspronkelijk beoogde doelstellingen. Het bleek dat nog nooit eerder in
gang gezette innovaties (diepte strategie) moeilijk van de grond te krijgen
waren. Een combinatie van bestaande en nieuwe initiatieven waren beter te
realiseren. Daarnaast heeft het innovatiearrangement er toe geleid dat er
waardevolle samenwerkingsverbanden zijn ontstaan tussen bedrijven en onderwijsinstellingen
(vmbo-mbo-hbo). Daarom is besloten het arrangement nog met één
jaar te verlengen.
 121
 
 In hoeverre beperken bepalingen in de ARBO-wetgeving,
zoals de bepaling dat jongeren (tijdens stage) enkel niet-industriële
arbeid van lichte aard mogen verrichten, de kans dat leerlingen de voorbereiding
missen op een baan waar zij wellicht uiteindelijk terecht komen?
 
 
 Tijdens de beroepspraktijkvorming (stage) verrichten jongeren vaak vergelijkbare
werkzaamheden als (jeugdige) werknemers waaraan dus ook soortgelijke risico’s
voor de veiligheid en gezondheid zijn verbonden. Juist doordat
de Arbo-wetgeving van toepassing is op deze jongeren, kan een vergelijkbaar
niveau van bescherming worden geboden aan jongeren die de beroepspraktijkvorming
volgen. In het algemeen bestaat niet de indruk dat jongeren hierdoor een belangrijk
onderdeel in de voorbereiding op het toekomstig vakmanschap missen.
 122
 
 Is het haalbaar om indicator 5 binnen twee jaar van
0% naar 100% te krijgen?
 
 
 Ja, de verwachting is dat de streefwaarde gehaald of benaderd wordt. In
het Uitvoeringsplan taal en rekenen mbo is aangekondigd dat mbo-instellingen
een implementatieplan Nederlandse taal en rekenen op moeten stellen voor 1 april
2010 om in aanmerking te komen voor de extra middelen voor taal en rekenen
in het mbo. Dit wordt nader uitgewerkt in de regeling Intensivering Nederlandse
taal en rekenen mbo. Aangezien de meeste, zo niet alle, instellingen voor
de extra middelen in aanmerking willen komen, moeten zij een implementatieplan
opstellen. Het Steunpunt taal en rekenen mbo biedt ondersteuning bij de opstelling
van het implementatieplan.
 123
 
 Welke ontwikkeling in het aantal geïndiceerde
deelnemers dat op het mbo in aanmerking komt voor leerlinggebonden financiering
is voorzien in meerjarenperspectief?
 
 
 Leerlinggebonden financiering (rugzakje) is in 2006 ingevoerd in het mbo.
Sindsdien is het aantal rugzakjes sterk toegenomen tot 5200 in 2008 (incl.
LNV). Verwacht wordt dat, in navolging van de PO- en VO-sector, het groeitempo
zal afnemen. Vanaf 2010 wordt uitgegaan van een constant niveau van 5700
deelnemers die recht hebben op een rugzakje.
 124
 
 Welke waarborgen bestaan er dat ROC’s de leerlinggebonden
financiering daadwerkelijk specifiek aanwenden om geïndiceerde deelnemers
te helpen om hun beroepsopleiding te volgen?
 
 
 Voor iedere deelnemer, voor wie de mbo-instelling een leerlinggebonden
budget ontvangt, moet elk studiejaar een handelingsplan worden opgesteld.
Hierin moet in overleg met de deelnemer (of zijn ouders) worden opgenomen
welke extra ondersteuning hem wordt geboden. Ook de manier waarop de ondersteuning
door ambulante begeleiders wordt gegeven, wordt hierin beschreven. Het handelingsplan
moet ieder jaar met de deelnemer of zijn ouders worden geëvalueerd.
 125
 
 Op welke wijze(n) wordt nagegaan hoe de uitbreiding
van het schoolmaatschappelijk werk ertoe bijdraagt dat leerlingen op de niveaus één
en twee van het mbo alsnog een startkwalificatie behalen?
 
 
 Het alsnog behalen van een startkwalificatie wordt niet onderzocht. Wel
wordt in de jaarlijkse rapportage in kaart gebracht hoeveel leerlingen van
het Schoolmaatschappelijk werk (SMW) gebruik gemaakt hebben, met welke problematiek
men zich tot het SMW wendde en of men tevreden was over de geboden hulp.
 Eerder is vastgesteld in het onderzoek van Roel in ’t Veld («Kosten
en Baten van Voortijdig Schoolverlaten», oktober 2005) dat investeren
in zorg de meest effectieve maatregel is als gaat om het terugdringen van
VSV. De relatie tussen VSV en een specifieke soort zorg (SMW) wordt momenteel
niet gemeten. Vanwege het complexe karakter van VSV wordt hetmeten
van die relatie al snel speculatie. Wel wordt gevolgd of SMW de doelgroep
bereikt (niveau 1–2 deelnemers met persoonlijke en maatschappelijke
problematiek) en wat het rendement is van SMW in het MBO.
 126
 
 In hoeverre vormt de diplomaplicht bij het vmbo een
obstakel voor het welslagen van experimenten vmbo-mbo2? Dwingt de regelgeving
leerlingen om prioriteit te geven aan de algemeen vormende examenvakken, terwijl
deze kennis en vaardigheden wellicht beter later op een geïntegreerde
wijze in de beroepsopleiding aan bod zouden kunnen komen?
 
 
 Dat vormt geen obstakel, aangezien in het experiment vmbo-mbo2 het vmbo
examen geen verplicht onderdeel is. Dat betekent dat binnen het experiment
het vmbo-programma niet leidend hoeft te zijn. Scholen geven aan, dat vmbo-leerlingen
in het mbo nog wel eens struikelen op de beroepshouding, niet zozeer op de
leerresultaten. Daarom wordt binnen de experimenten vmbo-mbo2 de nadruk gelegd
op het ontwikkelen van een goede beroepshouding. Dat is terug te vinden in
de programmering, waarbij veel scholen ervoor kiezen om het beroepsgerichte
deel te intensiveren, door middel van extra uren en stages. Wat betreft de
Algemeen Vormende (AVO) vakken blijkt, dat de leerlingen binnen het experiment
vmbo-mbo2 voor een groot deel de AVO vakken volgen van het reguliere vmbo-programma.
 127
 
 Hoeveel studenten doen twee of meer studies tegelijk?
Kan dit worden uitgesplitst tussen hbo en wo en tussen bachelor en master?
 
 
 In het studiejaar 2008–2009 staan 22 945 studenten ingeschreven,
die twee of meer studies tegelijk volgen.
 Het gaat hierbij om totaal 47 192 inschrijvingen als volgt nader
uitgesplitst: 
 
 
 
 
 
 
 hbo-bachelor
 9 751
 
 
 hbo-master
 298 
 
 
 wo-bachelor
 23 903
 
 
 wo-master
 13 240
 
 
 
 
 Toelichting: Studenten moeten zich inschrijven voor elke extra studie
die zij naast de hoofdstudie, aan de eigen dan wel aan een andere instelling
volgen. Verder doen studenten ook soms een aantal minors bij andere opleidingen.
Niet in alle gevallen leiden tweede studies of het volgen van meerdere studiedelen
tot (een) extra diploma(’s).
 128
 
 Hoeveel studenten volgen een tweede hbo-bacheloropleiding,
nadat zij al een hbo-bachelor hebben afgerond?
 
 
 In het studiejaar 2008/2009 waren dit 14 444 studenten (bron: 1-cijfer
HO).
 129
 
 Hoeveel studenten volgen wo-bacheloropleiding nadat
zij al een hbo-bachelor hebben afgerond?
 
 
 In het studiejaar 2008/2009 waren dit 12 274 studenten (bron: 1-cijfer
HO).
 130
 
 Hoeveel studenten volgen een masteropleiding, terwijl
zij al een masteropleiding hebben afgerond?
 
 
 In het studiejaar 2008/2009 waren dit 10 261 studenten (bron: 1-cijfer
HO). 
 131
 
 Wanneer vanaf 2015 een efficiencykorting wordt
toegepast bij hogescholen en universiteiten, waar verwacht u dat dan efficiencywinst
behaald kan worden?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 83.
 132
 
 Kunt u uiteenzetten hoeveel extra studenten volgens
de huidige ramingen in 2020 méér zullen zijn ingeschreven dan
in 2014 en hoeveel extra budget hiervoor noodzakelijk is in relatie tot de
uitspraken dat vanwege de «problematiek overheidsfinanciën»
wordt gesproken over ombuigingen op het hbo- en wo-budget vanaf 2014
oplopend tot € 43,1 miljoen structureel vanaf 2019, terwijl
tegelijkertijd wordt echter gesproken over een verdere groei van het aantal
studenten tot 2020?
 
 
 Ieder jaar stelt OCW de Referentieraming op die de leerlingen- en studentenraming
(primair onderwijs, voortgezet onderwijs, beroeps en volwasseneducatie, hoger
beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs) omvat. De Referentieraming
dient als onderbouwing voor de OCW begroting van het betreffende jaar. De
Referentieraming 2009 (beschikbaar op www.minocw.nl/begroting/publicaties)
is tot en met 2014 (het laatste jaar waarover de begroting van 2010 rapporteert)
volledig verwerkt in de begroting 2010 van OCW.
 
 De Referentieraming 2009 geeft tevens een doorkijk naar de raming van
de ontwikkeling van de aantallen leerlingen en studenten tot en met 2020.
De referentieraming laat een wisselend beeld zien van de toe- en afname van
leerlingen en studenten tot en met 2020. Volgens de huidige ramingen zullen
in 2020 in het hbo 8% en in het wo 15% meer studenten ingeschreven
staan dan in 2014 (hetgeen gelijk staat aan ca. € 430 mln. extra
budget in 2020 ten opzichte van 2014). Daarentegen zullen volgens de huidige
ramingen in 2020 in het po en in het vo minder leerlingen ingeschreven staan
dan in 2014. Per saldo treedt over de gehele linie op basis van de Referentieraming
2009 een daling op van het aantal leerlingenen studenten als 2020 wordt vergeleken
met 2014. Over de omgang met de financiële gevolgen van (per saldo) optredende
mutaties in de Referentieraming wordt – conform de gebruikelijke systematiek –
jaarlijks bij Voorjaarsnota door het kabinet een besluit genomen.
 
 In algemene zin ten slotte geldt dat gelet op de omvang van de problematiek
van de overheidsfinanciën ook OCW een bijdrage heeft moeten leveren aan
het oplossen van deze problematiek. Het hoger onderwijs is niet uitgezonderd
van deze bijdrage. Wel heeft het kabinet ervoor gekozen om de primaire processen
van de instellingen voor hoger onderwijs zoveel mogelijk te ontzien.
 133
 
 Kunnen de hbo-instellingen en universiteiten op dit
moment in voldoende mate voorzien in de benodigde onderwijscapaciteit en kwaliteit
bij opleidingen, gelet op de enorme toename van het aantal studenten? Zo neen,
hoe wordt hier voorkomen dat kwaliteit en capaciteit te lang onder druk staan?
 
 
 Tot nu toe zijn de hbo-instellingen en universiteiten erin geslaagd om
een groeiende deelname te combineren met een onderwijskwaliteit die aan de
basis op orde is.
 Het blijft niettemin een forse uitdaging voor de instellingen om de groeiende
aantallen studenten te combineren met een hoge onderwijskwaliteit. Deze uitdaging
vormt daarom ook het hart van mijn Strategische agenda voor het
hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid, «Het Hoogste Goed»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 1). Het blijft
zaak te streven naar een ambitieuzere studiecultuur. Zoals beschreven in de
strategische agenda kunnen de ho-instellingen dat bereiken door ondermeer
een hogere onderwijsintensiteit, meer differentiatie en een betere aansluiting
tussen de onderwijssectoren. Uit de investeringen voor de verhoging van de
kwaliteit van het hoger onderwijs die voortkomen uit deze strategische agenda
-structureel€ 190 miljoen vanaf 2011blijkt dat dit kabinet
de noodzaak voor een goede aanpak serieus neemt en zich bewust is van de uitdagingen
die de instellingen te wachten staan (zie ook de antwoorden op de kamervragen
van het lid Van der Ham; Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, nr. 3409).
 134
 
 Kunt u toelichten hoeveel middelen hogescholen en universiteiten
per student ter beschikking hebben en hoe dit bedrag zich heeft ontwikkeld
sinds 2000, daarbij rekening houdend met de gemiddelde inflatiecorrectie over
deze jaren en uitgesplitst naar laag-, hoog- en topbekostigde opleidingen?
 
 
 Onderstaand treft u de onderwijsuitgaven per student in het hbo en het
wo sinds 2000 aan. De inkomsten uit collegegelden die de hogescholen en universiteiten
ontvangen, zijn hier niet in meegenomen. Als inflatiecorrectie wordt uitgegaan
van de daadwerkelijk uitgekeerde loon- en prijsbijstellingen door het ministerie
van Financiën. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wo, x € 1 000
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 
 
 Prijspeil 2008
 6,0
 6,1
 6,0
 5,9
 5,9
 5,9
 5,9
 5,8
 5,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hbo, x € 1 000
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 
 
 Prijspeil 2008
 6,0
 6,1
 6,1
 5,9
 5,8
 5,8
 5,7
 5,7
 5,8
 
 
 
 
 Bron: Kennis in Kaart 2008)
 
 De onderwijsuitgaven per student geven niet de onderwijsuitgaven per afzonderlijke
opleiding weer, maar zijn een gemiddelde. Deze prijs staat los van de manier
waarop het macrobudget over de instellingen wordt verdeeld (de bekostiging).
Er wordt dus voor de berekening van de gemiddelde onderwijsuitgaven per student
ook geen onderscheid gemaakt in de laag-, hoog-, en topbekostigde opleidingen
(zie ook de beantwoording van kamervragen: Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
nr. 3409 en 3410).
 135
 
 Welke problemen en lacunes die zich bij de alfa- en
gammawetenschappen voordoen gaan er met de € 14,9 miljoen worden
opgelost?
 
 
 Met de € 14,9 miljoen wordt een krachtige en zichtbare stap
gezet om de onderzoekscapaciteit en faciliteiten in de alfa- en gammasector
gericht te versterken in overeenstemming met strategische prioriteiten en
(inter)nationale ambities van de instellingen.
 136
 
 Welke problemen en lacunes binnen de Nederlandse kenniseconomie
binnen de alfa- en gammawetenschappen worden hier bedoeld met betrekking tot
de extra beschikbaar gestelde gelden? Kunt u deze nader toelichten?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 135. 
 137
 
 In hoeverre onderkent u het gevaar dat de accreditatie
van hoger onderwijsopleidingen wordt ondergraven doordat in het buitenland,
in het bijzonder in Griekenland, Italië en Portugal, de accreditatie
nog weinig heeft te betekenen en een academische titel die een student daar
verwerft beslist niet vergelijkbaar hoeft te zijn met gelijkluidende Nederlandse
titels?
 
 
 De veronderstelling dat de accreditatie van hoger onderwijsopleidingen
in Nederland wordt ondergraven, deel ik niet. De onderwijsministers van 46
Europese landen, waaronder die van Italië, Griekenland en Portugal, hebben
zich aangesloten bij de Bolognaverklaring (The European
Higher Education Area. Joint declaration of the European Ministers of Education,
convened in Bologna on the 19th of June 1999). Ook hebben zij afspraken
gemaakt (Berlijn 2003, Bergen 2005) over de eisen die aan kwaliteitszorgsystemen
moeten worden gesteld. Voorts hebben de Bologna-ministers de European Standards and Guidelines overgenomen als richtlijnen voor
de nationale kwaliteitszorg procedures. De implementatie van de Bologna-afspraken
wordt gemonitored door de zgn. Bologna Follow-Up Group (BFUG), namens de onderwijsministers.
De BFUG rapporteert geregeld over de voortgang.
 De nationale systemen voor externe kwaliteitszorg verkeren in verschillende
stadia van ontwikkeling. In het Bologna Process Stocktaking Report 2009 worden geen bijzondere zorgen over de voortgang in Italië,
Griekenland of Portugal vermeld.
 De voortgaande groei van de externe kwaliteitszorgsystemen in de Bolognalanden
betekent nog niet dat de diploma’s van de Bologna-landen «automatisch»
kunnen worden erkend. De Nuffic is belast met de waardering van buitenlandse
diploma’s. Buitenlandse getuigschriften, ook die van de Bologna-landen,
worden per geval beoordeeld. Hierbij geldt de Lissabon Erkennings Conventie
als uitgangspunt, m.n. dat buitenlandse getuigschriften in Nederland erkend
worden tenzij er sprake is van wezenlijke verschillen. De Nuffic meldt dat
in het algemeen de bachelor- en mastergraden van Italië, Griekenland
en Portugal, voorzover erkend door de overheid in die landen, kunnen worden
geaccepteerd als gelijkwaardig aan Nederlandse graden. De Nuffic heeft geen
feedback van Nederlandse universiteiten en hogescholen waar uit zou blijken
dat studenten uit genoemde landen bij vervolgstudie in Nederland het hier
niet goed zouden doen.
 138
 
 Hoeveel dalen de onderwijsuitgaven in het hbo respectievelijk
het wo tot en met 2019 in totaal per student als gevolg van de kortingen op
het niet-EER budget, de efficiencykorting en
de collegegeldkorting?
 
 
 Het effect van de maatregelen niet-EER en de efficiencykorting bedraagt
conform de berekeningswijze van OCW en gebaseerd op de studentenaantallen
uit de Referentieraming 2009 : bedrag per student en in euro’s 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 2015
 2016
 2017
 2018
 2019
 
 
 
 
 HBO
 – 6
 – 7
 – 7
 – 7
 – 7
 – 34
 – 33
 – 33
 – 32
 – 47
 
 
 WO
 – 8
 – 10
 – 10
 – 10
 – 9
 – 54
 – 53
 – 51
 – 50
 – 82
 
 
 
 
 
 Voor de niet-EER studenten geldt overigens dat de ho-instellingen de mogelijkheid
hebben voor deze groep studenten het instellingscollegegeld in rekening te
brengen.
 De collegegeldkorting leidt niet tot daling van de onderwijsuitgaven per
student omdat de instellingen voor hetzelfde bedrag gecompenseerd worden
via verhoging van het collegegeld. Tot en met 2018 wordt ieder jaar (dus oplopend)
het collegegeld verhoogd met een bedrag van€ 22.
 139
 
 Waarom wordt ondanks het feit dat de bachelor-masterstructuur
vanaf 2001 is ingevoerd, in tabel 6.8 het aantal inschrijvingen niet
onderscheiden naar bachelor- en masterstudenten? Hoeveel van het totaal aantal
inschrijvingen in bovengenoemde tabel is bij bachelor- respectievelijk masteropleiding
voor zowel hbo als wo? En welk aantal studenten is tegelijkertijd bij zowel
een bachelor- als masteropleiding ingeschreven?
 
 
 In tabel 6.8 zijn de studentenaantallen niet onderscheiden in bachelor-
en masterstudenten, omdat tot op heden nog geen sprake is van een volledige
invoering van de bachelor/master. In het wo zijn nog steeds ongedeelde opleidingen.
Het voornemen bestaat om vanaf de ontwerpbegroting 2011 de onderverdeling
naar bachelor en master op te nemen.
 
 Op basis van de Referentieraming 2009 kan de volgende uitsplitsing worden
gemaakt naar bachelor, master en (voor het wo) ongedeeld (exclusief «groen
onderwijs»): 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 aantallen
studenten x 1 000
 
 
 2008/09
 
 
 2009/10
 
 
 2010/11
 
 
 2011/12
 
 
 2012/13
 
 
 
 
 
 hbo
 bachelor
 362,9
 370,6
 377,6
 383,5
 388,7
 
 
 
 master
 12,1
 12,1
 12,2
 12,2
 12,3
 
 
 wo
 bachelor
 142,8
 148,8
 154,8
 159,9
 164,2
 
 
 
 master
 61,5
 66,7
 69,7
 72,7
 76,1
 
 
 
 ongedeeld
 9,6
 6,0
 4,1
 2,5
 1,3
 
 
 
 
 
 In het studiejaar 2008/2009 waren 7660 studenten zowel bij een bachelor-
als een masteropleiding ingeschreven.
 140
 
 Kunt u de Kamer informeren wanneer er meer zicht komt
op de oriëntatie rond koppeling tussen kwaliteit en bekostiging? Is het
op dit moment al mogelijk om de contouren van deze oriëntatie te schetsen?
 
 
 In 2010 volgt een voorstel. Van belang hierbij is de beschikbaarstelling
van de oploop 2011 van de coalitiemiddelen «Kwaliteit en bekostiging»
die op de aanvullende post bij het ministerie van Financiën is gereserveerd.
Een besluit hierover wordt genomen bij de Voorjaarsnota 2010.
 Bij het voorstel wordt gedacht aan een arrangement waarbij gekeken wordt
of het voor een beperkt bedrag mogelijk is om de kwaliteit van de bacheloropleidingen
te verhogen. Dit is ook aangegeven tijdens het Wetgevingsoverleg van 8 december
2008 (Kamerstukken II 2008/09, 31 700, nr. 138). In dit overleg is mijn
beleidsreactie op het advies van de Commissie Kwaliteit en Bekostiging in
het hoger onderwijs (Kamerstukken II 2008/09, 31 288, nr. 48) besproken.
 141
 
 Waarom wordt de bijdrage aan het hoger onderwijs voor
studenten uit de niet-europese landen vanaf 2010 met € 4 miljoen
versoberd, tot € 21,8 miljoen in 2015? Waarom worden studenten uit
ontwikkelingslanden hiervan uitgesloten? Op welke post in de begroting is
deze bezuiniging terug te vinden?
 
 
 Voor het antwoord op het eerste deel van deze vraag wordt verwezen naar
het antwoord op vraag 132 (tweede gedeelte). 
 Gelet op de motie van het lid Anker c.s. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 700, nr. 123) is een uitzondering gemaakt voor de studenten uit ontwikkelingslanden.
 De versobering «niet-EER» is voor zowel het wo als het hbo
ten laste gebracht van de post Reguliere bekostiging (lumpsum).
 142
 
 Hoeveel budget is beschikbaar voor het genoemde profileringsfonds
waarmee bijvoorbeeld studenten uit ontwikkelingslanden ondersteund kunnen
worden? Wordt dit budget evenredig verhoogd?
 
 
 Het is aan elke instelling afzonderlijk om te bepalen welk deel van de
rijksbijdrage zij wil inzetten om via het profileringsfonds beurzen aan studenten
te verstrekken. Hiervoor is van overheidswege geen apart budget beschikbaar.
 143
 
 Kunt u met het oog op de genoemde kortingen van de
middelen voor Deltaplan bèta/techniek op het hbo-artikel vanaf 2011
met € 14 miljoen vanwege de «problematiek overheidsfinanciën»
en met € 20 miljoen voor het sectorplan natuur- en scheikunde, uiteenzetten
of ook de technische hbo-opleidingen middelen ontvangen uit dit sectorplan?
Zo nee, hoeveel budget is beschikbaar voor versterking van de technische hbo-opleidingen,
gezien de afname van de indicatoren onder 6 in tabel 6.11?
 
 
 Het budget voor het Sectorplan Natuur- en Scheikunde is bedoeld voor wo-instellingen.
Zoals is aangegeven in de ontwerpbegroting 2010, paragraaf 6.3.4, 3e
punt, (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 hoofdstuk VIII,
nr. 2) is de € 24,5 miljoen vanaf 2011 bestemd voor stimulering
van bèta/techniek voor sectoren buiten het hoger onderwijs.
 144
 
 Waarom gaat het budget voor verbetering van het onderwijs
op de BES-eilanden per 2011 drastisch omlaag? (van € 6,6 miljoen
naar € 950 000) Wat gebeurt er na deze jaren?
 
 
 De ministerraad heeft voor twee jaren (2009 € 5,98 miljoen en
2010 € 5,68 miljoen) incidentele middelen beschikbaar gesteld op
de OCW-begroting om te investeren in het onderwijs op Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Daarnaast zijn de middelen voor studiefinanciering voor de Nederlandse
Antillen en Aruba ad. € 0,95 miljoen per jaar, met ingang van 2009
structureel overgeboekt van BZK naar OCW. Door de ministerraad is in augustus
2007 de (structurele) rijksbijdrage voor de BES-eilanden vastgesteld, inclusief
een verdeling over de verschillende beleidsvelden op basis van het Havermans-kader.
Deze middelen van in totaal € 88 miljoen vanaf 2011 staan nog
geraamd op de aanvullende post van de Miljoenennota.
 145
 
 Waarom staan in tabel 8.6 dezelfde streefwaarden voor
studiepuntmobiliteit bij 2013 die vorig jaar nog bij 2010 stonden? Betekent
dit dat het kabinet haar doelstellingen vooruit heeft geschoven?
 
 
 Het betreft hier een technische aanpassing. Vorig jaar is bij de IMON
monitor studiepuntmobiliteit gekozen voor data die betrekking hadden op afgestudeerden,
terwijl nu gekozen is voor data betreffende studenten die bezig zijn met hun
studie uitgezonderd eerstejaars studenten. Deze laatste cijfers vallen lager
uit, aangezien buitenlandervaring vaak aan het einde van het curriculum plaatsvindt. 
 146
 
 In hoeverre bestaat er een risico dat het Europese
arbeidsmarktbeleid, dat gericht is op mobiliteit, bij de bestaande kwaliteitsverschillen
tussen hoger onderwijsopleidingen binnen Europa de kwaliteit van het onderwijs
uitholt en naar de laagste niveaus trekt?
 
 
 Er is mij geen enkele aanwijzing bekend dat mobiliteit op de arbeidsmarkt
zou leiden tot een verlaging van de onderwijskwaliteit. Het lijkt waarschijnlijker
dat concurrentie op de arbeidsmarkt, als gevolg van meer mobiliteit, juist
zal leiden tot een grotere vraag naar hoge onderwijskwaliteit.
 147
 
 Hoe ver liggen de leerprestaties van leerlingen in
de kernvakken op de BES-eilanden nu nog af van het niveau dat naar Nederlandse
maatstaven aanvaardbaar is?
 
 
 In Nederland beoordeelt de onderwijsinspectie het niveau van de leerprestaties
op scholen in het basisonderwijs op basis van de meerjarige resultaten. Het
overgrote deel van deze gegevens is voor de scholen op de BES-eilanden niet
beschikbaar. Dat maakt een uitspraak over de afstand tot het naar Nederlandse
maatstaven aanvaardbare niveau niet goed mogelijk. Inmiddels is begonnen met
de introductie van lees- en reken/wiskunde-toetsen in de twee hoogste leerjaren
van het FO en in de brugklassen van het VO. Deze toetsen laten zien dat er
in de hoogste klassen van het FO en in de brugklassen veel leerlingen zitten
die problemen hebben met lezen (Nederlands) en rekenen/wiskunde. De situatie
verschilt echter per vak, per school en per eiland. Er zijn enkele scholen
waar de lees- en rekenprestaties op een aanvaardbaar niveau liggen, maar er
zijn ook scholen waar meer dan een kwart van de leerlingen de meest elementaire
basisvaardigheden voor technisch lezen en rekenen nog niet beheersen.
 148
 
 Kunt u garanderen dat bestaande cao’s en de bestaande
loonruimte in het onderwijs conform afspraak ongemoeid blijven?
 
 
 De lopende onderwijscao’s zijn afgesloten door de werkgeversen werknemersorganisaties
in het onderwijs. Deze partijen besluiten in hun cao-overleg of de lopende
cao’s al of niet ongemoeid blijven. De sector PO is de enige sector
waarin de primaire arbeidsvoorwaarden nog niet gedecentraliseerd zijn. De
laatste cao in deze sector is geëxpireerd op 1 augustus 2009; er
zijn nog geen nieuwe afspraken gemaakt.
 De bestaande loonruimte is onderdeel van de ruimte voor arbeidskostenontwikkeling
die op basis van het referentiemodel door de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties is vastgesteld voor het jaar 2009; deze loonruimte
blijft ongemoeid. De loonruimte voor 2010 is afhankelijk van de loonontwikkeling
in de markt (zie ook antwoord op vraag 213).
 149
 
 Blijven in het onderwijs de bestaande cao’s en
de bestaande loonruimte ongemoeid?
 
 
 Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 148.
 150
 
 Wat is de stand van zaken bij de beroepsvereniging
voor onderwijspersoneel? 
 
 
 Binnen het onderwijs zijn diverse beroepsgroepen – leraren en ondersteunend
personeel in de sectoren – bezig met de kwaliteit van hun leraarberoep.
Dit gebeurt bijvoorbeeld in het registratieproject dat onder coördinatie
van SBL wordt uitgevoerd door leraren in het primair en voortgezet onderwijs
en het middelbaar beroepsonderwijs. Een ander voorbeeld is de oprichting van
de beroepsvereniging van onderwijsondersteunend personeel eerder dit jaar.
 151
 
 Wat maakt de Stichting Beroepskwaliteit Leraren tot
een geschikte organisatie om het beroep en de kwaliteit van de leraar te laten
versterken? Welke aanwijzingen heeft u dat leraren zich vertegenwoordigd voelen
door deze stichting?
 
 
 SBL is een platform van de samenwerkende beroepsorganisaties AOb, CNV
Onderwijs, CMHF, de vakinhoudelijke verenigingen en Beter Onderwijs Nederland.
SBL vertegenwoordigt de leraren niet, maar organiseert en faciliteert activiteiten
die leraren in positie brengen om de kwaliteit van de leraar te versterken.
Denk bijvoorbeeld aan het interactieve traject dat leidde tot het opstellen
van voorstellen voor de bekwaamheidseisen voor leraren, het faciliteren van
groepen van leraren die zich bezighouden met het ontwikkelen van een register
van leraren (VO, PO en MBO) en de voorlichting over de wet BIO die SBL op
scholen geeft. Daarnaast speelt SBL een rol als platform om kennis en informatie
te delen (bijv. via Leraar24) en imago en status van het leraarsberoep inzichtelijk
te maken, bijvoorbeeld via de organisatie van de dag van de leraar en de verkiezing
van de leraar van het jaar.
 152
 
 Waardoor wordt het relatief lage rendement van lerarenopleidingen
na vijf jaar veroorzaakt in tabel 9.5? Waarom heeft het kabinet geen hogere
streefwaarde dan 65% en 51%?
 
 
 Het rendement van de opleiding voor leraren basisonderwijs is relatief,
d.w.z. in vergelijking met het gehele hbo, goed. Het rendement van de opleidingen
voor leraren vo/bve na vijf jaren is lager (51%). Voor een belangrijk
deel is dat te verklaren doordat mbo- en havo-abituriënten die een vakgerichte
universitaire opleiding willen volgen, zich eerst inschrijven voor een lerarenopleiding
in dat vak aan een hogeschool en zich vervolgens na het behalen van het propedeusegetuigschrift
van die opleiding, inschrijven in het wetenschappelijk onderwijs.
 Ten onrechte bevat tabel 9.5 streefwaarden die gelijk zijn aan de in die
tabel opgenomen basiswaarden. Waar nu staat «= 65%» respectievelijk «=
51%» had moeten staan «≥ 65%» respectievelijk «≥
51%».
 153
 
 Als u stelt dat het grootste deel van het cultuuraanbod
zonder subsidie tot stand komt vanuit particulier initiatief, acht u dit een
gewenste situatie of een feitelijke situatie? In geval van het laatste, op
welk onderzoek baseert de regering dit en kunt u percentages noemen? Hoe verhoudt
deze uitspraak zich tot het onderzoek van Berenschot dat werd gepresenteerd
tijdens het Paradiso-debat in 2008, waaruit bleek dat instellingen slechts
18% van de inkomsten uit entree genereren?
 
 
 De stelling dat het grootste deel van het cultuuraanbod zonder subsidie
tot stand komt beschrijft de feitelijke situatie. Dit blijkt uit onder meer
uit jaarlijks onderzoek van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties
(VSCD) onder haar leden. Het marktaandeel van het rijksgesubsidieerde aanbod
op deze podia bedroeg in 2007 20% van de voorstellingen/concerten en
17% van de bezoeken. Het marktaandeel van de Nederlandse
film (mede met subsidiegeld van de Nederlandse overheid tot stand gekomen)
bedroeg in 2008 10% van het aantal in Nederland uitgekomen films en
18% van het aantal bezoeken.
 
 Het onderzoek van Berenschot uit 2008 had alleen betrekking op het door
de overheid gesubsidieerde deel van de cultuursector, en dus niet op de gehele
sector.
 154
 
 Waarom stelt u in tabel 14.2 voor 2010 geen hogere
streefwaarde dan de basiswaarde in 2005–2008?
 
 
 De bedoeling is dat instellingen de komende jaren gebruiken om, uiterlijk
in 2013, aan de norm van 17,5 % te voldoen. Vandaar dat voor een oplopende
reeks is gekozen. De normen worden dit najaar vastgesteld en gecommuniceerd
aan de instellingen. Aangezien aangenomen mag worden dat de instellingen hun
begroting voor 2010, met de daarbij behorende contractuele verplichtingen,
al hebben gemaakt, ga ik ervan uit dat in 2011 de eerste progressie zichtbaar
wordt.
 155
 
 Wat zijn de gevolgen als een cultuurproducerende instelling
niet aan de norm voldoet betreffende de verhouding tussen eigen inkomsten
en structurele subsidies of als de groeinorm niet gehaald wordt?
 
 
 De normen zijn niet bedoeld als harde strafmaatregel en worden dan ook
niet 1-op-1 afgerekend. Dat betekent niet dat de normen vrijblijvend zijn.
Cultureel ondernemerschap maakt integraal onderdeel uit van de beoordeling
van gesubsidieerde culturele instellingen. Instellingen worden geacht aan
de minimumnorm en de groeinorm te voldoen. De prestaties ten opzichte van
de normen maken deel uit van de integrale beoordeling. Begin november komt
de Raad voor Cultuur met een advies over de invulling van deze integrale beoordeling.
Beoordeling van de prestaties van afzonderlijke instellingen vindt altijd
plaats tegen de achtergrond van de prestaties van andere instellingen in de
sector en/of de basisinfrastructuur als geheel. Het niet halen van de normen
kan dan consequenties in de volgende subsidieperiode hebben.
 156
 
 Op welke wijze acht u cultuurproducerende instellingen
beter in staat om te voldoen aan de norm betreffende de verhouding tussen
eigen inkomsten en structurele subsidies en om te voldoen aan de groeinorm?
 
 
 In het advies van de Commissie Cultuurprofijt (Tweede Kamer 2007–2008,
28 989, nr. 65) wordt gesteld dat het verdienvermogen van de sector groter
is dan nu wordt benut. Er is volgens de Commissie meer uit de markt te halen.
Bovendien blijkt dat vergelijkbare instellingen heel verschillende verhoudingen
kunnen hebben tussen eigen inkomsten en structurele subsidies. Dit geeft aan
dat er ruimte voor het verwerven van meer eigen inkomsten is. Dat stimuleer
ik onder meer door de groei van de eigen inkomsten te matchen.
 157
 
 Kunt u toelichten waarom in tabel 14.3 bij Musea de
begroting terugloopt met € 2,5 miljoen, terwijl hun huisvestingsbudget
groeit met € 4,5 miljoen en buiten de subsidies zelfs met € 7,1
miljoen? Wordt dit veroorzaakt door het Nationaal Historisch Museum en het
Rijksmuseum? Zo nee, waardoor wordt de groei dan veroorzaakt? 
 
 
 De terugloop van de musea met € 2,5 miljoen van het jaar 2009
naar jaar 2010 en volgende jaren wordt veroorzaakt door de korting Cultuurprofijt.
In het jaar 2009 is een korting aangebracht van € 2,3 miljoen en
de volgende jaren betreft de omvang € 4,8 miljoen. Er is derhalve
een negatief accres van € 2,5 miljoen zichtbaar.
 
 Het huisvestingsbudget lijkt te stijgen met € 3,3 miljoen. Er
is echter sprake van een vlakke reeks waarop in 2009 incidenteel enkele technische
verschuivingen hebben plaatsgevonden; onder andere is een bijdrage voor het
Rijksmuseum Amsterdam van 2009 naar 2008 verschoven.
 
 De groei van de post musea buiten de cultuursubsidies met circa € 7
miljoen wordt veroorzaakt door toename van de reeks van het Nationaal Historisch
Museum voor een bedrag van € 2 miljoen (van € 3 miljoen
in 2009 naar € 5 miljoen in 2010). Daarnaast is er een intertemporele
compensatie verwerkt van 2009 naar 2010 voor € 5 miljoen voor de
experimenten gratis musea.
 158
 
 Waardoor wordt de groei in «programmakosten overig»
van 2011 tot en met 2014 veroorzaakt?
 
 
 De groei van de «programmakosten overig» van 2011 tot en met
2014 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de middelen bestemd voor de Regeling
Cultuureducatie in de jaren 2013 en 2014 gereserveerd blijven op de Begroting
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deze middelen zijn tot en met 2012 tijdelijk
overgeheveld naar het Provincie- en Gemeentefonds.
 159
 
 Herinnert u zich dat in de begroting voor cultuur van
2009 voor € 26 miljoen aan autonome groei stond ingeboekt? Is het
waar dat hierop is bespaard doordat er negatieve groei of geen inflatie is
geweest? Zo ja, hoeveel geld is er over gehouden en waarin is dit geïnvesteerd?
 
 
 In de begroting 2009 voor cultuur was € 26 miljoen vanaf 2008
ingeboekt voor de loon- en prijsbijstelling. Deze middelen zijn volledig uitgekeerd
aan de cultuurinstellingen ter compensatie van de gestegen loon- en prijscomponenten.
Er is niets ingehouden en er zijn ook geen middelen herbestemd.
 160
 
 Wat is de motivering achter de bedragen die zijn gesteld
als bezuiniging op het budget voor digitale cultuur van € 3 miljoen
in 2010 en € 5 miljoen in 2011?
 
 
 De bezuiniging op het budget is het gevolg van de economische crisis en
de daaruit voortvloeiende herschikkingen op de OCW-begroting (Zie de beleidsagenda).
Het budget voor de digitale cultuur is bestemd voor innovatie en versterking
van de kennisinfrastructuur voor het culturele veld.
 161
 
 Op welke wijze draagt de nieuwe systematiek voor cultuursubsidies
bij aan minder bureaucratie en complexiteit en het oplossen van de knelpunten
die zijn geconstateerd bij de cultuurnotaprocedure?
 
 
 De nieuwe subsidiesystematiek wordt thans geëvalueerd. De Tweede
Kamer is bij brief van 2 juli 2009 geïnformeerd over de onderwerpen
van evaluatie en de planning (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
31 482, nr. 43, 2 juli 2009). Bij de evaluatie wordt
aandacht besteed aan bovenstaande vragen. De Kamer ontvangt de evaluatie voorjaar
2010.
 162
 
 Wat zijn de voordelen voor culturele instellingen als
fondsen naast projectsubsidies in de nieuwe systematiek ook vierjarige subsidies
kunnen verstrekken?
 
 
 De nieuwe subsidiesystematiek wordt thans geëvalueerd. De Tweede
Kamer is bij brief van 2 juli 2009 geïnformeerd over de onderwerpen
van evaluatie en de planning (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
31 482, nr. 43, 2 juli 2009). Bij de evaluatie wordt aandacht besteed
aan bovenstaande vragen. De Kamer ontvangt de evaluatie voorjaar 2010.
 163
 
 Wanneer zullen de fondsen geëvalueerd worden,
door wie en op welke wijze zal deze evaluatie plaatsvinden?
 
 
 De evaluatie van de cultuurfondsen richt ik als volgt in. De fondsen worden
in 2010 gevisiteerd. De visitatierapporten zijn in januari 2011 beschikbaar.
Op basis van de visitaties zal ik bezien of nog aanvullend onderzoek over
specifieke aspecten nodig is. Vervolgens zal ik de Kamer in het voorjaar van
2011 informeren over het functioneren van de fondsen en mijn oordeel daarover.
 164
 
 Kunt u uiteenzetten in welke mate de Matchingsregeling
die op 1 januari 2009 in werking is getreden al heeft geleid tot successen
bij het verhogen van de eigen inkomsten van culturele instellingen?
 
 
 Nee, deze gegevens zijn beschikbaar na 1 mei 2010 wanneer de instellingen
de jaarrekening over 2009 hebben ingediend. Zie ook het antwoord op vraag
165.
 165
 
 Welke criteria gelden er voor het in aanmerking komen
voor subsidies uit de Matchingsregeling die op 1 januari 2009 in werking
is getreden?
 
 
 Elke cultuurproducerende instelling in de basisinfrastructuur komt automatisch
in aanmerking voor matchingssubsidie wanneer uit de jaarrekening blijkt dat
de eigen inkomsten zijn gegroeid ten opzichte van de vorige periode. Dit is
een berekening achteraf op basis van de jaarrekening; instellingen hoeven
geen aanvraag in te dienen.
 166
 
 Kunt u feitelijke informatie verschaffen over de extra
kosten voor de overheid die het gevolg zijn van de systematiek dat culturele
instellingen extra subsidie kunnen krijgen zodra men meer eigen inkomsten
genereert in vergelijking de situatie dat de een dergelijke systematiek van
de Matchingsregeling niet zou bestaan?
 
 
 De matchingsregeling brengt geen extra kosten voor de overheid met zich
mee omdat het vaststellen van het te matchen bedrag wordt meegenomen in de
bestaande begrotings- en afrekeningscyclus.
 167
 
 Welke mogelijkheden overweegt u om ondernemerschap
mee te laten wegen in de beoordeling van instellingen en de vaststelling van
het subsidiebudget? 
 
 
 De Raad voor Cultuur komt begin november met een advies over de invulling
van de integrale beoordelingsrol. Zie verder antwoord op 155. 
 168
 
 In hoeverre is er binnen het internationaal cultuurbeleid
aandacht voor het bevorderen van internationale contacten op de lange termijn
in plaats van het opzetten van eenmalige projecten?
 
 
 Uitgangspunt van het internationaal cultuurbeleid, zoals verwoord in Grenzeloze Kunst (Kamerstuk 31 482, nr. 17), is vooral
het aangaan van duurzame samenwerkingsverbanden. Daarbinnen kunnen heel goed
eenmalige projecten worden opgezet, zolang deze effect sorteren op de langere
termijn. Voorbeelden van langere termijn investeringen en samenwerkingsverbanden
zijn Dutch Design, Fashion and Architecture (voor de periode 2009–2012,
met als prioriteiten China, Duitsland en India), het beleid t.a.v. China (waar
de onafhankelijke Netherlands China Arts Foundation voor de periode 2007–2010
financiële ondersteuning ontvangt), het Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed
programma (voortzetting samenwerking met Suriname, Brazilië, Ghana, Zuid-Afrika,
India, Indonesië, Sri Lanka en Rusland in de jaren 2009–2012) en
Brazilië (de cultuurfondsen bereiden een gezamenlijk beleidskader 2009–2013
voor). Bij eenmalige manifestaties als het Low Festival in Boedapest (2008),
NYC400 (2009), de Nederlandse deelname aan Ruhr 2010 en de viering van 400
jaar diplomatieke betrekkingen met Turkije (2012) wordt steeds bekeken hoe
daarbij op reeds bestaande contacten kan worden voortgebouwd en op welke wijze
deze kunnen bijdragen aan het langere termijnbeleid.
 169
 
 Waarom is ervoor gekozen op cultuurprofijt te bezuinigen,
terwijl de culturele sector als gevolg van de slechte staat van de overheidsfinanciën
juist zal moeten leren meer op eigen benen te staan?
 
 
 Door de keuze voor bezuiniging op de innovatieregeling worden de primaire
processen van de instellingen niet geraakt. Voor de innovatieregeling is nog
altijd € 14 miljoen beschikbaar in plaats van € 20 miljoen.
Naar mijn oordeel blijven er voldoende middelen over voor stimulering van
innovatie, er zal alleen scherper geselecteerd moeten worden.
 170
 
 Welke dertien internationale festivals krijgen een
subsidie van OCW?
 
 
 De onderstaande festivals ontvangen subsidie op basis van de Regeling
voor de vierjarige subsidies (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
28 989, nr. 57).
 
 Holland Festival, International Documentary Filmfestival Amsterdam, International
Film Festival Rotterdam, Music Meeting, Organisatie Oude Muziek, Crossing
Border Festival, Poetry International, Noorderslag, Internationale Architectuur
Biënnale Rotterdam, Manifesta, Cinekid, Holland Animation Film Festival
en het Holland Dance Festival.
 De festivals hebben zowel een brede publieksfunctie als een ontmoetingsfunctie
voor de professionals.
 171
 
 Waarom nemen de streefwaarden met betrekking tot het
aantal Nederlandse filmproducties en het markaandeel publiek Nederlandse film
af in 2010, in vergelijking met de waarden van 2008 en welke maatregelen voorziet
u om deze trend af te remmen? 
 
 
 Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat het aantal Nederlandse
filmproducties in 2010 zal afnemen. In tabel 14.6 in de Rijksbegroting wordt
gesproken van een minimale streefwaarde dat past bij het huidige niveau van
ondersteuning van de productie van de Nederlandse speelfilms in de periode
2009–2012 vanuit de cultuurbegroting van OCW.
 Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat het marktaandeel van de
Nederlandse film substantieel naar beneden moet worden bijgesteld in 2010.
In tabel 14.6 van de Rijksbegroting wordt gesproken van een minimale streefwaarde
rekening, houdend met het feit dat het marktaandeel van de Nederlandse films
jaarlijks aan vrij forse schommelingen onderhevig is, afhankelijk van een
klein aantal succesfilms.
 172
 
 Waarom is de streefwaarde met betrekking tot culturele
diversiteit in 2010 lager dan de waarde van 2008?
 
 
 De genoemde streefwaarde heeft alleen betrekking op de diversiteit van
besturen van culturele instellingen. In afwachting van een door de sector
op te stellen code culturele diversiteit die verbreed wordt naar programmering
en publiek is voor 2010 geen nieuwe streefwaarde geformuleerd. De streefwaarde
is daarom – afgerond naar 15% – gelijkgesteld aan de waarde
2008 (15,1%).
 173
 
 Kunt u een overzicht geven van alle posten die vallen
onder «Mooier Nederland» en wat voor de verschillende posten begroot
is voor de komende jaren, zowel vanuit reguliere middelen als vanuit enveloppemiddelen?
 
 Begroting (bedragen x € miljoen) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 
 
 
 
 Vervolg Belvedere (inclusief Nieuwe Hollandse Waterlinie)
 1.0
 1.0
 1.0 
 
 
 Stimuleringsprogramma Stedenbouw en regionaal ontwerp
 2.0
 2.0
 2.0 
 
 
 Impuls herbestemming krachtwijken*
 
 2.0
 2.0 
 
 
 Overige initiatieven Visie Architectuur en Ruimtelijk
Ontwerp
 1.7
 0.3
 0.3
 
 
 
 totaal
 
 
 4.7
 
 
 5.3
 
 
 5.3
 
 
 
 
 
 * in 2009 en 2010 2 x € 2 miljoen afkomstig van begroting WWI
 Dekking 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 
 
 
 
 Regulier
 3.3
 3.3
 3.3 
 
 
 Enveloppe Cultuur
 1.4
 2.0
 2.0
 
 
 
 totaal
 
 
 4.7
 
 
 5.3
 
 
 5.3
 
 
 
 
 
 174
 
 Wat zal de omvang van de restauratieachterstanden binnen
het monumentenstelsel zijn nadat de eerstkomende twee jaar € 23
miljoen is ingezet voor het versneld inlopen van deze restauratieachterstanden?
 
 
 Met de financiële inspanningen van de afgelopen jaren zijn grote
stappen gezet. De € 140 miljoen uit de najaarsnota 2006, de € 50
miljoen van het amendement bij voorjaarsnota 2008 en de regeling met de provincies
om € 38 miljoen in te zetten, hebben geleid tot een forse vermindering
van de achterstand. Mede door de inzet van nogmaals 2 x € 23 miljoen
de komende twee jaar zal meer dan 90% van de rijksmonumenten
in goede staat komen te verkeren en is het mogelijk ze in goede staat te houden.
Het begrip restauratieachterstand is dan verleden tijd.
 175
 
 Wat is de omvang van de achterstanden die zijn geconstateerd
in de categorie «groene monumenten», wanneer zijn deze achterstanden
geconstateerd en wat de gevolgen hiervan op de gehele restauratieachterstand
binnen het monumentenstelsel?
 
 
 Het rijksmonumentenregister bevat ongeveer 1300 «groene» monumenten,
waarvan circa 550 buitenplaatsen. Alleen over de restauratieachterstand van
buitenplaatsen is informatie over restauratieachterstand beschikbaar, omdat
het VSB-fonds hierover in 2005 een onderzoeksrapport heeft laten opstellen.
De investeringsbehoefte voor de 550 buitenplaatsen voor het onderdeel groen
(bebouwing is dus niet meeberekend) is bruto becijferd op ruim € 160
miljoen. Dit leidt tot een subsidiebehoefte van ongeveer € 70 miljoen.
 
 De overige groene monumenten betreffen voornamelijk begraafplaatsen, villatuinen,
stadsparken en verdedigingswerken. Dit gaat grotendeels om kleinere groene
monumenten, waarover geen financiële informatie beschikbaar is.
 
 Van de 550 buitenplaatsen kregen 190 zogenaamde «particuliere historische
buitenplaatsen» subsidie van LNV via de regeling voor (groene elementen
van) particuliere historische buitenplaatsen. Deze regeling houdt per 31 december
2010 op te bestaan. Over het bijbehorend budget worden tussen LNV en OCW afspraken
gemaakt.
 
 Vanaf 2011 zullen alle groene monumenten – ook de particuliere
historische buitenplaatsen – instromen in het Brim, waarvoor het Brim-budget
jaarlijks met € 4 miljoen plus het nader met LNV overeen te komen
bedrag zal worden verhoogd. Daarmee is de achterstand bij groene monumenten
in enkele Brim-tranches van zes jaar in te lopen en kan de achterstand worden
opgelost.
 176
 
 Hoe wordt beoordeeld welk erfgoed in de aandachtswijken
in aanmerking komt voor herbestemming in het kader van de impuls van € 8
miljoen?
 
 
 Voor de eerste tranche, waarin ? 3,6 miljoen van de € 8 miljoen is
verdeeld, is aan de achttien gemeenten met aandachtswijken gevraagd projectvoorstellen
in te dienen. Criteria waren:
 – herbestemmings- of herontwikkelingsopgave gelegen in een van de
veertig aandachtswijken,
 – in een van de categorieën (semi-)openbare gebouwen, wooncomplexen,
groen en openbare ruimte en wijkvreemde functies,
 – met cultuurhistorische waarde,
 – innovatief,
 – plan- en proceskosten (geen uitvoering),
 – met een breder maatschappelijk effect voor de wijk.
 
 De voorstellen zijn beoordeeld door een deskundigen commissie onder leiding
van de Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed. Het advies van de commissie
is door de ministers van OCW en WWI ongewijzigd overgenomen. Voor de tweede
tranche (najaar 2010) wordt dezelfde procedure gevolgd. 
 177
 
 Welke monumenten op de Nederlandse Antillen en Aruba
worden gerestaureerd?
 
 
 Monumenten die via een eilandsverordening zijn beschermd en in bezit zijn
van een particuliere eigenaar kunnen worden gerestaureerd. Voor die restauraties
kan een laagrentende lening door de eigenaar worden aangevraagd. Inmiddels
is een aantal verordeningen en monumentenlijsten gereed en worden concrete
restauratieplannen uitgewerkt.
 178
 
 In welke mate duidt de trage besteding van de financiële
middelen beschikbaar voor archeologisch bodemonderzoek erop dat er moeilijkheden
zijn bij het vinden van geschikte projecten waaraan de middelen kunnen worden
besteed?
 
 
 De middelen worden ingezet voor een regeling die voorziet in een tegemoetkoming
in de kosten van archeologisch bodemonderzoek. Het betreft een tijdelijke
tegemoetkoming gedurende een overgangsperiode, waarna overheden en bedrijven
in hun planontwikkeling geacht worden zelf rekening te houden met deze kosten.
Indien de financiële gevolgen onevenredig zijn voor zowel de initiatiefnemer
als voor het bestuursorgaan dat archeologisch bodemonderzoek als noodzakelijk
heeft geoordeeld, kan er aanleiding zijn voor het rijk om lagere overheden
financieel tegemoet te komen. Het rijk vervult een achtervangpositie en stelt
hiervoor jaarlijks een uitkeringsplafond vast. In 2009 bedroeg het uitkeringsplafond € 2,5
miljoen, hiervan is € 2,4 besteed. Voor het jaar 2010 is een uitkeringsplafond
van € 1,75 miljoen geraamd en voor 2011 een plafond van € 1
miljoen. Het restant dat niet uitgekeerd wordt zal doorgeschoven worden naar
het volgende jaar. De reeks is aflopend vanwege het feit dat gemeenten en
provincies op enig moment op de archeologische vondsten door middel van inbedding
in de ruimtelijke ordeningplannen zijn voorbereid, waardoor het vangnet van
de rijksoverheid minder noodzakelijk is. Eind 2011 wordt de Wet op de archeologische
monumentenzorg geëvalueerd en dient duidelijk te zijn of overheden voldoende
voorbereid zijn op archeologische vondsten door middel van aanpassing van
de ruimtelijke ordeningsplannen.
 179
 
 Hoe wordt beoordeeld welke werken voor aanschaf in
aanmerking komen vanuit het museaal aankoopfonds?
 
 
 De beoordeling of werken voor aanschaf in aanmerking komen vanuit het
museaal aankoopfonds bestaat uit twee elementen. In de eerste plaats gaat
het om het belang van het werk. Als het gaat om werken die zijn aangewezen
als beschermd in het kader van de Wet tot behoud van cultuurbezit, is dat
belang reeds vastgesteld. In andere gevallen is voor de inhoudelijke beoordeling
van het werk het oordeel van de speciale adviescommissie van de Mondriaan
Stichting leidend. Op basis van haar specifieke expertise oordeelt deze adviescommissie
over de onderwerpen als kwaliteit en conditie van het werk, het cultuurhistorisch
belang, belang voor de Collectie Nederland en de publieke toegankelijkheid.
In de tweede plaats wordt een eventuele bijdrage uit het museaal aankoopfonds
beoordeeld binnen het financieel kader van museaal aankoopfonds.
 180
 
 Op welke termijn verwacht u dat het proces van bibliotheekvernieuwing
afgerond kan worden en welke kosten zullen volgens u hiermee in totaal gemoeid
zijn? 
 
 
 Het proces van bibliotheekvernieuwing heeft tot doel de dienstverlening
van de openbare bibliotheken goed te laten aansluiten bij maatschappelijke
en technologische ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen hebben tot ingrijpende
veranderingen in het informatie- en mediagebruik van burgers geleid. Het kabinet
richt zich bij bibliotheekvernieuwing met name op de ontwikkeling en realisatie
van een landelijke digitale openbare bibliotheek als aanvulling op de bestaande
fysieke, lokale bibliotheek. Daarnaast richt de bibliotheekvernieuwing zich
op het collectiebeleid, HRM en marketing. De doelen hebben betrekking op de
periode 2008–2011. Voor deze periode is in totaal € 77 miljoen
(circa € 20 miljoen per jaar) beschikbaar. Hiermee wordt, in samenwerking
met de bibliotheeksector en de andere overheden, een gerichte impuls gegeven
aan de vernieuwing van het openbare bibliotheekwerk. Dat laat onverlet dat
de bibliotheeksector zich voortdurend zal moeten aanpassen aan wijzigingen
in de maatschappelijke context.
 181
 
 Waarom levert de evaluatie van de Wet Werk en inkomen
kunstenaars (WWIK) pas in 2010 resultaten op?
 
 
 De WWIK wordt momenteel geëvalueerd door de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid die eerstverantwoordelijk is voor deze wet. Conform
de evaluatiebepaling in de WWIK zal nog dit jaar een verslag over de doeltreffendheid
en de effecten van deze wet in de praktijk aan de Staten-Generaal worden gezonden.
 
 In samenhang met deze evaluatie wordt ook het flankerend beleid bij de
WWIK geëvalueerd. Het streven is ook de resultaten van deze evaluatie
nog dit jaar aan de Kamer aan te bieden, maar in de begroting is rekening
gehouden met de mogelijkheid dat dit begin 2010 zal plaatsvinden.
 182
 
 Welke financiële bijdrage levert OCW aan het Belvedèrebeleid?
 
 
 De financiële inzet van OCW voor Belvedere wordt na het afloop van
het tienjarige Belvedereprogramma (eind 2009) nog op beperkte schaal voortgezet.
Het gaat om een bedrag van € 1 miljoen per jaar van waaruit wordt bijgedragen
aan het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie, het Onderwijsnetwerk Belvedere
en de kennis- en platformfunctie Belvedere.
 183
 
 Waardoor wordt de groei veroorzaakt van het budget
voor de financiering van de publieke omroep in tabel 15.3? Lost u daarmee
het begrotingstekort van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) op?
 
 
 De rijksmediabijdrage wordt conform artikel 2 144, tweede lid onder
a, van de Mediawet 2008, jaarlijks bijgesteld op grond van de index voor het
aantal huishoudens in Nederland. Op basis van de cijfers van het Centraal
Bureau voor de Statistiek wordt deze index meegenomen in de raming van de
rijksmediabijdrage en dit verklaart de oplopende reeks in tabel 15.3.
 In de Meerjarenbegroting 2009–2013 heeft de raad van bestuur van
de NPO de zorg uitgesproken dat er voor het jaar 2010 een tekort van circa € 40
miljoen zou ontstaan. Inmiddels heeft de raad van bestuur van de NPO zijn
Meerjarenbegroting 2010–2014 gepresenteerd die een sluitende begroting
voor het jaar 2010 bevat. Begin november zal in de jaarlijkse brief over de
mediabegroting de financiële situatie nader worden belicht. 
 184
 
 Geven alle kabelbedrijven in het digitale aanbod, naast
de tv-programma’s uit de eigen regio, ook de zenders van de naburige
provincies door?
 
 
 Van de grote kabelbedrijven in Nederland (Ziggo, UPC, CAIW en Delta),
geven Ziggo en CAIW de tv-programma’s van alle regionale omroepen in
het digitale aanbod door. UPC geeft overal de regionale omroepen door van
de provincies waarin dit bedrijf actief is (Omrop Fryslân, Omroep Gelderland,
Omroep Flevoland, RTV-Noord-Holland, RTV Utrecht, RTV Rijnmond, Omroep Brabant
TV en Omroep Limburg/L1). Delta (Zeeland) geeft ook de regionale omroepen
van de twee aangrenzende provincies door (TV Rijnmond en Omroep Brabant).
 185
 
 Waarom ontvangt TNO per 2010 circa € 6 miljoen
minder dan het voorgaande jaar?
 
 
 Op basis van het Coalitieakkoord «Samen werken, samen leven»
is op TNO vanaf 2008 een geleidelijk oplopende ombuiging toegepast. De
doorwerking van deze efficiencykorting heeft in 2010 voor TNO tot deze neerwaartse
lijn geleid.
 186
 
 Waarom trekt u in deze financieel moeilijke tijden € 8
miljoen extra uit in 2010 en € 12 miljoen extra uit vanaf 2011
voor de «graduate schools»? Wat levert dat aan meerwaarde op en
waarom wordt dit extra geld niet direct besteed aan wetenschappelijk onderzoek
of geïnvesteerd in onderzoeksinfrastructuur?
 
 
 Er wordt geld geïnvesteerd in een programma voor graduate schools
naar Amerikaans model om onderzoeksscholen meer op de leest te schoeien van
de beste graduate schools in de wereld, zoals Harvard en Berkeley. Gedacht
kan worden aan elementen als een vast instroommoment, een cursorische opzet
aan de start, en een vrije keuze van de promovendi voor onderzoeksonderwerp
en promotor. Dat zal een sterk kwaliteitsverhogend effect hebben op de begeleiding
en het promotieonderzoek.
 De Graduate School naar Amerikaans model betreft een reeds bij uw Kamer
bekende prioriteit uit het coalitieakkoord. Goede onderzoeksopleidingen zijn
een belangrijk onderdeel van de basisvoorziening voor het onderzoek in Nederland.
De middelen stonden echter nog op de aanvullende post van het Ministerie van
Financiën en zijn nu toegevoegd aan de begroting van OCW.
 187
 
 Kunt u uiteenzetten hoe de extra middelen uit de enveloppe
zich vanaf 2011 verhouden tot de verwachte stijging tot en met 2014 van
de kosten van de kinderopvang? Waar komen de middelen voor de verdere stijging
van uitgaven aan kinderopvang vandaan? Moeten kostenoverstijgingen in de kinderopvang
uit de eigen middelen van OCW worden bekostigd? Kunt u de procentuele uitgaven
aan kinderopvang ten opzichte van de totale uitgaven van OCW weergeven?
 
 
 De middelen uit de enveloppe kinderopvang bedragen vanaf 2011 structureel € 700
miljoen., onafhankelijk van de stijging van het budget voor kinderopvang.
Hiervan is een bedrag van € 500 miljoen ingezet om kostenstijgingen
bij de kinderopvang te dekken. De overige € 200 miljoen is onder
andere ingezet voor VVE en harmonisatie tussen kinderopvang en peuterspeelzalen.
Een eventuele overschrijding op de kinderopvang wordt, met inachtneming van
de begrotingsregels, in eerste instantie behandeld in de context van de hele
OCW-begroting en in tweede instantie in de context van de gehele
rijksbegroting. Het aandeel van het budget kinderopvang in de totale begroting
van OCW is in 2010 ongeveer 7,5%.
 188
 
 Welk bedrag aan Kinderopvangtoeslag SMI zal de komende
jaren worden ingeboekt, waarmee vanuit het gemeentefonds wordt uitgekeerd
aan gezinnen waarvan één van de partners werkt en de thuiszittende
partner als gevolg van sociaal-medische indicatie niet in staat is de kinderen
op te vangen? Kan de regering dit voortaan als een aparte post in de begroting
zichtbaar maken?
 
 
 Vanaf 2010 wordt een bedrag van ca. €28 miljoen toegevoegd aan
de gemeentefonds. Wanneer één van de partners niet werkt dan
valt het gezin niet onder de wet kinderopvang en komt dit gezin niet in aanmerking
voor de kinderopvangtoeslag. Op basis van sociaal medische indicatie kan dit
gezin in aanmerking komen voor tegemoetkoming in de kinderopvangkosten bij
de gemeente. Binnen het gemeentefonds is dit niet als aparte post zichtbaar.
 189
 
 Wat is het budgettaire beslag vanaf het jaar 2010,
voor het project 1001Kracht dat is gericht op het vergroten van de maatschappelijke
participatie van 50 000 vrouwen uit etnische minderheden ?
 
 
 Het budgettaire beslag vanaf het jaar 2010 voor het project 1001Kracht
is €  3,1 miljoen. 19 koplopergemeenten 1001 Kracht krijgen in 2010
en 2011 € 50 000 per jaar per gemeente (samen opgeteld € 1,
9 miljoen). De huidige 6 pilotgemeenten 1001Kracht kunnen in het geval zij
aangeven mee te willen doen met het vervolgtraject, voor twee jaar € 125 000
per jaar per gemeente krijgen, waarin de bijdrage van het ministerie van OCW
is € 100 000 per jaar per gemeente (samen opgeteld is de bijdrage
van OCW € 1,2 miljoen over 2 jaar/ 6 gemeenten).
 190
 
 Kan worden aangegeven hoe veel van het budget van de
publieke omroep wordt besteed aan nieuwe media, multimediale initiatieven,
internet, uitzendingen via mobiele telefonie, alsmede aan (digitale) themakanalen?
Hoe heeft dit bedrag zich de afgelopen jaren ontwikkeld?
 
 
 In de Meerjarenbegroting geeft de raad van bestuur van de NPO aan in 2010 € 46,9
miljoen te willen besteden aan internet en (digitale) themakanalen. In de
begroting 2009 was dit € 46,5 miljoen. In de jaren 2008 resp. 2007
is hiervoor € 53,6 miljoen resp. € 49,2 miljoen uitgegeven.
 191
 
 Is de € 25 miljoen die in mindering wordt
gebracht op het oorspronkelijk voorziene accres, al toebedeeld aan de respectievelijke
uitgaven bij de publieke omroep? Anders geformuleerd: zullen deze € 25
miljoen met de kaasschaaf, of op basis van gerichte keuzes worden toegedeeld?
 
 
 Zoals op blz. 199 van de OCW-begroting is gemeld, is het resterende deel
van de voor artikel 15 Media toegekende enveloppegelden gereserveerd op de
aanvullende post bij Financiën. Er is daarom nog niets besloten over
hoe het «meer» respectievelijk het «minder meer» zal
worden ingezet. Het concessiebeleidsplan van de NPO is richtinggevend voor
de inzet van het (extra) budget. Wel heb zijn in eerder overleg met de Kamer
de voornemens aangegeven meer geld te doen besteden aan Nederlands drama en –
via het Mediafonds – aan cultuur bij de regionale omroepen. 
 192
 
 Wordt overwogen om de € 25 miljoen in het
bijzonder in mindering te brengen op de «nieuwe» mediataken, aangezien
immers over deze taken veel discussie bestaat, gelet op de opstelling van
de Europese Commissie in haar omroepmededeling eerder dit jaar, en op de bezwaren
die zijn ingebracht tegen de beschikking aanbodkanalen en de multimediale
taakuitbreiding van de NPO, zowel in Den Haag als in Brussel?
 
 
 Het verspreiden van het aanbod via andere kanalen dan de algemene radio-
en televisiekanalen is een wezenlijk onderdeel van de publieke mediaopdracht.
Gelet op het veranderend mediagebruik, zeker bij jongeren, is dit ook een
noodzaak om het publiek te bereiken. De vaststelling van de aard en het aantal
van de aanbodkanalen waarmee de publieke omroep zijn opdracht uitvoert en
het budget dat daaraan wordt besteed, geschiedt met inachtneming van de Europese
regels die voor staatssteun aan de publieke omroep gelden. De bezwaren tegen
mijn besluit van 22 april 2009 over experimenten en nieuwe themakanalen
zijn nog in behandeling. Ik wil daar nu niet op vooruit lopen.
 193
 
 Kunt u uiteenzetten of in de gelden die universiteiten
ontvangen een deel is geoormerkt voor onderzoeksscholen? Zo ja, kunt u toelichten
hoeveel middelen dit betreft?
 
 
 In de gelden die universiteiten ontvangen is geen sprake van geoormerkte
middelen voor onderzoekscholen. Bij de berekening van de rijksbijdrage op
basis van het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 is wel sprake van een verdeelsleutel
gerelateerd aan onderzoekscholen. Voor 2010 gaat het daarbij om een bedrag
van € 80,2 miljoen. Het is aan de universiteiten deze rijksbijdrage
(lumpsum) in te zetten voor het verzorgen van onderwijs en onderzoek (bestedingsvrijheid).
 194
 
 Welk deel van de nieuwe mutaties in artikel 18 onder
3.2 voor 2010, te weten € 2,7 miljoen extra beschikbaar voor ICT-projecten,
is bestemd voor Wikiwijs en welk deel voor ICT-projecten van de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO)?
 
 
 Het betreft een bedrag van € 2,5 miljoen bestemd voor het project
Wikiwijs in de onderwijssectoren. Daarnaast betreft het een saldo van € 0,2
miljoen van meerdere kleine mutaties OCW-breed, waar een doorontwikkeling
van het datawarehouse van de Dienst Uitvoering Onderwijs t.w.v. € 1,2
miljoen deel van uitmaakt.
 195
 
 Hoeveel OCW enveloppe middelen staan er nog op de begroting
van financiën?
 
 
 Er staan nog voor € 235,0 miljoen structureel vanaf 2011
aan enveloppemiddelen geparkeerd op de aanvullende post bij Financiën.
Dit is inclusief de herschikkingen ten laste van de enveloppe (zoals genoemd
in tabel 5 op pagina 56). De middelen zijn als volgt verdeeld over de verschillende
enveloppen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitsplitsing enveloppen (x € 1 miljoen)
 2011
 2012
 2013
 2014
 2015
 
 
 
 
 Enveloppe innovatie, kennis en onderzoek
 37,0
 37,0
 37,0
 37,0
 37,0 
 
 
 Enveloppe onderwijs
 164,2
 164,2
 164,2
 164,2
 164,2 
 
 
 Enveloppe participatie, onderkant en armoede
 5,0
 5,0
 5,0
 5,0
 5,0
 
 
 Enveloppe cultuur en monumenten
 3,8
 3,8
 3,8
 3,8
 3,8 
 
 
 Enveloppe publieke omroep
 25,0
 25,0
 25,0
 25,0
 25,0 
 
 
 
 Enveloppe tranche 2011 (geparkeerd op AP FIN)
 
 
 235,0
 
 
 235,0
 
 
 235,0
 
 
 235,0
 
 
 235,0
 
 
 
 
 
 196
 
 Hoe werkt de gebruikelijke systematiek precies? Krijgen
universiteiten en hogescholen automatisch meer geld om de extra studenten
op te vangen of wordt daar na 1 oktober over besloten of dat wel gebeurd
en hoeveel dat dan is? Gaat er in de gebruikelijke systematiek wel extra budget
naar de universiteiten en hogescholen in totaal om de extra studentenaantallen
op te vangen?
 
 
 Op basis van het aantal inschrijvingen op 1 oktober t-1 wordt in
het voorjaar van het jaar t een meerjarige referentieraming gemaakt van het
aantal studenten; deze wordt afgezet tegen de vorige meerjarige raming. De
aantallen-raming wordt vertaald in een budgettaire raming (aantallen x prijs
per student).
 Elk jaar wordt bij Voorjaarsnota vervolgens door het kabinet besloten
over de aanpassing van het budget voor hogescholen en universiteiten, waarbij
in beginsel de budgettaire raming vanuit de referentieraming wordt gevolgd.
 197
 
 Waarom is in de samenvatting van Education at a Glance
2008 6,1% het OESO gemiddelde en in de samenvatting van Education at
a Glance 2009 5,7%? Klopt het dat er in 2008 (en in eerdere jaren)
is gekozen voor het gewogen gemiddelde en in 2009 plotseling voor het ongewogen
gemiddelde?
 
 
 De verschillen tussen beide cijfers hebben drie oorzaken:
 1. De samenvatting van Education at a Glance (EAG) 2009 toont de onderwijsuitgaven
van 2006. De samenvatting van EAG 2008 toont de uitgaven van 2005.
 2. In 2008 heeft het CBS de onderwijsuitgaven gereviseerd. De revisie is zichtbaar in (de samenvatting van) EAG 2009, maar nog
niet in (de samenvatting van) EAG 2008.
 3. In de samenvatting van EAG 2008 zijn de totale (gewogen) OESO uitgaven
van 6,1% gepresenteerd terwijl in 2009 het ongewogen OESO gemiddelde
is opgenomen. In voorgaande jaren zijn soms de gewogen, en soms de ongewogen
OESO gemiddelde uitgaven gepresenteerd.
 
 Wanneer we uitgaven op stelselniveau tussen landen vergelijken, is het
gebruikelijk te werken met een ongewogen OESO gemiddelde als referentie. Het
ongewogen OESO gemiddelde geeft de uitgaven van een «gemiddeld»
OESO land weer. In dit gemiddelde tellen alle landen even zwaar mee, ongeacht
de grootte van het stelsel en de omvang van het bbp. De totale gewogen OESO
uitgaven representeren de uitgaven van de OESO als geheel: de OESO wordt als
1 entiteit gezien. Hierdoor wegen landen als bijv. de VS met een groot stelsel
en een groot bbp zwaarder mee. Het EU gemiddelde dat gepresenteerd wordt in
EAG is ook steeds een ongewogen gemiddelde.
 198
 
 Hoe staat het met de accuraatheid van de gewichtenregeling?
Is er een oplossing gevonden voor het probleem dat scholen met veel gewichtleerlingen
die niet in het juiste postcodegebied staan minder achterstandsmiddelen krijgen? 
 
 
 De gewichtenregeling is nog steeds accuraat. Gekozen is voor de invoering
van impulsgebieden (postcodegebieden met veel lage inkomens en/of veel uitkeringen),
omdat een stapeling van problemen in de omgeving van jonge kinderen tot extra
achterstanden kan leiden. Scholen die in die gebieden staan, krijgen extra
geld. Het is niet de bedoeling geweest om scholen met veel gewichtenleerlingen
automatisch allemaal extra geld te geven: dan was het bedrag per gewichtenleerling
wel verhoogd. De invoering van impulsgebieden is gefinancierd door het extra
geld dat deze kabinetsperiode ter beschikking is gesteld (tot 70 miljoen extra
in 2011). Het is niet zo dat scholen buiten deze gebieden door deze maatregel
geld hebben moeten inleveren; voor hen blijft de gebruikelijke gewichtenregeling
gelden.
 199
 
 Hoe is de nieuwe ambitie om te streven naar 1500 brede
scholen tot stand gekomen? Kwam het initiatief van de VNG, individuele gemeenten
of het kabinet?
 
 
 De ambitie om te streven naar 1500 brede basisscholen is een ambitie van
individuele gemeenten die wordt ondersteund door het kabinet. Dat gemeenten
deze ambitie hebben, blijkt ook uit de eerste resultaten in het kader van
het Jaarbericht Brede Scholen 2009. Dit nieuwe Jaarbericht zal begin volgend
jaar aan uw Kamer worden aangeboden.
 200
 
 Is er voor-, tussen- en naschoolse opvang op alle 1200
brede scholen die Nederland op dit moment kent?
 
 
 Vaak zijn basisscholen die een sluitend dagarrangement in de vorm van
voor-, tussen- en naschoolse opvang bieden, brede basisscholen. Andersom is
het niet zo dat alle brede basisscholen deze sluitende dagarrangementen bieden.
Dit is mede afhankelijk van de behoeften van ouders. Wel wordt er op vrijwel
alle brede scholen één of meerdere vormen van opvang of activiteiten
buiten schooltijd aangeboden. Op het grootste deel van de brede scholen worden
in elke geval tussenschoolse opvang (87%), naschoolse opvang (78%)
en naschoolse activiteiten (81%) aangeboden. Ook opvang voor schooltijd
(58%) en vakantieopvang (32%) komen voor de leeftijdsgroep van
4–12 jaar regelmatig voor.
 201
 
 Kan inzichtelijk worden gemaakt hoe het komt dat slechts
43% van de vrouwen economisch zelfstandig is, terwijl 59% een
baan heeft van 12 uur per week of meer?
 
 
 Economische zelfstandigheid wordt bereikt wanneer iemand een inkomen uit
werk ontvangt dat gelijk is aan het bijstandsniveau. Voor een alleenstaande
is dit zeventig procent van het netto minimum loon en voor een alleenstaande
met kinderen is dat negentig procent van het minimum loon.
 Vrouwen die een relatief kleine baan hebben (van 12–24 uur per week)
en die daarbij op of rond het minimumloonniveau werken, verdienen veelal onder
de grens van het bijstandniveau en zijn dus per definitie niet economisch
zelfstandig.
 Overigens bleef de economische zelfstandigheid van vrouwen tussen 2002
en 2005 steken op 42%. In 2006 was 43% van de vrouwen economisch
zelfstandig en in 2007 groeide dit met twee procentpunt naar bijna 45%.
 In de beleidsbrief Emancipatie die april 2009 naar de Kamer is gezonden
heb ik toegezegd onderzoek te laten doen naar economische zelfstandigheid
van vrouwen. Dit onderzoek wordt momenteel gedaan. De opzet van het
onderzoek is om inzicht te krijgen in welke fiscale maatregelen de arbeidsparticipatie
van vrouwen bevorderen dan wel ontmoedigen.
 Er zal onder andere gekeken worden wat het effect is van de verschillende
belasting- en inkomensregelingen op de marginale druk die vrouwen ondervinden
bij een stijging van het bruto inkomen.
 Eind oktober moet de analyse zijn afgerond. In het AO van 6 oktober
jl. heb ik toegezegd dat de minister van SZW en ik u hierover eind november
van dit jaar per brief zullen informeren.
 202
 
 Waarom staat er in tabel 1 dat er in 2009 o euro vanuit
de enveloppe is besteed?
 
 
 De in tabel 1 genoemde reeks Enveloppe betreft de tranche 2010. Deze start
in 2010.
 203
 
 Voor wie geldt de taakstelling arbeidsproductiviteit
die vanaf 2013 ruim7 miljoen euro moet opleveren?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 62.
 204
 
 Waarom is er in 2010 een fors bedrag aan technische
verschillen? Wat valt daar onder?
 
 
 Onder de technische verschillen voor 2010 vallen de overboekingen met
andere departementen als gevolg van kabinetsbesluitvorming (– € 174,8
miljoen), de niet-relevante uitgaven (– € 109,3 miljoen) waaronder
bijstelling van de autonome ramingen van het aantal studenten dat recht heeft
op studiefinanciering, HGIS-middelen (€ 6,2 miljoen) en desalderingen
met de ontvangsten (€ 2,3 miljoen).
 205
 
 Waar wordt de 15 miljoen aan besteed onder versterking
mbo, zij-instromers, werkscholen, wijkscholen? Hoeveel wordt waaraan besteed
en aan wie verstrekt?
 
 
 In de kabinetsreactie op het rapport van de WRR «Vertrouwen in de
School» is aangegeven waaraan en hoe het bedrag besteed wordt. Het bedrag
van € 15 miljoen wordt besteed aan de ontwikkeling van plusvoorzieningen
voor overbelaste jongeren. Dit bedrag wordt aangevuld met een bedrag van € 15
miljoen van de begroting van Jeugd & Gezin. Hierover is ook gesproken
tijdens het AO van 4 september.
 De tijdelijke subsidieregeling plusvoorzieningen voor overbelaste jongeren
is op 22 september 2009 gepubliceerd. Naar analogie van de aanpak van
voortijdig schoolverlaten kunnen zogenaamde «contactscholen» tot
15 oktober 2009 voor de scholen in hun RMC-regio (Regionale Meld- en
Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten) subsidie aanvragen bij
CFI. Dit geld is bedoeld voor de schooljaren 2009/2010 en 2010/2011. Het geld
zal verstrekt worden aan de contactschool, maar is bestemd voor het ontwikkelen
van plusvoorzieningen in de hele RMC-regio.
 206
 
 Zijn de 10 000 extra leerlingen die in 2009–2010
op het mbo zitten ook leerlingen met een slecht arbeidsperspectief, zoals
de doelstelling was?
 
 
 Deze vraag is nu niet te beantwoorden, omdat de gegevens daarvoor nog
niet beschikbaar zijn. Tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer over de beroepspraktijkvorming (op 10 september 2009) bent u geïnformeerd
over de voorlopige uitkomsten van de enquête die onder examenkandidaten
in het mbo is uitgevoerd in het kader van het School Ex programma. Tevens
is toen aangegeven dat eind dit jaar (tweede helft van november) meer gegevens
beschikbaar zijn uit het basisregister onderwijs om te bepalen welk effect
de inspanningen van het School Ex programma hebben op het aantal inschrijvingen
per 1 oktober 2009 voor het schooljaar 2009–2010.
 207
 
 Waarom worden scholen niet gecompenseerd voor de tekorten
op de bapo-regeling en wel gekort op hun budget voor vervanging- en wachtgeld?
 
 
 Het budget voor de bapo-regeling maakt voor het voortgezet onderwijs en
primair onderwijs sinds 1996 respectievelijk 2006 deel uit van de lumpsumbekostiging.
Bij OCW is geen informatie over de feitelijke bapo-kosten, alleen over de
omvang van het opgenomen bapo-verlof. Wel is voor de verslagjaren 2008 en
2009 aan schoolbesturen gevraagd inzicht te verschaffen in de bapo-lasten
en -baten. Tot op heden zijn geen signalen ontvangen dat er tekorten dan wel
overschotten op de bapo-regeling zijn.
 Op het budget voor vervanging- en wachtgeld wordt in het primair onderwijs
niet gekort. De regel «vervangings-/wachtgeldopslag versoberen»
in tabel 5 op pagina 56 heeft betrekking op het voortgezet onderwijs. Omdat
de realisatie van de uitgaven achter is gebleven, is besloten de vergoeding
voor de personele lasten voor de genoemde componenten te korten.
 208
 
 Waaruit is gebleken dat de professionalisering van
besturen in het po een belangrijke stap heeft gezet?
 
 
 Tijdens de invoering van lumpsumbekostiging en in het eerste jaar na de
invoering is per schoolbestuur gekeken hoe het stond met de voorbereiding
op het werken met lumpsumbekostiging. Daarbij is gebleken dat de besturen
overwegend hun zaken goed op orde hadden. De invoering is goed verlopen; zo
heeft geen enkel bestuur een beroep gedaan op het vangnet dat was ingericht
voor schoolbesturen die als gevolg van de invoering van lumpsumbekostiging
in financiële problemen komen. In de evaluatie van de lumpsumbekostiging
die binnenkort start, zal opnieuw worden bekeken hoe het met de professionaliteit
van het financieel management is gesteld.
 Zie ook het antwoord op vraag 72.
 209
 
 Wat wordt er nu gefinancierd uit de dynamisering onderwijsopslag?
 
 
 Deze post betreft een herschikking op de OCW-begroting en financiert hiermee: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 X € 1 mln
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Bijdrage problematiek overheidsfinanciën
 
 10
 10
 10
 10 
 
 
 Uitbreiding SiriusProgramma
 4
 2,2
 1,7
 0,9
 2,2 
 
 
 Experimenten kwaliteit en bekostiging
 
 1,8
 2,3
 3,1
 1,8
 
 
 
 
 210
 
 Welke uitgaven zijn nog niet-juridisch verplicht of
bestuurlijk gebonden als het gaat om beleidsartikel 3? 
 
 
 Het betreft een zeer beperkt deel van de uitgaven voor incidentele projecten,
die OCW subsidieert ter ondersteuning van de beleidsdoelstellingen van het
voortgezet onderwijs. Hiervoor zijn nog geen verplichtingen aangegaan die
juridisch afdwingbaar zijn (bijvoorbeeld op basis van wet- en regelgeving)
of die bestuurlijk gebonden zijn (bijvoorbeeld op basis van afgesloten convenanten).
 211
 
 Waar wordt de ruim 6 miljoen euro aan besteed voor
het in internationaal verband waarborgen van de OCW-belangen en benutten van
internationale kennis voor kwaliteit van nationaal beleid? Waarom is dat ongeveer
400 000 euro meer dan in 2009? Wat is de bestemming van de 289 000
euro die niet-juridisch verplicht of bestuurlijk gebonden is?
 
 
 Het budget wordt besteed aan de Nederlandse Taalunie (€ 3,3
miljoen), de OCW-vertegenwoordiging in het buitenland (€ 2,1 miljoen),
culturele uitwisselingen (HGIS € 0,3 miljoen) en bijdragen aan OESO/CERI
en het Europa College te Brugge.
 De verhoging van het budget met € 0,4 miljoen betreft een kabinetsbrede
inspanning tot verhoging van het aantal experts nationaux détachés
(END-ers, nationale ambtenaren gedétacheerd bij de Europese instellingen).
Deze aanvullende inspanning is aangekondigd in de brief van de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 14 september 2009 inzake
het Programma Vernieuwing Rijksdienst (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 490, nr. 29).
 Uit het beleidsmatig geoormerkt budget van € 289 000, worden
onder meer beleidsdoorlichtingen en evaluatieonderzoeken gefinancierd (bijvoorbeeld
de Internationaliseringsmonitor Onderwijs (IMON), de Nederlandse Taalunie
en samenwerking met Frankrijk), alsmede bijdragen aan de Southeast Asian Ministers
of Education Organization (SEAMEO) en de Nationale Jeugdraad (Youth Forum).
 212
 
 Beperkt de doelstelling aandeel vrouwen in de top zich
tot schaal 15–17? Wat is het percentage vrouwen in schaal 17–19
en schaal 15–19?
 
 
 Nee, de doelstelling voor vrouwen in topposities betreft het percentage
vrouwen in de Algemene Bestuursdienst (ABD). Alle managers bij het Rijk met
integrale eindverantwoordelijkheid over mensen en middelen maken deel uit
van de ABD. Leden van de ABD zitten minimaal in schaal 15, en maximaal in
schaal 19.
 De leden van de ABD worden onderverdeeld in ABD-managers en in de TopManagementGroep
(TMG). De TMG bestaat uit secretarissen-generaal, directeuren-generaal, inspecteurs-generaal
en enkele hiermee gelijkgestelde bijzondere functies, en kan worden beschouwd
als de absolute top. Alle overige leden van de ABD vallen in de categorie
ABD-managers. Het percentage vrouwen in de TopManagementGroep was ultimo 2008
24,2%.
 Het percentage vrouwen onder de ABD-managers was ultimo 2008 19,8%.
 Het percentage vrouwen in de Algemene Bestuursdienst (gemiddelde van de
twee groepen samen) was ultimo 2008 20,2%.
 213
 
 Het kabinet heeft er op gerekend dat in 2011 er ongeveer
1,2 miljard bespaard wordt op de arbeidsvoorwaarden in kabinetssectoren en
onderwijs. Hoeveel van de 1,2 miljard was toegerekend aan onderwijs? Bij een –
op dit moment verwachte loonontwikkeling van 1,5% – bespaart
het kabinet niets. Hoe wordt dat financiële gat gedicht?
 
 
 Zoals is opgenomen in het aanvullend beleidsakkoord houdt het kabinet
rekening met een besparing van in totaal 3,2 miljard in 2011 en de jaren daarna op basis van de doorwerking van een nominale nullijn voor nieuwe
cao’s in de markt naar de lonen in de collectieve sector via de referentiesystematiek
voor de arbeidsvoorwaardenontwikkeling in de collectieve sector. Voor 2011
gaat het om een bedrag van 1,2 miljard voor kabinetssectoren en onderwijs;
voor onderwijs gaat het dan om ongeveer een half miljard.
 Het realiseren van de besparing is dus afhankelijk van de loonontwikkeling
in de markt. Zoals is aangegeven in de Miljoenennota, zal het kabinet zich
beraden op maatregelen als de huidige loonontwikkeling zich voortzet. Deze
besluitvorming zal pas plaatsvinden op het moment waarop meer duidelijkheid
bestaat over de loonontwikkeling in 2010.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen
(SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dibi (GL), Anker (CU)
en Smits (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Uitslag (CDA), Vietsch (CDA), Schinkelshoek
(CDA), Jacobi (PvdA), Elias (VVD), Timmer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der
Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66),
Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL), Ortega-Martijn (CU) en Gerkens (SP).
 
 
 NT2: Nederlands als tweede taal.
 
 
 Zie www.bologna2009benelux.org. Daar zijn ook de rapporten van de afzonderlijke
landen, o.m. Italië, Griekenland en Portugal, in te zien.
 
 
 niet-EER: niet Europese Economische Ruimte.
 
 
 Zie http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/onderwijs/publicaties/artikelen/archief/2008/2008–2631-wm.htm