Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief regering; Kabinetsreactie op het groenboek bewijsverkrijging in strafzaken en toelaatbaarheid van bewijs
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140472
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 996
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 januari 2010
 
 Op 11 november 2009 heeft de Europese Commissie een groenboek uitgebracht
over de bewijsverkrijging in strafzaken tussen lidstaten en het garanderen
van de toelaatbaarheid van bewijs (COM(2009) 624). Hierbij bied ik u de voorgenomen
kabinetsreactie op het groenboek aan. Alvorens deze aan de Commissie te zenden,
wordt u in de gelegenheid gesteld binnen de gebruikelijke termijn van 30 dagen
hierop te reageren.
 
 De termijn die door de Commissie is gesteld voor het indienen van reacties
is ongebruikelijk kort. Reacties werden vóór 22 januari
2010 verwacht. Aan de Commissie is reeds bericht dat deze termijn niet haalbaar
is, gelet op de benodigde afstemming met de praktijk en het feit dat uw Kamer
gedurende een periode van 30 dagen de mogelijkheid heeft op de voorgenomen
reactie te reageren.
 
 Voor de goede orde bericht ik u dat de kabinetsreactie tevens is verzonden
aan de Voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 
 Kabinetsreactie op het Groenboek van de Commissie over
de bewijsverkrijging in strafzaken tussen lidstaten en het garanderen van
de toelaatbaarheid van bewijs (COM(2009) 624)
 1. Inleidende opmerkingen
 De Nederlandse regering verwelkomt het door de Europese Commissie op 11 november
2009 uitgebrachte groenboek over de bewijsverkrijging in strafzaken tussen
lidstaten en het garanderen van de toelaatbaarheid van bewijs (COM(2009) 624).
Zij prijst het initiatief van de Commissie waarmee een belangrijke aanzet
wordt gegeven voor de verdere ontwikkeling van wederzijdse erkenning op het
terrein van grensoverschrijdende bewijsverkrijging.
 
 Het doel van het groenboek is de lidstaten en andere belanghebbende partijen
te consulteren over de relevante aspecten van dit onderwerp. Het groenboek
bevat een aantal vragen die de lidstaten de gelegenheid bieden hun zienswijze
naar voren te brengen ten aanzien van maatregelen die moeten worden genomen
op het terrein van grensoverschrijdende bewijsverkrijging. Naast vragen omtrent
het verkrijgen van bewijs dat zich in een andere lidstaat bevindt, vraagt
het groenboek ook aandacht voor de toelaatbaarheid van bewijs dat in een andere
lidstaat is vergaard dan de lidstaat waarin de strafprocedure wordt gevoerd.
 Hieronder treft u de reactie van de Nederlandse regering aan die tot stand
is gekomen mede op basis van bijdragen van het openbaar ministerie en de rechtsprekende
macht.
 Het beginsel van wederzijdse erkenning
 In 1999 besloot de Europese Raad dat het beginsel van wederzijdse erkenning
de hoeksteen diende te gaan vormen van de justitiële samenwerking zowel
in burgerlijke als in strafzaken. Aan dit besluit lag de wens ten grondslag
de samenwerking tussen de lidstaten sneller en efficiënter te laten verlopen.
Zeker bij de bestrijding van grensoverschrijdende en georganiseerde criminaliteit
is justitiële samenwerking vaak cruciaal om een strafzaak tot een succesvol
einde te brengen. Inmiddels is het besluit van 1999 geformaliseerd in artikel
82 van het Werkingsverdrag dat bepaalt dat «de justitiële samenwerking
in strafzaken in de Unie berust op het beginsel van wederzijdse erkenning
van strafrechtelijke uitspraken en beslissingen».
 Het beginsel van wederzijdse erkenning stoelt op het uitgangspunt dat
de lidstaten een zodanig vertrouwen in elkaars rechtsstelsel en autoriteiten
hebben dat een door een buitenlandse bevoegde autoriteit uitgevaardigd bevel
of vonnis in beginsel als gelijkwaardig kan worden beschouwd aan een door
de eigen nationale autoriteiten uitgevaardigd bevel of vonnis. Bij wederzijdse
erkenning is dan ook geen sprake meer van een verzoek om bijstand uit een
ander land, maar van een bevel dat in een andere lidstaat wordt erkend en
ten uitvoer gelegd. De snellere en efficiëntere samenwerking wordt onder
andere beoogd door de bestaande weigeringsgronden in te perken, termijnen
te stellen waarbinnen het buitenlandse bevel moet worden erkend respectievelijk
uitgevoerd en het gebruik van standaardformulieren voor te schrijven. Wederzijdse
erkenning is daarmee een meer verplichtende vorm van samenwerking dan de samenwerking
gebaseerd op de traditionele rechtshulpregels.
 Stand van zaken: wetgeving en praktijk
 Hoewel in de afgelopen negen jaren een behoorlijk aantal kaderbesluiten
die uitwerking geven aan het beginsel van wederzijdse erkenning op diverse
strafrechtelijke deelgebieden tot stand zijn gekomen, moet tegelijkertijd worden erkend dat de toepassing van
het beginsel van wederzijdse erkenning in de praktijk zich nog in een eerste
fase bevindt. Het in 2002 tot stand gekomen kaderbesluit inzake het Europees
aanhoudingsbevel wordt op dit moment Uniebreed en frequent toegepast en geconstateerd
kan worden dat als gevolg van dit kaderbesluit de procedures voor overlevering
van personen aanzienlijk zijn verkort ten opzichte van de oude uitleveringsprocedures.
Over de toepassing in de praktijk van de overige op het terrein van wederzijdse
erkenning in het strafrecht tot stand gekomen kaderbesluiten is op dit moment
nog betrekkelijk weinig bekend. Helaas moet worden geconstateerd dat de implementatie
van de kaderbesluiten niet in alle gevallen tijdig en correct geschiedt.
 Daarnaast moet worden erkend dat de invoering van een nieuw wetgevend
instrument tijd vergt. Rechters, officieren van justitie en advocaten moeten
zich de nieuwe instrumenten eigen maken, de organisatie behoeft in veel gevallen
aanpassing om op goede wijze uitvoering te kunnen geven aan de nieuwe regelgeving
en soms zijn nieuwe aanpassingen in wetgeving nodig naar aanleiding van de
opgedane ervaringen. Dat blijkt onder andere uit de wederzijdse evaluatie
van de toepassing van het Europees aanhoudingsbevel in de praktijk. Teneinde de beoogde en gewenste verbetering van de strafrechtelijke
samenwerking door middel van het beginsel van wederzijdse erkenning te bereiken,
is het van belang ook aandacht te besteden aan deze aspecten. Kijken we naar
het civiele recht dan blijkt dat de ontwikkeling en toepassing van het beginsel
van wederzijdse erkenning in dit rechtsgebied enkele decennia nodig heeft
gehad om gestalte te krijgen in de vorm waarin het thans wordt toegepast.
Het ligt dan ook in de rede ervan uit te gaan dat ook in het strafrecht de
uitwerking en toepassing van dit beginsel de benodigde tijd zal kosten. 
 Bewijsverkrijging in de Europese Unie
 De huidige samenwerking tussen de lidstaten op het terrein van bewijsverkrijging
vindt op dit moment in veruit de meeste gevallen plaats op grond van bestaande
rechtshulpverdragen, in het bijzonder op basis van het Europees Verdrag aangaande
wederzijdse rechtshulp in strafzaken van 1959, de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
van 1990 en de EU rechtshulpovereenkomst van 2000 met bijbehorende protocollen.
Twee kaderbesluiten gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning zijn
thans op het terrein van bewijsverkrijging vastgesteld. Deze zijn het kaderbesluit
nr. 2003/577/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 22 juli 2003
inzake de tenuitvoerlegging in de Europese Unie van beslissingen tot bevriezing
van voorwerpen of bewijsstukken (PbEU L196) en het kaderbesluit nr. 2008/978/JBZ
van de Raad van de Europese Unie van 18 december 2008 betreffende het
Europees bewijsverkrijgingsbevel ter verkrijging van voorwerpen, documenten
en gegeven voor gebruik in strafprocedures (PbEU L350). Het laatstgenoemde
kaderbesluit bevindt zich nog in de implementatiefase en wordt daarom nog
niet worden toegepast. Het eerstgenoemde kaderbesluit inzake beslissingen
tot bevriezing dat op 2 augustus 2005 door alle lidstaten had moeten
zijn geïmplementeerd is thans door 22 lidstaten omgezet in nationale
wetgeving. Het wordt mondjesmaat door de praktijk toegepast onder andere omdat
de wijze waarop het kaderbesluit is vormgegeven onvoldoende aansluit bij de
behoefte uit de praktijk.
 Zoals de Commissie ook in haar groenboek terecht concludeert, is de huidige
regelgeving inzake grensoverschrijdende bewijsverkrijging, die deels is gebaseerd
op de traditionele rechtshulpregels en deels op het beginsel van wederzijdse
erkenning, versnipperd. Dit vraagt derhalve om een visie op de wijze waarop
maatregelen op dit terrein zich de komende jaren verder dienen te ontwikkelen.
 2. Vragen uit het groenboek en antwoorden
 De hoofdvraag die in het groenboek voorligt is of het bestaande instrumentarium
voor grensoverschrijdende bewijsverkrijging in beginsel moet worden vervangen
door één alomvattend instrument gebaseerd op het beginsel van
wederzijdse erkenning. Daarnaast worden meer specifieke vragen gesteld over
voorwaarden voor bewijsverkrijging op basis van wederzijdse erkenning en voorwaarden
voor het verzekeren van de toelaatbaarheid van in een andere lidstaat vergaard
bewijs. In het hierna volgende onderdeel wordt op de specifieke vragen ingegaan.
 2.1. Bewijsverkrijging
 
 1. Bent u er in beginsel voorstander van dat de bestaande
rechtsregeling over bewijsverkrijging in strafzaken wordt vervangen door één
enkel op het beginsel van wederzijdse erkenning gebaseerd instrument dat alle
soorten bewijs dekt, met inbegrip van bewijsmateriaal dat nog niet bestaat
of niet direct beschikbaar is zonder verder onderzoek? Waarom?
 
 2. Is het volgens u nodig om voor bepaalde soorten bewijs specifieke regels
in het instrument op te nemen? Zo ja, voor welke? Waarom?
 3. Zou het volgens u ongepast zijn om de kenmerken van instrumenten inzake
wederzijdse erkenning op alle soorten bewijs toe te passen, met inbegrip van
bewijsmateriaal dat nog niet bestaat of niet direct beschikbaar is zonder
verder onderzoek? Zo ja, voor welke soorten bewijs moet een specifieke behandeling
worden uitgewerkt? Waarom?
 
 De Nederlandse regering is er in beginsel voorstander van toe te werken
naar een alomvattend systeem gebaseerd op wederzijdse erkenning voor grensoverschrijdende
bewijsverkrijging ter vervanging van alle bestaande instrumenten. Zij wijst
in dit verband naar hetgeen daarover in het Stockholm-programma is opgenomen. Het huidige instrumentarium op het terrein van bewijsverkrijging
in de Europese Unie is versnipperd waardoor de toegankelijkheid ervan voor
de praktijk niet optimaal is. Ook doen zich in de praktijk problemen voor
die te maken hebben met het ontbreken van termijnen voor de uitvoering van
rechtshulpverzoeken. Gelet op het feit dat in de verzoekende staat een strafzaak
aanhangig is die – met behulp van het gevraagde bewijsmateriaal –
binnen een redelijke termijn dient te worden beslecht, is juist bij grensoverschrijdende
bewijsverkrijging voortvarendheid bij de uitvoering van een verzoek of bevel
geboden.
 Een alomvattend systeem dat consistent is opgebouwd, aansluit bij de behoeften
van de praktijk, omgeven is met voldoende rechtswaarborgen en een zekere flexibiliteit
bevat, zal de praktijk in hoge mate kunnen faciliteren en de beoogde versnelling
en vergemakkelijking van de strafrechtelijke samenwerking kunnen verwezenlijken.
 
 Naar het oordeel van de Nederlandse regering zou nader onderzocht moeten
worden op welke wijze dit alomvattende systeem tot stand kan worden gebracht.
In dit verband wordt in het Stockholm-programma verwezen naar een voorafgaande
effectbeoordeling (impact assessment). Is het
op dit moment mogelijk en haalbaar één alomvattend instrument
gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning op te stellen dat in één
keer het bestaande instrumentarium met inbegrip van het kaderbesluit inzake
het Europees bewijsverkrijgingsbevel zal vervangen? Of is een stapsgewijze
aanpak die toewerkt naar het nastrevenswaardige einddoel van een alomvattend
en consistent systeem een betere benadering?
 
 De eerste benadering heeft als voordeel dat alle vormen van bewijsverkrijging
in één keer worden geregeld in één instrument.
Het opstellen van een dergelijk instrument, gebaseerd op het beginsel van
wederzijdse erkenning, zal op dit moment vermoedelijk geen sinecure
zijn. Het terrein van bewijsverkrijging is complexer en veelomvattender dan
bijvoorbeeld de overlevering van personen, zoals geregeld in het kaderbesluit
inzake het Europees aanhoudingsbevel. De bevoegdheden die onder een dergelijk
instrument komen te vallen verschillen naar aard en ingrijpendheid. Daarnaast
bestaan verschillen tussen de lidstaten ten aanzien van de inzet van dergelijke
bevoegdheden, zoals de criteria en rechtswaarborgen die naar nationaal recht
gelden voor de inzet ervan, de frequentie waarmee ervan gebruik wordt gemaakt
en de mate waarin de inzet ervan als algemeen aanvaard wordt beschouwd. Uitgaande
van het verplichtende karakter van wederzijdse erkenning, zal het in de rede
liggen voor specifieke vormen van bewijsverkrijging specifieke regels op te
stellen. Zeker waar lidstaten worden verplicht meer ingrijpende bevoegdheden
in te zetten, zoals de telefoontap, infiltratie of digitale opsporingsbevoegdheden,
zal de behoefte bestaan specifieke regels in het instrument op te nemen. Onderkend moet worden dat het uitwerken van dergelijke
regels voor alle relevante vormen van bewijsverkrijging in één
instrument geen eenvoudige opgave zal zijn.
 
 Een stapsgewijze benadering die geleidelijk toewerkt naar een alomvattend
systeem heeft als voordeel dat het veelomvattende geheel van bewijsverkrijging
kan worden totstandgebracht in enkele stappen met als eindresultaat dat bepaalde
vormen van bewijs logisch gebundeld in één instrument kunnen
worden behandeld. Ook biedt deze benadering de
mogelijkheid te leren van voorgaande instrumenten en waar nodig in nieuwe
instrumenten verbeteringen aan te brengen. Deze benadering heeft wel tot nadelig
gevolg dat gedurende een overgangsperiode de praktijk met verschillende instrumenten
geconfronteerd blijft. Daar staat tegenover dat meer kennis over de werking
van de instrumenten in de praktijk bestaat op het moment dat het bestaande
instrumentarium ter zijde wordt geschoven. De eerste stap zou kunnen bestaan
uit een instrument ter vergemakkelijking van het horen van verdachten, getuigen
en deskundigen in het buitenland.
 
 Ongeacht voor welke benadering wordt gekozen, is het bij het opstellen
van een nieuw instrument inzake wederzijdse erkenning van belang te bezien
hoe kan worden vormgegeven aan het evenredigheidsbeginsel. Dit volgt uit het
feit dat wederzijdse erkenning een meer verplichtende vorm van samenwerking
betreft dan wederzijdse rechtshulp en de uitvoerende staat minder beoordelingsvrijheid
laat ten aanzien van de uitvoering van een buitenlands bevel. Zeker naar mate
de bevoegdheid die moet worden ingezet om het bevel uit te voeren ingrijpender
is, ligt het in de rede een drempel op te nemen met betrekking tot de ernst
van het delict waarvoor het bevel is uitgevaardigd. In beginsel zou moeten
worden voorkomen dat ingrijpende bevoegdheden of bevoegdheden die een groot
beslag leggen op de opsporingscapaciteit moeten worden ingezet voor bagatelzaken.
De lidstaten hebben er alle belang bij dat schaarse opsporingscapaciteit zo
effectief mogelijk wordt gebruikt. Een ander aspect dat van belang wordt geacht,
betreft de rechtsbescherming van personen wier belangen door de uitvoering
van een bevel worden geraakt. Dit kan de verdachte zijn, maar ook een derde-belanghebbende.
Het is daarom van belang afspraken te maken over de gevallen waarin en de
wijze waarop de betrokkene rechtsmiddelen kan aanwenden. Hierbij moet enerzijds
worden voorkomen dat noch in de uitvoerende noch in de uitvaardigende staat
betrokkene een rechtsmiddel effectief kan aanwenden, anderzijds ligt het in
de rede een «dubbeling» in de rechtsbescherming te voorkomen.
 
 De Nederlandse regering onderschrijft volledig de in het Stockholm-programma
opgenomen stelling dat er behoefte bestaat aan «een nieuwe aanpak die
stoelt op het beginsel van wederzijdse erkenning, maar waarbij
ook aandacht wordt besteed aan de flexibiliteit van het klassieke stelsel
van wederzijdse rechtshulp». Het beginsel van wederzijdse erkenning
brengt met zich mee dat een in een andere lidstaat uitgevaardigd bevel in
beginsel als gelijkwaardig moet worden beschouwd aan een nationaal bevel en
dus in beginsel moet worden erkend en ten uitvoer gelegd, zonder een inhoudelijke
toetsing van de gronden die aan het bevel ten grondslag liggen en de wijze
waarop het bevel tot stand is gekomen en ongeacht de vraag of volgens het
nationale recht van de uitvoerende staat een dergelijke bevel in een vergelijkbaar
geval had kunnen worden uitgevaardigd. Dit laat onverlet dat er omstandigheden
kunnen zijn waarin de erkenning en tenuitvoerlegging van een buitenlands bevel
onaanvaardbaar moet worden geacht. Voor deze omstandigheden zijn in de tot
nu toe tot stand gekomen kaderbesluiten– soms lange – lijsten
met specifieke weigeringsgronden opgenomen. De bedoeling was dat deze specifiek
geformuleerde weigeringsgronden een vooruitgang zouden betekenen ten opzichte
van de meer open geformuleerde weigeringsgronden in de rechtshulpverdragen.
Het is echter de vraag of deze vooruitgang ook daadwerkelijk is gerealiseerd
en of deze systematiek nu niet juist tot gebrek aan de gewenste flexibiliteit
leidt. In dit verband wil de Nederlandse regering graag wijzen op de uitleg
van het Hof van Justitie van de Europese Unie van de openbare orde-clausule
zoals die bij de wederzijdse erkenning in het civiele recht werd toegepast.
Deze clausule, die de mogelijkheid biedt de uitvoering van een buitenlands
verzoek of vonnis te weigeren indien deze onverenigbaar is met de openbare
orde van de uitvoerende lidstaat, komt ook voor in de klassieke rechtshulpverdragen.
In de zaak Krombach bepaalt het Hof dat erkenning
en tenuitvoerlegging op grond van de openbare orde-clausule mag worden geweigerd «indien
de erkenning of tenuitvoerlegging van de in een andere verdragsluitende staat
gegeven beslissing op onaanvaardbare wijze zou botsen met de rechtsorde van
de aangezochte staat, doordat inbreuk op een fundamenteel beginsel zou worden
gemaakt. Opdat het verbod van onderzoek van de juistheid van de in den vreemde
gegeven beslissing in acht wordt genomen, zou de inbreuk moeten bestaan in
kennelijke schending van een rechtsregel die in de rechtsorde van de aangezochte
staat van essentieel belang wordt geacht, of van een in die rechtsorde als
fundamenteel erkend recht.»
 Naar het oordeel van de Nederlandse regering zou het zinvol zijn te onderzoeken
of aan flexibiliteit kan worden gewonnen door een aantal van de specifieke
weigeringsgronden die thans in de kaderbesluiten inzake wederzijdse erkenning
zijn opgenomen te schrappen en een meer algemene weigeringsgrond gebaseerd
op de hierboven aangehaalde uitspraak van het Hof op te nemen. In aanvulling
daarop zou een zorgvuldige monitoring van de toepassing van een dergelijke
weigeringsgrond kunnen worden overwogen.
 
 
 4. Zou het volgens u nuttig zijn om het instrument
aan te vullen met niet-wetgevende maatregelen? Zo ja, welke? Waarom?
 
 
 Teneinde de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten daadwerkelijk
te verbeteren, is het van groot belang dat niet slechts wordt volstaan met
nieuwe wetgeving. Aanvullende maatregelen, zowel op Europees als op nationaal
niveau, zijn noodzakelijk. Hierbij wordt gedacht aan opleidingen van rechters,
officieren van justitie en advocaten die met de nieuwe instrumenten worden
geconfronteerd. Ook kunnen makkelijk toegankelijke databases bijdragen aan
kennis over de instrumenten, de status van implementatie in de verschillende
lidstaten en de nationale autoriteiten die bevoegd zijn tot toepassing van
de instrumenten. Ook is het nuttig wanneer nationale experts van de lidstaten
van tijd tot tijd bijeenkomen om praktische problemen die zich voordoen te
bespreken en daarvoor oplossingen te zoeken.
 Voorts blijkt in de praktijk dat een goed lopende samenwerking voor een
belangrijk deel afhangt van het feit of de betrokken personen elkaar kennen,
met elkaar kunnen communiceren en overleggen en enige kennis van elkaars rechtssysteem
hebben. Het Europees Justitieel Netwerk en Eurojust vervullen hierin een belangrijke
rol, maar dit is niet voldoende. Het zou ook goed zijn wanneer ook praktijkgerichte
netwerken worden gevormd door rechters en door advocaten die werkzaam zijn
op het terrein van strafrechtelijke samenwerking. Het European Network of
Councils for the Judiciary (ENCJ), de Council of Bars and Law Societies of
Europe (CCBE) en de European Criminal Bar Association (ECBA) spelen hierbij
ook een rol. Ook uitwisselingsprogramma’s van deze beroepsgroepen tussen
de lidstaten die frequent met elkaar samenwerken kunnen bijdragen aan een
beter begrip over elkaars rechtssysteem en werkwijze. Toename van contacten
tussen de functionarissen in de strafrechtspleging zullen het vertrouwen in
andere lidstaten vergroten, hetgeen van essentieel belang is voor de uitvoering
van het beginsel van wederzijdse erkenning. Talencursussen voor de desbetreffende
magistraten zijn eveneens van belang om rechtstreekse communicatie mogelijk
te maken. In dit verband wil de Nederlandse regering nog het volgende opmerken.
Uitgangspunt bij wederzijdse erkenning is dat de justitiële autoriteiten
van de uitvaardigende staat en van de uitvoerende staat rechtstreeks met elkaar
contact onderhouden zodat onnodige vertraging wordt voorkomen. In de praktijk
blijkt echter dat in sommige gevallen één of enkele centrale
contactpunten waar expertise op het gebied van justitiële samenwerking
en talenkennis aanwezig zijn een grote bijdrage levert aan het vergemakkelijken
van de samenwerking. De mogelijkheid dergelijke centrale punten in te richten
moet dus behouden blijven en waar nodig worden aangemoedigd.
 
 
 5. Moeten er volgens u nog andere kwesties worden behandeld?
Zo ja, welke? Waarom?
 
 
 De Nederlandse regering maakt graag van de gelegenheid gebruik het belang
van de volgende twee aspecten te onderstrepen.
 
 Nederland acht de evaluatie van bestaande instrumenten met het oog op
het bespreekbaar maken van obstakels die worden ondervonden bij de toepasssing
van die instrumenten van groot belang. Het stemt dan ook tot tevredenheid
dat dit onderwerp deel uitmaakt van het Stockholmprogramma. Met dergelijke evaluaties wordt inzichtelijk gemaakt wat werkt en
waar zich problemen voordoen die nadere actie vereisen. Zonodig kan de informatie
uit deze evaluaties de basis vormen voor een impact assessment voor nieuwe
regelgeving. In dit kader zou het ook goed zijn wanneer lidstaten kwantitatieve
gegevens bijhouden over de toepassing van de verschillende instrumenten. Dit
geeft een goed inzicht over de daadwerkelijke toepassing en het beslag dat
deze toepassing legt op de capaciteit van de politiële en justitiële
autoriteiten. Op basis van deze gegevens kunnen ook de kosten die de toepassing
van de verschillende instrumenten met zich mee brengen beter in kaart worden
gebracht.
 
 Naast de evaluatie van bestaande instrumenten, hecht Nederland veel waarde
aan een gedegen impact assessment wanneer nieuwe
regelgeving wordt overwogen. Een impact assessment dient niet alleen het probleem
en de voorgestelde oplossing in kaart te brengen, maar ook een goede inschatting
te geven van de financiële gevolgen van de voorgestelde regelgeving alsmede
van de gevolgen voor de (opsporings)capaciteit van de lidstaten. Voor de uiteindelijke
toepassing van de voorgestelde regeling in de praktijk is het noodzakelijk
dat de lidstaten zich van deze gevolgen bewust zijn en bereid zijn deze ten
volle voor hun rekening te nemen.
 2.2. Toelaatbaarheid van bewijs
 
 6. Bent u in beginsel voorstander van het vaststellen
van gemeenschappelijke normen inzake bewijsgaring? Waarom?
 
 7. Geeft u er de voorkeur aan algemene normen vast te stellen voor alle
soorten bewijs of om specifiekere normen vast te stellen die aangepast zijn
aan de verschillende soorten bewijs? Waarom?
 8. Wanneer gemeenschappelijke normen moeten worden vastgesteld, aan welke
normen denkt u dan? Waarom?
 9. Moeten er volgens u nog andere kwesties worden behandeld? Zo ja, welke?
Waarom?
 
 Gemeenschappelijke normen inzake bewijsgaring kunnen bijdragen aan het
vergroten van de toelaatbaarheid van in een andere lidstaat vergaarde gegevens
die als bewijs in een strafzaak worden gebruikt. Zo kunnen gemeenschappelijke
(minimum) kwaliteitseisen ten aanzien van in te zetten technische hulpmiddelen
of methoden voor forensisch onderzoek bijdragen aan de betrouwbaarheid en
bruikbaarheid van de gegevens die met behulp van die technische hulpmiddelen
of dat forensisch onderzoek zijn verkregen. Het is immers van belang dat de
rechter kan vertrouwen op de betrouwbaarheid van de verkregen gegevens, ook
wanneer deze in het buitenland zijn vergaard. In dit verband zou bijvoorbeeld
kunnen worden gedacht aan training en certificering van opsporingsambtenaren,
technische kwaliteitseisen en protocollering van procedures.
 
 De toelaatbaarheid van bewijs hangt echter niet alleen af van de vraag
of de rechter de verstrekte gegevens betrouwbaar en bruikbaar acht. Het heeft
soms ook te maken met het enkele feit dat de procedures die zijn gevolgd in
het land waar de gegevens zijn vergaard afwijken van de procedures die gelden
in het land waar de strafzaak loopt. Sommige lidstaten kennen strikte regels
voor het vergaren en gebruik van gegevens die men als bewijs in een strafzaak
wil aanwenden. Omdat gegevens die in het buitenland zijn vergaard niet altijd
aan de regels van het land dat die gegevens als bewijs wil gebruiken voldoen,
kan het voorkomen dat een rechter de verstrekte gegevens uitsluit van bewijs.
Teneinde aan dit probleem tegemoet te komen is binnen de EU afgesproken dat
de uitvoerende lidstaat bij het vergaren van de gegevens zoveel mogelijk rekening
zal houden met de formaliteiten en procedures die zijn aangegeven door de
lidstaat die de gevraagde gegevens uiteindelijk in een strafzaak wil gebruiken. Het zou goed zijn in kaart te brengen hoe deze betrekkelijk
recente afspraak in de praktijk werkt en of eventueel resterende problemen
met het opstellen van gemeenschappelijke normen kunnen worden opgelost.
 
 Ten slotte wijst de Nederlandse regering erop dat het beginsel van wederzijdse
erkenning in beginsel ook zijn weerslag dient te krijgen in de toelaatbaarheid
van in een andere lidstaat vergaard bewijsmateriaal. Als uitgangspunt zou
moeten gelden dat de lidstaat die gegevens die in een andere lidstaat zijn
vergaard als bewijs in een strafzaak wil gebruiken, de wijze waarop die gegeven
zijn vergaard, dient te erkennen en de gegevens niet mag uitsluiten van bewijs
op basis van het enkele feit dat de gevolgde procedure afwijkt van zijn eigen
nationale regels. Dit sluit bovendien aan bij het uitgangspunt dat bij wederzijdse
erkenning wordt toegepast, namelijk dat een erkend bevel of vonnis wordt uitgevoerd
overeenkomstig het recht van de uitvoerende staat.
 
 
 
 Kaderbesluiten inzake het Europees aanhoudingsbevel (PbEG 2002, L190,
wederzijdse erkenning van beslissingen tot bevriezing van voorwerpen en bewijsstukken
(PbEG 2003, L196), wederzijdse erkenning van geldelijke sancties (PbEG 2005,
L76), wederzijdse erkenning van confiscatiebeslissingen (PbEG 2006, L328),
wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen (PbEU 2008, L327), wederzijdse
erkenning van proeftijdvoorwaarden en alternatieve sancties (PbEU 2008, L337),
Europees bewijsverkrijgingsbevel (PbEU 2008, L350).
 
 
 Vierde wederzijdse evaluatieronde inzake de toepassing in de praktijk
van het Europees aanhoudingsbevel en de samenwerking tussen de lidstaten op
dit terrein.
 
 
 Raadsdocument 17 024/09 CO EUR-PREP 3 JAI 896 POLGEN 229, Paragraaf 3.1.1.
 
 
 Vergelijk bijvoorbeeld de uitgebreide Titel III inzake interceptie van
telecommunicatie in de EU rechtshulpovereenkomst 2000.
 
 
 Een stapsgewijze aanpak was ook oorspronkelijk door de Commissie voorzien
bij de indiening van het voorstel voor het kaderbesluit inzake het Europees
bewijsverkrijgingsbevel. COM(2003) 688, paragraaf 1.8. van de toelichting.
 
 
 De EU rechtshulpovereenkomst bevat bepalingen inzake videoverhoor van
getuigen en deskundigen, maar het verhoor van verdachten valt hierbuiten.
Voorts ontbreken in veel lidstaten nog de technische middelen om een verbinding
voor videoverhoor tot stand te brengen. Het Europees aanhoudingsbevel wordt
geregeld toegepast met het uitsluitende doel een verdachte te horen. In dit
licht wordt voorgesteld als eerste stap een instrument op dit terrein voor
te bereiden.
 
 
 Zaak C-7/98, overweging 37.
 
 
 Raadsdocument 17 024/09 CO EUR-PREP 3 JAI 896 POLGEN 229, Paragraaf 1.2.5.
 
 
 Zie artikel 4 van de EU rechtshulpovereenkomst 2000 en artikel 12 van
het kaderbesluit betreffende het Europees bewijsverkrijgingsbevel.