Wijziging Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek i.v.m. invoering accreditatie in het hoger onderwijs; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27920, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27920 nr. 4

08-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave blz. I ALGEMEENHoofdstuk 1 InleidingHoofdstuk 2 Algemene uitgangspuntenHoofdstuk 3 Taken, samenstelling en werkwijze accreditatieorgaan3.1 Taken3.2. Samenstelling van het accreditatieorgaanHoofdstuk 4 De gevolgen van accreditatieHoofdstuk 5 Totstandkoming nieuwe opleidingenHoofdstuk 6 Toezicht op het hoger onderwijs, medezeggenschap
en transparantieHoofdstuk 7 Het accreditatieorgaan als zelfstandig bestuursorgaanHoofdstuk 8 Invoering en overgangsbepalingenHoofdstuk 9 Financiële gevolgenII ARTIKELSGEWIJSArtikel 5a8, vierde lidArtikel 5a8, zevende lid,Onderdeel EArtikel 5a9, zevende lidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27920Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 920Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek in verband met de invoering van accreditatie in het hoger onderwijsnr. 4VERSLAGVastgesteld 8 november 2001De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer van haar bevindingen als volgt verslag uit te brengen. Onder
het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.Inhoudsopgave blz. I Algemeen1   Hoofdstuk 1Inleiding1Hoofdstuk 2Algemene uitgangspunten4 Hoofdstuk 3De taken, samenstelling
en werkwijze van het accreditatieorgaan6Hoofdstuk 4De gevolgen van accreditatie11 Hoofdstuk 5Totstandkoming nieuwe opleidingen16 Hoofdstuk 6Het toezicht op hoger onderwijs19 Hoofdstuk 7Het accreditatieorgaan
als zelfstandig bestuursorgaan20 Hoofdstuk 8Invoering en overgangsbepalingen21 Hoofdstuk 9Financiële gevolgen21    II Artikelsgewijze toelichting22I ALGEMEENHoofdstuk 1 InleidingHet voorliggende wetsvoorstel is naar de mening van de leden van de PvdA-fractie
op hoofdlijnen een goed voorstel. Door de invoering van het voorgestelde systeem
wordt het voor studenten makkelijker om een opleiding op het gewenste niveau
in het buitenland te volgen en kunnen de diverse landen onderling sneller
en makkelijker een opleiding op waarde inschatten en een diploma
dat elders behaald is erkennen. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet
op het hoger onderwijs en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met de
invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs (Kamerstuk
28 024) loopt gelijk op met de invoering van deze wet. Deze wet zal zonder
twijfel invloed hebben op en raakvlakken hebben met de accreditatie Hoe is
deze integratie vorm gegeven? Waarom is er voor gekozen om niet eerst de bachelor-masterstructuur
in te voeren?Onverlet deze algemene positieve waardering hebben deze leden nog een
aantal vragen en kanttekeningen.De Raad van State is van mening dat door het wetsvoorstel zou kunnen worden
voorzien in acceptatie van buitenlandse, wellicht aan specifieke opleidingen
gebonden accreditaties, waarbij de rol van het accreditatieorgaan er uit zou
kunnen bestaan een oordeel te geven over de waarde van de buitenlandse accreditatie
in de Nederlandse onderwijssituatie. De minister geeft aan dat dit nu nog
niet mogelijk is. Waarom is dit zo en wanneer acht de minister dit wel mogelijk?Met belangstelling hebben de leden van de VVD-fractie kennisgenomen van
het wetsvoorstel tot wijziging van de WHW in verband met invoering van accreditatie
in het hoger onderwijs. Met het wetsvoorstel wordt een basis gelegd voor accreditatie
van opleidingen in het hoger onderwijs. Met het wetsvoorstel wordt de Bologna
verklaring van 1999 om in de komende tien jaar te komen tot één
Europese hoger onderwijsruimte verder invulling gegeven. Een uitbreiding van
het huidige nationale kwaliteitszorgsysteem is noodzakelijk om de internationale
vergelijkbaarheid te vergroten. Deze leden onderstrepen het belang van het
doel om de internationale herkenbaarheid en de vergelijkbaarheid van graden
in het hoger onderwijs te vergroten. Bij het streven naar meer autonomie en
zelfregulering van instellingen is een goed kwaliteitszorgsysteem noodzakelijk.
Een onafhankelijke toets van de kwaliteit is essentieel. Daarnaast draagt
het voorgestelde accreditatiesysteem bij aan de versterking van de competitiviteit
van het hoger onderwijs.De aan het woord zijnde leden zijn verheugd dat de minister probeert met
het onderhavige wetsvoorstel aan te sluiten op de behandelingstrajecten van
het wetsvoorstel bachelor-master en het wetsvoorstel tot wijziging van de
WHW voor verdere zelfregulering in het hoger onderwijs.Hoe ver staat het met de contacten van de minister in het buitenland daar
waar het gaat om de accreditatie in Europees verband van de grond te krijgen?
Op welke termijn kunnen we een Europees accreditatieorgaan verwachten of zal
het eerder zo zijn dat de Europese landen ieder hun eigen nationale accreditatieorgaan
zullen hebben en dat zij de organen van elkaar zullen erkennen?Het Twentse onderzoeksinstituut CHEPS heeft onderzocht wat de beweegredenen
voor onderwijsinstellingen zijn om aan de slag te gaan met het bachelor-master
stelsel. De internationale context bleek een belangrijke reden te zijn. In
het wetsvoorstel wordt niet dieper op de internationale vergelijkbaarheid
ingegaan: hoe zijn / worden de volgende aspecten internationaal georganiseerd
/ afgestemd op andere landen:– ministeriële verantwoordelijkheid;– accreditatieorgaan (met twee raden);– doelmatigheidstoets;– accreditatiecriteria;– opstellen van kwaliteitscriteria?De leden van de CDA-fractie zijn voorstander van invoering van accreditatie
in het hoger onderwijs en de daarmee beoogde doelstellingen als verbetering
van de transparantie en internationale vergelijkbaarheid van het stelsel. Zij hebben dan ook met interesse kennisgenomen van het voorliggend voorstel
maar hebben op een aantal punten grote bezwaren tegen de manier waarop het
voorstel is uitgewerkt. Punten waarop voor genoemde leden aanpassing van het
huidige voorstel gewenst is.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel in verband met de invoering van accreditatie in het hoger
onderwijs. Deze leden onderschrijven het belang van invoering van een systeem
van accreditatie voor opleidingen van zowel bekostigde als aangewezen instellingen.
Met name de doelstellingen verbetering van de zichtbaarheid van de kwaliteit
en internationale vergelijkbaarheid vinden zij belangrijk. Daarnaast zijn
ze van mening dat autonomievergroting van de instellingen om een aanscherping
van de instrumenten voor publieke verantwoording vraagt. Zeker bij de huidige
ontwikkelingen van een omzetting van het hoger onderwijs naar een bachelor-master
stelsel is een goed en helder accreditatiesysteem voor alle betrokkenen van
groot belang. De aan het woord zijnde leden maken zich echter ernstig zorgen
over het krappe tijdspad voor de accreditatie en voor de invoering van de
bachelor-masterstructuur.De leden van de SP-fractie nemen met gemengde gevoelens kennis van het
wetsvoorstel invoering accreditatie. Het feit dat opleidingen die hun keurmerk
verliezen al hun rechtspositionele en financiële rechten kwijtraken,
baart zorgen. Deze leden vragen hoe de instellingen met dit risico zullen
omgaan. Ze vrezen dat dit risico de continuïteit in het hoger onderwijs
kan bedreigen. De macht van het orgaan is groot en het gevaar dat op moeilijk
te controleren criteria beoordeeld gaat worden is daardoor aanzienlijk.Bijzondere aandacht vragen deze leden voor de positie van opleidingen
die weinig studenten trekken. Kan accreditatie betekenen dat kleine, in economische
termen niet rendabele opleidingen verdwijnen?De leden van de SP-fractie vragen of het voorstel in strijd is met artikel
7 van de Grondwet, dat voorafgaand toezicht verbiedt op het openbaren van
gedachten en gevoelens, ook in het onderwijs. Ook vragen de leden of de komst
van een orgaan dat onafhankelijk is van de volksvertegenwoordiging, strijdig
is met artikel 23 van de Grondwet, dat zegt dat regering en Staten-Generaal
samen voorschrijven aan welke eisen onderwijs moet voldoen. Betekent dit gegeven
bovendien dat iedere opleiding die zijn keurmerk verliest, de beslissing al
of niet succesvol kan aanvechten met een beroep op de Grondwet?De aan het woord zijnde leden vragen of de minister het eens is dat alle
informatie die wordt gebruikt om tot een accreditatiebesluit te komen en het
besluit zelf, openbaar dienen te zijn.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. De toenemende internationalisering van het hoger onderwijs maakt
het volgens hen noodzakelijk dat Nederlandse instellingen onderwijs aanbieden
dat in kwalitatief opzicht de toets met instellingen in het buitenland kan
doorstaan. Op deze manier zullen zij zich kunnen staande houden binnen het
internationale aanbod aan hoger onderwijs. Het Nederlands hoger onderwijs
behoort dus van hoge kwaliteit te zijn. Voorwaarde hiervoor is dat er een
goed kwaliteitszorgsysteem bestaat. Het huidige kwaliteitszorgsysteem moet
daarom worden aangepast. Een andere inrichting van de kwaliteitszorg is ook
noodzakelijk om de internationale vergelijkbaarheid van Nederlandse universiteiten
en hoge scholen te vergroten. De leden van de fractie van de ChristenUnie
steunen daarom het streven van dit wetsvoorstel dat moet leiden tot een betere
kwaliteitszorg in het hoger onderwijs. Wel hebben ze nog een aantal vragen
en bedenkingen tegen de manier waarop de kwaliteitszorg in het voorstel is
vormgegeven. Genoemde leden vinden het van belang dat het nieuwe,
verbeterde kwaliteitszorgsysteem recht doet aan de verantwoordelijkheid en
de wettelijke positie van de instellingen, mede gezien vanuit het grondwettelijk
verankerde recht van vrijheid van onderwijs. Ook moet het nieuwe systeem recht
doen aan de verantwoordelijkheid die minister van onderwijs voor een goed
fungerend stelsel van hoger onderwijs heeft.De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Zij kunnen instemmen met de doelstelling daarvan, maar hebben
over de vormgeving een aantal kritische vragen en opmerkingen.De regering is van mening dat door accreditatie op grond van een onafhankelijk
en eenduidig kwaliteitsoordeel de internationale vergelijkbaarheid van opleidingen
zal worden versterkt. De leden van de SGP-fractie vragen wat het nut daarvan
is, zolang die vergelijkbaarheid niet zal worden gevolgd door erkenning. Op
welke termijn denkt de regering dat er sprake zal zijn van een Europees systeem
van accreditatie? Waarom is daar niet op gewacht, zodat er gezamenlijk met
ander landen had kunnen worden gewerkt aan de implementatie van een accreditatiesysteem?
Heeft het wel zin om voorop te lopen als het nut van een accreditatiesysteem
afhankelijk is van een vergelijkbaar systeem in andere landen? Wordt er ook
gestreefd naar erkenning van opleidingen door niet-Europese landen?Hoofdstuk 2 Algemene uitgangspuntenUit de toelichting op het wetsvoorstel volgt dat de minister ervoor heeft
gekozen één accreditatieorgaan in te stellen maar binnen dit
ene accreditatieorgaan wel twee verschillende raden waarvan een voor het HBO
en een voor het WO te positioneren.De leden van de PvdA-fractie zijn net als de minister voorstander van
het handhaven van het binaire stelsel. Ze zijn echter van mening dat dit onderscheid
niet perse tot uitdrukking hoeft te worden gebracht door het instellen van
verschillende raden, maar veel meer door het beoordelen van de opleidingen
op eigen criteria. Door het instellen van maar één raad die
de beide typen opleidingen accrediteert wordt het juist mogelijk om een helder
onderscheid te maken tussen de beide typen onderwijs en deze ook te controleren.
Ook verwachten zij dat de discussie efficiënter zal verlopen binnen één
raad dan tussen twee verschillende. En ten slotte sluit de keuze voor een
enkele raad internationaal gezien beter aan; vergelijk landen als bijvoorbeeld
Engeland en Duitsland. Wat zijn de argumenten voor een aparte raad voor het
HBO en aparte raad voor het WO? Was het ook een denkbaar alternatief geweest
één raad voor bachelor en één raad voor masteropleidingen
in te richten?Met betrekking tot de rol van de minister, de rol van het accreditatieorgaan
en de VVI is nog veel onduidelijk, aldus de leden van de PvdA-fractie. Ook
is er op dat gebied in het veld veel onenigheid over welke bevoegdheden aan
welk orgaan zouden moeten toekomen. Is de minister hiervan op de hoogte?In het voorstel van de minister wordt het geven van de criteria voor kwaliteitsbeoordeling
overgelaten aan het accreditatieorgaan. Met de Onderwijsraad zijn de leden
van de PvdA-fractie van mening dat de vaststelling van deze eisen dient te
worden voorbehouden aan de formele wetgever.Heeft de minister in dit verband kennisgenomen van het artikel «het
einde van de vrijheid van het wetenschappelijk en hoger onderwijs» in
het Nederlands Juristenblad van 12 oktober 2001, blz. 1757–1758 en het
artikel in de NRC d.d. 20-9-2001 met de titel «onderwijs is totalitaire
politiek»? Hoe beoordeelt de minister deze bevinding? De leden van de VVD-fractie vragen of het uitmaakt of het accreditatieorgaan
één of twee raden heeft als de toetsings- en accreditatiekaders
voor de beroepsgerichte en wetenschappelijk georiënteerde opleidingen
goed zijn vormgegeven. Zij vragen een reactie van de minister. Is er sprake
van een afspraak met de VNSU en/of de HBO-raad dat de minister met het voorstel
van 2 raden zou komen?De leden van de CDA-fractie zien de functie van het nieuw te creëren
nationaal accreditatieorgaan in het garanderen van een basiskwaliteit van
de opleidingen, onder andere door middel van het toetsen van de door de opleidingen
zelf gehanteerde visitatieprocedures.Voor genoemde leden is de vrijheid voor instellingen als universiteiten
en hogescholen om, uitgaande van deze basiskwaliteit, zelf de inrichting en
het niveau van het onderwijs vorm te geven van groot belang. Niet alleen is
deze autonomie traditioneel ingebakken in het Nederlandse hoger onderwijssysteem,
ook sluit ze aan bij de internationaal gangbare en gewaardeerde praktijk.
Vanuit dit uitgangspunt wensen de leden van de CDA-fractie te voorkomen dat
het accreditatieorgaan dat aan genoemde vrijheid verbonden bevoegdheden zal
gaan overnemen, duidelijke verantwoordingsplicht aan politiek en het onderwijsveld
ontbeert.Genoemde leden constateren dat er in het voorliggende voorstel voor wordt
gekozen om door middel van artikel 5a.8 het accreditatieorgaan de bevoegdheid
toe te kennen om zelfstandig accreditatiekaders vast te stellen. Deze leden
plaatsen hier grote vraagtekens bij, aangezien op deze wijze zowel het verlenen
van accreditaties als het vast stellen van de kaders voor deze accreditaties
in handen van het accreditatieorgaan komen te liggen. Aangezien er een rechtstreekse
koppeling bestaat tussen het kwaliteitsoordeel van het accreditatieorgaan
en de continuering of de beëindiging van de bekostiging en afgifte van
getuigschriften, hebben de door het accreditatieorgaan vastgestelde criteria
voor de kwaliteitsbeoordeling in feite het karakter van deugdelijkheideisen.
De leden van de CDA-fractie zijn het met het oordeel van de Raad van State
en de Onderwijsraad eens dat deze deugdelijkheideisen niet door een zelfstandig
bestuursorgaan zouden moeten worden vastgesteld. Dit dient door de wetgever
te gebeuren. Deze leden zijn er dan ook voorstander van het gehele accreditatiekader
bij voorhang AMvB vast te stellen. Het accreditatieorgaan zou hiertoe desgewenst
een voorstel bij de minister kunnen indienen. Genoemde leden vernemen graag
of de regering bereid is de voorgestelde regeling in deze lijn aan te passen.Naar de mening van de leden van de fractie van D66 is een van de voornaamste
taken van het nog te vormen accreditatieorgaan de beoordeling van de opleidingsduur
van de opleidingen in ons hoger onderwijs, waarbij dat accreditatieorgaan
vast zou dienen te stellen welke studierichtingen onmogelijk binnen de nu
nog vigerende opleidingsduur van 4 jaar een goede, internationaal gewaardeerde
opleiding kunnen aanbieden en derhalve moet worden verlengd tot 5 jaar. In
het onderhavige wetsvoorstel wordt nauwelijks meer aan deze taak gerefereerd.
Kan de minister dit toelichten?Een ander belangrijk argument voor invoeren van accreditatie is de toenemende
internationalisering van het hoger onderwijs in Nederland. Het is dan ook
belangrijk dat de accreditatie een internationale dimensie krijgt. De Onderwijsraad
en de VSNU signaleren dat het voorgestelde accreditatiesysteem een nationaal
stelsel zal worden. De onderwijsraad acht het wenselijk in artikel 5a.8 op
te nemen dat in het accreditatiekader de in het tweede lid genoemde criteria
voldoen aan internationaal hoge standaarden. En de raad stelt voor het accreditatieorgaan
te vragen zijn werkwijze af te stemmen op een gaandeweg te ontwikkelen Europese
accreditatiepraktijk. De VSNU is van mening dat de minister het accreditatieorgaan
een duidelijke opdracht moet meegeven voor een internationale
invulling en er moeten geen drempels opgeworpen worden voor buitenlandse certificerende
instellingen. Deze leden vragen een reactie van de minister hierop.De commissie Franssen heeft voorgesteld dat de opleidingen de internationale
benchmark als verplicht onderdeel in de visitatie en accreditatie zichtbaar
moeten maken juist als een stimulans om tot verdere internationalisering en
kwaliteitsvergelijking te komen. Waarom heeft de minister dat advies van de
commissie niet overgenomen?Op welke termijn denkt de minister dat een Europees systeem van kwaliteitszorg
gerealiseerd zou kunnen zijn?De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat de minister de motie Lambrechts
c.s. ter harte heeft genomen en gekozen heeft voor een onafhankelijk accreditatieorgaan.
De minister heeft in overleg met de branche- en studentenorganisaties besloten
dat een accreditatieorgaan met afzonderlijke raden voor HBO en WO de voorkeur
geniet. Deze leden zouden graag nog een argument van de minister horen waarom
hij voor de oprichting van een accreditatieorgaan met twee raden kiest in
plaats van bijvoorbeeld een orgaan waarbij het binaire stelsel gehandhaafd
blijft door middel van het hanteren van verschillende criteria voor de beroepsgerichte
en wetenschappelijke bachelors-masters opleidingen. De commissie Franssen
was niet zo gecharmeerd van een omvangrijk orgaan met 14 leden verdeeld over
twee kamers vanwege het gevaar van bureaucratisering. De commissie dacht aan
een orgaan van vijf leden. De D66-fractie wil graag weten waarom de minister
toch voor 14 leden heeft gekozen.De leden van de SP-fractie en de fractie van de Christenunie verwijzen
naar hetgeen zij in de inleiding hebben gesteld.Hoofdstuk 3 Taken, samenstelling en werkwijze accreditatieorgaan3.1 TakenZoals de leden van de PvdA-fractie eerder memoreerden bestaat over de
rol van de minister, het accreditatieorgaan en de VVI's nog veel onduidelijkheid.
In het huidige systeem van externe kwaliteitszorg gaat het om beoordeling
en verbetering. Dient de wettelijke accreditatie ook aan te grijpen op de
verbeterfunctie of is deze functie uitsluitend een zaak van de instellingen
en heeft het accreditatieorgaan geen taak in deze?Aan het beoogde accreditatieorgaan worden taken toebedeeld ten aanzien
van de verificatie en validering. Kunnen de beide begrippen nader worden verhelderd?De leden van de VVD-fractie vragen of het accreditatieorgaan onderwijsbeleidsbevoegdheden
heeft en zo, ja welke? Of is het zo dat het accreditatieorgaan slechts een
uitvoeringsorgaan is en de minister over het onderwijsbeleid gaat?Kan de minister een reactie geven op de kritiek van de VSNU dat het accreditatieorgaan
zelf de bevoegdheid heeft om de accreditatiekaders vast te stellen en dat
het accreditatieorgaan daardoor de inhoud van het onderwijs kan bepalen. Is
de minister van mening dat het accreditatieorgaan geen invloed op de inhoud
van het onderwijs zou moeten hebben en hoe wordt dit naar het oordeel van
de minister voorkomen?Zij vragen tevens een reactie op de vragen van de HBO-raad in deze. De
HBO-raad stelt «Waarop de criteria die bij accreditatie zullen worden
gehanteerd betrekking hebben, wordt richtinggevend in het wetsvoorstel neergelegd
met enkele kenmerken voorzien van een globale definitie. Verdraagt een (gedetailleerde)
uitwerking hiervan zich wel met (de respectering van) de autonomie van instellingen?
Kan iedere mogelijke uitwerking wel onderdeel uit maken van het accreditatieproces?
Hoever kan men bijvoorbeeld gaan bij de criteria «onderwijsproces»
en«voorzieningen» in toetsing van overheidswege door het accreditatieorgaan?
Wie trekt hier een grens en op grond waarvan?» Kan de minister een reactie
geven op de opmerkingen van de HBO-raad waarin hij zegt: «Volgens de
memorie van toelichting is het toetsingskader ten aanzien van de criteria
niet normstellend. Wél wordt het belang van een heldere en adequate
normstelling onderstreept. Welke criteria moet dan het accreditatieorgaan
hanteren voor de begrippen«helderheid» en «adequaatheid»?
Dat roept tevens de vraag op naar de precieze verantwoordelijkheid van de
minister, waar het accreditatiekader zijn goedkeuring behoeft. Geldt deze
goedkeuring ook voor de wijze waarop het accreditatieorgaan invulling moet
geven aan de begrippen «helderheid» en «adequaatheid? Zo
ja, welke elementen zijn dan bij voorbaat bepalend voor de ministeriële
goedkeuring van een en ander?»Welke mechanismen kunnen garanderen dat gelijke eisen voor het basisniveau
voor kwaliteit worden gesteld? Zit dat uitsluitend in de criteria die het
accreditatiekader zal bevatten of ook in de gelijke normstelling die door
externe deskundigen zal worden gehanteerd? Wordt dit laatste wenselijk/mogelijk
geacht en zo ja, hoe kan dat – juist omdat de bekostigingsvraag indringender
wordt gepresenteerd – worden bevorderd respectievelijk op betrouwbare
wijze worden vastgesteld?De leden van de VVD-fractie vragen of de termen «verificatie»
en «validering» hetzelfde betekenen en zo, nee: wat is het verschil?Direct volgend op de instelling van het accreditatieorgaan zal een overleg
gestart worden met instellingen en andere belanghebbenden in het veld over
de accreditatiekaders. De exacte vorm en procedure voor dit overleg zijn nog
niet duidelijk. Deze leden achten het van belang dat er een interne voorbereiding
plaatsvindt van dit overleg bij voorkeur op zowel facultair als universitair
niveau om uitgangspunten voor de invulling van de accreditatiekaders te formuleren.
Wat vindt de minister hiervan? Kan de minister ook beschrijven hoe hij dit
ziet binnen het HBO.De aan het woord zijnde leden vragen tevens of het accreditatieorgaan
een functie heeft met betrekking tot de verbeterfunctie van accreditatie of
dat dit uitsluitend een taak is van de instellingen zelf.In artikel 5a.2 worden de instelling en taken van het accreditatieorgaan
beschreven. «Bij ministeriele regeling worden de overige werkzaamheden
bepaald die het accreditatieorgaan verricht in verband met de voorbereiding
van een stelsel van bacheloropleidingen en masteropleidingen in Nederland
of het beoordelen van ander onderwijs dan hoger onderwijs.» In de memorie
van toelichting worden deze overige taken uitgewerkt. Waarom is gekozen om
deze overige taken niet in de wet op te nemen? Hecht de minister er belang
aan om deze overige taken duidelijk in te kaderen of kunnen op grond van verdere
(internationale) ontwikkelingen de taken van het accreditatieorgaan veranderen?De leden van de CDA-fractie verwijzen naar hun inbreng onder hoofdstuk
2.De leden van de D66-fractie hebben geen problemen met de keuze voor het
accreditatieorgaan als zelfstandig bestuursorgaan met als kerntaak het beoordelen
van de basiskwaliteit van de opleidingen. Zij delen wel de zorgen van zowel
de Raad van State, de Onderwijsraad als de VSNU betreffende het niveau van
de regelstelling. In onderhavig wetsvoorstel krijgt het accreditatieorgaan
immers de bevoegdheid zelfstandig accreditatiekaders vast te stellen. Zou
het niet verstandig zijn, gezien ook de verantwoordelijkheid van de minister
voor het onderwijs, om de regelstelling van kwaliteitseisen voor te behouden
aan de formele wetgever, of aan de regering via een voorhang-AMvB? Deze leden
willen graag weten welke reden(en) de minister heeft om tegen de vaststelling
van de kwaliteitseisen (die in de ogen van de onderwijsraad deugdelijkheideisen zijn) analoog aan artikel 7.2.4 WEB, op voorstel van het accreditatieorgaan
te laten vaststellen door de minister. Ook willen zij graag een reactie op
het advies van de Raad van State om, indien gekozen wordt voor een regeling
die bepalend is voor de bekostiging, de criteria voor kwaliteitsbeoordeling
neer te leggen in een formele wet, met respectering van de academische vrijheid.Volgens de leden van de D66-fractie is het accreditatiekader het toetsingskader
voor de externe beoordeling en dient derhalve geen betrekking te hebben op
de onderwijsinhoud. Naar aanleiding van het voorgestelde toetsingskader in
het advies «Prikkelen Presteren Profileren» van de commissie Franssen
en de opmerkingen van de Raad van State, Onderwijsraad en belangenorganisaties
hierover vrezen zij dat het accreditatieorgaan door de huidige formulering
in onderhavig wetsvoorstel de opleidingen zelf gaat beoordelen. Sterker nog,
dat het accreditatieorgaan zelfs de inrichting van de opleidingen gaat bepalen.
Klopt dit beeld? Op blz. 32 van het rapport Franssen wordt zelfs al een blauwdruk
voorgesteld. De aan het woord zijnde leden vinden dergelijke vormvoorschriften
en eventuele pedagogische voorschriften veel te ver gaan, omdat het kan leiden
tot een verregaande uniformering van opleidingen in Nederland, zoals nu al
gezien wordt bij de sluipende McMasterisering van de medische opleidingen.
Gaarne vernemen zij de visie van de minister in deze. Zou het accreditatiekader
niet veel meer moeten gaan over de eisen waaraan een externe beoordeling moet
voldoen zoals de onafhankelijkheid van de beoordeling, helderheid over het
protocol, het proces en de methode, openbaarheid van de beoordeling? Het is
de leden van de D66-fractie ook niet duidelijk in hoeverre het accreditatieorgaan
gebonden is aan het advies van de commissie Franssen en dan met name het door
hun voorgestelde toetsingskader.Het accreditatieorgaan krijgt de bevoegdheid criteria vast te stellen
die bij accreditatie van opleidingen zullen worden gehanteerd, aldus de leden
van de ChristenUnie-fractie. De criteria zijn te beschouwen als eisen die
aan instellingen gesteld worden, temeer daar in het wetsvoorstel de bekostiging
afhankelijk wordt gemaakt van het al dan niet verlenen van accreditatie. Artikel
23 van de Grondwet schrijft voor dat eisen van deugdelijkheid die aan het
onderwijs gesteld moeten worden, bij wet geregeld moeten worden. Het vaststellen
van het accreditatiekader kan daarom volgens de leden van de ChristenUnie-fractie
geen zelfstandige bevoegdheid van het accreditatieorgaan zijn, dat als zelfstandig
bestuursorgaan ook nog eens niet aan parlementaire controle is onderworpen.
Weliswaar krijgt de minister van onderwijs de bevoegdheid het accreditatiekader
goed te keuren, maar dit komt onvoldoende tegemoet aan het genoemde voorschrift
van artikel 23 Grondwet. Deze leden willen van de regering weten of het vereiste
dat de deugdelijkheideisen bij wet moeten worden geregeld, niet moet leiden
tot een grotere betrokkenheid van de wetgever bij het vaststellen van het
accreditatiekader.De Raad van State heeft in haar advies kritiek op de koppeling tussen
het vervallen van accreditatie en het beëindigen van bekostiging. De
Raad wijst er onder meer op dat de ministeriële verantwoordelijkheid
met zich brengt dat de minister betrokken is bij een beslissing inzake het
al dan niet beëindigen van de bekostiging. Daarom zou een marginale toets
van de accreditatiebeslissing door de minister mogelijk moeten zijn. Ook is
de Raad van mening dat het verbinden van bekostigingsgevolgen aan beslissingen
van het accreditatieorgaan leidt tot oneigenlijke besluitvorming door het
accreditatieorgaan. Besluitvorming inzake de kwaliteit van een opleiding behoort
niet belast te worden met het al dan niet vervallen van de bekostiging. De
leden van de fractie van de ChristenUnie onderschrijven deze kritiek. Naar
aanleiding van de kritiek van de Raad heeft de minister de automatische koppeling
tussen accreditatie en bekostiging wat afgezwakt, maar ten principale blijft
die overeind staan. Genoemde leden willen van de regering weten
of gezien de kritiek van de Raad bekostiging wel direct mag afhangen van een
besluit van het accreditatieorgaan. Komt niet bij uitstek de minister van
onderwijs de bevoegdheid toe te beslissen over de bekostiging?In het Nederlands Juristenblad van 12 oktober 2001 schrijven de hoogleraren
Koekkoek en Kortmann dat het vooraf toetsen van nieuwe opleidingen in strijd
is met artikel 7 van de Grondwet. Dit grondwetsartikel verbiedt censuur inzake
de openbaring van gedachten en gevoelens. De aan het woord zijnde leden zouden
graag een reactie van de minister op de bevinding van de genoemde hoogleraren
willen hebben.Raadpleging van het door de Commissie Kwartiermakers Accreditatie Hoger
Onderwijs voorgestelde accreditatiekader leert dat de criteria nogal gedetailleerd
zijn. Nu is het beleid op het terrein van onderwijs de laatste jaren gericht
op vergroting van de autonomie van de instellingen. De leden van de ChristenUniefractie
zouden graag antwoord op de vraag willen hebben hoe gedetailleerde criteria
in verband met accreditatie zich verhouden tot het beleid van verruiming van
de zelfstandigheid. Waarom wordt niet enkel volstaan met het opnemen in de
wet van globale (kwaliteits)aspecten waarop instellingen in hun beleid zich
moeten richten? Op deze wijze krijgen de instellingen meer ruimte om invulling
te geven aan hun beleid. Is de minister niet bevreesd dat het accreditatiekader
als een sjabloon richting de instellingen gaat werken?Deze leden willen weten of bij de vaststelling van de accreditatiekaders
ook rekening zal worden gehouden met verschillen tussen opleidingen. In het
voorgestelde kader van de Commissie Accreditatie Hoger Onderwijs staat bijvoorbeeld
dat in de bachelorfase een kwart van de tijd besteed moet worden aan keuzevakken.
Dit criterium past goed bij een brede bacheloropleiding van een grote universiteit
maar minder bij een disciplinegeoriënteerde opleiding binnen een kleinere
universiteit, zoals bijvoorbeeld een theologische universiteit. Een student
die een opleiding aan een kleine universiteit volgt, heeft reeds voor een
specifieke opleiding gekozen. Dit voorbeeld geeft aan dat het voorgestelde
accreditatiekader zich meer richt op grote en brede universiteiten. Op zich
is dit ook wel te begrijpen, maar het kan kleine instellingen wel de nodige
problemen bezorgen in de toekomst.In het debat over de onderwijsbegroting in de Eerste Kamer, 24 april jl.,
heeft de minister aangegeven dat ook het thema maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef
bij accreditatie moet worden betrokken. De leden van de fractie van de ChristenUnie
willen vernemen of de minister van mening is dat dit thema voldoende aan bod
komt in het accreditatiekader dat de door de Commissie Kwartiermakers Accreditatie
Hoger Onderwijs is opgesteld.De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat de kwaliteitseisen, zoals
die vorm krijgen in de accreditatiekaders, ook na de aanpassingen van de minister
naar aanleiding van de adviezen van de Onderwijsraad en de Raad van State,
in de regel zullen functioneren als eisen van deugdelijkheid en daarom moeten
worden vastgesteld door de minister. Hoe zou anders bijvoorbeeld de traditionele
academische vrijheid kunnen worden gegarandeerd? Waarom is niet net als in
de Wet op het onderwijstoezicht gekozen voor een limitatieve opsomming van
de te onderzoeken aspecten van kwaliteit? Wat is het bezwaar van de regering
om de regelstelling van de kwaliteitseisen te doen plaatsvinden door de formele
wetgever?In de memorie van toelichting wordt vermeld dat de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen van toepassing zal worden verklaard op het accreditatieorgaan.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe die keuze zich verhoudt tot de opmerking
in de nota naar aanleiding van het verslag van die kaderwet dat er om beleidsmatige
redenen niet voor is gekozen om certificerings- en accreditatie-instellingen
onder de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen te brengen. Wat
zijn die beleidsmatige redenen en waarom zijn die bij het accreditatieorgaan
blijkbaar niet van toepassing?Hoe staat de regering ten opzichte van de wens van de onderwijsbonden
om standaard een vertegenwoordiging van de beroepsgroep zitting te laten nemen
in de visitatiecommissies, zo vragen de leden van de SGP-fractie.Zou het wettelijk verplicht stellen van de registratie van visitatiecommissies
de internationalisering van het hoger onderwijs kunnen belemmeren, zo vragen
de leden van de SGP-fractie De leden van de SGP-fractie vragen waarom in plaats
van accreditatie van opleidingen niet is gekozen voor accreditatie van instellingen,
zoals nu reeds in zekere zin door de wetgever gebeurt door vermelding van
de instellingen in een bijlage van de wet. Is het waar, zo vragen deze leden,
dat accreditatie van instellingen in het buitenland gebruikelijker is dan
accreditatie van opleidingen?Waarom is er niet gekozen voor het verlenen van accreditatie voor onbepaalde
tijd, zo vragen de leden van de SGP-fractie. De accreditatie kan dan naar
aanleiding van een visitatie met een negatief resultaat worden ingetrokken
door het accreditatieorgaan. Kunnen er zodoende geen onnodige procedures en
kosten worden voorkomen?Het accreditatiekader mag naar de mening van de leden van de SGP-fractie
geen betrekking hebben op de inhoud van het onderwijs. Dat is zowel in strijd
met de grondwettelijk gewaarborgde vrijheid van onderwijs als met de wettelijk
gewaarborgde academische vrijheid. Bovendien moet bedacht worden dat het accreditatieorgaan
niet zelf de opleidingen moet beoordelen, maar slechts dient toe te zien op
de externe beoordeling. In dat licht is het ook minder vanzelfsprekend dat
de elementen onderwijsproces, opbrengsten van het onderwijs en voorzieningen
om de opleiding te kunnen verzorgen deel uitmaken van het accreditatiekader
en al zeker niet als het conform het rapport van de commissie-Franssen de
bedoeling is om die elementen op een gedetailleerd niveau te toetsen. Het
accreditatiekader zou juist betrekking moeten hebben op zaken als onafhankelijkheid
van de externe beoordeling, de helderheid van het protocol en de openbaarheid
van de beoordeling. Graag ontvangen de leden van de SGP-fractie van de regering
een grondige reactie op de voorgaande opmerkingen.In hoeverre is het mogelijk dat opleidingen worden geaccrediteerd op basis
van visitaties en wellicht ook accreditaties door buitenlandse instellingen,
zo vragen de leden van de SGP-fractie.De leden van de SGP-fractie vragen of de verschillende varianten van opleidingen
(voltijd, deeltijd, duaal) voor wat betreft de accreditatie worden gezien
als aparte opleidingen en of dit wenselijk is.Acht de regering het waarschijnlijk dat het object van accreditatie door
de loop van de tijd zal wijzigen en hoeveel ruimte is daarvoor binnen het
voorliggende wetsvoorstel, zo vragen de leden van de SGP-fractie.3.2. Samenstelling van het accreditatieorgaanDe minister heeft overwogen een systeem van accreditatie in te voeren
dat zou bestaan uit verschillende accreditatieorganisaties en de inspectie
als onafhankelijke toezichthouder (blz. 7 memorie van toelichting). De minister
geeft niet aan waarom hiervan is afgezien, aldus de leden van de VVD-fractie.
Wil de minister dit alsnog doen?In artikel 5a.3, vierde lid staat dat een lid van het accreditatieorgaan
geen nevenfuncties mag vervullen met het oog op een goede invulling van zijn
functie. Is het lidmaatschap van het accreditatieorgaan een voltijdfunctie?Kan de minister een reactie geven op het verzoek van de VSNU dat alvorens
de minister de leden van het accreditatieorgaan benoemt, hij de gezamenlijke
universiteiten en hogescholen en de aangewezen instellingen voor HO eerst
hoort? Kan de minister een reactie geven op de gezamenlijke brief van de Aob,
de Onderwijsbond CNV en de NFTO waarin wordt gesteld dat er met het oog op
de waarborg van kwaliteit bij de visitaties meer aandacht besteed moet worden
aan o.a. de kwaliteit van het personeel door middel van professionalisering,
scholing en loopbaanbegeleiding. Zij vragen ook een reactie op het feit dat
in het buitenland in de VVI's juist veel mensen uit de beroepsgroep personeel
zitting hebben en in Nederland niet.De leden van de D66-fractie delen de insteek van de minister dat het accreditatieorgaan
dient te bestaan uit onafhankelijke leden. Is de minister van mening dat er
in Nederland voldoende onafhankelijke deskundigen zijn die bereid en in staat
zijn om zitting te nemen in het accreditatieorgaan. Is de minister ook van
plan een of meerdere buitenlandse deskundigen op te nemen in het accreditatieorgaan?Momenteel worden de visitaties nog gecoördineerd door de verenigingen
van hogescholen en universiteiten. Hebben de leden van de D66-fractie het
goed begrepen dat de VVI's onafhankelijke organisaties zullen moeten worden?
Heeft de minister ook een termijn voor ogen waarbinnen dat geregeld moet zijn?
Deze leden vragen ook of een verplichte registratie van VVI's niet beter zou
zijn voor de onafhankelijke positie van het accreditatieorgaan.De voorzitter van de Commissie Kwartiermakers Accreditatie Hoger Onderwijs,
de heer Franssen, heeft in september jl. in het Nederlands
Dagblad aangegeven dat een accreditatieorgaan van meer dan vijf leden
tot bureaucratie leidt, aldus de leden van de fractie van de ChristenUnie
en van de fractie van het SGP. In wetsvoorstel wordt evenwel bepaald dat accreditatieorgaan
uit veertien leden kan bestaan. De leden van de fractie van de ChristenUnie
zouden graag een reactie van de minister op de bevinding van de heer Franssen
willen hebben.Hoofdstuk 4 De gevolgen van accreditatieBinnen het huidige systeem van kwaliteitszorg is het de visitatiecommissie
die in haar rapport een beeld schetst van de kwaliteit van het onderwijs,
aldus de leden van de PvdA-fractie. Deze rapporten geven inzicht in de kwaliteit
van het onderwijs zowel landelijk als ook per instelling. Als een instelling
bij de beoordeling ondermaatse resultaten behaalt kan er een «gele kaart»
worden uitgedeeld.Bij de accreditatie zoals deze nu wordt voorgesteld zal de opleiding alleen
worden bekostigd wanneer de opleiding kwalitatief de norm haalt.De leden van de PvdA-fractie vinden de voorstellen uit het wetsvoorstel
niet ver genoeg gaan. Er kan zowel voor studenten als voor de instellingen
veel rechtsonzekerheid ontstaan. Is de minister bereid om met aanvullende
maatregelen te komen om dit tegen te gaan?Dit kan bijvoorbeeld door de invoering van een voorlopige accreditatie
waarbij instellingen die onder de maat presteren een termijn krijgen voor
herstel. Door bijvoorbeeld pas na een termijn van twee jaar, bij aanhoudende
prestatie onder de maat, de opleiding te ontdoen van zijn rechten is er bijvoorbeeld
voldoende tijd om de opleiding aan te passen, een herziening van het oordeel
aan het accreditatieorgaan te vragen dan wel de opleiding te beëindigen
en een bevredigende overgangsregeling voor de betrokken studenten tot stand
te brengen. Hoe beoordeelt de minister een dergelijke voorlopige accreditatie
en welke andere oplossingen zijn denkbaar?Tenslotte moeten studenten wel de kans krijgen een opleiding af te maken
met behoud van het recht op studiefinanciering. Het wetsvoorstel is onduidelijk
over welke redelijke termijn hiervoor geboden wordt. Aan welke termijn denkt
de minister?Onder deze omstandigheden moet er voor de student die de opleiding afmaakt wel een recht op studiefinanciering blijven bestaan. Ook moet
het voor deze student, die verder studeert omdat er geen andere opleiding
is, eveneens duidelijk zijn hoe lang de opleiding nog wordt aangeboden. Het
wetsvoorstel is onduidelijk over wat een «redelijke termijn» is.
Aan welke termijn denkt de minister?Overeenkomstig het rapport van de commissie Franssen is de eenheid van
accreditatie de opleiding en niet de HBO- of WO-instelling als zodanig. Het
is een goede zaak dat er ook eisen worden gesteld aan de omgeving. Immers
gebouwen, outillage, bibliotheek, ICT-voorziening en dergelijke dienen zodanig
te zijn dat de gestelde doelen gehaald kunnen worden. De commissie Franssen
noemt dit «conditionele onderwijskwaliteit». Voor WO-onderwijs
vinden de leden van de PvdA-fractie het een goede zaak als er naast een onderzoeksomgeving
ook eisen worden gesteld aan het wetenschappelijk karakter van de opleiding.
Naast deze kenmerken zijn er, althans voor het initieel onderwijs, ook eisen
te stellen aan mogelijkheden voor algemene en multidisciplinaire ontwikkeling.
Dit alles maakt dat het uitgangspunt weliswaar de individuele opleiding kan
zijn, maar dat via de criteria toch breder dient te worden gekeken en dat
ook kenmerken van de instelling daarbij een rol spelen. Deze leden zijn van
mening dat bij de beoordeling van de opleiding deze onderwerpen een rol zouden
moeten spelen. Onderschrijft de minister dit standpunt? Zo nee, waarom niet?Kan de minister een reactie geven op de stelling dat als een universiteit
een HBO geaccrediteerde masteropleiding verzorgt er feitelijk geen sprake
zou moeten zijn van bekostiging en als een hogeschool een wetenschappelijke
georiënteerde en geaccrediteerde master verzorgt dat deze master wel
bekostigd zou moeten worden, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De voorschriften voor het bijhouden van het CROHO worden aangescherpt
omdat hieraan consequenties aangaande de accreditatie zijn verbonden. Dat
betekent dat, meer nog dan nu al het geval is, de gegevens in het CROHO en
de praktijk van de opleiding in het oog dienen te worden gehouden. Hoe gaat
de minister dit bewerkstelligen?Waarom acht de minister het niet noodzakelijk om de registratie van VVI's
wettelijk voor te schrijven?In de memorie van toelichting wordt beschreven dat «Verlies van
accreditatie mag er niet toe leiden dat studenten, die voor de opleiding in
kwestie staan ingeschreven, daarvan de dupe zouden worden.» Wat wordt
hier precies onder verstaan. Betekent dit dat als studenten moeten overstappen
naar andere instellingen in een andere plaats/land ze (financieel/organisatorisch)
tegemoet worden gekomen? Wie is verantwoordelijk voor een adequaat alternatief
voor de student?Kan de minister een reactie geven op het voorstel van de HBO-raad om een
voorwaardelijke accreditatie in te stellen?Zowel de HBO-raad, als de VSNU, als de Raad van State hebben kritiek op
het feit dat het internationale aspect van het accreditatieorgaan onvoldoende
wordt belicht. Welke stappen – naast het geformuleerde toetsingskader –
zullen er in de toekomst worden genomen om het accreditatieorgaan een meer
internationaal karakter te geven?In artikel 5a.8, tweede lid worden de gehanteerde criteria genoemd zoals
de onderwijsinhoud, het onderwijsproces, de opbrengsten van het onderwijs
van de opleiding etc.Hoe verhouden deze criteria zich tot de vrijheid van onderwijs?Het accreditatieorgaan toetst de opleidingen, niet de cursussen. Het keurmerk
wordt gegeven aan de opleidingen. Studenten zullen steeds vaker bij verschillende
opleidingen cursussen gaan volgen, zonder bij de betreffende instelling de
gehele opleiding te doorlopen. Welke informatie kunnen deze studenten afleiden
uit het keurmerk?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat door de koppeling tussen
het accreditatiebesluit en de onmiddellijke gevolgen voor het verkrijgen of behouden van rechten zowel de studenten als de instellingen in een
onmogelijke positie worden geplaatst. Zij voelen zich hierin gesteund door
de Raad van State die in zijn advies stelt dat deze directe koppeling rechtsonzekerheid
creëert voor zowel studenten als instellingen. Genoemde leden constateren
dat de minister weliswaar tot enige aanpassing van het voorstel is gekomen
maar zijn van mening dat deze aanpassing niet ver genoeg gaat. Zij zijn voorstander
van het hanteren van een gele kaart systeem: een opleiding die een negatief
oordeel heeft gekregen zou in zo'n systeem twee jaar de tijd krijgen om de
opleiding aan te passen en een herziening van het oordeel van het accreditatieorgaan
aan te vragen, danwel de opleiding te beëindigen en een bevredigende
overgangsregel voor de betrokken studenten tot stand te brengen. Graag vernemen
deze leden of de regering tot zo'n aanpassing bereid is.In het geval dat het accreditatieorgaan een negatief oordeel uitspreekt
over het visitatierapport, zou dit leiden tot het vervallen van alle betrokken
opleidingen terwijl daar helemaal niets mee mis hoeft te zijn. Het was immers
het visitatierapport en niet de opleidingen zelf die naar het oordeel van
het accreditatieorgaan ondermaats waren. De leden van de CDA-fractie achten
het idee van de minister om, ter wille van het rekening kunnen houden met
alle eventualiteiten, de instellingen nog een jaar eerder de visitatieprocedure
te laten opstarten onwerkbaar. Zij vragen waarom er niet voor wordt gekozen
om de desbetreffende opleidingen in de gelegenheid te stellen een nieuwe visitatie
uit te laten voeren. De accreditatie van de betrokken opleidingen dient hierbij
gehandhaafd te blijven totdat het nieuwe visitatierapport gereed is en het
accreditatieorgaan een besluit op de aanvraag van de betreffende instellingsbesturen
kan nemen op basis van dat nieuwe visitatierapport. Is de regering bereid
deze methode in het voorliggende voorstel op te nemen?Ook de leden van de CDA-fractie zijn van mening dat zowel in het geval
dat een opleiding als een visitatieprocedure negatief beoordeeld wordt, de
positie van de getroffen studenten extra aandacht behoeft. Genoemde leden
zijn van mening dat, indien er geen zelfde of vergelijkbare opleiding in Nederland
is, de studenten in staat moeten worden gesteld hun opleiding af te maken.
Voor deze student die verder studeert omdat er geen andere opleiding is, moet
het eveneens duidelijk zijn hoe lang de opleiding nog wordt aangeboden. Het
wetsvoorstel is onduidelijk over de vraag wat hier een «redelijke termijn»
is. De leden van de CDA-fractie stellen voor een duidelijke regel op te nemen,
bijvoorbeeld: «(cursusduur jongste jaars) * (100% + uitlooppercentage),
waarbij het minimum uitlooppercentage in de wet wordt vastgelegd. Een uitlooppercentage
van 25% zou hierbij een redelijk uitgangspunt kunnen zijn. Het feit dat de
opleiding niet meer geaccrediteerd is, mag geen negatieve gevolgen hebben
voor de studiebeursaanspraak van de nog op deze opleiding studerende studenten.
Is de regering bereid door middel van deze aanpassingen de positie van de
getroffen studenten te verbeteren?In het geval dat er wel een zelfde of vergelijkbare opleiding is zal vast
moeten staan dat deze opleiding ook bereid is deze studenten te accepteren.
Genoemde leden vragen hoe de regering denkt deze garantie te bereiken. Indien
bij deze overstap tijd verloren gaat zouden de desbetreffende studenten via
de IBG voor de met de overstap verloren gegane tijd dienen te worden gecompenseerd.
Is de regering tot deze verdere verbetering van het voorliggend voorstel bereid?
Één van de voordelen die de invoering van accreditatie zou moeten
opleveren is naar de mening van de leden van de CDA-fractie een vergroting
van de internationale vergelijkbaarheid van ons stelsel. Het internationaal
karakter en de internationale erkenning die de accreditatie kan hebben, bepaalt
dan ook voor een belangrijk deel de meerwaarde hiervan. Deze leden vragen
of het accreditatieorgaan niet een veel duidelijkere opdracht zou kunnen krijgen
om invulling te geven aan een stelsel dat open is naar internationale ontwikkelingen.
Genoemde leden vinden het teleurstellend dat het wetsvoorstel slechts
de mogelijkheid biedt om buitenlandse VVI's te laten visiteren. Zij pleiten
ervoor dat het systeem geen drempels opwerpt voor buitenlandse certificerende
instellingen als EQUIS, ABET e.a. en het accreditatieorgaan meer ruimte te
geven om de oordelen van deze buitenlandse accreditatieorganen over te nemen.
Temeer daar dit kan leiden tot meer internationale afstemming over de te hanteren
kaders en het indirect gemakkelijker kan maken voor Nederlandse studenten
om in het buitenland te gaan studeren. Gaarne vernemen de leden van de CDA-fractie
of de regering voornemens is de uitdaging van het vergroten van de internationale
transparantie echt waar te maken door het overnemen van deze verbetering.Het is de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk wat als object
van accreditatieonderzoek zal dienen. Vraag is met name of opleidingsvarianten
in termen van voltijd/deeltijd/duaal formeel als afzonderlijke opleidingen
worden gezien. Men zou dat uit het wetsvoorstel deregulering ten aanzien van
CROHO-registratie kunnen afleiden. Het komt genoemde leden voor dat er geen
reden is al deze varianten als afzonderlijke opleidingen te bezien. Ziet de
regering geen mogelijkheden om binnen de accreditatiebeslissing over een opleiding
zonodig differentiatie te laten plaatsvinden in relatie tot de aangeboden
varianten?De leden van de CDA-fractie stellen met tevredenheid vast dat vanuit de
internationale dimensie de termijn voor de geldigheid van het keurmerk is
veranderd van 5 naar 6 jaar. Deze leden vragen zich echter af of deze verandering
in de praktijk wel wat zal opleveren. Gelijktijdig met de verruiming van de
termijn wordt nu immers bepaald dat een instelling tenminste een jaar voor
het vervallen van de accreditatie een aanvraag bij het accreditatieorgaan
moet indienen. Kan de regering bevestigen dat hiermee in feite de gegeven
verruiming weer teniet wordt gedaan? Zo ja, is zij dan bereid alsnog tot een
daadwerkelijke verruiming te komen, zoals gewenst in internationaal perspectief?In het huidige visitatiesysteem worden niet de opleidingen maar de instellingen
geaccrediteerd, aldus ook de leden van de D66-fractie. Kan de minister uitleggen
waarom hij nu kiest voor accreditatie van opleidingen in plaats van instellingen?
Heeft dat te maken met de invoering van het Angelsaksische onderwijssysteem
en omdat het in de VS gebruikelijk is om opleidingen in plaats van instellingen
te accrediteren? Betekent deze omzwaai niet een verzwaring van de uitvoeringslast
en toename van de bureaucratie voor de instellingen?Het uitgangspunt voor accreditatie wordt de opleiding. De leden van de
D66-fractie vragen wel of het mogelijk blijft bij de criteria ook kenmerken
van de instelling te betrekken.Deze leden zijn benieuwd of de minister van plan is om op termijn studenten
de mogelijkheid te bieden studiefinanciering mee te laten nemen naar geaccrediteerde
aangewezen instellingen. Het is de leden van de D66-fractie opgevallen dat
bij zowel de branche- als studentenorganisaties zorgen bestaan over de rechtsbescherming
van instellingen, personeel en studenten bij niet-toekennen van accreditatie
of het verlies van accreditatie. Ook zij willen graag een reactie op het voorstel
van de VSNU om bijvoorbeeld pas twee jaar na de uitspraak van het accreditatieorgaan
de rechten te laten vervallen, zodat de instelling in kwestie een redelijke
termijn heeft om de opleiding aan te passen en een herziening van het oordeel
aan het accreditatieorgaan te vragen dan wel de opleiding te beëindigen.
Een andere oplossing zou volgens de VSNU kunnen zijn om instellingen bij een
negatief oordeel van het accreditatieorgaan het recht te ontzeggen om nog
nieuwe studenten voor de betreffende opleiding in te laten schrijven. En wat
vindt de minister van het idee om voorwaardelijke accreditatie mogelijk te
maken zodat opleidingen nog een kans krijgen om binnen een redelijke termijn
alsnog te voldoen aan de eisen voor accreditatie? De leden van de D66-fractie vinden ook dat de rechtspositie van de studenten
niet mag verzwakken door invoering van accreditatie in het hoger onderwijs.
Hebben zij het goed gezien als ze stellen dat verlies van accreditatie tot
gevolg heeft dat de opleiding uit de formele lijst van opleidingen, waaraan
de overheid voor instellingen en studenten rechten verbindt, het CROHO, wordt
geschrapt, dit betekent dat studenten hun studiefinanciering kwijtraken en
dat als zij afstuderen de overheid aan hun getuigschriften geen civiel effect
verbindt? Als dat waar is dan worden de studenten wel erg hard getroffen voor
iets waar zij geen schuld aan hebben. Is het daarom toch niet wenselijk dat
de accreditatie niet opeens wordt beëindigd maar dat er een waarschuwing
aan vooraf gaat van het accreditatieorgaan zodat de instelling nog in de gelegenheid
wordt gesteld orde op zaken te stellen? Ook willen deze leden graag weten
of de minister inmiddels al afspraken heeft gemaakt met de branche- en studentenorganisaties
om in geval van verlies van accreditatie alternatieve leerwegen aan te bieden.In onderhavig wetsvoorstel moet de instelling die zijn accreditatie verliest
een redelijke termijn vaststellen waarbinnen de studenten hun opleiding mogen
afmaken. Wat vindt de minister van het voorstel van de LSVB om in plaats van
een redelijke termijn een rekenregel op te nemen, bijvoorbeeld de cursusduur
plus een bepaald uitlooppercentage, waarbij het minimumpercentage in de wet
wordt vastgelegd? De LSVB stelt ook voor om opleidingen die bereid zijn om
studenten op te nemen van een niet-geaccrediteerde opleiding daarvoor een
vergoeding te geven. Zij zijn anders bang dat andere opleidingen mogelijk
deze studenten zullen gaan weren. Ziet de minister dat gevaar ook?De minister heeft op advies van de Raad van State en de Onderwijsraad
de termijn van vijf jaar voor accreditatie verlengd naar zes jaar. De leden
van de D66-fractie denken eigenlijk dat vijf jaar lang genoeg is. Ook zijn
zij benieuwd wat gebruikelijke termijnen voor accreditatie zijn in de rest
van Europa. Waarom heeft de minister aan accreditatie een bepaalde termijn
verbonden? Is het ook niet mogelijk om accreditatie voor onbepaalde tijd te
verlenen en in de wet op te nemen dat de externe beoordeling periodiek plaatsvindt?
Is de externe beoordeling negatief dan kan na een waarschuwing de accreditatie
ontnomen worden. Op deze wijze hoeven de onderwijstellingen niet steeds opnieuw
accreditatie aan te vragen en dat kan een hoop geld en bureaucratische rompslomp
besparen.Het niet verlenen van accreditatie is vrij drastisch voor een opleiding:
de bekostiging zal vervallen, aldus de leden van de fractie van de ChristenUnie.
Voor de instelling, het personeel en de studenten heeft dat ingrijpende gevolgen.
De docenten verliezen hun baan en de studenten moeten op zoek naar een nieuwe
opleiding. Weliswaar bevat het wetsvoorstel de mogelijkheid dat onder bepaalde
omstandigheden de opleiding voor enige tijd mag worden voortgezet, maar in
principe betekent geen accreditatie het einde van de bekostiging van de opleiding.
Verder heeft het niet verlenen van accreditatie voor studenten het nadelige
gevolg dat het openbaar wordt dat zij aan een opleiding van slechte kwaliteit
hebben gestudeerd. Dit kan hen nagedragen worden als zij de arbeidsmarkt betreden.
Gezien deze ingrijpende gevolgen willen de leden van de fractie van de ChristenUnie
weten waarom niet overwogen is een niet-geaccrediteerde opleiding de mogelijkheid
van verbetering te geven. De instellingen zouden dan een voorwaardelijke accreditatie
ontvangen. Binnen een termijn van bijvoorbeeld twee jaar zouden ze dan opnieuw
getoetst moeten worden door het accreditatieorgaan.In de toelichting schrijft de minister dat de instelling uiteraard verantwoordelijk
blijft voor het personeel van een opleiding. De leden van de fractie van de
ChristenUnie willen weten hoe instellingen deze verantwoordelijkheid vorm
moeten geven? Zal het beëindigen van de bekostiging van een opleiding
gewoonweg niet tot gevolg hebben dat het personeel ontslagen wordt? Bij het verlies van de accreditatie door een opleiding heeft het naar
de mening van de regering de voorkeur dat de studenten overstappen naar een
vergelijkbare opleiding. Als dat niet mogelijk is, moeten de studenten in
de gelegenheid worden gesteld om de opleiding binnen een redelijke termijn
te kunnen voltooien. De leden van de SGP-fractie vragen ook hoe wordt bepaald
of overstappen naar een vergelijkbare opleiding al of niet mogelijk is en
in hoeverre de studenten daar zelf iets in te zeggen hebben. Tevens vragen
zij wat wordt verstaan onder een redelijke termijn. Is dat de reguliere opleidingsduur?
Ook deze leden vernemen graag de reactie van de regering op het alternatieve
voorstel van de VSNU om opleidingen bij een negatief oordeel van het accreditatieorgaan
het recht te ontzeggen om nieuwe studenten in te schrijven en het dus aan
de vrijheid van de studenten van die opleidingen te laten om al of niet over
te stappen naar een vergelijkbare opleiding.De rechtsbescherming van de opleidingen en instellingen dient naar de
mening van de leden van de SGP-fractie nog kritisch onder de loep te worden
genomen. Een negatief oordeel van het accreditatieorgaan kan namelijk veroorzaakt
worden door een slechte kwaliteit van het visitatierapport en hoeft niet per
definitie te wijzen op een slechte kwaliteit van de betrokken opleiding. Het
moet dus redelijkerwijs mogelijk zijn om, voordat de rechten van een opleiding
worden ontnomen, een nieuwe of aanvullende visitatie uit te voeren. Deelt
de regering deze mening? Is het naar de mening van de regering redelijk om
van de opleidingen te vragen om daar bij de planning van de visitatie rekening
mee te houden of is de regering bereid om de geldigheid van de bestaande accreditatie
in het geval van een nieuwe of aanvullende visitatie in het kader van de rechtsbescherming
zo nodig te verlengen? Hoe snel na een nieuwe accreditatie moeten opleidingen
in het geval de opleidingen zelf rekening moeten houden met een eventuele
nieuwe of aanvullende visitatie gaan werken aan de volgende accreditatieronde?De aan het woord zijnde leden vragen een reactie van de regering op het
voorstel van de HBO-raad betreffende een zogenaamde voorwaardelijke accreditatie.
Deze leden zijn in ieder geval van mening dat de rechten van opleidingen niet
zonder voorafgaande waarschuwing en mogelijkheid tot verbetering mogen worden
ontnomen.De leden van de SGP-fractie vragen om welke reden de opleidingen die zijn
beoordeeld in 2002 feitelijk vier jaar krijgen om geaccrediteerd te worden,
terwijl dat voor andere opleidingen een periode van vijf jaar betreft.Hoofdstuk 5 Totstandkoming nieuwe opleidingenBij de behandeling van het HOOP 2000 heeft de minister toegezegd om de
macrodoelmatigheidstoets mee te nemen bij de behandeling van het stelsel van
accreditatie, aldus de leden van de PvdA-fractie. Inmiddels heeft hij hiervan
afgezien. Op microniveau is de doelmatigheidstoets een verantwoordelijkheid
van de instellingen zelf, op mesoniveau kan de branche zelfregulerend optreden,
en op macroniveau zal de minister moeten oordelen alvorens tot bekostiging
wordt overgegaan. Dit past binnen de koers naar meer autonomie voor het hoger
onderwijs. Of de zelfregulering ook leidt tot het gewenste effect valt te
betwijfelen.Ook van periodieke doorlichting verwachten deze leden onvoldoende effect.
Deze doorlichting vindt immers achteraf plaats en zal het opstarten van een
opleiding nauwelijks ontmoedigen. Door het wegvallen van artikel 7.17 van
de WHW wordt bovendien de mogelijkheid geboden het onderwijs buiten de plaats
van vestiging te verzorgen.Ook onder de huidige wetgeving is er al sprake van een grote toename van
opleidingen in het HBO en in het WO. De leden van de PvdA-fractie maken zich
zorgen om deze ontwikkeling. Zij vragen of de forse groei van opleidingen
de macrodoelmatigheid van het stelsel aan opleidingen ten goede
komt en of dit in het belang is van de student. Dat ook niet alle opleidingen
zelf positief ten opzichte van deze ontwikkelingen staan bleek wel uit het
feit dat er zich inmiddels zes partijen hebben gemeld bij de landelijke arbitrage
commissie. De recent opgedane ervaring waarbij de HBO-raad een coördinerende
rol vervulde en hij thans laat weten dit in de toekomst niet zonder meer te
willen doen, geeft al aan dat dit geen probleemloos traject is. Kan de minister
garanties bieden dat er in de toekomst geen verdere versnippering ontstaat?
Is de minister bereid om aanvullende maatregelen te treffen om de wildgroei
tegen te gaan? Is de minister bijvoorbeeld bereid tot het verzwaren van de
ingangseisen voor een nieuwe opleiding en welke zouden dat kunnen zijn?In het artikel «De tucht van de markt» verschenen in Academia,
november 2001, wordt gesproken over de doelmatigheidstoets bij nieuwe opleidingen,
aldus de leden van de VVD-fractie. In het onderhavige wetsvoorstel heeft het
accreditatieorgaan de taak om de inhoudelijke kwaliteit, het benodigde personeel
en de financiële onderbouwing van de opleiding (mensen, middelen en methodes)
te beoordelen. Deze toets laat de macrodoelmatigheid van de opleiding buiten
beschouwing. Het handhaven van een doelmatig aanbod van nieuwe en bestaande
opleidingen is op de volgende manier voorzien in het wetsvoorstel: de instelling
moet met een verslag doelmatigheidsoverleg komen én de minister krijgt
de bevoegdheid periodiek het gehele onderwijsaanbod door te lichten en op
doelmatigheid te onderzoeken. Deze voorstellen voorzien in een geheel nieuwe
opzet van het toezicht op doelmatigheid van het wetenschappelijk onderwijs.
De maatregelen gelden zowel voor nieuwe als voor bestaande opleidingen. Het
wetsvoorstel, waarin de minister vergaande bevoegdheden krijgt, houdt een
aanzienlijke kwetsbaarheid in voor instellingen aangezien er geen waarborgen
in de wet zijn opgenomen dat een eenmaal gekozen richting op lange termijn
door de minister zal worden ondersteund. De leden van de VVD-fractie stellen
een reactie van de minister op prijs.Bij de totstandkoming van nieuwe opleidingen wordt de verantwoordelijkheid
van de instellingen vergroot om tot onderlinge afstemming te komen bij het
starten van nieuwe opleidingen (pijler 2). Op blz. 15 schrijft de minister
dat er een groter beroep mag worden gedaan op de toezichthoudende organen
van hogescholen en universiteiten. Aan welke organen denkt de minister, zijn
deze organen daarvan op de hoogte (wat is hun reactie) en wat is hun rol hierbij?Wordt bij de totstandkoming van nieuwe opleidingen en macrodoelmatigheid
van het gehele onderwijsaanbod (pijler 1 t/m 3) op enigerlei wijze rekening
gehouden met het opleidingenaanbod van niet-bekostigde instellingen?Net als bij het vaststellen van de criteria voor accreditatie vinden de
leden van de CDA-fractie dat ook ten aanzien van de vraag of een nieuwe opleiding
kan worden gestart de politieke verantwoordelijkheid duidelijker naar voor
moet komen. Aan het al bestaande artikel 6.2 dat instellingen verplicht om
een doelmatige taakverdeling in acht te nemen bij het starten en beëindigen
van opleidingen wordt een lid toegevoegd waarin overleg met andere belanghebbende
instellingen wordt voorgeschreven. Genoemde leden stellen vast dat voorts
in artikel 6.2a een geschillencommissie in het leven wordt geroepen die bindende
uitspraken kan doen over vorm en inhoud van dit overleg. In feite wordt hiermee,
naar de mening van deze leden, de beoordeling van de wenselijkheid van het
starten van nieuwe opleidingen toevertrouwd aan een geschillencommissie. De
verantwoordelijkheid van de minister voor de macrodoelmatigheid van het stelsel
van Hoger Onderwijs raakt hiermee verder op de achtergrond. Genoemde leden
vinden dit ongewenst en stellen daarom de alternatieve systematiek voor dat,
indien het accreditatieorgaan een nieuwe opleiding op kwalitatieve
gronden getoetst heeft, de minister zelf in laatste instantie een uitspraak
dient te doen of naar zijn oordeel een opleiding macrodoelmatig is. Hij kan
zich hierbij desgewenst laten bijstaan door een adviescommissie. Is de regering
tot deze aanpassing bereid?In het wetsvoorstel wordt de toets nieuwe opleiding geïntroduceerd.
De rechten voor een nieuwe opleiding zijn bij een positief oordeel gelijk
aan die van een geaccrediteerde opleiding. Waarom zou een nieuwe opleiding
geen accreditatie kunnen krijgen onder de voorwaarde dat er binnen een bepaalde
termijn, korter dan voor een geaccrediteerde instelling, een externe beoordeling
plaats vindt, zo vragen de leden van de D66-fractie. En hoe leg je in het
buitenland uit dat een opleiding hoewel niet geaccrediteerd toch kwalitatief
net zo goed is?Deze leden kunnen instemmen met het voorstel om de zorg voor macrodoelmatigheid
los te koppelen van accreditatie. Zij vragen wel of de zelfregie, de instelling
van een geschillencommissie en een periodieke doorlichting van een sector
of wetenschapsgebied voldoende is om te rechtvaardigen dat de toets op doelmatigheid
vooraf door de ACO komt te vervallen. Al eerder hebben deze leden hun zorgen
geuit (schriftelijke vragen van Lambrechts en Hamer, 27 juni 2001) over de
forse groei van nieuwe HBO- en WO opleidingen in het jaar 2001. Deelt de minister
de mening van deze leden dat hij een verantwoordelijkheid behoort te houden
voor de macrodoelmatigheid van het stelsel? Is het wellicht een idee om in
onderhavig wetsvoorstel te regelen dat de minister direct jaarlijks kan ingrijpen
op basis van de uitkomsten van de zelfregie van dat jaar, alvorens hij besluiten
neemt over het gaan bekostigen van geaccrediteerde nieuwe opleidingen? Is
er een mogelijkheid om een verkorte procedure door de ACO te handhaven om
daarmee de macrodoelmatigheid in het oog te houden?De leden van de D66-fractie begrijpen uit de memorie van toelichting,
blz. 18 dat de nieuwe systematiek al direct van toepassing is op het HBO.
Zijn de resultaten van de evaluatie dan al bekend? Hoe wordt hier de macrodoelmatigheid
gehandhaafd?In het wetsvoorstel wordt de verantwoordelijkheid voor het starten van
nieuwe opleidingen in handen van de instellingen gelegd, aldus de leden van
de fractie van de ChristenUnie. Wanneer een instellingsbestuur een opleiding
wil starten dan moet daarover overleg gepleegd worden met andere instellingsbesturen.
In dat overleg moet de vraag aan de orde komen of de nieuwe opleiding wel
gewenst is vanuit het oogpunt van een doelmatige taakverdeling tussen de instellingen.
Mochten de besturen in dat overleg niet tot overeenstemming komen over de
wenselijkheid van het starten van de opleiding, dan kunnen de besturen zich
wenden tot een geschillencommissie. De minister van onderwijs is evenwel verantwoordelijk
voor een adequaat onderwijsaanbod. Hoe verhoudt zich de rol die de instellingsbesturen
en de geschillencommissie krijgen tot deze verantwoordelijkheid? Doet de geschillencommissie
in feite niet het werk dat de minister moet doen? De leden van de ChristenUniefractie
vragen bovendien of van instellingsbesturen verwacht mag worden dat zij een
oordeel kunnen vellen of een opleiding wenselijk is gezien vanuit het oogpunt
van een doelmatige taakverdeling. Zal niet iedere instelling voor zijn eigen
belang pleiten en zich daarom snel verzetten tegen het starten van een opleiding
door een zusterinstelling? Is daarom de verwachting niet gerechtvaardigd dat
de uiteindelijke beslissing over het mogen beginnen van nieuwe opleidingen
in de meeste gevallen door de geschillencommissie zal worden genomen? Wat
is dan nog het materiële verschil met de bestaande situatie? De leden van de SGP-fractie constateren dat nieuwe opleidingen niet worden
geaccrediteerd, maar een aparte toets moeten ondergaan. Zij vragen of deze
toets inhoudelijk verschilt van een reguliere accreditatie. Tevens vragen
zij waarom er sprake is van een aparte toets, terwijl de rechten die daar
bij een positief oordeel aan kunnen worden ontleend gelijk zijn aan die van
een geaccrediteerde opleiding. Wat zijn de internationale consequenties van
het ontbreken van een accreditatie bij nieuwe opleidingen? Verdient het, zo
vragen ook zij, juist ook met het oog op de internationale aansluiting, geen
aanbeveling om nieuwe opleidingen een accreditatie te verlenen onder voorwaarde
dat er binnen een bepaalde termijn visitatie zal plaatsvinden?De leden van de SGP-fractie betwijfelen of instellingen bij de besluitvorming
over het starten van nieuwe opleidingen voldoende in staat zullen zijn om
door middel van onderlinge afstemming de doelmatigheid van het onderwijsaanbod
voldoende te behartigen. Naar de mening van deze leden is het wenselijk dat
ook de minister zich in adviserende zin uitspreekt over de wenselijkheid van
nieuwe opleidingen vanuit het oogpunt van macrodoelmatigheid. Zo'n advies
is naar de mening van de leden van de SGP-fractie gezaghebbend, maar mag nooit
verworden tot voorafgaand toezicht op de inhoud van het onderwijs.Is de constatering van de leden van de SGP-fractie juist dat bij de beoordeling
van het onderwijsaanbod het criterium doelmatigheid op de voorgrond staat?
Hoe verhouden de elementen verscheidenheid en spreiding zich tot elkaar bij
de toetsing op doelmatigheid? In hoeverre speelt de feitelijke of te verwachten
financiële draagkracht van opleidingen een rol bij de toetsing op doelmatigheid?
Wat betekent dit bijvoorbeeld voor de positie van de kleine opleidingen?Hoofdstuk 6 Toezicht op het hoger onderwijs, medezeggenschap
en transparantieDe regeling voor accreditatie zoals nu in de wetsvoorstellen is geformuleerd
vereist een nauwgezette planning van de cyclus van visitaties en eventuele
rondes in een intern kwaliteitsonderzoek, zo spreken de leden van de VVD-fractie.
De kwaliteitsonderzoeken dienen een jaar voor het indienen van aanvraag afgerond
te zijn. Dat houdt in dat er dermate ruim van tevoren met de visitaties moet
worden begonnen dat eventuele beroepsprocedures en bijstellingsmaatregelen
tijdig kunnen worden afgerond. Deze leden vinden het van groot belang dat
een soepele verlenging van de accreditatie wordt gewaarborgd. Zij stellen
een reactie van de minister op prijs.In het kader van de transparantie van de kwaliteit van het Nederlandse
hoger onderwijs, vragen de leden van de CDA-fractie of het niet een goede
zaak zou zijn om het accreditatierapport, tezamen met de reactie van de instelling
hierop openbaar en voor (potentiële) studenten toegankelijk te publiceren.
Als de regering hier fundamenteel bezwaar tegen heeft, kan zij haar redenen
dan duidelijk uiteenzetten en aangeven hoe zij anderzijds denkt te bewerkstellingen
dat de invoering van accreditatie wezenlijk bijdraagt aan de transparantie
van de onderwijskwaliteit voor de (potentiële) deelnemers?Het is de leden van de D66-fractie opgevallen dat in de memorie van toelichting
weinig aandacht wordt besteed aan de openbaarheid van de gegevens. Deelt de
minister de mening van deze leden dat voor studenten toegankelijke en overzichtelijke
informatie van het accreditatieorgaan van groot belang is? Is het de bedoeling
om een website op te zetten en zijn er nog andere mogelijkheden voor een adequate
informatievoorziening aan de studenten? Ook zijn zij benieuwd of alle informatie
die gebruikt wordt om tot een accreditatiebesluit te komen en het volledige
accreditatiebesluit openbaar gemaakt zullen worden? De leden
van de D66-fractie verzoeken de minister aan te geven hoe de medezeggenschap
van studenten en personeel geregeld gaat worden bij de accreditatie van een
opleiding. Is de minister van plan de medezeggenschapsorganen inspraak te
geven in de keuze voor een VVI en de opzet van het visitatieproces? Is de
minister van plan te regelen dat alle VVI rapporten ook naar de medezeggenschapsraden
worden gestuurd?Hoofdstuk 7 Het accreditatieorgaan als zelfstandig bestuursorgaanHet accreditatieorgaan krijgt de vorm van een zelfstandig bestuursorgaan.
De leden van de VVD-fractie hebben hier een aantal vragen over.Is het waar dat de organisatievorm van een ZBO voor het accreditatieorgaan
met zich meebrengt dat volledige onafhankelijkheid van het orgaan niet is
gewaarborgd, mede gelet op de ontwerpkaderwet ZBO's?Welke concrete en exacte bevoegdheden en ministeriële verantwoordelijkheden
heeft de minister ten opzichte van het accreditatieorgaan?Welke concrete en exacte handelingen en besluiten van het accreditatieorgaan
vallen buiten de bevoegdheden en de verantwoordelijkheid van de minister,
zodat de minister daarover ook niet door de Staten-Generaal ter verantwoording
kan worden geroepen?Welke besluiten en handelingen kan het accreditatieorgaan overigens nemen
respectievelijk verrichten zonder dat daar publieke verantwoordelijkheid voor
behoeft te worden afgelegd cq wat is haar «Freier
Ermessen» zonder controle daarop door publiekrechtelijke organen
zoals een minister en de Staten-Generaal?Waarom kan het accreditatieorgaan niet functioneren als een agentschap
binnen de ministeriële verantwoordelijkheid?Welke concrete voor- en nadelen heeft de organisatievorm van een stichting
voor het accreditatieorgaan ten opzichte van een ZBO?Welke concrete voor- en nadelen heeft een organisatievorm zoals de KEMA en KDMO voor het accreditatieorgaan ten opzichte
van een ZBO?In hoeverre voldoet een ZBO-structuur voor het accreditatieorgaan meer
in het algemeen aan reguliere cq gebruikelijke eisen die normaliter aan openbare
besturen worden gesteld, zoals:– demografische legitimatie;– openheid, openbaarheid en transparantie;– (volledige) democratische legitimatie;– (volledige) controleerbaarheid en het publieke verantwoording
afleggen?Kan de minister aangeven in welke juridische vorm buitenlandse accreditatieorganen
zijn vormgegeven. Kan de minister een oordeel geven over de onafhankelijkheid
van deze organen?Hoe is de minister gekomen tot de keuze voor 2 raden in het accreditatieorgaan
met tenminste 14 leden. Hoe wordt het aantal leden vastgesteld? Past dit binnen
de kaders van de kaderwet? Bedoelt de minister met tenminste 14 leden dat
tussentijds het aantal leden kan variëren?Hoofdstuk 8 Invoering en overgangsbepalingenHoe moeten volgens de minister vouchers en vraagsturing worden ingepast
binnen het accreditatiesysteem (met name omdat het accreditatieniveau nu de
opleiding is)? Brengt dit geen extra moeilijkheden met zich mee?Tenslotte willen de leden van de PvdA-fractie meer duidelijkheid van de
minister over hoe het invoeringstraject eruit gaat zien.Vanwege praktische redenen kan niet iedere onderwijsinstelling tegelijkertijd
worden geaccrediteerd, aldus de leden van de VVD-fractie. Waarom is er
bij de overgangsbepalingen een onderscheid gemaakt tussen opleidingen die
volgens de huidige bepalingen zijn beoordeeld voor 2000, in 2001 en 2002 en
die nog moeten worden beoordeeld? Kan hierdoor rechtsongelijkheid ontstaan,
omdat de termijn voordat de eerste accreditaties in het nieuwe systeem plaatsvinden
verschillend zijn? Zijn de opleidingen voldoende voorbereid om snel na invoering
volgens het nieuwe systeem geaccrediteerd te worden?De leden van de CDA-fractie hebben een aantal vragen met betrekking tot
de overgangs- en invoeringsbepalingen. Zo vragen zij of het niet nodig is
een voorziening te treffen voor die opleidingen die in 2002 en in 2003 worden
gevisiteerd en waarvan het visitatierapport pas in 2003 verschijnt. Daarop
zou anders namelijk automatisch het derde lid van artikel 17.2 van toepassing
zijn, op grond waarvan deze opleidingen alweer in 2004 een accreditatie zouden
moeten aanvragen. Is de regering bereid een voorziening te treffen om dit
te voorkomen? Bovendien valt genoemde leden op dat die opleidingen die in
2002 worden beoordeeld in een uitzonderingspositie komen te verkeren ten opzichte
van de overige opleidingen. Deze overige opleidingen krijgen een termijn van
vijf jaar om tot accreditatie te komen, terwijl de in 2002 beoordeelde opleidingen
een termijn van 4 jaar wordt gegund. Uit oogpunt van rechtsgelijkheid en praktische
uitvoerbaarheid lijkt dit geen goede zaak. Genoemde leden vragen dan ook aan
de regering om de datum voor de in 2002 beoordeelde opleidingen te verschuiven
naar 31 december 2008. Tevens vragen genoemde leden of het niet de voorkeur
verdient om de accreditaties niet in december te laten verlopen maar aan het
eind van het academisch jaar. Dit zou volgens deze leden veel beter aansluiten
op de onderwijspraktijk waardoor er noch voor studenten, noch voor de instellingen
halverwege een studiejaar onzekere situaties kunnen ontstaan. Kunnen genoemde
leden zo een aanpassing van het voorliggende voorstel tegemoet zien?Binnen het HBO zijn, aldus de leden van de D66-fractie, ervaringen opgedaan
met proefaccreditering. Volgens de HBO-raad wijzen de eerste bevindingen erop
dat het verder tot ontwikkeling brengen van een goed werkend en verantwoord
accreditatiesysteem nog veel, niet te onderschatten inspanningen zal vragen.
Zijn er ook pilots gehouden in het wetenschappelijk onderwijs? Zo nee, waarom
niet? Is de minister – gezien de ervaringen van de HBO-raad met proefaccreditering –
niet te optimistisch met zijn verwachting dat de eerste accreditaties al een
jaar na de invoering kunnen plaatsvinden?Hoofdstuk 9 Financiële gevolgenDe leden van de PvdA-fractie vrezen dat het nieuwe stelsel een enorme
stijging van de variabele kosten met zich mee zal brengen. Deelt de minister
deze vrees? Zo ja, hoe groot is de te verwachten kostenstijging? Het alleen
vaststellen van een tarief biedt in deze niet voldoende garantie. Is de minister
bereid een maximum te stellen aan wat het accreditatieorgaan mag doorbelasten?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de invoering van accreditatie
een niet te grote extra kostenpost voor de HBO- en WO-instellingen mag opleveren.
In dit verband lijkt het genoemde leden zinnig als uitgangspunt bij accreditatie
vast te stellen dat de in het huidige visitatiesysteem gebruikelijke zelfstudie
en beoordeling door onafhankelijke deskundigen voldoende adequaat materiaal
leveren voor de verificatie en validatie van het accreditatieorgaan. Is de
regering bereid dit inderdaad als uitgangspunt aan te nemen? Ook dient, zo
vinden deze leden, te worden voorkomen dat het accreditatieorgaan zijn kosten
onbeperkt kan doorbelasten aan de instellingen. Zij vragen of een goedkeuring
van tarieven door de minister hiertoe voldoende is. Kan de regering
aangeven of ze bereid is, indien er al sprake moet zijn van een tarief, het
maximum daarvan in de wet zelf vast te leggen?Het is de leden van de D66-fractie niet helder wie straks verantwoordelijk
is voor de bekostiging van de VVI's? Zijn dat de instellingen of de overheid
via het accreditatieorgaan?Deze leden denken dat op dit moment nog niet goed is in te schatten wat
de beoordelingslast en de daarmee gepaard gaande kosten voor universiteiten
en hogescholen zal worden. Is het wellicht verstandig om bij wet vast te leggen
een maximum van de tarieven die het accreditatieorgaan kan doorberekenen?De overheid zal de vaste kosten van het accreditatieorgaan dragen. De
variabele kosten 1,4 mln. € komen voor rekening van de onderwijsinstellingen
zelf. De aan het woord zijnde leden willen graag weten of het de bedoeling
is dat deze kosten worden betaald vanuit de reguliere begrotingen van de HBO-
en WO-instellingen.II ARTIKELSGEWIJSDe leden van de SGP-fractie vragen waarom er in artikel 1, eerste lid,
onderdeel s WHW voor het begrip accreditatie wordt verwezen naar artikel 5a,
negende lid van dezelfde wet, terwijl het begrip accreditatie daar niet nader
wordt omschreven.Artikel 5a8, vierde lidDe leden van de D66-fractie zijn van mening dat alvorens een accreditatiekader
wordt vastgesteld dit ook overlegd dient te worden met vertegenwoordigers
van docenten en studenten en dat dit expliciet hier dient te worden opgenomen.Artikel 5a8, zevende lid,De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het accreditatiekader,
eventueel na voorstellen van de kant van het accreditatieorgaan, uiteindelijk
door de wetgever dient te worden vastgesteld.Onderdeel EArtikel 5a9, zevende lidVolgens artikel 5a9, zevende lid dient de accreditatie telkens weer opnieuw
te worden aangevraagd en moet de instelling bij elke aanvraag aan het accreditatieorgaan
een vergoeding van kosten betalen. Is het de bedoeling dat de instellingen
dit uit de middelen bedoeld voor het primaire proces moeten betalen, zo vragen
de leden van de D66-fractie.De leden van de SGP-fractie constateren dat in het voorgestelde derde
lid van artikel 7.2 WHW staat dat nieuwe opleidingen geaccrediteerd kunnen
worden tot en met 31 december 2005. Deze leden constateren tevens dat nieuwe
opleidingen pas kunnen starten met ingang van het studiejaar 2003–2004.
Zij trekken daaruit de conclusie dat de visitatie van nieuwe opleidingen reeds
in het eerste jaar van hun bestaan zou moeten plaatsvinden. Is dat waar en
acht de regering dat wenselijk?De voorzitter van de commissie,Van de CampDe griffier van de commissie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Van der
Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich
(D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Wagenaar (PvdA), Belinfante (PvdA), ondervoorzitter,
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Eurlings
(CDA), Slob (ChristenUnie), Van Splunter (VVD).Plv. leden: Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van Baalen (VVD), Valk
(PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), De Cloe
(PvdA), Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), C. Cörüz (CDA), Spoelman
(PvdA), Passtoors (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Wijn (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie), Blok (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27920-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl