Toekomst AWBZ; Lijst van vragen en antwoorden; Lijst van vragen en antwoorden over het kabinetsstandpunt scheiden wonen en zorg
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139521
 2009-2010
 
 30 597
 Toekomst AWBZ
 
 
 
 
 Nr. 
 129
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 24 december 2009
 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 26 juni 2009 inzake het Kabinetssstandpunt
scheiden van wonen en zorg (Kamerstuk 30 597, nr. 78).
 De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 23 december
2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Smeets
 Adjunct-griffier van de commissie
 Sjerp
 
 1
 
 Het standpunt scheiden van wonen en zorg is gebaseerd
op drie onderzoeken. De vraag was op welke wijze en voor welke specifieke
groepen cliënten dan wel voorzieningen dit verantwoord en zinvol in te
voeren is. Hetzij door het krachtig voortzetten en zo nodig intensiveren van
het huidige stimuleringsbeleid ter bevordering van scheiden van wonen en zorg,
hetzij door het in één keer daadwerkelijk invoeren van financieel
scheiden van wonen en zorg door wijziging van het bekostigingsstelsel. De
kabinetsreactie gaat slechts in op de keuze tussen een stelselwijziging versus
het verdergaan met stimuleren, waarom wordt deze keuze gemaakt?
 
 
 Naar de mening van het kabinet worden in de onderzoeken en de kabinetsreactie
dezelfde keuzemogelijkheden gehanteerd. Een stelselwijziging betekent in feite
een keuze voor gedwongen invoering (via de financiering of via de aanspraken)
terwijl het verder stimuleren een keuze is voor doorvoeren op vrijwillige
basis. Voor het kabinet zijn dat, net als in de onderzoeken, op hoofdlijnen
de enige twee mogelijke opties. Aan deze twee hoofdvarianten kan natuurlijk
op vele verschillende manieren invulling worden gegeven. In de brief wordt
uitgelegd waarom voor het stimuleringsbeleid wordt gekozen en hoe dat verder
wordt ingevuld. Daarnaast wordt aangegeven dat voor de groep cliënten
waar qua scheiden wonen en zorg nog veel te winnen valt volgens de onderzoeken
(ouderen met lichtere somatische beperkingen) zal worden bezien of er via
de weg van de indicatiestelling nog winst valt te behalen. Zie ook het antwoord
op vraag 2.
 2
 
 De onderzoeksopdracht ging ook uit van differentiatie
van het doorvoeren van scheiden van wonen en zorg. Waarom wordt daar in de
brief niet verder meer op ingegaan? Deelt het kabinet de mening dat het voor
alle groepen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) het beste is
om het scheiden van wonen en zorg te blijven temporiseren. Waarop is deze
mening gebaseerd?
 
 
 Uit de onderzoeken is gebleken dat er voor de groepen cliënten waarvoor
keuzevrijheid in de relatie tussen wonen en zorg meerwaarde heeft (licht somatische
beperkingen en zintuiglijk gehandicapten bijvoorbeeld) het zinvol is om scheiden
van wonen en zorg te stimuleren. Tevens blijkt uit de onderzoeken dat voor
deze groepen in de praktijk scheiding van wonen en zorg al voor het grootste
deel een feit is. Alleen voor de categorie ouderen met lichtere somatische
beperkingen valt nog terrein te winnen. In de brief is dat op pagina 3, vooral
bij punt 5 en 7, toegelicht. Het stimuleringsbeleid blijft op alle groepen
van toepassing.
 3
 
 Hoe gaat het kabinet om met het verschil tussen de
instellingen die gehuurd worden of in eigendom zijn? Worden de verschillen
in de toekomst gelijk getrokken?
 
 
 In het kader van het scheiden van wonen en zorg maakt het kabinet geen
onderscheidtussen instellingen die huren of in eigendom zijn. Huisvesting
huren of in eigendom hebben is een keuze die geheel aan de instellingen zelf
is.
 4
 
 Is het kabinet ook van mening dat, ingeval een woningbouwcorporatie
in zwaar weer komt te verkeren, dit tot grote onzekerheid voor zorginstellingen
kan leiden die van de woningcorporatie het pand huren? Is het kabinet ook
van mening dat dit (plannen van) toekomstige ontwikkelingen in
de weg kan staan? In zijn algemeenheid gesteld, hoe gaat het kabinet om met
dergelijke situaties?
 
 
 Voorop staat dat het kabinet vindt dat zorginstellingen zelf verantwoordelijk
zijn voor het hebben van goede huisvesting en de continuïteit daarvan.
Met of zonder het inschakelen van woningcorporaties. Ook al komt een corporatie
in zwaar weer, de verhuur aan de zorginstelling blijft gewaarborgd en er is
dus geen reden tot grote onzekerheid voor de zorginstellingen. Binnen het
huidige stelsel kan een corporatie niet failliet gaan. Indien een corporatie
in financiële moeilijkheden komt, wordt ondersteuning geboden in de vorm
van borging van de leningen van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw en saneringsbijdragen
via het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting. In het ultieme geval kan
het bezit worden overgedragen aan een andere, financieel draadkrachtige, corporatie.
 5
 
 Kan het kabinet de stand van zaken met betrekking tot
de zorginfrastructuur beschrijven?
 
 
 Er is een beleidsregel voor zorginfrastructuur te weten de beleidsregel
CA 340 van de NZa. Hiermee kunnen kosten worden gedeclareerd voor ruimten
voor het «halen en brengen» van extramurale AWBZ-zorg (en die
ook buiten de AWBZ kunnen worden gebruikt) en ruimten en/of technologische
voorzieningen voor de levering van de oproepbare, onplanbare zorg op afroep
met een hoge frequentie. Momenteel wordt deze beleidsregel door de NZa geëvalueerd.
 6
 
 Is, mede gezien het voornemen tot het liberaliseren
van de kapitaalslasten voor nieuwe bouwlocaties voor langdurige zorg, de keuze
voor bouw zonder scheiden van wonen en zorg een reële optie?
 
 
 Ja. De keuze voor bouw zonder scheiden van wonen en zorg was en is een
reële optie. Zie ook antwoord op vraag 33, 54 en 66.
 7
 
 Hoe versterkt het kabinet de keuzevrijheid voor mensen
die niet in het regime scheiden wonen en zorg willen voor bijvoorbeeld hun
oude dag of hun gehandicapte kind?
 
 
 De keuzevrijheid voor mensen voor wie het scheiden van wonen en zorg geen
meerwaarde heeft betreft andere zaken dan het gescheiden kunnen inkopen van
zorg en wonen. Daar gaat het om mijn algemene beleid dat is gericht op het
versterken van de positie en het vergroten van de keuzevrijheid van de cliënt
in de AWBZ.
 
 Het gaat daarbij om zaken als patiëntvolgende bekostiging, kwaliteitsindicatoren,
transparantie, CQ index, volledig pakket thuis (VPT), afbouwen van meerbedskamers
en het kunnen kiezen tussen pgb of zorg in natura.
 8
 
 Is het kabinet ervan op de hoogte dat er locaties zijn
waar gebouwd is volgens het regime scheiden wonen en zorg, en dat bewoners
daar met de nieuwe financieringsvorm van zorgzwaartepakketten gedwongen zijn
te vertrekken door het niet mogen delen van indicaties voor een 24 uurs bezetting
van een zorgpost? (De Aanleg in Harderwijk en Charley Toorop Toren in Rotterdam)
 
 
 Het kabinet is op de hoogte van het feit dat bij een aantal instellingen
problemen zijn van deze aard. Met de betreffende instellingen is ook over deze problemen overlegd. Er zijn daarbij vooral onduidelijkheden over
de financiële toereikendheid van het VPT. Price Waterhouse Coopers heeft
een eerste aanzet gedaan om inzicht op dit punt te verkrijgen. Ik laat momenteel
onderzoek uitvoeren dat definitief uitkomst dient te bieden. Zie ook antwoorden
op vraag 27, 45 en 46.
 9
 
 In de inleiding wordt toegelicht dat in het belang
van de diversiteit van woon- en zorgbehoeften, vooral bij ouderen, het scheiden
van wonen en zorg wordt doorgevoerd. In de rest van de brief wordt niet meer
teruggekomen op deze specifieke groep? Kan worden toegelicht waarom niet?
 
 
 Op pagina drie van de brief wordt vermeld dat uit de onderzoeken blijkt
dat het vooral zinvol is om het scheiden van wonen en zorg te stimuleren voor
de groep ouderen met lichte somatische beperkingen en hoe wij denken met deze
conclusie om te gaan. Zie ook de antwoorden op vraag 1 en 2.
 10
 
 Waarom is het kabinet van mening dat de randvoorwaarde
van het afschaffen van het bouwregime is geregeld, gezien de huidige onzekerheid
over de normatieve huisvestingscomponent?
 
 
 Het bouwregime is afgeschaft per 1 januari 2009. Instellingen hebben
vanaf die datum voor bouwinitiatieven geen toelating met bouw en vergunning
ex WTZi meer nodig. Wat nog moet worden ingevoerd per 1 januari 2011
is een nieuw bekostigingssysteem van de kapitaalslasten. In 2009 en 2010 is
daarvoor een overgangsregeling die door de NZa wordt uitgevoerd.
 11
 
 Waarom zijn er in 2010 nog steeds kamers voor meer
dan twee cliënten?
 
 
 Zoals is toegelicht in mijn brief aan de Tweede Kamer van 28 augustus
2009 (Kamerstuk 2008–2009, 30 597, nr. 101) over dit onderwerp
neem ik waar dat de instellingen die er nog niet in zijn geslaagd al hun meerbedskamers
weg te werken, wel hun uiterste best doen om hier in te slagen, maar dat zij
daar om een aantal verschillende redenen, veelal buiten hun schuld soms in
vastlopen. Mede om een zo groot mogelijk deel van de vastgelopen instellingen
te kunnen helpen heeft de NZa op mijn verzoek de bouwimpuls beleidsregel opgesteld,
waarmee er € 160 miljoen beschikbaar komt om de achterblijvende
instellingen zoveel mogelijk te kunnen helpen.
 12
 
 Wat zijn de verschillen tussen huurdersrechten- en
cliëntenrechten en waarom zijn deze niet gelijkgetrokken?
 
 
 Huurrechten en cliëntenrechten gaan voor het grootste deel over compleet
verschillende zaken en zijn in verschillende wetten geregeld. In de situatie
dat zorg en wonen gescheiden zijn vallen alle cliënten, voor zover zij
hun woonruimte huren, onder het huurrecht wat hun woonsituatie betreft en
wat betreft hun cliëntenrechten onder de zorgregelgeving. Het essentiële
verschil tussen huurders en cliënten, die intramuraal in een instelling
wonen, ten aanzien van hun woonsituatie is dat bij de cliënten het wonen
aangepast is aan de zorg die de cliënt nodig heeft. Daardoor kunnen deze
posities of rechten niet worden gelijkgetrokken. In het uiterste geval zou
dat namelijk betekenen dat of alle huurders zouden moeten wonen als een zorgcliënt
of alle zorgcliënten niet zodanig kunnen wonen dat zij de zorg kunnen
ontvangen die ze nodig hebben.
 13
 
 Is het correct dat het bij de AWBZ niet inzichtelijk
is wat de «zuivere» zorgkosten zijn nu ook de component wonen
erbij zit? Kan dit alsnog inzichtelijk worden gemaakt?
 
 
 In veel gevallen lopen woonfunctie en zorgfunctie zo door elkaar heen
in zorggebouwen dat de kosten van de gebouwen niet goed en zuiver zijn te
splitsen in een zorg- en woondeel. In het RIGO rapport is wel een schatting
opgenomen van de verdeling van de kapitaalslasten (totaal 1 754 miljoen
euro, in 2006) in de AWBZ tussen de woonfunctie (974 miljoen euro, is 56%)
en de niet woonfuncties (780 miljoen euro, is 44%).
 14
 
 Het kabinet streeft ernaar op korte termijn scheiden
van wonen en zorg door te voeren voor die groepen waar het voordeel oplevert,
tenzij uit nadere analyses blijkt dat dit voor specifieke groepen cliënten
dan wel specifieke voorzieningen niet verantwoord is. Om welke specifieke
doelgroepen gaat dit dan en om welke specifieke voorzieningen?
 
 
 Met specifieke doelgroepen wordt hier bedoeld verstandelijk gehandicapten,
zintuiglijk gehandicapten, mensen met lichamelijk beperkingen, ouderen met
somatische problematiek en ouderen met psychogeriatrische problematiek en
mensen met een psychiatrische stoornis.
 
 Met specifieke voorzieningen gaat het om soorten zorgaanbieders zoals
verpleeghuizen, verzorgingshuizen, gezinsvervangende tehuizen, intramurale
instellingen voor gehandicapten en dat in grootschalige of kleinschalige vorm.
In de brief is ook aangegeven dat er speciale aandacht is voor de groep ouderen
met (lichte) somatische beperkingen. Op korte termijn zal worden bezien of
daar extra maatregelen mogelijk zijn om scheiden wonen zorg te extra te stimuleren.
Zie ook de antwoorden op vraag 1, 2 en 9.
 15
 
 Wie voert deze nadere analyses uit en wanneer zullen
de onderzoeksresultaten van deze nadere analyses bekend zijn?
 
 
 Deze analyses zijn al door Research voor Beleid, RIGO en door een interdepartementale
werkgroep uitgevoerd en de betreffende rapporten zijn als bijlage bij de brief
over scheiden wonen en zorg gevoegd.
 16
 
 Op welke wijze neemt het ministerie van VROM de klantpreferenties,
welke genoemd worden op pagina 64 van onderzoek 1, mee in haar beleidsvoornemens?
 
 
 Het Actieplan «Beter (t)huis in de buurt: samenwerken aan wonen,
welzijn en zorg» 2007–2011 van de ministeries van VROM en VWS
(vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVIII, nr. 11) geeft uitwerking
aan de ambitie en doelstellingen van de regering op het gebied van wonen,
zorg en welzijn. Doel van het Actieplan is te bevorderen dat ouderen en mensen
met beperkingen zelfstandig in hun wijk kunnen (blijven) wonen, ondersteuning
en zorg op maat thuis kunnen ontvangen en daardoor (langer) mee kunnen doen
in de maatschappij.
 De doelstellingen zijn (mede) gebaseerd op het WoonOnderzoek Nederland
(WoON 2006), waarin de woonwensen en woonomstandigheden in kaart worden gebracht.
 17
 
 Op pagina 5 van onderzoek 2 wordt een aantal groepen
genoemd die er op vooruit gaan, indien zij vanuit een intramurale instelling
overgaan op een Volledig Pakket Thuis (VPT). Een groep bestaat uit alleenstaanden
65-plussers, met een maandhuur onder de 550 euro en/of een aanvullend pensioen.
Om hoeveel personen gaat dit?
 
 
 In de huidige intramurale instellingen wordt er geen huur opgelegd, het
is dan ook niet mogelijk aan te geven wie van de intramurale populatie een
huur heeft onder de € 550. Uit het RIGO rapport (Zorg met verblijf
wonen met zorg, blz. 20) blijkt dat als instellingen huur gaan vragen voor
de woonruimte, zij slechts in een zeer beperkt aantal gevallen een huur kunnen
vragen die hoger is € 550.-. Het is dan ook aannemelijk dat het
overgrote deel van de intramurale cliënten boven de 65 jaar tot deze
groep behoort.
 18
 
 Uit onderzoek 2 blijkt dat lage huren tot 300 euro
vaker zullen voorkomen dan hogere huren. Wat gebeurt er met de financiële
positie van zorgaanbieders als de gemiddelde huur tot 300 euro per cliënt
is?
 
 
 Deze variant is niet door RIGO onderzocht, maar bij een gemiddelde huur
tot 275 euro per cliënt ( is gebaseerd op 100% van de huurwaarde)
is het nadelige effect voor de zorgaanbieders berekend op totaal 275 mln.
euro. Bij een gemiddelde huur tot maximaal 300 euro per cliënt zal het
nadelige effect voor de zorgaanbieders minder zijn maar nog wel negatief.
 19
 
 In het onderzoek dat door het ministerie van VWS werd
uitgezet, wordt geconstateerd dat op den duur door het scheiden van wonen
en zorg, de intramurale zorg verdwijnt. Is er ander onderzoek bekend dat tot
een andere conclusie komt?
 
 
 Het is niet de conclusie van de onderzoeken die door VWS zijn uitgezet
dat op den duur door het scheiden van wonen en zorg zoals het kabinet dat
gaat doorvoeren ( stimuleren) intramurale zorg verdwijnt. Integendeel. Er
zal intramurale zorg blijven voor de cliënten in de AWBZ die dat nodig
hebben en dat wensen.
 20
 
 Heeft het kabinet ook de mogelijkheid onderzocht om
tot scheiden van wonen en zorg te komen middels een zogenaamde «sterfhuisconstructie»?
(bestaande financieringsstructuren blijven voor bestaande instellingen/gebouwen
intact maar kan niet meer worden aangevraagd voor renovatie of nieuwbouw).
Zo ja, waarom wordt in het kabinetsstandpunt daarover niets gemeld en zo nee,
waarom niet?
 
 
 Een sterfhuisconstructie is een mogelijke invulling van de gedwongen variant
van invoeren scheiden wonen en zorg en daar heeft het kabinet niet voor gekozen.
Vandaar dat daar in de brief ook niet op is ingegaan. Belangrijk argument
daarvoor is dat met name het onderzoek van Research voor Beleid aangeeft dat
de stimuleringsmaatregelen goede resultaten opleveren wat betreft keuzevrijheid
in wonen en ook in de toekomst zullen opleveren. De invoering per 1 januari
2011 van de integrale tarieven zal daarnaast voldoende efficiencyprikkels
geven aan de zorgaanbieders.
 21
 
 Is het kabinet bekend met het feit dat in Zweden, het
land waar het scheiden van wonen en zorg geheel is ingevoerd, dit bereikt
is door te kiezen voor de sterfhuisconstructie en dat de operatie
binnen 15 jaar was afgerond?
 
 
 Ja. Zie ook het antwoord op vraag 20.
 22
 
 Hoeveel heeft het uitvoeren van deze drie onderzoeken
gekost?
 
 
 In totaal is met de onderzoeken een bedrag van € 230 000,-
gemoeid.
 23
 
 Als uitgangspunt voor de onderzoeken heeft het kabinet
de huidige populatie van AWBZ-instellingen genomen en hun inkomenspositie.
Waarom is niet mee gewogen de verwachting hoe de toekomstige populatie van
instellingen eruit zal zien? Ook is ervan uitgegaan dat er niets zal veranderen
in de woonomstandigheden van de cliënten. Waarom heeft het onderzoek
dit niet mee gewogen? De belangrijkste doelstelling van het scheiden van wonen
en zorg is immers dat de woonwensen van mensen met een beperking meer centraal
kunnen komen te staan.
 
 
 In het onderzoek van Research voor Beleid zijn de trends in verwachtingen
rond wonen en zorg tot 2015 betrokken. Klantpreferenties zijn daarbij in kaart
gebracht tot 2015. Genoemde aspecten zijn derhalve meegenomen in dit onderzoek.
En mede op basis daarvan is geconcludeerd dat het huidige (geïntensiveerde)
stimuleringsbeleid moet worden doorgezet.
 24
 
 In het standpunt staat op pagina 2 dat het niet langer
de vraag is of wonen en zorg gescheiden moeten worden maar in welk tempo.
Sinds voormalig staatssecretaris Terpstra in 1994 aantrad is gekozen voor
stimuleringsbeleid. Dit kabinet kiest er anno 2009 voor om dit beleid nog
een paar jaar voort te zetten. Na 15 jaar stimuleringsbeleid is er weliswaar
iets veranderd, maar veel te weinig. Is het kabinet bereid om niet alleen
de stimuleringsmaatregelen te intensiveren maar tevens ontmoedigingsprikkels
te (her)introduceren om de bouw van traditionele instellingen die niet zijn
gebaseerd op het scheiden van wonen en zorg tegen te gaan?
 
 
 In 1994 is voor het stimuleringsbeleid gekozen om dezelfde redenen als
nu is gekozen voor voortzetting van het stimuleringsbeleid. Het stimuleringsbeleid
is wel degelijk zeer succesvol geweest. Het aantal intramurale VenV plaatsen
per inwoner is in deze periode gehalveerd. Ondanks de demografische ontwikkeling
zijn er nu circa 25 000 plaatsen minder. Uit het onderzoek van Research
voor Beleid is ook gebleken dat het stimuleringsbeleid wel resultaat heeft
gehad en ook, en weliswaar in te intensiveren vorm, in de toekomst resultaat
zal hebben. Net zoveel als het gedwongen doorvoeren van scheiden van wonen
en zorg. Het kabinet stimuleert de zorginstellingen om zoveel mogelijk die
huisvesting en zorgvoorzieningen te realiseren die tegemoetkomt aan de wensen
van de huidige en toekomstige cliënten.
 Dat betekent dat in sommige gevallen waar nodig (ook in de toekomst) en
gewenst door cliënten de bouw van traditionele instellingen nodig zal
blijven.
 25
 
 Is het scheiden van wonen en zorg voor alle doelgroepen
(ook voor cliënten met zogenaamde hoge zorgzwaartepakketten, ZZP’s?)
geschikt of worden er uitzonderingen gemaakt?
 
 
 Uiteraard staat de keuzevrijheid van alle cliënten (ook met hoge
zorgzwaartepakketten) voorop. Uit het onderzoek voor Research voor Beleid blijkt wel dat voor een aantal groepen cliënten die veel zorg
nodig hebben scheiden van wonen niet geschikt is.
 26
 
 Wat zijn de criteria voor het al dan niet verantwoord
zijn van scheiden van wonen en zorg?
 
 
 Uitgangspunt is dat scheiden van wonen en zorg voor iedereen mogelijk
is. Er zijn echter groepen cliënten waarvoor scheiden van wonen en zorg
niet verantwoord zal zijn of geen meerwaarde zal hebben:
 1) cliënten met sterk gestoord en/of dwalend gedrag, waardoor zij
in feite een gevaar vormen voor zichzelf of de omgeving. Bijvoorbeeld als
wonen en zorg onlosmakelijk (juridisch) met elkaar verbonden is. Dit geldt
voor mensen die met een rechterlijke machtiging op grond van de Wet BOPZ zijn
opgenomen.
 2) voor cliënten met ernstig meervoudige problematiek, met een combinatie
van niet-planbare 24 uurs zorg met permanente bedlegerigheid
 3) cliënten die verblijven voor een beperkte periode (revalidatieperiode
of terminale periode).
 In deze gevallen zijn de kenmerken van de cliënt, van diens zorgvraag,
omgeving en beperkingen zo gecompliceerd of uniek dat op de woonmarkt –
naar verwachting – geen aanbod, onvoldoende aanbod of geen variatie
in aanbod en daarmee geen keuzevrijheid, tot stand zal komen.
 27
 
 Op welke wijze zal aanvullend beleid ten aanzien van
het Volledig Pakket Thuis (VPT) worden uitgebreid?
 
 
 In vergelijking met vorig jaar is het gebruik van VPT toegenomen. Toch
blijft het gebruik nog ver achter bij de verwachtingen die er waren ten tijde
van de invoering van het VPT. Om het gebruik verder te stimuleren worden er
nieuwe maatregelen getroffen. De maatregelen zijn gericht op de inkooptechnische,
inhoudelijke en financiële knelpunten die het gebruik van het VPT momenteel
in de weg staan.
 Een inkooptechnisch knelpunt betrof de onduidelijkheid over de prijzen.
Dit knelpunt is inmiddels weggenomen met de publicatie van de beleidsregel
VPT 2010, welke duidelijkheid geeft over de NZa prijzen voor het VPT. Tevens
is de verplichting voor instellingen om tegenover het verstrekken van een
VPT een plaats onbezet te laten geschrapt.
 
 Deze prijzen zijn per 1 januari 2010 gekoppeld aan het ZZP. Een ander
inkooptechnisch knelpunt betreft de onmogelijkheid voor extramurale aanbieders
om het VPT aan te bieden. De reden hiervoor is dat artikel 14 in de AWBZ waarin
het VPT geregeld is, gekoppeld is aan artikel 9 in de AWBZ waar de aanspraak
op verblijf geregeld is.
 Hieruit volgt juridisch dat een instelling alleen deze zorg mag leveren
als zij een toelating heeft voor verblijf. De komende periode zullen het ministerie
van VWS, de NZa en het CVZ bezien welke obstakels er zijn voor het leveren
van een integraal pakket zorg door een thuiszorginstelling. Een ander belangrijke
belemmering betreft de onduidelijkheid die er blijkbaar bij potentiële
VPT gebruikers is over de aard en de reikwijdte van het VPT. Deze onduidelijkheid
wil ik wegnemen door een heldere informatieve brochure te ontwerpen en deze
te verspreiden onder de verschillende betrokkenen: zorginstellingen, cliënten
en gemeenten. Deze brochure besteedt niet alleen aandacht aan de aard, reikwijdte
en mogelijkheden van het VPT, maar ook aan de samenhang en samenwerking tussen
de AWBZ en de Wmo. Deze brochure moet het onjuiste beeld wegnemen dat het
gebruik van Wmo-voorzieningen bij een VPT niet meer toegankelijk zouden zijn.
Juist bij het VPT is het samenspel tussen de Wmo en de AWBZ van groot belang.
Het gaat hierbij dan om Wmo-voorzieningen die niet in het VPT
zijn opgenomen, zoals woningaanpassing en vervoer. Een andere onduidelijkheid
die deze brochure weg moet nemen is de zogenaamde ondeelbaarheid van het pakket.
Hoewel het VPT als integraal pakket slechts door één aanbieder
ingekocht kan worden, betekent dit niet dat het volledig pakket thuis ook
maar door één aanbieder geleverd kan worden. Onderdelen van
het VPT kunnen geleverd worden door onderaannemers. De hoofdaanbieder blijft
verantwoordelijk voor het totale pakket en voert de regie. Tot slot zijn er
onduidelijkheden over de financiële toereikendheid van het VPT. PriceWaterhouse
Coopers heeft een eerste aanzet gedaan om inzicht op dit punt te verkrijgen.
Ik laat momenteel onderzoek uitvoeren dat definitief uitkomst dient te bieden.
Zie ook antwoorden op vraag 8, 45 en 46.
 28
 
 Als een van de acht met name genoemde redenen (pagina
3, punt 4) om niet over te gaan tot een stelselwijziging wordt aangegeven
dat een cliënt die niet of beperkt regie voert meer moeite heeft wonen
en zorg op elkaar af te stemmen. Er wonen veel cliënten in instellingen
die wel voldoende regie hebben om wonen en zorg op elkaar af te stemmen. Daarnaast
wonen er ook veel cliënten die niet of beperkt regie kunnen voeren buiten
een instelling. Het kabinetsstandpunt suggereert op dit punt een scheidslijn
die niet meer van deze tijd lijkt. Wat is de beweegreden geweest om dit argument
dan toch aan de lijst van overwegingen toe te voegen?
 
 
 Onder andere de op deze pagina genoemde acht conclusies die uit de onderzoeken
worden getrokken leiden tot de keuze om scheiden van wonen en zorg via stimulering
door te voeren. In het stimuleringsbeleid wordt absoluut geen scheidslijn
gehanteerd. Uitgangspunt is en blijft het stimuleren van scheiden van wonen
en zorg voor iedereen die dat wil en waar dat maar enigszins mogelijk is.
Dat cliënten die niet of beperkt zelf regie voeren meer moeite hebben
wonen en zorg zelf op elkaar af te stemmen is een relevante conclusie die
op basis van de onderzoeksresultaten wordt getrokken en is ook als zodanig
in de opsomming van de conclusies op basis van de onderzoeksresultaten in
de brief opgenomen. Deze conclusie is relevant om te kunnen bepalen voor welke
groepen cliënten scheiden van wonen en zorg een meerwaarde kan hebben
en heeft er toe geleid dat wel zal worden gekeken hoe, naast het stimuleringsbeleid,
voor de groep cliënten die in instellingen wonen terwijl zij wel voldoende
regie kunnen voeren om wonen en zorg op elkaar af te stemmen, zo snel en verantwoord
mogelijk scheiden van wonen en zorg kan worden doorgevoerd . Uit het onderzoek
van Research van Beleid blijkt dat het hier hoofdzakelijk gaat om de groep
cliënten met (lichtere) somatische beperkingen.
 
 Zie ook het antwoord op vraag 26.
 29
 
 Waarom zijn de verschuiving van kosten van AWBZ naar
respectievelijk de Wmo (schoonmaak, begeleiding, woningaanpassing, rolstoel,
vervoer, tafeltje-dek-je, etc.) en Zorgverzekering (medicijnen, huisarts,
rollator, etc.) niet in kaart gebracht en hoe groot zijn deze kosten?
 
 
 Voor wat betreft de Wmo is door de onderzoekers een schatting gemaakt
van de extra kosten voor woningaanpassingen. De onderzoekers hebben geconstateerd
dat voor andere Wmo-onderdelen onvoldoende gegevens voorhanden zijn om tot
een schatting te komen. Er wordt overigens van uitgegaan dat na het scheiden
van wonen en zorg verblijfsgeïndiceerden gebruikmaken van het volledig
pakket thuis, zodat er voor schoonmaak e.d. geen extra kosten ontstaan voor
gemeenten. De gevolgen voor de zorgverzekering zijn inderdaad niet in kaart
gebracht en zijn inderdaad wel relevant indien het financieel
scheiden van wonen en zorg in één keer zou zijn doorgevoerd.
De keuze voor het verder doorvoeren van scheiden, wonen en zorg door het stimuleringsbeleid
maakt dat het effect voor de zorgverzekering gering zal zijn. De «uitstroom»
van deze kosten vanuit de zorgverzekeringswet naar de AWBZ zal wel minder
zijn dan in een situatie waarin geen sprake is van stimulering van scheiden,
wonen en zorg. In de afgelopen jaren heeft dit effect van het stimuleringsbeleid
zich ook voorgedaan zonder dat dit tot problemen bij de zorgverzekering heeft
geleid.
 30
 
 Komt er een aanpassing van de huurtoeslag voor onzelfstandig
wonen?
 
 
 Momenteel vindt, in het kader van de studentenhuisvesting, een onderzoek
plaats naar onder meer het aanbod aan onzelfstandige huisvesting. Toegezegd
is dat uw Kamer eind 2009 over dit onderzoek zal worden geïnformeerd.
Daarbij zal tevens worden ingegaan op de mogelijkheden van huurtoeslag voor
onzelfstandige wooneenheden. Overigens is, onder voorwaarden, huurtoeslag
mogelijk voor onzelfstandige woonruimten voor begeleid wonen.
 31
 
 Het kabinet noemt veel nadelen van het financieel scheiden
van wonen en zorg. Welke voordelen ziet het kabinet in het scheiden van wonen
en zorg?
 
 
 Voordeel van scheiden van wonen en zorg is dat cliënten zoveel mogelijk
het wonen en zorg afzonderlijk kunnen inkopen of verkrijgen. Grotere keuzevrijheid
voor cliënten voor wie dat een werkelijke meerwaarde heeft. Zoals ook
al in eerdere brieven aan de Tweede Kamer is gemeld is het vergroten van de
keuzevrijheid en diversiteit in wonen en zorg een belangrijke beleidsdoelstelling
van dit kabinet.
 32
 
 Op welke wijze is het mogelijk om met het scheiden
van wonen en zorg, nog gezamenlijke ruimtes te creëren die tot de infrastructuur
van de zorg behoren?
 
 
 Dit is enerzijds mogelijk met de combinatie van het Volledig Pakket thuis
en huur of koop, het persoonsgebonden budget, of de levering van extramurale
zorg in combinatie met de regeling zorginfrastructuur. Zie ook het antwoord
op vraag 8, 27,45 en 46.
 33
 
 Hoe verhoudt het scheiden van wonen en zorg zich ten
opzichte van de beleidswijzigingen met betrekking tot integrale tarieven in
de zorg? Immers worden bij de ZZP’s normatieve bedragen voorgesteld
om te worden opgenomen in de bekostiging? Nu lijken 2 maatregelen door elkaar
te gaan lopen. Graag een reactie van het kabinet.
 
 
 De scheiding van wonen en zorg betekent dat een cliënt huurt of eigenaar
is van een woning en dat voor deze cliënt verblijf niet geïndiceerd
is of dat hij afziet van het verblijf dat is geïndiceerd. Een normatieve
component voor huisvesting aan de ZZP’s koppelen, betekent dat een cliënt
een aanspraak op verblijf heeft in de AWBZ. Hij kan – als hij dat wil –
afzien van de aanspraak op verblijf door te kiezen voor een volledig pakket
thuis of een persoonsgebonden budget. Zie ook antwoord op vraag 6, 54 en 66.
 34
 
 Waarom zijn de lasten voor gemeenten niet in de onderzoeken
betrokken en hoeveel zullen deze lasten zijn?
 
 
 Ik verwijs hiervoor naar het antwoord bij vraag 29. Verder hebben de onderzoekers
in hun model ook de kosten van lokale heffingen meegenomen.
 35
 
 Is er geen macro-budgettaire reden om de bekostiging
van wonen uit de AWBZ te halen, hetgeen ook de houdbaarheid en betaalbaarheid
van de AWBZ ten goede zal komen?
 
 
 Scheiden van wonen en zorg is, zoals blijkt uit het RIGO onderzoek, voor
het bestaande onroerend goed eigenlijk alleen het verschuiven van lasten tussen
betrokken partijen. Voor nieuw te realiseren onroerend goed zou een situatie
van volledig te scheiden wonen en zorg macro budgettair tot een besparing
leiden ten opzichte van de situatie van gegarandeerde kapitaalslasten. Het
is moeilijk aan te geven hoe groot deze besparing zou kunnen zijn. Door de
invoering van de integrale tarieven zullen zorgaanbieders in ieder geval al
veel efficiënter met het realiseren van hun nieuwe onroerend goed omgaan.
 36
 
 Kan het kabinet een concrete toezegging doen over de
toekomst van de regeling zorginfrastructuur?
 
 
 Het is een – vaker gehoord – misverstand dat bij de invoering
van de integrale tarieven deze regeling zou komen te vervallen. Dat is niet
zo.
 37
 
 Hoe ziet het kabinet de rol van gemeenten in het extramuraliseringsproces?
 
 
 De gemeenten hebben de regierol op het terrein van wonen, welzijn en zorg.
In dat kader kunnen ze stimuleren dat afspraken worden gemaakt tussen de betrokken
partijen (zoals zorg- en welzijnsinstellingen, corporaties, het zorgkantoor
en patiënten/consumentenorganisaties), waaronder afspraken met betrekking
tot de intramurale capaciteit enerzijds en extramurale woonzorg- en welzijnsarrangementen
anderzijds.
 38
 
 Wat gaat het kabinet doen aan de stagnatie in de ontwikkeling
van diversiteit van wonen in de langdurige zorg door de veel kritischer houding
van banken?
 
 
 Het kabinet vindt de kritische houding van banken op voorhand niet ongewenst.
Goede plannen zullen naar verwachting door banken ook in de huidige tijd gefinancierd
worden. Wel wordt regelmatig overlegd met de bankwereld en is het kabinet
alert op signalen van zorgaanbieders over de (in hun beleving) te kritische
opstelling van banken. In sommige gevallen probeert het kabinet de zorgaanbieders
te faciliteren om hun plannen bij de banken gefinancierd te krijgen. Voorbeeld
is de NZa bouwimpuls beleidsregel, waarmee er € 160 miljoen beschikbaar
is voor 2009 en 2010 om de achterblijvende instellingen met oranje en rood
plaatsen en meerbedskamers zoveel mogelijk te kunnen helpen bij het oplossen
van hun boekwaardeproblemen. Zie ook het antwoord op vraag 43. 
 39
 
 Hoeveel Volledige Pakketten Thuis worden er afgegeven
en voor welke zorgzwaarten en welke sectoren van de langdurige zorg (GZ, VV
en GGZ)
 
 
 In 2009 ontvangen 677 mensen met een ZZP-indicatie de zorg thuis via een
volledig pakket thuis (VPT). Het VPT wordt vooral gebruikt door cliënten
in de V&V met een relatief lichte zorgvraag. Daarnaast is er groep zwaardere
cliënten. Bij deze groep gaat het vooral om cliënten met een lichamelijke
beperking of om kinderen met een lichamelijke dan wel geestelijke beperking
(zie bijgevoegde tabel). Het is op dit moment lastig om een beeld te geven
om welke zorgzwaartepakketten het gaat, omdat in 2009 de bekostiging van het
VPT op oude bekostigingsparameters plaatsvindt. Vanaf 1 januari
2010 heeft ieder VPT een prijs die gekoppeld is aan het geïndiceerde
zorgzwaartepakket en kan dit beeld wel gegeven worden. Over het aantal mensen
met een VPT in 2010 kan ik u in december berichten, dan zijn de productieafspraken
gemaakt en is er een beeld van het aantal pakketten dat wordt ingekocht.
 Tabel inzake aantal mensen met een VPT naar zorgzwaarte:
 
 
 
 
 
 
 
 Volledig Pakket Thuis V&V
 2009 Aantal dagen 
 Aantal mensen 
 
 
 
 
 Totaal aantal VPT verzekerden verblijf 
 78 091
 214 
 
 
 Totaal aantal VPT verzekerden aanv. zorg 
 48 302
 132 
 
 
 Tot. aantal VPT verz. beh. en verblijf 
 24 887
 68 
 
 
 Tot. aantal VPT verz. zorgzwaartetoeslag 
 8 476
 23 
 
 
 
 Totaal volledig pakket thuis in de V&V
 
 
 159 756
 
 
 437
 
 
 
 
 Totaal volledig pakket thuis in de GGZ
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Volledig Pakket Thuis GHZ
 
 
 
 
 
 Volledig pakket thuis verz.VG licht/matig 
 5 089 
 14
 
 
 Volledig pakket thuis verz.VG ernstig/z.ernstig 
 4 408
 12 
 
 
 Volledig pakket thuis verzekerden LG 
 7 
 0
 
 
 Volledig pakket thuis verzekerden JLVG 
 1 
 0
 
 
 Volledig pakket thuis verz. JLVG gedrag 
 366 
 1
 
 
 Volledig pakket thuis VG zonder behandeling 
 71 781
 197 
 
 
 Volledig pakket thuis LG zonder behandeling 
 5 842
 16 
 
 
 
 Totaal volledig pakket thuis in de GHZ
 
 
 87 494
 
 
 240
 
 
 
 
 TOTAAL VOLLEDIG PAKKET THUIS
 
 
 
 677
 
 
 
 
 
 40
 
 Per wanneer zal het Volledig Pakket Thuis ingezet kunnen
worden voor de voornamelijk de hogere zorgzwaartepakketten?
 
 
 Het Volledig Pakket Thuis kan nu al ingezet worden voor cliënten
met hogere zorgzwaartepakketten. Echter uit de cijfers blijkt dat het VPT
nu nog vooral gebruikt wordt door cliënten met een lichte zorgvraag in
de V&V sector. De achterliggende redenen hiervoor zijn mij niet duidelijk.
Het eerder aangegeven onderzoek (vraag 27) moet hierover meer duidelijkheid
verschaffen. Het is natuurlijk wel zo dat in het kader van de onderzoeken
rond scheiden wonen en zorg is geconstateerd dat met name bij de ouderen met
lichtere somatische beperkingen nog veel mogelijkheden liggen om scheiden
wonen en zorg te bevorderen. Deze constatering spoort in ieder geval wel met
de waarneming dat het VPT harder loopt bij de categorie cliënten met
een lichte zorgvraag in de VenV sector.
 41
 
 Hoe wordt voorkomen dat er een vlucht vindt van zorgpersoneel
naar luxere zorginstellingen omdat ze daar meer tijd hebben voor de zorg?
 
 
 Dat kan niet worden voorkomen en wordt ook niet als een probleem beschouwd
zolang de kwaliteit van deze zorg goed is. Ik ga ervan uit dat met de verschuiving
van personeel ook de zorg die zij leveren mee verschuift.
 
 Voor zowel luxere zorg als de rest van de zorg geldt uiteraard dat wel
wordt toegezien op de kwaliteit van de geleverde zorg. Luxer is niet hetzelfde
als kwalitatief beter. Kwalitatief goede zorg moet toegankelijk en beschikbaar
zijn voor iedereen. Daar is het beleid en toezicht op gericht.
 42
 
 Een van de middelen die het kabinet betitelt als stimuleringsmaatregel
is het verstevigen van het Volledig Pakket Thuis. Kan uiteen worden gezet
hoeveel mensen op 1 september 2009 gebruikmaken van het VPT?
 
 
 Zie antwoord op vraag 39.
 43
 
 Hoe verhouden zich de risico’s voor instellingen
tot de € 160 miljoen uit het crisispakket van het kabinet van dit
voorjaar? Worden deze middelen niet ingezet om de genoemde risico’s
af te dekken?
 
 
 De € 160 miljoen is uitsluitend bestemd voor instellingen die
nog oranje en rood plaatsen en meerbedskamers hebben weg te werken. Een groot
aantal van de betreffende instellingen heeft vergevorderde plannen om deze
plaatsen weg te werken maar kampt met boekwaarde problemen. Dat belemmert
financiering door de bank van verder financieel gezonde plannen. Door met
de € 160 miljoen deze boekwaardeproblemen voor een groot deel op
te lossen kan wel financiering van de bank worden verkregen.
 44
 
 Wonen met zorg is nu mogelijk voor lagere inkomens
vanwege de integrale bekostiging. Indien wonen en zorg gescheiden wordt, zal
naar huursubsidiegrenzen gekeken worden en is de kans groot dat wonen met
zorg voor lagere inkomens minder aantrekkelijk wordt, gezien vanuit de zorgaanbieder.
Immers, de huidige bekostiging van kapitaal (voor met name kleinschalig wonen)
is gunstiger dan wanneer dit gebeurt bij gescheiden wonen en zorg. Hoe gaat
het kabinet om met de gevolgen hiervan op het punt van de betaalbaarheid van
zorgwoningen?
 
 
 Op dit moment is er sprake van integrale bekostiging op basis van de AWBZ
als de cliënt een daartoe strekkende indicatie heeft (verblijf) en de
zorg ook wordt ontvangen in een toegelaten AWBZ-instelling. Dat is in de ogen
van het kabinet eerder en beter te duiden als zorg met wonen. Overigens is
nog geen sprake van integrale ZZP-tarieven. De huisvestingslasten worden op
dit moment nagecalculeerd. De instelling loopt voor die kosten geen enkel
risico. De vergoeding op basis van de nacalculatie uit de AWBZ is hoger dan
er aan huur geïnd kan worden op basis van het woningwaarderingssysteem.
 
 Het gevolg van het onverkort scheiden van wonen en zorg voor alle cliëntgroepen
of ook voor alle aanbieders van verblijf heeft tot gevolg dat voor de woonruimte –
willen de aanbieders hun verplichtingen richting hun financiers kunnen blijven
voldoen – hoge huren gevraagd moeten worden. Daardoor zouden mensen
met lage inkomens in de problemen kunnen komen, de te vragen huren liggen
boven de huurgrens. Een ander probleem is dat de woonruimte vaak de te vragen
huur niet waard is als sec wordt gemeten met het woningwaarderingsstelsel.
Maar door die niet door te rekenen kunnen de verplichtingen richting de bank
niet worden nagekomen. Dit effect is één van de redenen om te
kiezen voor een vrijwillige, geïntensiveerde stimulering van scheiden
van wonen en zorg en niet voor een verplichte scheiding. De gevolgen daarvan
zouden in dat geval financieel moeten worden opgevangen door de overheid en
daarvoor zijn onvoldoende middelen beschikbaar. De weg van de geleidelijkheid
zal op termijn hetzelfde effect opleveren tegen aanvaardbare kosten. Bovendien
worden de keuzemogelijkheden voor cliënten diverser en dat is een belangrijke
doelstelling van het kabinet.
 45
 
 In het kabinetsstandpunt wordt verwezen naar het gebruik
van VPT. Hoe reageert het kabinet op het rapport dat opgesteld is door PricewaterhouseCoopers
(PWC), waaruit blijkt dat kleinschalig wonen op basis van VPT met de huidige
prijsstelling niet betaalbaar is en dus geen optie bij scheiden, wonen en
zorg?
 
 
 PWC heeft bezien of het Volledig Pakket Thuis (VPT) een oplossing kan
bieden voor de financiële problemen van zogenaamde woonzorgcentra. PWC
heeft vier instellingen «doorgelicht» die zijn opgezet vanuit
het scheiden, wonen en zorg principe. Het betreft een beperkt onderzoek waaruit
geen algemene conclusies kunnen worden afgeleid. Op basis van het onderzoek
van PwC kan niet geconcludeerd worden dat het concept van VPT niet toereikend
is. De conclusie van PWC is dat het VPT voor deze vier woonzorgcentra gedeeltelijk
een oplossing kan bieden voor hun tekorten. Uit de berekening van PWC blijkt
dat de onderzochte instellingen voor het deel van hun populatie dat voor een
VPT in aanmerking komt een ruimere vergoeding gaan ontvangen. Dit lost echter
het tekort bij de populatie die niet voor een VPT in aanmerking komt, niet
op. De tekorten daar worden vooral veroorzaakt doordat de instellingen ook
aan die groep een (ruim) welzijnsaanbod aanbieden en doordat ze maaltijden
leveren onder de kostprijs. Voor het oplossen van deze tekorten ligt de verantwoordelijkheid
primair bij de instellingen zelf.
 46
 
 Er zijn signalen dat de huidige regelgeving voor de
zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg problemen oplevert. Cliënten die
verblijf met behandeling als indicatie hebben, kunnen bij scheiden van huisvesting
en zorg de indicatie behandeling niet verzilveren omdat ze dan zogenoemde
extramurale cliënten worden. Ook Volledig Pakket thuis (VPT) biedt dan
geen oplossing. Kan het kabinet hierop reageren?
 
 
 Indien een cliënt een verblijfsindicatie ontvangt en voor het scheiden
van huisvesting en zorg kiest, biedt het VPT een oplossing. Het VPT maakt
het immers mogelijk dat integrale zorg ook zonder de «stenen»
kan worden geleverd en bekostigd.
 De situatie is nu dat indien het VPT geleverd wordt door een instelling
zonder toelating voor behandeling gekoppeld aan verblijf (bijvoorbeeld een
gezinsvervangend tehuis), de betreffende instelling niet bekostigd wordt voor
de levering van behandeling aan de cliënt. Indien het VPT geleverd door
een instelling met een toelating voor behandeling gekoppeld aan verblijf,
wordt de betreffende instelling wel bekostigd voor de levering van behandeling.
Oftewel, er is momenteel sprake van een tweetal prijzen voor het VPT, namelijk
een VPT-prijs inclusief behandeling en een VPT-prijs exclusief behandeling.
In het AO zorgzwaartebekostiging op 30 juni 2009 heb ik al aangegeven
dat deze situatie niet meer past in het beleid gericht op de invoering van
persoonsvolgende bekostiging en heb ik aangekondigd dat ik deze situatie kritisch
laat onderzoeken. Momenteel worden de standpunten van de verschillende betrokkenen
over de financiering van behandeling onderzocht.
 47
 
 Waar is de verwachting van efficiencywinst op gebaseerd?
 
 
 In het onderzoek van RIGO is berekend hoeveel het (geschatte) woondeel
van het huidige onroerend goed bestand in de AWBZ zou opbrengen volgens het
puntensysteem van het woningwaarderingsstelsel. De huidige kapitaalslasten
die met dit woondeel gemoeid zijn liggen, hoger dan de berekende opbrengst
volgens het woningwaarderingsstelsel. Hiermee wordt in het RIGO-onderzoek
aannemelijk gemaakt dat in het regime van scheiden, wonen en
zorg efficiënter of goedkopere huisvesting wordt gerealiseerd dan in
de situatie van gegarandeerde kapitaalslasten. Zie ook het antwoord op vraag
35.
 48
 
 Geen cliënten betekent geen geld. Op welke wijze
wordt in de huidige situatie en bij de invoering van de integrale budgetten
rekening gehouden met leegstand en hoe verhoudt zich dit met leegstand bij
sociale woningbouw en andere sectoren?
 
 
 In de huidige praktijk wordt geen rekening gehouden met leegstand en wordt
nagecalculeerd. In de hoogte van de integrale tarieven in mijn brief van 9 juli
2009 is rekening gehouden met de historische leegstand van (3%). Geschiktheid,
kwaliteit, beschikbaarheid, de prijs van het aanbod en de mogelijkheden van
zorgaanbieders om op de gewenste locatie zorg te leveren, zullen meespelen
bij de keuze van de cliënt voor AWBZ gefinancierde bouw, sociale woningbouw
of vrije sector.
 49
 
 Is het kabinet van plan de verschillende branche- en
cliëntenorganisaties bij verder onderzoek naar het Volledig Pakket Thuis
te gaan betrekken?
 
 
 Ik hecht grote waarde aan de aanwezige kennis bij de verschillende branche-
en cliëntenorganisaties en zal er daarom op toezien dat deze organisaties
betrokken worden bij het in het antwoord op vraag 27 genoemde onderzoek. Dit
onderzoek moet zicht bieden op de omvang en kenmerken van de groep cliënten
die in aanmerking komen voor het VPT en de mate waarin het VPT voldoet aan
hun behoeften. De financiële toereikendheid van de VPT-tarieven is tevens
een belangrijk onderdeel van dit onderzoek.
 50
 
 Hoe concreet zijn de voornemens van het kabinet om
verdere impulsen te geven om het gebruik van het VPT (Volledig Pakket Thuis)
te bevorderen en daarbij ook te bezien of aan extramurale zorgaanbieders mogelijkheden
te geven om het VPT aan te schaffen?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 27.
 51
 
 Wanneer zijn de uitkomsten over de gesprekken met de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), het Centrum
Indicatiestelling Zorg (CIZ), het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) en
het ministerie van VWS bekend daar waar het gaat om het achterliggend gebruik
van het VPT?
 
 
 Gezien het grote belang om het draagvlak voor het VPT te vergroten, acht
ik het van groot belang om deze gesprekken grondig voor te bereiden en zo
snel mogelijk plaatsvinden. De gesprekken zullen in februari 2010 plaatsvinden
en ik zal u daarna van de uitkomsten op de hoogte brengen.
 52
 
 Voor welke zorgzwaartepakketten ziet het kabinet problemen
met het realiseren van nieuwe locaties die gerealiseerd worden in het regime
scheiden, wonen en zorg?
 
 
 Er zijn geen specifieke zorgzwaartepakketten aan te wijzen waarmee er
nadelen zijn voor het realiseren van nieuwe locaties in het regime scheiden,
wonen en zorg.
 53
 
 Voor welke zorgzwaartepakketten ziet het kabinet juist
voordelen voor het realiseren van nieuwe locaties?
 
 
 Er zijn geen specifieke zorgzwaartepakketten aan te wijzen waarmee er
voordelen zijn voor het realiseren van nieuwe locaties.
 54
 
 Wat is de vrijwilligheid van het stimuleren als het
kabinet gelijktijdig de kapitaalslasten liberaliseert?
 
 
 Het liberaliseren en normeren van de kapitaalslasten geeft de zorgaanbieders
de gelegenheid om sneller op de voorkeuren van cliënten in te spelen
en de keuze om wonen en zorg naar wens los van elkaar of in één
pakket aan te bieden aan cliënten. Zie ook antwoord op vraag 6, 33 en
66.
 55
 
 Is het kabinet van mening dat de banken voor minder
bureaucratie voor de instellingen zullen zorgen om de financiering rond te
krijgen dan het College bouw zorginstellingen?
 
 
 Ja. Banken financierden immers altijd al de zorgaanbieders. Dat zij vanwege
de invoering van de integrale tarieven in 2011 en het daarmee vervallen van
het systeem van de gegarandeerde kapitaalslastenvergoeding, diezelfde instellingen
op een andere manier gaan beoordelen, hoeft niet tot meer bureaucratie te
leiden voor de zorgaanbieders. Mocht dat wel zo blijken te zijn dan zal met
de banken overlegd worden om de bureaucratie zoveel mogelijk te beperken.
In ieder geval zijn de administratieve lasten in het kader van de procedures
ex WTZi die de zorgaanbieders ondervonden bij hun bouwinitiatieven per 1 januari
2009 al verdwenen.
 56
 
 Hoe hoog zijn op dit moment de rentelasten voor de
ziekenhuizen die door liberalisering van het bouwregime bij de banken moeten
lenen?
 
 
 Naar mijn mening heeft deze vraag niets van doen met scheiden van wonen
en zorg.
 57
 
 Deelt het kabinet de zorg dat banken gaan bepalen voor
welke groep nieuw gebouwd zal worden, in plaats van dat er bepaald wordt wat
er nodig is in een regio?
 
 
 Zorgaanbieders bepalen wat er nieuw gebouwd gaat worden in een bepaalde
regio. Instellingen zullen niet nieuw bouwen als er geen behoefte is. Zij
zullen het nieuw bouwen op basis van een doorwrocht businessplan moeten doen
om bij een bank financiering te kunnen krijgen. De introductie van integrale
ZZP-tarieven heeft tot doel juiste afwegingen hierin te stimuleren.
 58
 
 Deelt het kabinet de zorg dat woningbouwcorporaties
gaan bepalen voor welke groep nieuw gebouwd zal worden, in plaats van dat
er bepaald wordt wat er nodig is in een regio?
 
 
 Het kabinet deelt die zorg niet. In de regel werken corporaties op lokaal
niveau goed samen met het lokale bestuur. Op dat lokale niveau wordt samen
bepaald wat en voor wie gebouwd zal worden.
 
 De samenwerking wordt vaak vastgelegd in prestatieafspraken. Ook werken
zorginstellingen en corporaties regelmatig goed samen bij het realiseren van
nieuwbouw. Met het actieplan «Beter (t)huis in de buurt» proberen
we deze samenwerking verder te bevorderen. Daarbij is ook aandacht voor de
voorkeuren van burgers op het gebied van wonen,zorg en welzijn. Zorginstellingen
hebben ook de mogelijkheid zelf te bouwen.
 59
 
 Hoe gaat het kabinet voorkomen dat zorginstellingen
juist via pluspakketten een winstgevend segment van de zorg gaan bedienen
en niet het segment waarop geen winsten te behalen zijn?
 
 
 Het kabinet voorkomt dit door het maken van winst in de AWBZ niet toe
te staan. Het gaat bij dergelijke pluspakketten altijd om de extra’s
bovenop de geïndiceerde en uit de AWBZ bekostigde zorg. Winst kan dus
alleen worden gemaakt op het plusdeel van een totaal zorgpakket.
 60
 
 Vindt het kabinet de huidige ruimte voor de door u
gewenste kleinschalige zorg in de wijk in de vorm van plaatsing van (tijdelijke)
ruimte voor mantelzorg bij bestaande woningen voldoende? Zijn de randvoorwaarden
en procedures in reële verhouding tot de vaak acute noodzaak van opvang
door familie of vrienden thuis?
 
 
 De huidige wet- en regelgeving geven formeel bezien voldoende ruimte voor
plaatsing van een tijdelijke ruimte voor mantelzorg bij bestaande woningen.
Wanneer voorschriften aan die plaatsing in de weg staan, zullen dat veelal
de bebouwingsvoorschriften van het bestemmingsplan zijn. De Wet ruimtelijke
ordening bevat ontheffingsmogelijkheden (zoals een projectbesluit) die de
plaatsing dan alsnog mogelijk maken. Dat betekent echter dat dan eerst een
planologische procedure moet worden doorlopen, wat tijd kost en waarvan de
uitkomst vooraf ongewis is. Mede gegeven het belang dat het kabinet aan mantelzorg
toekent, voorzag het ontwerpbesluit omgevingsrecht, zoals dat in het kader
van de zogenoemde voorhangprocedure aan uw Kamer is voorgelegd, in een verdere
uitbreiding van vergunningvrije bouwmogelijkheden. Daarbij was ook een mogelijkheid
opgenomen om zonder omgevingsvergunning bij woningen een uitbreiding of een
bijgebouw te bouwen ten dienste van bewoning door een persoon die vanwege
zijn gezondheidstoestand is aangewezen op de niet bedrijfsmatige zorg van
een bewoner van de woning. Met het aannemen van de motie Boelhouwer-Wiegman
(Kamerstukken II 2008/2009, 31 953, 23) heeft uw Kamer het duidelijke
signaal afgegeven dat de voorgestelde verruiming, voor zover het betreft de
oppervlakte en maatvoering, alleen aanvaardbaar wordt geacht voor zover het
bestemmingsplan de verruiming toestaat. De Minister van VROM heeft al eerder
aangegeven dat zij deze motie zal uitvoeren. Het gevolg hiervan is onder meer
dat een uitbreiding of bijgebouw ten behoeve van mantelzorg meestal vergunningplichtig
zal zijn vanwege strijd met het bestemmingsplan. Het is de intentie van de
Minister van VROM om bouwwerken ten behoeve van mantelzorg op te nemen in
de zogenaamde «kruimellijst van artikel 4.1.1 van het Besluit ruimtelijke
ordening».
 
 Hiermee wordt het mogelijk dat burgemeester en wethouders langs relatief
eenvoudige weg, zonder de gemeenteraad daarbij te moeten betrekken, kunnen
beslissen over vergunningverlening voor een afwijking van het bestemmingsplan.
 Op 2 oktober jongstleden heb ik een mantelzorg woning bezocht. Ik
heb daar kennis genomen van de problemen die hiervoor zijn geschetst. Ik onderneem
op basis van dit bezoek het volgende:
 1) ik heb een brief geschreven aan alle gemeenten die een aanvraag voor een mantelzorg woning in behandeling hebben, waarin ik hen vraag om
mij de stand van zaken te geven.
 2) ik ga onderzoek doen naar de (maatschappelijke) kosten van de mantelzorg
woning. Dit onderzoek moet in april 2010 zijn afgerond.
 3) op basis van dit onderzoek ontwikkel ik een handreiking voor gemeenten
en mantelzorgers.
 
 Bij de ontwikkeling van het VPT leek het erop dat het VPT iets heel nieuws
was. Kan worden toegelicht wat volgens het kabinet de toegevoegde waarde van
het VPT is?
 
 Mensen die in aanmerking komen voor een VPT zijn aangewezen op verblijf
in een instelling, omdat de zorg geboden moet worden in een beschermende omgeving,
een therapeutisch leefklimaat en/of een omgeving waar permanent toezicht is.
Dit is ook te realiseren op basis van scheiden van wonen en zorg. Het VPT
maakt het mogelijk dat integrale zorg ook zonder de «stenen» kan
worden geleverd en bekostigd. Het bedrag dat de zorginstelling ontvangt voor
zorg en diensten voor cliënten met een verblijfsindicatie is intra- en
extramuraal hetzelfde. Dit beoogt intramurale instellingen te prikkelen om
te extramuraliseren en de «stenen» over te laten aan woningcorporaties
en andere aanbieders van wonen.
 62
 
 Vanuit de politiek en beleid is de laatste jaren aangestuurd
op een omvorming van aanbodgestuurde- naar vraaggestuurde zorg. Dit uitgangspunt
zou ook moeten gelden voor de diverse wijze van zorgfinanciering waarvoor
mensen kiezen. Het is dus goed mogelijk dat mensen niet kiezen voor het VPT
omdat het aanbod hun gewoon niet aanstaat. Deelt het kabinet de mening dat
dit best wel eens met het VPT het geval zou kunnen zijn?
 
 
 In het antwoord op vraag 27 kondigde ik aan onderzoek te laten verrichten
naar de mate waarop het VPT aansluit op de behoeften van de cliënten
die in aanmerking komen voor het VPT. Dit onderzoek biedt daarmee inzicht
op vraag of cliënten geen gebruikmaken van het VPT, omdat het aanbod
hen niet aanstaat.
 63
 
 Is het kabinet bereid te onderzoeken of het VPT bijdraagt
aan de doelstelling om mensen met een verblijfsindicatie te stimuleren thuis
te blijven wonen?
 
 
 Het gebruik van het VPT blijft achter bij de verwachtingen en draagt daardoor
onvoldoende bij aan het beleid «scheiden van wonen en zorg». Het
in vraag 27 aangekondigde onderzoek moet meer zicht bieden in de redenen voor
het geringe gebruik van het VPT en biedt daarmee zicht op de mogelijkheden
die er zijn om de bijdrage van het VPT aan het beleid van scheiden, wonen
en zorg te vergroten.
 64
 
 Veel cliënten met een verblijfsindicatie willen
graag thuis blijven wonen maar ervaren druk om toch naar een instelling te
gaan. Zolang instellingen beloond worden met een opname door het VPT niet
of nauwelijks aan te bieden, zal het VPT zeker geen succes worden. Wanneer
kunnen thuiszorgaanbieders zelfstandig, dus niet alleen als onderaannemer,
zelf het VPT voor cliënten gaan verzorgen?
 
 
 Zie antwoord op vraag 27.
 65
 
 Er zijn signalen dat zorgkantoren door hun beleid «scheiden
van wonen en zorg» niet bevorderen door hun prijsbeleid, waarbij zij
extramurale zorgproducten onaantrekkelijk maken. Ziet het kabinet dit probleem
ook en kan zij daar iets aan doen?
 
 
 Deze problemen of signalen kent en ziet het kabinet niet. Het doelmatig
inkopen van zorg behoort tot de taken van het zorgkantoor. Voorheen was er
sprake van vaste prijzen voor de intramurale zorg en waren er daarmee geen
mogelijkheden voor prijsdifferentiatie. Sinds dit jaar is dit niet meer het
geval en kan het zorgkantoor een 2% tariefmarge toepassen bij het maken
van contractafspraken. Dit betekent dat zowel in de intra- als de extramurale
zorg, zorgkantoren prijsdifferentiatie kunnen toepassen. De situatie in de
extramurale zorg verschilt daarmee niet meer van de intramurale zorg.
 66
 
 Staan de integrale tarieven nu juist niet haaks op
de gedachte van het scheiden van wonen en zorg? Waar het om gaat is toch het
financieel loskoppelen van de betaling van wonen en zorg, en niet om de huisvestingscomponent
tegen reële prijzen te financieren. Dat laatste is uiteraard belangrijk,
maar de volgende stap zal toch zijn dat mensen zelf, of woningbouwcorporaties
of wie dan ook – uitgezonderd de AWBZ – de woonkosten gaan financieren.
 
 
 Integrale tarieven lijken naar hun aard haaks op de gedachte van scheiden
van wonen en zorg te staan. Immers, ze houden in dat zowel de kosten van de
AWBZ-zorg als de kosten die samenhangen met de woonruimte (in de ruimste zin
van het woord) samen verdisconteerd zitten in zorgzwaartepakketten. Scheiden
van wonen en zorg betekent nu juist dat de woonruimte niet ten laste van de
AWBZ komt. Naar hun bedoeling staan integrale tarieven niet haaks op de idee
van scheiden van wonen en zorg.
 
 Met de introductie van integrale tarieven zijn zorgaanbieders nadrukkelijker
dan tot nu toe gehouden zich te richten naar de wensen van hun (toekomstige)
cliënten. Immers, zonder cliënten ontvangen de zorginstellingen
geen bekostiging van geleverde ZZP’s. Dit zo zijnde kunnen zorgaanbieders
er ook toe besluiten om samen met een woningcorporatie de huisvesting te realiseren
of zelfs volledig af te zien van het realiseren van vastgoed. Cliënten
huren hun woonruimte in die gevallen van woningcorporaties en ontvangen thuiszorg
van een zorginstelling. Daarvoor zijn aparte tarieven beschikbaar. In dat
laatste geval is er de facto sprake van scheiden van wonen en zorg. Integrale
tarieven staan daaraan dus niet in de weg. Met de introductie van integrale
tarieven streeft het kabinet diversiteit van wonen na, het vergroten van keuzemogelijkheden
van mensen met beperkingen daar hun zorg te ontvangen waar zij dat het liefst
willen. Verplichte scheiding van wonen en zorg brengt dat doel niet dichterbij,
stimulering van de huidige manieren om een gescheiden situatie te creëren én
de introductie van integrale tarieven wel. Zie ook de antwoorden op vraag
6, 33 en 54.
 67
 
 Is het kabinet van plan zorginstellingen toe te staan
een bijbetaling te vragen voor het realiseren van bijvoorbeeld onplanbare
zorgen en het volledig schoonhouden van de woning?
 
 
 Nee, hiertoe heeft het kabinet momenteel geen plannen.
 68
 
 Wat heeft het kabinet reeds gerealiseerd/in gang gezet
ten aanzien van de verdere ondersteuning van de beleidsregel kleinschalige
woonvoorzieningen die instellingen al de mogelijkheid biedt om flexibel te
bouwen voor cliënten zoals is aangekondigd in een brief van de staatssecretaris
van VWS van 20 januari 2009 over het stimuleren van kleinschalig wonen
voor mensen met dementie?
 
 
 De NZa-beleidsregel Kleinschalig wonen (CA-281), heeft betrekking op de
mogelijkheid om flexibel te bouwen voor cliënten. Deze regeling heeft
betrekking op kleinschalige woonvoorzieningen zoals gedefinieerd in artikel
5.4 Uitvoeringsbesluit WZTi. Het stimuleringsprogramma Kleinschalige Zorg
waarnaar verwezen wordt in de brief van 20 januari 2009 is geen ondersteunend
programma van de beleidsregel Kleinschalig wonen, maar een programma om de
diversiteit van woonvormen voor mensen met zwaardere vormen van dementie te
vergroten. De voortgang van dit stimuleringsprogramma, welke uit drie onderdelen
bestaat, wordt hieronder toegelicht.
 1. Er is een budget van € 1,5 miljoen per jaar beschikbaar voor
het inzetten van onderzoeks- en adviesbureaus voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie.
De haalbaarheidsstudie heeft als doel om het voor een zorginstelling inzichtelijk
te maken wat er nodig is voor de organisatie om de omslag naar kleinschalige
zorg goed en toekomstbestendig in te richten. Inmiddels zijn er elementen
opgesteld waaraan een haalbaarheidsstudie dient te voldoen, om de toekomstbestendigheid
van een project te verankeren in het haalbaarheidsonderzoek.
 2. Via een NZa-beleidsregel kunnen zorginstellingen voor mensen met zwaardere
vormen van dementie (vanaf ZZP VV5) een aanvraag indienen voor een bedrag
per te realiseren plaats kleinschalige zorg. Dit bedrag is bedoeld voor een
tegemoetkoming in de bekostiging van de opstart of transitiefase. Om voor
de beleidsregel in aanmerking te komen wordt een aantal voorwaarden gesteld,
die gerelateerd zijn aan de elementen uit de haalbaarheidsstudie. De NZa heeft
een aanwijzing nodig om de betreffende beleidsregel uit te kunnen voeren.
De voorhangbrief is onlangs zowel aan de Eerste als Tweede Kamer voorgelegd.
 3. Programma ICT en domotica
   In de brief van 20 januari 2009 heb ik aangegeven dat ik het
toepassen van ICT en domotica zal stimuleren, omdat dit voor de toekomst van
de zorg van groot belang is. Daarvoor zou ik twee programma’s starten,
namelijk een gericht op E-awareness en een gericht op kleinschalig wonen met
domotica.
 
 a. E-awareness in de care
 
   Om de implementatie van ICT en domotica een impuls te geven is
een programma gestart, gericht op E-awareness voor bestuurders
in de care: de schakel tussen weten, willen en doen. Dit project
werd mede gefinancierd vanuit het programma Maatschappelijke Sectoren &
ICT (M & ICT). Als onderdeel van dit programma zijn workshops georganiseerd
voor bestuurders van instellingen om inzicht te geven in het belang van een
integrale aanpak van ICT en daar een visie op te ontwikkelen. Voor de nodige
ondersteuning werden daarbij als follow-up twee instrumenten aangeboden: een
innovatieadvies van Syntens en een voucher voor het uitvoeren van een ICT-Reflector.
Hiermee kan een instelling uiteindelijk komen tot een Masterplan voor ICT-toepassingen.
Het project E-awareness voor bestuurders in de care is met succes afgerond.
Gezien de resultaten hiervan heeft VWS besloten nog dit jaar een tweede E-awareness
project te laten uitvoeren. Het succes van het door VWS toegepaste E-awareness
concept is voor het ministerie van BZK aanleiding geweest om vanuit het Cluster
Regeldruk en Administratieve Lastenvermindering (REAL) financiële
middelen aan VWS ter beschikking te stellen om in 2009 een derde project te
realiseren. Hiermee wordt voor een deel ook invulling gegeven aan de motie
van de leden de Vries en van Miltenburg die beoogt de administratieve lasten
zo beperkt mogelijk te houden.
 
 b. Project Kleinschalig Wonen met Domotica (KWmD)
 
   Het project Kleinschalig Wonen met Domotica (KWmD) is reeds van
start gegaan. Dit project richt zich op kleinschalig wonen voor de gehele
AWBZ doelgroep en dus niet alleen op dementerenden.
 
 Doel van dit project is het starten van 10 regionale initiatieven voor
kleinschalig wonen met domotica uitgaand van bestaande situaties, bestaande
innovaties, bestaande mogelijkheden, bestaande kennis en (bestaande) samenwerkingsverbanden
in de keten.
 Uitgangspunt van dit project is dus niet productinnovaties, maar het inzetten
van innovatieve producten en diensten. De focus ligt op samenwerking en procesinnovatie
en het ondersteunen met kennis en advies ten behoeve van aanschaf, inrichting
en exploitatie. Dit project wordt door Syntens uitgevoerd in nauwe samenwerking
met VWS.
 Om dit alles binnen de beperkte looptijd (2009–2011) mogelijk te
maken krijgen de deelnemende initiatieven veel ondersteuning aangeboden: er
is een format voor een maatschappelijke business case speciaal voor dit project
ontwikkeld. Er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een programma van eisen
van domotica voor kleinschalig wonen. Een ICT-Reflector van CenCor en ondersteuning
van Syntens innovatieadviseurs gedurende het gehele project maken ook onderdeel
uit van dit project. Ook de Hogeschool Utrecht en andere organisaties zijn
betrokken bij dit project. Kortom de kennis en ervaring van diverse partijen
staan tot beschikking van de initiatieven. Begin 2010 vindt de selectie van
de volgende vijf initiatieven plaats. De kennis en ervaring die binnen dit
project worden opgedaan zullen worden neergelegd in reproduceerbare business
modellen en business cases, richtlijnen, programma van eisen voor kleinschalig
wonen met domotica met adviezen voor financiering en regelgeving.
 Er is € 0,5 miljoen per jaar beschikbaar voor dit project. Naast
de bijdrage van VWS, hebben Syntens en de deelnemende initiatieven zich in
deze projecten ook financieel gecommitteerd. De deelnemende initiatieven zorgen
voor een eigen bijdrage van in totaal € 1.2 miljoen en Syntens draagt € 0,3
miljoen bij vanuit het programma Nederland Digitaal in Verbinding (NDiV).
 69
 
 Ontvangt de Kamer de brief die wordt aangekondigd in
de derde alinea op pagina 7 voor de begrotingsbehandeling VWS?
 
 
 De brief over de afbouw meerbedskamers is de Tweede Kamer op 28 augustus
2009 toegezonden (Kamerstuk 2008–2009, 30 597, nr. 101). 
 70
 
 Hoeveel van de acht genoemde maatregelen in het actieplan «Beter
(t)huis in de buurt» zijn gerealiseerd? Wat is het tijdpad van de genoemde
maatregelen?
 
 
 In het Actieplan is een groot aantal maatregelen opgenomen met betrekking
tot 4 thema’s: verbinding c.q. integrale aanpak, voldoende geschikte
woningen, zorg en ondersteuning op maat en generatiebestendige wijken. De
uitvoering geschiedt deels door het Rijk en deels door veldpartijen. De uitvoering
van het Actieplan ligt op schema. Zo wordt op dit moment het ondersteuningsprogramma «W+W+Z:
maak het samen!» uitgevoerd, enerzijds gericht op het stimuleren van
samenwerking tussen lokale partijen anderzijds op de versterking
van de regierol van de gemeente. Uitvoering van het programma geschiedt door
de kenniscentra Movisie, Vilans en het kenniscentrum Wonen-Zorg van AEDES
en ActiZ en het loopt tot ultimo 2010. Daarnaast zijn onderzoeken uitgevoerd
c.q. nog in uitvoering (bijvoorbeeld naar de effecten van kleinschaligheid
en naar praktijkvoorbeelden van woningtoewijzing) en handreikingen opgesteld,
o.m. een handreiking voor de realisering van wijkservicepunten. Een Wmo-handreiking
met betrekking tot mensen met beperkingen zal begin 2010 gereed zijn. VWS-WWI
ondersteunen ook projecten van externe partijen. Zo leidt de ANBO met subsidie
van VWS-WWI lokale lobbyisten op, die bij partijen aandacht vragen voor de
opgave op het terrein van wonen, welzijn en zorg. Tevens worden de goedbezochte«Impulsbijeenkomsten»
(gericht op kennisuitwisseling en innovatie) van het kenniscentrum wonen-zorg
van Aedes/ActiZ financieel ondersteund.
 71
 
 Intramuraal werken is goedkoper dan kleinschalig werken.
Betekent het verdwijnen van de intramurale instellingen, dat de kleinschalige
zorg of het volledig pakket thuis veel duurder is, wil dezelfde kwaliteit
geboden kunnen worden?
 
 
 Nee. Intramuraal werken is niet altijd goedkoper dan extramuraal werken
en intramurale instellingen zullen niet verdwijnen. Uitgaande van dezelfde
kwaliteit kan elke zorgvorm worden geboden door zorgaanbieders. Kleinschalig
en volledig pakket thuis vergt wel een andere wijze van werken door de zorgaanbieder
dan grootschalig intramuraal.
 72
 
 Is bekend, wat cliënten of potentiële cliënten
vinden van de situatie op termijn niet meer intramuraal te kunnen wonen?
 
 
 Het is niet aan de orde dat cliënten of toekomstige cliënten
indien dat noodzakelijk en door de cliënten gewenst is niet meer intramuraal
zouden kunnen wonen. Zie ook het antwoord op vraag 93.
 73
 
 Het persoonsgebonden budget (pgb) moet ook in de toekomst
blijven bestaan. Dat geldt ook voor kleinschalige wooninitiatieven en voor
projecten als FOCUS. Op welke wijze garandeert het kabinet dat haar keuze
om het scheiden van wonen en zorg niet langer als prioriteit te hebben niet
als consequentie heeft dat eerder genoemde alternatieven voor opname in een
instelling langzaam zullen verdwijnen?
 
 
 De keuze die het kabinet heeft gemaakt is niet dat scheiden van wonen
en zorg geen prioriteit heeft, maar is een keuze voor vrijwilligheid, stimuleren
en geleidelijkheid bij het invoeren van scheiden wonen en zorg. Hierdoor zullen
de genoemde alternatieven voor opname in een instelling niet langzaam verdwijnen.
 74
 
 In de paragraaf «Beter (t)huis in de buurt»
wordt ervan uitgegaan dat gemeenten meer invulling geven aan wonen zorg en
welzijn. Dat standpunt is te begrijpen, mits daar voldoende financiële
compensatie voor gegeven wordt voor de te organiseren zorg. Punt van aandacht
vanuit gemeenteperspectief is de potentiële afwenteling van een deel
van de zorgrespectievelijk woonkosten op het (Wmo-)budget van de gemeente.
De Wmo last wordt elk jaar zwaarder, maar de Wmo-gelden niet navenant hoger.
Graag een heldere kabinetsreactie hoe gemeenten met dit financiële spanningsveld
moeten omgaan.
 
 
 Het kabinet erkent het belang voor gemeenten om over voldoende middelen
voor de uitvoering van de Wmo te beschikken. Mede hierom is bij de inwerkingtreding
van de Wmo per 1 januari 2007 tussen rijk en gemeenten overeengekomen
dat een onafhankelijke derde (het SCP) de ontwikkelingen in de uitgaven van
gemeenten voor het Wmo-beleid zal volgen. Deze onafhankelijk derde brengt
niet alleen advies uit over de omvang van het budget voor huishoudelijke verzorging,
maar ook over de vraag of het totale macro-budget voor de Wmo passend is.
Voor 2010 concludeert het SCP dat de huidige volumecomponent van het macrobudget
voor de huishoudelijke hulp als betrekkelijk royaal kan worden aangemerkt.
Ik heb deze ruimte grotendeels bij de gemeenten gelaten. Ook bij de pakketmaatregel
begeleiding heb ik in goed overleg met de VNG een regeling tot compensatie
getroffen om de effecten op aanpalende domeinen op te vangen. Juist om te
voorkomen dat als gevolg van de extramuralisering gemeenten voor zwaardere
lasten komen te staan, is het Volledig Pakket Thuis geïntroduceerd.
 Zoals ik in mijn brief van 26 juni heb aangegeven, is het VPT ook
bedoeld om de effecten van de voortschrijdende extramuralisering voor gemeenten
zoveel mogelijk te beperken. Het volledig pakket thuis omvat immers ook de
kosten van schoonmaak, maaltijd e.d. die voor rekening blijven van de AWBZ.
 75
 
 Er zijn signalen dat het extramurale product voor de
zorgaanbieder minder aantrekkelijk is, doordat de extramurale productie wordt
afgesproken met het zorgkantoor, die via prijsafspraken en productieplafonds
bezuinigt op dit budget. Intra- en semimurale erkenningen bieden de zorgaanbieder(en
uiteindelijk ook de klant) meer zekerheid. Is het waar dat het op dit moment
minder aantrekkelijk is om woonprojecten te beginnen waarbij huisvesting gescheiden
is van zorg? Wordt daarmee de geleidelijke ontwikkeling die het kabinet voorstaat
niet teveel belemmerd?
 
 
 Het is op dit moment inderdaad zo dat de kosten samenhangend met huisvesting
ongeacht het leveren van zorgproductie worden vergoed aan de zorgaanbieder.
De keuzes ten aanzien van huisvesting worden echter door zorgaanbieders overwegend
gemaakt op basis van inhoud en omvang van de vraag van potentiële cliënten.
En als dan zou blijken dat een groot deel van de doelgroep graag thuis verblijft,
dan is de vraag vervolgens of de aanbieders zich op die «markt»
willen begeven, indachtig de daaraan gekoppelde situatie van aanbestedingen
en prijsafspraken die daarvoor bij het inkopen door de zorgkantoren usance
zijn. Het kabinet is van oordeel dat door de wijze van contracteren geen belemmeringen
noch positieve prikkels bestaan voor extramurale dan wel intramurale zorg.
De keuze van cliënten is en wordt daarvoor steeds doorslaggevender. Bovendien
verdwijnt op termijn, in een bekostigingssysteem van integrale tarieven, de
contracteerplicht voor de intramurale zorg en ontstaat een vergelijkbare situatie
als die voor de extramurale zorg zoals door vraagsteller voorondersteld. Zie
ook het antwoord op vraag 65.
 76
 
 De huur die de zorgaanbieder kan betalen via de Regeling
Kleinschalige Woonvoorzieningen (RKW-regeling) kan beduidend hoger liggen
dan de huur die de cliënt kan betalen. Veelal zal hij voor huursubsidie
in aanmerking moeten komen. Dan moet de huur onder de huursubsidiegrens liggen.
Voor woningcorporaties geen aantrekkelijk gegeven. Erkent het kabinet dit
probleem, en hoe reageert zij hierop?
 
 
 Woningcorporaties hebben een wettelijk vastgelegde taak waar het gaat
om het beschikbaar stellen van betaalbare woonruimte voor de lage inkomensgroepen
en voor de huisvesting van ouderen, gehandicapten en personen
die zorg of begeleiding behoeven. In dat kader past het beschikbaar stellen
van woonruimte aan deze groepen voor een huurprijs die binnen het bereik van
de huurtoeslag ligt. Ook in de huidige praktijk is het al zo dat corporaties
de huurprijzen zodanig vaststellen, dat dit per saldo betaalbare woonruimte
oplevert. Bovendien maakt de exploitatie van dergelijke woonvoorzieningen
voor corporaties een bescheiden onderdeel uit van de totale woningexploitatie.
Er is dan ook geen sprake van een probleem.
 77
 
 Waarom staat de hoogte van de huidige eigen bijdrage
niet in een direct verband met de woonkwaliteit en is het niet verstandig
om dit aan te passen?
 
 
 De eigen bijdrage is voor AWBZ-zorg en verblijf en is gekoppeld aan de
hoogte van het inkomen en de aanspraak van de zorg en niet gekoppeld aan de
kwaliteit van de zorg of aan de kwaliteit van de bouw. In het nieuwe systeem
is het zo dat de aanbieder in onderhandelingen op basis van de kwaliteit van
zorg en huisvesting met de zorginkopen een prijs overeenkomt. De opbrengst
van deze onderhandelingen komt ten goede aan het collectief en niet aan het
individu.
 78
 
 Welke onbedoelde prikkels worden bedoeld op pagina
8 eerste alinea?
 
 
 Met onbedoelde prikkels wordt hier het volgende bedoeld. Een eigen bijdrage
systematiek die niet op de hoogte van de kwaliteit van het woonaanbod is gebaseerd
maar op de hoogte van het inkomen, kan tot gevolg hebben dat cliënten
met lage inkomens eerder kiezen voor verblijf met zorg, terwijl dat nog niet
nodig is vanuit zorgperspectief. Ze maken deze keuze, omdat ze daarmee door
de lage eigen bijdrage, die zich niet verhoudt met kwaliteit, financieel beter
af zijn dan in het scheiden wonen en zorg regime.
 79
 
 Welke concrete deadline stelt het kabinet zich bij
de informatie in 2010 die in de eerste alinea op pagina 8 wordt aangekondigd?
 
 
 Er is nog geen exacte deadline, maar het streven is om de Tweede Kamer
voor het zomerreces van 2010 te informeren.
 80
 
 Wat is de reden van het kabinet om het kijken naar
de vervolgstappen uit te stellen tot 2012? Waarom wordt niet nog deze kabinetsperiode
de voortgang geëvalueerd?
 
 
 Het kabinet hanteert deze planning omdat er in vanaf 2011 integrale
tarieven worden ingevoerd en de beleidslast die daarmee gepaard gaat voor
de zorgaanbieders aanzienlijk zal zijn en het kabinet daar voor 2012 geen
nieuwe maatregelen aan toe wil voegen. Om het effect van het (geïntensiveerde)
stimuleringspakket te meten over een periode van twee jaar ( in 2012) is overigens
al aan de korte kant.
 81
 
 Is er onderzoek bekend naar het effect op sociale cohesie
en bijvoorbeeld eenzaamheid bij de verschillende toekomstscenario’s?
 
 
 Dergelijk onderzoek met betrekking tot de in de onderzoeken onderscheiden
twee toekomstscenario’s is ons niet bekend. Deze effecten kunnen
ook niet worden gemeten bij het scenario «stelselwijziging», omdat
deze immers niet is doorgevoerd.
 82
 
 De eigen bijdrage in de AWBZ is inkomensafhankelijk.
Hierdoor komt het voor dat mensen een verschillende prijs betalen voor dezelfde
huisvesting. Het kabinet stelt dat deze situatie tot onbedoelde prikkels kan
leiden. Omgekeerd is het ook zo dat door de inkomensafhankelijke eigen bijdrage
er grote verschillen zijn in wooncomfort, waarvoor diverse cliënten dan
wel dezelfde prijs betalen. Deelt het kabinet de mening dat dit evenzeer een
negatieve prikkel is?
 
 
 Ja. Zie ook het antwoord op vraag 77.
 83
 
 Er is geen verband tussen de hoogte van de inkomensafhankelijke
eigen bijdrage en het wooncomfort dat mensen ervoor terug krijgen. Deelt het
kabinet de mening dat in een systeem waar wonen en zorg geïntegreerd
zijn de voornaamste ongewenste prikkel deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage
is? Zo ja, wat gaat het kabinet daaraan doen en zo nee, waarom niet?
 
 
 De eigen bijdrage die intramuraal wordt berekend, maakt van oudsher geen
onderscheid tussen de eigen bijdrage die wordt betaald voor wonen en overige
diensten. Het wonen vormt een integraal onderdeel van de totale zorg die wordt
geleverd. Nu nieuwe arrangementen opgang doen, waarbij een scheiding wordt
aangebracht tussen de functie wonen en de overige functies is het onvermijdelijk
om na te gaan of dit systeem van eigen bijdrage nog voldoet. In de brief over
het standpunt van het scheiden, wonen zorg (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
30 597, nr. 78, dd 26 juni) heb ik dan ook toegezegd om na te gaan
of het eigen bijdrages systeem hierop aangepast kan worden. In deze brief
heb ik ook aangegeven dat het betrekken van woonkwaliteit in de eigen bijdrage
complex is en ingewikkeld proces is. Zeker gezien de doelgroep die de eigen
bijdrage betaalt moet dit proces zorgvuldig worden opgepakt.
 84
 
 Komt er een overgangsregeling om het verschil in hoogte
van de huur, die de zorgaanbieder betaalt en de huur die de cliënt betaalt,
te overbruggen?
 
 
 Een dergelijke regeling is volgens het kabinet niet nodig, omdat er niet
tot het in één keer van scheiden wonen en zorg is besloten.
 85
 
 Bent u van mening dat het scheiden van wonen en zorg
fusies tussen corporaties en zorginstellingen voorkomt of aanmoedigt?
 
 
 In antwoord op schriftelijke vragen van de leden Jansen en Leijten over
de verzelfstandiging van Philadelphia uit Espria (ingezonden 2 juni 2009)
is mede namens de Minister voor WWI aangegeven, dat wat de woningcorporaties
betreft deze alleen een bestuurlijke of juridische fusie mogen aangaan met
andere corporaties.
 Wel zijn personele unies met andere maatschappelijke instellingen toegestaan.
In de voorstellen voor het nieuwe corporatiebestel die op vrijdag 12 juni
jl. aan uw Kamer zijn voorgelegd, is opgenomen, dat voortaan alleen nog personele
unies van corporaties met andere maatschappelijke organisaties zullen worden
toegestaan op het niveau van het bestuur. Personele unies op het niveau van
(ook) de Raad van Commissarissen van de betrokken organisaties zullen niet
meer mogen. Een personele unie zoals ook Espria die thans kent,
met zowel op bestuurlijk niveau als bij de RvC invulling door dezelfde personen,
is dan ook niet meer mogelijk. 
 86
 
 Hoeveel meer generatiewoningen zijn er in Nederland?
 
 
 Op basis van het WoON55+, de ouderenmodule van het WoonOnderzoek Nederland
(WoON 2006), kan worden bepaald hoeveel oudere huishoudens aangeven te wonen
in een kangoeroewoning c.q. meergeneratiewoning. Het gaat om circa 13 000
kangoeroewoningen in ons land.
 In het onderzoek wordt de volgende definitie van een kangoeroewoning gehanteerd:
in een kangoeroewoning wonen ouders met hun kinderen en eventuele kleinkinderen
in een speciale woning. De ouders en de kinderen hebben elk een zelfstandige
woning. De woningen zijn onderling verbonden met een tussendeur of een tussentrap.
 87
 
 Hoeveel plattelandswoningen zijn er in Nederland?
 
 
 Er is geen definitie voor plattelandswoningen, hetgeen de bepaling van
het aantal woningen een arbitraire zaak maakt. Op basis van de gegevens uit
het WoonOnderzoek Nederland (WoON 2006) omtrent woonmilieus, zou het bij benadering
kunnen gaan om circa 700 000 à 800 000 woningen.
 88
 
 Hoeveel mensen krijgen er zorg aan huis?
 
 
 In 2009 krijgen er 250 000 mensen zorg zonder verblijf en 107 000
mensen een persoonsgebonden budget. Er is een beperkte overlap tussen deze
twee groepen.
 89
 
 Hoeveel mensen wonen er in een verzorgingstehuis?
 
 
 In 2009 verblijven 98 000 mensen in verzorgingshuizen
 90
 
 Welke belemmeringen zijn er voor meergeneratiewoningen
in Nederland?
 
 
 Wet- en regelgeving vormen op zich geen belemmering voor meergeneratiewoningen
c.q. kangoeroewoningen. In de praktijk kan deze woonvorm wel moeilijkheden
opleveren, bijvoorbeeld bij verhuur/verkoop na overlijden van de zorgbehoevende.
 91
 
 Hoe waarborgt het kabinet dat er gebouwd zal worden
voor de niet draagkrachtige groep ouderen en gehandicapten?
 
 
 Het standpunt ten aanzien van het doorvoeren van scheiden wonen en zorg,
door middel van het, geïntensiveerd, voortzetten van het stimuleringsbeleid
heeft het volgens het kabinet tot gevolg dat onafhankelijk van de draagkracht
van cliënten er meer keuzevrijheid ontstaat. Zie ook antwoord op vraag
92.
 92
 
 Hoe oordeelt het kabinet over de kans op tweedeling
tussen mensen die wel en geen huur kunnen betalen?
 
 
 Corporaties hebben als kerntaak ondermeer het zorgen voor huisvesting
van personen, die vanwege hun inkomen moeite hebben met het vinden van
passende huisvesting. Mensen voor wie de betaalbaarheid van een geschikte
huurwoning een probleem oplevert, kunnen een beroep doen op de huurtoeslag.
Hiermee is het ook voor de lage inkomens mogelijk om huur te betalen. Er is
dan ook geen sprake van een kans op een tweedeling tussen mensen die wel en
geen huur kunnen betalen.
 93
 
 Is de toekomst voor mensen die niet in het regime scheiden
wonen en zorg gaan vallen voornamelijk wachtlijsten?
 
 
 Nee. Het stimulerings beleid zal niet als gevolg hebben dat er wachtlijsten
ontstaan voor mensen die niet voor scheiden van wonen en zorg kunnen of willen
kiezen. De zorgkantoren zijn namelijk verplicht om ook voor mensen die niet
kiezen voor scheiden wonen en zorg voldoende goede zorg in te kopen. Er is
geen aanleiding te verwachten dat er niet voldoende intramurale capaciteit
beschikbaar blijft. Zie ook het antwoord op vraag 72.
 94
 
 De doelgroepen in het kabinetsstandpunt zijn mensen
met somatische beperkingen en lichamelijk en zintuiglijke gehandicapten. Dat
is de kleinste groep in de AWBZ. Hoe zit het met de ouderen? Ook in verpleeghuizen
en verzorgingshuizen wonen mensen met somatische beperkingen, worden die ook
bedoeld, of toch niet?
 
 
 Ja, daarmee worden ook de ouderen met somatische beperkingen die in vooral
verzorgingshuizen wonen bedoeld. Naast het stimuleringsbeleid zal op korte
termijn worden onderzocht hoe op een verantwoorde wijze voor de categorie
ouderen met lichte somatische beperkingen die nu met name in de verzorgingshuizen
verblijven (circa 60000) scheiden wonen en zorg nog sneller kan worden doorgevoerd.
 95
 
 Is het kabinet van oordeel dat alle zorg geëxtramuraliseerd
moet worden?
 
 
 Nee. Het kabinet streeft naar extramurale zorg waar het kan en de cliënt
het wenst.
 96
 
 Hoe wordt voorkomen dat zorggeld weg lekt naar bouwlocaties?
 
 
 In het systeem bepaalt de cliënt met zijn keuze waar het geld naar
toe gaat. Immers als de zorg slecht is, blijft de cliënt weg. De aanbieder
van zorg zal voor zijn continuïteit zich er van moeten vergewissen dat
er een goed evenwicht is tussen zorg en huisvesting.
 Ten tweede maken zorginkoper en aanbieder afspraken over de te leveren
zorg (volume en kwaliteit) en de huisvesting. Via de normen verantwoorde zorg
komt informatie beschikbaar over de kwaliteit van de zorg op instellingsniveau
en is snel te zien en bij te sturen op de verhouding huisvesting en zorg.
 97
 
 Op welke wijze voorkomt het kabinet dat huurders geld
wordt ingezet voor de zorg?
 
 
 De huur wordt door de corporaties geïnd. In Woningwet en Besluit
beheer sociale huursector (BBSH) is vastgelegd, waaraan corporaties hun middelen
(en dus de huuropbrengsten) mogen besteden. Zie ook antwoord op vraag 98.
 98
 
 Welke kerntaken heeft de minister voor de woningcorporaties
binnen de zorgsector voor ogen? In welke mate zullen woningcorporaties onrendabel
mogen investeren in niet zijnde kernactiviteiten?
 
 
 In de vigerende regelgeving (woningwet en BBSH) is één van
de kerntaken het beleidsveld wonen en zorg. Het «zesde verantwoordingsveld»
houdt in dat van corporaties wordt verwacht dat zij een bijdrage leveren aan
de beschikbaarheid van een, op de behoefte van bijzondere doelgroepen toegesneden,
gedifferentieerd aanbod van woningen en (woon)gebouwen, arrangementen en informatie-
en communicatietechnologische toepassingen op het gebied van wonen, zorg-
en dienstverlening, alsmede aan de totstandkoming van een gebouwde omgeving
die ook geschikt is voor of speciaal rekening houdt met de vraag van de bijzondere
doelgroep. Een breed scala aan activiteiten in het kader van wonen en zorg
is dus voor corporaties mogelijk. In de brief van 12 juni jl. aan uw
kamer (Kamerstukken 2008–2009, 29 453, nr. 118) is aangegeven dat
de huidige begrenzing van het werkdomein wordt gecontinueerd. Corporaties
mogen onrendabel investeren op het terrein van wonen en zorg. In welke mate
zij dat doen is aan de corporatie zelf.
 99
 
 Is er onderzoek gedaan naar het aantal ouderen dat
niet naar een aangepaste woning wil doorstromen omdat bij mutatie de huurlasten
teveel omhooggaan? Zo ja, is het kabinet bereid in dit onderzoek de optie
mee te nemen dat ouderen hun huurkorting kunnen meenemen? Zo nee, is het kabinet
bereid hier alsnog onderzoek naar te doen?
 
 
 Een dergelijk onderzoek is niet uitgevoerd en er zijn geen voornemens
daartoe. In het algemeen is de huurprijs voor ouderen niet een belangrijke
belemmering om een andere woning te zoeken. Oudere huurders die willen verhuizen,
zo blijkt uit het Woon Onderzoek Nederland 2006, zijn in veel gevallen juist
bereid een hogere huur te betalen. Uit dit onderzoek blijkt tevens dat het
overgrote deel van voor ouderen geschikte woningen beneden de aftoppingsgrens
wordt aangeboden (voor nultredenwoningen is dat 86%). Met de brief
van de minister voor WWI van 21 juli jl. (Kamerstukken 2008–2009,
29 549, nr. 51) is uw Kamer hierover geïnformeerd naar aanleiding
van de desbetreffende motie van het lid Kant.
 100
 
 Acht het kabinet het wenselijk dat de te scheiden woningen
bij zorgcorporaties met een landelijk beheergebied worden ondergebracht, of
heeft hij de voorkeur dat deze woningen worden ondergebracht bij reguliere
corporaties met een lokale of regionale dekking?
 
 
 Het kabinet heeft geen voorkeur voor een landelijk dan wel lokaal/regionaal
werkende instelling. Van belang is dat, indien er sprake is van specifiek
bezit, dit terecht komt bij een instelling die dat bezit adequaat kan beheren.
 101
 
 Wat is de schaalgrote van de huidige corporaties die
zich specifiek richten op wonen met zorg? Ziet het kabinet de schaalvergroting
van «zorgcorporaties» als een kans of als een bedreiging?
 
 
 De gemiddelde grootte van (de 21) corporaties die zich specifiek richten
op wonen en zorg bedraagt ca. 3 900 woningen. Dit geeft een vertekend
beeld, omdat er één corporatie is met 42 000 woningen.
De overige (20) corporaties hebben een bezit tussen 100 en 10 000 woningen.
Het gemiddelde van deze 20 overige corporaties is dan ca. 2 300 woningen.
Ook blijkt dat het merendeel van dit soort corporaties uitsluitend
op de lokale markt actief is. Het kabinet spreekt niet in termen van kansen
of bedreigingen bij schaalvergroting, maar let scherp op het functioneren
van een corporatie.
 102
 
 In hoeverre is het woningwaarderingstelsel toepasbaar
voor zorgvastgoed? Hoe houdt men rekening met gedeelde behandelruimten en
voorzieningen, extra investeringen in fysieke toegankelijkheid en eisen aan
legionella en brandveiligheid? Wat zijn de gevolgen van een niet-passend woningwaarderingstelsel
voor instellingen en bewoners?
 
 
 Het woningwaarderingsstelsel, zoals vastgelegd in het Besluit huurprijzen
woonruimte, is ook toepasbaar op verhuur van woonruimten die zijn gelegen
in een woongebouw waar ook zorg aan de bewoners wordt geleverd. Alle gemeenschappelijke
vertrekken en ruimten die in de huurovereenkomst van de woning zijn inbegrepen
c.q. waarvan de huurder contractueel gebruik kan maken tellen eveneens mee.
Dit kunnen vertrekken en ruimten zijn waar kleine behandelingen plaatsvinden.
De overige voor zorg bestemde ruimten in een dergelijk gebouw blijven bij
de toepassing van het woningwaarderingsstelsel buiten beschouwing. Deze zorgruimten
zullen in principe via de AWBZ bekostigd blijven worden. Met de extra voorzieningen
waarover woonruimten in woon-zorgcomplexen veelal beschikken wordt in het
woningwaarderingsstelsel rekening gehouden door de mogelijkheid voor serviceflats
van een opslag van 35% op het totaal aantal woningwaarderingspunten.
Een en ander komt aan de orde in het bij de brief gevoegde onderzoeksrapport
van RIGO. RIGO constateert daarbij dat de huurprijsregelgeving voor woonruimten
zich alleen niet goed laat toepassen op tweeen meerbedskamers in verpleeghuizen.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Willemse-van der Ploeg (CDA), De Vries (CDA),
Kant (SP), Ferrier (CDA), Ondervoorzitter, Joldersma (CDA), Smilde (CDA),
Van Miltenburg (VVD), Smeets (PvdA), Voorzitter, Timmer (PvdA), Schippers
(VVD), Koşer Kaya (D66), Schermers (CDA), Wolbert (PvdA), Bouwmeester
(PvdA), Van Gerven (SP), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Leijten (SP), Agema
(PVV), Van der Veen (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap (GL),
De Roos-Consemulder (SP) en Harbers (VVD).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Uitslag (CDA), Ormel (CDA), Van Velzen
(SP), Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Vietsch (CDA), Verdonk
(Verdonk), Van Dijken (PvdA), Arib (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA), Vermeij (PvdA), Heerts (PvdA), Langkamp
(SP), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Luijben (SP), De Mos (PVV), Gill’ard
(PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL), De Wit (SP) en Neppérus
(VVD).