Goedkeuring verdrag inz. wettelijke aansprakelijkheid voor schade door verontreiniging door olie; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24472, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

22-04-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24472-(R1554) nr. 5

16-04-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAanscherping van het schadebegrip; artikel 2, derde lid.De opstelling van ItaliëCombination-carriersPreventieve maatregelenDe invloed van nationaal recht van verdragspartijenDe positie van de Verenigde Staten en van «goedkope-vlag-
landen» Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24472Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 472 (R 1554)Goedkeuring van de op 27 november 1992 te Londen tot stand gekomen protocollen
tot wijziging van respectievelijk het Internationaal Verdrag inzake de wettelijke
aansprakelijkheid voor schade door verontreiniging door olie, 1969, en het
Internationaal Verdrag betreffende de instelling van een Internationaal Fonds
voor vergoeding van schade door verontreiniging door olie, 1971nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 16 april 1996De ondergetekenden hebben met belangstelling kennis genomen van het verslag.
Op de door de leden van de VVD-fractie gestelde vragen wordt als volgt geantwoord. Aanscherping van het schadebegrip; artikel 2, derde lid.In de eerste plaats maken de leden van de fractie van de VVD zich zorgen
over de inhoudelijke beoordeling van de criteria, neergelegd in artikel 2,
derde lid, van het Protocol bij het Aansprakelijkheidsverdrag 1969, welk artikellid
het schadebegrip regelt.Een zinvolle reactie op dit punt vergt vermelding van enige achtergrondinformatie.
Om deze reden gaan wij hierop uitgebreid in.Volgens de onderhavige protocollen worden vergoed «de kosten van
redelijke maatregelen tot herstel van het milieu, die daadwerkelijk worden
ondernomen of zullen worden ondernomen». De beoordeling van de redelijkheid
van bedoelde maatregelen is een integrale, waarbij derhalve zowel de redelijkheid
van de maatregelen zelf, als de redelijkheid van de kosten daarvan wordt getoetst.
In de praktijk zal de redelijkheid van de hier bedoelde maatregelen in eerste
instantie moeten worden beoordeeld door degene die de maatregelen neemt en
vervolgens vergoeding van de kosten daarvan vordert van de reder en, indien
van deze geen, of onvoldoende schadevergoeding wordt verkregen, van het Fonds.Daarbij speelt in de eerste plaats de milieutechnische expertise van de
rampenbestrijdingsorganisatie, die als eerste geroepen is om bij een olie-incident
op te treden – in de regel een overheidsdienst – een belangrijke
rol. Bij een calamiteit van enige omvang zal daarbij ook van expertise aan
de kant van de reder en diens verzekeraar gebruik worden gemaakt. Zo is het
bij voorbeeld in de praktijk gebruikelijk dat bij een calamiteit van grotere
omvang technische experts van de internationale vereniging van eigenaren van
olietankers (ITOPF) bijstand verlenen. Ook het Fonds maakt ter
beoordeling van de hier bedoelde vragen gebruik van deze experts.In de huidige praktijk van het Fonds worden beslissingen van principiële
aard over de vergoedbaarheid van bepaalde claims, op voorstel van de Directeur
van het Fonds, in de Uitvoerende Commissie (Executive Committee) van het Fonds
genomen. Deze Commissie bestaat uit (regeringsvertegenwoordigers van) 15 verdragspartijen,
volgens een gewogen systeem gekozen uit de Algemene Vergadering van verdragspartijen
(zie artikel 22 van het Fondsverdrag 1971). Een in die Commissie genomen beslissing
dat een bepaalde claim door het Fonds zal worden vergoed, heeft directe consequenties
voor de omvang van de door contribuanten (ontvangers van over zee aangevoerde
olie) in alle verdragspartijen te betalen bijdragen aan het Fonds, alsmede
in beginsel precedentwerking voor de vergoedbaarheid in vergelijkbare toekomstige
gevallen in alle partijen bij het verdrag. Een en ander vormt voor de leden
van de Commissie een prikkel om claims met een principieel karakter kritisch
te bezien. Besluit de Commissie tot gehele of gedeeltelijke niet-vergoedbaarheid
van een claim (in de hier bedoelde situatie bij voorbeeld omdat de kosten
geheel of gedeeltelijk niet redelijk worden geacht), dan kan degene die vergoeding
van deze kosten wil, volgens het systeem van de verdragen de vraag voorleggen
aan de nationale rechter van de verdragspartij waar de schade is ontstaan
(vergelijk artikel IX van het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 en artikel 7
van het Fondsverdrag 1971). Deze mogelijkheid staat uiteraard tevens open
indien de betreffende kosten alleen van de reder worden gevorderd –
bij voorbeeld omdat voorzienbaar is dat de totale schade niet boven de aansprakelijkheidslimiet
van de reder zal uitkomen – en deze claim door de reder wordt afgewezen
omdat hij niet redelijk wordt geacht. De rechter zal moeten beslissen op basis
van de beide verdragen; zijn beslissing is bindend.De daarbij aan de orde zijnde vragen zullen uiteraard voor een belangrijk
deel van (milieu-)technische aard zijn. Te denken valt aan kwesties als de
vraag of herstel feitelijk mogelijk is, de vraag in hoeverre en op welke termijn
natuurlijk herstel zal optreden indien menselijk ingrijpen achterwege blijft,
de vraag in hoeverre eventueel te nemen maatregelen het natuurlijke herstelproces
zullen versnellen, de vraag hoe hoog de kosten van uitvoerbare en effectieve
herstelmaatregelen zijn en de vraag of bepaalde herstelmaatregelen weer eigensoortige
nadelen kennen, dan wel geheel of gedeeltelijk onbekende risico's meebrengen
(«middel erger dan de kwaal»). Voor staten die prijs stellen op
vergoeding van de hier bedoelde kosten door de reder en het Fonds is het dus
zaak hun afweging te baseren op objectief (milieu-)technisch advies, aangezien
dan de grootste kans bestaat dat de beoordeling door de reder en het Fonds
tot dezelfde uitkomst zal leiden. In Nederland zal Rijkswaterstaat, eventueel
geassisteerd door deskundige derden, aangewezen zijn om in eerste instantie
vast te stellen of er voldoende mogelijkheid bestaat om het milieu daadwerkelijk
te herstellen. In de praktijk zal het hierbij veelal gaan om het opruimen
van zoveel mogelijk vervuiling (bij voorbeeld door middel van het zogenaamde
«olievegen») en het zoveel mogelijk schoonmaken van door olie
vervuilde dieren.Voor een goed begrip moet, bij hetgeen hierboven omtrent de Uitvoerende
Commissie is gezegd, worden bedacht dat het nieuwe Fonds geen Uitvoerende
Commissie in de zin van de thans geldende verdragen zal kennen, zoals op bladzijde
22 van de memorie van toelichting reeds is vermeld. Er zal onder het nieuwe
Fonds echter wel enig lichaam zijn dat ten aanzien van het beoordelen van
claims een zelfde of soortgelijke rol zal vervullen als de Uitvoerende Commissie
onder de thans geldende verdragen. Dat lichaam kan echter pas worden ingesteld
door de Algemene Vergadering van het nieuwe 1992-Fonds, die medio
dit jaar voor het eerst bijeen zal komen ter gelegenheid van de inwerkingtreding
van de protocollen. Dan zal ook bekend worden wat de naam van dat lichaam
zal zijn. Voor de hier aan de orde zijnde vraag is slechts van belang dat
voor dat lichaam hetzelfde zal gelden als hierboven ten aanzien van de Uitvoerende
Commissie is opgemerkt.De vraag van de leden van de VVD-fractie kan voorts aldus worden verstaan,
dat mede wordt gedoeld op het feit dat het hier om een zogenaamde «open
norm» gaat. De zorg van deze leden zou dan hierop betrekking kunnen
hebben, dat het gebruik van open normen in internationale situaties de vraag
oproept of zij overal op dezelfde wijze zullen worden toegepast. Zo verstaan,
kunnen wij ons de vraag van deze leden voorstellen. Wij delen deze zorg in
dit geval echter niet. Het is in dit verband goed erop te wijzen dat ook onder
de thans geldende verdragen – evenals in tal van andere verdragen –
reeds met open normen wordt gewerkt. Zo zijn bij voorbeeld de kosten van het
schoonmaken van de kust na verontreiniging met olie uiteraard vergoedbaar
onder de verdragen, maar wel voor zover men deze kosten in redelijkheid heeft
kunnen maken, hetgeen ook hier zowel op de werkzaamheden zelf als op de kosten
daarvan ziet. In de praktijk vormen deze normen geen belemmering voor het
functioneren van de verdragen. Integendeel, de hier aan de orde zijnde vragen
kunnen in verband met de grote diversiteit van de te beoordelen feitelijke
situaties slechts met dergelijke normen op een zinvolle wijze worden beantwoord.Deze normen stellen de reder en het Fonds derhalve in staat om op flexibele
wijze sterk wisselende situaties tegemoet te treden.Wat betreft de controle op het daadwerkelijk genomen worden van herstelmaatregelen
dient te worden onderscheiden tussen de controle op de feitelijke situatie
enerzijds en de verhaalbaarheid van de kosten daarvan anderzijds. Wat het
eerste betreft, ligt de verantwoordelijkheid bij de bevoegde rampenbestrijdingsorganisatie
van de betreffende staat.Deze stelt vast welke maatregelen genomen zijn of moeten worden en in
welke mate genomen maatregelen doeltreffend waren. Wat het verhaal van kosten
betreft geldt, gelet op de uit de verdragen voortvloeiende verdeling van de
vergoedingsplicht over de scheepseigenaar en het Fonds, het volgende. In eerste
instantie bekijkt de verzekeraar van de scheepseigenaar of de herstelmaatregelen
op goede gronden worden genomen en de kosten daarvan redelijk zijn. Daartoe
zal de reder bij een calamiteit van grotere omvang ook technische experts
van de internationale vereniging van eigenaren van olietankers (ITOPF) inschakelen.
Ook het Fonds beoordeelt genoemde kwesties zelf en maakt daarbij doorgaans
gebruik van dezelfde experts. Deze technische experts houden in de praktijk
ook regelmatig namens de reder en het Fonds toezicht op de maatregelen die
overheden en eventuele anderen nemen ter bestrijding van de gevolgen van het
ongeval. Tevens geven zij namens de reder en het Fonds adviezen waar zij dat
wenselijk vinden of indien daarom wordt gevraagd. Hierbij valt overigens direct
aan te tekenen dat hier met de term «toezicht» niet wordt gedoeld
op een hiërarchische verhouding: de experts fungeren slechts als de ogen
en oren van de reder en het Fonds ter plaatse, opdat zij ter gelegenheid van
de beoordeling van uit het ongeval voortvloeiende claims over betrouwbare
(«eigen») technische informatie kunnen beschikken.Bedoelde experts zijn uiteraard tevens in te zetten om te bezien of maatregelen
tot herstel van het milieu technisch mogelijk zijn, of de kosten daarvan binnen
redelijke grenzen zijn gebleven of zullen blijven en of de maatregelen waarvoor
vergoeding wordt gevraagd daadwerkelijk zijn of worden genomen. De reder en
het Fonds zijn op dit punt dus niet geheel afhankelijk van (informatie
verstrekt door) de autoriteiten van de verdragspartij waar de schade is ontstaan.
Ook hier geldt dat een benadeelde die meent dat door hem genomen herstelmaatregelen
ten onrechte niet door de reder of het Fonds worden vergoed, zich kan wenden
tot de rechter van de verdragspartij waar de schade is ontstaan. Doet zich een tankerongeval voor op de grens van de exclusieve economische
zones (of vergelijkbare zones als bedoeld in artikel 11 van het gewijzigd
Aansprakelijkheidsverdrag 1992 en artikel 3 van het gewijzigd Fondsverdrag
1992) van verschillende verdragspartijen, dan zullen de desbetreffende staten
in overleg met elkaar treden en op basis van (verwachte) stroom- en weerscondities
vaststellen in welke richting de olie zich zal verspreiden. De staat of staten
op wier grondgebied of binnen wier exclusieve economische zone (of vergelijkbare
zone als hierboven aangegeven) schade valt te verwachten, zullen dan de nodige
maatregelen nemen, daarbij eventueel geholpen door de andere betrokken staten
op grond van regionale samenwerkingsovereenkomsten, zoals de op 13 september
1983 te Bonn tot stand gekomen Overeenkomst inzake samenwerking bij bestrijding
van verontreiniging van de Noordzee door olie en andere schadelijke stoffen
(Trb. 1983, 159). De opstelling van ItaliëDe leden van de VVD-fractie wilden graag meer informatie over de argumenten
van Italië om zich terughoudend op te stellen tegenover de protocollen.Vooropgesteld moet worden, dat ook de ondergetekenden slechts in beperkte
mate inzicht hebben in de beweegredenen van de Italiaanse regering voor haar
opstelling in deze.Afgaande op wat de Italiaanse regering in het internationaal overleg binnen
het Fonds bij herhaling heeft gesteld, lijkt de beperkte vergoedbaarheid van
zuivere milieuschade voor haar het belangrijkste bezwaar tegen de protocollen
te vormen. Het is niet geheel duidelijk in hoeverre deze opstelling mede is
ingegeven door het feit dat de Italiaanse staat onder de thans geldende verdragen
terzake van het geruchtmakende ongeval met de Haven (april 1991) pretendeert
een vordering voor zuivere milieuschade op het Fonds te hebben ten bedrage
van ten minste 883 435 miljoen Lire (± 928 miljoen gulden). Het
ligt echter voor de hand aan te nemen dat enig verband bestaat, temeer daar
ook een aantal lagere overheidslichamen in Italië forse claims voor zuivere
milieuschade heeft ingediend.Het is in dit verband overigens van belang erop te wijzen dat de protocollen
op het punt van zuivere milieuschade niet méér beogen te doen
dan het in de tekst van de herziene verdragen vastleggen hetgeen reeds jaren
het vaste beleid is van het Fonds inzake de vergoedbaarheid van zuivere milieuschade
onder de thans geldende verdragen, hetgeen als volgt kan worden verduidelijkt.
De vergoedbare «schade door verontreiniging» wordt onder de thans
geldende verdragen gedefinieerd als «verlies of schade ... veroorzaakt
door bevuiling ten gevolge van het ontsnappen of doen wegvloeien van olie
uit het schip» (loss or damage caused ... by contamination resulting
from the escape or discharge of oil from the ship; artikel I, zesde lid van
het Aansprakelijkheidsverdrag 1969). Deze formulering sluit de vergoedbaarheid
van zuivere milieuschade niet met zoveel woorden uit. De vraag naar de vergoedbaarheid
van zuivere milieuschade onder deze definitie is in het Fonds voor het eerst
aan de orde geweest naar aanleiding van het ongeval met de Antonio Gramski
in 1979. De regering van de toenmalige Sovjet-Unie claimde daarvoor vergoeding
van zuivere milieuschade, waarbij het gevorderde bedrag was berekend
door middel van een in de nationale wetgeving opgenomen wiskundige formule.
Daarbij werd het aantal verontreinigde kubieke meters zeewater berekend en
de schade gesteld op een bepaald bedrag per kubieke meter. Naar aanleiding
daarvan is in 1980 door de Algemene Vergadering ten aanzien van zuivere milieuschade
beslist dat artikel I, zesde lid, door het Fonds aldus moet worden geïnterpreteerd,
dat de vaststelling van de schade onder de verdragen niet kan geschieden op
basis van een abstracte berekening aan de hand van theoretische modellen («on
the basis of an abstract quantification of damage calculated in accordance
with theoretical models»; Resolutie nr. 3 van de Algemene Vergadering).
Deze beperking is later in de protocollen van 1984 en vervolgens in de onderhavige
protocollen van 1992 neergelegd, in de vorm van een toevoeging aan de definitie
van vergoedbare schade, luidende: «met dien verstande dat vergoeding
voor andere schade aan het milieu dan winstderving ten gevolge van deze schade
wordt beperkt tot de kosten van redelijke maatregelen tot herstel die daadwerkelijk
worden ondernomen of zullen worden ondernomen» (provided that compensation
for impairment of the environment other than loss of profit from such impairment
shall be limited to costs of reasonable measures of reinstatement actually
undertaken or to be undertaken).Deze opstelling is in lijn met de Nederlandse opvattingen en ons land
heeft zich in internationale besprekingen dan ook steeds op het standpunt
gesteld dat zij kon worden gesteund. In het bijzonder is daarbij gelet op
de noodzaak juist bij milieuschade in het oog te houden dat alleen daadwerkelijk
geleden of nog te lijden vermogensschade voor vergoeding in aanmerking komt,
alsmede op de onmogelijkheid om in de praktijk het bedrag van de zuivere milieuschade
concreet vast te stellen. Verwezen mag worden naar de uitgebreide beschouwingen
daarover in het kader van de parlementaire behandeling van de op 1 februari
1995 in werking getreden wet tot aanvulling van de Boeken 3, 6 en 8 nieuw
BW met regels betreffende de aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen en
verontreiniging van lucht, water of bodem (Stb. 1994, 846). In het bijzonder
valt te wijzen op de bladzijden 15–21 van de memorie van toelichting
(Kamerstukken 11 1988/89, 21 202, nr. 3), alwaar ook het verband
met de internationale ontwikkelingen op dit punt wordt aangegeven. Wat betreft
deze internationale ontwikkelingen valt er, in aanvulling op het daar vermelde,
inmiddels op te wijzen dat het schadebegrip van de onderhavige protocollen
op dit punt woordelijk overeenkomt met dat van het op 10 oktober te Genève
tot stand gekomen Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor schade
veroorzaakt tijdens het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg, per spoor
en per binnenschip (CRTD-verdrag), dat van het op 21 juni 1993 te Lugano tot
stand gekomen Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor schade door
milieugevaarlijke activiteiten (Trb. 1993, 149), doorgaans kortweg aangeduid
als het Milieuschadeverdrag van de Raad van Europa, alsmede dat van het ontwerp-verdrag
inzake aansprakelijkheid voor, en vergoeding van schade in verband met het
vervoer van gevaarlijke en schadelijke stoffen over zee (ontwerp HNS-verdrag),
waarvan de tekst naar verwachting in mei dit jaar door een diplomatieke conferentie
zal worden aangenomen. Tegen deze achtergrond bestaat naar de mening van de
ondergetekenden geen bezwaar tegen de codificatie van bedoelde interpretatie
in de onderhavige protocollen, welke codificatie bijdraagt aan een verdere
internationale unificatie van het recht op dit gebied. Combination-carriersDe leden van de VVD-fractie wilden voorts weten hoe een eigenaar van een
zogenoemde «combination carrier», een schip dat geschikt is voor
het vervoer van zowel olie als andere stoffen, kan bewijzen dat zich tijdens een bepaalde reis geen olieresten meer aan boord van het schip bevonden. Ingevolge voorschrift 20 van Bijlage I (Voorschriften ter voorkoming van
verontreiniging door olie) van het op 17 februari 1978 te Londen tot stand
gekomen Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen
(Trb. 1978, 187; Gewijzigd Marpol Verdrag) dient een «combination carrier»
die olie vervoert een oliejournaal aan boord te hebben, waarin door een daarvoor
verantwoordelijke persoon aan boord moet worden aangegeven op welke wijze
men zich van olieresten heeft ontdaan.Dit oliejournaal is onderworpen aan controles door de havenstaat en de
vlaggestaat. In Nederland en op Nederlandse schepen daarbuiten is de kapitein
ingevolge artikel 11, eerste lid, van de Wet Voorkoming Verontreiniging door
Schepen verplicht er zorg voor te dragen dat het oliejournaal wordt ingevuld.
Aan de hand hiervan kan het bedoelde bewijs worden geleverd. Preventieve maatregelenEveneens werd door de leden van de VVD-fractie de vraag gesteld aan welke
maatregelen wordt gedacht bij maatregelen ter voorkoming van enige verontreiniging
en wat wordt verstaan onder «ieder feit dat een ernstige en onmiddellijke
dreiging van schade door olieverontreiniging oplevert».Onder de thans geldende verdragen komen (de kosten van) preventieve maatregelen
voor vergoeding in aanmerking (zie artikel I, zesde lid, van het Aansprakelijkheidsverdrag
1969).Vereist is echter dat een ongeval reeds moet hebben plaatsgevonden (zie
artikel I, zevende lid, van het Aansprakelijkheidsverdrag 1969: «na
het voorval» (after an incident has occurred)). Hoewel de definitie
van «voorval» wellicht enige ruimte laat voor de gedachte dat
daarvan reeds sprake kan zijn voordat daadwerkelijk schade door olieverontreiniging
is ontstaan, is de regeling van het verdrag op dit punt voor de praktijk bezwaarlijk.
Voor iemand die in staat is de schade geheel te voorkomen, bij voorbeeld een
hulpverlener, is het namelijk onaantrekkelijk om reeds te hulp te schieten
in een stadium waarin nog geen enkele olieverontreiniging heeft plaatsgevonden.
Het is dan immers op zijn minst twijfelachtig of reeds sprake is van een voorval
in de zin van het verdrag en derhalve onzeker of een dergelijke hulpverlening
kan worden aangemerkt als een vergoedbare preventieve maatregel. De thans
geldende verdragen bevatten op dit punt derhalve een prikkel om te wachten
totdat daadwerkelijk olieverontreiniging is ontstaan. Dit is onzinnig in gevallen
waarin betrokkenen bij direct ingrijpen een goede kans zouden hebben gehad
de schade geheel te voorkomen en staat haaks op de wenselijkheid het milieu
en eventuele slachtoffers zoveel mogelijk van olieverontreiniging te vrijwaren.
Om deze reden is genoemde beperking in de onderhavige protocollen komen te
vervallen; daarmee is buiten twijfel gesteld dat ook maatregelen, genomen
vóórdat daadwerkelijk olieverontreiniging heeft plaatsgevonden
voortaan in beginsel als preventieve maatregelen kunnen worden vergoed. Voor
alle duidelijkheid wordt er overigens op gewezen dat het voorgaande slechts
ziet op de vergoedbaarheid van een hulpverlening als preventieve maatregel
onder de onderhavige (olie-)verdragen en -protocollen. Daarnaast kan een eventuele
vergoedbaarheid bestaan op grond van het op 28 april 1989 te Londen tot stand
gekomen Internationaal Verdrag inzake hulpverlening, 1989 (Trb. 1990, 109). Deze uitbreiding van het begrip preventieve maatregel bracht evenwel de
noodzaak mee, eisen te stellen aan de mate van dreiging van schade in de zin
van het verdrag, teneinde te voorkomen dat ook kosten gemaakt met het oog
op een geringe kans op schade of kosten gemaakt op een moment waarop van een
reële dreiging nog niet kon worden gesproken, zouden moeten worden vergoed.
Dit is gedaan door de definitie van «voorval» in artikel I, achtste
lid, van het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 zodanig aan te passen dat daaronder
nu ook valt een gebeurtenis die «een ernstige en onmiddellijke dreiging»
in het leven roept dat schade in de zin van het verdrag zal ontstaan. Gelet
op de verscheidenheid van de situaties waarvoor de bepaling is geschreven,
kan uiteraard moeilijk in abstracto worden aangegeven wat daaronder precies
moet worden verstaan. Het meest illustratief werkt dan ook wellicht een voorbeeld.Zo'n voorbeeld kan worden ontleend aan het ongeval van de in januari 1993
op de kust van de Shetland Eilanden (Verenigd Koninkrijk) gestrande tanker
Braer. Deze tanker heeft voor de stranding een aantal uren in zwaar weer,
zonder aandrijving en stuurloos onder de kust rondgedreven. Zou een sleepboot
in die situatie kans hebben gezien aan de Braer vast te maken en het schip
van de kust weg te slepen, dan zou vrijwel zeker alle schade door olieverontreiniging,
zoals die nu is ontstaan, zijn voorkomen. Onder de protocollen zouden de kosten
van het slepen dan ook vergoedbaar zijn geweest als kosten van preventieve
maatregelen, aangezien er in die situatie zeker sprake was van een ernstige
en onmiddellijke dreiging dat schade door olieverontreiniging zou ontstaan. De invloed van nationaal recht van verdragspartijenDe leden van de VVD-fractie wilden weten welke kwesties moeten worden
opgelost aan de hand van het nationale recht van de staat waar de schade wordt
geleden. Tevens wilden zij vernemen in hoeverre dit tot verschillende uitkomsten
in verschillende verdragspartijen kan leiden en wat daarvan de consequenties
voor scheepseigenaren zijn.Voorop moet worden gesteld dat voor de onderhavige verdragen in dit opzicht
hetzelfde geldt als voor andere multilaterale verdragen die eenvormig privaatrecht
bevatten.Dergelijke verdragen leiden nooit tot een volstrekte internationale unificatie;
de mate daarvan zal worden bepaald door de vraag welke onderwerpen het verdrag
regelt, dan wel expliciet aan het nationale recht van de partijen overlaat,
het toepassingsgebied van het verdrag, eventuele voorbehouden et cetera. Er
zal dus steeds de mogelijkheid bestaan dat nationaal recht van een verdragspartij
invloed heeft op de uitkomst in een bepaalde zaak.Bovendien ligt de toepassing van verdragen die eenvormig privaatrecht
bevatten doorgaans – zo ook hier – in handen van nationale rechters,
die uiteenlopende opvattingen kunnen hebben over de werkingsomvang van die
verdragen. Om deze redenen wordt in de memorie van toelichting gezegd dat
enigermate verschillende uitkomsten «niet geheel uit te sluiten»
zijn.Het is dan ook niet mogelijk om, in abstracto, een complete opsomming
te geven van kwesties die moeten worden opgelost aan de hand van het nationale
recht van de staat waar de schade is ontstaan. De eventuele invloed van nationaal
recht kan slechts in een concreet geval worden vastgesteld. Wel kan worden
aangegeven op welke punten nationaal recht geen invloed heeft, namelijk waar
de onderhavige verdragen een uitgewerkte regeling bevatten. Op alle voor de
hier aan de orde zijnde materie wezenlijke punten is dat het geval en in ieder
geval op die punten brengen de verdragen derhalve internationale rechtseenheid.
Verwezen mag worden naar de memorie van toelichting, waarin daarop
uitgebreid is ingegaan. Deze kwesties kunnen derhalve rechtstreeks aan de
hand van de verdragen worden opgelost.Voor niet rechtstreeks geregelde kwesties moet vervolgens op grond van
de artikelen 31 en 32 van het op 23 mei 1969 te Wenen tot stand gekomen Verdrag
van Wenen inzake het verdragenrecht (Trb. 1985, 79) een oplossing worden gezocht
in interpretatie van de verdragen, waarbij rekening moet worden gehouden met
context, voorwerp en doel van het verdrag, de overeenstemmende meningen van
de verdragspartijen en de voorbereidende werkzaamheden. Eerst indien de rechter
ook op deze wijze niet tot een beslissing kan komen, zal hij te rade kunnen
gaan bij de regels van het nationale recht dat door zijn internationaal privaatrecht
als toepasselijk recht wordt aangewezen.Teneinde de leden van de VVD-fractie toch enig inzicht te geven in de
vraag op welke punten invloed van het nationale recht zou kunnen optreden,
kunnen de volgende voorbeelden worden genoemd. In de eerste plaats zal, nadat
aan de hand van de verdragen is vastgesteld welke rechter bevoegd is, worden
geprocedeerd volgens diens nationale procesrecht, hetgeen van belang is voor
bij voorbeeld het formele bewijsrecht en de mogelijkheid van hoger beroep.
Voorts kan worden gewezen op de kwestie van het causaal verband tussen een
ongeval en de schade. Bij de toepassing van het verdrag zal de rechter, indien
hij tot de conclusie komt dat een duidelijke norm op dit punt in de verdragen
ontbreekt en ook door een interpretatie van de verdragen niet gevonden kan
worden, aanknopen bij het causaliteitsleerstuk zoals dat wordt toegepast in
het nationale recht dat volgens zijn regels van internationaal privaatrecht
van toepassing is.Uiteraard is het niet ondenkbaar dat een en ander in een concreet geval
consequenties heeft voor betrokkenen, zoals scheepseigenaren en slachtoffers
van olieverontreiniging.Welke deze consequenties precies zijn, valt echter niet in abstracto aan
te geven. Zoals eerder opgemerkt, zal het veelal niet gaan om voor de onderhavige
materie wezenlijke punten en zijn deze eventuele complicaties geen andere
dan in het algemeen bij de toepassing van eenvormig privaatrecht bevattende
multilaterale verdragen een rol kunnen spelen. De positie van de Verenigde Staten en van «goedkope-vlag-
landen» De leden van de VVD-fractie wilden nadere informatie over de positie van
de Verenigde Staten en «goedkope-vlaglanden» als Panama en Liberia,
wat de laatstgenoemde staten betreft in het bijzonder gelet op de mogelijkheid
van verhaal van geleden schade.Zoals in de memorie van toelichting reeds is aangegeven, moet het vrijwel
uitgesloten worden geacht dat de Verenigde Staten op korte termijn alsnog
tot de (gewijzigde) olieverdragen zullen toetreden. Ten aanzien van de protocollen
van 1984 werd dit reeds in 1990 duidelijk en het ligt niet voor de hand dat
dit ten aanzien van de onderhavige protocollen van 1992 anders zal zijn. Deze
zijn immers, op de inwerkingtredingsbepalingen en de bepaling over het aftoppen
van contributies (artikel 36ter van het gewijzigd Fondsverdrag 1992) na, woordelijk
gelijkluidend. De opstelling van de Verenigde Staten in 1990 ten aanzien van
de protocollen van 1984 had in het bijzonder te maken met het feit dat zij
van mening waren dat de bescherming van slachtoffers van olieverontreiniging
onder het internationale regime niet ver genoeg gaat. Als dat ten aanzien
van de protocollen van 1984 gold, dan geldt dat evenzeer ten aanzien
van de onderhavige protocollen, waarbij vermelding verdient dat uit het internationaal
overleg sindsdien in het kader van het Internationaal Olieschadefonds en de
Internationale Maritieme Organisatie niet gebleken is van een gewijzigde opvatting
van de Verenigde Staten hieromtrent. Om deze reden ligt het, nog afgezien
van het feit dat geen overspannen verwachtingen moeten worden gekoesterd ten
aanzien van de invloed die een land als het Koninkrijk in dit opzicht op de
Verenigde Staten kan uitoefenen, niet voor de hand om op dit punt initiatieven
te ontwikkelen. Wel vindt er uiteraard in het kader van de normale uitvoeringspraktijk
van het Fonds internationaal overleg plaats, waarbij in het bijzonder valt
te wijzen op het feit dat de Verenigde Staten aan de vergaderingen van het
Internationaal Olieschadefonds als waarnemers plegen deel te nemen. Daarbij
wordt echter niet actief geprobeerd de Verenigde Staten te bewegen partij
te worden.Ten aanzien van de door de leden van de VVD-fractie aangeduide «goedkope-vlaglanden»
valt op te merken dat Liberia partij is bij het Aansprakelijkheidsverdrag
1969, het Fondsverdrag 1971, alsmede bij de onderhavige protocollen van 1992,
waaraan dat land zich reeds in oktober 1995 heeft gebonden. Panama is partij
bij het Aansprakelijkheidsverdrag 1969, maar niet bij het Fondsverdrag 1971.
Of Panama overweegt partij te worden bij het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag
1992 of het gewijzigd Fondsverdrag 1992 is niet bekend. Wel kan uit het feit
dat Panama de Algemene Vergadering van het Internationaal Olieschadefonds
als waarnemer pleegt bij te wonen, worden afgeleid dat het belangstelling
heeft voor het internationale systeem van de olieverdragen.Wat betreft de invloed van het al of niet toetreden door de hier bedoelde
landen tot het Aansprakelijkheidsverdrag 1969, het Fondsverdrag 1971 of de
gewijzigde verdragen van 1992, zal hieronder slechts worden ingegaan op die
invloed voor Nederland.Zoals op bladzijde 11 van de memorie van toelichting is aangegeven, zijn
het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 en het Fondsverdrag 1971 goedgekeurd voor
het gehele Koninkrijk, maar gelden zij vooralsnog alleen voor Nederland. Hetzelfde
zal gelden voor de gewijzigde verdragen.De gevolgen van het al of niet partij worden bij het Aansprakelijkheidsverdrag
1969 of het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag 1992 door landen als de hier
bedoelde zijn gering.Zowel het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 als het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag
1992 verplicht de verdragspartijen namelijk ervoor zorg te dragen dat zij
slechts olietankers in hun havens en installaties toelaten die voorzien zijn
van een verzekeringscertificaat waaruit blijkt dat dekking bestaat voor de
aansprakelijkheid onder het verdrag (zie artikel Vll van zowel het Aansprakelijkheidsverdrag
1969 als het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag 1992). Deze verplichting
bestaat ongeacht de vlag van het schip, zodat ook de vraag of het land van
de vlag partij bij het Aansprakelijkheidsverdrag is niet relevant is. Aangezien
vrijwel alle Westeuropese staten partij zijn bij de onderhavige verdragen,
komen er in de praktijk slechts weinig olietankers in de buurt van de Nederlandse
kust waarvoor geen dekking onder het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 bestaat.
Daar naar verwachting eveneens vrijwel alle Westeuropese staten ook bij de
onderhavige protocollen partij zullen worden, ligt het voor de hand aan te
nemen dat deze situatie zich ook in de toekomst onder het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag
1992 zal voordoen. Hierbij verdient tevens vermelding dat door de protocollen
het territoriale toepassingsgebied van de (gewijzigde) verdragen wordt uitgebreid
met de exclusieve economische zone als bedoeld in Deel V van het op 10 december
1982 te Montego Bay tot stand gekomen Verdrag van de Verenigde Naties inzake
het recht van de zee (Trb. 1983, 83) of een vergelijkbare zone
als bedoeld in artikel II van het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag 1992
en artikel 3 van het gewijzigd Fondsverdrag 1992. Het al of niet partij zijn
van zogenoemde «goedkope-vlag- landen» bij het Aansprakelijkheidsverdrag
1969 of het gewijzigd Aansprakelijkheidsverdrag 1992 speelt dus niet of nauwelijks
een rol als het gaat om de bescherming die deze verdragen aan potentiële
slachtoffers in Nederland bieden.Het enige – en, zoals zojuist aangegeven, geringe – risico
dat hier momenteel bestaat, is dat een olieverontreiniging van de Nederlandse
kust wordt veroorzaakt of dreigt te worden veroorzaakt door een schip waarvoor
geen verzekeringsdekking onder het Aansprakelijkheidsverdrag 1969 bestaat.
Dit is, gelet op het bovenstaande, alleen denkbaar indien het gaat om een
schip dat niet in de havens of installaties van enige verdragspartij behoefde
te komen, maar het ongeval desondanks zo dicht in de buurt van de Nederlandse
kust plaatsvond dat de verontreiniging de kust kon bereiken, dan wel preventieve
maatregelen noodzakelijk maakte. Weliswaar zou in zo'n geval de scheepseigenaar
gewoon aansprakelijk zijn, maar er zou geen verzekeringsdekking onder het
Aansprakelijkheidsverdrag 1969 bestaan. Uit hoofde van het feit dat Nederland
partij is bij het Fondsverdrag 1971 zou er dan echter wél dekking onder
het Fondsverdrag 1971 zijn. In de toekomst zal dit op gelijke wijze gelden
ten aanzien van het gewijzigd Fondsverdrag 1992.Het al of niet partij worden bij het Fondsverdrag 1971 of het gewijzigd
Fondsverdrag 1992 door de hier bedoelde landen heeft in het geheel geen invloed
op de bescherming die de protocollen aan potentiële slachtoffers in Nederland
bieden. Zowel het Fondsverdrag 1971 als het gewijzigd Fondsverdrag 1992 is
namelijk van toepassing indien op het grondgebied van een verdragspartij schade
in de zin van het verdrag wordt toegebracht. Voor het thans geldende Fondsverdrag
1971 geldt daarbij dat als grondgebied van die partij tevens wordt aangemerkt
de territoriale zee (artikel 3, eerste lid), voor het gewijzigd Fondsverdrag
1992 daarnaast nog dat het ook van toepassing is indien schade wordt toegebracht
in – kort gezegd – de exclusieve economische zone (artikel 3).
Niet van belang is welke vlag werd gevoerd door het schip dat de schade veroorzaakte.
Ook voor schade van slachtoffers in Nederland, veroorzaakt door een schip
uit een land dat geen partij is, biedt zowel het Fondsverdrag 1971 als het
gewijzigd Fondsverdrag 1992 dus dekking, uiteraard mits het voor ons land
in werking is getreden. Vermelding verdient in dit verband nog, dat voor benadeelden
die een vordering bij het Fonds willen indienen een bewijsvoordeel bestaat,
indien (reeds) vaststaat dat de reder van een olietanker uit een verdragsland
aansprakelijk is. In dat geval behoeven zij namelijk tegenover het Fonds niet
aan te tonen dat de olie afkomstig was van een schip in de zin van het Fondsverdrag.De Minister van Justitie,W. SorgdragerDe Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van MierloDe Minister van Verkeer en Waterstaat,A. Jorritsma-LebbinkDe Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24472-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl