Drugbeleid; Brief ministers over het cannabisbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24077, nr. 125

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

24077 nr. 125

23-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamTabel 1: Consumptie van cannabis onder de algemene bevolking
van enkele EU-lidstaten, de Verenigde Staten en Australië 1. Geïntegreerde benadering2. Verdeling van verantwoordelijkheden3. Ontmoedigingsbeleid4. Aanscherping handhaving cannabisbeleid5. Coffeeshoptoerisme6. Intensivering van de aanpak van de teelt7. Belangrijkste beleidsvoornemensAanscherping handhaving cannabisbeleidCoffeeshoptoerismeTeelt van cannabisOndertekeningBIJLAGE 1HOOFDSTUK 1: ACTIEPLAN ONTMOEDIGING CANNABIS1.1. Inhoud van het Actieplan1.1.1 Intensiveren van de preventieactiviteiten1.1.2 Uitbreiding en verbetering van het behandelingsaanbod1.1.3 OnderzoekAard, omvang en verloop van problematisch gebruikAcute gezondheidsschadeRelatie cannabis en psychische aandoeningen1.2. De stijging van het THC-gehalte in cannabisOntwikkeling gemiddeld THC percentage in cannabisproducten
tussen 1999 en 2003 HOOFDSTUK 2: AANSCHERPING HANDHAVING CANNABISBELEID2.1. Handhaving gemeentelijk cannabisbeleid2.1.1 Beschikbare bestuurlijke handhavingsinstrumenten2.2. Intensivering handhaving2.2.1 Intensivering handhaving en vormgeving gemeentelijk
cannabisbeleid2.2.2 Hanteren afstandsbepaling2.2.3 Aanpak niet-gedoogde verkooppunten2.2.4 Aanpassing beschikbaar instrumentarium2.2.5 Deelproject coffeeshops in het kader van Handhaven
op Niveau2.2.6 Intensivering communicatie rondom handhaving2.3. Aanpak criminele uitwassen rond coffeeshops2.3.1 Doorlichting2.3.2 Handreiking Bestuurlijke Aanpak2.3.3 Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar
Bestuur (BIBOB)2.3.4 Wet politieregistersHOOFDSTUK 3: COFFEESHOPTOERISME3.1. Problematiek3.2. Maatregelen inperking coffeeshoptoerisme3.2.1 Regelgeving3.2.2 Aanpak niet-gedoogde verkooppunten3.2.3 Operationele samenwerking en grensoverschrijdende
aanpak drugssmokkel3.2.4 Overige maatregelenAffichering via internetHanteren afstandsbepalingHOOFDSTUK 4: TEELT VAN CANNABIS4.1. Problematiek cannabisteelt4.2. Bestuurlijke en strafrechtelijke aanpak4.2.1 Gemeenten4.2.2 Woningcorporaties4.2.3 Belastingdienst4.2.4 Politie en Justitie4.2.5 Aanpak van criminele organisaties4.2.6 Ontneming4.2.7 Sanctiebeleid4.3. Overige maatregelen4.3.1 Growshops4.3.2 Technische vernieuwingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 24077, nr. 125 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24077, nr. 125 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24077Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 100 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 077Drugbeleidnr. 125BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT VAN JUSTITIE
EN VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 april 2004De Staatssecretaris van VWS heeft u op 11 maart 2003 (TK 2001–2002,
niet-dossierstuk vws 0200879) een interdepartementale beleidsbrief cannabis
toegezegd, waarin de voornemens van het Kabinet op dit terrein worden uitgewerkt.Het Nederlandse drugsbeleid steunt op drie pijlers: het beschermen van
de (volks)gezondheid, het tegengaan van overlast en het bestrijden van de
(drugs)criminaliteit. Het primaat ligt bij de gezondheidsbescherming. Het
cannabisbeleid is een belangrijk en beeldbepalend onderdeel van het Nederlandse
drugsbeleid. Met het beleidsmatig en strafrechtelijk onderscheid tussen drugs
met een onaanvaardbaar risico (harddrugs) en cannabis wordt uitdrukking gegeven
aan de verschillen in gezondheidsrisico's van deze middelen. Tevens wordt
beoogd zowel de vraag- als aanbodzijde van de markten voor cannabis en voor
drugs met onaanvaardbare risico's van elkaar te scheiden. Dit heeft geleid
tot het huidige coffeeshopbeleid waarbij onder strikte voorwaarden de verkoop
van gebruikershoeveelheden hasj en marihuana niet vervolgd wordt, wat overigens
niet betekent dat het gebruik van cannabis zonder risico's is.Uit het gegeven dat Nederland in Europa ten aanzien van het gebruik van
cannabis een middenpositie inneemt, leidt het kabinet af dat het bestaan van
coffeeshops in ieder geval niet tot een significant hoger gebruik van cannabis
leidt. Vanuit het oogpunt van de scheiding der markten is het gunstig dat
er in gedoogde coffeeshops slechts zelden harddrugs worden aangetroffen. Daartegenover
staat echter dat het gebruik van cannabis alleen al door de wijze van inname
gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Verder geven de sterke stijging van
het THC-gehalte in cannabis en de relatie tussen cannabisgebruik en psychische
aandoeningen aanleiding tot zorg. Tabel 1: Consumptie van cannabis onder de algemene bevolking
van enkele EU-lidstaten, de Verenigde Staten en Australië  Leeftijd (jaar)Ooit gebruikRecent gebruik Verenigde Staten14 en ouder38%10% Australië14 en ouder33%13%Engeland en Wales16–5929%11%Spanje15–6525%10%Frankrijk15–6523%8% België (Wallonië)18–4922%?Italië15–4422%6%Nederland15–6521%6%Ierland18–6420%9% Duitsland («West»)18–5919%6%Griekenland15–6513%4%Luxemburg15–6513%?Zweden15–6513%1%Finland15–6510%2%Portugal15–658%3%Uit: NDM, Jaarbericht 2003Door het kanaliseren van de verkoop van cannabis in coffeeshops wordt
voorts de overlast die doorgaans met de diffuse straathandel gepaard gaat
tot op zekere hoogte beheersbaar gehouden. Desalniettemin kan het kabinet
de ogen niet sluiten voor het gegeven dat coffeeshops toch ook de nodige overlast
veroorzaken.Overigens is het coffeeshopbeleid uit een oogpunt van wetshandhaving en
de bestrijding van drugscriminaliteit – de derde pijler van het beleid –
onbevredigend. Legalisering is gezien de internationale verplichtingen van
Nederland niet aan de orde. Hoewel de voordeur-achterdeur problematiek zowel
nationaal als internationaal aanleiding heeft gegeven tot discussie, moet
worden bedacht dat (ook buiten de coffeeshops) er altijd een contradictie
bestaat wanneer handel wordt bestreden, maar bezit voor eigen gebruik van
cannabis niet strafbaar wordt gesteld, respectievelijk opgespoord en vervolgd.
Dit is ook in het buitenland het geval. Het feitelijke verschil is slechts
dat aldaar diffuse straathandel plaatsvindt en hier – althans ten dele –
geconcentreerde verkoop die beter beheersbaar en controleerbaar is. Nederland
heeft hiervoor gekozen met het oog op de beheersing van de volksgezondheidsrisico's.
Dat neemt niet weg dat concentratie van de handel bij coffeeshops internationaal
gezien uniek is en in het oog springt en het Nederlandse cannabisbeleid –
en daarmee veelal het hele drugsbeleid – in diskrediet dreigt te brengen.Voor het kabinet staat voorop dat het coffeeshopbeleid een taak is van
lokaal bestuur. Het kabinet erkent ook dat juist het lokaal bestuur een uiterst
verdienstelijke inzet pleegt op dit gebied. De resultaten ten aanzien van
bovenstaande uitgangspunten van het beleid overziend is de inzet van het kabinet
dat het beleid ten aanzien van straathandel, drugstoerisme en teelt van cannabis
scherper dient te worden en het huidige terugdringen van het verschijnsel
coffeeshop moet worden voortgezet. Uiteraard moet er zorg voor gedragen worden
dat met terugdringing van coffeeshops de precaire balans niet doorslaat naar
de niet-gedoogde verkoop van cannabis. De inzet van het kabinet is dat in
alle gevallen de aanwezigheid van coffeeshops in de buurt van scholen, het
drugstoerisme en de grootschalige hennepteelt teruggedrongen moeten worden.In deze brief wordt een overzicht gegeven van de uitgangspunten en de
beleidsvoornemens. De uitwerking hiervan treft u aan in de bijlage (bijlage
1). 1. Geïntegreerde benaderingHet Kabinet stelt zich tot doel om, met een evenwichtig geïntegreerde
benadering op de terreinen van volksgezondheid, openbaar bestuur en justitie,
de huidige negatieve bijverschijnselen en ongewenste ontwikkelingen aan te
pakken. Door in te zetten op de bestrijding van de teelt, de niet-gedoogde
verkooppunten, en het coffeeshoptoerisme, maar ook op de handhaving van de
gedoogcriteria voor coffeeshops en ontmoediging van het gebruik, wordt de
gehele keten van productie tot gebruik aangepakt.Het succes van een geïntegreerde benadering is overigens niet alleen
afhankelijk van de inzet van het Rijk, de gemeenten, het OM en de politie.
Vele actoren, zoals instellingen voor de verslavingszorg, de GGZ, GGD'en,
scholen, ouders, de jeugdhulpverlening, woningbouwcorporaties en ook de coffeeshopbranche
hebben een rol te spelen bij de uitvoering van de hier geschetste beleidsvoornemens.
Het Kabinet zal daarom met kracht bevorderen dat de betrokken actoren op basis
van hun verschillende verantwoordelijkheden meewerken aan de uitvoering van
het beleid.2. Verdeling van verantwoordelijkhedenDe invulling van het coffeeshopbeleid is een zaak van het lokaal bestuur,
waarbij de lokale driehoek (burgemeester, OM en politie) het beleid concreet
invult en prioriteiten stelt bij de dagelijkse handhaving. In de sanctiesfeer
maakt zij daarbij gebruik van de strafrechtelijke en bestuursrechtelijke mogelijkheden
die het Rijk haar biedt. Daarnaast is het gemeentebestuur verantwoordelijk
voor het initiëren van afspraken met andere organisaties en diensten
over een goede afstemming en samenwerking. Over het beleid en de bestuurlijke
handhaving van de regelgeving is het gemeentebestuur verantwoording schuldig
aan de gemeenteraad.Er liggen echter ook taken op Rijksniveau. Daar waar het coffeeshopbeleid
effecten heeft op de volksgezondheid, de criminaliteitsbestrijding of de internationale
betrekkingen is het aan het Rijk om verantwoordelijkheid te nemen en deze
neveneffecten tegen te gaan. Het Rijk is dan ook verantwoordelijk voor het
stellen van de landelijke kaders en biedt daarbinnen gemeenten de ruimte om
te komen tot maatwerk. De landelijke kaders worden ingevuld door middel van
beleidsregels en wetgeving. Om bestaande knelpunten op te lossen en tot effectief
beleid te komen – in overeenstemming met afspraken die het Rijk met
Europese partners maakt – dienen Rijk en gemeenten gezamenlijk dezelfde
koers te varen. Het kabinet vraagt daarom van gemeenten dat zij ook verder
meewerken aan de aanscherping van het cannabisbeleid. Het Rijk zal daartoe
gemeenten faciliteren.3. OntmoedigingsbeleidHoewel ons drugsbeleid uitgaat van de verschillen tussen de risico's van
hennepproducten en die van harddrugs, impliceert dit zeker niet dat het gebruik
van cannabis zonder risico's is. Het gebruik van cannabis brengt gezondheidsrisico's
met zich mee. Cannabis wordt overwegend gerookt, daarom schept het alleen
al het gevaar van schade aan de luchtwegen. Problematisch gebruik en afhankelijkheid
lijken eveneens reële risico's. Recente informatie over de relatie tussen
cannabisgebruik en psychische stoornissen maakt nader onderzoek noodzakelijk.
Het THC-gehalte van cannabis is de afgelopen jaren sterk gestegen. Cannabis is geen onschadelijk middel. Met het Actieplan Ontmoediging Cannabis
wordt ingezet op het zoveel mogelijk voorkómen van gebruik en in het
bijzonder van problematisch gebruik. Tevens wil het Kabinet bereiken dat er
meer gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden tot behandeling van verslaving
aan cannabis. Indien uit onderzoek zou blijken dat gebruik van cannabis met
een hoog THC-gehalte leidt tot ernstige gezondheidsrisico's, dan zal het kabinet
zich bezinnen op de consequenties voor het bestuurlijk en strafrechtelijk
beleid. In het uiterste geval zou, indien de risico's vergelijkbaar zijn met
die van harddrugs, plaatsing van cannabissoorten met een zeer hoog THC-gehalte
op Lijst I van de Opiumwet het gevolg kunnen zijn.4. Aanscherping handhaving cannabisbeleidHet beleid moet ondersteund worden door een strikte handhaving om overlast
en andere negatieve verschijnselen tegen te gaan. Het Kabinet vraagt van gemeenten
dat zij meewerken aan een aanscherping van het cannabisbeleid. Verder wil
het Kabinet komen tot het nog verder terugdringen van coffeeshops in de buurt
van scholen en in grensgebieden. Tevens zullen niet-gedoogde verkooppunten
worden aangepakt.De meeste gemeenten voeren een actief cannabisbeleid. Daarnaast boeken
verschillende gemeenten, zoals Rotterdam (Alijda) en Venlo (Hektor), uitstekende
resultaten in de bestrijding van overlast en niet-gedoogde verkooppunten door
actief samen te werken met partners en diensten, de zogenoemde integrale aanpak.
Waar niet alle bestaande mogelijkheden tot optreden en handhaven optimaal
worden gebruikt, spoort het Kabinet de gemeenten aan om deze volledig te gaan
benutten. Tenslotte dienen beleid en handhaving nadrukkelijker te worden ingezet
om ongewenste neveneffecten te bestrijden. Het Kabinet is van mening dat bestuurlijke
kaders, zoals gemeentelijke beleidsplannen, handhavingsarrangementen en samenwerkingsovereenkomsten
met partners belangrijke elementen zijn voor een effectieve handhaving. Bestaande
instrumenten voor het toepassen van bestuursdwang op onder meer coffeeshops
en niet-gedoogde verkooppunten, zoals de Damoclesregeling en art. 174a van
de Gemeentewet dienen voorts effectief te worden toegepast. Met de VNG/gemeenten
zal worden overlegd over knelpunten in de toepassing. Onderzocht zal worden
of de knelpunten in het toepassen van artikel 13b Opiumwet en/of 174a
Gemeentewet op niet-gedoogde verkooppunten zodanig zijn dat overgegaan moet
worden tot een verruiming van het juridisch instrumentarium. Het Kabinet zal
erop toezien dat nieuwe instrumenten zoals BIBOB goed ingezet kunnen worden
om de integriteit van coffeeshophouders te beoordelen. In de nieuwe Wet politiegegevens
zal het mogelijk worden om, onder voorwaarden en indien het nodig is, in het
kader van een regionaal samenwerkingsverband, politiegegevens te verstrekken
aan bestuur en samenwerkende partners.5. CoffeeshoptoerismeHet coffeeshopbeleid heeft een omvangrijk coffeeshoptoerisme tot gevolg.
Dit is een knelpunt dat tot internationale kritiek leidt en een negatief effect
heeft op de buitenlandse betrekkingen. Nederland kan tegenover deze kritiek
stellen dat het coffeeshoptoerisme negatieve effecten op de openbare orde
en de veiligheid heeft in met name de grensstreek. De raadsverklaring bij
het Kaderbesluit Illegale Drugshandel roept alle lidstaten van de Europese
Unie op maatregelen te treffen tegen drugstoerisme. Het Kabinet zal daarom
in overleg met de betrokken gemeenten met kracht bevorderen dat het drugstoerisme
in met name de grensregio's ingedamd wordt.Zo onderzoekt het Kabinet thans op welke wijze waarborgen van coffeeshophouders
gevraagd kunnen worden dat zij de verkoop aan niet-ingezetenen tot een minimum
terugbrengen. Op korte termijn zal hieraan door middel van een experiment
in de gemeente Maastricht nader vorm worden gegeven. Voorts zal het Kabinet
in overleg treden met gemeenten over de invulling van de weigerings- dan wel
intrekkingsgrond van de horeca-exploitatievergunning «ontoelaatbare
aantasting van het woon- en leefklimaat» (door aanwezigheid van de coffeeshop).Het beleid zal noodzakelijkerwijs verder worden ondersteund door grensoverschrijdende
operationele politiesamenwerking, in het verlengde van en vooruitlopend op
de verdragen die terzake met onze beide buurlanden worden voorbereid. Om eventueel
uitwijkgedrag naar niet-gedoogde verkooppunten te bestrijden, zal het Kabinet
er zorg voor dragen dat met name in grensgebieden nadrukkelijk op deze illegale
verkooppunten gehandhaafd wordt.6. Intensivering van de aanpak van de teeltDe teelt van Nederwiet is omvangrijk en krijgt steeds meer een bedrijfsmatig
karakter. Bovendien is er sprake van betrokkenheid van de georganiseerde criminaliteit.
In het Veiligheidsprogramma van oktober 2002 (TK 2002–2003, 28 684,
nr. 1) en de brief van de minister van Justitie met het standpunt op
het rapport Bovenkerk (5222861/03/DISAD/BCD) werd reeds een intensivering
van de aanpak van de teelt van cannabis aangekondigd. In verschillende gemeenten,
zoals Maastricht, maar ook in Helmond en Eindhoven, wordt grootschalige hennepteelt
al met veel daadkracht bestreden. In navolging van deze gemeenten staat het
Kabinet een tweesporenbeleid voor van bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving,
om met een combinatie van sanctiemogelijkheden de teelt zo onaantrekkelijk
mogelijk te maken. Wanneer het gaat om overlast, overtredingen van woningwetten
en wetten op de ruimtelijke ordening en dergelijke, zal er primair bestuurlijk
moeten worden opgetreden. Zo kan de zeer ongewenste verloedering van met name
woonwijken die grootschalige hennepteelt met zich meebrengt, bestreden worden.
De op 1 maart 2003 in werking getreden Aanwijzing voor de opsporing van
het OM biedt de basis voor strafrechtelijke maatregelen als sluitstuk van
dit optreden. Afspraken hierover moeten in samenwerkingsconvenanten worden
neergelegd. Ten aanzien van de strafrechtelijke handhaving blijkt uit analyse
van het OM expliciet dat de georganiseerde criminaliteit de hennepteelt faciliteert.
Aanpak van criminaliteit van deze aard vergt een andere dan op overlastgerichte
aanpak zoals centraal staat in het Veiligheidsprogramma. Op korte termijn
zal bezien worden welke beleidsmatige en handhavingsconsequenties aan de analyse
van het OM dienen te worden verbonden. De strafmaat voor grootschalige teelt
van hennep zal in elk geval door implementatie van het Kaderbesluit Illegale
Drugshandel worden verhoogd naar tenminste 5 jaar.7. Belangrijkste beleidsvoornemens• Actieplan ontmoediging cannabis. Intensiveren van de preventieactiviteiten.
Er worden specifieke drugspreventie-activiteiten ontwikkeld voor risicogroepen,
zoals bezoekers van jongerencentra, jongeren op hangplekken, jongeren in de
residentiële hulpverlening en mensen met psychische stoornissen, waarin
aandacht wordt besteed aan alle drugs, inclusief cannabis. Verder wordt er
specifieke voorlichting op maat gegeven aan risicogroepen over verschillende
soorten harddrugs. Zo zijn er preventie-activiteiten in het uitgaansleven
die zich specifiek richten op ontmoediging van XTC-gebruik onder uitgaande
jongeren. Naast deze projecten voor specifieke doelgroepen, zal de jaarlijkse
massamediale publiekscampagne «Drugs, laat je niks wijsmaken»
drie jaar lang inzetten op de ontmoediging van cannabisgebruik.
Deze campagne heeft als primaire doelgroep alle jongeren van 12 tot 18 jaar.
De massamediale uitingen van de campagne zijn gericht op cannabis vanwege
de, in vergelijking met harddrugs, hoge prevalentie van cannabisgebruik onder
jongeren. Bij deze relatief brede doelgroep kan een publiekscampagne effect
sorteren voor wat betreft de houding tegenover cannabis en bewustwording van
de risico's van gebruik. Door regionale instellingen wordt overigens in het
kader van deze campagne ook aandacht besteed aan andere drugs. Ook de voorlichting
in coffeeshops wordt verbeterd. Tenslotte zal het Kabinet bevorderen dat de
voorlichting in coffeeshops een minder vrijblijvend karakter krijgt.• Uitbreiding en verbetering behandelaanbod cannabisafhankelijkheid.
Er heeft reeds nader onderzoek plaatsgevonden naar de kenmerken van cliënten
met problematisch cannabisgebruik in de ambulante verslavingszorg. De NDM
zal rapporteren over de effectiviteit van behandelingen van cannabisafhankelijkheid.
In samenwerking met België, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland zal onderzoek
plaatsvinden naar behandelingsmethoden voor cannabisafhankelijkheid. Via Resultaten
Scoren zal implementatie van effectief gebleken methoden in het veld plaatsvinden.• Uitbreiding onderzoek. Ten behoeve van de beleidsontwikkeling zal
onderzoek plaatsvinden naar de aard, omvang en verloop van problematisch gebruik
en naar acute gezondheidsschade. Het Kabinet geeft hoge prioriteit aan onderzoek
naar het mogelijk verband tussen cannabisgebruik en psychische stoornissen.• Aanpak stijging THC-gehalte. Gezien de lacunes in het beschikbare
onderzoek over de risico's van sterkere cannabis, zal het Kabinet met voorrang
nieuw wetenschappelijk onderzoek laten uitvoeren naar deze risico's. Indien
uit dit onderzoek zou blijken dat gebruik van cannabis met een hoog THC-gehalte
leidt tot ernstige gezondheidsrisico's dan zal het kabinet zich bezinnen op
de consequenties voor het bestuurlijk en strafrechtelijk beleid. In het uiterste
geval zou – indien de risico's vergelijkbaar zijn met die van harddrugs –
plaatsing van cannabissoorten met een zeer hoog THC-gehalte op Lijst I van
de Opiumwet het gevolg kunnen zijn.Aanscherping handhaving cannabisbeleid• Handhaving. In onder andere gemeentelijke beleidsplannen en met
handhavingsarrangementen kunnen gemeenten hun coffeeshopbeleid intensiveren.
Het Kabinet zal in overleg met gemeenten nagaan waar gemeentelijke beleidsplannen,
handhavingsarrangementen en prestatieafspraken de handhaving kunnen verbeteren.
Voorts zal met gemeenten overlegd worden over een betere handhaving van de
AHOJG-criteria en het hanteren van een afstandscriterium van coffeeshops tot
scholen en (indien van toepassing) tot de landsgrens. Daarnaast kunnen gemeenten
artikel 13b van de Opiumwet intensiever inzetten (wat bijvoorbeeld kan leiden
tot sluiting van een coffeeshop) evenals artikel 174a Gemeentewet.• Communicatie. In het kader van Handhaven op Niveau is het deelproject
coffeeshops van start gegaan. Het Steun- en Informatiepunt Drugs en Veiligheid
(SIDV) zal op basis van best practices handhavingsmodellen opstellen.• Aanpak criminele uitwassen. Er zal een doorlichting van de coffeeshopbranche
plaatsvinden. De handreiking «Bestuurlijke aanpak van georganiseerde
criminaliteit: ongewoon gewoon» zal beter onder de aandacht worden gebracht.
Het Kabinet zal bevorderen dat gemeenten optimaal gebruik maken van het BIBOB-instrumentarium.
Knelpunten bij toepassing van de Wet politieregisters zullen worden weggenomen. Coffeeshoptoerisme• Nadere regelgeving. Het Kabinet onderzoekt op welke wijze waarborgen
van coffeeshophouders gevraagd kunnen worden dat zij de verkoop aan niet-ingezetenen
tot een minimum beperken en zal om hieraan vorm te geven in samenwerking met
de gemeente Maastricht een experiment opzetten. Voorts zal het Kabinet in
overleg met gemeenten treden over een ruimere invulling van de weigerings-
of intrekkingsgrond van de horeca-exploitatievergunning «ontoelaatbare
aantasting van het woon- en leefklimaat» (door aanwezigheid van de coffeeshop).• Niet-gedoogde verkooppunten. Het Kabinet zal er zorg voor dragen
dat ook de inzet van politie en justitie juist in de grensgebieden erop gericht
is niet-gedoogde verkooppunten op te sporen en aan te pakken. Ten behoeve
van de aanpak van niet-gedoogde verkooppunten zal geïnventariseerd worden
welke knelpunten er zijn in de toepassing van artikel 13b Opiumwet en/of 174a
Gemeentewet en of er noodzaak bestaat het juridisch instrumentarium daarop
aan te passen.• Grensoverschrijdende aanpak. Het Kabinet is voornemens de bestrijding
van de grensoverschrijdende aanpak van drugssmokkel te bevorderen, onder meer
door middel van intensivering van de operationele samenwerking met buurlanden,
in het verlengde van en vooruitlopend op de verdragen die terzake met beide
buurlanden worden voorbereid.• Overige maatregelen. De OM-richtlijnen ten aanzien van het afficheringsverbod
zullen nader worden toegespitst op het internet, waarmee ook de op het buitenland
gerichte affichering van en/of door coffeeshops beter aangepakt kan worden.
Ook zal overlegd worden met grensgemeenten over een afstandbepaling van coffeeshops
tot aan de grens.Teelt van cannabis• Gemeenten. Van gemeenten wordt verwacht dat zij de bestuursrechtelijke
handhaving van de hennepteelt stimuleren en intensiveren door samenwerkingsconvenanten
aan te gaan met private partijen en diensten, waarin afspraken worden neergelegd
over ieders inzet bij deze handhaving. Het Rijk zal dit faciliteren.• Strafrechtelijke aanpak. Als onderdeel van een tweesporenbeleid,
waarin de bestuurlijke aanpak van groot belang is, wordt hennepteelt strafrechtelijk
aangepakt, zowel ten aanzien van de huisteler als mogelijk betrokken criminele
organisaties. Politieregio's dienen, op gezag van het OM, deze onderzoeken
op grond van regionale criminaliteitsanalyses in eerste instantie zelf op
te pakken, maar kunnen daarbij zonodig een beroep doen op de nationale recherche.
Het kabinet zal nog bezien welke beleidsmatige en handhavingsconsequenties
aan de analyse van het OM dienen te worden verbonden. De criminele betrokkenheid
van growshops bij de grootschalige teelt van nederwiet wordt door het OM strafrechtelijk
aangepakt.• Woningcorporaties. Het Kabinet zal woningcorporaties stimuleren
om bedrijfsmatige teelt van hennep in huurwoningen te ontmoedigen door middel
van het ontbinden van huurcontracten en/of het sluiten van woningen.• Financiële aanpak. Ter bevordering van de financiële
aanpak van hennepteelt, zal het OM, in gevallen waarin door de politie hennepkwekerijen
worden aangetroffen, met de belastingdienst overleggen over de samenloop van
het ontnemingstraject en het proces van het opleggen en invorderen van belastingsaanslagen.• Wetgeving. De strafmaat en de richtlijn voor beroeps- en bedrijfsmatige
cannabisteelt zal worden herzien in het kader van de omzetting van het Europees
Kaderbesluit Illegale drugshandel. • Overige maatregelen. Het project Handhaven op Niveau zal nieuwe
technieken van opsporing en handhaven van hennepteelt inventariseren en bewerken
tot «best practices» van bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving.Het Kabinet erkent dat met de in deze brief vermelde bestaande en nieuwe
beleidsvoornemens niet alle problemen rond cannabis kunnen worden opgelost.
Wel levert het Kabinet met dit ontmoedigingsbeleid een substantiële bijdrage
aan de aanpak van de hierboven genoemde knelpunten. De implementatie van beleidsvoornemens
zal met de bestaande monitoringsinstrumenten gevolgd worden. Het Kabinet is
zich ervan bewust dat van vele partijen forse inzet wordt gevraagd om de uitvoering
van de voornemens ter hand te nemen. De realiteit is echter dat deze complexe
problematiek op een geïntegreerde wijze moet worden aangepakt om daadwerkelijk
vooruitgang te kunnen boeken.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J. F. HoogervorstDe Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. Remkes BIJLAGE 1Inhoudsopgave      Hoofdstuk 1 Actieplan Ontmoediging Cannabis101.1Inhoud Actieplan101.1.1Intensiveren van
de preventieactiviteiten101.1.2Uitbreiding en verbetering
van het Behandelingsaanbod12 1.1.3Onderzoek12 1.2De stijging van het
THC-gehalte in cannabis14    Hoofdstuk 2 Aanscherping
handhaving cannabisbeleid16 2.1Handhaving gemeentelijk
cannabisbeleid16 2.1.1Beschikbare bestuurlijke
handhavingsinstrumenten17 2.2Intensivering handhaving182.2.1Intensivering handhaving
en vormgeving gemeentelijk cannabisbeleid18 2.2.2Hanteren afstandsbepaling192.2.3Aanpak niet-gedoogde
verkooppunten192.2.4Aanpassing beschikbaar
instrumentarium202.2.5Deelproject coffeeshops
in het kader van Handhaven op Niveau20 2.2.6Intensivering communicatie
rondom handhaving20 2.3Aanpak criminele uitwassen
rond coffeeshops21 2.3.1Doorlichting212.3.2Handreiking bestuurlijke
Aanpak212.3.3Bevordering Integriteitsbeoordeling
door het Openbaar bestuur (BIBOB)21 2.3.4Wet politieregisters22      Hoofdstuk 3 Coffeeshoptoerisme223.1Problematiek22 3.2Maatregelen inperking
coffeeshoptoerisme23 3.2.1Regelgeving233.2.2Aanpak niet-gedoogde
verkooppunten243.2.3Operationele samenwerking
en grensoverschrijdende aanpak drugssmokkel24 3.2.4Overige maatregelen25   Hoofdstuk 4 Teelt van cannabis254.1Problematiek cannabisteelt26 4.2Bestuurlijke en strafrechtelijke
aanpak26 4.2.1Gemeenten264.2.2Woningcorporaties27 4.2.3Belastingdienst284.2.4Politie en justitie28 4.2.5Aanpak van criminele
organisaties29 4.2.6Ontneming294.2.7Sanctiebeleid30 4.3Overige maatregelen304.3.1Growshops30 4.3.2Technische vernieuwingen31HOOFDSTUK 1: ACTIEPLAN ONTMOEDIGING CANNABISHet Nederlandse drugsbeleid gaat uit van de verschillen tussen de risico's
van hennepproducten en die van harddrugs. Dit betekent echter geenszins dat
het gebruik van cannabis zonder gezondheidsrisico's is. Het gebruik kan schadelijk
zijn voor de gezondheid. Cannabis wordt overwegend gerookt, daarom is schade
aan de luchtwegen het belangrijkste fysieke gevaar. Problematisch cannabisgebruik
en afhankelijkheid zijn reële risico's. Het gebruik van cannabis zal
daarom door een actief ontmoedigingsbeleid worden tegengegaan. Met de brief
d.d. 11 maart 2003 (TK 2001–2002, niet dossierstuk vws0200879)
heeft u de Nationale Drug Monitor (NDM) achtergrondstudie «Cannabis,
feiten en cijfers 2003» en een rapport over het THC-gehalte van cannabis
ontvangen. De in deze rapporten weergegeven ontwikkelingen vormen aanleiding
om het beleid op het gebied van de gezondheidsbescherming te actualiseren
en waar nodig te intensiveren in de vorm van het Actieplan Ontmoediging Cannabis
(hierna: Actieplan).Het Actieplan gaat uit van de stand van zaken in praktijk en wetenschap,
zoals in bovengenoemde rapporten en brieven is weergegeven. Doelstelling van
het plan is het gebruik, en in het bijzonder het problematisch gebruik van
cannabis zoveel mogelijk te voorkomen, en meer gebruik te maken van bestaande
mogelijkheden tot behandeling van cannabisafhankelijkheid. De uitvoering van
de voornemens is primair een zaak van de verslavingszorg, de GGZ, GGD'en en
de overige gezondheidszorg, en ook van scholen en de jeugdhulpverlening. Dit
betekent dat de door de minister van VWS te entameren activiteiten zich vooral
moeten richten op de voorwaarden waaronder deze verantwoordelijken hun werk
kunnen doen. De ontwikkeling en uitvoering van de activiteiten in het Actieplan
zullen daarom op praktische toepasbaarheid getoetst moeten worden. Tevens
wordt veel belang gehecht aan een bewezen effectiviteit van de activiteiten.
VWS zal daarom in nauw overleg en samenwerking met het veld het Actieplan
uitvoeren.De minister van VWS heeft u op 11 juli 2002 (TK 2001–2002,
niet dossierstuk vws0200879) bericht over de resultaten van de Wetenschappelijke
Cannabisconferentie (Brussel, 2002). Dit was een initiatief van de Ministers
van Volksgezondheid van België, Duitsland, Frankrijk, Nederland en Zwitserland.
Op verzoek van deze ministers hebben deskundigen uit de genoemde landen een
gezamenlijk plan opgesteld, hierna te noemen «Vijflandenplan».
Dit plan loopt van 2003 tot en met 2005 en is inmiddels ter goedkeuring voorgelegd
aan de betrokken bewindslieden. De voorgestelde activiteiten zijn in het Actieplan
verwerkt.1.1. Inhoud van het Actieplan1.1.1 Intensiveren van de preventieactiviteitenEr wordt al fors geïnvesteerd in preventieactiviteiten die gericht
zijn op de algemene bevolking en jongeren. Een voorbeeld hiervan is het project
De Gezonde School en Genotmiddelen, waardoor inmiddels jaarlijks ca. 250 000
leerlingen van scholen voor voortgezet onderwijs worden bereikt. Een ander
belangrijk voorlichtings- en preventie-instrument is de Drugs-infolijn van
het Trimbos-instituut, waar iedereen met vragen over drugs en drugsgebruik
terecht kan. De meeste vragen worden gesteld over hasj en wiet.Het Kabinet is van mening dat het ontmoedigen van cannabisgebruik breed
in de samenleving moet worden uitgedragen. Ter versterking en verbetering
van de bestaande preventieactiviteiten heeft de minister van VWS de volgende
voornemens:• De jaarlijkse massamediale campagne «Drugs, laat je niks
wijsmaken» zal met ingang van 2004 inzetten op de ontmoediging van cannabisgebruik.
Deze campagne heeft als primaire doelgroep alle jongeren van 12 tot 18 jaar.
De massamediale uitingen van de campagne zijn gericht op cannabis vanwege
de, in vergelijking met harddrugs, hoge prevalentie van cannabisgebruik onder
jongeren. Bij deze relatief brede doelgroep kan een publiekscampagne effect
sorteren voor wat betreft de houding tegenover cannabis en bewustwording van
de risico's van gebruik. Overigens wordt in het kader van deze campagne door
regionale instellingen ook aandacht besteed aan andere drugs.• Voor risicogroepen worden nieuwe preventieactiviteiten ontwikkeld.
Binnen het project Uitgaan en Drugs van het Trimbos-instituut en instellingen
voor verslavingszorg wordt een module voor het jongerenwerk ontwikkeld voor
de preventie van druggebruik, met name gericht op bezoekers van jongerencentra
en jongeren op hangplekken. Een andere module heeft de preventie van riskant
druggebruik door jongeren in de residentiële hulpverlening als onderwerp.
Beide modules richten zich op alle drugs, inclusief cannabis. In de jaren
2004–2006 vindt de implementatie van deze modules plaats. Het streefdoel
is dat eind 2006 minstens 65% van de instellingen voor verslavingszorg met
deze modules werkt. Het VMBO-onderwijs kent relatief veel jongeren die tot
een risicogroep voor (problematisch) cannabisgebruik gerekend kunnen worden.
De minister van VWS zal op zeer korte termijn specifiek voor het VMBO-onderwijs
een proefproject voor innovatieve cannabispreventie envoorlichting subsidiëren.
Bij gebleken succes zal landelijke implementatie worden gestimuleerd. Eenzelfde
project zal gericht zijn op XTC.• De voorlichting in coffeeshops zal worden verbeterd. Het Steun-
en Informatiepunt Drugs en Veiligheid (SIDV) en de Landelijk Steunfunctie
Preventie (LSP) hebben advies uitgebracht over verbetering van de voorlichting
in coffeeshops. Op basis van dit advies worden thans methoden ontwikkeld om
de voorlichting in coffeeshops te verbeteren. Dit is geen eenvoudige taak,
omdat preventie en voorlichting in beginsel strijdig zijn met het economisch
doel van de coffeeshophouder. Het Trimbos-instituut is in samenwerking met
instellingen voor verslavingszorg trainingen aan het ontwikkelen en zal netwerken
opzetten om coffeeshophouders te bewegen aandacht aan voorlichting en preventie
te geven. Volgend jaar zal een landelijke folder gereed zijn die specifiek
is gericht op coffeeshopbezoekers. Het Kabinet zal voorlichting en preventie
in coffeeshops een minder vrijblijvend karakter geven. Het Kabinet wil in
overleg met de VNG bevorderen dat gemeenten, voor zover dit nog niet is gebeurd,
voorlichting en preventie in hun cannabisbeleid opnemen, bijvoorbeeld als
bepaling in een gedoogbeschikking. Inhoudelijk kan aan verschillende mogelijkheden
worden gedacht, zoals het verplicht voorhanden hebben en ter beschikking stellen
voor de coffeeshopbezoekers van de folder van het Trimbos instituut, of het
verplichten van bepaalde teksten op de verpakking van de verkochte cannabis,
vergelijkbaar met de teksten op pakjes sigaretten.• De preventie voor de bijzondere risicogroep van mensen met psychische
stoornissen zal worden verbeterd. Cannabisgebruik komt onder deze groep mensen
relatief veel voor, vaak als een poging tot zelfmedicatie. Dit gebruik is
niet bevorderlijk voor de behandeling van de psychische stoornis. De Landelijk
Steunfunctie Preventie (LSP) is gevraagd een inventarisatie te maken van initiatieven
die specifiek gericht zijn op mensen met psychische problemen. Mede op basis
van deze inventarisatie zal dit jaar aan de ontwikkelcentra Kwaliteit en innovatie
van zorg en Preventie van het Programma Resultaten Scoren (het
innovatieprogramma van de verslavingszorg) verzocht worden nieuwe methoden
te ontwikkelen en te implementeren.1.1.2 Uitbreiding en verbetering van het behandelingsaanbodAfhankelijkheid van cannabis is in aard en ernst niet vergelijkbaar met
bijvoorbeeld heroïneverslaving. Toch is het verbeteren van de behandeling
van cannabisafhankelijkheid een belangrijk speerpunt. Jaarlijks worden enkele
duizenden mensen behandeld voor problematisch cannabisgebruik. Er is echter
nog weinig bekend over de effectiviteit van deze behandelingen. Wij willen
de toepassing van evidence based behandelingen stimuleren. Het gaat om de
vraag welke behandelingsmethoden de meeste kansen bieden op goede resultaten
bij welk type cliënt. Om na te gaan of in het buitenland ontwikkelde
methoden een adequate aanvulling vormen binnen het Nederlandse behandelaanbod,
zal introductie in Nederland met onderzoek begeleid worden. In het kader van
dit Actieplan zijn daarom de volgende activiteiten in gang gezet:• Om de effectiviteit van de behandeling te verhogen moeten de kenmerken
van problematische cannabisgebruikers duidelijk zijn. In opdracht van VWS
heeft de Stichting Informatie Voorziening Verslavingszorg (SIVZ) in samenwerking
met GGZ Nederland een profiel gemaakt van de cliënten die zich bij de
ambulante verslavingszorg melden in verband met cannabisproblemen. Hierbij
wordt tevens aangesloten bij een Europees project dat onlangs van start is
gegaan op initiatief van het Europese Waarnemingscentrum in Lissabon. Uit
het profiel blijkt dat het aantal cliënten dat uitsluitend problemen
heeft met cannabis een minderheid vormt van alle cannabiscliënten: doorgaans
is sprake van meervoudige verslavingsproblematiek. Wel is het aantal zogenaamde
enkelvoudige cannabiscliënten sterker gegroeid. De instellingen voor
verslavingszorg bieden in beperkte mate specifieke behandelmethodieken aan
voor cannabisproblematiek. Het is de inzet van dit Kabinet om de behandeling
van cannabisafhankelijken te verbeteren.• De NDM is opdracht gegeven medio 2004 een rapportage uit te brengen
over de effectiviteit van behandelingen van verslavingsproblematiek. Met name
op het terrein van de behandeling van cannabisafhankelijkheid is recent nieuwe
literatuur gepubliceerd. Door het combineren van meer kennis over problematisch
gebruik, de effectiviteit van behandelingen en de gebruikte behandelmodaliteiten
zal er een kwaliteitsverbetering plaatsvinden.Het belangrijkste onderdeel van het Vijflandenplan is de opzet en uitvoering
van een zogenoemd gerandomiseerd klinisch experiment naar de effectiviteit
van kortdurende behandelmethoden. In alle deelnemende landen zullen een of
meer behandelcentra aan dit project deelnemen. Ter voorbereiding daarvan zal
nog dit jaar een proefproject van start gaan, zodat het eigenlijke onderzoek
begin 2005 gestart kan worden indien de deelnemende landen daartoe besluiten.1.1.3 OnderzoekResultaten van wetenschappelijk onderzoek zijn van groot belang voor het
cannabisbeleid in het algemeen en de effectiviteit van preventie en behandeling
in het bijzonder. Het te entameren onderzoek moet een directe relevantie hebben
voor de beleidsontwikkeling. Speerpunten zijn onderzoek naar de relatie tussen
cannabisgebruik en psychische aandoeningen en onderzoek naar de effecten van
cannabis met een hoog THC-gehalte.1Aard, omvang en verloop van problematisch gebruikUit bovenvermelde rapporten blijkt dat over het gebruik onder de algemene
bevolking en onder jongeren voldoende informatie beschikbaar is. Minder
is bekend over de omvang, oorzaken, aard en verloop van het problematisch
gebruik. Daar is nader onderzoek voor nodig, waarbij bijzondere aandacht gegeven
moet worden aan jongeren. Overigens zullen de resultaten van deze onderzoeken
pas over enige jaren beschikbaar zijn. Activiteiten zijn onder meer:• Nadere analyse van enkele onderzoeken die thans gaande zijn. De
ESEMeD1 -studie die in België, Frankrijk,
Duitsland en Nederland gehouden wordt zal mogelijk meer inzicht bieden in
aard en omvang van problematisch gebruik en afhankelijkheid. De EDSP2 -studie in Duitsland richt zich op de ontwikkeling en
het verloop van cannabisafhankelijkheid en de relatie met geestelijke gezondheid
onder jongeren. Ook de Nederlandse TRAILS-studie (gesubsidieerd door NWO)
kan daarover informatie bieden. Het analyseren van deze onderzoeken heeft
als doel preventie en vroeginterventie te verbeteren.• Analyse van de (mogelijke verlaging van) de beginleeftijd van cannabisgebruik
onder scholieren. De Nederlandse bijdrage aan dit onderzoek – van het
Trimbos-instituut – wordt op korte termijn verwacht. Indien de beginleeftijd
significant lager is geworden, heeft dit implicaties voor op jongeren gerichte
preventie en vroeginterventie.• Onderzoek naar de relatie tussen verschillende vormen van cannabisbeleid
zoals die in Europa uitgevoerd worden en de aard en omvang van (problematisch)
gebruik. Ter voorbereiding daarvan is door RAND Europe een literatuuroverzicht
opgesteld inzake de relatie tussen cannabisbeleid en de effecten van dat beleid
in de praktijk.3 Door de onderzoekers wordt vastgesteld
dat er grote verschillen zijn tussen het formele beleid en de uitvoering daarvan
in de praktijk. Wat betreft de relatie tussen het beleid en het gebruik van
cannabis, kan op basis van onderzoek dat tot nu toe is gedaan, niet worden
aangetoond dat beleid van invloed is op het feitelijk gebruik van softdrugs.
De onderzoekers concluderen aanwijzingen te hebben dat van beleid niet of
nauwelijks remmende werking uitgaat. De Verenigde Staten, met een sterk restrictief
beleid, kent bijvoorbeeld meer cannabisgebruik dan Nederland, waar gebruik
en bezit van softdrugs tot op zekere hoogte worden gedoogd. Bovendien hebben
veranderingen in beleid in verschillende landen nauwelijks een waarneembaar
effect gehad op cannabisgebruik. Dat kan volgens de onderzoekers wellicht
worden verklaard doordat hetgeen in de wet staat, lang niet altijd door politie
en justitie wordt toegepast. Ook andere effecten van het beleid (criminaliseren
en marginaliseren van gebruikers) zijn vrijwel niet bekend. De onderzoekers
concluderen dat meer inzicht nodig is om te kunnen vaststellen wat de werkelijke
invloed is van softdrugsbeleid op gebruik en gebruikers. In het kader van
het Vijflandenplan wordt thans de mogelijkheid van vervolgstudies besproken.
Het doel van deze studies is met name om (lokale) autoriteiten inzicht te
geven in de effectiviteit van beleid en in het oplossen van veelvoorkomende
praktijkproblemen.Onderzoek naar de effecten van cannabis met een hoog gehalte THC (de belangrijkste
werkzame stof). Er is nog weinig bekend over de relatie tussen de sterkte
van cannabis en de gezondheidseffecten daarvan (zie ook paragraaf 1.2).
Het Criminologisch Instituut Bonger (UvA) heeft onderzoek gedaan naar de relatie
tussen de sterkte van cannabis, consumptiegedrag van regelmatige gebruikers,
en het optreden van afhankelijkheid. Gebruikers menen zelf de sterkte van
cannabis goed te kunnen beoordelen, maar bij laboratoriumanalyses van de betreffende
cannabis blijkt dit niet te stroken met de gevonden THC-gehaltes. Verder komt
een positieve samenhang naar voren tussen de sterkte van de cannabis die men
bij voorkeur gebruikt en het optreden van symptomen van (psychische) afhankelijkheid.
De stijging van het THC-gehalte in cannabis is in dit verband een zorgelijke
ontwikkeling (zie paragraaf 1.2). Deze resultaten van het
onderzoek onderstrepen het belang van een actief ontmoedigingsbeleid, met
name op het gebied van preventie en behandeling. In een vervolgstudie is het
doel om na te gaan wat de effecten van cannabisgebruik met een hoger THC-gehalte
zijn op een aantal fysiologische, cognitieve en psychologische maten. Aan
de hand van de uitkomsten kunnen uitspraken worden gedaan over de gezondheidsrisico's
op de korte en wellicht ook op de lange termijn.Acute gezondheidsschadeHet Instituut voor Verslavingsonderzoek (IVO) is een onderzoek gestart
om na te gaan in hoeverre afdelingen spoedeisende hulp van ziekenhuizen met
acute gezondheidsschade door drugsgebruik, waaronder cannabis, worden geconfronteerd.
Dit jaar worden de resultaten verwacht.Relatie cannabis en psychische aandoeningenIn de NDM-achtergrondstudie is een overzicht gegeven van de beschikbare
kennis over het verband tussen gebruik van cannabis en psychische symptomen
en aandoeningen als psychotische verschijnselen en depressie. De conclusie
is dat er bij een kleine groep een mogelijk verband bestaat tussen cannabisgebruik
en psychische stoornissen, maar dat een oorzakelijke relatie nog niet vaststaat.
De laatste tijd is er in de media en onder deskundigen veel aandacht voor
en discussie geweest over de aard van de relatie tussen cannabisgebruik en
psychische aandoeningen. Het Trimbos-instituut organiseert 25 mei aanstaande
een conferentie om de stand van zaken op dit gebied te bespreken.Onderzoek naar dit vraagstuk vormt binnen het internationale cannabis
onderzoeksprogramma een separaat thema. Verder onderzoek naar de aard van
dit verband krijgt hoge prioriteit. Voor het blootleggen van een mogelijk
oorzakelijk verband is longitudinaal onderzoek vereist, waarin een cohort
jongeren een aantal jaren wordt gevolgd. Het cohort moet voldoende groot zijn
om allerlei mogelijke verstorende variabelen (gebruik van andere drugs, psychiatrische
aandoeningen in de familie, bepaalde persoonlijkheidskenmerken etc.) te kunnen
uitschakelen. Longitudinaal onderzoek is echter kostbaar. Daarom wordt eerst
nagegaan of aangesloten kan worden bij lopende of op korte termijn te starten
projecten.Voorts geeft de NDM-achtergrondstudie een overzicht van de subacute en
chronische gevolgen van cannabisgebruik, zoals de effecten op cognitieve functies
(leren, geheugen, aandacht). Ook hiernaar zal in het kader van het Vijflandenplan
nader onderzoek worden verricht.De uitkomsten van alle genoemde onderzoekingen zullen worden geanalyseerd
en gebruikt worden bij het ontwikkelen van preventie- en behandelingsactiviteiten.1.2. De stijging van het THC-gehalte in cannabisMet de brief van de Staatssecretaris van VWS van 11 maart 2003 (GVM/2355062)
heeft u het rapport «THC-concentraties in wiet, nederwiet en hasj in
Nederlandse coffeeshops (2001–2002)» ontvangen. Uit dit rapport
blijkt dat het gemiddelde percentage THC in alle cannabisproducten is toegenomen.
Inmiddels is gebleken dat de THC-gehalten van in Nederland geteelde cannabisproducten
het afgelopen jaar verder zijn gestegen. Ontwikkeling gemiddeld THC percentage in cannabisproducten
tussen 1999 en 2003  99/0000/0101/0202/03 Nederwiet8,611,315,218,0Buitenl. wiet5,05,16,66,2Nederhasj20,716,033,035,8 Buitenl. hasj11,012,217,816,6Bron; Trimbos-instituutDe betrokken departementen hebben een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden
van het reguleren van het percentage THC. Er zijn verschillende opties bestudeerd:a) regulering middels gecontroleerde teelt en distributie;b) het plaatsen van cannabisproducten met een THC-gehalte boven een vastgestelde
limiet op Lijst I van de Opiumwet;c) het toevoegen van een criterium «sterkte» aan de gedoogcriteria
voor coffeeshops;d) het stimuleren van de coffeeshopbranche om minder sterke cannabis aan
te bieden (zelfregulering).Optie a) wordt als onhaalbaar beoordeeld, omdat cannabis hiertoe gelegaliseerd
zou moeten worden. Het Kabinet staat dit niet voor. De opties b) en c) worden
in principe haalbaar geacht. Naast andere nadelen, zijn er vanwege de controle
op naleving hoge kosten aan deze opties verbonden en zal er voldoende capaciteit
bij de handhavingdiensten gecreëerd moeten worden. Bij optie d) wordt
een beroep gedaan op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de coffeeshopbranche.
De overheid heeft bij deze optie echter geen mogelijkheid om maatregelen af
te dwingen. De kans dat coffeeshophouders zelf maatregelen nemen om het THC-gehalte
te beperken, wordt als gering gezien.Bij de beantwoording van de vraag of er maatregelen genomen moeten worden
om het THC-gehalte in cannabis te reguleren, en zo ja, welke, moeten de feitelijke
risico's van sterke cannabis een belangrijke rol spelen. Om meer zicht te
krijgen op mogelijke risico's werd het Coördinatiepunt Assessment en
Monitoring nieuwe drugs (CAM) gevraagd middels een spoedprocedure een deskundigenoordeel
uit te brengen.Op basis van de beschikbare gegevens concludeert het CAM dat er in het
algemeen niet of nauwelijks extra risico's zijn verbonden aan het gebruik
van cannabis met een «hoger» THC-gehalte. Wel is het zo dat er
voor onervaren gebruikers mogelijk een licht verhoogd risico is. Het CAM stelt
dat goede voorlichting vanuit voorlichtende instanties en coffeeshops over
deze producten daarom nadrukkelijk gewenst is. Overigens kon het CAM zich
slechts in zeer geringe mate baseren op de resultaten van wetenschappelijk
onderzoek. Het oordeel is met name gebaseerd op de deskundigheid van de leden.
Het CAM stelt dan ook dat er adequaat wetenschappelijk onderzoek nodig is
ter onderbouwing van toekomstig beleid. Een aanzet hiertoe wordt gegeven in
het in opdracht van de minister van VWS verrichte onderzoek door het Criminologisch
Instituut Bonger (zie 1.1.3.) naar de relatie tussen de sterkte van cannabis
en het consumptiegedrag. Uit dit binnenkort te publiceren onderzoek komt naar
voren, dat sterke nederwiet in het algemeen de kans op meer gebruik en afhankelijkheid
van cannabis lijkt te vergroten. Dit blijkt echter niet voor alle gebruikers
op te gaan. Naast gebruikers die de voorkeur geven aan sterke cannabis zijn
er ook die liever mildere soorten roken of hun rookgedrag aanpassen. Hoewel er thans geen aanwijzingen zijn dat het gebruik van sterke cannabis
onaanvaardbare risico's met zich meebrengt, vindt het Kabinet de stijging
van het THC-gehalte een zorgelijke ontwikkeling. Het Kabinet wil daarom niet
volstaan met de bovengenoemde intensivering van de inspanningen op het gebied
van voorlichting en preventie. Gezien de lacunes in het thans beschikbare
onderzoek over de risico's van sterkere cannabis, zal het Kabinet daarom met
voorrang nieuw wetenschappelijk onderzoek naar deze risico's laten uitvoeren.
Indien uit onderzoek zou blijken dat gebruik van cannabis met een hoog THC-gehalte
leidt tot ernstige gezondheidsrisico's, dan zal het kabinet zich bezinnen
op de consequenties voor het bestuurlijk en strafrechtelijk beleid. In het
uiterste geval zou, indien de risico's vergelijkbaar zijn met die van harddrugs,
plaatsing van cannabissoorten met een zeer hoog THC-gehalte op Lijst I van
de Opiumwet het gevolg kunnen zijn.HOOFDSTUK 2: AANSCHERPING HANDHAVING CANNABISBELEIDHet opstellen, regisseren en handhaven van het lokale cannabisbeleid is
en blijft belegd bij het lokale bestuur, dat hierbij binnen de door de rijksoverheid
gestelde algemene kaders werkt. Bij het ontbreken van lokaal beleid is het
voor gemeenten moeilijk te sturen op de vestiging van coffeeshops. Thans is
het zo, dat vrijwel alle gemeenten een gemeentelijk cannabisbeleid hebben
geformuleerd1, waarin onder meer wordt bepaald
of er wel of niet coffeeshops binnen de gemeente gevestigd kunnen zijn, dan
wel of er een afbouw van de aanwezige coffeeshops (zogenaamd uitsterfbeleid)
zal plaatsvinden.Op gedoogde coffeeshops zijn de AHOJG-criteria2
van toepassing. Indien coffeeshops deze criteria naleven, wordt er niet strafrechtelijk
en/of bestuurlijk opgetreden. Om ongewenste neveneffecten van het cannabisbeleid
te voorkomen is een strikte handhaving van onder meer deze criteria noodzakelijk.
In het Hoofdlijnenakkoord en in de nota «Naar een veiliger samenleving»
(TK 2002–2003, 28 684, nr. 1) heeft het Kabinet tevens aangekondigd
ten aanzien van het cannabisbeleid meer in algemene zin het handhavingsniveau
te willen versterken en in overleg te treden met gemeenten om coffeeshops
in de buurt van scholen nog verder terug te dringen en om de problematiek
in de grensstreken aan te pakken. Langs welke wegen het kabinet daartoe wil
komen, wordt hieronder geschetst. Allereerst wordt de huidige staat van handhaving
en het beschikbare bestuurlijke instrumentarium bezien.2.1. Handhaving gemeentelijk cannabisbeleidSinds 1999 wordt door het onderzoeksbureau Intraval jaarlijks een onderzoek
uitgevoerd naar het aantal gedoogde coffeeshops en naar het gemeentelijk cannabisbeleid.
Dit jaar is daarbij voor het eerst de handhaving van de AHOJG-criteria meegenomen3. Tevens is gekeken naar het hanteren van een afstandscriterium
van coffeeshops tot scholen en de landsgrens.Uit het onderzoek blijkt dat, na een snelle daling in de jaren negentig,
sinds 1999 het aantal coffeeshops verder is gedaald van 846 tot 782 in 2002.
In 100 van de 489 gemeenten zijn 1 of meer coffeeshops gevestigd. 97% Van
de gemeenten heeft een cannabisbeleid; 73% daarvan kent een nulbeleid, dat
wil zeggen dat coffeeshops niet worden toegelaten. Meer dan de helft van alle
coffeeshops bevindt zich in de vijf grootste gemeenten. Tweederde van alle
gemeenten met coffeeshops hanteert een afstandscriterium tot scholen (meestal
minimaal 250 meter). Van de 13 gemeenten met coffeeshops die
aan de landsgrens liggen, hanteert één gemeente een afstandscriterium
tot de grens.Wat betreft de ontwikkeling van het aantal coffeeshops heeft zich sedert
de eerste schatting in 1997 een daling met 34% voorgedaan. Dit is een ontwikkeling
die het kabinet van belang acht. Een dergelijke reductie kan bijdragen aan
de beheersbaarheid en de handhaving van het coffeeshopsysteem.Gemeenten oordelen over het algemeen positief over de AHOJG-criteria als
instrument om de verkoop van cannabis te reguleren. Alle onderzochte gemeenten
met coffeeshops handhaven de AHOJG-criteria. De meeste gemeenten hebben aan
het cannabisbeleid een handhavingsbeleid gekoppeld. Hoe en door wie er gehandhaafd
wordt, kan per gemeente echter sterk verschillen. Ook de sancties na overtreding
van de criteria zijn niet uniform. Voorts blijkt dat niet alle overtredingen
van de AHOJG-criteria tot een bestuurlijke of strafrechtelijke sanctie leiden.
Handhaving van de H- (geen verkoop harddrugs) en J-criteria (geen verkoop
onder de 18 jaar) heeft bij gemeenten de prioriteit. In 2002 zijn vooral overtredingen
waargenomen van het J-criterium, gevolgd door het O-criterium (geen overlast).
Overtredingen van het A(geen affichering) en het H-criterium zijn nauwelijks
geconstateerd. Uit deze onderzoeksbevindingen blijkt aldus dat harddrugs in
coffeeshops nauwelijks worden aangetroffen.Gemeenten hanteren naast de AHOJG-criteria ook extra criteria, bijvoorbeeld
ten aanzien van de afstand van coffeeshops tot scholen. Men geeft dan concreet
aan om welke afstanden het gaat. Voorts bepalen sommige gemeenten in welke
wijken wel en in welke wijken geen coffeeshops gevestigd mogen zijn.2.1.1 Beschikbare bestuurlijke handhavingsinstrumentenDe artikelen 174a van de Gemeentewet en 13b van de Opiumwet geven gemeenten
de mogelijkheid op te treden tegen (drugs)panden. Tezamen dekken deze twee
artikelen het spectrum van besloten woonpanden en de voor het publiek toegankelijke
gelegenheden waar drugs worden verhandeld. De Wet Damocles, artikel 13b van
de Opiumwet, is de belangrijkste grond voor bestuurlijke sancties tegen coffeeshops.
De meeste gemeenten hebben hun handhavingsbeleid op dit artikel gebaseerd.
In dit artikel is geregeld dat de burgemeester een voor het publiek toegankelijk
lokaal kan sluiten, indien er sprake is van handel in drugs, zowel harddrugs
als cannabis. Indien een coffeeshop zich niet houdt aan de AHOJG-criteria
en aanvullend gemeentelijk beleid, kan de burgemeester op grond van dit artikel
bestuursdwang toepassen en eventueel de coffeeshop sluiten. Dit artikel kan
ook worden gebruikt om illegale verkoop van drugs in voor het publiek toegankelijke
lokalen tegen te gaan1.In de meeste gemeenten moeten coffeeshops een horeca-exploitatievergunning
hebben op grond van de APV. Indien er sprake is van overtredingen van de vergunningvoorwaarden,
kan de burgemeester de vergunning intrekken. In het handhavingsbeleid van
gemeenten worden de Wet Damocles en de APV gezamenlijk toegepast. Dus wanneer
er sprake is van overtreding, wordt de coffeeshop gesloten en wordt de vergunning
ingetrokken.Indien er sprake is van verkoop en handel in drugs in een niet voor het
publiek toegankelijk lokaal, zoals woningen, schuren, garages, sociëteiten
en dergelijke, kan gebruik gemaakt worden van artikel 174a van de Gemeentewet,
de zogenaamde wet Victoria. Daarmee heeft de burgemeester de bevoegdheid de
woning te sluiten, indien er sprake is van overlast door gedragingen in de
woning. Hierbij kan worden gedacht aan handel in drugs, maar ook andere gedragingen
die overlast met zich meebrengen kunnen aanleiding tot sluiting zijn.22.2. Intensivering handhavingUit het bovenstaande blijkt dat de handhaving van het cannabisbeleid,
inclusief de handhaving van de AHOJG-criteria binnen gemeenten voldoende aandacht
heeft. Uit het oogpunt van bestrijding van overlast zijn de resultaten over
het algemeen bevredigend. Het kabinet ziet dan ook, gelet op deze resultaten
geen aanleiding om extra inzet te plegen op een verdere daling van het aantal
gedoogde coffeeshops dan wel om aanvullende criteria op te stellen, maar blijft
de ontwikkelingen jaarlijks kritisch volgen. Met betrekking tot bestaande
handhavingsproblemen is het belangrijk eerst te bezien of bestaande mogelijkheden
intensiever gebruikt kunnen worden. Het hele systeem hoeft daarmee niet op
de helling. De commissie Michiels toonde in 1998 al aan dat onvoldoende handhaving
van regels door overheidsorganen niet het gevolg was van een gebrek aan bevoegdheden
of dwangmiddelen, maar eerder het resultaat was van matige samenwerking.Het Kabinet is van oordeel dat samenwerking en de controle op de naleving
zeer belangrijk is, evenals snelle actie na een geconstateerde overtreding.Voorts handhaaft het kabinet de scheiding tussen de verkoop van alcohol
en de verkoop van cannabis. Het bestuurlijk en strafrechtelijk gedoogbeleid
betreffende de verkoop van cannabis voor eigen gebruik blijft beperkt tot
het karakter van de coffeeshop: een droge horecagelegenheid.1 Belangrijke overwegingen hiervoor zijn dat de beperking van de verkoop
tot een specifieke bedrijfstak – de coffeeshop – de controleerbaarheid
en de handhaafbaarheid bevordert en een beperkter publiek wordt geconfronteerd
met cannabis.Daarnaast heeft het kabinet oog voor de ongewenste neveneffecten van het
cannabisbeleid en de problemen ten aanzien van handhaving. Daartoe doet het
Kabinet hieronder een aantal voorstellen om in samenwerking met onder meer
gemeenten te komen tot:intensivering handhaving cannabisbeleidaanpak criminele uitwassen rondom coffeeshops2.2.1 Intensivering handhaving en vormgeving gemeentelijk
cannabisbeleidNaast het vaststellen van het cannabisbeleid is ook het vaststellen van
de wijze van handhaving van belang. Beleid en handhaving van beleid gaan namelijk
hand in hand. Ten behoeve van de handhaving van het gemeentelijk vastgestelde
cannabisbeleid zijn dan ook afspraken over de handhaving door middel van een
specifiek handhavingsarrangement en/of convenant onmisbaar. Nog niet alle
gemeenten kennen uitgewerkte handhavingsarrangementen en/of convenanten. Het
Kabinet ziet grote voordelen als gemeentelijk cannabisbeleid wordt gevoerd
in combinatie met dergelijke arrangementen. Zo kunnen daarin afspraken over
het gecombineerd optreden van de lokale driehoek (burgemeester, OM, politie)
ten aanzien van onder meer de handhaving van coffeeshops worden neergelegd,
waardoor bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten beter op elkaar
kunnen worden afgestemd. De gemeente (burgemeester), politie en OM hebben
daarbij ieder eigen bevoegdheden op het terrein van handhaving.Het handhavingsarrangement maakt inzichtelijk wanneer, door wie, met welk
juridisch instrumentarium en met welke consequenties wordt opgetreden als
een coffeeshop zich niet houdt aan de vergunningvoorwaarden. Een voordeel
van deze aanpak is dat het beleid en de te ondernemen stappen voor alle betrokkenen
bij het lokaal drugsbeleid en voor de coffeeshopexploitant duidelijk worden
gemaakt. Dit maakt ook de juridische positie van de gemeente
bij handhaving sterker. Tevens maakt het inzichtelijk wat de consequenties
zijn van het (herhaald) overtreden van de lokale regels. Dergelijke afspraken,
schriftelijk vastgelegd, zijn tevens onmisbaar bij aanpalende problematiek
van bedrijfsmatige illegale cannabisteelt (zie hoofdstuk 4).Het Kabinet is overigens verheugd te zien dat de intensivering van de
handhaving op lokaal niveau wordt gedeeld. De gemeenten Rotterdam, Amersfoort
en Amsterdam hebben bijvoorbeeld aangekondigd hun handhavingsbeleid aan te
scherpen. Het kabinet is van mening dat dit beleid landelijk navolging verdient,
waarbij zij een stimulerende rol zal spelen.2.2.2 Hanteren afstandsbepalingIn het kader van het ontmoedigingsbeleid, waarbij met name de bescherming
van de jeugd voorop staat, is de aanwezigheid van coffeeshops in de buurt
van scholen ongewenst, ondanks het feit dat jongeren onder 18 jaar niet in
coffeeshops mogen komen. Het Kabinet is van mening dat alle gemeenten in hun
cannabisbeleid rekening moeten houden met de afstand tot scholen. Met maatwerk
in het lokale cannabisbeleid bepaalt de lokale overheid zelf hoe hieraan het
beste vorm kan worden gegeven. Hiervoor is op rijksniveau geen absolute bepaling
te geven. Duidelijk moet zijn dat het beleid gericht is op het tegengaan van
de uitnodigende werking die coffeeshops in de buurt van scholen kunnen hebben
op jongeren.Van belang is tevens de aanpak van het dealen van drugs op scholen. Het
pilot project «No deal, handleiding voor scholen voor de aanpak van
dealen op school» van het Trimbos instituut zal in 2004 worden opgenomen
in het vaste pakket van het project De Gezonde School en Genotmiddelen.2.2.3 Aanpak niet-gedoogde verkooppuntenUit informatie van gemeenten is naar voren gekomen dat gemeenten vooral
nu de niet-gedoogde verkooppunten willen aanpakken. Het Kabinet onderschrijft
deze stellingname en wil ook met kracht de niet-gedoogde verkooppunten bestrijden.
Het Kabinet is van mening dat ook de wijze van handhaving en afbouw van niet-gedoogde
verkooppunten in het gemeentelijk cannabisbeleid en in concreto in het handhavingsarrangement
aan de orde behoren te komen, omdat de problemen rondom de verkoop van cannabis
zich voor een groot deel voordoen bij de niet-gedoogde verkooppunten. In veel
gemeenten zijn niet-gedoogde verkooppunten opgenomen in het beleid. Echter
daar waar dit nog niet het geval is, zal in het gemeentelijk cannabisbeleid
en het daarvan afgeleide handhavingsarrangement hieraan nog nadrukkelijker
aandacht moeten worden geschonken. Verder zal als gevolg daarvan ook meer
capaciteit vrijgemaakt moeten worden voor opsporing van en het bestuurlijk
en strafrechtelijk optreden tegen niet-gedoogde verkooppunten.Het Kabinet onderkent dat er lastig grip te krijgen is op de niet-gedoogde
verkooppunten. Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat er nog te weinig
zicht bestaat op aard en omvang van niet-gedoogde verkooppunten. Hoewel een
exacte telling – zoals jaarlijks ten aanzien van de gedoogde coffeeshops
wordt uitgevoerd – vanwege het karakter van deze verkooppunten niet
tot de mogelijkheden behoort, zal begin 2004 met een schattingsonderzoek meer
inzicht in het aantal en de aard van niet-gedoogde verkooppunten verkregen
worden. Op basis van de resultaten zal in overleg met gemeenten
bezien worden of gekomen kan worden tot een effectievere aanpak van deze verkooppunten.2.2.4 Aanpassing beschikbaar instrumentariumDaar waar niet alle bestaande mogelijkheden tot optreden en handhaven
maximaal worden gebruikt, spoort het kabinet gemeenten aan de mogelijkheden
die eerder genoemde wetgeving biedt intensiever in te zetten en toe te passen.
Want als het gebruik van deze artikelen in het cannabisbeleid en het daarvan
afgeleide handhavingsarrangement is neergelegd en daardoor duidelijk is voor
een ieder, staat de overheid juridisch sterker en wordt duidelijk welk belang
de overheid hieraan hecht.Uit het evaluatieonderzoek van de onder 2.1.1. genoemde handhavingsinstrumenten
uit 20021 is gebleken dat deze goed werken, maar
dat er wel enige knelpunten zijn, waardoor effectieve handhaving en effectief
optreden in de praktijk mogelijk belemmerd worden. Zo bestaat er bijvoorbeeld
behoefte aan een geabstraheerde invulling van het begrip overlast in artikel
174 van de Gemeentewet. Ook doen zich knelpunten voor bij de toepassing van
artikel 13b van de Opiumwet betreffende de bewijslast dat er drugs worden
verhandeld in een lokaal, alsmede dat de aangetroffen drugs in een voor het
publiek toegankelijk lokaal aanwezig zijn met het oog op handel, en niet voor
eigen gebruik. Het kabinet zal verder samen met gemeenten zoeken naar oplossingen
voor de knelpunten die zich in de praktijk voordoen.2.2.5 Deelproject coffeeshops in het kader van Handhaven
op NiveauOm de tekorten in de handhaving aan te pakken stelde de toenmalige minister
van Justitie Korthals in mei 2000 de stuurgroep Handhaven op Niveau in, onder
voorzitterschap van burgemeester Welschen van Eindhoven. De stuurgroep heeft
zich tot doel gesteld om in vijf jaar de professionaliteit van en de samenwerking
tussen handhavers verder te bevorderen.Naast het stimuleren van programmatisch handhaven bij mede-overheden,
behelst het programma van de stuurgroep Handhaven op niveau ook projecten
op verschillende beleidsterreinen (onder andere milieu, prostitutie, brandveiligheid
en leerplicht) waarin de nadruk wordt gelegd op verbetering van samenwerking
en professionaliteit. Deze projecten leveren zogenoemde «best practices»
voor overheden op. Eén van deze deelprojecten betreft coffeeshops.
Kortgeleden is in dit kader gestart met de inventarisatie van bestaande, succesvolle
handhavingsmethoden ten aanzien van coffeeshops. Deze «best practices»
zullen worden getoetst en aangeboden aan gemeenten met coffeeshops en andere
betrokkenen.2.2.6 Intensivering communicatie rondom handhavingHet Kabinet bevordert dat gemeenten praktisch toepasbare informatie krijgen
om de handhaving zo goed mogelijk vorm te geven. Vanuit gemeenten is aangegeven
dat er behoefte bestaat aan meer duidelijkheid over handhavingsarrangementen.
Door de gemeenten werd geopperd om bijvoorbeeld verschillende handhavingsmodellen,
inclusief de wijze van sanctioneren aan te bieden. Het Steun- en Informatiepunt
Drugs en Veiligheid (SIDV) zal opdracht gegeven worden deze instrumenten te
ontwikkelen, samen met het steunpunt Handhavingsbeleid van de VNG.Ook krijgt de uitvoering van het grote-stedenbeleid een extra impuls door
het onlangs opgerichte ondersteuningsteam (Expertteam) dat gemeenten gaat
helpen op het terrein van veiligheid. Dit expertteam bezoekt gemeenten en
zal – waar gevraagd – ook adviseren op het punt van de handhaving
en bestrijding van de overlast. 2.3. Aanpak criminele uitwassen rond coffeeshopsZoals bekend zijn er indicaties van betrokkenheid van criminelen bij coffeeshops.
In sommige plaatsen zou een malafide coffeeshopbranche hele straten opkopen
en zich een economische machtspositie verwerven. Voor de doelmatigheid van
het cannabisbeleid, het draagvlak voor het bestaan van coffeeshops en het
imago van Nederland in het buitenland, is het van belang de coffeeshopbranche
zoveel mogelijk te vrijwaren van criminele invloeden.De bestrijding van criminaliteit is niet de exclusieve verantwoordelijkheid
van politie en justitie. Ook het openbaar bestuur kan een bijdrage leveren
aan voorkoming van de (georganiseerde) criminaliteit. Aanpak van deze criminele
uitwassen begint bij een bestuursrechtelijke, preventieve aanpak.Het Kabinet zal de navolgende maatregelen treffen.2.3.1 DoorlichtingHet Kabinet zal de risico's en kwetsbaarheden voor het (verder) doordingen
van georganiseerde criminaliteit in (onder meer) de coffeeshopbranche in kaart
laten brengen met doorlichtingen in Venlo en Amsterdam. Een eerste verkenning
werd reeds uitgevoerd in Utrecht, waarmee meer duidelijkheid verkregen werd
over de kwetsbaarheid van deze sector voor de georganiseerde misdaad. Deze
doorlichtingen zullen ook informatie geven over de rol van de growshops. Daarnaast
wordt momenteel in een politieregio een verkennend onderzoek uitgevoerd naar
de omvang van de betrokkenheid van criminele organisaties bij onder meer de
coffeeshopbranche. Deze onderzoeken zullen aanknopingspunten bieden voor de
aanpak van de criminele uitwassen in de coffeeshopbranche.2.3.2 Handreiking Bestuurlijke AanpakHet Kabinet bevordert dat gemeenten inzicht krijgen in de bestuurlijke
mogelijkheden om georganiseerde criminaliteit in beeld te brengen en aan te
pakken. In 2002 is reeds de handreiking «Bestuurlijke aanpak van georganiseerde
criminaliteit: ongewoon gewoon»1 ontwikkeld.
In overleg met het Informatiepunt Lokale Veiligheid (een samenwerkingsverband
van BZK, Justitie en de VNG) wordt bezien hoe deze handreiking en de daarin
opgenomen instrumenten beter onder de aandacht van de gemeenten kan worden
gebracht. Bovengenoemde handreiking geeft aan hoe gemeenten zelf hieraan iets
kunnen doen, naast de strafrechtelijke aandacht die er voor dit onderwerp
is. Deze aanpak kan tevens gezien worden als een voortraject voor een eventuele
toepassing van het BIBOB-instrumentarium. De ervaringen van het Van Traa-team
zijn hier relevant. De activiteiten daarvan worden thans geëvalueerd.2.3.3 Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar
Bestuur (BIBOB)Het Kabinet zal bevorderen dat gemeenten optimaal gebruik maken van het
BIBOB-instrumentarium bij de vergunningverlening aan coffeeshops. Hierbij
gaat het zowel om de eigen activiteit van gemeenten als om het daadwerkelijk
indienen van een BIBOB-adviesaanvraag bij het bureau BIBOB. Coffeeshops zijn
doorgaans aan een vergunningplicht op grond van de APV onderworpen. Bij besluit
BIBOB zijn coffeeshops aangewezen als een voor organisatiecriminaliteit kwetsbare
branche waarbij het zware instrumentarium van de wet BIBOB, die 1 juni
2003 volledig in werking is getreden, toegepast mag worden. Hierdoor hebben
gemeenten een duidelijke wettelijke basis om op grond van vermoedelijk gevaar
van misbruik de coffeeshopvergunning te weigeren of een reeds
afgegeven vergunning in te trekken. In overleg met de VNG zal het Kabinet
erop aandringen dat gemeenten bij het cannabisbeleid gebruik maken van de
mogelijkheden die BIBOB biedt. Het is in dit verband essentieel dat gemeenten
voor zowel nieuwe aanvragen als bestaande coffeeshopvergunningen een beleidslijn
opstellen. Bij het bureau BIBOB is een helpdesk ingericht waar gemeenten met
vragen over de toepassing van de wet BIBOB terecht kunnen. Ook kunnen gemeenten
bij het bureau BIBOB het handboek BIBOB opvragen, waarin ook aandacht is besteed
aan de mogelijkheden van BIBOB bij coffeeshops.2.3.4 Wet politieregistersHet Kabinet zal knelpunten bij de toepassing van de Wet politieregisters
wegnemen. Knelpunten kunnen zich in de praktijk voordoen omdat de verstrekking
van gegevens uit politieregisters aan derden is voorbehouden aan in de wet
dan wel bij algemene maatregel van bestuur, uitdrukkelijk aangewezen personen
en instanties die met een publieke taak zijn belast. De politie werkt op lokaal
niveau echter samen met partners die niet zijn opgenomen in de Wet of het
Besluit politieregisters. Bij brief van 13 juni 2003 (TK 2002–2003,
28 600 VI, nr. 134) bent u reeds geïnformeerd over de voornemens
tot herziening van de Wet politieregisters. De herziening is onder meer gericht
op de verruiming van de wettelijke mogelijkheden tot verstrekking van persoonsgegevens
door de politie. Voorgesteld wordt het gesloten verstrekkingenregime in de
wet te vervangen door een meer open regime. In de wet wordt ruimte geschapen
om op lokaal niveau aan de hand van bepaalde criteria, indien sprake is van
een zwaarwegend algemeen belang, een regeling te treffen voor verstrekkingen
die nodig zijn in het kader van een samenwerkingsverband met derden. Daarnaast
zullen in de wet criteria worden opgenomen voor incidentele verstrekkingen.
Door deze aanpassingen zal de verstrekking van politiële gegevens in
het kader van de bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit worden
vereenvoudigd.HOOFDSTUK 3: COFFEESHOPTOERISME3.1. ProblematiekOndanks in het verleden genomen maatregelen, is het coffeeshoptoerisme
onverminderd hoog.1 Op twee terreinen heeft dit
ongunstige implicaties die het beleid – vanuit het perspectief van de
openbare orde en veiligheid – en het draagvlak voor het beleid ondergraven.
Ten eerste veroorzaakt coffeeshoptoerisme overlast en openbare-ordeproblemen
in met name de grenssteden. Deze overlast is van een andere aard dan die optreedt
bij horecavestigingen in het algemeen. Het heeft vooral te maken met de omvang
en onbeheersbaarheid van de bezoekersstroom uit het buitenland, het ontstaan
van niet-gedoogde verkooppunten – doordat het aantal coffeeshops te
beperkt is om aan de buitenlandse vraag te voldoen – en daarmee samenhangende
criminaliteit, en toenemende gevoelens van sociale onveiligheid. Door de grote
buitenlandse vraag is de verkoop van cannabis een winstgevende aangelegenheid,
wat een aanzuigende werking heeft op de (georganiseerde) criminaliteit.Ten tweede ondervindt het cannabisbeleid al geruime tijd kritiek van met
name onze buurlanden, wat een negatieve invloed heeft op onze buitenlandse
betrekkingen. Coffeeshops kunnen bijdragen aan de smokkel van kleine hoeveelheden
cannabis door drugstoeristen. De strekking van de kritiek van vooral Duitse
zijde is dat Nederland hierdoor niet aan haar internationale verplichtingen,
in het bijzonder de Schengen Uitvoeringsovereenkomst, voldoet. Los van de
vraag of dit zo is en ondanks het feit dat een stelsel van open
grenzen beperkingen stelt aan de aanpak van het drugstoerisme, acht het Kabinet
het noodzakelijk – juist om het cannabisbeleid te kunnen handhaven –
maatregelen te nemen om het coffeeshoptoerisme en de met coffeeshoptoerisme
samenhangende drugssmokkel tegen te gaan. De Raadsverklaring bij het Kaderbesluit
Illegale Drugshandel1 geeft hier verdere aansporing
toe aan alle lidstaten van de Unie.3.2. Maatregelen inperking coffeeshoptoerismeCoffeeshoptoerisme, aantasting van onze internationale relaties en in
sommige gevallen de openbare orde zijn redenen om nadere maatregelen te treffen.
Gemeenten met coffeeshops en coffeeshoptoerisme hebben een extra verantwoordelijkheid
die verder gaat dan alleen de bestrijding van overlast.Het Kabinet acht het daarom geboden dat in samenwerking met de gemeenten
die het aangaat tenminste drie soorten maatregelen worden genomen:– nadere regelgeving;– aanpak van niet-gedoogde verkooppunten;– praktische samenwerking met het buurland om de toestroom van coffeeshoptoeristen
tegen te gaan.3.2.1 RegelgevingAanwending van de bevoegdheden krachtens artikelen 121 en 174 van de Gemeentewet2 biedt gemeenten een instrument om de aantasting van
de openbare orde of van het woon- en leefklimaat door (de toestroom van klanten
naar) coffeeshops aan te pakken. Het Kabinet zal in overleg met gemeenten
treden over de invulling van de weigerings- of intrekkingsgrond van de horeca-expoitatievergunning«ontoelaatbare
aantasting van het woon- en leefklimaat» (door aanwezigheid van de coffeeshop).
In het handhavingsarrangement of de toelichting van de APV kan dit worden
neergelegd. Zo nodig zal hiertoe het overlastcriterium in de AHOJG-criteria
ruimer worden gedefinieerd in de Aanwijzing Opiumwet. Dit zal op zodanige
wijze moeten gebeuren dat zal worden ingegrepen als de aanwezigheid van grote
groepen personen voor de coffeeshop en/of het ontstaan van verkeer en parkeeroverlast
ten gevolge van de aanwezigheid van een coffeeshop, leidt tot aantasting van
de openbare orde en veiligheid of het woonen leefklimaat.Met als uitgangspunt dat het cannabisbeleid een beleid is dat lokaal ingevuld
dient te worden, zal het Kabinet in overleg met gemeenten treden over de aanpassing
van gemeentelijke regelgeving en beleidsregels. Inzet van het Kabinet is om
de massaliteit van de stroom coffeeshoptoeristen een grond te laten zijn om
tot intrekking van de vergunning of weigering van de verlening ervan over
te gaan. Te denken valt voorts aan beperking van de klandizie en beperking
van openingstijden, zoals sluiting in het weekend en/of op koopavonden. Ook
zal in overweging worden genomen om een maximaal toegestane handelsvoorraad
te verbinden aan een maximaal per dag te verkopen hoeveelheid. Gemeenten en
de lokale branche zullen hierover concrete afspraken moeten maken. Oogmerk
is een beperkte, regionale klantenkring van de coffeeshops. Gemeenten bepalen
daartoe hoeveel shops nodig zijn voor het accommoderen van de vraag in dit
gebied. De wijze van toepassing van het hierboven beschreven instrument en
de sancties zouden onderdeel moeten zijn van het handhavingsarrangement. Daarbij
is het goed om op te merken dat het criterium voor optreden niet een enkele
coffeeshoptoerist als zodanig is, maar bijvoorbeeld wel de massaliteit van
klandizie die door dit toerisme kan zijn veroorzaakt of illegale activiteiten
van dealers en drugsrunners rond coffeeshops, of het hebben van
een klantenkring die geheel of grotendeels uit coffeeshoptoeristen bestaat.1Met het oog op een regionalisering van de klantenkring zal tegelijkertijd
onderzocht worden op welke wijze coffeeshophouders kunnen bewerkstelligen
dat verkoop aan niet-ingezetenen tot een minimum wordt teruggebracht. Hieraan
zal door middel van een experiment in de gemeente Maastricht nader gestalte
worden gegeven. Uiteraard zal een verkoopbeperking slechts worden ingevoerd
indien blijkt dat eerdergenoemde maatregelen onvoldoende effect sorteren in
het terugdringen van het coffeeshoptoerisme en de daarmee samenhangende overlast
en smokkel en indien het experiment in Maastricht het beoogde effect sorteert.3.2.2 Aanpak niet-gedoogde verkooppuntenIn aanvulling op paragraaf 2.2.3 van deze bijlage, dient te worden
benadrukt dat in het kader van het cannabistoerisme ook veel aandacht moet
zijn voor het tegengaan van niet-gedoogde verkooppunten. Een stringenter beleid
zal kunnen leiden tot uitwijkgedrag naar dergelijke punten. Het Kabinet vindt
dat ook de inzet van politie en justitie, naast die van de gemeenten, juist
in de grensgebieden erop gericht moet zijn om niet-gedoogde verkooppunten
op te sporen en aan te pakken. Er zal hieraan in de betreffende regio's via
handhavingsarrangementen beleidsprioriteit moeten worden gegeven, wil de aanpak
hiervan slagen.De aanpak van de gemeente Rotterdam (Alijda) en Venlo (Hektor) is een
voorbeeld van geslaagde samenwerking van de verschillende partners in de bestrijding
van niet-gedoogde verkooppunten en daarmee samenhangende overlast.Geïnventariseerd zal worden welke knelpunten er zijn in de toepassing
van artikel 13b Opiumwet en/of 174a Gemeentewet bij de aanpak van niet-gedoogde
verkooppunten. Indien uit deze inventarisatie blijkt dat drugshandel uit niet
voor het publiek toegankelijke panden niet op effectieve wijze met dit instrumentarium
kan worden aangepakt, zal bezien worden of wijziging van artikel 174a Gemeentewet
dan wel 13b Opiumwet tot de mogelijkheden behoort.3.2.3 Operationele samenwerking en grensoverschrijdende
aanpak drugssmokkelHet Kabinet is voornemens de grensoverschrijdende aanpak van drugssmokkel
te stimuleren. De wederzijdse verantwoordelijkheid voor de aanpak van drugstoerisme
wordt benadrukt in de Raadsverklaring bij het Kaderbesluit Illegale Drugshandel.
Het Kabinet zal derhalve op basis van lopend overleg met de buurlanden meer
operationele politiesamenwerking opzetten – in het verlengde van en
vooruitlopend op de verdragen die terzake met onze beide buurlanden worden
voorbereid om onder meer de politiesamenwerking in de grensstreek te vergemakkelijken
en te bevorderen, teneinde ook de problematiek van het coffeeshoptoerisme
beter te kunnen aanpakken. Gedacht wordt onder meer aan het gezamenlijk surveilleren
van Nederlandse, Duitse en Belgische politiefunctionarissen, zoals dat in
het kader van de overlastbestrijding door uitgaande jeugd thans reeds succesvol
plaatsvindt in Renesse en in het kader van Hazeldonk met Franse politiefunctionarissen.
In het kader van het verdrag dat in voorbereiding is met Duitsland zullen
tevens de mogelijkheden tot het scheppen van wederzijdse bevoegdheden van
politiefunctionarissen bezien worden.Als operationeel samenwerkingsverband van Nederland, België, Frankrijk
en Luxemburg, waarmee drugsrunners aangepakt en drugs onderschept worden levert
het Hazeldonkproject een positieve bijdrage aan het terugdringen van de smokkel.
Het project heeft als bijkomend positief aspect dat het drugstoerisme niet
meer wordt ervaren als een eenzijdig Nederlands probleem. De
Hazeldonk-activiteiten worden inmiddels uitgebreid naar een breder gebied
langs de gehele zuidgrens. Inzet is om een gelijksoortig project in samenwerking
met Duitsland op te zetten. Daarbij wordt in eerste instantie gedacht aan
de regio rond Venlo.Smokkel van cannabis door drugstoeristen wordt niet alleen veroorzaakt
door het aanbod in coffeeshops, maar komt ook door de vraag in de ons omringende
landen. Hoewel het verminderen van de vraag een nationale aangelegenheid is,
is samenwerking op het gebied van preventie en behandeling eveneens van belang.
Hieraan wordt nadere uitwerking gegeven in het Vijflandenplan (hoofdstuk 1).
Ook in EU-verband en bilateraal zal Nederland aandacht vragen voor het belang
van vraagvermindering.Lokale initiatieven die de grensoverschrijdende aanpak van drugsmokkel
bevorderen, zoals het recent gestarte Bureau Euregionale Samenwerking (een
justitieel samenwerkingsverband in de provincie Limburg en haar Belgische
en Duitse grensregio's ter bevordering van de bestrijding van grensoverschrijdende
criminaliteit) worden aandachtig gevolgd en waar mogelijk ondersteund.3.2.4 Overige maatregelenAffichering via internetHet Kabinet zal de aanpak van affichering via internet bevorderen. Uit
onderzoek komen indicaties naar voren dat in grenssteden buitenlandse toeristen
«gelokt» zouden worden via advertenties van gedoogde coffeeshops
op internet.1 Dit is in strijd met het afficheringsverbod
van artikel 3b van de Opiumwet. Tevens kunnen deze websites schadelijk zijn
voor de beeldvorming van ons land in het buitenland. Zoals al eerder is aangekondigd,
zullen de OM-richtlijnen ten aanzien van het afficheringsverbod mede naar
aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek «drugs en internet»
nader worden toegespitst op het internet, waarmee ook de op het buitenland
gerichte affichering van en/of door coffeeshops beter aangepakt kan worden.2 Gebleken is dat het bij sommige gemeenten onduidelijk
is hoe moet worden opgetreden tegen affichering via internetsites.3 Het Steun- en Informatiepunt Drugs en Veiligheid (SIDV)
zal een praktische handreiking over de aanpak van affichering via internet
aan gemeenten verstrekken.Hanteren afstandsbepalingHet Kabinet is van mening dat coffeeshops niet te dicht bij de grens mogen
worden gevestigd om negatieve beeldvorming in het buitenland tegen te gaan.
Een afstandsbepaling, neer te leggen in het gemeentelijke cannabisbeleidsplan,
kan het bestuurlijke kader zijn om dit vorm te geven (zie eveneens hoofdstuk
2). Hiertoe zal overlegd worden met de betreffende grensgemeenten.HOOFDSTUK 4: TEELT VAN CANNABISDe intensivering van de aanpak van de (huis)teelt van cannabis, die is
aangekondigd in de eerdergenoemde brief van 11 juni 2003 (TK 2002–2003,
24 077, nr. 120), sluit aan bij de voornemens in het Veiligheidsprogramma
van oktober 2002 (TK 2002–2003, 28 684, nr. 1). Hier wordt
aangegeven langs welke lijnen wordt gewerkt om deze problematiek aan te pakken. 4.1. Problematiek cannabisteeltDe teelt van hennep in Nederland is omvangrijk. Wat ooit begon als teelt
voor eigen gebruik, waarbij een eventueel surplus aan de coffeeshops werd
geleverd, lijkt te zijn uitgegroeid tot bedrijfsmatig opgezette kwekerijen
op zolders, in kelders en aparte bedrijfsruimten. Er wordt ook verondersteld
dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse cannabisproductie is bestemd voor
export naar het buitenland. Deze veronderstelling kan echter niet worden gestaafd
met omvangrijke inbeslagnames van Nederlandse cannabis in het buitenland.
Bovendien lijkt er sprake te zijn van grootschalige betrokkenheid van de georganiseerde
criminaliteit. Hennepteelt leidt voorts tot stank en overlast voor de buurt,
brandgevaar, aantasting van woningen en heeft daardoor verregaande verloedering
van met name achterstandswijken tot gevolg. In veel gevallen lijkt sprake
te zijn van intimidatie van bewoners en corruptie. Bovendien wordt misbruik
van het stelsel van sociale voorzieningen uitgelokt, nu steeds vaker blijkt
dat ontvangers van uitkeringen een veelvoud van hun uitkering «bijverdienen»
met thuisteelt van hennep. Ten slotte leidt het illegaal aftappen van stroom
tot een grote schadepost voor elektriciteitsbedrijven. Uit de resultaten van
de meldlijn «Meld Misdaad Anoniem» is gebleken dat de helft van
de meldingen op jaarbasis gaat over drugshandel en dan vooral over cannabisteelt.
Ook dat maakt duidelijk dat dit delict voor veel mensen een belangrijk probleem
is, en dat zij verwachten dat de overheid optreedt. Dit onderstreept naar
de mening van het Kabinet het belang van optreden tegen dergelijke delicten.Tegen deze achtergrond acht het Kabinet het van groot belang dat de bedrijfsmatige
cannabisteelt met kracht wordt aangepakt. De aanpak zal langs twee met elkaar
samenhangende sporen lopen; bestuurlijk en strafrechtelijk. De bestuurlijke
aanpak – gecoördineerde en geïntegreerde samenwerking tussen
lokaal bestuur en instanties als woningbouwcorporaties, sociale dienst, belastingdienst
en energiebedrijven – zal in de eerste plaats gericht zijn op het tegengaan
van de directe overlast van de teelt, zoals die door burgers en bedrijven
wordt ervaren. Het strafrechtelijk optreden zal tevens gericht zijn op de
achterliggende criminele organisaties.Het succes van een dergelijke integrale benadering is in grote mate afhankelijk
van de inzet van lokale autoriteiten. In verschillende gemeenten, zoals Maastricht,
Helmond en Eindhoven, wordt de hennepteelt daadkrachtig aangepakt.Het Kabinet is van mening dat de aanpak van deze hierboven geschetste
problematiek krachtig ter hand moet worden genomen en zal onderzoeken of de
huidige wettelijke mogelijkheden voldoende zijn. Hiertoe zal allereerst de
wet Victor worden geëvalueerd. Verder kan nog gedacht worden aan de verruiming
van gemeentelijke controlebevoegdheden ten behoeve van de aanpak van de illegale
teelt.4.2. Bestuurlijke en strafrechtelijke aanpak4.2.1 GemeentenGemeenten hebben ook met het bestemmingsplan juridische mogelijkheden
om bestuursrechtelijk op te treden. Bij constatering van bedrijfsmatige teelt
in een pand dat als bestemming wonen heeft, kan de gemeente op grond van de
Gemeentewet optreden door het toepassen van bestuursdwang of het opleggen
van een dwangsom.Steeds vaker wordt op lokaal of regionaal niveau overlegd over de aanpak
van hennepkwekerijen en worden acties gecoördineerd. Hierbij kunnen betrokken
zijn: gemeente (verschillende afdelingen, waaronder bouw- en woningtoezicht),
politie, het OM, energiebedrijf, belastingdienst, woningcorporaties
en sociale dienst. Bij het vermoeden van een kwekerij wordt dat gemeld aan
een centraal punt, de hele keten wordt ingelicht en iedere instantie opereert
in de actie vanuit de eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheden. De regie
voor een dergelijke aanpak ligt bij de gemeenten. Ook worden handhavingsarrangementen
opgesteld en/of convenanten afgesloten om de gemaakte afspraken vast te leggen.
Ter toelichting enkele voorbeelden.In Eindhoven hebben gemeente, politie, justitie, energiebedrijf en woningcorporaties
in mei 2003 een convenant gesloten om de hennepteelt in woningen aan te pakken.
De partijen hebben afgesproken dat ze bij een vermoeden van hennepteelt elkaar
onverwijld waarschuwen, waarna politie en justitie hard optreden. Het energiebedrijf
sluit de stroom af als blijkt dat die illegaal is afgetapt. Huurders lopen
het risico dat de corporaties de huur opzeggen. De politie probeert ook de
andere gemeenten in Zuidoost-Brabant bij de gezamenlijke aanpak te betrekken.De gemeente Helmond heeft een beleidsstuk «Aanpak hennepteelt in
woningen Helmond» opgesteld. Er vindt afstemmingsoverleg plaats tussen
gemeente, politie, justitie, energiebedrijf en woningcorporaties waarin ervaringen
worden uitgewisseld en afspraken worden gemaakt, onder meer over de gezamenlijke
aanpak en over de herhuisvesting van uitgezette huistelers.Deze geïntegreerde aanpak, waarbij gemeente, politie, justitie, energiebedrijf,
woningcorporaties, belastingdienst en sociale dienst betrokken kunnen zijn,
verdient landelijk navolging. Met deze aanpak wordt de pakkans van de teler
vergroot en neemt de effectiviteit van het beleid toe. Tevens zal van een
geïntegreerde aanpak een afschrikwekkende werking uitgaan doordat zowel
civielrechtelijke als strafrechtelijke sancties kunnen worden opgelegd. De
teler kan uit zijn woning gezet worden en/of de woning kan worden gesloten.
Ook kan een naheffing voor gestolen stroom opgelegd worden, kan een eventuele
uitkering gekort of teruggevorderd worden, kan belasting nageheven worden
voor niet opgegeven inkomsten, en kan de milieupolitie proces-verbaal opmaken
voor ontbrekende vergunningen.Het Kabinet is van mening dat deze aanpak een vast agendapunt moet zijn
binnen de lokale driehoek. Gemeenten kunnen hun bestuursrechtelijke handhaving
stimuleren en intensiveren door als gemeente prestatieafspraken aan te gaan
met private partijen door het sluiten van convenanten. Dergelijke afspraken,
schriftelijk vastgelegd, zijn tevens onmisbaar bij aanpalende problematiek
van bedrijfsmatige illegale cannabisteelt. Zoals eerder gesteld zal het Kabinet
afspraken maken met gemeenten dat waar nodig dergelijke prestatieafspraken
daadwerkelijk worden gemaakt. Deze ontwikkeling kan worden bevorderd, bijvoorbeeld
door seminars te organiseren over best practices tussen op dit terrein actieve
of geïnteresseerde gemeenten. Het Rijk zal dit onder meer door middel
van het project Handhaven op Niveau faciliteren. 4.2.2 WoningcorporatiesHet Kabinet zal woningcorporaties stimuleren om bedrijfsmatige teelt van
hennep in huurwoningen tegen te gaan. De politie kan de informatievoorziening
richting woningbouwcorporaties faciliteren op basis van artikel 16, tweede
lid, WPR. Wanneer bedrijfsmatige teelt van hennep wordt geconstateerd in een
huurwoning kan de woningbouwcorporatie maatregelen tegen de bewoner treffen.
In 2002 heeft de overkoepelende organisatie van woningcorporaties Aedes haar
leden aanbevolen in de huurovereenkomst uitdrukkelijk te vermelden dat het
telen van hennep verboden is en dat het kan leiden tot beëindiging van
de huurovereenkomst. Uit recente jurisprudentie blijkt dat als er sprake is van bedrijfsmatig
kweken van hennep, de huurder de woonruimte aan haar bestemming onttrekt,
op grond waarvan het huurcontract kan worden ontbonden. Ook het niet-bedrijfsmatig
kweken van hennep kan leiden tot ontbinding van de huurovereenkomst. Dan moet
er wel sprake zijn van een overlastgevende situatie. Woningbouwcorporaties
kunnen ook bepalen dat na ontbinding van de huurovereenkomst vanwege hennepteelt,
gedurende een periode van vijf jaar niet aan de henneptelende huurder een
woning zal worden verhuurd.4.2.3 BelastingdienstDe Belastingdienst heeft ook in het verleden bijdragen geleverd aan de
overheidsbrede aanpak van drugsgerelateerde problemen (Alijda in Rotterdam
en Hektor in Venlo). Legale maar ook illegale inkomsten zijn onderworpen aan
de belastingheffing, dus ook inkomsten uit de teelt van cannabis. De Belastingdienst
kan in het geval van hennepteelt niet-opgegeven inkomsten naheffen. Indien
een ontnemingsvordering wordt ingesteld en geëffectueerd komt het bedrag
van die ontneming in mindering op de voor de belastingheffing in aanmerking
te nemen inkomsten. Het resultaat hiervan is dat er in de gevallen waarin
wordt ontnomen veelal weinig te heffen overblijft.In gevallen waarin door de politie hennepkwekerijen worden aangetroffen
zal door het OM met de Belastingdienst worden overlegd over het al dan niet
samenlopen van het ontnemingstraject en het proces van het opleggen en invorderen
van belastingaanslagen.4.2.4 Politie en JustitieHet Kabinet zal een integrale en efficiënte aanpak bevorderen van
criminele organisaties. De strafrechtelijke opsporing en vervolging in het
kader van de handhaving van de Opiumwet is een verantwoordelijkheid van justitie
en politie. Met de nota «Het pad naar de achterdeur» (TK1999–2000,
24 077 nr. 75) is een intensivering van de aanpak van de teelt in
gang gezet. Deze aanpak zal met onderstaande aanpassingen worden voortgezet.
Dat het hier gaat om criminele handelingen die een grote impact hebben op
de directe omgeving maakt voortzetting van deze praktijk van ontmantelingen,
inbeslagname, vernietiging van de oogst en strafrechtelijke afdoening (de
zogenaamde korte klappen) noodzakelijk. De per 1 maart 2003 in werking
getreden Aanwijzing voor de opsporing van het OM dient daarbij als uitgangspunt.
De in het Landelijk Kader met de regiokorpsen gemaakte afspraken om –
oplopend naar 2006 – 40 000 extra zaken met een bekende dader aan
te leveren om het niveau van de opsporing te verhogen, zal ook van betekenis
zijn bij de handhaving van de cannabisteelt. Van belang is hierbij dat een
goed evenwicht wordt gevonden tussen de praktijk van de korte klappen en de
langdurige onderzoeken naar criminele organisaties. Het OM heeft een verkennende
studie verricht naar de betrokkenheid van criminele organisaties bij de teelt
van cannabis in Nederland. Uit deze analyse blijkt onder meer dat de aanpak
door de politie gedomineerd wordt door korte klappen, voortkomend uit het
reageren op meldingen van overlast. Verschillende politiekorpsen ervaren de
capaciteit die wordt ingezet voor korte klappen als een te eenzijdige, arbeidsintensieve
en weinig effectieve aanpak.Vanwege de zware wissel die de korte klappen en de langdurige onderzoeken
naar criminele organisaties op de capaciteit van politie en justitie trekken,
is samenwerking tussen de verschillende instanties en diensten op lokaal niveau
van groot belang. Met een verbeterde geïntegreerde samenwerking op lokaal
niveau in navolging van Eindhoven, Helmond en een aantal andere gemeenten,
zal minder druk op de capaciteit van politie en justitie worden gelegd door
een effectieve taakverdeling en door de bundeling van informatie.
De vrijgekomen politie- en justitiecapaciteit kan ingezet worden voor een
intensivering van de aanpak van achterliggende criminele organisaties. Omdat
ook het opruimen van hennepkwekerijen een behoorlijk beslag legt op de beschikbare
politiecapaciteit, wordt bezien of deze uitbesteed kan worden aan andere partners,
zoals de milieudienst van de gemeente, of dat de kosten verhaald kunnen worden
op de teler. Een enkele gemeente voert momenteel een experiment uit met het
door de thuisteler zelf laten ontruimen van de hennepkwekerij. Wanneer bij
een woning een kwekerij wordt aangetroffen, zorgt de politie ervoor dat de
hennep niet meer bruikbaar is door de toppen van de planten te verwijderen.
Vervolgens wordt aan de hennepteler opgedragen de planten en kweekapparatuur
op te ruimen, waarbij de kweker de verwijderingskosten zelf moet betalen.
Aan de officier van justitie wordt gemeld of de teler heeft meegewerkt aan
de ontruiming. Het meewerken van de teler aan het opruimen kan aldus doorwerken
in de strafeis. Indien dit experiment effectief blijkt te zijn, zal dit landelijk
navolging krijgen.Gelijksoortige «best practices» ten aanzien van de opsporing-
en vervolging van hennepteelt zullen in 2004 met het project Handhaven op
Niveau worden geïnventariseerd.4.2.5 Aanpak van criminele organisatiesUit de verkennende studie van het OM blijkt dat criminele samenwerkingsverbanden
of criminele organisaties die zich met hennepteelt bezighouden grofweg te
onderscheiden zijn in organisaties die zich richten op het faciliteren van
de teelt in woningen, en in organisaties die een grote plantage opzetten in
bijvoorbeeld een bedrijfspand, kas of boerenschuur. Het eerste type organisaties
is lokaal gericht, terwijl bij het tweede type zich organisaties voordoen
die bij een intensivering van de opsporing hun activiteiten vrij gemakkelijk
verplaatsen naar een andere regio. Beide typen organisaties richten zicht
vrijwel uitsluitend op cannabisteelt. Voor het bestaan van grote landelijk
opererende criminele organisaties die zich voornamelijk met cannabisteelt
bezighouden zijn vooralsnog geen aanwijzigingen gevonden.De aanpak van het eerste type organisatie is een zaak van de regionale
politiekorpsen. Verbetering van de informatie-uitwisseling over acties tegen
thuistelers vanuit het politiedistrict – dat meestal dit soort acties
uitvoert – naar het rechercheniveau van de regio kan de aanpak van dit
type organisaties verbeteren. Voor de aanpak van het tweede type organisaties
zullen naast de regiokorpsen ook de Bovenregionale Teams (BRTs) ingezet kunnen
worden. Overigens zal ook de Nationale Recherche een aandeel hebben in de
aanpak van cannabisteelt, aangezien een aantal van de criminele organisaties
waar de Nationale Recherche zich op richt ook activiteiten ontplooit op het
terrein van handel in softdrugs, waaronder cannabisteelt. De grootschalige
georganiseerde hennepteelt die in de analyse van het OM wordt beschreven overstijgt
in zijn aard en omvang het niveau van overlastgevende thuisteelt zoals omschreven
staat in het Veiligheidsprogramma. Derhalve zal worden bezien of een andere
aanpak ten aanzien van deze vorm van criminaliteit noodzakelijk is en welke
beleidsmatige en handhavingsconsequenties aldus aan de analyse van het OM
verbonden dienen te worden.4.2.6 OntnemingOntneming van wederrechtelijk verkregen voordeel is gericht op het ongedaan
maken van financieel gewin uit strafbare feiten. Ook bij de bestrijding van
hennepteelt is ontneming een bruikbaar instrument. In de praktijk wordt ook
vaak gebruik gemaakt van onttrekking aan het verkeer en verbeurdverklaring.
Daarbij gaat het – anders dan bij ontneming – niet zozeer over
het afromen van criminele winst, maar om het afpakken van de
goederen die worden gebruikt in de hennepkwekerijen (planten, lampen, groeibakken
etc.). Onttrekking aan het verkeer heeft in dit verband de voorkeur boven
verbeurdverklaring. Dit zal ook in de OM-richtlijn worden vastgelegd.Welk instrument in welke mate wordt ingezet, wordt op regionaal en arrondissementaal
niveau bepaald in overleg tussen de verantwoordelijke Hoofdofficier van Justitie
en de Korpschef.Om de toepassing van het ontnemingsinstrument te stimuleren, zijn het
Bureau Ontnemingswetgeving OM (BOOM) en het KLPD-NRI met behulp van de Wageningen
Universiteit en Research Centrum bezig met het ontwikkelen van nieuwe normen
voor het bepalen van de gemiddelde opbrengst (oogst) per plant en de totale
opbrengst (in geld) van kwekerijen. De verwachting is dat dit project voorjaar
2004 zal zijn afgerond.4.2.7 SanctiebeleidEr gaan geluiden op dat de strafmaat voor hennepteelt te laag zou zijn.1 Ter bevordering van de effectiviteit van het strafrechtelijk
optreden (verruiming van de mogelijkheid dwangmiddelen toe te passen) is in
1999 de maximumstraf voor het beroeps- en bedrijfsmatig telen van cannabis
al verhoogd van 2 naar 4 jaar gevangenisstraf. Onduidelijk is in hoeverre
invoering van deze verhoogde strafmaat van invloed is geweest op de strafoplegging.2 Hiertoe zal de praktijk van de strafoplegging sedert
de invoering van de verhoging van het strafmaximum nader in beeld worden gebracht.
Met het Kaderbesluit Illegale Drugshandel zal te zijner tijd de strafmaat
voor beroeps- en bedrijfsmatig telen van cannabis verhoogd moeten worden naar
tenminste 5 jaar. Naar aanleiding van deze wijziging van de Opiumwet en de
verkenning naar de praktijk van de strafoplegging sinds vorige de strafmaatverhoging
zal bezien worden of aanpassing van de richtlijn voor de beroeps- en bedrijfsmatige
cannabisteelt noodzakelijk is. De praktijk van de strafoplegging ten aanzien
van cannabisdelicten, waaronder de beroeps- en bedrijfsmatige hennepteelt,
sinds de invoering van de voorgaande verhoging van het strafmaximum zal in
de NDM nader in beeld worden gebracht, om duidelijkheid te krijgen over de
invloed van de verhoogde strafmaat op de strafoplegging.Tot slot zullen de uitkomsten van bovengenoemd project, waarbij normen
ontwikkeld c.q. verbeterd worden voor berekening van de opbrengst van hennepteelt,
ook bruikbaar zijn voor eventuele actualisering van het strafvorderingsbeleid
vanwege het feit dat de te hanteren opbrengst aan cannabis per plant ook van
belang is bij het bepalen van de strafeis.4.3. Overige maatregelen4.3.1 GrowshopsGrowshops leveren de uitrusting voor de kweek. Dat kunnen legale producten
zijn voor illegale activiteiten, maar er zijn sterke aanwijzingen dat growshops
zelf ook strafbare handelingen plegen door het leveren van planten en stekjes,
het installeren van voorzieningen voor het aftappen van elektriciteit, het
organiseren van de teelt, het afnemen van het eindproduct, en het witwassen
van de opbrengst. De mogelijke criminele rol van growshops in de hennepteelt
zal in kaart worden gebracht bij eerdergenoemde doorlichtingen van de coffeeshopbranche
in Venlo en Amsterdam. De betrokkenheid van growshops is eveneens onderdeel
van het verkennend onderzoek naar criminele organisaties in de coffeeshopbranche.
Indicaties voor deze betrokkenheid zijn gevonden in bovengenoemde verkenning
van het OM. Voorts zal het initiatief van de gemeente Maastricht om growshops
via de APV vergunningplichtig te maken – waardoor het mogelijk wordt
het instrumentarium van de wet BIBOB op deze growshops toe te passen3 – aandachtig worden gevolgd. Indien growshops
betrokken zijn bij de cannabisteelt – anders dan door middel van het
leveren van legale producten – zal hier nadrukkelijk op worden gehandhaafd.
Waar aangewezen zal het OM strafrechtelijk maatregelen nemen bijvoorbeeld
in de vorm van het ten laste leggen van medeplichtigheid en deelneming van
growshops aan de grootschalige teelt van nederwiet.1 Tenslotte zal met toepassing van artikel 3b van de Opiumwet –
ingevolge waarvan elke openbaarmaking voor zover niet verricht in het kader
van medische of wetenschappelijke voorlichting, die er kennelijk op gericht
is de verkoop, aflevering of verstrekking van softdrugs te bevorderen verboden
is – opgetreden worden tegen het actief reclame maken, ook via internet,
voor kweekbenodigdheden ten behoeve van de teelt van cannabis. Deze aanpak
zal ook meer duidelijkheid geven aan de grow-shops over de grenzen van hun
activiteiten.4.3.2 Technische vernieuwingenExperimenten met het opsporen, bestrijden of voorkomen van hennepteelt,
zoals de in Tilburg in gebruik genomen hittezoeker, worden door het Kabinet
ondersteund. Het project Handhaven op Niveau zal in 2004 door middel van expert
meetings en onderzoek kennis over nieuwe technieken van opsporing en handhaven
op het terrein van illegale hennepteelt inventariseren en bewerken tot best
practices van zowel de bestuurlijke als de strafrechtelijke handhaving. De
resultaten zullen gemeenten, politie en justitie en andere betrokkenen worden
aangeboden. XNoot1Het rapport van het Trimbos-intituut «THC-concentraties in wiet,
nederwiet en hasj in Nederlandse coffeeshops» is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1European Study of Epidemiology of Mental Disorders/Mental Health Disability.XNoot2Early Developmental Stages of Psychopathology.XNoot3Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Intraval, Coffeeshops in Nederland in 2002 (juni 2003), toegezonden aan
de Kamer bij brief d.d. 20 oktober, niet-dossierstuk, nummer Just03109.XNoot2Het is verboden: te Afficheren, Harddrugs te verhandelen, Overlast te
veroorzaken, Jeugdigen onder de 18 jaar in een coffeeshop te laten of aan
hen te verkopen en Grote hoeveelheden te verhandelen (niet meer dan 5 gram
per transactie per dag). Daarnaast is ook nog in de OM-richtlijnen opgenomen
dat handelsvoorraad maximaal 500 gram mag bedragen.XNoot3Intraval, Coffeeshops in Nederland in 2002 (juni 2003), toegezonden aan
de Kamer bij brief d.d. 20 oktober, niet-dossierstuk, nummer Just03109.XNoot1Dit betreft alle gelegenheden die – al dan niet met enige beperking,
zoals entreegeld – vrijelijk toegankelijk zijn. Daarbij kan gedacht
worden aan theehuizen, café's, sappenbars, (afhaal-)restaurants, shoarmazaken
en dergelijke, maar daarnaast ook aan winkels, zoals de zogenoemde head-,
smart- en growshops, en aan – tijdelijke – beurzen en tentoonstellingsruimten.XNoot2Zie het evaluatieonderzoek van het SGBO van 2002 over artikel 13b Opiumwet
en artikel 174a Gemeentewet.XNoot1Dit beleid werd vastgelegd op 11 september 1996 in de Aanwijzing
en Richtlijnen voor het opsporings- en strafvorderingsbeleid en opnieuw vastgelegd
bij de herziening van deze regelingen op 1 januari 2001.XNoot1Zie het evaluatieonderzoek van het SGBO van 2002 over artikel 13b Opiumwet
en artikel 174a Gemeentewet.XNoot1SGBO, onderzoeks- en adviesbureau van de VNG.XNoot1Door vorige Kabinetten werden al maatregelen getroffen, zoals de reductie
van de maximum transactiehoeveelheid van 30 naar 5 gram en de geleidelijke
vermindering van het aantal coffeeshops (van 1179 in 1997 naar 782 in 2002).Uit
de studie van D. J. Korf e.a., Coffeeshops, Jeugd & Toerisme (2001),
p. 86, blijkt dat het coffeeshoptoerisme niet is afgenomen.XNoot1Kaderbesluit betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met
betrekking tot de bestanddelen van strafbare feiten en met betrekking tot
straffen op het gebied van de illegale drugshandel.XNoot2Art. 121 van de Gemeentewet geeft een posterieure bevoegdheid om nadere
regels te stellen en art. 174 van deze wet belast de burgemeester met het
toezicht op onder meer voor het publiek openstaande gebouwen en de uitvoering
van verordeningen die op dit toezicht betrekking hebben.XNoot1Zie «Coffeeshop weert zuinige Hollanders», De Telegraaf, 26 november
2003.XNoot1Intraval, Aantal Coffeeshops en Gemeentelijk Beleid (2003), p. 29.XNoot2TK 2002–2003, 24 077 nr. 111.XNoot3Intraval, Aantal Coffeeshops en Gemeentelijk Beleid (2003), p. 29.XNoot1Zie onder meer de uitspraken van de burgemeester van Maastricht inzake
de strafmaat: Kamervragen 2002–2003, nr. 1798.XNoot2Uit de NDM Jaarbericht 2002 blijkt dat in de jaren 1999–2001 de
gemiddelde duur van de straffen die zijn opgelegd voor softdrugsdelicten lager
zijn dan de jaren daarvoor. Een mogelijke verklaring is dat de gemiddelde
daling van de strafoplegging te maken heeft met de kleinschaliger –
maar winstgevender doordat er met innovaties in de teeltmethoden en veredeling
van de henneprassen meerdere en grotere oogsten per jaar behaald kunnen worden –
manier van telen.XNoot3Growshops zijn bij besluit BIBOB aangewezen als een voor organisatiecriminaliteit
gevoelige branche waarop de wet van toepassing is.XNoot1Het opzettelijk aanleveren van zaden ten behoeve van de teelt kan onder
omstandigheden worden aangemerkt als een vorm van deelneming aan het strafbare
feit van het telen. Ook het leveren van technische hulpmiddelen kan –
indien bewezen kan worden dat de verkoper wist (minimaal voorwaardelijke opzet)
dat de aanschaf zou worden aangewend voor het illegaal telen van hennep en
indien de koper daadwerkelijk met deze hulpmiddelen hennep is gaan telen –
als medeplichtigheid van de koper aan de teelt worden aangemerkt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24077-125.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl