Gewichtenregeling basisonderwijs; Verslag algemeen overleg over de ITS-rapportage "De gewichtenregeling en mono-etnische scholen nader bekeken"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25844, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25844 nr. 4

16-04-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25844Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 844Gewichtenregeling basisonderwijsnr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 april 1999De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 1 april 1999 overleg gevoerd met staatssecretaris Adelmund
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over haar brief van 19 februari 1999
ter aanbieding van de ITS-rapportage «De gewichtenregeling en mono-etnische
scholen nader bekeken»(25 844, nr. 3).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Remak (VVD) zei dat van een ideale situatie sprake
zou zijn als er geen achterstanden in het onderwijs zouden zijn en alle kinderen
een gelijke uitgangspositie zouden hebben. Dat is echter helaas nog niet het
geval. Gewichtengelden zijn er om achterstanden te bestrijden en moeten zo
rechtvaardig mogelijk worden ingezet.De fractie van de VVD onderschrijft de heldere en duidelijke uitkomsten
van het ITS-onderzoek. Ze leiden niet tot een verfijning aangezien het aantal
categorieën wordt gereduceerd. De mening van de staatssecretaris dat
op basis van de uitkomsten van het ITS-onderzoek een nadere verfijning van
de gewichtengelden noodzakelijk is, is dus feitelijk onjuist. Kan de staatssecretaris
haar mening toelichten? Het ITS-onderzoek leidt tot een rechtvaardiger aansluiting
bij de maatschappelijke werkelijkheid en mevrouw Remak was blij dat die rechtvaardiger
aansluiting een reductie van het aantal categorieën gewichten tot gevolg
heeft. Dit betekent immers dat voor een aantal groepen de achterstand aanzienlijk
is afgenomen.Mevrouw Remak was de mening toegedaan dat de gewichtengelden het rechtvaardigst
kunnen worden ingezet als ze op termijn worden ontkoppeld van etniciteit.
Dat wil zeggen dat etniciteit geen doorslaggevende factor meer moet zijn teneinde
gewichtengelden toe te kennen. Het op termijn blijven hanteren van etniciteit
als criterium voor toekenning werkt stigmatiserend en kan zelfs tweedeling
in de hand werken. Tevens doet het geen recht aan de maatschappelijke werkelijkheid
van de etnische minderheidsgroep(en) in kwestie. Er zijn immers ook genoeg
autochtone kinderen die een onderwijsachterstand hebben. De fractie van de
VVD is van mening dat achterstand per individuele leerling moet worden vastgesteld
middels leerlijnen waarbij taal en rekenen de belangrijkste indicatoren
zijn en blijven. Taal en rekenen zijn tevens een goede graadmeter voor het
verloop van de schoolcarrière van kinderen.Naast gewichtengelden zijn er andere middelen om achterstanden gericht
te bestrijden. Zo zijn er de NT2-gelden om taalachterstanden aan te pakken.
Het verdient aanbeveling eens te kijken naar de inzet van deze gelden gezien
het oordeel van de Algemene Rekenkamer op dit punt in haar rapport Integratie
etnische minderheden. Mevrouw Remak herinnerde aan de passage in het regeerakkoord
over taalbeleid als een van de speerpunten van het GOA en riep de staatssecretaris
dan ook op, op zeer korte termijn het landelijk beleidskader GOA zodanig aan
te passen dat de NT2-gelden effectiever worden ingezet. Hoe is de stand van
zaken met betrekking tot de GOA-monitoring?Mevrouw Remak benadrukte dat doelstelling en verdeling van de GOA-middelen
door de Kamer worden bepaald en dat dat zo moet blijven. In dit verband sprak
zij haar vrees uit voor het weglekken van GOA-middelen. Onderwijsgeld moet
binnen het onderwijs worden ingezet en niet daarbuiten. Hoe oordeelt de staatssecretaris
hierover?De staatssecretaris vreest herverdeeleffecten ten nadele van de grote
steden als de uitkomsten van het ITS-onderzoek zullen worden geïmplementeerd.
Mevrouw Remak was echter van mening dat de grote steden niet het patent hebben
op achterstanden. Ook op andere plekken komt achterstand voor, bijvoorbeeld
in de mijnstreek in Limburg en in diverse middelgrote steden. Zijn deze herverdeeleffecten
al eens in kaart gebracht? Als dat niet het geval is, wil de fractie van de
VVD graag op korte termijn een onderzoek op dit punt.De staatssecretaris constateert dat de maatschappelijke werkelijkheid
complex is en vraagt zich af of de beperking van het begrip «onderwijsachterstanden»
tot leerprestaties in taal en rekenen terecht is. Mevrouw Remak juichte het
toe dat er diverse actoren werkzaam zijn om achterstanden te bestrijden. Het
onderwijs heeft echter wat dit betreft een specifieke taak want het kan die
achterstanden snel constateren. Andere actoren, zoals VWS, bestrijken een
ander deel van het spectrum en het gaat niet aan om de specifieke onderwijstaak
ondergeschikt te maken aan de taken van die andere actoren.Samenvattend merkte mevrouw Remak op dat er aanleiding is om op basis
van de uitkomsten van het ITS-onderzoek over te gaan tot een herpositionering
van de gewichtengelden, hetgeen een reductie van het aantal categorieën
tot gevolg heeft.De fractie van de VVD is voorstander van het op termijn ontkoppelen van
etniciteit aan de gewichtenregeling om stigmatisering tegen te gaan. Kinderen
van allochtone ouders worden vaak als 1.9-kinderen gekwalificeerd, ongeacht
of ze een achterstand hebben of niet. Weten ouders van 1.9-kinderen eigenlijk
dat hun kinderen als zodanig worden beschouwd en weten zij wat zij van de
extra formatie kunnen verwachten? Het gaat natuurlijk om het uiteindelijke
effect van de gewichtenregeling.De fractie van de VVD is voor individuele beoordeling van achterstanden
omdat elk individu uniek is en recht heeft op een individuele beoordeling,
hetgeen een beeld oplevert dat overeenstemt met de maatschappelijke werkelijkheid.Mevrouw Barth (PvdA) stelde vast dat het bestrijden van onderwijsachterstanden
een zeer complex proces is waarbij leraren, ouders en leerlingen als het ware
op één lijn moeten zitten. Uit onderzoek blijkt dat sociaal-economische
achtergrond en etniciteit kinderen kunnen stigmatiseren. Dat zijn in het algemeen
geen individuele maar maatschappelijke problemen. Voor het wegwerken van die
achterstanden is de gewichtenregeling niet het meest optimale instrument,
maar nu staat voor de PvdA-fractie de vraag centraal of de gewichtengelden
wel effectief worden besteed. Het ITS-onderzoek biedt enkele handvatten voor
zo'n beoordeling, maar de staatssecretaris gaat nauwelijks in op een aantal ITS-conclusies. Zo spreekt zij over een eventuele verfijning –
waarvoor zij op dit moment overigens niets voelt – op basis van het
geslacht van de leerlingen of verblijfsduur. Overweegt de staatssecretaris
om deze criteria in de toekomst wél te gaan hanteren?De staatssecretaris is verder bevreesd voor herverdeeleffecten van een
ingreep in de gewichtenregeling die dan ten koste zou gaan van de grote steden.
Mevrouw Barth wees er echter op dat de eerdere herverdeling op basis van het
1.25-criterium op het platteland tot uitputting van de gelden heeft geleid
als gevolg van de verplaatsing van de geldstroom naar de grote steden. Is
het bericht juist dat in de drie noordelijke provincies alleen nog scholen
in de stad Groningen recht hebben op gewichtengelden?Het is jammer dat de staatssecretaris in haar brief niet ingaat op de
drempel die het ontvangen van gewichtengelden op basis van het 1.25-criterium
in de weg staat. In die gevallen zijn er net te weinig 1.25-leerlingen op
de desbetreffende school. Is de staatssecretaris net als haar voorganger bereid
hier eens naar te kijken?Het ITS-rapport geeft aan dat Roma-, Sinti- en schipperskinderen kunnen
worden ondergebracht in de bestaande categorieën. Deze vereenvoudiging
zou geringe herverdeeleffecten hebben omdat het om erg kleine groepen gaat.
Hoe oordeelt de staatssecretaris hierover?De Turkse en Marokkaanse kinderen hebben het volgens het ITS-rapport extra
zwaar, vooral als zij analfabete ouders hebben. Vandaar dat wordt voorgesteld
een onderscheid te maken binnen de 1.9-categorie. Wat vindt de staatssecretaris
hiervan? Het ITS stelt vast dat schipperskinderen het best goed doen en daarom
naar de 1.25-categorie kunnen, maar bestaat de kans dat zij het in die categorie
minder goed zullen doen als de extra steun wegvalt? Wil de staatssecretaris
een onderzoek laten verrichten naar de effecten van het gewichtenbeleid voor
de prestaties van de kinderen?Mevrouw Barth was het ermee eens dat gewacht wordt op de evaluatie- en
monitorgegevens van het GOA alvorens nieuwe plannen te maken. Uit een quick
scan blijkt onder andere dat gemeenten weinig affiniteit hebben met de doelstelling
«evenredige deelname aan onderwijs op grond van talent in plaats van
afkomst». Zij hoopte dat dit verontrustende signaal in de evaluatie
en monitoring verder wordt uitgewerkt.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) vond het merkwaardig dat de staatssecretaris
afstand neemt van haar eigen onderzoeksopdracht. Zij vond de brief van de
staatssecretaris niet erg helder. Is de staatssecretaris van mening dat er
een volledig andere berekening van de gewichten volgens nieuwe variabelen
moet komen? Neemt zij het initiatief om tot een nieuwe uniforme gewichtenregeling
te komen? De staatssecretaris aarzelt om de toedelingsregels te verfijnen
omdat achterstanden aan steeds meer variabelen kunnen worden gerelateerd.
Zij lijkt daarbij eerder praktische dan ideële overwegingen te hanteren.
Kan zij dat bevestigen? De CDA-fractie wil in ieder geval zo nauwkeurig mogelijk
maatwerk. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom zij geen voorstander is
van een meer rechtvaardige verdeling? Als er een leerlinggebonden onderwijsnummer
komt, hoeft de verfijning minder problemen te hebben voor de administratie
en zou kunnen worden onderzocht of niet alleen op basis van etniciteit en
groepskenmerken maar ook op individuele basis gewichten worden toegekend.
Het verdient aanbeveling een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden
op dit punt.De staatssecretaris merkt op dat herverdeling tot een vermindering van
middelen voor de grote steden kan leiden. Als dat het gevolg is van minder
achterstandsproblemen in de grote steden, is dat natuurlijk niet zo vreemd.
Er is niets op tegen om na te gaan of de middelen wel rechtvaardig over het
hele land worden verdeeld. Niet de grootte van de gemeenten, maar de achterstand
van de leerlingen dient bepalend te zijn. Integraal beleid is noodzakelijk, maar mevrouw Ross was wel van mening
dat de gewichtenregeling een zaak dient te blijven voor de landelijke overheid.
In ieder geval mag niet in iedere gemeente een andere gewichtenregeling gaan
gelden op grond van lokale omstandigheden. Hoe oordeelt de staatssecretaris
hierover? Het doorlichten van het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid
is één ding en het bepalen van de onderwijsachterstand van het
kind en het bijbehorende gewicht is een ander ding. Het eerste kan niet in
de plaats komen van het tweede. De CDA-fractie voelt dan ook weinig voor een
totale integratie in het GOA.Het verbaasde mevrouw Ross dat in de brief van minister Hermans d.d. 4 maart
jl. rekening wordt gehouden met een jaarlijkse meevaller ad 5 mln. waar
het gaat om de raming van leerlinggewichten. Wat is de oorzaak van deze meevaller
en hoe verhoudt dit zich tot de benodigde extra formatie voor de klassenverkleining?Samenvattend merkte mevrouw Ross op een inhoudelijke reactie van de staatssecretaris
op het ITS-rapport node te missen. De CDA-fractie vindt het wél nodig
de gewichtenregeling tegen het licht te houden om na te gaan of de gewichten
nog wel overeenstemmen met de feitelijke onderwijsachterstandssituaties. Dat
zou wat mevrouw Ross betreft eventueel ook kunnen leiden tot een bijstelling
naar boven. Het gaat erom dat voor elke leerling met achterstand van maatwerk
sprake is. Als de staatssecretaris niet aan de huidige gewichtenregeling twijfelt
maar aan de waarde van het ITS-rapport, zou zij een nieuw onderzoek moeten
laten instellen. Als zij daarentegen wel twijfelt aan de relevantie van de
gewichtenregeling, zou mevrouw Ross graag een visie van de staatssecretaris
willen horen op de huidige besteding van de gewichtengelden. Hoe ziet zij
de toekomst van de gewichtenregeling en wil zij haar visie plaatsen in het
kader van het totale onderwijsachterstandenbeleid?Het spreekt voor zich dat het lokale onderwijsachterstandenbeleid wordt
geëvalueerd omdat er een samenhang is met de gewichtenregeling. Deze
evaluatie moet zich echter niet beperken tot de grote steden en zal, als de
rechtvaardigheid dat gebiedt, er ook toe moeten kunnen leiden dat de geldstroom
naar kleinere steden of dorpen verschuift. De gewichtenregeling staat ten
dienste van het hele land en het GOA dient dat proces te ondersteunen.Mevrouw Lambrechts (D66) stelde vast dat na zorgvuldig onderzoek
is gebleken dat het niet goed mogelijk is om via een zogenoemde assessment-test
individuele achterstanden vast te stellen. Het ITS-onderzoek vond zij waardevol,
maar zij was minder gecharmeerd van de aanbevelingen. De staatssecretaris
stelt terecht de vraag of het aanbeveling verdient om op basis van die aanbevelingen
tot een vrij geringe wijziging van de gewichtenregeling over te gaan. De onderwijsachterstand
van zigeuner- en woonwagenkinderen heeft vooral te maken met een thuisklimaat
waarin weinig waardering bestaat voor onderwijs en het is nog maar de vraag
of dit probleem wordt opgelost door de gewichtenregeling te verzwaren, zoals
het ITS voorstelt. In het rapport staat dat Turkse en Marokkaanse kinderen
beter gedijen op een multi-etnische school. Kennelijk is het voor deze kinderen
belangrijk regelmatig te worden geconfronteerd met de Nederlandse taal en
cultuur. Vaak worden deuren en ramen letterlijk dichtgehouden voor de Nederlandse
taal en cultuur en er zou moeten worden gezocht naar manieren om die ramen
en deuren open te krijgen.Mevrouw Lambrechts was het met de staatssecretaris eens dat er aanleiding
is om nog even te wachten met een wijziging van de gewichtenregeling. Dat
neemt niet weg dat het aanbeveling verdient er eens zorgvuldig naar te kijken,
vooral ook omdat onderzoek uitwijst dat de verschillen in schoolprestaties
tussen allochtone en Nederlandse kinderen in het basisonderwijs groter zijn
dan in de buurlanden. Kan de staatssecretaris aangeven of er aanleiding is voor aanscherping
van het GOA? De wethouders van de grote steden willen graag meer te zeggen
hebben over de verdeling van de gewichtengelden, maar mevrouw Lambrechts zei
van mening te zijn dat de uiteindelijke beslissing bij de scholen moet blijven.De heer Rabbae (GroenLinks) stelde vast dat het opleidingsniveau
van de ouders en het sociaal-economisch milieu in hoge mate de kansen en de
onderwijscarrière van kinderen bepalen. Zolang dat het geval is, dient
het opleidingsniveau van de ouders als een belangrijk criterium te worden
gehanteerd. Ook het vreemdeling zijn in een samenleving dient een rol te spelen.
De staatssecretaris vraagt zich terecht af, of er goede aanleiding is om de
gewichtenregeling te wijzigen. Er dient een weloverwogen besluit te worden
genomen dat de toets der maatschappelijke kritiek kan doorstaan. De heer Rabbae
voegde hieraan toe dat het GOA nog relatief jong is en ook bestuurlijk gezien
lijkt het niet verantwoord de scholen met een andere opzet te confronteren.Ondanks alle goede bedoelingen heeft het onderwijsvoorrangsbeleid niet
veel meer opgeleverd dan een stabilisatie van de achterstandssituatie. Met
alleen de gewichtenregeling wordt slechts een deel van het achterstandsprobleem
aangepakt. Er zal ook moeten worden gekeken naar de lesmethoden voor kinderen
uit andere culturen en naar de kwaliteit van de docenten die in staat moeten
worden geacht een multiculturele aanpak te kunnen realiseren. Anno 1999 moet
echter een lerarenopleiding in Amsterdam toegeven dat zij die multiculturele
aanpak nog steeds geen gestalte heeft gegeven! Het is jammer dat met het NT2-project
is gestopt en dat het ministerie de noodzakelijke vernieuwingen niet substantieel
ondersteunt en het voornamelijk overlaat aan de gemeenten. Het ministerie
zou echter de scholen instrumenten moeten aanbieden om kinderen in achterstandssituaties
betere kansen te kunnen geven.De kern van de zaak is dat de gewichtenregeling de negatieve gevolgen
van een relatief slecht sociaal-economisch milieu moet compenseren: wat kinderen
thuis niet hebben, krijgen ze op school. Dat beleid heeft tot nu toe onvoldoende
resultaat gehad en daarom zou naar de mening van de heer Rabbae het instrument
van de voorschool meer dan nu het geval is moeten worden gehanteerd.Het staat buiten kijf dat de samenstelling van de mono-etnische scholen
niet op korte termijn kan worden gewijzigd. Daarom dient de aandacht uit te
gaan naar de vraag hoe deze scholen zodanig kunnen worden toegerust dat zij
de strijd kunnen aangaan met andere scholen. Dat vergt investeringen in onderwijsmiddelen,
huisvesting, de kwaliteit van de docent en in de docentensalarissen. De heer
Rabbae vond dat docenten die zich inzetten in mono-etnische scholen een extra
honorering verdienen.Mevrouw Kant (SP) zei dat gelijke kansen voor kinderen erg
belangrijk zijn voor de SP-fractie. De gewichtenregeling is slechts een klein
gewicht op de balans van gelijke kansen. Nog steeds zijn sociaal-economische
omstandigheden zeer bepalend voor de kansen van kinderen. Het zijn dan ook
met name deze omstandigheden die zouden moeten worden verbeterd. Daarnaast
moet ook het onderwijs worden ingezet om gelijke kansen te creëren en
een maatschappelijke kloof tussen kansarme en kansrijke kinderen te voorkomen.
Helaas blijkt het onderwijs onvoldoende in staat om kinderen een achterstand
te laten inlopen. Het verbeteren van sociaal-economische omstandigheden en
van het onderwijs zou een gewichtenregeling overbodig kunnen maken.Is de staatssecretaris ook niet van mening dat vooral voorkomen moet worden
dat er steeds meer segregatie komt in het onderwijs? Mevrouw Kant doelde hierbij
op de groeiende scheiding tussen kansarme en kansrijke kinderen en op segregatie
langs etnische lijnen (oftewel de toename van zwarte scholen).
Elke zwarte school is er een te veel; allochtone en autochtone kinderen hebben
het recht om gezamenlijk naar school te gaan. Desgevraagd merkte zij op ook
geen pasklare oplossing te hebben, maar wel van mening te zijn dat iedereen
de plicht heeft om hierover serieus na te denken. In dit verband herinnerde
zij aan de motie van de SP-fractie waarin gevraagd wordt een onderzoek in
te stellen naar het ontstaan van zwarte scholen en oplossingsrichtingen aan
te duiden. De fractie werkt momenteel aan een notitie over dit onderwerp.
Minister Van Boxtel heeft in december 1998 gesteld dat in sommige situaties
de cumulatie zodanig toeneemt, dat er iets aan gedaan moet worden en dat in
overleg met de minister van OCW de mogelijkheden daartoe zouden worden bekeken.
Heeft dat overleg inmiddels plaatsgevonden?Uit de brief van de staatssecretaris over de gewichtenregeling valt helaas
weinig op te maken. Het ITS-onderzoek geeft niet veel aanleiding om de regeling
te veranderen. In ieder geval is er alle aanleiding om de wegingsfactor voor
allochtone leerlingen minstens te handhaven. In het nog niet officieel gepubliceerde
ISEO-onderzoek wordt vastgesteld dat in het onderwijs de vooruitgang van allochtonen
met een vergrootglas moet worden gezocht. Volgens de heer Aboutaleb, directeur
van het multicultureel expertisecentrum Forum, hebben ook allochtone kinderen
die in Nederland zijn geboren wel degelijk een taalachterstand. Ze komen met
een achterstand van 2000 woorden op de basisschool en verlaten die school
met een achterstand van 8000 woorden. ISEO-directeur Veenman spreekt van een
driedeling in Nederland. De resultaten van met name Turkse en Marokkaanse
leerlingen blijven zo ver achter dat de vraag moet worden gesteld of aan deze
twee groepen niet een hoger gewicht moet worden toegekend dan aan andere allochtonen.
Hoe oordeelt de staatssecretaris hierover?Mevrouw Kant vroeg zich af of het wellicht niet beter is eens goed te
kijken naar de effecten van de gewichtenregeling. Ondanks de extra middelen
blijft immers de kloof in het onderwijs groeien. Komen die extra middelen
wel altijd ten goede aan de in het geding zijnde kinderen? Moet niet juist
ingezet worden op gerichte en succesvolle projecten met goede resultaten,
zoals het voorschoolproject? In de nota van minister Van Boxtel «Kansen
krijgen en kansen pakken» staat dat projecten als Kaleidoscoop en het
piramideproject moeten worden versterkt. Gaat dit inderdaad gebeuren? Zal
het piramideproject, dat in augustus afloopt, worden vervolgd?De staatssecretaris heeft het in haar brief over betere kansen voor kinderen
die extra steun nodig hebben van scholen en hun omgeving. Het vervelende van
het woord «beter» is echter dat daar veel gradaties in zijn. Wie
de feiten onder ogen ziet, moet concluderen dat wat er nu gebeurt niet voldoende
is om achterstanden in te lopen, laat staan dat gelijke kansen worden gecreëerd.
Wanneer kan volgens de staatssecretaris gesproken worden van «betere
kansen»? Waar streeft zij naar en wat gaat zij doen om dat streven waar
te maken? Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris zei dat «betere kansen» inhouden
dat het beste niet goed genoeg is, maar dan wel in de wetenschap dat onderwijs
niet de enige hefboom is om maatschappelijke achterstanden op te heffen. In
Nederland is onderzocht of bij de gewichtenregeling in navolging van Engeland
geen aansluiting kan worden gezocht bij woongebieden in plaats van etniciteit.
Het resultaat was dat dat criterium minder voorspellende waarde heeft dan
de criteria die nu worden gehanteerd. In «Ceders in de tuin» –
1992 – wordt ervoor gepleit etniciteit als criterium te laten vallen
en meer uit te gaan van een individuele benadering. Onderzoeken die daarna
hebben plaatsgevonden– onder andere dat van de commissie-Kohnstamm –
laten echter zien dat er de komende jaren geen toereikende criteria
zijn te formuleren voor een dergelijke individuele benadering. Er is kortom
al veel gesproken en nagedacht over de gewichtenregeling, verbonden aan etniciteit,
en telkenmale wordt geconstateerd dat er voor- en nadelen aan zitten. De discussie
over de vraag of groepskenmerken de voorkeur verdienen boven individuele kenmerken
is dus nog niet afgerond. De belangrijkste vraag die beantwoording verdient,
is hoe het geld kan worden aangewend ten behoeve van degenen die het het hardst
nodig hebben. Wat dit betreft gaf de staatssecretaris bij gebrek aan beter
de thans gehanteerde methode het voordeel van de twijfel.Uit de onderwijsliteratuur blijkt dat de opleiding en de sociaal-economische
positie van de ouders de kans op onderwijsachterstand van de kinderen bepalen.
Opvallend is wel dat er de laatste tijd naar aanleiding van de analyse van
de CITO-toetsen een tegenstroom ontstaat, waarbij ook aandacht wordt gevraagd
voor de kwaliteit van de school. Ook hier zal het adagium opgeld doen dat
de waarheid genuanceerd is en dat het streven erop moet zijn gericht die waarheid
zo dicht mogelijk te benaderen om de middelen zo efficiënt mogelijk in
te zetten.Vaak lopen emoties tijdens de discussie over de gewichtenregeling hoog
op. Dat komt omdat men denkt dat het gaat om feitelijke onderwijsachterstanden,
terwijl de gewichtenregeling is gebaseerd op de kans op onderwijsachterstanden.
Als de gewichtenregeling dan wordt gekoppeld aan etniciteit, wordt direct
het beeld bevestigd dat sprake is van onderwijsachterstanden, terwijl daarvan
bij veel etnische groeperingen geen sprake is. Uiteraard wordt getracht zo
dicht mogelijk bij het individuele kind te komen en wat dit betreft zijn er
uiteraard verbeteringen mogelijk, maar de middelen ontbreken om de individuele
onderwijsachterstand exact vast te stellen. Daarom gaf de staatssecretaris
er vooralsnog de voorkeur aan om het criterium «de kans om onderwijsachterstand
op te lopen» te hanteren.De bekostigingsgrondslag levert formatieruimte op. Dat weten ouders, want
zij moeten informatie verstrekken waarop de school zich dient te baseren bij
het verzoek om extra formatie. In het schoolplan kunnen de ouders lezen hoe
de extra middelen worden ingezet. Dat ouders hierin nog lang niet ten volle
participeren, onderschrijft de stelling dat onderwijs alleen alle maatschappelijke
achterstanden niet kan opheffen. De commissie-Kohnstamm kwam tot de bevinding dat de huidige test voor
kleuters te weinig voorspellende waarde heeft voor de verdere schoolloopbaan.
De maatstaf voor wat leerlingen zouden moeten kunnen en kennen ontbreekt nog
en de tussendoelen aan het einde van groep 3 kunnen nog niet als zodanig functioneren.
In de voortgangsrapportages over de groepsgrootteverkleining zullen onder
andere hierover de nodige gegevens worden vermeld.De staatssecretaris benadrukte dat de bestrijding van onderwijsachterstanden
altijd op de politieke agenda zal figureren. Momenteel wordt een brede aanpak
gevolgd maar de onderzoeken laten zien dat er relatief weinig voortgang wordt
geboekt. Twee keer zoveel geld betekent absoluut niet twee keer zoveel resultaat.
Gelukkig heeft geen enkel commissielid ervoor gepleit te stoppen met de toepassing
van de gewichtenregeling. Er zal dus worden doorgegaan met de bestrijding
van het onderwijsachterstandenbeleid, ook al is het een zeer weerbarstige
materie.De staatssecretaris was van mening dat het ITS-rapport onvoldoende zicht
biedt op de maatschappelijke werkelijkheid van onderwijsachterstanden. Het
leek haar dat meer onderzoek nodig is op grond waarvan dan eventueel de conclusie
kan worden getrokken dat het beleid moet worden aangepast. Een verfijning
is voorlopig niet aan de orde omdat dan de kans groot is dat de balans tussen
het GOA, de gewichtenregeling en het proces van klassenverkleining wordt verstoord.
Het ITS-rapport is zeer waardevol, maar de staatssecretaris vond wel dat het
moet worden geplaatst in de reeks onderzoeken naar de gewichtenregeling
en het onderwijsachterstandenbeleid.In het kader van het landelijke beleidskader GOA wordt door gemeenten
reeds prioriteit gegeven aan het onderdeel taal (NT2). NT2 is nu onderdeel
van het GOA en het Rijk heeft hierin middels het expertisecentrum een ondersteunende
functie.Onderwijsgeld moet inderdaad worden besteed aan onderwijs. Nieuw is dat
nu groepen worden geformeerd rond sociale infrastructuur, hetgeen afstemming
vergt met beleidssectoren van minister Van Boxtel en VWS. Op dit moment wordt
nagegaan hoe de schotten tussen de verschillende geldstromen kunnen worden
geslecht en hoe toch tot een verantwoorde sturing kan worden gekomen als het
gaat om de besteding van de middelen. Als VWS middelen voor de zorg heeft
gestort in het Gemeentefonds, heeft de minister geen aansturingsmogelijkheden
meer. In het kader van het landelijk beleidskader GOA kunnen overigens wel
aanwijzingen worden gegeven. Bestrijding van onderwijsachterstanden vergt
een netwerk in en om de school, welke naam je ook aan die school geeft. Onderwijsgeld
moet dus naar onderwijs, maar er kan een meerwaarde worden gerealiseerd door
er andere geldstromen bij te betrekken.Als het ITS-rapport wordt gevolgd, zijn de herverdeeleffecten globaal
de volgende: 490 scholen zonder klassenverkleining en 65 scholen met klassenverkleining
gaan er in totaal 38 mln. op achteruit. Deze achteruitgang manifesteert zich
met name in de grote steden.Mevrouw Barth heeft gelijk dat er een drempel is die het ontvangen van
gewichtengelden op basis van het 1.25-criterium in de weg staat, maar de staatssecretaris
wees erop dat het wegnemen van die drempel erg veel geld kost en bovendien
resulteert in een herverdeling ten koste van de grote steden. Desgevraagd
merkte zij op dat in de huidige situatie de grote steden niet onevenredig
veel gewichtengelden krijgen en dat er sprake is van een min of meer evenredige
verdeling. De staatssecretaris zegde toe dit vraagstuk nader te zullen verkennen
en daarbij zeker ook het concentratievraagstuk te betrekken.Het leek de staatssecretaris beter om over de positie van Roma-, Sinti-
en schipperskinderen te praten als er een fundamentele discussie kan worden
gevoerd over de gewichtenregeling in het algemeen.Het toekennen van een hoger gewicht aan Turkse en Marokkaanse kinderen
is niet een eenvoudige zaak, ook al omdat het zich moet uitstrekken over meerdere
jaren. De staatssecretaris was van mening dat vooralsnog moet worden vastgehouden
aan de huidige systematiek.De Kamer zal nader worden geïnformeerd over het leerlinggebonden
onderwijsnummer in relatie tot de gewichtenregeling. De commissie-Kohnstamm
heeft hiernaar reeds onderzoek gedaan.De door mevrouw Ross bedoelde meevaller ad 5 mln. is het gevolg van aanscherping
van het 1.25-criterium.Verkleining van de klassen is inderdaad geen garantie dat het onderwijs
een kwalitatieve impuls krijgt. Daarom ook dient klassenverkleining samen
te gaan met een kwaliteitsstrategie, waartoe ook maatwerk en gedifferentieerd
leren behoren. Leerkrachten moeten in staat worden gesteld op een verantwoorde
manier om te kunnen gaan met de verschillen tussen leerlingen. Kleinere klassen
zijn een noodzakelijke maar niet een voldoende voorwaarde om maatwerk en gedifferentieerd
leren te realiseren. Wat dit betreft liggen er diverse plannen op tafel.Het piramideproject en Kaleidoscoop zijn prachtige voorschoolprojecten,
maar zijn tegelijkertijd erg duur. Er is natuurlijk veel voor te zeggen om
de daar gehanteerde methode zo snel mogelijk over te dragen aan de andere
onderwijsinstellingen die overigens niet onder dezelfde perfecte condities
werken. Het model dient hanteerbaar te worden gemaakt voor de kinderopvang
in algemene zin. Wel moet worden voorkomen dat er een tweedeling ontstaat
in de kinderopvang: enerzijds peuterspeelzalen en anderzijds de kinderopvang.
Dat zou immers kunnen leiden tot ongewenste verschillen tussen
de mate van «leerbaarheid» van kinderen in de leeftijd van vier
en vijf jaar. Veel gemeenten besteden overigens een relatief groot deel van
de gewichtenregeling aan deze categorie kinderen.Bestrijding van segregatie in het onderwijs langs etnische lijnen heeft
voortdurende aandacht. Het beste wat kan gebeuren met betrekking tot scholen
waar zich een cumulatie van problemen voordoet, is het bieden van zodanig
onderwijs dat iedereen naar die school wil. Dat effect treedt op op bijvoorbeeld
magneetscholen waar erg goed onderwijs wordt gegeven. Onder leiding van de
minister heeft tussen de bewindslieden die sociale infrastructuur in hun portefeuille
hebben en de gemeenten overleg plaatsgevonden over de meest doelmatige wijze
van besteding van de diverse geldstromen. Het is van groot belang dat op zo
kort mogelijke termijn de belemmerende regelgeving wordt afgeschaft.Het toekennen van extra salaris aan leraren in concentratiescholen is
onderdeel van de CAO-onderhandelingen. Er wordt nu overlegd over de vraag
hoe vorm en inhoud kan worden gegeven aan competentiebeloning.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,Mattijssen XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66),
Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Belinfante (PvdA),
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Remak (VVD), Halsema (GroenLinks), Örgü
(VVD), Wijn (CDA) en Eurlings (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Mosterd (CDA),
Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer
(VVD), Passtoors (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek
(PvdA), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Spoelman (PvdA),
Brood (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Blok (VVD), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Verhagen (CDA) en Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25844-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl