Regionale Benadering Westelijke Balkan; Notitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29478, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

19-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29478 nr. 1

11-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamREGIONALE BENADERING WESTELIJKE BALKAN 1. Samenvatting2. Uitgangspunten Nederlands beleid3. Regionale context3.1. Van post conflict naar transitie3.2. Toenadering tot de EU en NAVO4. Regionale benadering en geïntegreerd beleid4.1. Regionale benadering noodzaak4.2. Uitgangspunten beleidskader4.3. Regionale samenwerkingZuidoost-Europese samenwerkingsverbandenGrensoverschrijdende gemeentelijke samenwerking4.4. Vluchtelingen en ontheemden, integratie en migratie4.5. Milieu4.6. Private sector ontwikkeling4.7. Bevorderen van de rechtsstaat en openbare/militaire
veiligheid4.8. Militaire veiligheid en de Nederlandse presentie
in de regioNieuwe NAVO-werkwijze en -presentie in Bosnië-HerzegovinaGevolgen voor de Nederlandse bijdrage aan SFOR4.9. Doorkijk per landAlbaniëBosnië-Herzegovina (Bosnië)MacedoniëKroatiëServië en Montenegro/KosovoKosovo4.10. Multilaterale foraLijst met afkortingen 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29478Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 478Regionale Benadering Westelijke Balkannr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN DEFENSIE EN VOOR
ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 maart 2004Graag bieden wij u hierbij aan, in vervolg op de toezegging van de minister
voor ontwikkelingssamenwerking tijdens de behandeling van de notitie Aan Elkaar
Verplicht van 17 november 2003 (kamerstuk 29 234, nr. 17), de notitie
Regionale Benadering Westelijke Balkan.De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister van Defensie,H. G. J. KampDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. M. A. van Ardenne-van der Hoeven REGIONALE BENADERING WESTELIJKE BALKAN INHOUDSOPGAVEblz.   1.Samenvatting2   2.Uitgangspunten Nederlands
beleid4   3.Regionale context5    3.1.Van post-conflict
naar transitie5    3.2.Toenadering tot de
EU en de NAVO7    4.Regionale benadering
en geïntegreerd beleid8   4.1.Regionale benadering
noodzaak8   4.2.Uitgangspunten beleidskader9   4.3.Regionale samenwerking10   4.4.Vluchtelingen en
ontheemden, integratie en migratie11    4.5.Milieu12    4.6.Private sector ontwikkeling12    4.7.Bevorderen van de
rechtsstaat en openbare/militaire veiligheid13    4.8.Militaire veiligheid
en de Nederlandse presentie in de regio14   4.9.Doorkijk per land17    4.10.Multilaterale fora22    Lijst met afkortingen231. SamenvattingDe regionale benadering is gebaseerd op geïntegreerd beleid vanuit
regionaal perspectief, gericht op bevordering van vrede, stabiliteit en duurzame
ontwikkeling van de Westelijke Balkan. De regionale benadering omvat Albanië,
Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Macedonië, Servië en Montenegro
en Kosovo. In de Balkan worden politiek/militaire, OS-en economische instrumenten
geïntegreerd gebruikt.Overeenkomstig de notitie «Aan elkaar verplicht»(AEV) wil
Nederland bijdragen aan oplossingen voor problemen die in regionaal kader
kunnen worden aangepakt.In OS kader is de regionale benadering van toepassing op de drie partnerlanden
(Albanië, Bosnië-Herzegovina en Macedonië) en Servië en
Montenegro en Kosovo. Vanuit de regionale thematiek zal ten volle gebruik
gemaakt worden van de mogelijkheden die de bilaterale OS in genoemde partnerlanden
biedt, alsmede van een nieuw op regionaal niveau uit te voeren Balkan-programma.
De regionale middelen dienen waar mogelijk te bewerkstelligen dat EU-en andere
fondsen optimaal in de Balkan worden ingezet. Vanuit de economische optiek
is een regionale benadering eveneens van groot belang. Daarbij is te denken
aan handelsliberalisatie en verbetering van het investeringsklimaat, maar
ook zaken als een regionale energiemarkt en regionale milieuprojecten.De ontwikkelingen in Kroatië zijn eveneens van invloed op de ontwikkelingen
van de regio als geheel. Kroatië zal echter niet in aanmerking worden
gebracht voor Nederlandse ODA-fondsen. Vanuit EZ bestaat wél een sterke
focus op Kroatië. Vanuit het perspectief van militaire veiligheid is
Nederland present in Bosnië-Herzegovina.Belangrijke oriëntatie voor de landen van de Westelijke Balkan is
de wens tot integratie in Euro-Atlantische structuren. Regionale samenwerking
wordt door de EU als voorwaarde genoemd voor verdere aansluiting in het kader
van het Stabilisatie- en Associatieproces. Het toetredingsperspectief is een
belangrijke stimulans geweest voor de landen van de Westelijke Balkan om deel
te nemen aan diverse regionale initiatieven die door de internationale donorgemeenschap
werden opgezet. Dergelijke initiatieven hebben zeker hun nut gehad, doch komen
meestal niet boven het niveau van politieke verklaringen uit. De laatste jaren
groeit ook bij de landen van de regio zelf het besef dat een effectieve aanpak
van problemen als duurzame terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, en militaire
en openbare veiligheid inclusief bestrijding van georganiseerde misdaad slechts
via regionale samenwerking kan worden bewerkstelligd. Oplossing van deze problemen
is instrumenteel voor de aansluiting bij Euro-Atlantische structuren. Dit
is een continu politiek-militair-economisch proces dat zijn weerslag heeft
op de internationale, inclusief Nederlandse presentie, op de Balkan.De regionale benadering zal de komende jaren gestalte krijgen vanuit de
volgende uitgangspunten:• De Nederlandse inzet verschuift de komende jaren van post-conflict
naar duurzame stabiliteit en ondersteuning van het transitieproces.• Meerjarige inzet is nodig, wil de regionale benadering effect sorteren;
gelet op de ontwikkeling van de landen van de regio in de richting van aansluiting
bij de Europese Unie lijkt een tijdsperspectief tot en met 2007 realistisch.• Indien deze essentieel zijn voor het succes van een regionale OS-activiteit
kunnen in beperkte mate ook in Servië en Montenegro en Kosovo( niet op
de lijst met partnerlanden) bilaterale activiteiten worden uitgevoerd. • Richtlijn voor Nederlandse steun is expliciete vraag op basis van
in de regio zelf ervaren problematiek; dit kunnen zowel vragen vanuit overheden
als vragen vanuit de civil society, inclusief het bedrijfsleven, zijn.• Gezocht zal worden naar de niches voor de Nederlandse steun: waar
kunnen Nederlandse interventies het verschil uitmaken, waar kan Nederland
een katalyserende rol spelen ten einde activiteiten van grotere donoren als
de EU te bespoedigen?• Aansluiting op en steun aan regionale programma's van internationale
organisaties zoals de Europese Commissie, IOM en de Wereldbank heeft de voorkeur.
Dit vraagt uiteraard om goede afstemming met andere donoren, vooral met de
EU via CARDS en met de Wereldbank en EBRD, en andere OS (FMO,TMF, Stabiliteitsfonds)-
en niet -OS-instrumenten (PSO, MATRA).• Versterking van de rol van de particuliere sector. Gestreefd wordt
naar meer complementariteit met het Nederlandse maatschappelijk middenveld
en het Nederlandse bedrijfsleven in de regio, zo mogelijk door middel van
partnerschappen.• Nederlandse bijdrage aan militaire veiligheid door de militaire
presentie op de Balkan d.w.z. in Bosnië-HerzegovinaBinnen de navolgende thema's zullen regionale OS-activiteiten worden ondersteund:• Terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, integratie van minderheden
en (illegale) migratieproblematiek.• Milieu; aansluiting bij regionale milieuprogramma's waardoor de
landen kunnen voldoen aan Europese standaarden.• Private sector ontwikkeling, onder meer via voorwaardenscheppende
activiteiten op het terrein van «economic good governance» zoals
verbetering van het ondernemingsklimaat voor lokale en buitenlandse ondernemers,
integratie van regionale markten. Op dit terrein zal door OS en EZ worden
bekeken hoe dit concreter kan worden uitgewerkt en of het EZ/OS-instrumentarium
beter op elkaar kan worden afgestemd.• Bevorderen van de rechtsstaat en openbare/militaire veiligheid• Ondersteuning van grensoverschrijdende initiatieven van gemeenten
in de regio.2. Uitgangspunten Nederlands beleidNederland heeft steeds een hoog profiel gehad met betrekking tot de ontwikkelingen
in de Westelijke Balkan, zowel buitenlands-politiek, militair, economisch
als via ontwikkelings-samenwerking.De belangrijkste kaders voor de inzet van ODA-middelen zijn verwoord in
de notities « Inzet van het instrumentarium van ontwikkelingssamenwerking
in Zuidoost Europa« (februari 2000), »de Nederlandse rol in een
veranderend landschap« (juni 2001) en de AEV-notitie (oktober 2003).
In de AEV-notitie wordt de ontwikkeling van een regionale benadering OS voor
de Westelijke Balkan aangekondigd.Onderhavige notitie schetst het kader waarbinnen de regionale benadering
voor de Westelijke Balkan zich de komende jaren zal ontwikkelen. De notitie
onderbouwt het geïntegreerde Nederlands beleid gericht op vrede, stabiliteit
en duurzame ontwikkeling van de regio waartoe het eerste kabinet Balkenende
(augustus 2002) vrij snel na aantreden besloot. Uitgangspunt was dat de Westelijke
Balkan vanuit een geïntegreerd buitenlands-politiek, ontwikkelingssamenwerkings-,
militair en economisch beleid een cruciaal aandachtsgebied voor Nederland
zou blijven. Die aandacht zou echter moeten verschuiven van crisisbeheersing
naar post-conflict en transitie, hetgeen ook aanpassing van de Nederlandse
inzet zou vergen. Nadrukkelijk werd gekozen voor het werken vanuit een regionaal
perspectief waarin verschillende ministeries actief zijn. Voor de inzet
van ODA-middelen betekende dit een streven naar een meer gebalanceerde inzet
binnen de regio: het besluit om eind 2002 de bilaterale hulpmiddelen voor
Servië en Montenegro en Kosovo tot nul te doen dalen werd herzien. Het
totale uitgavenniveau OS voor activiteiten in de Westelijk Balkan bedroeg
in 2003 circa € 60 miljoen. Vanuit EZ staan diverse instrumenten
ter beschikking. Substantiële steun wordt in het bijzonder verstrekt
vanuit het Programma Samenwerking Oost-Europa. Belangrijke doelstellingen
van het programma zijn de positionering van het bedrijfsleven én het
leveren van een bijdrage aan de transitie naar een markteconomie. Voorts wordt
steun geboden op institutioneel vlak. In 2003 is uit EZ-gelden bijna€ 13
miljoen voor projecten in de Balkan-regio gecommitteerd.De landen van de Westelijke Balkan hebben sinds het uiteenvallen van de
SFRJ een groot aantal gewelddadige conflicten achter de rug. Tijdens deze
conflicten en de beginfase van de wederopbouw was de steun van de internationale
donorgemeenschap groot. Met het oplaaien van nieuwe conflicten elders in de
wereld is echter de aandacht van de internationale donorgemeenschap voor de
regio afgenomen. Nederland vindt dat de taak van de donoren nog niet af is.
In voormalig Joegoslavië en ook in Albanië, al heeft dit geen interstatelijk
of interetnisch conflict doorgemaakt, worden de stabiliteit en het transitieproces
naar een volledige democratische rechtsstaat en een vrije markteconomie bedreigd
door factoren als zwakke institutionele structuren, georganiseerde misdaad,
soms verborgen interetnische spanningen en toenemende werkloosheid.Ontwikkelingssamenwerking heeft hier nog een rol te vervullen. Wel zal
de focus van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking de komende jaren verschuiven
van post-conflict activiteiten naar ondersteuning van het transitieproces.
Voor de landen van de regio geldt zonder uitzondering dat de richting van
het transitieproces bepaald wordt door de wens deel te gaan uitmaken van de
EU en andere Euro-Atlantische structuren. Dit proces wordt zowel door de EU
als door de NAVO intensief ondersteund. De huidige zwakheid van de economische
structuren en het belang van economische ontwikkeling in het pad naar de EU
accentueren het feit dat economische instrumenten een essentiële rol
zullen vervullen in de komende jaren.In deze context blijft eveneens de Nederlandse bijdrage aan de militaire
veiligheid van belang in de vorm van een Nederlandse militaire presentie.
Deze presentie maakt deel uit van een continuum waarin verschuiving plaatsvindt
van internationale presentie van militairen naar politie.3. Regionale context3.1. Van post conflict naar transitieDe conflicten op de Balkan hebben de regio sociaal, economisch en politiek
zwaar beschadigd naar de 21ste eeuw gebracht. Stabiliteit op de Balkan, de
achtertuin van Europa, is nog steeds geen vanzelfsprekend gegeven, maar een
proces dat om actieve internationale betrokkenheid vraagt. Vergroting van
de eigen verantwoordelijkheid van de landen in de regio is hierbij een belangrijk
uitgangspunt. Het Dayton-proces, de toekomstige status van Kosovo en de ontwikkeling
van de statenunie Servië en Montenegro vragen om blijvende internationale
aandacht.Ook de nasleep van de crisis in Macedonië (2001) zorgt nog immer
voor spanningen. De implementatie van het Vredesakkoord van Ohrid heeft, niet
onverwacht, vertraging opgelopen en zal mogelijk nog tot verdere spanningen
leiden naarmate de uitvoering van het akkoord het niveau van concrete maatregelen
bereikt. De militaire presentie van SFOR in Bosnië en KFOR in Kosovo,
alsmede de politiepresentie EUPM in Bosnië en operatie Proxima in Macedonië
zijn op dit moment instrumenteel voor stabiliteit in de regio.
Deze inzet zal echter eindig moeten zijn, waarbij opname in de Euro-Atlantische
structuren voor duurzame inbedding van de landen van de Westelijke Balkan
moet zorgen.Het garanderen van duurzame stabiliteit op de Balkan zal in elk geval
de komende jaren een topprioriteit moeten blijven voor de internationale gemeenschap.
Met name de rol van de EU en de NAVO is cruciaal. De te verwachten afnemende
rol van de Verenigde Staten zal leiden tot een zwaarder beroep op actieve
Europese betrokkenheid.Tegelijkertijd zijn met het vrijwel verdwijnen van een generatie van «oorlogsleiders»-
met als belangrijk ijkpunt het overdragen van Milosevic aan het ICTY- de vooruitzichten
op duurzame vrede en welvaart in de regio als zodanig toegenomen. Het Stabilisatie-
en Associatieproces (SAP) van de EU biedt een concreet perspectief op toekomstig
EU-lidmaatschap en daarmee op een gunstige politieke en economische toekomst
van de regio. De kans op conflicten van een omvang als die in Bosnië
en Kosovo in de jaren negentig is daarmee afgenomen, waardoor de kans op vreedzame
regeling van nog openstaande geschillen is vergroot. De overeenkomst in 2001
tussen de opvolgerstaten van voormalig Joegoslavië over de «boedelscheiding»
was een volgende stap naar normalisering van betrekkingen in de regio. Dit
geldt eveneens voor het grote aantal bilaterale vrijhandelsakkoorden dat inmiddels
is afgesloten. De wijze waarop bijvoorbeeld het SEECP (South East Europe Cooperation
Process) aan kracht heeft gewonnen, laat zien dat de agenda van regionale
samenwerking niet meer alleen vanuit door donoren opgezette internationale
verbanden wordt gedomineerd. Steeds meer wint in de regio het besef terrein
dat samenwerking van de landen van de regio zelf onmisbaar is bij het nastreven
van duurzame stabiliteit en aansluiting bij Euro-Atlantische structuren. Het
feit dat regionale samenwerking een belangrijke voorwaarde is voor nauwere
samenwerking met de EU in het kader van het stabilisatie- en associatieproces,
is daarbij uiteraard een belangrijke extra drijfveer. Overigens moet ook gezegd
worden dat het belang van regionale samenwerking niet altijd wordt ingezien.
Onder de Albanese bevolking heerst bijvoorbeeld de vrees dat de regionale
integratie, en het openstellen van grenzen, de concurrentiepositie zal schaden.Na het beëindigen van de conflicten in de regio nam de totale internationale
hulp aan de Westelijke Balkan, voor zover het ODA betreft, gestaag af. De
belangrijkste reden voor het afnemen van het hulpvolume is de verminderde
behoefte aan nood- en humanitaire hulp. Binnen de regio zijn de belangrijkste
bestemmingen van de huidige ODA-stroom (niet in volgorde van relatieve omvang)
vluchtelingenterugkeer, economische wederopbouw, goed bestuur en macro-economische
steun.In vrijwel alle landen van de Westelijke Balkan is sprake van voortgang
op macro-economisch niveau. De ontwikkeling van de particuliere sector blijft
echter nog sterk achter. Tegelijkertijd vragen de hervormingsprogramma's,
inclusief de hierbij noodzakelijke saneringen binnen het overheidsapparaat,
om een sociaal vangnet waarvoor de fondsen veelal ontbreken. Groeiende werkloosheid,
corruptie en georganiseerde misdaad leiden bij het merendeel van de bevolking
tot het gevoel dat de eigen economische positie ondanks vele politieke beloften
niet is verbeterd. Voor de meeste landen van de regio, wellicht met uitzondering
van Kroatië, is de toegang tot de kapitaalmarkt gering, zodat nog immer
een beroep moet worden gedaan op internationale donorfondsen. De belangstelling
van de internationale donorgemeenschap om gelden voor de landen van de Westelijke
Balkan ter beschikking te stellen loopt terug nu andere crisishaarden, zoals
Irak en Afghanistan, de aandacht vragen. Nederland is van mening dat het met
het oog op verkrijgen van duurzame stabiliteit en duurzame ontwikkeling in
de regio het belangrijk is Nederlandse OS-fondsen voor de Balkan
te blijven inzetten. Met het voortschrijden van het transitieproces en relatieve
stabiliteit in de regio zal de Nederlandse OS-inspanning de komende jaren
nog meer verschuiven van het assisteren bij het oplossen van problemen voortkomend
uit de gewelddadige conflicten op de Balkan naar assistentie bij het transitieproces.De huidige situatie op de Balkan, gekenmerkt door een aantal onopgeloste
problemen en nog voortsluimende onderhuidse spanningen, maar tevens door een
gemeenschappelijk doel in de regio, t.w. integratie in Europese en Euro-Atlantische
structuren, vraagt om een ander soort hulp van de internationale donorgemeenschap
dan voorheen. De vragen om assistentie die uit de regio komen, staan meer
en meer in het teken van de aansluiting bij de EU. Vanuit EZ is bijvoorbeeld
assistentie verleend aan de export- en investeringsinstanties van diverse
landen. Kwalificatie voor lidmaatschap van de EU vereist eerst de oplossing
van een aantal, vaak slechts in regionaal kader spelende, problemen.3.2. Toenadering tot de EU en NAVODe landen in de Westelijke Balkan hebben inmiddels alle de status van
potentiële EU kandidaat-lidstaat en streven ieder naar een zo snel mogelijke
aansluiting bij Euro-Atlantische structuren (EU, NAVO/Partnerschap voor Vrede –
«PfP»). Het tempo waarin dit wordt gerealiseerd hangt af van de
mate waarin de hiertoe noodzakelijke hervormingen worden doorgevoerd. Nederland
steunt de Euro-Atlantische aspiraties van de landen in de regio, waarbij enerzijds
wordt ingezet op naleving door de landen van de hiertoe gestelde voorwaarden
en tegelijkertijd wordt gestreefd naar een zo effectief mogelijke ondersteuning
van de landen in hun verschillende stadia van EU- en NAVO/PfP-toetreding.
Dit laatste is hard nodig: de eerder genoemde knelpunten in het hervormingsproces
geven voedsel aan radicaal-nationalistische en andere tegenkrachten in de
Balkan. Om dezelfde reden is ook blijvende ondersteuning door de EU en de
NAVO in hun geheel onontbeerlijk. Nederland steunt het «regattamodel»:
de verst gevorderde landen komen het eerst in aanmerking voor het EU-(kandidaat-)lidmaatschap
en toenadering tot de NAVO, mits wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden.Centraal kader voor de relatie tussen de EU en de regio is het Stabilisatie-
en Associatieproces (SAP). Hiermee wordt de landen in de regio een concreet
perspectief geboden op toekomstig EU-lidmaatschap, mits wordt voldaan aan
gestelde economische en politieke criteria, waaronder regionale samenwerking.De EU-roeping van de landen in de regio is nog eens bevestigd tijdens
de EU-Balkan Top van Thessaloniki (21 juni 2003). Hier werden afspraken
gemaakt over uitbreiding van de toetredingsdynamiek van het SAP via toegang
voor de landen uit de regio tot het twinnings-instrument en EU-programma's
op het gebied van onderwijs en onderzoek. Het SAP wordt door de EU financieel
ondersteund met het CARDS-programma, dat voor de periode 2002 tot en met 2006
een bedrag van € 4,65 miljard omvat. Binnen CARDS bestaat ook een
regionaal programma. Dit zal zich in 2004 met een bedrag van € 35
miljoen richten op geïntegreerd grensmanagement, institutionele capaciteitsopbouw,
democratische stabilisatie en ontwikkeling van regionale infrastructuur.Twee landen hebben reeds een zogenoemde Stabilisatie- en Associatie Overeenkomst
(SAO) afgesloten, Macedonië en Kroatië. Voor Nederland en het Verenigd
Koninkrijk is samenwerking met het ICTY een belangrijke voorwaarde voor ratificatie
van de SAO met Kroatië. Kroatië heeft inmiddels een aanvraag tot
EU-lidmaatschap ingediend. Macedonië heeft aangegeven op korte termijn
hetzelfde te willen doen. 4. Regionale benadering en geïntegreerd beleid4.1. Regionale benadering noodzaakIn de AEV-notitie is gekozen voor het plaatsen van Albanië, Bosnië
en Macedonië op de lijst van partnerlanden. Daarnaast worden de onderlinge
verwevenheid van de Balkanproblematiek door geschiedenis, migratie, economie
en het feit dat velen op de Balkan de staatsgrenzen als kunstmatig beleven,
benadrukt. Veel van de problemen in de partnerlanden beïnvloeden elkaar
in een regionaal kader en vragen om een regionale benadering. OS vindt beperking
van de inzet van ontwikkelingssamenwerking tot de drie partnerlanden dan ook
niet voldoende. De regionale benadering zal zich uitstrekken tot de gehele
Westelijke Balkan. Servië en Montenegro en Kosovo komen niet voor op
de partnerlandenlijst, maar zijn sleutelgebieden voor de ontwikkelingen in
de regio. Het zijn potentiële «destabilizers», waarbij politieke
ontwikkelingen vaak niet beperkt blijven tot het eigen grondgebied, maar ook
een grensoverschrijdend karakter hebben. De statenunie Servië en Montenegro
is instrumenteel in de benadering van de kwestie Kosovo. Servië is op
de Westelijke Balkan het gebied met de meeste vluchtelingen en ontheemden
en de minderheden-problematiek in Kosovo is mede van belang voor de verdere
ontwikkeling van de partnerlanden Macedonië en Albanië. De statuskwestie
van Kosovo staat symbool voor de hete hangijzers in de regio. Met bemiddeling
van de internationale gemeenschap is inmiddels een proces gestart dat uiteindelijk
zal moeten resulteren in een duurzame regeling van de statuskwestie. Dit betekent
dat de ontwikkeling van de regio en daarmee van de drie partnerlanden beïnvloed
wordt door de mate waarin Servië en Montenegro en Kosovo erin zullen
slagen oplossingen te vinden voor minderhedenkwesties, terugkeerproblematiek
en duurzame democratisering. Ook is Servië en Montenegro door zijn economisch
potentieel van belang voor de economische ontwikkeling in de regio.De ontwikkelingen in Kroatië zijn eveneens van invloed op de ontwikkelingen
in de regio als geheel. Kroatië zal echter niet in aanmerking worden
gebracht voor Nederlandse ODA-fondsen. Vanuit EZ bestaat wél een sterke
focus op Kroatië. Het financiële EZ-instrumentarium staat immers
open voor alle landen in de regio, nog met uitzondering van Kosovo (gelet
op het daar geldende internationale toezicht). Naast het financiële instrumentarium
heeft EZ onder meer de mogelijkheid tot assistentie op institutioneel vlak,
het organiseren van handelsdagen en van inkomende en uitgaande bezoeken.Financiering van regionale projecten door Nederland is niet nieuw; van
1999–2001 ondersteunde Nederland een groot scala aan regionale projecten
in het kader van het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa. De regionale benadering
behelst echter meer dan louter de financiering van regionale projecten. De
inspanning in het kader van ontwikkelingsamenwerking maakt deel uit van een
geïntegreerde aanpak van assistentie bij de problemen waar de samenlevingen
van de Westelijke Balkan zich voor geplaatst zien. Dit verplicht tot afstemming
met andere internationale actoren, het op de Balkan actieve Nederlandse maatschappelijk
middenveld en bedrijfsleven en andere Nederlandse assistentie zoals inzet
van militairen, politiedeskundigen en economische ondersteuningsprogramma's.
Vanuit de economische optiek is een regionale benadering eveneens van groot
belang. Daarbij is te denken aan handelsliberalisatie en verbetering van het
investeringsklimaat, maar ook zaken als een regionale energiemarkt en regionale
milieuprojecten.Gestreefd wordt naar een situatie waarin de verschillende
vormen van ondersteuning elkaar aanvullen en zo mogelijk versterken. 4.2. Uitgangspunten beleidskaderVoor de verdere ontwikkeling van de landen in de regio is de regionale
context zeer belangrijk. In het kader van de AEV notitie is de regionale benadering
van toepassing op de drie partnerlanden (Albanië, Bosnië-Herzegovina
en Macedonië) en Servië en Montenegro en Kosovo. Vanuit de regionale
thematiek zal ten volle gebruik gemaakt worden van de mogelijkheden die de
bilaterale OS in genoemde partnerlanden biedt, alsmede van een nieuw op regionaal
niveau uit te voeren Balkan programma. Dit regionale Balkan programma zal
een aanjaagfunctie moeten vervullen om de EU en andere fondsen optimaal door
de Balkanlanden te laten gebruiken. De wisselwerking tussen de bilaterale
programma's en het regionale Balkan programma vereist intensievere uitwisseling
van informatie en afstemming tussen het departement en de ambassades.De regionale benadering OS voor de Westelijke Balkan zal de komende jaren
gestalte krijgen vanuit de volgende uitgangspunten:• De Nederlandse inzet verschuift de komende jaren van post-conflict
naar duurzame stabiliteit en ondersteuning van het transitieproces.• Meerjarige inzet is nodig, wil de regionale benadering effect sorteren;
gelet op de ontwikkeling van de landen van de regio in de richting van aansluiting
bij de Europese Unie lijkt een tijdsperspectief tot en met 2007 realistisch.• Indien deze essentieel zijn voor het succes van een regionale OS-activiteit
kunnen in beperkte mate ook in Servië en Montenegro en Kosovo (niet op
de lijst met partnerlanden) bilaterale activiteiten worden uitgevoerd.• Richtlijn voor Nederlandse steun is expliciete vraag op basis van
in de regio zelf ervaren problematiek; dit kunnen zowel vragen vanuit overheden
als vragen vanuit de civil society, inclusief het bedrijfsleven, zijn.• Gezocht zal worden naar de niches voor de Nederlandse steun: waar
kunnen Nederlandse interventies het verschil uitmaken, waar kan Nederland
een katalyserende rol spelen teneinde activiteiten van grotere donoren als
de EU te bespoedigen?• Aansluiting op en steun aan regionale programma's van internationale
organisaties zoals de Europese Commissie, IOM en de Wereldbank heeft de voorkeur.
Dit vraagt uiteraard om goede afstemming met andere donoren, vooral met de
EU via CARDS en met de Wereldbank en de EBRD en andere OS (FMO,TMF, Stabiliteitsfonds)-
en niet-OS-instrumenten (PSO, MATRA).• Versterking van de rol van de particuliere sector. Gestreefd wordt
naar meer complementariteit met het Nederlandse maatschappelijk middenveld
en het Nederlandse bedrijfsleven in de regio, zo mogelijk door middel van
partnerschappen.• Nederlandse bijdrage aan militaire veiligheid door de militaire
presentie op de Balkan d.w.z. in Bosnië-Herzegovina (zie paragraaf 4.8).Binnen de navolgende thema's zullen regionale OS-activiteiten worden ondersteund:• Terugkeer en integratie van vluchtelingen en ontheemden, integratie
van minderheden en (illegale) migratieproblematiek.• Milieu; aansluiting bij regionale milieuprogramma's waardoor de
landen kunnen voldoen aan Europese standaarden.• Private sector ontwikkeling, onder meer via voorwaardenscheppende
activiteiten op het terrein van «economic good governance» zoals
verbetering van het ondernemingsklimaat voor lokale en buitenlandse ondernemers,
integratie van regionale markten. Op dit terrein zal door OS en EZ worden
bekeken hoe dit concreter kan worden uitgewerkt en of het EZ/OS-instrumentarium
beter op elkaar kan worden afgestemd. • Bevorderen van de rechtsstaat en openbare/militaire veiligheid.• Ondersteuning van grensoverschrijdende initiatieven van gemeenten
in de regio.Met de thema's vluchtelingenterugkeer en milieu heeft Nederland ruime
ervaring opgedaan via de bilaterale OS-programma's en incidentele regionale
activiteiten. Reeds in 2004 zal een aantal nieuwe regionale activiteiten binnen
deze thema's worden uitgevoerd. Voor de andere thema's ligt dit anders. Duidelijk
is dat hier niches aanwezig zijn en dat er vraag is naar bilaterale activiteiten
op dit terrein. Bezien zal moeten worden wat de specifieke Nederlandse bijdrage
in dit kader kan zijn. Met name hier speelt de mogelijkheid de rol van de
Nederlandse particuliere sector te versterken. Dit vraagt om nadere afstemming
met actoren. De mogelijkheid van partnerschappen zal worden onderzocht.De Nederlandse inzet zal de komende jaren steeds meer verschuiven van
assistentie bij het oplossen van problemen voortkomend uit de gewelddadige
conflicten op de Balkan naar assistentie bij het transitieproces. Dit betekent
ook in regionaal verband meer aandacht voor institutionele versterking, voorwaardenscheppende
activiteiten op het terrein van goed bestuur en de economische dimensie. Ook
bij deze assistentie zal meer dan voorheen naar aansluiting worden gezocht
tussen de instrumenten van OS en EZ.4.3. Regionale samenwerkingDe ervaring van de laatste jaren heeft geleerd dat werkelijk regionale
samenwerking tussen de landen van de Balkan langzaam op gang komt, hetgeen
gezien het recente verleden niet echt verwonderlijk is voor landen die bovendien
eerst ook nog hun nationale capaciteit moeten opbouwen. Veel initiatieven
voor regionale samenwerking overstegen dan ook het niveau van declaratoire
bijeenkomsten niet. De vele regionale fora en initiatieven die ook de Westelijke
Balkan omvatten zijn meestal «donor-driven» en niet zelden overlappend.
Naarmate de wens van de landen van de Westelijke Balkan om deel uit te maken
van Europese en Euro-Atlantische structuren explicieter wordt, onstaat schoorvoetend
een gemeenschappelijke agenda in de regio.Nederland wil vanaf 2004 een bijdrage leveren aan initiatieven die
uit de regio zelf voortkomen. Bezien zal worden op welke wijze Zuidoost-Europese
samenwerkingsstructuren als het SEECP nader ondersteund kunnen worden bij
de afspraken over activiteiten die op politiek niveau gemaakt zijn. Gekeken
zal ook worden welke ondersteuning kan worden geboden aan gemeenten in de
regio die grensoverschrijdende samenwerking met andere gemeenten in de regio
beogen.Een belangrijk element in de regionale benadering is het bevorderen van
interetnische samenwerking als voorwaarde om stabiliteit in de regio te waarborgen.
Bij de ondersteuning van netwerken in de regio zal bijzondere aandacht worden
gegeven aan ondersteuning van netwerken en initiatieven die multi-etnisch
van aard zijn.Zuidoost-Europese samenwerkingsverbandenIn 1996 richtte een aantal Zuidoost-Europese landen het South East Europe
Cooperation Process (SEECP) op. Deelnemende landen zijn Albanië, Macedonië,
Bosnië, Servië en Montenegro, Bulgarije, Roemenië, Turkije,
Griekenland, en Kroatië (waarnemerstatus). Het SEECP omvat dus meer landen
dan de Westelijke Balkan. Het SEECP wil regionale samenwerking stimuleren,
zodat de relaties met de buurlanden zich kunnen verdiepen en stabiliteit,
veiligheid en samenwerking tussen de landen van Zuidoost-Europa kan worden
gewaarborgd. Terreinen waarop de leden regionale samenwerking essentieel achten zijn:
energie, liberalisatie van de handel, strijd tegen de georganiseerde misdaad,
transport, communicatie. De belangrijkste drijfveer blijft het streven naar
integratie in Europese en Euro-atlantische structuren. Het SEECP heeft de
laatste jaren meer aan politieke kracht gewonnen. Van de internationale gemeenschap
verwacht het SEECP politieke, technische en financiële steun voor de
activiteiten. Nederland is bereid concrete activiteiten die uit dit eigen
regionale initiatief voortkomen te steunen en zal de mogelijkheden daartoe
onderzoeken.Daarnaast zal Nederland inzetten op samenwerking met het Rerep, een in
2000 gestart initiatief van de regio gericht op milieusamenwerking, waarin
de landen van de Balkan duidelijk politieke betrouwbaarheid hebben betoond
(zie 4.5. Milieu).Grensoverschrijdende gemeentelijke samenwerkingBinnen de regio is een voorzichtige start gemaakt met verschillende gemeentelijke
initiatieven, met name door grensgemeenten die zich in toenemende mate geconfronteerd
zien met problemen die gemeenschappelijk en grensoverschrijdend zijn. Het
gaat hier om zowel kleinschalige economische initiatieven als criminaliteitsbestrijding
en beter bestuur.In samenwerking met de Nederlandse particuliere sector zal bezien gaan
worden hoe aan grensoverschrijdende initiatieven kan worden bijgedragen. Met
het maatschappelijk middenveld in Nederland is hierover al oriënterend
gesproken. Verdere uitwerking kan plaatsvinden via het sinds 2002 regelmatig
georganiseerde overleg met Nederlandse maatschappelijk organisaties.4.4. Vluchtelingen en ontheemden, integratie en migratieVoor de gehele Westelijke Balkan geldt dat het transitieproces en de weg
naar verdere aansluiting bij de EU gehinderd wordt door het vluchtelingenvraagstuk
en migratiestromen gepaard gaande met criminaliteit. Ook vanuit Nederlands
bilateraal perspectief is deze problematiek van belang: Servië en Montenegro
staat op de lijst van prioriteitslanden in de terugkeernota van november 2003
(TK 2003/2004 29 344 nr. 1).De omvang van de vluchtelingenproblematiek is de laatste jaren substantieel
afgenomen; in 2003 waren 1,5 miljoen mensen teruggekeerd. Dit neemt niet weg
dat voor bijna een miljoen mensen nog geen duurzame oplossing is gevonden.
In toenemende mate zijn het meer economische problemen (Bosnië) die terugkeer
bemoeilijken, en is veiligheid steeds minder een issue. Veiligheid speelt
overigens nog wel sterk in Kosovo bij de terugkeer van Serviërs en Roma.De aandacht binnen de bilaterale programma's in partnerlanden voor opvang
van vluchtelingen en ontheemden en activiteiten voor teruggekeerden en integratie
van minderheden blijft. Wel zal de focus van die activiteiten meer gericht
worden op duurzame oplossingen. In een aantal met Nederlandse fondsen ondersteunde
programma's wordt inmiddels reeds accent gelegd op het bevorderen van economische
perspectieven voor terugkerende vluchtelingen en ontheemden, waaronder het
ondersteunen van inkomensgenererende activiteiten. Ook is van belang dat teruggekeerde
personen volledig toegang krijgen tot bijvoorbeeld sociale zekerheid en gezondheidszorg
en dat ontvangende gemeenten deel uitmaken van projecten. Dit bevordert de
duurzaamheid van de terugkeer.De ervaring met projecten vanuit de bilaterale programma's heeft geleerd
dat een voorwaarde voor werkelijk duurzame oplossingen met betrekking tot terugkeer en integratie van minderheden vraagt om goede samenwerking
tussen meerdere landen in de regio.In het kader van het Migration, Asylum, Return Regional Initiative (MARRI)
dat in 2002 door het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa werd gelanceerd,
worden verschillende initiatieven op het gebied van vluchtelingenterugkeer
in regionaal kader verder uitgewerkt. Het MARRI richt zich nadrukkelijk ook
op asiel en migratie, waarmee het verband met de vereisten die in Europees
kader op termijn aan deze landen gesteld gaan worden, verzekerd is. Mogelijk
kan Nederland bijdragen aan de verwezenlijking van een regionale database
voor de uitwisseling van persoonsgegevens en regionale initiatieven die erop
zijn gericht de toegang tot burgerrechten van teruggekeerden volledig zeker
te stellen. 4.5. MilieuBinnen de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking was Albanië het enige
land in de regio dat op de milieulijst figureerde. De milieuproblematiek die
daar als erfenis uit de communistische periode is achtergelaten, maakt de
situatie in dat land extra penibel. Voor de regio als geheel geldt echter
dat een strategie gericht op economische groei en armoedebestrijding niet
effectief kan zijn zonder adequate aandacht voor goed milieubeheer. Voorts
zullen, nu het toenaderingsproces tot de EU in gang is gezet, de landen dus
ook op milieuterrein langzaam maar zeker Europese standaarden moeten gaan
hanteren. Ministeries van Milieu zijn evenwel veelal klein en kampen met capaciteitsproblemen.Productiestructuren zijn vaak verouderd en dus extra zwaar belastend.
Nationaal bosbeheer, laat staan beheer over de grenzen heen, vindt nog niet
of niet voldoende plaats, met illegale kap en uitdunning van het bosbestand
tot gevolg. Ook op het terrein van waterbeheer liggen er uitdagingen, zoals
het beheer van stroomgebieden van rivieren in de regio. Aan dergelijke vraagstukken
zijn veelal politieke implicaties verbonden; anderzijds kan de noodzaak tot
samenwerking op milieugebied soms een nuttig voorportaal zijn voor nadere
(politieke) samenwerking.Nederland wil vanuit de regionale benadering inzetten op de versterking
van samenwerkingsstructuren op het terrein van goed milieubeheer. Versterking
van de capaciteit van overheden op landenniveau zal hier ook bij inbegrepen
moeten zijn teneinde een volwaardige inbreng in een regionaal kader ten aanzien
van grensoverschrijdende problemen te verzekeren. In het kader van het Stabiliteitspact
voor Zuidoost-Europa werd in samenwerking met het Regional Environmental Centre
te Hongarije het Regional Environmental Reconstruction Program for South Eastern
Europe (ReRep opgericht in 2000) opgezet. Nederland heeft in eerste jaren
na de oprichting het Rerep financieel ondersteund. Inmiddels is de politieke
betrokkenheid van de landen van de regio bij de verdere ontwikkeling van activiteiten
in het kader van het ReRep evident. Bezien zal worden in hoeverre de relatie
weer kan worden geïntensiveerd.4.6. Private sector ontwikkelingDe nieuw hervonden stabiliteit in de regio kan slechts worden gewaarborgd
als de bevolking uiteindelijk zicht krijgt op betere economische mogelijkheden.
De huidige werkloosheidscijfers zijn nog zeer hoog en ook de economische groei
is niet voldoende om de landen een perspectief op snelle verbetering te geven.Met de macro-economische stabiliteit lijkt het over het algemeen redelijk
gesteld, maar dat maskeert niet zelden het kunstmatige van verschillende Balkan-economieën,
omdat er een grote afhankelijkheid is van overmakingen uit het
buitenland en/of van grijze en zwarte geldstromen afkomstig van illegale activiteiten.De ontwikkeling van het bedrijfsleven en buitenlandse investeringen blijven
sterk achter vanwege het slechte ondernemingsklimaat, met hoge politieke risico's,
verouderde of niet geïmplementeerde regelgeving, zwakke institutionele
kaders, gebrekkige financiële en fysieke infrastructuur, een nog weinig
ontwikkeld gevoel voor marketing en consumentenwensen, en hoge (grensoverschrijdende)
criminaliteit. Ook de organisatie van het lokale bedrijfsleven zelf laat vaak
te wensen over; zo is van goed functionerende kamers van koophandel vaak geen
sprake.Buitenlandse bedrijven hebben met name belangstelling voor Kroatië
en Servië en Montenegro. Bosnië, Macedonië, Albanië en
Kosovo zijn economisch minder ontwikkeld, maar kunnen, vanwege de nauwe economische
relaties wel profiteren van aantrekkende groei elders in de regio.Binnen het thema private sector ontwikkeling zal niet alleen ingezet worden
op aansluiting bij Europa, maar ook op verdere integratie van de economieën
op de Balkan. Het is daarom van belang initiatieven in de regio te ondersteunen
die bijdragen aan de ontwikkeling van de private sector en die het ondernemingsklimaat
kunnen verbeteren. Via het bilaterale kanaal steunt Nederland al een aantal
activiteiten die hierop zijn gericht. Zo wordt in Bosnië het zogenoemde
Bulldozer-initiatief van de OHR gericht op snelle concretisering van een aantal
voor een goede «enabling environment» prioritaire maatregelen,
en wordt in Macedonië de verstrekking van microkredieten gefaciliteerd.
BZ/OS en EZ zullen in goed overleg zorgdragen voorde verdere uitwerking van
het beleid aangaande de verbetering van het lokale ondernemersklimaat en de
private sectorontwikkeling. Onder meer door aandachtspunten van het Nederlandse
bedrijfsleven aan te pakken en mee te denken over een EZ/OS-instrumentarium
op de regio dat beter op elkaar aansluit.Vanuit EZ staan diverse instrumenten
ter beschikking. Substantiële steun wordt in het bijzonder verstrekt
vanuit het Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO). Tot 2003 waren specifieke
landenbudgetten beschikbar. Vanaf dat jaar wordt gewerkt met een open aanbestedingsprocedure,
waarbinnen de concrete belangstelling van het bedrijfsleven doorslaggevend
is. Belangrijke doelstellingen van het programma zijn de positionering van
het bedrijfsleven én het leveren van een bijdrage aan de transitie
naar een markteconomie. In 2003 zijn 13 nieuwe projecten gestart met een gezamenlijk
budget van bijna € 9 miljoen. In totaal zijn momenteel 84 projecten
gaande.Bovendien is in 2003 ter ondersteuning van diverse projecten op institutioneel
vlak voor de Balkan-landen gezamenlijk bijna € 4 miljoen gecommitteerd.
Via de FMO worden in de regio ook microkredietfaciliteiten ondersteund. Nederland
wil deze dimensie van private sector ontwikkeling op regionaal niveau versterken,
en zal daartoe aansluiten bij relevante regionale initiatieven die ontstaan
in bijvoorbeeld het SEECP. Tevens zal worden nagegaan in hoeverre een geintensiveerde
regionale inzet van bestaand bedrijfslevensinstrumentarium, zoals PESP en
ORET/MILIEV wenselijk is en kan worden bevorderd. Ook zal worden bezien in
hoeverre het CBI-instrument in de regio kan bijdragen aan bevordering van
het exportpotentieel in de landen van de regio.4.7. Bevorderen van de rechtsstaat en openbare/militaire
veiligheidHet bereiken van duurzame stabiliteit en economische ontwikkeling is mede
afhankelijk van een goed functionerende rechtsstaat en verankering van «rule
of law» in de verschillende landen. De overheden in deze landen zullen,
mede met het oog op de eisen die de EU stelt voor verdere toenadering, moeten
beschikken over adequate wet- en regelgeving en instituties die deze kunnen
uitvoeren. Echter, de instituties in de Westelijke Balkan die
rechtszekerheid moeten bieden en de veiligheid van de burgers moeten waarborgen
zijn vaak niet voldoende toegerust voor hun taken. Nederland levert via de
bilaterale programma's in de partnerlanden en via programma's als TMF en MATRA
al een bijdrage aan capaciteitsopbouw op dit terrein. De activiteiten die
vanuit de regionale benadering zullen worden gesteund, zullen een toegevoegde
waarde moeten hebben op deze activiteiten en de activiteiten van andere belangrijke
donoren als de Europese Commissie.De rechtsstaat en de veiligheid in de verschillende landen van de Westelijke
Balkan worden bedreigd door corruptie, economische criminaliteit, mensenhandel
en mensensmokkel (trafficking). De georganiseerde misdaad is actief over de
staatsgrenzen heen. Op het gebied van trafficking, na drugs- en wapenhandel
een zeer populaire illegale handel, nemen de landen van de Westelijke Balkan
een bijzondere plaats in, omdat het om zowel landen van herkomst, transitlanden
als bestemmingslanden gaat. Dergelijke omvangrijke grensoverschrijdende problemen
vormen ook een bedreiging voor de veiligheid van de rest van Europa, waaronder
Nederland, en vragen om een regionale en zelfs bredere internationale aanpak.
Vanuit het regionale Balkanprogramma zal Nederland een bijdrage kunnen leveren
aan capaciteitsopbouw op dit terrein en ondersteuning van een regionale aanpak.
Uiteraard zal in het kader van het geïntegreerd beleid met betrekking
tot de Westelijke Balkan nauwe afstemming plaatsvinden met relevante vakministeries
in Nederland.Op terreinen als grensmanagement, bestrijden van trafficking en regionale
politiesamenwerking zijn de Europese Commissie en de OVSE «lead donor».
Nederland heeft in multilateraal kader, onder andere tijdens het voorzitterschap
van de OVSE, hieraan actief bijgedragen. Zo was en is Nederland actief betrokken
bij de opbouw van het politieapparaat in Bosnië, Kosovo, Macedonië
en Servië en Montenegro.Steun aan hervorming van de veiligheidssector (politie en krijgsmacht),
belangrijk voor het vestigen van «rule of law», kan verleend worden
middels het onlangs opgerichte Stabiliteitsfonds. Ten behoeve van een effectief
functionerend regionaal programma zal continu afstemming moeten plaatsvinden
met de vakministeries.Het grote aantal verdachten van oorlogsmisdaden dat nog steeds vrij rondloopt
op de Balkan en dat niet zelden betrokken is bij misdaad veroorzaakt bij de
bevolking een permanent gevoel van onveiligheid.ICTY is verantwoordelijk voor de berechting van bepaalde categorieën
oorlogsmisdadigers (inbegrepen de «grote vissen» zoals Karadzic,
Mladic en Gotovina), maar zal na 2004 geen nieuwe onderzoeken entameren in
het kader van de «completion strategy». Het is bedoeling dat landen
in de regio zelf oorlogsmisdadigers gaan berechten. Om die reden wordt vanuit
bilaterale OS-fondsen (Mensenrechtenfonds) bijgedragen aan de oprichting van
een «War Crimes Chamber» in Bosnië. Bescherming van getuigen
bij processen is daarnaast een groot probleem, met name in Kosovo. In het
kader van de noodzaak van verwerking van het oorlogsverleden en verzoening
verdient het overweging om na te gaan of ook aan activiteiten op dit terrein
kan worden bijgedragen.4.8. Militaire veiligheid en de Nederlandse presentie
in de regioDe veiligheidssituatie in de strategisch belangrijke Balkanregio is momenteel
stabiel maar blijft ook fragiel. De NAVO-geleide operatie Joint Guardian,
in het kader waarvan KFOR in Kosovo is gestationeerd, en de NAVO-geleide operatie
Joint Forge, basis voor de ontplooiing van SFOR in Bosnië-Herzegovina,
waren vooralsnog onmisbaar voor de handhaving van stabiliteit.
De verbetering in de veiligheidssituatie gedurende de laatste jaren biedt
de mogelijkheid deze missies aan te passen. Zo is in Macedonië de EU-geleide
militaire operatie Concordia vervangen door de EU-geleide politiemissie Proxima.In Bosnië-Herzegovina is de dreiging van een openlijk militair conflict
tussen de verschillende bevolkingsgroepen goeddeels geweken. De militaire
taak voortkomend uit het Dayton Vredesakkoord om het heroplaaien van het inter-etnische
geweld te voorkomen neemt daarom fors in omvang af. Begin december 2003 besloot
de NAVO daarom dat de 12 000 militairen tellende SFOR-troepenmacht in
2004 in omvang kan worden teruggebracht tot 7 000 militairen met aanpassing
van de werkwijze. Ook heeft de EU aangegeven de leiding over de internationale
veiligheidspresentie op zich te willen nemen en heeft de NAVO verklaard de
stationering van SFOR te willen beëindigen, wellicht reeds per eind 2004.
Een EVDB-missie, gebruikmakend van NAVO-middelen en capaciteiten, zou in voorkomend
geval mogelijk worden gecombineerd met een nieuw en klein NAVO-hoofdkwartier
gericht op advisering van de Bosnische autoriteiten. De EU-geleide veiligheidspresentie
zal waarschijnlijk over een civiel instrumentarium beschikken waaronder ook
een belangrijk politie-element. Voordeel van een EU-geleide veiligheidspresentie
in Bosnië-Herzegovina zal kunnen zijn dat deze makkelijk zal kunnen aansluiten
bij het civiele instrumentarium van de EU, zoals de EU geleide politiemissie
EUPM en de EU waarnemersmissie EUMM. Voor de EUPM en EUMM geldt dat een heroverweging
van de missies wellicht noodzakelijk zal worden in het licht van de nieuwe
EU-geleide veiligheidspresentie.In Kosovo blijft de aanwezigheid van KFOR van essentieel belang. Met name
de statuskwestie is bepalend voor de veiligheidssituatie in Kosovo. De voortgang
in het behalen van de gestelde standaarden voordat over de status van Kosovo
kan worden gesproken zal daarom mede bepalend zijn voor de toekomst van KFOR.
Immers, het is niet waarschijnlijk dat de NAVO-presentie kan worden beëindigd
of geminimaliseerd zolang de statuskwestie niet is opgelost. Het voorstel
van de Contactgroep om de vooruitgang van Kosovo te evalueren is een welkome
bijdrage. Vooralsnog zal de omvang van KFOR, thans ongeveer 17 500 militairen,
niet verder worden teruggebracht, maar zal wel de werkwijze van de troepenmacht
worden aangepast aan de huidige veiligheidssituatie.Nieuwe NAVO-werkwijze en -presentie in Bosnië-HerzegovinaIn de nieuwe opzet van SFOR, de zogenaamde «Deterrent Presence»,
zullen de NAVO-eenheden een minder actieve bijdrage leveren aan de veiligheidssituatie
in Bosnië-Herzegovina. De drie multinationale brigades worden omgevormd
tot Multinationale Task Forces (MNTF), die ieder bestaan uit één
manoeuvrebataljon. De NAVO-eenheden leggen zich toe op het actief vergaren
van inlichtingen over de veiligheidssituatie in het gebied van verantwoordelijkheid.
Voor het geval dat uit de inlichtingen blijkt dat de spanning toeneemt of
dat er onrust of openlijke vijandelijkheden zouden ontstaan tussen de lokale
bevolkingsgroepen, kunnen deze manoeuvre-eenheden worden ingezet. Voorts heeft
SFOR de beschikking over een forse reservecapaciteit buiten Bosnië-Herzegovina,
die in het uiterste geval op korte termijn in geheel Bosnië-Herzegovina
kan worden ingezet.De Multinationale Brigade Noord West, waar naast Nederland ook Canada
en het Verenigd Koninkrijk op gelijke voet in deelnemen, verandert in het
voorjaar in de «Multinationale Task Force Noord West». De drie
bataljons van de huidige brigade worden gereorganiseerd tot één
bataljon onder Britse leiding. Daarnaast beschikt de «Task Force»
over een verkennings-compagnie, een eenheid voor het vergaren van operationele
inlichtingen en een component die zich bezighoudt met de specifieke
inlichtingentaken waarop het operatieplan en de eventuele inzet van escalerende
militaire middelen is gebaseerd, de «Monitoring, Observation, Surveillance
and Targeting» (MOST).Deze MOST-eenheden, die actief inlichtingen vergaren bij de Bosnische
bevolking, zijn voor hen het meest zichtbare deel van SFOR. De militairen
van deze eenheden vergaren inlichtingen over de veiligheidssituatie in het
inzetgebied. Daarnaast onderhouden ze contact met internationale organisaties.
Hierdoor krijgt SFOR inzicht in de sociale, politieke, economische, militaire
en veiligheidsstructuren. Een «MOST-team» bestaat uit acht militairen.
De meeste MOST-teams zijn niet ondergebracht op reguliere militaire bases,
maar hebben hun uitvalsbasis in de woongemeenschappen, tussen de lokale bevolking.
Daarnaast zijn er de zogenaamde sectorteams, die tot taak hebben op een hoger
niveau MOST-activiteiten uit te voeren, in de Moslim-Kroatische Federatie
op kantonaal niveau en in de Servische Republiek op regeringsniveau. Ook doen
de sectorteams de operationele en administratieve aansturing van een aantal
MOST-teams. Een sectorteam bestaat uit achttien militairen. In het gebied
van verantwoordelijkheid van de «Multinationale Task Force Noord West»
zijn twaalf MOST-teams en vier MOST-sectorteams voorzien. Het operatieplan
is vergelijkbaar met de succesvolle werkwijze van de Field Liaison Teams ten
tijde van de NAVO-geleide operatie Amber Fox in Macedonië.Al vanaf 20 februari a.s. zal in de nieuwe structuur worden
gewerkt, deels met de reeds aanwezige troepen. De transitie naar de nieuwe
structuur zal naar verwachting 1 april a.s. worden voltooid. In het Nederlands
vak heeft de transitie de ontmanteling van de bases in Novi Travnik, Suica,
Jaice en Split tot gevolg.Gevolgen voor de Nederlandse bijdrage aan SFORHet nieuwe concept maakt het mogelijk SFOR in dit voorjaar te verkleinen
van 12 000 naar 7 000 militairen. In dit licht wordt de Nederlandse
militaire bijdrage teruggebracht van het huidige aantal van bijna 1 050
Nederlandse militairen tot ongeveer 530 vanaf april 2004. De Nederlandse bijdrage
aan de MNTF zal dan bestaan uit twee MOST-sectorteams en vier MOST-teams.
Nederland zal de eerste commandant van de MOST-component leveren, voor de
duur van een jaar. Daarnaast levert Nederland een compagnie in het Britse
bataljon, een aantal militairen in de eenheid die specifieke inlichtingen
vergaart, personeel in de hoofdkwartieren van respectievelijk SFOR in Sarajevo
en de «Multinationale Task Force Noord West» in Banja Luka, een
verbindingsgroep, een detachement van de Koninklijke Marechaussee voor de
multinationale politie-eenheid in de «Task Force», medische capaciteiten
en een nationaal Support Element. De Britse militaire bijdrage blijft min
of meer op hetzelfde niveau. Omdat het Verenigd Koninkrijk derhalve het leeuwendeel
van de militairen levert, wordt gestopt met de wisselende bevelvoering en
zal het commando over de MNTF NW door het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd.Mede met het oog op de aanpassing van het operatieplan hebben de Slowaken
besloten hun transporthelikopter uit SFOR terug te trekken. Aan de samenwerking
met de Slowaakse helikoptereenheid, die was ondergebracht op het Nederlandse
kampement in Bugojno, kwam reeds medio december 2003 een eind. Er zijn thans
nog enige tekortkomingen in de militaire middelen die de commandant van de
MNTF NW benodigd heeft voor de uitvoering van het nieuwe operatieplan. De
Nederlandse Cougar transporthelikopters, die ten behoeve van de medische evacuatie
(MEDEVAC) aan de huidige multinationale brigade ter beschikking zijn gesteld, zullen in juni 2004 worden teruggetrokken. Thans worden de
mogelijkheden onderzocht deze tekortkoming te ondervangen door een meer doelmatige
gebruikmaking van MEDEVAC-helikopters uit de andere task forces. Tevens zijn
nog niet alle benodigde MOST-teams toegezegd, zoals voorzien in het operatieplan
van de MNTF NW. Het Verenigd Koninkrijk voert onderhandelingen met potentiële
nieuwe partnerlanden in MNTF NW, waaronder Zweden en Oostenrijk.Zoals bij eerdere gelegenheden vermeld, stelt Nederland periodiek een
Orion ter beschikking aan de Bosnia Kosovo Air Component (BKAC), de missie
van de NAVO-luchtstrijdkrachten ten behoeve van de ondersteuning van de militaire
operaties op de grond. Een Nederlands P-3C Orion maritiem patrouillevliegtuig
wordt in de periode februari tot en met mei 2004, voor periodes van telkens
twee weken ingezet vanuit het vliegveld Sigonella op Sicilië. Het toestel
voert ten behoeve van de NAVO-missies op de Balkan waarnemingsmissies en verkenningstaken
uit. In 2003 heeft de Nederlandse P-3C in totaal 197,5 uur gevlogen voor BKAC.In de nieuwe samenstelling blijft de Nederlandse samenwerking met Bulgaarse
en Roemeense militairen van kracht. Bulgarije levert één van
de drie infanteriepelotons van de Nederlandse compagnie. Dit peloton werkt
op gelijke voet samen met de twee Nederlandse. De transporttaken van het Nederlandse
contingent worden mede door een Roemeense transporteenheid uitgevoerd. Naar
het oordeel van de Regering zouden overigens ook andere landen die in de nabije
toekomst toetreden tot de NAVO en de EU moeten overwegen een aandeel te leveren
in de stabilisatiemachten in de Westelijke Balkan. Nederland zal een eventuele
bijdrage aan de EU-geleide operatie afzonderlijk beoordelen.Naar verwachting zal het belang van de militaire presentie in Bosnië-Herzegovina
verder afnemen, afhankelijk van het tempo van verdere verbetering van de veiligheidssituatie
en verdere toenadering tot NAVO en EU.4.9. Doorkijk per landAlbanië• Toenadering tot EU en NAVOAlbanië onderhandelt over afsluiting van een Stabilisatie- en Associatie
Overeenkomst (SAO), maar de implementatie van de met de EU gemaakte afspraken-
vooral op het gebied van bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie –
verloopt moeizaam. Zoals voor de gehele Balkan geldt ook voor Albanië
dat het zelf het tempo van de toenadering tot de EU bepaalt. Albanië
is partnerland van de NAVO in het Partnerschap voor de Vrede (PfP) en hoopt
op een spoedige uitnodiging voor het lidmaatschap van de NAVO.Onder meer door de afspraken met de NAVO en de assistentie die het land
via het MAP ontvangt, is het Albanese ministerie van Defensie de meest stabiele
overheidsinstelling in het land. De hervorming en het onder civiele controle
brengen van de veiligheidsdiensten van het land verdienen naar het oordeel
van de NAVO nog verdere inspanning.• Bilateraal ProgrammaAlbanië is één van de armste landen van Europa. Met
name in het rurale noorden komt grote armoede voor. Infrastructuur, gezondheidszorg,
onderwijs en milieu zijn sterk verwaarloosd. Om de omslag van ontwikkelingsland
naar daadwerkelijk «potentieel EU kandidaat lidstaat» te kunnen
maken zal Albanië nog een stevige inhaalslag moeten maken. Het land heeft
daartoe ook het pad der hervormingen ingeslagen. De onvolwassen politieke
cultuur, geringe bestuurlijke capaciteit en wankele «rule
of law» en, mede daardoor, een slecht ondernemingsklimaat vormen echter
nog belangrijke struikelblokken. Het Nederlandse bilaterale OS-programma,
waarin goed bestuur als belangrijkste thema geldt, speelt in op deze problematiek.
Specifieke aandacht gaat daarbij uit naar versterking van de institutionele
capaciteit, ondersteuning van het decentralisatieproces en stimuleren van
burgerparticipatie (versterking civil society). De komende jaren zal voorts
nadrukkelijker worden bezien hoe de Nederlandse assistentie kan worden ingezet
ten behoeve van het verbeteren van het ondernemingsklimaat («economic
governance»).Sinds 2003 wordt speciale aandacht besteed aan de milieusector. Albanië
kampt met een zware milieu-erfenis uit het communistische, zwaar industriële
verleden. Dat de Albanese overheid nog maar weinig corrigerend en sturend
heeft kunnen optreden bij de aanpak van deze milieuproblemen, heeft als hoofdreden
de institutionele zwakte in de confrontatie met een veelheid aan gestelde
prioriteiten. In lijn met de algemene focus op goed bestuur wordt in deze
sector dan ook ingezet op versterking van overheidscapaciteit (ondersteuning
milieuministerie) en het ondersteunen van lokale milieu-initiatieven en niet-gouvernementele
organisaties. De omvang van dit programma is vooralsnog bescheiden.Ook het PSO programma is actief in Albanië.Bosnië-Herzegovina (Bosnië)• Toenadering tot EU en NAVOBosnië-Herzegovina streeft eveneens naar spoedige aansluiting bij
Euro-Atlantische structuren. Onder leiding van Hoge Vertegenwoordiger Lord
Ashdown wordt door de internationale gemeenschap, samen met de Bosnische autoriteiten,
gewerkt aan de omvorming van Bosnië-Herzegovina tot een levensvatbare
staat met Europese perspectieven. Nederland heeft zitting, als waarnemer met
spreekrecht, in de Steering Board van de Peace Implementation Council, die
sturing geeft aan de activiteiten van de Hoge Vertegenwoordiger. Het nog steeds
zwakke overheidsapparaat en de vaak tekortschietende hervormingsbereidheid
van de Bosnische autoriteiten zijn hierbij enkele van de voornaamste problemen.
Ook de bepalingen van het Dayton-akkoord, waarbij een Bosnische staat werd
geschapen met een complex systeem van etnische machtsverdeling met beperkte
centrale bevoegdheden op staatsniveau, vormen vaak een struikelblok. Onlangs
is het mandaat van Lord Ashdown tot mei 2005 verlengd: overdracht van zijn
taken aan een EU-geleide missie is vervolgens een aannemelijk scenario. Voor
Nederland is hierbij een belangrijk uitgangspunt dat de Bosnische autoriteiten
in toenemende mate zelf verantwoordelijkheid gaan nemen voor het Bosnische
hervormingsproces. Een toekomstige EU-missie zal dan ook, idealiter, dienen
te opereren zonder de zogenaamde «Bonn powers», op grond waarvan
de Hoge Vertegenwoordiger thans vergaande bevoegdheden heeft om in te grijpen
in het bestuur van Bosnië-Herzegovina.De Europese Commissie publiceerde in december 2003 een haalbaarheidsstudie,
waarin een 16-tal onderwerpen wordt genoemd, zoals betere implementatie van
wetgeving, effectiever bestuur en doorvoeren van economische hervormingen,
ten aanzien waarvan aanzienlijke vooruitgang moet worden geboekt voordat een
begin kan worden gemaakt met onderhandelingen over het afsluiten van een SAO.
In juni 2004 zal de Commissie beoordelen of Bosnië-Herzegovina voldoende
vorderingen heeft gemaakt om aan deze onderhandelingen te beginnen.Ook Bosnië-Herzegovina heeft aangegeven in aanmerking te willen komen
voor toetreding tot het PfP met de NAVO. Ook hierbij is samenwerking met het
ICTY één van de elementen. Inmiddels maakt het land goede
voortgang met het hervormingsproces van de strijdkrachten en inlichtingendiensten.
De ontwikkeling is gericht op de vorming vanéén nationale krijgsmacht
voor Bosnië-Herzegovina, waarin de krijgsmachten van zowel de Moslim-Kroatische
Federatie als die van de Republika Srpska zullen opgaan. In dit licht bekrachtigde
het parlement vorig jaar het besluit te werken aan de vorming van één
nationaal ministerie van Defensie voor Bosnië-Herzegovina.• Bilateraal programmaDe Nederlandse bilaterale OS-inspanningen hebben zich in de afgelopen
jaren met name gericht op het ondersteunen van de terugkeer van vluchtelingen
en ontheemden naar hun oorspronkelijke woonplaats. Sinds enkele jaren is daarnaast
in toenemende mate aandacht gegeven aan het thema goed bestuur. Hierbij richt
zich de aandacht met name op de versterking van de staatsinstellingen (capaciteitsopbouw)
ten opzichte van de entiteiten, alsmede de ontwikkeling van het maatschappelijk
middenveld. Een belangrijke focus van het bilaterale programma ligt in en
rond Srebrenica, waarbij onder meer wordt bijgedragen aan de opvang van mensen
die niet kunnen of willen terugkeren naar Srebrenica. Ondanks een stabiel
macro-economisch klimaat is de toestand van de Bosnische economie slecht.
Economische ontwikkeling is in de komende periode dan ook cruciaal voor het
behoud van stabiliteit in het land. Vanaf 2004 zal het Nederlandse programma
meer aandacht besteden aan activiteiten op het terrein van «economic
good governance» en private sector ontwikkeling. Overigens heeft Bosnië-Herzegovina
bijzondere aandacht als lid van de Nederlandse kiesgroep bij WB /IMF.Ook het PSO programma is actief in Bosnië.Macedonië• Toenadering tot EU en NAVOIn Macedonië is na de crisis van 2001 de binnenlandse politieke agenda
beheerst door de uitvoering van het Ohrid Framework Agreement, die moet leiden
tot de vestiging van een gedecentraliseerde en multi-etnisch bestuurde staat.
Opvolgende NAVO- en EU-missies (operaties «Essential Harvest»,
«Amber Fox», «Concordia» en de politiemissie «Proxima»)
leverden en leveren hierbij een belangrijke bijdrage. Daarnaast draagt de
EU Speciale Vertegenwoordiger (vanaf februari 2004 de Deen Jessen-Petersen)
bij aan het toezicht op de uitvoering van de bepalingen van het Ohrid-akkoord.
De verhoudingen tussen de diverse politieke partijen zijn nog gespannen. Daarnaast
zijn soms nog etnische splintergroeperingen actief die door middel van aanslagen
het vredesproces trachten tegen te werken. Onder de bevolking bestaat hiervoor
echter nauwelijks meer steun. Macedonië heeft aangegeven reeds eind februari
van dit jaar een aanvraag voor EU-lidmaatschap te willen indienen. Macedonië
hoopt door deze aanvraag de hoognodige binnenlandse politieke steun te verkrijgen
voor de ingrijpende gevolgen van de uitvoering van het Ohrid Akkoord.Macedonië is al partnerland in het Partnerschap voor de Vrede (PfP)
en hoopt op een spoedige uitnodiging voor het lidmaatschap van de NAVO. Daarvoor
dient het land evenwel een aantal hervormingen in de veiligheidssector door
te voeren. De Macedonische regering heeft een hervormingsprogramma opgesteld,
dat moet worden goedgekeurd door het parlement. De NAVO steunt deze inspanningen
door samenwerking in het Membership Action Plan (MAP).• Bilateraal programmaHoewel Macedonië goede vorderingen heeft gemaakt op het gebied van
macro-economische stabiliteit, moet er vooral op het gebied van hervorming
van het overheidsapparaat en verbetering van de sociaal economische situatie
nog veel gebeuren. Ook moeten de belangrijkste onderdelen uit het Framework
Agreement van Ohrid nog worden uitgevoerd, met name op het gebied van decentralisatie.
Voor de Macedonische regering heeft dit, mede gezien de verwachte EU-lidmaatschapsaanvraag,
zeer hoge prioriteit. Andere belangrijke doelstellingen van de Macedonische
regering zijn versterking van de rechtsstaat, het realiseren van economische
groei en hervormingen op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg. Het
Nederlandse bilaterale programma levert hieraan een bijdrage. Naast een programma
op het gebied van'basic education', dat de komende jaren zal worden uitgebouwd,
zijn goed bestuur, public finance management en private sector ontwikkeling
sinds 2003 kernonderdelen van het programma. Specifieke aandacht gaat hierbij
uit naar ondersteuning van het decentralisatieproces en implementatie van
het Framework Agreement. Op het gebied van private sector ontwikkeling is
onlangs een groot micro-krediet project gestart voor kleine ondernemers. Beide
kernonderdelen zullen de komende jaren verder worden uitgewerkt. Overigens
heeft Macedonië bijzondere aandacht als lid van de Nederlandse kiesgroep
bij WB /IMF.Het PSO programma is eveneens actief in Macedonië.Kroatië• Toenadering tot EU en NAVOIn Kroatië leverden de parlementsverkiezingen van 23 november
2003 een duidelijke overwinning op voor de oppositionele HDZ. Inmiddels is
de nieuwe regeringscoalitie onder leiding van premier Sanader geïnstalleerd.
Sanader heeft aangegeven net als zijn voorganger te streven naar zo spoedig
mogelijk EU lidmaatschap, en de eerste signalen van de nieuwe regering om
de uitstaande obstakels weg te nemen zijn positief. Kroatië heeft al
een SAO afgesloten en heeft inmiddels het EU-lidmaatschap aangevraagd. Kroatië
mikt op het EU lidmaatschap per 2007. In de komende periode zal moeten blijken
in hoeverre Kroatië voldoet aan de daartoe gestelde politieke en economische
criteria, inclusief samenwerking met het ICTY. Nederland heeft, evenals het
Verenigd Koninkrijk, afronding van de ratificatie van de SAO met Kroatië
opgeschort wegens onvoldoende samenwerking door de Kroatische autoriteiten
met het ICTY. De Nederlandse en Britse positie zal volgens de Europese Commissie
worden meegewogen bij het uitbrengen van haar advies («avis»)
over de Kroatische lidmaatschapsaanvraag, dat volgens de huidige planning
voorjaar 2004 zal worden gepubliceerd. Indien dit advies positief is en de
Europese Raad Kroatië de status van kandidaat-lidstaat geeft, zullen
onder Nederlands EU-Voorzitterschap de eerste contacten met Kroatië over
het lidmaatschapstraject plaatsvinden.Kroatië is al partnerland in het Partnerschap voor de Vrede (PfP)
en hoopt op een spoedige uitnodiging voor het lidmaatschap van de NAVO. De
ontwikkelingen in die richting zijn positief, maar niettemin dient het het
land een aantal verdere hervormingen in de veiligheidssector door te voeren.
De NAVO steunt deze inspanningen door gerichte assistentie in het kader van
het Membership Action Plan (MAP). Kroatië en de NAVO zijn een tijdpad,
eisen en voorwaarden overeengekomen waaraan het land moet voldoen alvorens
het voor de feitelijke toetreding tot de NAVO in aanmerking komt. Eén
van de voorwaarden is medewerking met het ICTY.• Matra en PSOKroatië – eveneens lid van de Nederlandse kiesgroep WB/IMF –
komt niet in aanmerking voor Nederlandse OS-fondsen, maar ontvangt wel Nederlandse assistentie via MATRA en PSO en komt in aanmerking voor
steun aan non-ODA kiesgroeplandenServië en Montenegro/Kosovo• Toenadering tot EU en NAVOIn Servië en Montenegro kampen de hervormingsgezinde krachten nog
steeds met de politieke en economische erfenis van het Milosevic-tijdperk,
die een belangrijk obstakel vormt bij het doorvoeren van de noodzakelijke
hervormingen. Daarnaast herbergt Servië en Montenegro nog steeds de grootste
vluchtelingenpopulatie van Europa (ruim 500 000 personen, inclusief een
groot aantal ontheemden uit Kosovo).De moord op de Servische premier Djindjic, in maart 2003, heeft geleid
tot een ernstige politieke crisis in Servië. Politieke strubbelingen
leidden tot de val van de opvolgende regering-Zivkovic, waarna bij de parlementsverkiezingen
van 28 december 2003 de extreem-nationalistische SRS als grootste partij
uit de bus kwam. Wel werden de relaties met de buurlanden sterk verbeterd,
en werd de verhouding met Montenegro vastgelegd binnen de nieuwe uniestaat
Servië en Montenegro. Er zal moeten worden afgewacht hoe levensvatbaar
de jonge uniestaat zal blijken te zijn. Ook de definitieve status van Kosovo
is nog een heet hangijzer in de Servische politiek. De Europese Commissie
zal naar verwachting dit voorjaar een haalbaarheidsstudie publiceren naar
het starten van onderhandelingen over een SAO met Servië en Montenegro.Servië en Montenegro heeft aangegeven in aanmerking te willen komen
voor toetreding tot het PfP. Hoewel ook de NAVO van mening is dat inmiddels
goede voortgang is geboekt in het hervormingsproces, geldt voor dit land de
voorwaarde van medewerking met het ICTY.• Samenwerking op defensieterrein/MATRA en PSODe minister van Defensie heeft tijdens zijn bezoek aan Belgrado op 5 november
2003 een «Declaration of Intent» getekend, met de thans demissionaire
minister van Defensie Boris Tadic. Dit document biedt een raamwerk voor bilaterale
militaire samenwerking met Servië-Montenegro. De Nederlandse bereidheid
tot militaire samenwerking is een signaal dat ons land vertrouwen heeft in
de ontwikkelingen in de maatschappelijke veiligheidsstructuren in het land.
De internationale gemeenschap zal de voortgang van deze belangrijke ontwikkelingen,
mede met het oog op de vorming van een nieuwe regeringscoalitie, kritisch
blijven beoordelen. Sinds enkele jaren wordt de Servisch-Montenegrijnse krijgsmacht
verkleind en professioneler gemaakt. Er is een proces gaande dat de krijgsmacht
beter onder het gezag van de civiele autoriteiten brengt. Thans is een bescheiden
bilateraal militair samenwerkingsprogramma voor het jaar 2004 overeengekomen,
dat zich toespitst op het aanbieden van cursussen en opleidingen aan Servische
en Montenegrijnse militairen. Daarnaast is overeengekomen informatie uit te
wisselen over crisisbeheersingsoperaties. Recent is een militaire delegatie
uit Belgrado te gast geweest bij Defensie, waar is gesproken over de planning
en voorbereiding van een crisisbeheersingsoperatie op politiek en militair
gebied, de uitvoering ervan, alsmede de samenwerking met andere landen in
een militaire operatie.In niet-partnerland Servië en Montenegro worden de instrumenten MATRA
en PSO eveneens ingezet. De MATRA-inzet blijft hier beperkt tot de «klassieke»
versterking van de civil society en lokaal bestuur.KosovoIn Kosovo, dat sinds 1999 onder VN-bestuur (UNMIK) staat op grond van
Veiligheidsraadresolutie 1244, streeft de Albanees-Kosovaarse meerderheid
naar snelle onafhankelijkheid. Op 12 december 2003 werden de zogenaamde
«Standards for Kosovo» goedgekeurd door de VN Veiligheidsraad. Kort daarvoor, in oktober 2003, is de dialoog tussen Belgrado
en Pristina ten aanzien van een select aantal onderwerpen (waaronder de terugkeer
van minderheden) formeel van start gegaan. Medio 2005, of eerder indien mogelijk,
zal de voortgang van de uitvoering van de standaarden worden getoetst aan
de hand van een door de Speciale Vertegenwoordiger van de VN, Holkeri, op
te stellen werkplan. Bij voldoende progressie is toegezegd dat dan de kwestie
van de finale status van Kosovo besproken kan worden. Nederland onderschrijft
het belang van dit Standards proces omdat het duidelijkheid verschaft over
de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voordat een begin kan worden gemaakt
met het bespreken van de statuskwestie. Wellicht nog belangrijker is dat op
deze manier het proces in aanloop naar de onderhandelingen over de statuskwestie
onder controle kan worden gehouden. De internationale gemeenschap is vooral
door middel van de zogenaamde Contact Groep betrokken bij het zoeken naar
een duurzame regeling voor de Kosovo-statuskwestie. Mede op Nederlands verzoek
worden in EU-verband voorstellen ontwikkeld voor een grotere EU-betrokkenheid
bij de kwestie-Kosovo.4.10. Multilaterale foraVoor het Nederlandse optreden in multilaterale fora als EU, VN, OVSE met
betrekking tot ontwikkelingen op de Balkan is de regionale context richtinggevend.
Dit betekent in eerste instantie dat aansluiting wordt gezocht bij regionale
initiatieven die door de verschillende organisaties zelf worden ontplooid.
In dat kader past bijvoorbeeld aansluiting bij VN-organisaties op het gebied
van duurzame regelingen voor vluchtelingen en aansluiting bij de regionale
component binnen het Stabilisatie- en Associatieproces van de EU. Daarnaast
zal Nederland, zoveel mogelijk in overleg met partners, een zo nauw mogelijke
samenwerking tussen de diverse organisaties bepleiten, waarbij niet alleen
overlapping van activiteiten in de regio wordt vermeden, maar de verschillende
programma's elkaar juist aanvullen en waar mogelijk wederzijds versterken
society en lokaal bestuur. Lijst met afkortingen   AEVNotitie Aan elkaar
verplichtBKACBosnia Kosovo Air
Component CARDSEU Hulpprogramma
voor de Westelijke Balkan CBICentrum voor Bevordering
van Import uit ontwikkelingslanden EUEuropese UnieEUFOREurope Force EUMMEuropean Union Monitoring
MissionEUPMEuropean Police MissionFMOFinancieringsmaatschappij
OntwikkelingslandenICTYInternational Criminal
Tribunal for YugoslaviaIOMInternationale Organisatie
voor Migratie KFORKosovo Force MAPMembership Action
Plan MARRIMigration, Asylum,
Return Regional Initiative MATRA(Programma) Maatschappelijke
transformatie MEDEVACMedical Evacuation MILIEVMilieu en Economische
Verzelfstandiging MNTFMultinationale Task
ForcesMOSTMonitoring, Observation,
Surveillance and TargettingNAVONoord-Atlantische
Verdrags Organisatie ODAOfficial Development
Assistence OHROffice of the High
Representative (Bosnië) ORETOntwikkelingsrelevante
ExporttransactiesOSOntwikkelingssamenwerking OVSEOrganisatie voor
Veiligheid en Samenwerking in Europa PESPProgramma Economische
Samenwerking Projecten PfPPartnership for Peace
programma van de NAVO PSOProgramma Samenwerking
Oost-Europa van het Ministerie van Economische Zaken ReRepRegional Environmental
Reconstruction Program for South Eastern EuropeSAOStabilisatie- en Associatie
OvereenkomstSAPStabilisatie- en associatieproces
EU SEECPSouth East Europe
Cooperation Process SFORStabilisation ForceSFRJSocialistische Federatieve
Republiek JoegoslaviëTMFThematische Medefinanciering UNMIKUnited Nations Interim
Administration Mission in Kosovo VNVerenigde Naties 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29478-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl