Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen tweede fase vwo en havo); Brief staatssecretaris met informatie over evaluatie onder economen over centraal examen economie havo en vwo
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138870
 2009-2010
 
 30 187
 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van
de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen
tweede fase vwo en havo)
 
 
 
 
 Nr. 
 50
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 7 december 2009
 
 Conform de toezegging die ik deed in mijn brief van 7 september 2009
(Aanhangsel der Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 3754) stel
ik u op de hoogte van de uitkomst van de evaluatie onder economen over het
centraal examen bij het nieuwe examenprogramma en hun mening over het al dan
niet voldoende aanwezig zijn van aspecten van de macro-economie.
 Deze evaluatie is uitgevoerd door het CvE (College voor Examens, voorheen
CEVO) onder 9 economen. De namenlijst is bij mijn brief van 7 september
jl. aan u toegezonden. Vier van deze economen hebben uiteindelijk gereageerd
op het verzoek om hun mening te geven omtrent het aandeel macro-economische
aspecten in het nieuwe programma. Een vijfde econoom heeft aangegeven niet
te kunnen deelnemen.
 Ik stuur u hierbij de bevindingen van het College (bijlage 1).
 Tevens stuur ik u de evaluatie van de pilot van het nieuwe examenprogramma
economie havo/vwo (bijlage 2).
 
 De uitkomsten van de evaluaties geven mij voldoende zekerheid omtrent
de haalbaarheid, toetsbaarheid en uitvoerbaarheid van het programma.
 De reacties van de economen op de vraag of er voldoende macro-economische
aspecten in het programma aanwezig zijn voor leerlingen om bijvoorbeeld een
fenomeen als de kredietcrisis te kunnen uitleggen, zijn ook positief.
 
 Aangezien uit de evaluaties blijkt dat er geen aanleiding is om de eindtermen,
zoals die in concept zijn opgesteld bij het begin van de pilot in 2007, aan
te passen, zal het nieuwe examenprogramma economie voor het havo per augustus
2010 worden ingevoerd, te beginnen in 4 havo.
 Het eerste pilotexamen vwo vindt plaats in mei 2010; bij gebleken succes van de pilot en het centraal examen zal het nieuwe programma voor vwo
worden ingevoerd in augustus 2011, te beginnen in 4 vwo.
 
 De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart
 
 Reacties economen op de eerste pilotexamens economie havo
in 2009
 In juni 2009 heeft een aantal economen het verzoek gekregen van de CEVO
om te reageren op de eerste pilotexamens economie havo. Zij kregen de volgende
vragen voorgelegd.
 
 «De CEVO evalueert mede op verzoek van het Ministerie van OCW de
eerste examens van deze pilot.
 De belangrijkste vraag bij de totstandkoming van de pilot was:
 Kan er een passend en praktisch haalbaar centraal examen gemaakt worden
op basis van het rapport van de commissie Teulings II?
 Docenten, onderzoekers die het ontwikkeltraject in de pilotscholen evalueren,
en andere betrokkenen zullen zich bezig houden met de verschillende facetten
van deze vraag.
 In het kader van deze evaluatie willen wij u de volgende vraag voorleggen:
 
 
 1) Bent u van oordeel dat de beide pilotexamens Havo
2009 (zie de bijlagen) een goede weergave zijn van het nieuwe examenprogramma
economie zoals dat in «The Wealth of Education» is omschreven?
 
 
 In de media is een levendig debat gaande over het examenprogramma economie
en met name de manier waarop de macro-economische aspecten ter sprake komen
in het nieuwe programma. Een aantal economen is van mening dat macro-economische
aspecten te weinig aandacht krijgen in dit programma. Het debat hierover wordt
vooral gevoerd «onder professoren». U bent waarschijnlijk op de
hoogte van dit debat en hebt er wellicht zelf aan deelgenomen. Daarom zijn
wij benieuwd naar uw mening over deze kwestie en vragen wij u om te reageren
op de volgende vraag:
 
 
 2) Vindt u dat in het programma, zoals dat zijn weerslag
vindt in deze examens, voldoende aandacht is voor macro-economische aspecten
?
 
 
 Wij stellen het op prijs, als u voor 1 september 2009 uw reactie
op deze vragen zou willen geven.»
 
 In september 2009 is nog een reminder gestuurd, omdat de CEVO weinig reacties
had ontvangen.
 
 Hieronder volgt een samenvatting per vraag
 
 
 1. Bent u van oordeel dat de beide pilotexamens Havo
2009 (zie de bijlagen) een goede weergave zijn van het nieuwe examenprogramma
economie zoals dat in «The Wealth of Education» is omschreven?
 
 
 Opgemerkt wordt dat de twee examens wellicht nog wat onevenwichtig zijn
qua verdeling van de concepten, maar dat er sprake is van interessant opgaven
met groeimogelijkheden. Er wordt begrip getoond voor de ontwikkelfase waarin
de examenmakers in deze pilot nog zitten. Detailkritiek en suggesties zijn
inmiddels doorgegeven aan de projectleiding van de pilot en aan de toetsdeskundigen
van het Cito.
 De vragen worden hier en daar zelfs goed, interessant en leerzaam genoemd.
Er is dus geen discussie over mogelijkheid om nieuwe inhoud te kunnen examineren,
dat kan. En de bijgesloten examens zijn daar een bevestigend voorbeeld van.
 
 
 2. Vindt u dat in het programma, zoals dat zijn weerslag
vindt in deze examens, voldoende aandacht is voor macro-economische aspecten?
 
 Reactie 1
 «Voor dat ik deze vraag beantwoord wil ik opmerken dat het slechts
een enkeling is die roept dat er te weinig macro-economie in het nieuwe programma
zou zitten. En deze commentaren komen niet van macro-economen. Sterker nog,
de macro-economen die zich uitgelaten hebben over het nieuwe programma vinden
juist dat het nieuwe programma heel goed ruimte biedt om macro-economische
verbanden te duiden. Dat is natuurlijk niet verbazingwekkend, gezien de structuur
en opzet van het nieuwe programma. In een andere context heb ik dit recentelijk
nog eens uiteengezet in een bijdrage in het vakblad ESB. Die bijdrage is een
bijlage bij deze brief.
 
 Concepten 7 en 8 gaan expliciet over macro-economie, terwijl concepten
4, 5 en 6 in de macro-economie veelvuldig worden gebruikt om grotere verbanden
te duiden. Denk bijvoorbeeld aan de kredietcrisis, die begonnen is als een
vertrouwenscrisis. Dit is bij uitstek het onderwerp van concept 6. Beginnend
bij het idee van risico, en de relatie daarvan met informatie, biedt het programma
een uitgelezen kans om ook zoiets abstracts als «de kredietcrisis»
begrijpelijk te maken voor VO-leerlingen.»
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tijdvak 1
 
 
 
 
 Opgaven
 1
 2
 3
 4
 5
 6
 
 
 Concepten
 3
 4, 7
 3, (6)
 4
 3, 4
 3, (5)
 
 
 Tijdvak 2 
 
 
 Opgaven
 1
 2
 3
 4
 5
 6
 
 
 Concepten
 3
 3, 4
 6, 7, 8
 3, 7
 7, (5)
 7
 
 
 
 
 
 «Uit de tabel hierboven blijkt dat in het eerste examen relatief
weinig macro-economie aan bod kwam. Het tweede examen bestond voor juist meer
dan de helft uit vragen over macro-economische aspecten. Op deze manier bekeken
is de macro-economie meer dan voldoende aan bod gekomen. Het programma behelst
nu eenmaal een groot aantal onderwerpen. Niet alle onderwerpen kunnen op ieder
examen terugkomen. Om te bepalen of bepaalde onderwerpen voldoende aan bod
komen moeten daarom meerdere examens gezamenlijk worden beoordeeld.
 
 Maar wat zich nu wreekt is de eerder opgemerkte beperkte verbinding van
de verschillende concepten in de opgevoerde contexten. Juist deze verbinding
stelt leerlingen in staat om grotere, macro-economische verbanden te ontwaren.
Opgaven die «klein» beginnen, vanuit de belevingswereld van individuele
huishoudens, en vervolgens «groot» eindigen, op nationaal of internationaal
niveau, kunnen verschillende concepten integreren, en daarmee micro- en macro-economie,
precies zoals de economische wetenschap de wereld duidt. Op deze manier beoordeeld
zit er weinig macro-economie in de examens. Maar de te beperkte verbinding
tussen de verschillende concepten loopt als een rode draad door het examen,
zoals eerder uiteengezet.»
 Reactie 2
 «Maar over examens – ik had ze al bekeken. Een was heel sterk
micro andere had meer macro vragen. Dat was eigenlijk ook aanleiding om te
vragen of ze wel of niet door iedereen waren gemaakt. Ik begrijp dat een in
wezen het herexamen van de andere is. Verschil tussen examens was dus opvallend.
Dit eigenlijk mijn enige kritiek op de examens zelf.
 
 Neemt niet weg dat de vragen goed zijn, en interessant, leerzaam. Ook
sluiten ze aan bij tentamenstof.
 
 Er is dus in mijn ogen geen discussie over mogelijkheid om nieuwe inhoud
te kunnen examineren, dat kan. En de bijgesloten examens zijn daar een bevestigend
voorbeeld van.
 
 Andere vraag is of de examenstof in orde is. Daarover bestaan verschillende
meningen. Eindtermen, uitwerking zoals bijgesloten kan daar geen direct licht
op doen schijnen. altijd het gevaar dat alles wel ergens genoemd wordt. Het
gaat over de structuur van het onderwijsprogramma, en die structuur is mijns
inziens verkeerd. En dit geeft verkeerd beeld, verkeerde mindset van studenten,
etc. zie mijn stukken elders.»
 Reactie 3
 «Het is tevens een evenwichtig examen waarin ook ruim voldoende
aandacht is voor de macro-economie. De ophef over het gebrek aan macro-economie
binnen het programma van de «Wealth of Education» begrijp ik dan
ook niet.»
 
 De vierde reactie is van prof. Teulings, de
voorzitter van de commissie die dit examenprogramma heeft gemaakt en uitgewerkt.
Hij gaat niet expliciet in op deze kwestie.
 
 College voor Examens, november 2009
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.