Politiewet 200.; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30880, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-11-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30880 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1 Inleiding2 Voorgeschiedenis en probleemanalyse2.1. Evaluatierapporten Politiewet 19932.2. Wijzigingen van het politiebestel sinds 19932.3 De Stuurgroep Evaluatie PolitieorganisatieDe besturing van de huidige politieorganisatieDe organisatie en werking huidige politieorganisatie2.4 Enkele knelpunten nader geïllustreerd2.5 Wijziging huidige wet onvoldoende2.6 Het kabinetsstandpunt3. De hoofdlijnen van de nieuwe politieorganisatie4. Één politieorganisatie4.1 Één landelijke politieorganisatie4.2 Rechtspersoonlijkheid4.3 De directieraad4.4 De regiokorpsen en het KLPD4.5 De sturingsinstrumenten van de ministersBevoegdheden van de ministers op het terrein van de taakuitvoeringBevoegdheden van de ministers op het terrein van het beheerAlgemene bevoegdheden van de ministers ten aanzien van
de directieraad5. Lokale en regionale verankering5.1 Inleiding5.2 Het gezag over de politie en de verhouding gezag-beheer5.3 Het regionale politiebestuur en de regionale beleidsdriehoek5.4. Regionaal Veiligheidsbestuur5.5 De gemeenteraad6. Het beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de
politie6.1 Inleiding6.2 De landelijke beleidsdoelstellingen6.3 De doelstellingen op korpsniveau ter verwezenlijking
van de landelijke beleidsdoelstellingen6.4 Het regionale beleid6.5 De beleidsuitvoering, beleidsevaluatie en verantwoording6.6 Het beleid voor de taakuitvoering van het KLPD6.7 De beleidscyclusDe landelijke beleidsdoelstellingen (artikelen 19 en 20)De doelstellingen op korpsniveau ter verwezenlijking van
de landelijke beleidsdoelstellingen (artikelen 20 en 21)Het regionale beleid (artikelen 45 en 41, lid 6)Beleidsverantwoording op regionaal niveau (artikelen 45
en 41, lid 6)Van beleidsverantwoording op regionaal niveau naar beleidsverantwoording
op landelijk niveau (artikel 39)7 Beheer7.1 Inleiding7.2 Beheersbevoegdheden7.3 De directieraad7.4. De korpschef7.5. De financiële cyclus en de beheerscyclusA. BegrotingsprocesB. Verantwoordingsproces7.6 Personeelsbeleid en rechtspositie7.7 De Politieacademie (LSOP)8 Rijksrecherche8.1 Inleiding8.2 De verantwoordelijkheid van het College van procureurs-generaal
voor de inzet en het beheer van de rijksrecherche8.3 Wettelijke taakomschrijving9. Toezicht, bijstand en klachtenbehandeling9.1 Toezicht en inspectie9.2 Bijstand9.3 Klachtenbehandeling10. Implementatie11. ReactiesArtikelsgewijsArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikelen 7 tot en met 9Artikel 10Artikelen 11 tot en met 14Artikel 15Artikelen 16 en 17Artikel 18Artikelen 19 tot en met 21Artikelen 22 en 23Artikel 24Artikelen 25 en 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikelen 34 tot en met 40Artikelen 41 tot en met 45Artikel 46Artikel 47Artikel 48Artikel 49Artikel 50Artikel 51Artikelen 52 tot en met 54Artikel 52, tweede lidArtikel 53Artikel 55Artikel 56Artikelen 57 en 58Artikel 59Artikel 60Artikel 61Artikel 62Artikel 63Artikel 64Artikel 65Artikel 66Artikel 67Artikelen 68 tot en met 71Artikel 72Artikel 73Artikel 74Artikel 75Artikel 76Artikelen 77 tot en met 82Artikel 84Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30880, nr. 3 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30880, nr. 3 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30880, nr. 3 b3Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30880Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 204 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 880Vaststelling van een nieuwe Politiewet (Politiewet 200.)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1 InleidingHet voorliggende wetsvoorstel behelst een herziening van het politiebestel
die vorm krijgt in een nieuwe Politiewet. De wijzigingen betreffen voornamelijk
het bestuur en in het bijzonder het beheer van de politie. De bestaande regeling
van het gezag en de taken en bevoegdheden van de politie blijft ongemoeid.
Met de voorgestelde wijzigingen beoogt de regering te komen tot een grotere
eenheid van de politie en tot een beter evenwicht tussen de lokale, regionale
en nationale verantwoordelijkheden. De grotere eenheid in beheer en taakuitvoering
zal moeten leiden tot een efficiënter en effectiever opererende politie
en daarmee tot een betere politiezorg. Voorts wordt met de voorgestelde wijzigingen
ook een beter democratisch ingebedde politieorganisatie gerealiseerd.Om redenen van een overzichtelijk wetgevingsproces en een duidelijk wetsvoorstel
hebben wij ervoor gekozen te komen met een voorstel voor een nieuwe Politiewet
en hebben wij ervan afgezien de huidige Politiewet 1993 te wijzigen. De laatste
optie zou een omvangrijk wijzigingsvoorstel van een reeds vele malen gewijzigde
wet met zich hebben gebracht, hetgeen de duidelijkheid en het overzicht niet
ten goede zou zijn gekomen. Dit betekent ook dat in het wetsvoorstel bepalingen
zijn opgenomen die niet zijn gewijzigd en die wat ons betreft niet ter discussie
staan, zoals de bepalingen over de bevoegdheden van de politie en die over
het gezag over die politie. In de artikelsgewijze toelichting zal dat nader
worden aangegeven.In deze memorie van toelichting zal eerst kort de aanloop naar het wetsvoorstel
beschreven worden. Startpunt daarbij is de invoering van de Politiewet 1993
en het regionale politiebestel. Daarna zullen verschillende evaluatierapporten
met betrekking tot de politie aan bod komen en enkele knelpunten en verbeterpunten
die uit deze onderzoeken naar voren zijn gekomen. Vervolgens lichten wij in
het algemene deel onze keuze voor een nieuwe politieorganisatie en de redenen
voor deze keuze toe. 2 Voorgeschiedenis en probleemanalyseMet de invoering van de Politiewet 1993 zijn de 148 gemeentelijke politiekorpsen
en het Korps Rijkspolitie omgevormd tot 25 regionale politiekorpsen en het
Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). De reorganisatie van het bestel is
destijds ingezet om de organisatie van de politie te verbeteren en een meer
adequate taakuitvoering van de politie mogelijk te maken. De reorganisatie
van 1993 is een bijzonder ingrijpende geweest met (deels) nieuwe verantwoordelijkheden
en nieuwe verhoudingen voor en tussen partijen in het politiebestel.De in 1994 ingevoerde nieuwe Politiewet 1993 heeft tot grote veranderingen
geleid in het bestuur en de organisatie van de politie. Met het beginsel «decentraal,
tenzij» is in de wetgeving het primaat ten aanzien van het beleid en
het beheer (waaronder de organisatie) op regionaal niveau neergelegd. Bij
de bestuurlijke vormgeving van dit principe is gekozen voor een structuur
waarin het regionale college, bestaande uit de burgemeesters van de gemeenten
in de regio en de hoofdofficier van justitie, de regio bestuurt en de burgemeester
van de centrumgemeente in de regio fungeert als voorzitter van dat college
en als korpsbeheerder. De korpsbeheerder legt over het gevoerde beheer en
de geboekte resultaten verantwoording af aan het regionale college.2.1. Evaluatierapporten Politiewet 1993Uit de diverse evaluaties is gebleken dat door het opheffen van het Korps
Rijkspolitie en de 148 korpsen van de gemeentepolitie de samenwerking binnen
de politie sterk is verbeterd. Daarbij is aangetekend dat de eerste jaren
na de reorganisatie de politie nog vooral intern gericht is geweest op het
verbeteren van de interne processen en op het vormen van eenheid binnen de
regiokorpsen.Bij de eerste evaluatie van de Politiewet 1993 in 1997 werd door het toenmalige
kabinet geconstateerd dat er behoefte bestond aan meer centrale sturingsmogelijkheden,
vooral ten aanzien van het beheer maar ook op het punt van de doorwerking
van landelijke beleidsprioriteiten ten aanzien van de taakuitvoering. De toenmalige
Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (verder aangeduid
als de Minister van BZK) en van Justitie, H. F. Dijkstal en mr. W. Sorgdrager,
achtten destijds een heroverweging van het sterke decentrale karakter van
het bestel noodzakelijk.1 Deze eerste evaluatie
is in 1998 gevolgd door een meer uitgebreid breedte- en diepteonderzoek, waarbij
is geconcludeerd dat het politiebestel in verschillende opzichten bijzonder
ingewikkeld is en zelfs niet goed in elkaar zit.2Zo is bij de reorganisatie destijds bewust gekozen voor een koppeling
van de functies van voorzitter van het regionale college en korpsbeheerder
aan de functie van burgemeester van de centrumgemeente. Uit het breedteonderzoek
is gebleken dat in de praktijk onduidelijkheid bestaat over deze bij de burgemeester
van de centrumgemeente neergelegde drievoudige rol. Voorts is de democratische
verantwoording van zowel het regionale beheer als het regionale beleid niet
goed georganiseerd. Gemeenteraden kunnen de korpsbeheerder niet ter verantwoording
roepen voor het door hem gevoerde beheer over de politie en op regionaal niveau
bestaat er geen democratisch gelegitimeerd orgaan dat dit wel kan doen. Eenzelfde
democratische gat is er met betrekking tot het regionale politiebeleid. De
gemeenteraden kunnen hun burgemeester alleen ter verantwoording roepen voor
zijn aandeel in de besluitvorming door het regionale college. Zij kunnen die
besluitvorming slechts zijdelings en hooguit ten dele beïnvloeden. Daarnaast is geconcludeerd dat de Politiewet 1993 te veel ruimte laat
in de organisatie en het functioneren van de politie. Hierdoor zijn grote
verschillen ontstaan tussen formele en feitelijke structuren, alsmede tussen
processen in de politieregio’s. In de praktijk heeft deze ruimte geleid
tot een uiteenlopende invulling van de organisatie en bedrijfsvoering van
de regionale korpsen, bijvoorbeeld ten aanzien van de inrichting van specialismen
als recherche en jeugd- en zedenzaken, alsook voor de kwaliteit en organisatie
van de informatiehuishouding. Een belangrijk nadeel hiervan is dat deze verschillen
de samenwerking tussen de korpsen en de professionele ontwikkeling van deze
taken belemmeren. Uit onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid
in 20031, betrekking hebbend op de invulling van
de politiële en justitiële zedentaak blijkt dat de korpsen aan deze
taak nog steeds een verschillende invulling geven. Uit het in 2004 verschenen
rapport van de Algemene Rekenkamer inzake de ICT2
en het onderzoek van de Commissie Feitenonderzoek Veiligheid en Beveiliging
Pim Fortuyn3 blijkt hoe versnipperd de informatiehuishouding
van de Nederlandse politie is georganiseerd. Uit het rapport van de Algemene
Rekenkamer blijkt dat zowel de besluitvorming als de implementatie van genomen
besluiten vertraagd wordt, respectievelijk vrijblijvend wordt ingevuld als
gevolg van de regionale autonomie met betrekking tot het beheer van de politie.
Daardoor ontstaan verschillen in de organisatie en de kwaliteit van de uitvoering
van (onderdelen) van de politiezorg. Vooral het verschil in informatiehuishouding
en het gebruik van verschillende systemen bij de regiokorpsen zorgt voor problemen
in de operationele informatie-uitwisseling over onder andere (terreur)dreiging,
veelplegers, (zeden)delinquenten alsook over de vele vormen van zware en georganiseerde
criminaliteit en de bovenregionale middencriminaliteit.2.2. Wijzigingen van het politiebestel sinds 1993In 1999 en 2000 zijn enkele aanpassingen van het politiebestel voorgesteld
en deels tot stand gebracht. In de hoofdlijnennotitie «Bestel in balans» zijn voorstellen gedaan om de Politiewet
1993 zodanig aan te passen dat meer duidelijkheid wordt geschapen over verantwoordelijkheden
en bevoegdheden op regionaal en landelijk niveau. Na behandeling in het parlement
is deze hoofdlijnennotitie omgezet in een wetsvoorstel4 dat eind 2000 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Tot een plenaire
behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is het echter nooit gekomen.
Een aantal onderdelen van deze wet is later overgenomen in het hieronder genoemde
wetsvoorstel «Versterking bevoegdheden op rijksniveau
ten aanzien van de politie» (hierna te noemen: «versterking rijksbevoegdheden»).5 Met de indiening van dit wetsvoorstel is het wetsvoorstel «Bestel in balans» ingetrokken. Andere voorstellen
tot wijziging van de Politiewet 1993, namelijk inzake de overdracht van het
beheer van het KLPD6 en inzake de concentratie
van beheersbevoegdheden met betrekking tot regionale politiekorpsen op rijksniveau
bij de Minister van BZK7 hebben het Staatsblad
wel gehaald. Met deze wijzigingen is vooral meer duidelijkheid gebracht in
de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden inzake het beheer op
rijksniveau van de politie.Een andere belangrijke ontwikkeling die hier niet onvermeld mag blijven
en die gevolg heeft gehad voor de beleids- en beheerscyclus van de politie,
is de totstandkoming van de prestatieconvenanten. De beleids- en beheerscyclus,
zoals neergelegd in de huidige artikelen 43a tot en met 43d van de Politiewet
1993, is volgens onderzoek van R. J. in ’t Veld8 onvoldoende succesvol gebleken. Mede op basis van de aanbevelingen
van dit onderzoek is het stelsel vormgegeven van het Landelijk kader Nederlandse
Politie 2003–2006 en van de vervolgens met de individuele politieregio’s en het Korps landelijke politiediensten gesloten convenanten:
de prestatieconvenanten.Het huidige kabinet heeft in zijn hoofdlijnenakkoord aangegeven dat de
politie efficiënter en effectiever moet gaan opereren en dat de eerder
ingeslagen weg naar de versterking van de beheersbevoegdheden van de Minister
van BZK moet worden voortgezet. Dit heeft geleid tot de indiening van twee
wetsvoorstellen.Ten eerste gaat het om het voorstel van wet «Versterking
rijksbevoegdheden». Dit wetsvoorstel beoogt een wettelijke
verankering van hetgeen wordt nagestreefd met de hiervoor genoemde systematiek
van convenanten tussen korpsbeheerders en politieministers met prestatieafspraken
ter verwezenlijking van landelijke beleidsthema’s. In dit voorstel bepalen
de Ministers van BZK en van Justitie niet langer alleen de hoofdlijnen van
het door de politie te voeren beleid op het vlak van taakuitvoering en beheer,
maar bepalen zij bovendien vooraf in de beleidscyclus
welke prestaties en inspanningen van iedere regio worden verlangd. Deze doelstellingen
per regiokorps – ter verwezenlijking van de landelijke hoofdlijnen van
beleid – worden bindend opgelegd, al komen zij zoveel mogelijk tot stand
in overleg met de regio. Voorts zullen de ministers beschikken over meer instrumenten
om de verwezenlijking van de hoofdlijnen te bewaken en te sturen, zoals de
mogelijkheid om goedkeuring aan het beleidsplan en de begroting te onthouden,
alsmede de mogelijkheid om bij het regiokorps periodiek en zo nodig bijzonder
onderzoek te verrichten. Voor de verwezenlijking van de doelstellingen op
korpsniveau zal de korpsbeheerder rechtstreeks aan de ministers verantwoording
verschuldigd zijn. De korpsbeheerder zal bij koninklijk besluit op voordracht
van de minister van BZK worden benoemd en zonodig geschorst of ontslagen.
Dat laatste kan in elk geval als de korpsdoelstellingen niet of onvoldoende
zijn of worden verwezenlijkt. In dat geval kan bij koninklijk besluit een
waarnemend korpsbeheerder worden benoemd.In dit wetsvoorstel werd oorspronkelijk ook voorgesteld de verantwoordelijkheden
op regionaal niveau zodanig aan te passen dat een meer transparante toedeling
van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zou ontstaan. Naar aanleiding
van het hieronder verder te behandelen rapport van de Stuurgroep Evaluatie
Politieorganisatie en de kabinetsreactie daarop zijn deze aanpassingen grotendeels
uit het wetsvoorstel gehaald omdat zij niet in lijn waren met het inmiddels
door het kabinet ingenomen standpunt over de politieorganisatie. Het gewijzigde
wetsvoorstel is op 14 februari 2006 door de Tweede Kamer aanvaard.1Ten tweede gaat het om het wetsvoorstelSamenwerkingsvoorzieningen
politie, dat inmiddels tot wet is verheven en op 1 mei 2006
in werking is getreden.2 Met de totstandkoming
van de Wet samenwerkingsvoorzieningen politie is een wettelijk kader gecreëerd
voor samenwerking op het gebied van het beheer tussen twee of meer politieregio’s
en tussen politieregio’s en andere organisaties in de veiligheidsketen.2.3 De Stuurgroep Evaluatie PolitieorganisatieIn het hoofdlijnenakkoord van dit kabinet was eveneens aangekondigd dat
een evaluatie van de organisatie van de politie zou worden uitgevoerd. Op
20 september 2004 heeft het kabinet de stuurgroep Evaluatie Politieorganisatie
geïnstalleerd, onder voorzitterschap van mevrouw ir. J. M. Leemhuis-Stout.
De opdracht die de stuurgroep heeft gekregen is om de verworvenheden en de
knelpunten van de huidige politieorganisatie in beeld te brengen. Tevens is
de vraag gesteld of de politieorganisatie voldoende toekomstbestendig is en
duurzaam borg staat voor een adequate politiezorg, met inachtneming van nationale,
regionale en lokale prioriteiten of dat verdergaande aanpassingen van de politieorganisatie noodzakelijk zijn. Op 30 juni 2005 heeft de stuurgroep haar rapport «Lokaal verankerd, nationaal versterkt» met
conclusies en aanbevelingen gepresenteerd. Gelijktijdig met de evaluatie is
een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar mogelijke modellen voor
beheer van de politie uitgevoerd. De bevindingen zijn neergelegd in het rapport «Beheer beheerst».De stuurgroep Evaluatie Politieorganisatie heeft in haar rapport een aantal
knelpunten in het huidige regionale politiebestel gesignaleerd. Hieronder
wordt ingegaan op de belangrijkste door de stuurgroep geconstateerde knelpunten.
Het betreft in hoofdzaak de besturing en de organisatie en werking van de
huidige politieorganisatie.De besturing van de huidige politieorganisatieDe stuurgroep constateert de volgende knelpunten.• Er is een spanning tussen het centrale en decentrale domein, waarbij
beide domeinen op zoek zijn naar het juiste evenwicht. In een bestel waarin
het beginsel «decentraal, tenzij» geldt, hebben de regio’s
zich, te veel gericht op het decentrale niveau, terwijl het centrale niveau
er niet in is geslaagd het «tenzij» vorm te geven en te bewaken.
In de praktijk wordt vanuit rijksniveau in belangrijke mate sturing gegeven
aan de politieorganisatie op basis van overleg, overreding en prestatiecontracten
en in mindere mate op basis van wettelijke instrumenten. Er ontbreekt een «dak»
op de regio’s waardoor het nationaal belang te weinig voor het voetlicht
komt bij de autonome regio’s.• Er is een knelpunt op het vlak van de feitelijke invulling van
de taken van het regionale college en de in de praktijk gesignaleerde positionering
van de korpsbeheerder ten opzichte van het regionale college. De functie van
het regionale college als bestuurlijk orgaan is uitgehold, mede door de dominante
positie van de korpsbeheerder in het bestel. In dat verband vormen de verschillende «petten»
van de korpsbeheerder (onder meer als burgemeester van een centrumgemeente,
maar ook als korpsbeheerder en voorzitter van zowel het regionale college
als de regionale beheersdriehoek) ook een knelpunt.• De marginale rol van de gemeenteraden bij het vormgeven van het
regionale politiebeleid en de zwakke democratische inbedding van het bestel
(het zogenaamde «democratische gat»). Direct gekozenen, noch op
centraal, noch op decentraal niveau, kunnen rechtstreekse controle uitoefenen
op het beleid ten aanzien van de taakuitvoering en het beheer van de korpsen.De organisatie en werking huidige politieorganisatieDe stuurgroep constateert de volgende knelpunten.• Hoewel de samenwerking binnen de politie sterk is verbeterd sinds
de reorganisatie van de politie, is deze samenwerking nog steeds onvoldoende.
De korpsen zijn nog te veel afzonderlijk bezig met het ontwikkelen en invoeren
van veranderingen in de korpsen.• Er ontbreekt een uniforme informatiehuishouding en informatiearchitectuur
en er bestaat geen transparantie in de bedrijfsvoeringgegevens.• De strategische flexibiliteit van de Nederlandse politie is een
knelpunt, waardoor landelijke veranderingen maar langzaam tot stand komen.2.4 Enkele knelpunten nader geïllustreerdVoornoemde knelpunten laten zich illustreren aan de hand van enkele voorbeelden.Een groot knelpunt in het huidige politiebestel is het moeizame proces
om met 26 korpsen tot een gezamenlijke aanpak te komen van de complexere criminaliteitsvormen waarvoor vergaande specialisatie noodzakelijk
is. Voorbeelden zijn de bestrijding van de (middel)zware milieucriminaliteit,
de financieel economische criminaliteit (onder meer fraude, witwassen en ontneming)
en cybercrime. De korpsen hebben voor de aanpak van deze criminaliteitsvormen
vaak niet de noodzakelijke specialisten in huis. Omdat het veelal onderzoeken
betreft die veel tijd vergen, zijn de onderzoeken bovendien duur. Daarnaast
is er niet altijd sprake van zichtbare slachtoffers. Dit maakt dat de aanpak
en de organisatorische inbedding van deze criminaliteitsvormen in de korpsen
doorgaans te weinig prioriteit krijgt. De Tweede Kamer heeft de beide politieministers
met enige regelmaat aangesproken op de taakuitvoering door de politie op deze
terreinen. De ministers spreken daarop de korpsbeheerders aan met het verzoek
de organisatorische voorwaarden te treffen om de genoemde problematiek aan
te pakken. In de praktijk blijkt het daarna vaak een complex en langdurig
proces te zijn om met de 26 korpsen daadwerkelijk organisatorische borging
te realiseren.Voor de politiemilieutaak krijgt de politie al sinds 1990 een extra budget.
Dit budget wordt in de huidige situatie via de algemene bijdrage aan de korpsen
beschikbaar gesteld. In 2001 is in onderzoek geconstateerd dat de politie
op het gebied van de basispolitiezorg wel aan milieuhandhaving doet, maar
dat de korpsen zich onvoldoende hebben geëquipeerd om relatief complexe
milieuzaken op te sporen. Het budget dat voor milieuhandhaving beschikbaar
was gesteld, werd daar door de korpsen niet volledig voor aangewend. Op rijksniveau
zijn afspraken gemaakt tussen de minister van BZK (uit beheersmatig oogpunt),
de minister van Justitie (vanuit de verantwoordelijkheid voor de strafrechtelijke
rechtshandhaving) en de staatssecretaris VROM (uit de verantwoordelijkheid
voor het milieu) over de aanpak van de (middel) zware milieucriminaliteit.
De korpsen is verzocht hier specifieke milieuteams voor in te richten. Het
proces om te komen tot de inrichting van die specifieke teams bij alle korpsen
heeft een aantal jaar geduurd, waarin de druk vanuit het Rijk steeds hoger
moest worden opgevoerd om het doel te bereiken.Ook de gezamenlijke aanpak van de financieel-economische criminaliteit
en cybercrime door de politie komt in het huidige bestel niet goed van de
grond. In veel korpsen ontbreekt het aan de noodzakelijke deskundigheid. Om
toch een impuls aan deze onderwerpen te geven, hebben de ministers in het
Landelijk Kader Nederlandse Politie 2007 met de korpsbeheerders afgesproken
dat hiervoor gezamenlijk door het openbaar ministerie, de politie en de departementen
van BZK en van Justitie programma’s worden opgesteld. Het is de bedoeling
deze programma’s zo snel mogelijk in 2007 vast te stellen, waarna kan
worden gestart met de implementatie en uitvoering.Een ander voorbeeld wordt gevonden in de sturing van de politie door het
rijk door middel van de al eerder genoemde prestatieafspraken met de politie.
In de huidige situatie worden die vastgelegd in het Landelijk Kader Nederlandse
Politie. Het landelijk kader is een overeenkomst tussen de beide politieministers
en de korpsbeheerders die daar allen mee moeten instemmen. De daadwerkelijke
uitvoering van het landelijk kader ligt in handen van de regionale politiekorpsen
en het KLPD. Voor de vaststelling van de bijdrage van ieder korps aan de realisatie
van de landelijke prestatieafspraken dienen de ministers in de huidige situatie
ook nog eens met alle korpsbeheerders afzonderlijk te onderhandelen. Dit resulteert
uiteindelijk in 26 met alle korpsbeheerders afzonderlijk gesloten convenanten.
Dat kost veel tijd en inspanning en levert bovenmatig veel bestuurlijke drukte
op. Wij hebben dat ervaren zowel bij de totstandkoming van het Landelijk Kader
Nederlandse Politie 2003–2006 en de uitwerking daarvan in 26 convenanten
als bij het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2007. Dit laatste landelijke
kader wordt thans uitgewerkt in 26 afzonderlijke convenanten. Het is overigens
de vraag of zonder extra budget of zonder de druk die voortkomt
uit het voornemen om tot een landelijke politieorganisatie te komen ook tot
afspraken met de korpsbeheerders zou zijn gekomen. Los hiervan zijn wij ten
principale van mening dat wanneer regering en parlement, al dan niet in een
landelijk veiligheidsplan, hebben aangegeven welke de landelijke prioriteiten
voor de politie zijn, het niet zo kan zijn dat de ministers voor de realisatie
daarvan afhankelijk zijn van de uitkomsten van onderhandelingen ter zake met
de korpsbeheerders. Eenmaal aanvaard door de Eerste Kamer en in werking getreden,
zullen de wijzigingen van de Politiewet 1993 neergelegd in wetsvoorstel 29 704
in dit opzicht weliswaar soelaas bieden maar daarmee zal evenwel niet een
ander knelpunt, het gebrek aan eenheid in beheer en taakuitvoering van de
politie, worden weggenomen (zie ook de volgende paragraaf).Een ander voorbeeld waarbij de Minister van BZK afhankelijk is van de
medewerking van de korpsbeheerders is de politiesterkte. Daartoe dient de
minister in de huidige situatie met elk korpsen afzonderlijk sterkteafspraken
te maken die gezamenlijk resulteren in de landelijk gewenste politiesterkte.
Ook de totstandkoming van deze sterkteafspraken bleek een proces van onderhandeling
en overreding te zijn dat zonder budgetimpuls niet tot resultaat zou hebben
geleid.Met het oog op verdere verbetering binnen de opsporing is in 1998 bij
de politie een voorziening opgericht, ABRIO geheten, wat staat voor Aanpak
Bedrijfsvoering Recherche Informatiehuishouding en Opleidingen. ABRIO is lange
tijd volledig gefinancierd door BZK en Justitie. Vanaf 2002 kon van de
landelijke ontwikkelfase worden overgegaan op de implementatiefase. De implementatie
van de Abrioproducten is in het huidige bestel een korpsverantwoordelijkheid.
Alhoewel het belang van ABRIO door alle partijen wordt onderkend en een aantal
van de door ABRIO ontwikkelde producten ook is opgenomen in het Landelijk
Kader Nederlandse Politie 2003–2006 en de prestatieconvenanten met de
korpsen, bleek uit een onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid
begin 2006 dat de implementatie van deze producten niet in ieder korps even
voortvarend is opgepakt en dat veel korpsen tegen de afspraak in een eigen
invulling hebben gegeven aan de producten die ABRIO heeft opgeleverd.Een ander belangrijk voorbeeld waaruit blijkt dat het gebrek aan eenheid
in beheer en taakuitvoering tot problemen leidt, wordt gevonden in de informatiehuishouding
van de politie. De Minister van BZK heeft samen met de korpsbeheerders begin
2000 al de ambitie geformuleerd om te komen tot het standaardiseren van ICT
voorzieningen en om de professionele kwaliteit van de ICT naar een hoger niveau
te brengen. Deze gezamenlijke beleidsambitie heeft zijn weerslag gevonden
in het toenmalige «ICT bestek». Tussen de ministers en de korpsbeheerders
heeft over dit onderwerp de afgelopen jaren intensief overleg plaatsgevonden.
Bovendien zijn er ten laste van de begroting van het ministerie van BZK extra
middelen voor dit doel uitgetrokken. Dit alles heeft echter niet geleid tot
het gewenste resultaat namelijk een betere afstemming van de informatiehuishouding
tussen de regio’s. Hoewel er sinds 2000 afspraken met de regio’s
bestaan om te komen tot standaardisering en uniformering van de ICT zijn de
korpsen er tot op heden niet in geslaagd om binnen het huidige bestel een
vorm van een goed werkende nationale informatiehuishouding te realiseren.Ook is er nog altijd niet voor gekozen om te komen tot één
financieel systeem voor de korpsen. Gelijksoortige knelpunten doen zich eveneens
voor op het personele terrein.Illustratief is ook de totstandkoming van de internet aangifte. In november
2001 heeft de Tweede Kamer een motie (TK, 2001–2002, 28 000 VII,
nr. 45) aangenomen, waarin de regering wordt verzocht in
2003 bij de politie onder meer een concernbrede internet aangiftevoorziening
te realiseren. Het Kabinet heeft een dergelijke verruiming als doel in het
Veiligheidsprogramma «Naar een veiliger samenleving» (eind 2002)
opgenomen. Sindsdien is herhaaldelijk, op verschillende momenten en manieren,
geprobeerd te komen tot één landelijke voorziening voor internet
aangifte. Op 1-1-2007 zal deze concernbrede voorziening voor internetaangifte
nog steeds niet gerealiseerd zijn. Wel beschikken alle korpsen inmiddels over
een voorziening voor electronische aangifte, want in april 2006 is het laatste
regionale korps overgegaan tot de invoering van internetaangifte.De korpsen Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland beschikken nu echter
over een eigen voorziening, die afwijkt van de landelijke internetaangiftevoorziening.
Alle overige korpsen zijn wel aangesloten op de landelijke internet aangiftevoorziening.
Afgesproken is dat begin 2007 door de korpsen het besluit genomen wordt welke
van de twee voorzieningen de landelijke standaard zal worden, waarna bezien
zal worden op welke termijn vervolgens een landelijke uitrol mogelijk is.
Al met al duurt dit proces nu al 5 jaar.Inmiddels hebben de korpsbeheerders voor samenwerking op het terrein van
het beheer de Voorziening tot samenwerking Politie Nederland (VtsPN) opgericht.
In eerste instantie richt de VtsPN zich op samenwerking op het gebied van
ICT. De korpsen dragen hun ICT-beheerstaken over aan de VtsPN ten behoeve
van een doelmatig ICT-beheer. Daar wij van mening zijn dat er op de kortst
mogelijke termijn meer eenheid moet komen in het ICT-beheer en de ICT systemen
van de Nederlandse politie hebben wij onze medewerking verleend aan de oprichting
van het nieuwe samenwerkingsverband.Hoewel de vorming van de VtsPN zoals aangegeven een stap in de goede richting
is, is het kabinet van mening dat de VtsPN geen definitieve oplossing kan
bieden voor doelmatig ICT-beheer bij de politie. Het bestuur van de VtsPN
lijkt te zwaar en te complex om het beheer efficiënt, effectief en kwalitatief
goed te kunnen voeren. Bijkomend probleem is dat door de overdracht van een
deel van het beheer van alle afzonderlijke korpsbeheerders naar de VtsPN het
democratische gat in het huidige regionale politiebestel wordt vergroot. Waar
de korpsbeheerders op het terrein van het beheer al geen verantwoording afleggen
aan een democratisch gekozen orgaan maar aan het regionale college, legt de
VtsPN verantwoording over het beheer af aan de korpsbeheerders waarbij in
het belang van een doelmatige samenwerking kan worden afgeweken van de wensen
van één of enkele korpsbeheerders. Ook los van de VtsPN, zien
wij de zwakke democratische inbedding van het bestel (het zogenaamde «democratische
gat») als een knelpunt. De bestaande structuur biedt daarvoor geen oplossing.
Noch op centraal, noch op decentraal niveau kan de direct gekozen vertegenwoordiging
rechtstreeks controle uitoefenen op beheer van de korpsen.Waar het gaat om problemen op het terrein van beheer, is in het huidige
bestel de korpsbeheerder verantwoording verschuldigd aan het regionale college.
De praktijk leert niettemin dat de Minister van BZK met name ook over lokale
incidenten op het terrein van beheer om tekst en uitleg wordt gevraagd door
het parlement. Daar staat tegenover dat de minister beperkt is in zijn mogelijkheden
om sturing te geven op het terrein van beheer, aangezien de beheersverantwoordelijkheid
primair op regionaal niveau ligt. Ter illustratie verwijzen wij naar enkele
kamervragen uit het recente verleden ten aanzien van de salarisafspraken van
een korpschef, de discussie over het al dan niet ontslaan van rechercheurs
die betrokken waren bij de Schiedammer Parkmoord en politiemedewerkers die
in het ene korps ontslagen waren wegens disfunctioneren en in een ander korps
weer werden aangenomen. 2.5 Wijziging huidige wet onvoldoendeSinds de totstandkoming van de Politiewet 1993 worden de Ministers van
BZK en van Justitie door het parlement steeds nadrukkelijker aangesproken
op en verantwoordelijk gehouden voor ontwikkelingen op zowel het terrein van
het beheer van de politie als op het terrein van de taakuitvoering. Enkele
aanpassingen van de Politiewet 1993 om die verantwoordelijkheden te ondersteunen
met bevoegdheden hebben weliswaar enig soelaas geboden, maar de mogelijkheden
om te interveniëren zijn beperkt en op hoofdlijnen georiënteerd.
Dit vloeit voort uit het decentrale karakter van het politiebestel. Bij de
totstandkoming van de Politiewet 1993 heeft de wetgever uitdrukkelijk gekozen
voor een in hoofdzaak decentraal georganiseerd politiebestel. Daarbij ligt
de verantwoordelijkheid voor de politie primair op decentraal niveau, bij
de korpsbeheerder en de gezagsdragers. Bij de afbakening en invulling van
de onderscheiden verantwoordelijkheden hanteerde de wetgever destijds het
uitgangspunt «decentraal, tenzij...». Deze keuze is sinds de totstandkoming
van de Politiewet 1993 bij herhaling bevestigd. Dit uitgangspunt stelt grenzen
aan onze mogelijkheden om te interveniëren. Zoals gezegd, zijn die mogelijkheden
beperkt en op hoofdlijnen georiënteerd.De Minister van BZK heeft in het huidige bestel de rol van beheerder op
afstand. De minister beschikt over instrumenten om, bijvoorbeeld via regelstelling,
tot op zekere hoogte richting te geven aan het beheer van de politiekorpsen,
maar de beheersverantwoordelijkheid voor de regionale politiekorpsen ligt
primair bij de korpsbeheerders. De bestaande balans tussen verantwoordelijkheden
op centraal en decentraal niveau staat eraan in de weg om op effectieve en
efficiënte wijze te komen tot een grotere eenheid in beheer en taakuitvoering
van de politie. In de vorige paragraaf hebben we hiervan enkele sprekende
voorbeelden zoals de totstandkoming van de prestatieafspraken en de informatiehuishouding
van de politie gegeven. Weliswaar kent de huidige wet de bevoegdheid om aanwijzingen
te geven maar in het decentrale bestel betreft dit steeds een corrigerend
instrument achteraf dat blijkens de wetsgeschiedenis is bedoeld als een ultimum
remedium, en dient te worden toegepast in bijzondere gevallen. In het huidige
decentrale politiebestel, waarin het adagium «decentraal tenzij»
nog steeds centraal staat, past het ons inziens niet om een extensieve interpretatie
te geven aan deze aanwijzingsbevoegdheid. Daar komt bij dat aanwijzingen in
het huidige bestel door de minister(s) worden gegeven aan politiek-bestuurlijk
organen die in belangrijke mate een autonome positie innemen.Met het wetsvoorstel «Versterking rijksbevoegdheden» beogen
wij de Politiewet 1993 in die zin aan te passen, dat wij in staat zijn om
vooraf in het beleidsproces gericht te sturen op concreet afrekenbare doelstellingen
per korps. Daartoe worden in het wetsvoorstel aan de Ministers van BZK en
van Justitie bevoegdheden toegekend om landelijke doelstellingen per regio
vast te stellen en om de verwezenlijking door de korpsen daarvan, te volgen
en, indien nodig, te sturen. Met die bevoegdheden, alsook met de bevoegdheden
uit de vigerende Politiewet 1993, kan echter niet de gewenste eenheid in beheer
en taakuitvoering van de politie worden bereikt. Immers in de praktijk blijkt
dat het niet of nauwelijks mogelijk is om met 26 korpsbeheerders en 25 rechtspersonen
tot een eenheid te komen. Die eenheid is nodig met het oog op een efficiënter
en effectiever opererende politie. Daarvoor is een meer fundamentele wijziging
van het bestel noodzakelijk.Ook de stuurgroep trekt de conclusie dat de laatste voorstellen tot wijzigingen
van de Politiewet 1993 van de regering niet alle knelpunten in het bestel
zullen oplossen. Zo wijst de stuurgroep erop dat het wetsvoorstel «Versterking
rijksbevoegdheden» niet leidt tot voldoende aanpassing van de verhouding
tussen regionaal college en korpsbeheerder en dat ook de autonome positie
van de korpsen onvoldoende wordt doorbroken. Om de geconstateerde problemen
op te lossen is ook volgens de commissie een fundamentele wijziging van het
bestel noodzakelijk. Het onderhavige wetsvoorstel strekt daartoe.2.6 Het kabinetsstandpuntIn het kabinetsstandpunt Evaluatie Politieorganisatie dat op 14 oktober
2005 aan de Tweede Kamer is gezonden heeft het kabinet een reactie gegeven
op het advies van de commissie Leemhuis. Het kabinet heeft aangegeven van
mening te zijn dat de stuurgroep helder in kaart heeft gebracht waar de problemen
binnen het huidige bestel liggen.In het kabinetsstandpunt is in het licht van de taken die de politie op
lokaal, regionaal en landelijk niveau moet uitvoeren, uitgebreid ingegaan
op de sterke en zwakke punten van het huidige politiebestel. Daarbij is onder
meer de conclusie getrokken dat het huidige bestel en vooral het beheer van
de politie niet zodanig zijn ingericht dat de politie haar taken op een adequate
en evenwichtige wijze kan verrichten.De politie is als organisatie te zeer verbrokkeld en vormt als organisatie
geen eenheid. Het huidige bestel met 25 afzonderlijke, in hoge mate autonome,
regionale korpsen en één landelijk korps, geeft ruimte voor
en leidt tot grote verschillen tussen de politiekorpsen in taakuitvoering
en werkwijze en in beheersmatige aangelegenheden als de organisatie en de
bedrijfsvoering van de politie.Er is een gebrek aan strategische flexibiliteit bij de politie en daardoor
komen noodzakelijke landelijke veranderingen maar langzaam tot stand. Om bijvoorbeeld
tot meer eenheid ten aanzien van het beheer te komen, moeten er nu met alle
26 korpsbeheerders onderhandelingen gevoerd worden. Er ontbreekt dan ook een
zogenoemd «dak op de regio’s» waarmee eenduidige afspraken
gemaakt kunnen worden.Naar de mening van het kabinet is aanpassing van de huidige politieorganisatie
daarom noodzakelijk. Het doel van het kabinet is om de politie efficiënter,
effectiever en flexibeler te laten opereren zodat de politie voldoende toegerust
zal zijn om de uitdagingen van de toekomst aan te kunnen. Door het beheer
te centraliseren kan er bijvoorbeeld effectiever gewerkt worden aan de landelijke
standaardisatie van de werkprocessen en de informatieproducten zoals het realiseren
van een landelijk informatie- en communicatiesysteem en het verbeteren van
de analysefunctie. Dit zal de kwaliteit van het politiewerk vergroten. Deze
kwaliteitsslag is noodzakelijk om de modernisering en ontwikkelingen van crimineel
Nederland bij te houden en voor te zijn. Door het beheer centraal te organiseren
zal op termijn in de korpsen bovendien capaciteit kunnen worden vrijgespeeld
ten gunste van de operationele taken.Concluderend zijn de belangrijkste uitgangspunten van het kabinet het
komen tot eenheid van beheer voor de Nederlandse politieorganisatie en het
meer in evenwicht brengen van de nationale, regionale en lokale belangen.Het kabinet heeft in het kabinetsstandpunt op hoofdlijnen aangegeven hoe
het nieuwe politiebestel er uit zal gaan zien.1
Over het kabinetsstandpunt is met de Tweede Kamer op 8 en 21 februari
2006 van gedachten gewisseld.23. De hoofdlijnen van de nieuwe politieorganisatieIn het onderhavige wetsvoorstel stellen wij een nieuwe politieorganisatie
voor die de gesignaleerde bezwaren moet wegnemen en die moet bijdragen aan
een politie die in staat is beter invulling te geven aan de eisen welke de
maatschappij stelt. Er doet zich zowel lokaal, bovenlokaal, landelijk als
internationaal een variatie aan veiligheidsproblemen voor waarbij sprake is
van grote verwevenheid tussen de verschillende niveaus. Om de variatie aan
veiligheidsproblemen en de veranderingen in de samenleving het hoofd te bieden
zal de politie flexibel moeten kunnen opereren op alle niveau’s «van
de wijk tot de wereld». De politie zal flexibel en slagvaardig moeten
kunnen inspelen op al deze veiligheidsproblemen. Dit vraagt om een politieorganisatie
die op alle niveaus, van lokaal tot internationaal, adequaat bestuurlijk en
gezagsmatig is ingebed. Een grotere eenheid van de politie is daarvoor een
voorwaarde.De eenheid in beheer en taakuitvoering, die in het wetsvoorstel vorm is
gegeven, moet leiden tot een efficiëntere en effectiever opererende politie.
Deze grotere eenheid mag echter niet ten koste gaan van de lokale en de regionale
verankering. De lokale inbedding en de dubbele gezagslijn (de aansturing van
de politie door burgemeesters op het terrein van de openbare orde en hulpverlening
en de aansturing door het openbaar ministerie op het terrein van de strafrechtelijke
handhaving) vinden wij één van de fundamenten voor het goed
functioneren van de Nederlandse politie (zie ook paragraaf 5.1). Ook
dient in het nieuwe politiebestel een juiste balans te ontstaan tussen de
lokale, regionale en nationale prioriteiten.Het wetsvoorstel voorziet in de oprichting van één Nederlandse
politieorganisatie met een publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid. De regionale
korpsen en het KLPD blijven als eenheden binnen deze organisatie bestaan,
maar de zelfstandige rechtspersoonlijkheid van de regio’s komt te vervallen.
Teneinde de eenheid van de bedrijfsvoering en de kwaliteit van de taakuitvoering
van de politieorganisatie en de samenstellende delen te verzekeren is het
noodzakelijk dat de leiding over de organisatie door één orgaan
wordt uitgeoefend.Aan de top van de politieorganisatie komt een directieraad. De directieraad
is, naast in de wet specifiek genoemde taken, in algemene zin belast met de
leiding (het management) en het beheer van de politie met inachtneming van
door de Ministers van BZK en Justitie te geven beleidsregels en aanwijzingen.
De directieraad is ten aanzien van het management en het beheer hét
aanspreekpunt voor de ministers. De directieraad mandateert beheerstaken aan
de korpschefs, vergelijkbaar met de huidige situatie waarin de korpsbeheerder
beheerstaken mandateert aan diens korpschef. De functie van korpsbeheerder
komt te vervallen. De directieraad wordt verantwoordelijk voor het verzorgen
van de «shared services» voor de korpsen.Om de lokale verankering te waarborgen wordt het gezag over de politie
niet gewijzigd. Zo is en blijft de burgemeester verantwoordelijk voor het
optreden van de politie op het terrein van de openbare orde en hulpverlening
in zijn gemeente. De officier van justitie is en blijft verantwoordelijk voor
het optreden van de politie op het terrein van de strafrechtelijke rechtshandhaving.
In lijn daarmee zal het zogenoemde lokale driehoeksoverleg, waarin de burgemeester,
de officier van justitie en de korpschef of lokale politiechef overleg voeren
over de taakuitvoering van de politie, blijven bestaan.Op regionaal niveau komt er een regionaal politiebestuur dat evenals het
huidige regionale college bestaat uit de burgemeesters uit de regio en de hoofdofficier van Justitie. De korpschef neemt deel aan het overleg
van het regionale politiebestuur. Evenals het regionale college in het huidige
bestel, stelt het regionale politiebestuur in het nieuwe bestel, het regionale
beleidsplan en het regionale jaarverslag van de politie vast. In het huidige
bestel stelt het regionale college daarnaast ook de regionale beheersstukken
vast. Ingevolge dit wetsvoorstel heeft het regionale politiebestuur een instemmingsrecht
ten aanzien van deze stukken: de regionale organisatie en het formatieplan
(sterkteverdeling) en de regionale begroting (budgetverdeling) en het financieel
verslag van de politie.De betrokkenheid van de gemeenteraad bij het regionale politiebeleid zal
worden versterkt door middel van het wettelijk verankeren van een «haalplicht»
van lokale prioriteiten voor het regionale politiebestuur bij de gemeenteraden.
Wij zijn voornemens het vaststellen van een lokaal veiligheidsbeleid verplicht
te stellen, waartoe de Gemeentewet zal moeten worden gewijzigd (zie paragraaf 5.5).
In paragraaf 6.7 hebben wij de beleidscyclus uitgewerkt.De Ministers van BZK en Justitie krijgen de bevoegdheid periodiek (tenminste
vierjaarlijks) het landelijke beleid en de landelijke prioriteiten vast te
stellen ten aanzien van de taakuitvoering door de politie. Als de actualiteit
er om vraagt kunnen de ministers tussentijds bij dringende noodzaak aanvullend
beleid en aanvullende prioriteiten vaststellen. Vanzelfsprekend zullen het
landelijke beleid en de landelijke prioriteiten voldoende ruimte moeten laten
voor regionaal en lokaal politiebeleid. De ministers zijn daar op aanspreekbaar.
Periodiek overleg over de hoofdlijnen van beleid vindt plaats tussen de Ministers
van BZK en Justitie en (een delegatie van) de voorzitters van de regionale
politiebesturen, de directieraad en het College van procureurs-generaal. In
dit overleg zal ook gesproken worden over (de wijze van) de vertaling van
het landelijk beleid en de landelijke prioriteiten naar landelijke beleidsdoelstellingen
op korpsniveau. De verdere uitvoering wordt gelegd bij de directieraad. De
regionale politiebesturen zijn bij het vaststellen van het regionale beleidsplan
gebonden aan deze landelijke beleidsdoelstellingen.Naast deze mogelijkheid om vooraf sturing te geven aan de taakuitvoering
krijgen de ministers een doorzettingsmacht in de vorm van een aanwijzingsbevoegdheid
aan de regionale politiebesturen voor die situaties waarin de realisatie van
de landelijke beleidsdoelstellingen op korpsniveau naar de mening van de ministers
onvoldoende zeker is.Ongewijzigd blijft de positie van de Politieacademie als Politie Onderwijs- én
Kenniscentrum, met haar taken zoals opgenomen in de Wet op het LSOP en het
politieonderwijs ten aanzien van de werving, selectie, het onderwijs en het
kennismanagement voor de politie. De landelijke samenhang en eenheid binnen
de politie en de verdere professionalisering van de Politie zijn het meest
gediend met een Politieacademie die, net als nu, nauw verbonden is met de
beroepspraktijk van de politie, vanuit een eigenstandige positie.De door ons voorgestelde wijzigingen betreffen vooral het bestuur en meer
in het bijzonder het beheer van de politie. Het gezag over de politie wijzigt
niet: zo zijn en blijven de burgemeester en de officier van justitie onverkort
bevoegd en verantwoordelijk voor het optreden van de politie op het terrein
van de openbare orde en hulpverlening, respectievelijk op het terrein van
de strafrechtelijke rechtshandhaving. Ook de organisatorische indeling in
25 regionale korpsen en één landelijk korps zal niet wijzigen.
De voorgestelde wijzigingen betreffen daarmee vooral een wijziging van de
bestuurlijke bovenbouw van de politie die garant moet staan voor een grotere
eenheid van de Nederlandse politie en een betere balans tussen lokale, regionale
en nationale verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Aangezien
de politie regionaal georganiseerd blijft en er geen veranderingen in het
gezag worden voorgesteld zal het dagelijkse politiewerk niet of nauwelijks
worden beïnvloed. Het gaat derhalve niet om een grootschalige reorganisatie
zoals bij de vorming van het regionale politiebestel in 1993.4. Één politieorganisatie4.1 Één landelijke politieorganisatieMet de inwerkingtreding van een nieuwe Politiewet zoals door ons voorgesteld
wordt het huidige regionale politiebestel omgevormd tot één
landelijke politieorganisatie met een eigen publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid.
Het doel van deze wijziging is om, zowel op het terrein van het beheer als
de taakuitvoering, een grotere eenheid bij de politie te verwezenlijken en
een betere balans te realiseren tussen de lokale, de regionale en de landelijke
belangen wat moet leiden tot een efficiëntere, effectievere en kwalitatief
betere politie. De oprichting van één landelijke politieorganisatie
biedt ook mogelijkheden voor een meer ketengerichte samenwerking. Zo zal bijvoorbeeld
de samenwerking met het eveneens landelijk georganiseerde openbaar ministerie
uniformer en daardoor eenvoudiger te realiseren zijn. Door de politie als één
organisatie vorm te geven is het niet langer noodzakelijk dat, zoals nu het
geval is, tussen nationaal en regionaal niveau onderhandelingen moeten worden
gevoerd om die eenheid te realiseren. Problemen op het gebied van uniforme
informatiehuishouding en transparantie van bedrijfsvoeringgegevens kunnen
binnen één organisatie gemakkelijker worden opgelost. Een landelijke
politieorganisatie sluit tevens beter aan bij het landelijke bestuursniveau
met democratisch gekozen volksvertegenwoordiging waardoor het democratische
gat ten aanzien van het beheer wordt gedicht. De belangrijkste wijziging ten
opzichte van de Politiewet 1993 is gelegen in het feit dat de 25 regiokorpsen
en het KLPD niet langer autonoom zijn op het gebied van het beheer. De regio’s
verliezen hun eigen rechtspersoonlijkheid en de korpsen worden onderdeel van één
rechtspersoon: de landelijke politieorganisatie.Deze landelijke politieorganisatie zal, op grond van artikel 25 van het
wetsvoorstel, gaan bestaan uit:– een directieraad,– 25 regionale politiekorpsen en– één landelijk politiekorps (het Korps Landelijke
Politiediensten).De wettelijke beschrijving van de taak van de politie in artikel 3 van
het wetsvoorstel, is gelijk aan die in artikel 2 Politiewet 1993. Dat artikel
is op zijn beurt weer overgenomen uit de Politiewet 1957.Aan de taak van de politie verandert dan ook niets. Zoals aangegeven heeft
de invoering van de voorgenomen landelijke politieorganisatie geen grote gevolgen
voor de huidige organisatorische indeling van de politie. Er blijven vooralsnog
25 regionale korpsen en ook het Korps landelijke politiediensten (verder:
het KLPD) blijft bestaan. De taken zullen dan ook grotendeels daar worden
uitgevoerd waar ze nu ook worden uitgevoerd. Het grote verschil met het huidige
bestel is, zoals gezegd, dat de korpsen niet langer autonoom zijn op het terrein
van het beheer. De invoering van de landelijke politieorganisatie is er vooral
op gericht om een grotere eenheid van de thans te verbrokkelde politie te
maken. De centralisatie van het beheer dient dit doel. De grotere eenheid
in het beheer kan vele organisatorische belemmeringen wegnemen die nu werken
als kunstmatige schotten tussen de verschillende onderdelen van de Nederlandse
politie. Die grotere eenheid is noodzakelijk omdat een belangrijk deel van de politietaken op alle niveau’s moeten worden uitgevoerd, op
lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. Dit besef dringt steeds
meer door. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de bestrijding van de zware en
georganiseerde criminaliteit en de bestrijding van terrorisme. Een effectieve
aanpak van deze vormen van criminaliteit vereist inzet van alle onderdelen
van de politieorganisatie en een goede samenwerking tussen deze. Die samenwerking
begint met het bijeenbrengen van de bij alle onderdelen van de politie aanwezige
informatie voor het opstellen van criminaliteitsbeeldanalyses of de daadwerkelijke
aanpak van een criminele organisatie. Binnen één landelijke
politieorganisatie, waarin alle onderdelen gebruik maken van dezelfde opsporings-
en bedrijfsvoeringsystemen, is deze informatie vele malen eenvoudiger bijeen
te brengen dan in het huidige regionale bestel waarin de regiokorpsen gebruik
maken van verschillende systemen die onderling niet goed met elkaar kunnen «communiceren».
Ook zullen binnen één landelijke politieorganisatie minder belemmeringen
bestaan voor operationele samenwerking tussen de verschillende onderdelen
van de politie. Zo zullen in de voorgestane landelijke politieorganisatie
thans bestaande regionale verschillen in de rechtspositie worden opgeheven.
Deze verschillen, zo blijkt in de praktijk, bemoeilijken momenteel de samenwerking.
De samenwerking kan in een landelijke politieorganisatie ook aanzienlijk worden
verbeterd door het landelijk invoeren van standaardprotocollen en procedures
die door vaktechnische experts zijn opgesteld, door het stellen van eisen
aan de organisatieonderdelen en aan de opleiding van de rechercheurs en specialisten.De rijksrecherche en de Koninklijke marechaussee (verder: de KMar) maken
geen deel uit van de landelijke politieorganisatie. De KMar staat onder het
beheer van de Minister van Defensie en het beheer van de rijksrecherche berust
bij het College van procureurs-generaal.4.2 RechtspersoonlijkheidIn dit wetsvoorstel stellen wij één landelijke politieorganisatie
met een eigen rechtspersoonlijkheid voor. Juist vanwege het gegeven dat de
politie belast is met de uitvoering van taken ten dienste van zowel lokale
als nationale overheden kan de politie niet worden gepositioneerd als een
onderdeel van een ministerie (als onderdeel van een bestuursdepartement of
als batenlastendienst). Een dergelijke positionering brengt immers het gevaar
mee van een te grote en eenzijdige oriëntatie op nationale belangen.
Een keuze voor een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) valt af voor de politie
vanwege de gebrekkige maatschappelijke en democratische inbedding die deze
vorm voor de «zwaardmacht» van de overheid met zich brengt. Daarom
stellen wij in artikel 26 van het wetsvoorstel voor de politie onder te brengen
in een daarop toegesneden publiekrechtelijke rechtspersoon (sui generis organisatie)
waarbij ook recht wordt gedaan aan de lokale en regionale verankering van
het politiebestel.In dit wetsvoorstel is aan de ministers van BZK en Justitie een zodanig
samenstel van bevoegdheden en sturingsinstrumenten toegekend dat zij inhoud
kunnen geven aan hun verantwoordelijkheden. Hierdoor kunnen de Staten-Generaal
de ministers effectief aanspreken op het landelijke beleid ten aanzien van
de taakuitvoering door de politie, het beheer van de politie en de kwaliteit
van de taakuitvoering door de politie. Aldus is de democratische inbedding
van de politie op landelijk niveau sterk verbeterd ten opzichte van de situatie
in het regionale politiebestel.4.3 De directieraadDe directieraad geeft leiding aan de nieuwe politieorganisatie en is verantwoordelijk voor het beheer van de politie. Wij hebben dit neergelegd
in artikel 28 van het wetsvoorstel. Onder leiding wordt hier verstaan het
voeren van het management van de politieorganisatie. Het gaat hier uitdrukkelijk
niet om de operationele leiding. Operationeel wordt de politie aangestuurd
door het gezag (de burgemeester en de officier van justitie). Het begrip beheer
hebben wij nader geduid in paragraaf 7.1 van deze toelichting. In paragraaf 7.4
komt de verhouding tot de korpschef aan de orde. De directieraad is als het
management van de politieorganisatie aanspreekpunt voor de ministers op het
gebied van het beheer en de kwaliteit van de taakuitvoering. De directieraad
heeft daarnaast een coördinerende taak ten aanzien van de uitvoering
van de landelijke prioriteiten. In paragraaf 6 wordt hier nader op ingegaan.De minister van BZK is verantwoordelijk voor het beheer van de politie.
De ministers van BZK en van Justitie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor
het landelijke beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de politie en
de kwaliteit van de taakuitvoering door de politie. Daarbij geldt dat de Minister
van BZK specifiek politiek verantwoordelijk is voor het landelijke beleid
op het gebied van de openbare orde en dat de Minister van Justitie specifiek
politiek verantwoordelijk is voor de strafrechtelijke handhaving van onze
rechtsorde. Deze minister is verantwoordelijk voor het openbaar ministerie.
In het onderhavige wetsvoorstel worden de verantwoordelijkheden van de ministers
ondersteund met bevoegdheden, opdat deze ministers hun algehele politieke
verantwoordelijkheid jegens de Staten-Generaal kunnen waar maken. Dit is van
groot belang met het oog op de democratische inbedding van de politieorganisatie.
Op het terrein van beheer is geen sprake meer van een democratisch gat.Opdat de ministers ten volle inhoud kunnen geven aan hun onderscheiden
verantwoordelijkheden met betrekking tot de directieraad is het van belang
dat er heldere en eenduidige inlichtingen- en verantwoordingslijnen van de
directieraad naar de ministers bestaan en dat zij over adequate sturingsinstrumenten
beschikken (zie paragraaf 4.5).De directieraad is gehouden de ministers tijdig, gevraagd en ongevraagd
alle inlichtingen te geven die de ministers nodig hebben om inhoud te kunnen
geven aan hun taak (artikel 32). De inlichtingenplicht van de directieraad
jegens de ministers omvat tevens het geven van de nodige uiteenzettingen en
het afleggen van verantwoording over keuzes die de directieraad heeft gemaakt
en beslissingen die de raad heeft genomen. Dit kan in voorkomende gevallen
aanleiding zijn voor de ministers om gebruik te maken van sturingsinstrumenten
die hen ter beschikking staan. Zo kunnen zij algemene en bijzondere aanwijzingen
geven (artikel 31). Bij de hier bedoelde aanwijzingen jegens de directieraad
gaat om een normaal sturingsinstrument voor de ministers. Dit is anders in
de bestaande bestuurlijke verhoudingen binnen het politiebestel waar aanwijzingen
van de minister aan de korpsbeheerder als een «ultimum remedium»
worden gezien.De directieraad stelt jaarlijks een landelijke begroting, een landelijk
beheersplan, een landelijke jaarverslag en een jaarrekening voor de politie
vast. De ministeriële verantwoordelijkheid komt tot uitdrukking door
de bepaling dat deze stukken de goedkeuring van de Minister van BZK dan wel
van beide ministers behoeven (artikel 35, 36 en 39). De taken van de directieraad
zijn meer uitgebreid beschreven in paragraaf 7.3 van het algemene deel
van deze memorie van toelichting.De directieraad zal op grond van artikel 27 van het wetsvoorstel bestaan
uit minimaal drie en maximaal vijf leden. Zij worden benoemd bij koninklijk
besluit op voordracht van de Minister van BZK, in overeenstemming met de Minister
van Justitie, voor een periode van zes jaar. Na ommekomst van
deze periode kunnen zij nog eenmaal worden herbenoemd voor een periode van
drie jaar. De leden van de directieraad kunnen bij koninklijk besluit op voordracht
van de Minister van BZK, in overeenstemming met de Minister van Justitie,
worden geschorst en ontslagen. De leden hebben de status van politieambtenaar
en op hen is de rechtspositie van de politie van toepassing. Dit past bij
de positionering van de directieraad als onderdeel van de politie en is ook
van belang voor de herkenbaarheid van de directieraad voor de korpsen als «hun»
raad. De directieraad vormt een essentiële schakel binnen het nieuwe
politiebestel. Het is in onze ogen vanzelfsprekend dat een of meer leden van
de directieraad afkomstig is uit de politie dan wel een politieachtergrond
heeft. Kennis en ervaring met de politieprofessie is van groot belang om adequaat
leiding te geven aan de politieorganisatie. Daarnaast is het, gezien de zware
verantwoordelijkheid die de raad heeft op het financiële en economische
vlak, van belang dat een lid van de directieraad een financieel-economische
achtergrond heeft.4.4 De regiokorpsen en het KLPDTen opzichte van het huidige bestel verandert het aantal van 25 politiekorpsen
niet. Dat neemt niet weg dat wij van mening zijn dat een politiekorps vanuit
bedrijfsvoeringoptiek over een zekere minimale omvang moet beschikken om adequate
politiezorg te kunnen bieden en de veelheid aan taken van de politie naar
behoren te kunnen uitvoeren. Daarnaast stelt ook de bestuurlijke inbedding
van de politie grenzen aan de omvang van een politiekorps. Wij zijn van mening
dat samenwerking tussen korpsen een alternatief kan bieden voor schaalvergroting
door samenvoeging van korpsen. Het is evenwel niet uit te sluiten dat in de
nieuwe landelijke politieorganisatie uit de intensievere samenwerking tussen
de regionale politiekorpsen de wens tot samenvoeging voortvloeit. Ook kan
op basis van andere ontwikkelingen op het gebied van veiligheidszorg de wens
tot schaalvergroting van regionale politiekorpsen voortvloeien. Om dit mogelijk
te maken stellen wij in artikel 25, tweede lid, voor de (wettelijke) mogelijkheden
om tot schaalvergroting van regionale politiekorpsen te kunnen komen te vereenvoudigen,
namelijk door het aantal regio’s bij algemene maatregel van bestuur
vast te stellen. Na invoering van het gewijzigde bestel zal bezien worden
of schaalvergroting in de nieuwe organisatie wenselijk is. De directieraad
zal de ministers hier te zijner tijd over adviseren.De regionale korpsen en het KLPD worden in dit wetsvoorstel wat betreft
de beleids- en beheerscyclus zoveel mogelijk op dezelfde wijze georganiseerd.
Om tot een goede taakafbakening te komen tussen de regionale korpsen en het
KLPD zullen de taken van het KLPD op het terrein van weg, water, spoor, lucht,
nationale recherche en de koninklijke en diplomatieke beveiliging nader, niet
limitatief, worden aangeduid bij algemene maatregel van bestuur, op grond
van artikel 46, tweede lid, van het wetsvoorstel.4.5 De sturingsinstrumenten van de ministersDe bevoegdheden van de ministers zijn in grote lijnen in te delen in bevoegdheden
op het terrein van (het beleid ten aanzien van) de taakuitvoering door de
politie en bevoegdheden ten aanzien van het beheer van de politie. Een deel
van deze bevoegdheden heeft betrekking op de onderlinge verhouding tussen
de ministers en de directieraad. Zoals wij eerder hebben aangegeven, opereert
de directieraad onder ministeriële verantwoordelijkheid. Deze bevoegdheden
zijn afzonderlijk in beeld gebracht. Hieronder zijn de meest belangrijke bevoegdheden
met een verwijzing naar de artikelen in het wetsvoorstel aangegeven.
Deels gaat het hierbij om bestaande bevoegdheden en deels om nieuwe.Bevoegdheden van de ministers op het terrein van de taakuitvoering– Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels
gesteld omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering door de politie
en de eisen met betrekking tot de bekwaamheid van ambtenaren van de politie
(artikel 22).– De ministers stellen tenminste eenmaal in de vier jaar de landelijke
beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering door de politie
(artikel 19).– De ministers kunnen het regionale politiebestuur bijzondere aanwijzingen
geven met betrekking tot het te voeren beleid ten aanzien van de taakuitvoering
door de politie (artikel 42).Bevoegdheden van de ministers op het terrein van het beheer– Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels
gesteld over het beheer van de politie, alsmede over de bewapening, de uitrusting
en de kleding van de politie (artikel 23).– Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op voordracht
van de Minister van BZK worden regels gesteld over het financieel beheer van
de politie (artikel 37).– Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op voordracht
van de Minister van BZK, in overeenstemming met de Minister van Financiën,
worden regels gesteld over de bekostiging van de politie en de verdeling van
de bijdragen over de onderdelen van de politie (artikel 38).– Jaarlijks worden beleidsregels gesteld voor het beheer van de
politie door de directieraad (artikel 30).– De Minister van BZK stelt jaarlijks de bijdragen ten behoeve van
de politie vast (artikel 34).– De door de directieraad opgestelde begroting en jaarrekening van
de politie behoeft de goedkeuring van de Minister van BZK (artikelen 35 en
36).– Bepaalde privaatrechtelijke rechtshandelingen behoeven de instemming
van de Minister van BZK (artikel 29).Algemene bevoegdheden van de ministers ten aanzien van
de directieraad– De leden van de directieraad worden bij koninklijk besluit op
voordracht van de Minister van BZK, in overeenstemming met de Minister van
Justitie, benoemd, geschorst en ontslagen (artikel 27).– De ministers kunnen de directieraad algemene en bijzondere aanwijzingen
geven met betrekking tot de uitoefening van diens taken en bevoegdheden (artikel
31).– De directieraad verstrekt de ministers, gevraagd en ongevraagd,
de voor de uitoefening van hun taak benodigde inlichtingen (artikel 32).– Indien de directieraad zijn taak ernstig verwaarloost, kunnen
de ministers noodzakelijke voorzieningen treffen (artikel 33).– Het door de directieraad opgestelde beheersplan en het jaarverslag
voor de politie behoeven, de goedkeuring van de ministers (artikel 39).– Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels
gesteld over de beleids- en beheerscyclus van de politie (artikel 40).In de paragrafen 6 en 7 gaan wij nader in op de diverse bevoegdheden van
de ministers. 5. Lokale en regionale verankering5.1 InleidingIn dit onderdeel van de memorie van toelichting gaan wij in op de lokale
en de regionale verankering van de landelijke politieorganisatie. In de eerste
plaats wordt het gezag over de politie belicht. Vervolgens wordt ingegaan
op de rol van het regionale politiebestuur en de regionale beleidsdriehoek.
Tenslotte komt de rol van de gemeenteraad aan de orde. De lokale verankering
van de politie is al sinds jaar en dag een basiswaarde van het politiebestel.
Politiezorg moet rekening houden met de plaatselijke bijzonderheden en eigenaardigheden.
De politieman op de straat moet zich in zijn stad kunnen bezighouden met het
bieden van politiezorg op een wijze die de burgers van die stad, vertegenwoordigd
door de gemeenteraad, nodig vinden. In de ene plaats betekent dat wellicht
een extra inzet op het verminderen van de overlast van foutparkeerders, terwijl
het in de andere plaats betekent dat er in gebieden waarin veel uitgaansgelegenheden
geconcentreerd zijn preventief wordt gefouilleerd. De lokale inbedding van
de politieorganisatie is één van de verworvenheden van het huidige
bestel die behouden moet blijven en zelfs moet worden versterkt. Die verworvenheid
wordt behouden door het lokale gezag over de politie ongemoeid te laten en
nog versterkt door de rol van de gemeenteraad te vergroten.5.2 Het gezag over de politie en de verhouding gezag-beheerDe bepalingen over het gezag over de politie worden in verband met het
bovenstaande in dit wetsvoorstel niet gewijzigd (artikelen 11 tot en met 14).
Gezag kan gedefinieerd worden als «de beslissingsbevoegdheid over de
inzet en het optreden van de politie».De burgemeester behoudt het gezag wat betreft de handhaving van de openbare
orde en hulpverlening. De officier van justitie behoudt het gezag wat betreft
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en, tenzij in enige wet anders
is bepaald, met betrekking tot de taken verricht ten dienste van de justitie.
Dit is bijvoorbeeld het geval in de Vreemdelingenwet 2000 op grond waarvan
het gezag over de politie en de Kmar met betrekking tot de daar genoemde taken
berust bij de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie.Voor de inrichting van het huidige politiebestel is het onderscheid tussen
gezag en beheer bepalend. Dit zal niet anders zijn voor het bestel dat ons
met het onderhavige wetsvoorstel voor ogen staat. De gezagsdragers –
de burgemeester en de officier van justitie – zijn verantwoordelijk
voor het optreden van de politie in hun ambtsgebied. Zij kunnen de politie
ter zake aanwijzingen geven en bepalen – in onderling overleg –
voor welke taken en met welke intensiteit de politie wordt ingezet. Het is
aan degene die belast is met het beheer zodanige organisatorische maatregelen
te treffen dat de gezagsdragers optimaal inhoud kunnen geven aan hun verantwoordelijkheid.
In dit opzicht is beheer een afgeleide functie van gezag: beheer volgt gezag.
Dit betekent dat het beleid dat de gezagsdragers – uiteraard met inachtneming
van de landelijk vastgestelde prioriteitenwensen te voeren bepalend is voor
de allocatie van middelen, terwijl de (beperkte) beschikbaarheid van die middelen
grenzen stelt aan de mogelijkheden die de gezagsdragers hebben. Indien blijkt
dat de vraag (gezag) het aanbod (beheer) overtreft, is het aan de gezagsdragers
om keuzes te maken en prioriteiten te stellen. De beheerder is verantwoordelijk
voor de wijze waarop de politie voldoet aan de door de gezagsdragers geformuleerde
prioriteiten. In de volgende paragraaf werken wij het uitgangspunt dat
de wezenlijke zeggenschap over de politie bij het gezag en niet bij het beheer
berust, nader uit voor het regionale niveau.5.3 Het regionale politiebestuur en de regionale beleidsdriehoekVoor de decentrale inbedding van de politie is het van belang dat de beleidsmatige
aansturing van de politie op regionaal niveau plaatsvindt door een regionaal
politiebestuur en dat dit bestuur ook invloed heeft op het regionale beheer.
Het regionale politiebestuur speelt een belangrijke rol in de lokale verankering
van het politiebestel. Waar de lokale driehoeken van burgemeester, officier
van justitie en korpschef de feitelijke inzet van de politie bepalen, gaat
het regionale politiebestuur over de verdeling van mensen en middelen binnen
de regio. Het regionale politiebestuur krijgt de bevoegdheden die daarbij
horen.Het regionale politiebestuur bestaat, zo bepaalt artikel 41 van het wetsvoorstel,
uit de burgemeesters van de gemeenten in de regio en de hoofdofficier van
justitie. Feitelijk treedt het in de plaats van het huidige regionale college.
Uit zijn midden kiest het regionale politiebestuur een burgemeester als voorzitter.
De korpschef, belast met de dagelijkse leiding en het dagelijkse beheer over
het politiekorps, is geen lid van het regionale politiebestuur, maar neemt
wel deel aan de vergaderingen van het regionale politiebestuur.Met inachtneming van de landelijke beleidsdoelstellingen voor het desbetreffende
regiokorps, stelt het regionale politiebestuur, tenminste eenmaal in de vier
jaar, het regionale politiebeleid vast. Het regionale politiebestuur heeft
instemmingsrecht op de begroting, het financieel verslag, de organisatie en
de formatie voor het korps die door de directieraad zullen worden vastgesteld
(artikel 45). Het regionaal politiebestuur gaat daarmee, naast over de beleidsprioritering,
ook over de verdeling van het budget en de politiesterkte binnen de regio.De directieraad verdeelt de beschikbare middelen over de regio’s
aan de hand van de budgetverdeelsystematiek zoals, op grond van artikel 38,
tweede lid, vastgesteld door de Minister van BZK, in overeenstemming met de
Minister van Financiën. Het regionale politiebestuur gaat over de besteding
van de ter beschikking gestelde middelen in de regio. De korpschef stelt een
begroting en organisatie en formatieplan op die past bij het regionale beleidsplan.
Deze worden ter instemming voorgelegd aan het regionaal politiebestuur. De
stukken worden ter vaststelling verzonden aan de directieraad (artikel 45).
De directieraad toetst de stukken op de vraag of deze voldoen aan de wettelijk
gestelde eisen en aan de vraag of de verdeling van budget en sterkte voldoende
waarborgen biedt dat de landelijke doelstellingen verwezenlijkt kunnen worden
(zie par. 7.5.). De verdeling van mensen en middelen over de regio moet vanzelfsprekend
aansluiten bij het regionaal beleid zoals vastgelegd in het regionale beleidsplan.
Dit wordt evenwel niet beoordeeld door de directieraad, maar door het regionaal
politiebestuur. De gezagsdragers bijeen in dit bestuur bepalen het beleid
en bepalen waar de prioriteiten liggen en waar meer inzet van politieambtenaren
of middelen nodig is dan elders. Zij beoordelen vervolgens of het door hen
voorgestane beleid op een adequate wijze in de beheerstukken is verwerkt.
Indien blijkt dat het gewenste beleid niet met de beschikbare mensen en middelen
uitgevoerd kan worden, zal het regionaal politiebestuur keuzes moeten maken
en prioriteiten moeten stellen.Op het moment dat er zich een incidenteel probleem voordoet (bijvoorbeeld
een voetbalwedstrijd waarbij rellen verwacht worden) of een nieuw probleem
opdoemt (bijvoorbeeld een sterke toename van woninginbraken in –
een deel van – de regio) waarvoor extra politie-inzet nodig is, is het
aan de burgemeester dan wel de officier van justitie om de korpschef te vragen
geëigende maatregelen te nemen. Gelijk aan de huidige situatie zal eerst
bezien worden of hiervoor ruimte is binnen de sterkte die aan de desbetreffende
geografische eenheid van de politie is toegewezen. Als dit niet het geval
is, zal op regionaal niveau bekeken moeten worden hoe er binnen de regionale
sterkte geschoven kan worden. Ook in dit opzicht verandert er niets. Indien
blijkt dat hierin op regionaal niveau niet kan worden voorzien en het regionaal
politiebestuur van mening blijft dat het probleem moet worden aangepakt, zal
of bijstand gevraagd moeten worden vanuit een ander korps of de directieraad
benaderd moeten worden met het verzoek iets te doen aan de sterkte van het
korps. De directieraad is immers, binnen de door de Minister van BZK gestelde
kaders, verantwoordelijk voor de sterkteverdeling over de regio’s. Indien
geen oplossing wordt gevonden binnen deze kaders zal de Minister van BZK (in
overeenstemming met de minister van Financiën) deze moeten bezien en
eventueel heroverwegen. Aanpassingen van deze kaders zullen altijd geschieden
in overleg met de betrokken partijen.Het regionale politiebestuur stelt zelf regels vast over zijn werkwijze
(artikel 41). Het is aan de regionale politiebesturen zelf om bijvoorbeeld
te bepalen hoe vaak zij vergaderen, of zij werken met een algemeen bestuur
en een dagelijks bestuur en of er gewerkt wordt met stemverhoudingen. Wij
zijn van mening dat het regionale bestuur zelf in staat moet worden gesteld
dit te regelen op een manier die goed is afgestemd op de lokale omstandigheden.
Hiermee volgen wij de al in de Politiewet 1993 gekozen lijn om de regionale
colleges vrijheid te geven bij de wijze van uitoefening van de bestuurstaak.
In de memorie van toelichting is destijds aangegeven dat «elk college,
met inachtneming van de bijzondere situatie in de regio, zelf voorschriften
over zijn werkwijze moet vaststellen.Wel is in de wet bepaald dat bij het staken van de stemmen die van de
voorzitter doorslaggevend is. Ook is bepaald dat de vergaderingen als regel
openbaar zijn. Het regionale politiebestuur vergadert slechts achter gesloten
deuren als dat naar het oordeel van het bestuur wenselijk is uit privacyoverwegingen
of op gronden, ontleend aan het algemeen belang.Zowel de beslissingen als de vergaderverslagen van het regionale politiebestuur
worden ter kennis gebracht van de gemeenteraden in de regio, de commissaris
van de Koningin, het College van procureurs-generaal en de directieraad. Gemeenteraden
worden hiermee in staat gesteld de burgemeester een toelichting te vragen
op genomen besluiten en gevoerde discussies. De commissaris van de Koningin
en het College van procureurs-generaal krijgen de stukken toegestuurd om hun
onderscheidenlijke rollen op het gebied van het uitoefenen van toezicht op
de gezagsuitoefening door respectievelijk de burgemeesters en de hoofdofficier
van justitie. Vanzelfsprekend ontvangt ook de directieraad de stukken.De voorzitter van het regionale politiebestuur is tevens voorzitter van
de regionale beleidsdriehoek, waarvan ook de hoofdofficier van justitie en
de korpschef deel uitmaken.De regionale beleidsdriehoek, neergelegd in artikel 44 van het wetsvoorstel,
bereidt de stukken ten behoeve van besluitvorming in het regionale politiebestuur
voor. Daartoe behoren in elk geval de ontwerpbeleidsstukken (beleidsplan en
jaarverslag) en de ontwerpbeheerstukken (organisatie, formatie, begroting
en financieel verslag) voor het regionale politiekorps. In paragraaf 6
van deze toelichting gaan wij nader in op de werking van de landelijke en
de regionale beleidscyclus en het onderlinge verband tussen beide cycli. Daarbij
wordt ook ingegaan op de relatie tussen beleidsvorming, beleidsuitvoering
en beleidsevaluatie. In paragraaf 7 wordt vervolgens ingegaan
op het beheer van de landelijke politieorganisatie en op de financiële
cyclus.5.4. Regionaal VeiligheidsbestuurHet veiligheidsbestuur wordt gefaseerd vormgegeven. In het wetsvoorstel
Veiligheidsregio’s wordt de samenvoeging van de besturen van de regionale
brandweer en de GHOR (Geneeskundige Hulpverlening bij ongevallen en Rampen)
vorm gegeven. Dit veiligheidsbestuur wordt verantwoordelijk voor de organisatie
van de rampenbestrijding en crisisbeheersing, de organisatie van de GHOR en
voor het instellen en instandhouden van de organisatie, belast met de brandweerzorg
en het voorzien in de meldkamerfunctie.Op het moment dat zowel het wetsvoorstel Veiligheidsregio’s als
het wetsvoorstel voor de nieuwe politiewet kracht van wet hebben, zal het
regionaal politiebestuur samengevoegd worden met het regionaal veiligheidsbestuur.
Het streven is om dit per 1 januari 2008 te verwezenlijken. Dit zal geschieden
in de vorm van invoeringswetgeving bij de politiewet, dan wel bij de wet Veiligheidsregio’s.
Vanaf dat moment zal er sprake zijn van één regionaal veiligheidsbestuur,
waardoor optimaal vorm kan worden gegeven aan een multidisciplinair en integraal
regionaal veiligheidsbeleid. De geldstromen tussen de organisaties van politie,
brandweer en GHOR zullen gescheiden blijven.Na de integratie van de besturen stelt het bestuur van de veiligheidsregio
ten minste eenmaal in de vier jaar onder meer het beleidsplan van de veiligheidsregio
en een crisisplan vast; op basis van de politiewet stelt het bestuur eveneens
ten minste eenmaal in de vier jaar het beleidsplan voor het politiekorps vast.Het bestuur van de veiligheidsregio stelt de onderscheiden documenten
vast – met in achtneming van de prioriteiten die op lokaal, regionaal
en nationaal niveau worden gesteld – en legt daartussen dwarsverbanden
aan. Het bestuur bepaalt dus voor alle hulpverleningsdiensten in de regio
en de politie de beleidsprioriteiten. Met betrekking tot de begroting geldt
dat het bestuur de begroting voor de veiligheidsregio vaststelt. Het bestuur
heeft met betrekking tot de begroting voor het politiekorps een instemmingsrecht:
de directieraad stelt deze vast. De verschillen in de beleids- en financiële
cycli, ook waar het gaat om de relatie tot het rijksniveau, laten onverlet
dat er op regionaal niveau één bestuurlijk orgaan is waar het
lokale, het regionale en het landelijke beleid ten aanzien van de taakuitvoering
van alle onder de veiligheidsregio vallende organisaties samenkomen en die
op basis daarvan het beleid voor al deze organisaties vaststelt. Door deze
verantwoordelijkheid bij één bestuursorgaan te leggen is de
samenwerking binnen de veiligheidsregio gezekerd. Op een aantal terreinen
zal intensieve samenwerking tussen deze organisaties nodig zijn. Het bestuur
van de veiligheidsregio ontwikkelt ook daarvoor het beleid, zodat op het niveau
van de regio de gezamenlijke aanpak van de onveiligheid kan worden vormgeven.Zolang het regionale politiebestuur niet is geïntegreerd met het
veiligheidsbestuur voor brandweer en GHOR, blijven beide besturen naast elkaar
bestaan. Voor de periode tot aan het moment van de integratie maken de besturen
van de veiligheidsregio en de politie afspraken over de manier waarop de multidisciplinaire
samenwerking op het terrein van de rampen- en crisisbeheersing en het beheer
van de gemeenschappelijke meldkamer wordt vormgegeven. 5.5 De gemeenteraadVanuit een oogpunt van een stevige lokale verankering van de politie en
de regierol van het gemeentebestuur ten aanzien van het lokale veiligheidsbeleid
hechten wij sterk aan inbreng door de gemeenten bij het vormgeven van het
politiebeleid. Daarom wordt in artikel 45 van dit wetsvoorstel voorzien in
de verplichting voor het regionale politiebestuur om tijdig de gemeenteraden
in de regio te vragen welke lokale prioriteiten zij willen inbrengen ten behoeve
van het regionale beleidsplan. De door de gemeenteraden aangedragen prioriteiten
worden ter bespreking en besluitvorming in het regionale politiebestuur ingebracht.
Aan de gemeenteraad zal worden teruggekoppeld op welke wijze zijn inbreng
in het beleidsplan wordt verwerkt.Voor een verdergaande versterking van de lokale betrokkenheid bij het
politiebeleid, is het belangrijk dat gemeenteraden zelf investeren in hun
bijdrage. Het vaststellen van lokaal veiligheidsbeleid als basis voor de inbreng
van de gemeenteraad in het politiebeleid is daarbij van groot belang. Wij
zijn daarom voornemens gemeenten te verplichten tot het ontwikkelen van een
lokaal veiligheidsbeleid. Dit veiligheidsbeleid vormt de basis waarop men
prioriteiten aan de politie kan stellen ten behoeve van het regionale politiebeleidsplan
Een wijziging van de Gemeentewet hiertoe zal worden voorbereid. Bij inwerkingtreding
van deze wijziging zal de zogenaamde haalplicht van het regionaal politiebestuur
vervangen worden door deze brengplicht voor de gemeenten. Voor de tussentijd
ligt het in de rede dat het regionale politiebestuur voorrang geeft aan lokale
prioriteiten die gebaseerd zijn op een lokaal veiligheidsbeleid waarin de
gemeente ook de eigen bijdrage heeft aangegeven. Daarnaast hechten wij eraan
dat gemeenteraden bij hun prioriteitstelling de burger in hun gemeenten actief
betrekken.Het bovenstaande stelt eisen aan de inrichting van de politiële beleidscyclus
in relatie tot die van gemeenten. Om dit proces goed vorm te geven zullen
gemeenten en politieregio’s procesafspraken moeten maken over de aanlevering
van gemeentelijke inbreng die past in de beleidscycli van zowel politie als
gemeente. Hierbij is belangrijk dat voorkomen wordt dat het proces in een
bepaald stadium stokt en vertraging ondervindt.De gemeenteraden kunnen op grond van artikel 76 van het wetsvoorstel administratief
beroep bij de commissaris van de Koningin instellen tegen besluiten van het
regionale politiebestuur. Het beroepschrift gaat vergezeld van de zienswijze
van de burgemeester en wordt ingediend door tussenkomst van de voorzitter
van het regionale politiebestuur. Om vertraging van de regionale besluitvorming
te voorkomen, is ervoor gekozen de hoofdregel van artikel 6:16 van de Algemene
wet bestuursrecht te volgen en geen schorsende werking toe te kennen aan het
instellen van beroep. Dit is thans ook het geval. De commissaris van de Koningin
beoordeelt vervolgens of het besluit van het regionale politiebestuur op onaanvaardbare
wijze afbreuk doet aan het belang van een goede vervulling van de politietaak
in de betrokken gemeente. Is dit het geval, dan geeft de commissaris van de
Koningin het regionale politiebestuur een termijn waarbinnen deze een besluit
moet nemen dat wel recht doet aan dit belang.Aangezien er geen wijzigingen in de gezagsverantwoordelijkheid van de
burgemeester zijn aangebracht blijft de gemeenteraad het orgaan waaraan de
burgemeester verantwoording aflegt over het optreden van de politie ter handhaving
van de openbare orde en hulpverlening. Ook dient hij zich te verantwoorden
voor zijn optreden in het regionale politiebestuur. De gemeenteraad kan de
burgemeester ter verantwoording roepen over onder meer de wijze
waarop hij de gemeentelijke inbreng heeft verdedigd in het regionale politiebeleid.
Overigens merken wij op deze plaats op dat de burgemeester zich in het regionale
politiebestuur niet alleen dient te richten op het belang van goede politiezorg
in diens gemeente maar ook op het belang van goede politiezorg in de gehele
regio.6. Het beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de
politie6.1 InleidingOp deze plaats wordt ingegaan op de werking van de landelijke en de regionale
beleidscyclus en de koppeling tussen beide cycli. Daarbij wordt ook aandacht
besteed aan de relatie tussen beleidsvorming, beleidsuitvoering en beleidsevaluatie.Onder het beleid ten aanzien van de taakuitvoering wordt verstaan de keuze
welke politietaken prioritair zijn en het vaststellen van doelstellingen op
die taakvelden. Het tempo waarin en de wijze waarop de doelstellingen worden
gerealiseerd kunnen ook deel uitmaken van het beleid.6.2 De landelijke beleidsdoelstellingenDe ministers voeren, overeenkomstig artikel 20 van het wetsvoorstel, periodiek,
in beginsel twee maal per jaar, overleg met de directieraad, de voorzitters
van de regionale politiebesturen en het College van procureurs-generaal. In
dit overleg wordt gesproken over:– De vaststelling van de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien
van de taakuitvoering door de politie,– de doelstellingen voor ieder politiekorps ter verwezenlijking
van de landelijke beleidsdoelstellingen (zie 6.3) en– de verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen (zie
6.5).Wat betreft de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de taakuitvoering
door de politie laten de ministers zich adviseren door de voorzitters van
de regionale politiebesturen en het College van procureurs-generaal. Mede
op basis van deze adviezen stellen de ministers een ontwerp op voor de landelijke
beleidsdoelstellingen.De adviezen waarborgen dat de landelijke beleidsdoelstellingen goed aansluiten
bij onderwerpen die op regionaal niveau spelen. Voorbeelden van dergelijke
onderwerpen zijn de aanpak van veelplegers en overlast.Daarnaast zullen de ministers ook landelijke beleidsdoelstellingen benoemen
met betrekking tot specifieke taakgebieden die op regionaal niveau vaak niet
als prioritair worden gezien, bijvoorbeeld omdat het criminaliteitsvormen
betreft die regio-overschrijdend zijn. Voorbeelden van dergelijke beleidsdoelstellingen
zijn internationale rechtshulp en financieel-economische criminaliteit. Ter
voorbereiding van de besluitvorming over de landelijke beleidsdoelstellingen
voeren de ministers natuurlijk ook overleg met andere relevante partijen zoals
bijvoorbeeld de Politieacademie (LSOP), de VNG en hulpverleningsinstanties.Het ontwerp voor de landelijke beleidsdoelstellingen wordt besproken in
bovenbedoeld overleg. De voorzitters van de regionale politiebesturen en het
College van procureurs-generaal zullen in dat overleg toetsen of het ontwerp
aansluit bij hun adviezen en in hoeverre het ontwerp ruimte laat voor regionale
inkleuring en voor regionaal en lokaal beleid. Het overleg richt zich in deze
fase op het bereiken van overeenstemming over de landelijke beleidsdoelstellingen.
Dit overleg waarborgt dat de landelijke beleidsdoelstellingen aansluiten bij
onderwerpen die op regionaal niveau spelen en voldoende ruimte
laten voor de regionale en de lokale prioriteiten van de afzonderlijke korpsen.Indien in de praktijk blijkt dat ondanks de hiervoor beschreven zorgvuldige
procedure de lokale/regionale prioriteiten in de knel dreigen te komen vanwege
de nationale prioriteiten, bijvoorbeeld door bijzondere regionale omstandigheden,
kan de voorzitter van het regionaal politiebestuur hierover in overleg treden
met de ministers.Met de bevoegdheid om landelijke beleidsdoelstellingen vast te stellen,
neergelegd in artikel 19 van het wetsvoorstel, kunnen de ministers op landelijk
niveau sturing geven aan de taakuitvoering door de politie.In beginsel stellen de ministers gezamenlijk ten minste eenmaal in de
vier jaar de landelijke beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering
van de politie. De ministers doen dit vanuit hun onderscheiden verantwoordelijkheden.
Indien daarvoor bijzondere redenen zijn, kunnen de landelijke beleidsdoelstellingen
tussentijds worden gewijzigd of aangevuld. Uit de woorden «bijzondere
redenen» volgt al dat in de praktijk terughoudend met deze mogelijkheid
moet worden omgegaan. Dit is deels om de politie in staat te stellen de organisatie
op de gestelde beleidsdoelstellingen in te richten en deels om niet af te
wijken van de bestaande beleidsdoelstellingen. Nieuwe beleidsdoelstellingen
kunnen immers, bij gelijkblijvende politiecapaciteit, van invloed zijn op
de uitvoering van bestaande beleidsdoelstellingen.Zodra de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de taakuitvoering
zijn vastgesteld, doen de ministers hiervan mededeling door overlegging ervan
aan de Staten-Generaal (artikel 19). Hierdoor wordt de democratische inbedding
van het landelijke politiebeleid versterkt.6.3 De doelstellingen op korpsniveau ter verwezenlijking
van de landelijke beleidsdoelstellingenNa de vaststelling van de landelijke beleidsdoelstellingen worden in het
periodieke overleg tussen de ministers, de voorzitters van de regionale politiebesturen,
het College van procureurs-generaal en de directieraad (op hoofdlijnen) afspraken
gemaakt over de doelstellingen op korpsniveau ter verwezenlijking van de landelijke
beleidsdoelstellingen. Uitgaande van de door de ministers vastgestelde landelijke
beleidsdoelstellingen en deze afspraken stelt de directieraad voor ieder regionaal
politiekorps en waar van toepassing ook voor het KLPD de doelstellingen vast
ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen (artikel 21).
Het toedelen van de doelstellingen op korpsniveau door de directieraad gebeurt
met inachtneming van de omstandigheden in de regio’s en de korpsen omdat
de veiligheids- en criminaliteitssituatie in de regio en het aanvankelijke
prestatieniveau per politiekorps kan verschillen. De gecombineerde doelstellingen
van alle politiekorpsen gezamenlijk zullen moeten leiden tot het behalen van
de landelijke beleidsdoelstellingen. Het College van procureurs-generaal en
de betrokken politiebesturen worden gehoord over de vaststelling van de bedoelde
doelstellingen op korpsniveau. Daarbij wordt gestreefd naar overeenstemming
tussen de genoemde partijen.6.4 Het regionale beleidHet regionale politiebestuur stelt, met instemming van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur, ten minste
eenmaal in de vier jaar het beleidsplan voor het regionale politiekorps vast
(artikel 41, zesde lid en artikel 45). In dit beleidsplan is aangegeven hoe
de doelstellingen voor dat korps zullen worden gerealiseerd. In lagere regelgeving op basis van artikel 40 zullen nadere regels worden
gesteld over de beleids- en beheerscyclus van de politie. Hieronder geven
wij kort weer wat in aanvulling op de wet in deze regelgeving zal worden opgenomen.Het regionale politiebestuur zal de gemeenteraden in de regio verzoeken
tijdig de lokale prioriteiten kenbaar te maken ten behoeve van het opstellen
van het ontwerp van het regionale beleidsplan (artikel 45, lid 1). De korpschef
van het regionale politiekorps stelt ten minste eenmaal in de vier jaar het
ontwerp van beleidsplan op. Dit ontwerp wordt opgesteld op basis van de inbreng
van de gemeenteraden in de betrokken regio, de inbreng van het regionale politiebestuur
en de door de directieraad toegedeelde landelijke beleidsdoelstellingen voor
het korps. Na instemming van de hoofdofficier van justitie en de voorzitter
van het regionale politiebestuur in de beleidsdriehoek zendt de korpschef
het beleidsplan aan het regionale politiebestuur. Het regionale politiebestuur
stelt, met instemming van de hoofdofficier van justitie en de voorzitter van
het regionale politiebestuur, het beleidsplan voor het regionale politiekorps
vast. Zodra het beleidsplan is vastgesteld, wordt dit aan de directieraad
gezonden. Het instemmingsrecht van de voorzitter van het regionale politiebestuur
en de hoofdofficier van justitie in het regionale politiebestuur, is neergelegd
in artikel 41, zesde lid, van het wetsvoorstel.Het regionale beleidsplan wordt gezonden aan de directieraad. De directieraad
zal bezien of de vastgestelde landelijke doelstellingen op korpsniveau in
het beleidsplan zijn opgenomen en of aangegeven is op welke wijze het korps
deze beoogt te verwezenlijken. Indien de landelijke beleidsdoelstellingen
in het beleidsplan onvoldoende zijn geborgd, kunnen de ministers, hierop geattendeerd
door de directieraad, op grond van artikel 42 van het wetsvoorstel, ieder
vanuit zijn onderscheiden verantwoordelijkheid, in overeenstemming met de
andere minister, een bijzondere aanwijzing geven aan het regionale politiebestuur.
Behoudens spoedeisende gevallen worden deze bijzondere aanwijzingen schriftelijk
gegeven, gehoord het regionale bestuur.6.5 De beleidsuitvoering, beleidsevaluatie en verantwoordingOnverminderd de zeggenschap van het bevoegd gezag is de korpschef verantwoordelijk
voor de uitvoering van het regionaal beleidsplan. Over de realisatie van het
regionale beleidsplan legt de korpschef verantwoording af in de regionale
beleidsdriehoek en in het regionale politiebestuur.De korpschef stelt jaarlijks het jaarverslag voor het regionale politiekorps
op. De resultaten die in het voorafgaande jaar zijn behaald met de verwezenlijking
van de door de in het beleidsplan opgenomen doelstellingen maken deel uit
van het jaarverslag. Na instemming van de hoofdofficier van justitie en de
voorzitter van het regionale politiebestuur met het ontwerpjaarverslag, zendt
de korpschef het ontwerpjaarverslag toe aan het regionale politiebestuur.Het regionale politiebestuur stelt, met instemming van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur jaarlijks het
jaarverslag voor het regionale politiekorps vast (artikel 45, lid 1, en 41,
lid 6). Zodra het jaarverslag is vastgesteld wordt dit aan de directieraad
gezonden. De directieraad stelt op basis van de regionale jaarverslagen en
het jaarverslag van het KLPD een landelijk jaarverslag op. Dit landelijke
jaarverslag zal nadrukkelijk ingaan op de door de korpsen bereikte resultaten
op het terrein van de landelijke beleidsdoelstellingen. Het jaarverslag behoeft
op grond van artikel 39, derde lid, van het wetsvoorstel, de goedkeuring van
de ministers en wordt door hen aan de Staten-Generaal gestuurd.
Op deze wijze wordt de Staten-Generaal jaarlijks geïnformeerd over de
bereikte resultaten ten aanzien van de landelijke beleidsdoelstellingen. Ook
hierdoor wordt de democratische inbedding van het landelijke politiebeleid
versterkt.De realisatie van de landelijke beleidsdoelstellingen zal ook aan de orde
komen in het periodieke overleg tussen de ministers, de voorzitters van de
regionale politiebesturen, het College van procureurs-generaal en de directieraad.
Naar aanleiding van dit overleg kan een herijking van de landelijke beleidsdoelstellingen
plaatsvinden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren indien in de praktijk blijkt dat
de realisatie van bepaalde beleidsdoelstellingen sneller of langzamer gaat
dan aanvankelijk was beoogd maar ook als gevolg van het benoemen van aanvullende
landelijke beleidsdoelstellingen.6.6 Het beleid voor de taakuitvoering van het KLPDIn pararaaf 4.4 hebben wij al opgemerkt dat de beleids- en beheerscyclus
van de regionale korpsen en het KLPD zo veel mogelijk op dezelfde wijze wordt
georganiseerd. Dit uitgangspunt heeft tot de volgende procedure geleid voor
de totstandkoming en vaststelling van de beleidsstukken van het KLPD.Ten minste eenmaal in de vier jaar stelt de korpschef het ontwerpbeleidsplan
op en jaarlijks het ontwerpjaarverslag. In het ontwerpbeleidsplan zijn de
doelstellingen opgenomen die door de directieraad voor het KLPD zijn vastgesteld
(zie ook paragraaf 6.3). In het ontwerpjaarverslag wordt verslag gedaan
van de bereikte resultaten ten aanzien van de doelstellingen uit het beleidsplan.
Het beleidsplan en het jaarverslag worden, op grond van artikel 51 van het
wetsvoorstel, met instemming van de Ministers van BZK en van Justitie en het
hoofd van het landelijk parket vastgesteld in het overleg dat deze periodiek
met de korpschef hebben. Dit overleg tussen de ministers van Justitie en van
BZK, het hoofd van het landelijk parket en de korpschef, neergelegd in artikel
50 van het wetsvoorstel, moet worden gezien als de landelijke tegenhanger
van het regionale politiebestuur waar de regionale beleidsstukken worden vastgesteld.
Voor deze wijze van beleidsmatige aansturing van het KLPD, met inbegrip van
de betrokkenheid van de beide ministers daarbij, is gekozen vanwege de specifieke
positie van dit korps en de nationale en internationale dimensie van zijn
taken, alsmede vanwege de onderscheiden verantwoordelijkheden van de ministers
terzake. Zo worden enkele taken van het KLPD, bijvoorbeeld de persoonsbeveiliging
door de DKDB, niet uitgevoerd onder gezag van de officier van justitie maar
onder rechtstreekse verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie. Voor
de goede orde merken wij op dat de Minister van BZK deel uitmaakt van deze
beleidsvierhoek als de bewindspersoon die op landelijk niveau verantwoordelijk
is voor de openbare orde en niet langer, zoals nu nog het geval is, als korpsbeheerder.
Het beheer van het KLPD is immers overgegaan naar de directieraad.6.7 De beleidscyclusDe hoofdlijnen van de beleidscyclus zijn, als aangegeven, in het wetsvoorstel
zelf opgenomen; de nadere uitwerking daarvan, zoals de wijze waarop de ontwerpstukken
tot stand komen, geschiedt bij algemene maatregel van bestuur. De uitgewerkte
beleidscyclus ziet er in grote lijnen als volgt uit.De landelijke beleidsdoelstellingen (artikelen 19 en 20)• De Ministers van Justitie en BZK stellen gezamenlijk ten minste
eenmaal in de vier jaar de landelijke beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering van de politie. Over deze vaststelling
wordt overleg gevoerd met de voorzitters van de regionale politiebesturen,
het College van procureurs-generaal en de directieraad. Indien er bijzondere
redenen zijn kunnen de landelijke beleidsdoelstellingen tussentijds worden
gewijzigd of aangevuld.• Zodra de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de taakuitvoering
zijn vastgesteld, doen de ministers hiervan mededeling door overlegging ervan
aan de Staten-Generaal.De doelstellingen op korpsniveau ter verwezenlijking van
de landelijke beleidsdoelstellingen (artikelen 20 en 21)• De ministers voeren overleg met de voorzitters van de regionale
politiebesturen, het College van procureurs-generaal en de directieraad over
de doelstellingen voor ieder korps ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen.• Uitgaande van de landelijke beleidsdoelstellingen en de afspraken
uit het bovenbedoelde periodieke overleg stelt de directieraad voor ieder
regionaal politiekorps en waar van toepassing ook voor het KLPD de doelstellingen
vast ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen.Het regionale beleid (artikelen 45 en 41, lid 6)• Het regionale politiebestuur verzoekt de gemeenteraden van de gemeenten
in de regio tijdig de lokale prioriteiten kenbaar te maken ten behoeve van
het opstellen van het ontwerp van het regionale beleidsplan.• De korpschef stelt ten minste eenmaal in de vier jaar het ontwerp
van beleidsplan op. Dit doet hij op basis van de lokale en de regionale prioriteiten
en de landelijke doelstellingen voor het korps.• Na instemming van de hoofdofficier van justitie en de voorzitter
van het regionale politiebestuur zendt de korpschef het beleidsplan aan het
regionale politiebestuur.• Het regionale politiebestuur stelt met inachtneming van de landelijke
beleidsdoelstellingen en met instemming van de hoofdofficier van justitie
en de voorzitter van het regionale politiebestuur, ten minste eenmaal in de
vier jaar het beleidsplan voor het regionale politiekorps vast. Het beleidsplan
wordt gezonden aan de directieraad.• Als het regionale politiebestuur onvoldoende rekenschap heeft gegeven
van de landelijke doelstellingen voor dat korps, kunnen de ministers een bijzondere
aanwijzing geven aan het regionale politiebestuur. Behoudens spoedeisende
gevallen worden deze bijzondere aanwijzingen schriftelijk gegeven, gehoord
het regionale bestuur (artikel 42).Beleidsverantwoording op regionaal niveau (artikelen 45
en 41, lid 6)• De korpschef stelt jaarlijks het jaarverslag op. In het jaarverslag
wordt verslag gedaan van de door het korps bereikte resultaten ten aanzien
van de in het regionale beleidsplan opgenomen doelstellingen.• Na instemming van de hoofdofficier van justitie en de voorzitter
van het regionale politiebestuur zendt de korpschef het jaarverslag aan het
regionale politiebestuur.• Het regionale politiebestuur stelt, met instemming van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur, jaarlijks
het jaarverslag voor het regionale politiekorps vast.• Het jaarverslag wordt gezonden aan de directieraad.Van beleidsverantwoording op regionaal niveau naar beleidsverantwoording
op landelijk niveau (artikel 39)• Mede op basis van de jaarverslagen van de korpsen stelt de directieraad
jaarlijks het jaarverslag voor de Nederlandse politie op. • Het jaarverslag voor de politie behoeft de goedkeuring van de ministers.
Goedkeuring aan het jaarverslag kan door de ministers worden onthouden als
dit jaarverslag niet voldoet aan de door de ministers gestelde eisen.• De ministers zenden het jaarverslag aan de Staten-Generaal.7 Beheer7.1 InleidingDe Minister van BZK is politiek verantwoordelijk voor het beheer van de
politie. Dit betekent dat de Minister van BZK politiek aanspreekbaar is op
het beheer van de politieorganisatie. De wet verschaft de Minister van BZK
verschillende instrumenten voor het stellen van kaders waarbinnen de directieraad
zorgdraagt voor het beheer van de politieorganisatie (zie ook paragraaf 4.5).
De directieraad is voor het gevoerde beheer verantwoording schuldig aan de
Minister van BZK (zie ook paragraaf 4.3). Onverminderd de verantwoordelijkheid
van de directieraad voor het beheer van de politie, is de korpschef verantwoordelijk
voor het dagelijks beheer van zijn korps. De korpschef legt hierover verantwoording
af aan de directieraad.Beheer betreft de zorg voor de organisatie en instandhouding van de politieorganisatie.
Tot het beheer behoort het treffen van maatregelen op dat de politie zo doeltreffend
mogelijk functioneert.1 Het gaat bij beheer om
onder andere de inrichting van de politieorganisatie (structuur, territoriale
en functionele geleding), de werkprocessen, de zorg voor personeel en middelen
van de politie, alsmede de verdeling van mensen en middelen over de territoriale
en functionele eenheden dan wel de werkprocessen. Er zijn ten aanzien van
het beheer drie verantwoordelijkheidsniveaus te onderscheiden. De Minister
van BZK, de directieraad en de korpschef. In deze paragraaf zal worden ingegaan
op de bevoegdheden van de verschillende partijen, de financiële cyclus,
de centrale verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het politiepersoneel
en de rechtspositie.7.2 BeheersbevoegdhedenZoals aangegeven, is de Minister van BZK politiek verantwoordelijk voor
het beheer van de politie. Om zijn verantwoordelijkheid voor het beheer waar
te kunnen maken krijgt de Minister van BZK in dit wetsvoorstel een aantal
noodzakelijke sturingsinstrumenten tot zijn beschikking. Bij de omschrijving
van de bevoegdheden behorend bij deze verantwoordelijkheid is rekening gehouden
met de verantwoordelijkheid die de Minister van Justitie heeft voor de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde en de uitvoering van bepaalde politietaken ten
dienste van justitie. De Minister van Justitie is immers verantwoording schuldig
aan de Staten-Generaal voor de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en daarmee ook voor het functioneren
en presteren van de politie op dit terrein. De politie dient in staat te zijn
zich zo goed mogelijk van zijn taak ter strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde te kwijten. Zo is bijvoorbeeld de inrichting van de organisatie
van de politie van groot belang voor het functioneren van de politie in concrete
gevallen. De Politiewet zal de Minister van Justitie derhalve instrumenten
moeten geven opdat deze zo nodig kan opkomen voor de belangen voor de behartiging
waarvan hij een bijzondere verantwoordelijkheid draagt. Zo dient de Minister
van Justitie ook te beschikken over mogelijkheden om het beheer van de politie
te kunnen beïnvloeden, daar waar het beheer voorwaardenscheppend is voor
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde of de vervulling van taken
ten dienste van de justitie. Ten eerste worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op grond
van artikel 23 van het wetsvoorstel, op voordracht van de Minister van BZK,
regels gesteld omtrent het beheer, waaronder de bewapening, kleding en uitrusting
van de politie. Indien de regels inzake het beheer eisen bevatten die ten
behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde of de vervulling
van taken ten dienste van de justitie moeten worden gesteld, wordt de voordracht
gedaan in overeenstemming met de Minister van Justitie (artikel 23, tweede
lid). Naast de specifiek genoemde onderwerpen zullen bij de hier bedoelde
algemene maatregel van bestuur regels worden gegeven ten aanzien van huisvesting,
ICT-voorzieningen en kwaliteit van het gegevensbeheer.Daarnaast zullen, zoals hiervoor reeds is aangegeven, bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 22 van het wetsvoorstel,
op voordracht van de Ministers van BZK en Justitie gezamenlijk regels worden
gegeven omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering en de eisen die
worden gesteld aan de bekwaamheid van de politieambtenaren. Hierbij gaat het
om regels met betrekking tot de inrichting van de organisatie met daaraan
gekoppeld specifieke kwaliteitseisen ten behoeve van de benoemde organisatie-eenheden
en kwaliteitseisen aan de werkprocessen. Bij eisen aan de inrichting valt
bijvoorbeeld te denken aan de aanwezigheid van technische recherche in elk
korps of een samenwerkingsverband van korpsen die minimaal aan een aantal
bepaalde kwaliteitseisen voldoet. Deze regelgeving heeft ook tot doel te bewerkstelligen
dat er meer eenheid tussen de korpsen komt op het vlak van inrichting, werkprocessen
(de procesarchitectuur van de Nederlandse politie) en de kwaliteit van de
politie. Wat betreft de eisen met betrekking tot de bekwaamheid van ambtenaren
van de politie kan het bijvoorbeeld gaan om eisen met betrekking tot de aanstelling
van ambtenaren, eisen met betrekking tot taken of functies. Deze eisen moeten
in acht worden genomen bij de vaststelling door de ministers van de inrichting
van het politieonderwijs zoals bedoeld in artikel 14 van de Wet op het LSOP.Met de keuze om de lagere regelgeving ten aanzien van het beheer enerzijds
en omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering en de kwaliteitseisen
anderzijds in twee artikelen onder te brengen, wordt precies aangegeven bij
welke minister de verantwoordelijkheid voor de diverse onderwerpen ligt. Wij
achten het van belang dat daarover helderheid bestaat. Het is voorts een kwestie
van wetgevingstechniek of er met betrekking tot het beheer en de vereisten
voor een goede taakuitvoering één dan wel twee algemene maatregelen
van bestuur zullen worden vastgesteld.Voorts worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op grond
van artikel 37 van het wetsvoorstel, op voordracht van de Minister van BZK
regels gesteld over het financiële beheer van de politie. Hierbij gaat
het onder andere om de voorwaarden en voorschriften die aan bijdragen gesteld
kunnen worden. Dit betekent dat ook in de toekomst naast een algemene bijdrage,
bijzondere bijdragen verstrekt kunnen worden aan de directieraad waaraan specifieke
eisen ten aanzien van de inzet van de middelen dan wel bepaalde prestaties
gekoppeld kunnen worden. Voorts zullen bij of krachtens deze algemene maatregel
van bestuur regels worden gesteld over de inhoud en de inrichting van de jaarlijks
door de directieraad op te stellen begroting en jaarrekening, alsmede over
de financiële stukken van de korpsen. De procedure voor de goedkeuring
van de begroting en jaarrekening van de politie en de gevolgen van het onthouden
van deze goedkeuring door de Minister van BZK zullen hier eveneens hun regeling
vinden. Ten slotte zullen bij of krachtens de hier bedoelde algemene maatregel
van bestuur regels worden gesteld met betrekking tot het vermogen van de politie. Regels met betrekking tot de bekostiging van de politie en de verdeling
van de jaarlijkse bijdragen over de onderdelen van de politie worden bij of
krachten algemene maatregel van bestuur gegeven op voordracht van de Minister
van BZK, in overeenstemming met de Minister van Financiën (artikel 38).Naast de meer structurele eisen die bij of krachtens de hierboven genoemde
algemene maatregelen van bestuur worden gesteld, krijgt de Minister van BZK
de bevoegdheid om op grond van artikel 30 van het wetsvoorstel jaarlijks beleidsregels
vast te stellen voor het beheer van de politie door de directieraad. In deze
jaarlijkse beleidsregels kunnen kwantitatieve en kwalitatieve eisen worden
gesteld voor prestaties op het gebied van beheer. De beleidsregels kunnen
alle aspecten van het beheer betreffen. Wij denken hierbij aan bijvoorbeeld
ICT en kaders op het vlak van personeelsontwikkeling. Deze laatste categorie
van beleidsregels – kunnen – betreffen aspecten van professionaliteit
zoals integriteit en geoefendheid van personeel alsmede de flexibiliteit en
diversiteit (streefpercentages) en de inzetbaarheid van het personeel.Op grond van artikel 31 van het wetsvoorstel kunnen de ministers de directieraad
bovendien algemene en bijzondere aanwijzingen geven met betrekking tot de
uitoefening van diens taken en bevoegdheden. Wij merkten reeds op dat deze
aanwijzingsbevoegdheid, anders dan de aanwijzingsbevoegdheden onder de huidige
wet, niet het karakter van een «ultimum remedium» draagt.7.3 De directieraadDe directieraad is belast met de leiding en het beheer van de politie
(artikel 28, eerste lid). Hij is daarmee hét aanspreekpunt van de politie
voor de Ministers van BZK en Justitie. Over het gevoerde beheer is de directieraad
verantwoording schuldig aan de Minister van BZK (zie ook paragraaf 4.3).
Onder het begrip «leiding» wordt nadrukkelijk niet begrepen de
operationele leiding. Immers, operationeel wordt de politie aangestuurd door
het gezag.Met betrekking tot de financiën, de bedrijfsvoering en de kwaliteit
van de politieorganisatie heeft de directieraad een sturende en bepalende
rol ten opzichte van de korpsen. De taak van de directieraad omvat:a) het, overeenkomstig de voorschriften van de Minister van BZK, jaarlijks
opstellen van een geconsolideerde begroting en jaarrekening van de politie;b) het, binnen de regels die de Minister van BZK stelt in overeenstemming
met de minister van Financiën, verdelen van het budget over de korpsen;c) het, overeenkomstig de voorschriften van de Minister van BZK, uitvoeren
van het jaarlijks onderhoud van het budgetverdeelsysteem;d) het toezicht houden op de begrotingen van de korpsen;e) het, binnen de regels en kaders die de Minister van BZK geeft, ontwikkelen
en invoeren van één uniform beleid voor het beheer van de politie.
Te denken valt aan de ontwikkeling van een product- en procesarchitectuur,
een uniform personeelsbeleid (zoals één loopbaanbeleid, competentiemanagement,
bevordering van mobiliteit, uniformering en centralisering van de (salaris)administratie
etc) of de ontwikkeling van een uniform huisvestingsbeleid;f) de realisatie en instandhouding van één uniforme ICT-infrastructuur
bij de politie; het wegnemen van technische belemmeringen voor de uitwisseling
van informatie tussen onderdelen van de politie onderling en tussen de politie
en haar ketenpartners;g) het verzamelen en laten genereren van eenduidige en transparante gegevens van korpsen over de bedrijfsvoering en taakuitvoering in
een landelijke database mede ten behoeve van de ministeries van BZK en van
Justitie en de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid;h) het toezicht op de bedrijfsvoering bij de korpsen;i) de uitvoering van de vertaling van het door de ministers vastgestelde
landelijke beleid en de landelijke prioriteiten ten aanzien van de taakuitvoering
in voor ieder politiekorps afzonderlijk vast te stellen landelijke beleidsdoelstellingen
(zie ook paragraaf 6 van deze toelichting);j) het rapporteren over de uitvoering van zijn taken en het verschaffen
van inlichtingen aan beide ministers.De directieraad is verantwoordelijk voor het verzorgen van de «shared
services» op het terrein van het beheer van de politie. De wijze van
organiseren van deze shared service voor de politie is niet wettelijk vastgelegd.
Dit wordt aan de directieraad overgelaten. Wij kunnen ons daarbij voorstellen
dat de directieraad ervoor kiest dit in de vorm van een gemeenschappelijke
beheersdienst te organiseren. De Voorziening tot Samenwerking Politie Nederland
kan in de toekomst hierin opgaan. De invulling van de shared service zal deels
overeenkomen met de taken die belegd zijn bij de Voorziening tot Samenwerking
Politie Nederland en heeft een nauw verband met de uitkomsten van de onderzoeken
die in het kader van het project «shared services» van de Raad
van Hoofdcommissarissen zijn uitgevoerd.Het door de directieraad gevoerde beheer zal rekening dienen te houden
en samenhang moeten vertonen met de operationele mogelijkheden van de korpsen
en met de prioriteitstelling zoals in de regio’s door de regionale politiebesturen
bepaald is. Dit om te verzekeren dat het beheer voldoende dienstbaar zal zijn
aan het lokale en regionale gezag.Ter bevordering van het functioneren van de politie zal de directieraad
periodiek overleggen met de korpschefs over de ontwikkeling en uitvoering
van het beheer. Gezien de verantwoordelijkheid van de korpschefs voor de dagelijkse
leiding en het dagelijks beheer van de korpsen is het voor de hand liggend
dat de directieraad hen betrekt bij besluitvorming door de directieraad over
beheerszaken. De huidige raad van hoofdcommissarissen kan daarbij een rol
spelen. Het is echter aan de directieraad en de korpschefs gezamenlijk om
te bepalen op welke wijze daaraan wordt vorm gegeven.De directieraad stelt, op grond van artikel 39, elk jaar een beheersplan
op waarin wordt aangegeven op welke wijze hij invulling geeft aan zijn taken
op het gebied van beheer en waarin wordt aangegeven op welke wijze uitvoering
gegeven wordt aan de beleidsregels zoals gesteld door de Minister van BZK.7.4. De korpschefGelet op de cruciale positie van de korpschef als hoogste ambtenaar van
een politiekorps op regionaal niveau vinden wij het gewenst om in dit wetsvoorstel
de positie van de korpschef vast te leggen. Dit komt tot uitdrukking in artikel
43 van het wetsvoorstel. De korpschef geeft leiding aan zijn korps. Het gaat
hier zowel om management, als om operationele leiding; het laatste uiteraard
onder aansturing van het bevoegd gezag. Hij is lid van de beleidsdriehoek
en neemt deel aan de vergaderingen van het regionale politiebestuur. In het
wetsvoorstel wordt de dagelijkse leiding van het korps en het dagelijks beheer
nadrukkelijk neergelegd bij de korpschef. Dit betekent dat de korpschef verantwoordelijk
is voor het primaire proces en voor de dagelijkse uitvoering van het beheer
binnen zijn korps overeenkomstig de door de directieraad vastgestelde instructie. Verdergaande specificatie van de taak van de korpschefs zal door de
directieraad in deze instructie worden vastgelegd. Hierin kunnen aanwijzingen
gegeven worden voor de uitvoering van zijn taken en kunnen bevoegdheden van
de directieraad aan de korpschef gemandateerd worden, vergelijkbaar met de
wijze waarop de korpsbeheerder onder de huidige wet bevoegdheden mandateert
aan diens korpschef. Wij denken hierbij aan bevoegdheden zoals het aanstellen,
bevorderen, schorsen en ontslaan van medewerkers in zijn korps, uitgaven tot
een bepaald plafond etc. Duidelijk is dat de instructie voldoende ruimte moet
bieden aan de korpschef om leiding te kunnen geven aan zijn korps.Door het vastleggen van de taken en bevoegdheden in één
instructie wordt voor een ieder – ook voor derden – helder wat
de taak- en competentie afbakening is tussen de korpschefs en de directieraad.
De korpschef zal derhalve net als in de huidige situatie de nodige professionele
ruimte behouden om keuzes te maken over de inzet van politie. Hierbij merken
wij wel op dat de korpschef zijn management- en beheerstaken en bevoegdheden
uitoefent onder de eindverantwoordelijkheid van de directieraad; hiërarchisch
is hij immers ondergeschikt aan de directieraad en over zijn functioneren
is hij verantwoording schuldig aan de directieraad. De operationele bevoegdheden
oefent hij uit onder eindverantwoordelijkheid van het gezag.7.5. De financiële cyclus en de beheerscyclusIn dit wetsvoorstel zijn de hoofdlijnen van de financiële cyclus
vastgelegd. De financiële cyclus en de beheerscyclus zullen nader in
lagere regelgeving worden uitgewerkt op grond van de artikelen 37, 38 en 40.Zoals hiervoor reeds is aangegeven, worden de regels voor de systematiek
voor de verdeling van het budget door de directieraad (het bekostigingssysteem)
vastgesteld bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op voordracht
van de Minister van BZK in overeenstemming met de Minister van Financiën.
Deze systematiek is voor de directieraad bepalend voor de verdeling van het
budget dat aan de politieorganisatie wordt toegekend over de regio’en
het KLPD. De directieraad houdt, namens de ministers, het bekostigingsysteem
actueel.De directieraad geeft leiding aan het begrotings- en verantwoordingsproces
van de politie. De directieraad stelt op basis van landelijke geüniformeerde
voorschiften en op basis van een geüniformeerd landelijk informatiesysteem
begrotingen en jaarrekeningen vast. Binnen de politieorganisatie zal het stelsel
van baten en lasten gehanteerd worden.Het begrotingsproces – nader bij algemene maatregel van bestuur
te regelen – zal er op hoofdlijnen als volgt uitzien.A. Begrotingsproces• In de departementale begroting van BZK zal – gelijk aan de
huidige situatie – een beleidsartikel komen waarin de uitgaven en ontvangsten
voor de Nederlandse politie zijn opgenomen.• De directieraad stelt een kaderstellende
hoofdlijnenbegroting en meerjarenraming op waarin onder andere wordt aangegeven
hoe het politiebudget wordt verdeeld over de regionale korpsen en het KLPD.
Deze hoofdlijnenbegroting wordt als bijlage van de departementale begroting
ter informatie aangeboden aan de Staten-Generaal. De Kamers kunnen bij de
begrotingsbehandeling hun invloed door middel van moties uitoefenen.• De korpschef stelt binnen de kaders zoals gesteld door de directieraad
een concept regionale (meerjaren)begroting en een daarbij behorend organisatieen
formatieplan op (de vertaling van de bijdrage in mensen, middelen
gekoppeld aan de realisatie van het regionale aandeel in de landelijke beleidsdoelstellingen).• De korpschef brengt deze conceptstukken in de regionale beleidsdriehoek
in.• Met instemming van de voorzitter van het regionale politiebestuur
en de hoofdofficier van justitie worden de stukken ter instemming aan het
regionale politiebestuur voorgelegd.• De korpschef biedt na instemming door het regionale politiebestuur
de stukken aan de directieraad aan ter vaststelling. De besluiten van het
regionale politiebestuur strekkende tot instemming met de begroting, organisatie
en formatie behoeven op grond van artikel 41, zesde lid, instemming van de
hoofdofficier van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur.• De directieraad toetst de regionale stukken (meerjaren-begroting,
organisatie en formatieplan) op de vraag of deze voldoen aan de wettelijk
gestelde eisen en aan de vraag of de verdeling van mensen en middelen voldoende
waarborgen geeft dat de landelijke doelstellingen verwezenlijkt kunnen worden.• De directieraad stelt, na instemming van de ministers en het hoofd
van het landelijk parket, de begroting, de organisatie en de formatie vast
voor het Korps landelijke politiediensten (artikel 51).• De directieraad maakt op basis van de aangeboden korpsbegrotingen
een geconsolideerde (meerjaren)begroting en biedt deze aan de Minister van
BZK aan voor het begin van het begrotingsjaar.• De geconsolideerde begroting wordt ter goedkeuring voorgelegd aan
de Minister van BZK en wordt door de minister ter informatie aangeboden aan
de Staten-Generaal (artikel 35).B. Verantwoordingsproces• De korpsen leveren in het voorjaar hun financiële verantwoording
aan bij de directieraad. Deze maakt hier een geconsolideerde jaarrekening
van die wordt voorgelegd aan de concernaccountant.• De directieraad stuurt de geconsolideerde jaarrekening voor goedkeuring
aan de Minister van BZK (artikel 36).• De minister van BZK verantwoordt de besteding van het totale politiebudget
aan de Staten-Generaal in de departementale jaarrekening. 7.6 Personeelsbeleid en rechtspositieDe nieuwe politiewet beoogt de eenheid van de politie te bevorderen. Gezien
het belang van personeelsbeleid binnen de politieorganisatie voor de noodzakelijke
versterking van de samenhang en de kwaliteit bij de politie besteden wij in
deze memorie van toelichting hieraan apart aandacht. De Minister van BZK krijgt
de beschikking over sturingsinstrumenten, waarmee hij kaders voor het personeelsbeleid
kan stellen.Zowel in de regels gesteld bij of krachtens de algemene maatregel(en)
van bestuur inzake de taakuitvoering, kwaliteitseisen en het beheer als in
de jaarlijkse beleidsregels voor het beheer zullen eisen gesteld worden op
het gebied van personeel, materieel en uitrusting. Te denken valt aan integriteiteisen,
diversiteiteisen, mogelijke toegespitste eisen aan de bekwaamheid van medewerkers
die zich met specifieke taken bezig houden en eisen aan kleding en uitrusting.
De directieraad draagt zorg voor de uitvoering van die eisen met (op onderdelen)
mandatering aan de korpschefs.Alle medewerkers in dienst van de rechtspersoon politie krijgen met dit
wetsvoorstel de status ambtenaar van politie. De rechtspositie van alle ambtenaren
van politie, waar dan ook werkzaam, zal gelijkwaardig zijn. De nu bestaande
verschillen in rechtsposities zullen geleidelijk worden opgeheven. Hierover
zal nader overleg worden gevoerd met de vakbonden. De rechtspositie
en de bezoldiging zullen, zoals in de bestaande situatie, worden neergelegd
in algemene maatregelen van bestuur. De politieambtenaren worden aangesteld
door de directieraad. De directieraad is ook het bevoegd gezag als het gaat
om schorsing en ontslag Deze bevoegdheden kunnen worden gemandateerd aan de
korpschef.Gezien de verantwoordelijkheid van de Minister van BZK voor het beheer
van de politie is in dit wetsvoorstel bepaald dat de vaststelling van het
arbeidsvoorwaardenbeleid en de daaruit voortvloeiende rechtspositieregelgeving
bij de Minister van BZK ligt (artikel 53). Dit betekent dat de Minister van
BZK verantwoordelijk is voor de onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden
(politie-cao) en de resultaten daarvan vastlegt in de rechtspositieregelgeving.
Hiermee wordt ook één uniform arbeidsvoorwaardenpakket voor
alle politieambtenaren gewaarborgd. Als gevolg van deze op centraal niveau
vastgestelde arbeidsvoorwaarden, wordt voorts de éénduidige
toepassing van de rechtspositieregelingen gerealiseerd. De uitvoering van
de CAO-afspraken zal door de directieraad geschieden.De Minister van BZK zal zich ter voorbereiding van de onderhandelingen
met de vakbonden moeten verstaan met het politieveld. In dat proces zal een
goede wisselwerking moeten plaatsvinden tussen de Minister van BZK en de directieraad.
De directieraad zal in overleg met de korpschefs moeten aangeven wat bijvoorbeeld
arbeidsvoorwaardelijk wenselijk dan wel noodzakelijk is, voor een goede uitoefening
van de functie van politieambtenaar. De directieraad staat de Minister van
BZK bij in de onderhandelingen, als feitelijk werkgever, over bijvoorbeeld
een politie-cao of nadere eisen rond bewapening en kleding, of voert deze
onderhandelingen namens hem.De Minister van BZK zal uitdrukkelijk verantwoordelijk blijven voor het
LMD-beleid voor ambtenaren van politie van schaal 15 en hoger. Alle ambtenaren
van de politie van schaal 15 en hoger worden bij koninklijk besluit benoemd.
Dit zal worden neergelegd in de regels gesteld op grond van artikel 52, tweede
lid. In vergelijking met de Politiewet 1993 blijft de verantwoordelijkheid
van de Minister van BZK voor de voordracht van dergelijke benoemingen onveranderd.
Ook de Minister van Justitie blijft op dezelfde wijze als thans het geval
is hierbij betrokken. Dit geldt ook voor de gezagsdragers en de voorzitters
van het regionale politiebestuur; de burgemeesters en de hoofdofficier van
justitie blijven bij de diverse benoemingen betrokken. Behoud van de samenhang
tussen ontwikkeling en benoemingen is van essentieel belang voor een effectief
integraal stelsel voor het landelijk management development (LMD) en benoemingen.
Op deze wijze kan de synergie tussen beide processen worden gewaarborgd.7.7 De Politieacademie (LSOP)De Politieacademie (LSOP) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de
opleidingen voor de politieambtenaren (initiële en postinitiële
opleidingen). De Politieacademie is verder belast met het examineren van de
studenten die de initiële en postinitiële opleidingen hebben gevolgd,
met het ondersteunen van de landelijke werving en het uitvoeren van de selectie
van de studenten voor de initiële opleidingen. Daarnaast is de Politieacademie
verantwoordelijk voor het overdragen van kennis aan de politie en het bijdragen
aan de ontwikkeling van de uitoefening van de politietaak waarop het onderwijs
is gericht en het ontwikkelen of het verzorgen van andere dan bovenbedoelde
initiële- en postinitiële opleidingen van een door de Minister van
BZK of de Minister van Justitie (eventueel na overleg met andere ministers)
aan te wijzen categorie van personen. De taken en bevoegdheden van de Politieacademie
zijn neergelegd in de Wet op het LSOP en het politieonderwijs
(artikel 3 Wet op het LSOP en het politieonderwijs).1De Politieacademie zal geen onderdeel uitmaken van het nieuwe politiebestel,
omdat het geen politieorganisatie is die in ondergeschiktheid aan het bevoegd
gezag en in overeenstemming met de geldende regels zorgdraagt voor de daadwerkelijke
handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.
De Politieacademie is een onderwijs- en kenniscentrum dat één
duidelijk en herkenbaar veld bestrijkt, waarin kennis en expertise betreffende
het politiewerk is en wordt opgeslagen, verwerkt en uitgedragen en daarmee
een eigen aard en identiteit heeft. Het zijn van een onderwijs- en kenniscentrum
volgt ook uit de keuze voor het stelsel van politieonderwijs. Mede tegen de
achtergrond van de gewenste vermaatschappelijking, is het politieonderwijs
zo veel mogelijk afgestemd op de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Dit maakt tevens de
in-, door- en uitstroom van studenten van en naar het regulier onderwijs mogelijk.
Ook is de onafhankelijkheid en kwaliteit van het politieonderwijs als beroepsonderwijs
op deze manier het beste gewaarborgd.De Politieacademie is natuurlijk wel nauw verbonden met de politiepraktijk.
Door de duale inrichting van het politieonderwijs, waarbij studenten afwisselend
leren op de werkplek en op school, zijn de beroepspraktijk en het politieonderwijs
direct met elkaar verbonden. Hierover zal dan ook voortdurend afstemming plaatsvinden
tussen de directieraad en de Politieacademie, evenals over de personeelsvoorziening
van de politie.8 Rijksrecherche8.1 InleidingDe rijksrecherche voorziet in de behoefte aan een opsporingsinstantie
die een onafhankelijk, vertrouwelijk en onpartijdig onderzoek kan instellen
naar vermeend strafbaar gedrag binnen de overheid, zonder dat het onderzoek
beïnvloed wordt door enige vorm van belangenverstrengeling of naar buiten
toe de schijn daarvan wekt. De rijksrecherche levert daarmee een belangrijke
bijdrage aan het waarborgen van de integriteit van en het vertrouwen in de
overheid.In de huidige Politiewet 1993 wordt de rijksrecherche slechts indirect
beschreven. In artikel 43, eerste lid, van de huidige wet, staat dat het College
van procureurs-generaal, ten behoeve van door de Minister van Justitie aan
te wijzen taken, beschikt over bijzondere ambtenaren van politie. Wij menen
dat de huidige grondslag voor de organisatie van de rijksrecherche deze geen
recht doet en achten het van belang de bijzondere positie en het gewicht van
de rijksrecherche in de nieuwe Politiewet beter tot uitdrukking te brengen.
Daartoe dient de rijksrecherche een eigen plaats in de Politiewet te krijgen.Wij stellen voor de rijksrecherche als zodanig in hoofdstuk 4 van de wet
te benoemen naast de politie. Voorgesteld wordt in dit hoofdstuk bepalingen
op te nemen met betrekking tot onder andere de taak en het beheer van de rijksrecherche.De term «bijzondere ambtenaren van politie» uit de huidige
wet kan vervallen. Ook de rijksrechercheurs zijn immers «ambtenaren,
aangesteld voor de uitvoering van de politietaak». Zij zijn niet zo
zeer bijzondere ambtenaren, als wel politieambtenaren werkzaam bij een organisatie
met een bijzondere taak. 8.2 De verantwoordelijkheid van het College van procureurs-generaal
voor de inzet en het beheer van de rijksrechercheHet College van procureurs-generaal (in deze paragraaf verder aan te duiden
als het College) blijft in dit wetsvoorstel verantwoordelijk voor de beslissing
of de rijksrecherche wordt ingezet, alsmede voor het beheer van de rijksrecherche.
De ophanging van de rijksrecherche aan het College waarborgt dat de rijksrecherche
daadwerkelijk onafhankelijk van belangen en partijen kan opereren.De ophanging van de rijksrecherche aan het College impliceert dat de rijksrecherche
geen onderdeel uitmaakt van de rechtspersoon politie. Wij hebben daar bewust
voor gekozen, met het oog op de eis van onafhankelijkheid van de rijksrecherche
ten aanzien van de politieorganisatie, die voortvloeit uit artikel 2 EVRM
(het recht op leven). De positieve verplichting van staten onder artikel 2
EVRM, gelezen in samenhang met de algemene plicht uit artikel 1 EVRM, impliceert
dat staten een effectief onderzoek dienen in te stellen naar situaties waarbij
burgers als gevolg van geweld om het leven zijn gekomen1. In het geval van betrokkenheid van overheidsfunctionarissen dient
de staat te bewerkstelligen dat zij aansprakelijk worden gehouden voor doden
die ze hebben veroorzaakt2. Artikel 2 van het
EVRM verlangt dan ook dat het onderzoek naar schietincidenten waarbij politieambtenaren
zijn betrokken – een belangrijke taak van de rijksrecherche –
geschiedt door een voldoende onafhankelijk van de politie gepositioneerde
organisatie3.De positionering van de rijksrecherche bij het hoogste orgaan van het
openbaar ministerie is voorts wenselijk met het oog op de onderzoeken die
zij verricht naar ernstige strafbare integriteitschendingen als fraude en
corruptie binnen de overheid.Ingevolge het huidige artikel 43, tweede lid, van de Politiewet 1993 is
de Minister van Justitie nog belast met het beheer van de bijzondere ambtenaren
van politie. Het feitelijke beheer van de rijksrecherche is echter al per
1 januari 1998 overgegaan naar het College. Thans wordt dan ook voorgesteld
het beheer van de rijksrecherche formeel wettelijk bij het College onder te
brengen. Daartoe strekt artikel 57 van het voorstel. Het College wordt daartoe
bijgestaan door de directeur van de rijksrecherche. Nu het College beheerder
is van de rijksrecherche regelt het voorgestelde artikel 59 dat de ambtenaren
van de rijksrecherche worden aangesteld, geschorst en ontslagen door het College.Het College blijft net als nu het geval is verantwoordelijk voor de beslissing
of de rijksrecherche in een voorliggend geval met het doen van een onderzoek
zal worden belast. Dit wordt in het voorstel tot uitdrukking gebracht in artikel
55, eerste lid. Een door de rijksrecherche in te stellen onderzoek wordt vervolgens
uitgevoerd onder gezag van de officier van justitie.De Minister van Justitie is politiek verantwoordelijk voor de inzet van
de rijksrecherche en de door haar ingestelde onderzoeken. De politieke verantwoordelijkheid
van de Minister van Justitie voor het openbaar ministerie strekt zich uit
tot de wijze waarop het College invulling geeft aan het beheer over de rijksrecherche.
De kosten voor de rijksrecherche komen ten laste van zijn begroting. Nu de
rijksrecherche gelet op haar taakstelling bovendien veelal onderzoek verricht
naar politiek gevoelige zaken, wordt voorgesteld te bepalen dat de in artikel
58 genoemde beleids- en beheersstukken steeds de goedkeuring van de Minister
van Justitie behoeven. De goedkeuring van het beleidsplan wordt gegeven na
overleg met de Minister van BZK. Het overleg strekt er toe de taken van de rijksrecherche en die van de politie op elkaar af te stemmen. Het
jaarverslag wordt de Minister van BZK toegezonden.8.3 Wettelijke taakomschrijvingWij stellen voor de taak van de rijksrecherche op hoofdlijnen in de wet
op te nemen. De meerwaarde van de rijksrecherche als organisatie belast met
onafhankelijk en onpartijdig onderzoek naar vermeend strafbaar gedrag binnen
de overheid wordt aldus in de wet verankerd.Op grond van het huidige artikel 43, eerste lid, van de Politiewet 1993,
zijn de taken van de bijzondere ambtenaren van politie neergelegd in de Taakbeschikking
bijzondere ambtenaren van politie, een regeling van de Minister van Justitie
van 25 maart 1994 (Stcrt. 1994, 64). Daar staat slechts in dat de Procureur-Generaal
bijzondere ambtenaren van politie kan belasten met het doen van onderzoek
en het verlenen van bijstand. Naar aanleiding van aanbevelingen van de commissie
functioneren rijksrecherche1 en om te voorkomen
dat de rijksrecherche op te veel zaken wordt ingezet, heeft de toenmalige
Minister van Justitie aan het College verzocht een voorstel voor inzetcriteria
te doen. Aan de hand van een drietal daartoe door de toenmalige Minister van
Justitie geformuleerde algemene uitgangspunten2
heeft het College vervolgens de Aanwijzing Taken en inzet rijksrecherche3 vastgesteld. Inmiddels hebben deze criteria voor inzet
van de rijksrecherche zich in de praktijk bewezen. Zij liggen dan ook ten
grondslag aan de taakafbakening in dit wetsvoorstel, welke er toe strekt de
inzet van de rijksrecherche in beginsel te beperken tot onderzoeken die door
een politiekorps of een andere opsporingsdienst niet met de vereiste mate
van onafhankelijkheid, onpartijdigheid en vertrouwelijkheid verricht zouden
kunnen worden.De primaire taak van de rijksrecherche, overeenkomstig genoemde uitgangspunten,
is neergelegd in artikel 55, eerste lid en tweede lid, onderdeel a. Het College
kan de rijksrecherche belasten met een onderzoek naar feiten of gedragingen
die mogelijk een strafbaar feit opleveren, indien inzet van de rijksrecherche
is aangewezen om iedere schijn van partijdigheid te vermijden bij een onderzoek
naar een feit dat de integriteit van de overheid kan aantasten en dat is begaan
door natuurlijke personen of rechtspersonen belast met een publieke taak,
of betrokken bij de uitvoering daarvan.Het voorgestelde onderdeel b van het tweede lid maakt het mogelijk de
rijksrecherche bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te belasten
met andere onderzoeken naar feiten of gedragingen die mogelijk een strafbaar
feit opleveren, doch slechts indien dit is aangewezen gelet op de bijzondere
deskundigheid van de rijksrecherche.Op de verschillende elementen van de taakomschrijving wordt in het artikelsgewijs
deel van de toelichting nader ingegaan. Daar zullen wij ook een toelichting
geven op ons voorstel om de ministers de bevoegdheid te verlenen de samenwerking
tussen de politie en de rijksrecherche te regelen (artikel 61) en om een bepaling
over bijstand aan de rijksrecherche op te nemen (artikel 67).9. Toezicht, bijstand en klachtenbehandeling9.1 Toezicht en inspectieTen opzichte van het huidige bestel zijn de wijzigingen in het wetsvoorstel
met betrekking tot het toezicht en de inspectie beperkt. Deze onderwerpen
zijn zoveel mogelijk in lijn gebracht met de nieuwe landelijke politieorganisatie.De commissaris van de Koningin ziet toe op de gezagsuitoefening in zijnprovincie ten aanzien van de handhaving van openbare orde en de hulpverlening
(artikel 18) en het College van procureurs-generaal behoudt het toezicht op
de gezagsuitoefening met betrekking tot de strafrechtelijke handhaving van
de rechtsorde.Daar de verantwoordelijkheid van beide ministers in het nieuwe landelijke
politiebestel groter is dan in het huidige regionale politiebestel is het
wenselijk het landelijke toezicht op de politie te intensiveren en te versterken.
Door verscherpt toezicht kunnen de ministers zicht houden op de effectiviteit
van het hen ter beschikking staande sturingsinstrumentarium. Wij zien op het
terrein van het toezicht een krachtige en centrale rol weggelegd voor de Inspectie
Openbare Orde en Veiligheid (IOOV). De IOOV houdt toezicht op de taakuitvoering,
het beheer van de politie, de kwaliteitszorg door de politie, de kwaliteit
van de politieopleidingen en de examinering en verricht indien daar in bijzondere
gevallen reden toe is onderzoek naar ingrijpende gebeurtenissen waarbij de
politie betrokken is. Dit laatste tenzij de Onderzoeksraad voor veiligheid
een onderzoek instelt naar het desbetreffende voorval. Het gaat overigens
niet zozeer om nieuwe taken voor de inspectie als wel om herformulering van
de taken die een intensivering van de bestaande taken tot uitdrukking brengt.
Het toezicht is geregeld in hoofdstuk 6 van het wetsvoorstel. Voor een nadere
uitwerking van hetgeen de bevoegdheden van de inspectie inhouden, zij verwezen
naar het artikelsgewijze deel van deze toelichting.9.2 BijstandEen bijstandsregeling blijft ook nu de politie wordt omgevormd tot één
Nederlandse politieorganisatie nodig. Uitgangspunt is en blijft dat bijstand
ten behoeve van de handhaving van de openbare orde plaats vindt in de bestuurlijke
lijn (burgemeester en Minister van BZK), terwijl de bijstand ten behoeve van
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde plaats vindt in de justitiële
lijn (officier van justitie, College van procureurs-generaal en Minister van
Justitie).Ten opzichte van de huidige wet wordt in het onderhavige wetsvoorstel
de bijstandsregeling vereenvoudigd door de rol van de commissaris van de Koningin
in de bijstandsregeling te schrappen. Wij menen dat het in de gewijzigde politieorganisatie
voor de hand ligt dat de Minister van BZK beslist over verzoeken om bovenregionale
bijstand ten behoeve van de handhaving van de openbare orde. Op deze wijze
kan sneller over bijstandsverlening worden besloten. Een afschrift van het
verzoek om bijstandsverlening op het vlak van openbare orde en handhaving
zal naar de Commissaris van de Koningin worden gezonden zodat deze kennis
kan nemen van de ontwikkelingen binnen zijn ambtsgebied en daarmee zijn rol
als toezichthouder op de gezagsuitoefening door de burgemeesters goed kan
invullen.Voorts is het in de nieuwe politieorganisatie niet langer nodig een aparte
bijstandsprocedure voor de regionale korpsen en het KLPD in te richten.Nieuw is de mogelijkheid van wederkerige bijstand van de politie aan de
Kmar. Op de details van de bijstandsregeling, neergelegd in hoofdstuk 5 van
het wetsvoorstel, zal worden ingegaan in het artikelsgewijze deel van de toelichting.9.3 KlachtenbehandelingMet ingang van 1 maart 2004 is de klachtregeling aangepast aan hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Om de beoogde uniformiteit in de
behandeling van klachten te realiseren was het van belang dat de klachtregeling
van de Awb ook voor de politie ging gelden. Enkele aanvullingen op de klachtregeling
van de Awb waren voor de politie echter noodzakelijk vanwege
de specifieke bevoegdheidsverdeling binnen het politiebestel.Het onderhavige wetsvoorstel sluit zoveel mogelijk aan bij de klachtenregeling
zoals deze in maart 2004 is ingevoerd. De gewijzigde klachtenregeling van
maart 2004 wordt in 2008 geëvalueerd. Aangezien de klachtenregeling in
2004 is gewijzigd vinden wij het op dit moment niet opportuun om de bestaande
klachtenregeling drastisch aan te passen of te wijzigen. Volstaan is met het
aanpassen van bovengenoemde klachtenregeling aan het nieuwe politiebestel.
Dit betekent dat in het nieuwe wetsvoorstel de vaststelling en uitwerking
van de klachtenregeling wordt overgelaten aan de directieraad, respectievelijk –
voor de onder hen ressorterende ambtenaren die met een politietaak zijn belast –
het College van procureurs-generaal en de Minister van Defensie (artikel 78,
respectievelijk, 79, eerste lid). Alle regiokorpsen zullen voortaan één
en dezelfde klachtenregeling kennen, waardoor er geen regionale verschillen
in klachtenregelingen meer zullen bestaan. Dit draagt bij aan de beoogde uniformiteit
in de behandeling van klachten. De korpschef draagt zorg voor de behandeling
van een klacht die is ingediend over een gedraging van een ambtenaar van de
politie. Deze bevoegdheid is aan de korpschef geattribueerd, omdat klachten
over regionale ambtenaren van politie beter op regionaal niveau kunnen worden
behandeld.Klachten die betrekking hebben op de korpschef worden niet door hemzelf,
maar door de directieraad behandeld en bij de directieraad ingediend.10. ImplementatieTer voorbereiding van de beoogde aanpassing van het politiebestel is een
programmaorganisatie in het leven geroepen door de Ministers van BZK en Justitie.
Voor de goede orde wordt hier vermeld dat daadwerkelijke implementatie van
de beoogde aanpassingen pas zal geschieden na parlementaire behandeling van
dit wetsvoorstel. In betrokkenheid van de politie bij het programma, dat bestaat
uit enkele projecten, wordt voorzien. Doelstelling van het programma is de
voorbereiding van de nieuwe politieorganisatie tot het moment waarop de directieraad
voor de Nederlandse politie wordt geïnstalleerd en de Nederlandse politie één
organisatorische eenheid vormt. Aan de Tweede Kamer zal het programmaplan
worden aangeboden.De beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2008. De invoering zal worden
gerealiseerd via een invoeringswet.11. Reacties1Over het conceptwetsvoorstel zijn gesprekken gevoerd met het korpsbeheerdersberaad
(KBB), de raad van hoofdcommissarissen (RHC), de VNG, het College van procureurs-generaal
en een aantal burgemeesters niet zijnde korpsbeheerders. De VNG en het College
hebben vervolgens ook een schriftelijk advies uitgebracht.De VNG stelt zich op het standpunt dat de ministers binnen de huidige
wet over voldoende sturingsinstrumenten beschikken om de politieorganisatie
te sturen. De VNG ziet niet in waarom de aansturing van de politie op nationaal
niveau met de invoering van het wetsvoorstel zal veranderen. Ook de RHC heeft
in de mondelinge consultatie aangegeven een nieuwe Politiewet niet nodig te
vinden. Bij gelegenheid van de behandeling van het wetsvoorstel «Versterking
rijksbevoegdheden» hebben wij reeds uitvoerig toegelicht waarom de sturingsinstrumenten
van de ministers in de huidige Politiewet 1993 niet voldoende zijn. Met voorliggend
wetsvoorstel wordt bovendien niet alleen beoogd om de sturing van de ministers
op de politieorganisatie te verbeteren, maar vooral om eenheid in
de politieorganisatie te verkrijgen en de democratische inbedding van de politieorganisatie
te verbeteren. In de paragrafen 2 en 3 is uitvoerig ingegaan op de voorgeschiedenis
en de redenen om te komen tot dit wetsvoorstel.De VNG geeft aan dat met de voorgestelde wijzigingen het democratisch
gat op regionaal en lokaal niveau groter zal worden. Dit punt is ook door
het KBB in de mondelinge consultatie naar voren gebracht. De RHC daarentegen
geeft aan het democratisch gat slechts een formele kwestie te vinden: materieel
gezien zou hiervan geen sprake zijn, veiligheid heeft de volle aandacht van
de gemeenteraden, meer dan ooit tevoren.Met het «democratisch gat» wordt gedoeld op het ontbreken
van democratische controle op de functie van de korpsbeheerder en de wijze
waarop hij het beheer van het regionale politiekorps voert. Dit probleem wordt
opgelost in het huidige wetsvoorstel. Immers het beheer wordt in het nieuwe
stelsel uitgevoerd door de directieraad onder politieke verantwoordelijkheid
van de Minister van BZK. De Tweede Kamer oefent de democratische controle
uit.Ten aanzien van het gezag wijzigt de verantwoordingsrelatie niet ten opzichte
van de huidige situatie. De politie oefent haar taken uit in ondergeschiktheid
aan het bevoegd gezag, zijnde de burgemeester waar het gaat om de handhaving
van de openbare orde en de hulpverlening en de officier van Justitie waar
het betreft de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. De burgemeester
legt verantwoording af aan de gemeenteraad. De Minister van Justitie is politiek
verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.Het regionaal politiebestuur is daarnaast verantwoordelijk voor het vaststellen
van het regionaal beleidsplan. De burgemeesters uit de regio nemen deel aan
het regionaal politiebestuur. De burgemeester kan over zijn optreden in het
regionaal politiebestuur ter verantwoording worden geroepen in de gemeenteraad.
De VNG vraagt aandacht voor de positie van de gemeenteraad. In overleg met
de VNG is bezien hoe deze positie verder versterkt kan worden. De positie
van de gemeenteraad wordt in dit wetsvoorstel versterkt ten opzichte van de
huidige situatie door de invoering van de haalplicht. Naar aanleiding van
hetgeen de VNG in de consultatie naar voren heeft gebracht hebben wij in overleg
met de VNG besloten dat gemeenten verplicht zullen worden een lokaal veiligheidsbeleid
te voeren. De Gemeentewet zal hiertoe worden aangepast. Op deze wijze wordt
de positie van de gemeente ten aanzien van het veiligheidsbeleid verder versterkt.
Hiermee wordt tevens tegemoet gekomen aan de in de mondelinge consultatie
door de RHC geuite vrees dat de invoering van een haalplicht ten koste zou
kunnen gaan van de ontwikkeling van gemeentelijke integrale veiligheidsplannen.
Daarnaast wordt tegemoet gekomen aan de opmerking van de RHC over de uitvoerbaarheid
van de in het voorgelegde conceptwetsvoorstel geschetste beleidscyclus. De
RHC gaf hiervan in de mondelinge consultatie aan dat deze te bureaucratisch
zou zijn. De RHC pleitte voor invoering van een brengplicht voor gemeenten
in plaats van de haalplicht voor het regionaal politiebestuur. In paragraaf 5.5.
is dit nader uitgewerkt.In het wetsvoorstel dat ter consultatie was gezonden en dat voor advies
aan de Raad van State was voorgelegd was een verwijzing naar een gemeenschappelijke
beheersdienst opgenomen Door de VNG is aangegeven dat er met de totstandkoming
van de Voorziening tot Samenwerking Politie Nederland (VtsPN) geen reden meer
is om te komen tot een gemeenschappelijke beheersdienst, aangezien de taken
van deze gemeenschappelijke beheersdienst en de VtsPN overeenkomen. Dit is
gedeeltelijk juist. Wij zien dan ook de VtsPN als voorloper van
de toekomstige shared services die onder verantwoordelijkheid van de directieraad
zal worden vormgegeven. Naar aanleiding van het advies van de Raad van State
hebben wij besloten de gemeenschappelijk beheersdienst niet in de wet op te
nemen. Het is aan de directieraad om te bepalen op welke manier hij de shared
services wil laten uitvoeren. Zoals in deze memorie van toelichting is aangegeven
zijn wij van mening, dat de VtsPN geen duurzame oplossing kan zijn omdat de
democratische inbedding van de politie door oprichting van de VtsPN nog zwakker
wordt dan zij nu reeds is. De korpsbeheerders dragen immers een deel van het
beheer over aan de VtsPN. Waar de korpsbeheerders op het terrein van het beheer
al geen verantwoording afleggen aan een democratisch gekozen orgaan maar aan
het regionale college, legt de VtsPN verantwoording over het beheer af aan
de korpsbeheerders waarbij in het belang van een doelmatige samenwerking van
de wensen van één of enkele korpsbeheerders kan worden afgeweken.Met de VNG zijn wij van mening dat het ook op regionaal niveau mogelijk
moet zijn om tussentijds regionale of lokale prioriteiten te kunnen wijzigen.
Daarom is in artikel 45 aangegeven dat het regionaal politiebestuur ten minste eenmaal in de vier jaar het beleidsplan vaststelt.
Het staat het politiebestuur vrij vaker een beleidsplan te maken.De VNG heeft in het mondeling overleg aandacht gevraagd voor de integratie
van het regionaal veiligheidsbestuur en het regionaal politiebestuur. Op het
moment dat zowel voorliggend wetsvoorstel als het in voorbereiding zijnde
wetsvoorstel op de brandweer, rampenbestrijding en crisisbeheersing kracht
van wet hebben, zal het regionaal politiebestuur samengevoegd worden met het
regionaal veiligheidsbestuur.Dit zal geschieden in de vorm van invoeringswetgeving bij de Politiewet
dan wel bij de wet op de brandweer, rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Vanaf dat moment zal er sprake zijn van één regionaal veiligheidsbestuur,
waardoor op regionaal niveau optimaal vorm kan worden gegeven aan een multidisciplinair
en integraal regionaal veiligheidsbeleid. De taken en bevoegdheden van het
geïntegreerde veiligheidsbestuur ten aanzien van beleid zullen zoveel
mogelijk gelijk geschakeld worden. De sturingsrelatie op het terrein van beheer
ten aanzien van de drie disciplines lopen enigszins uiteen. Dit is het gevolg
van het feit dat politie in tegenstelling tot brandweer en GHOR zowel op lokaal,
(boven-)regionaal, landelijk en internationaal niveau moet kunnen opereren.Volgens de VNG is het voor een effectief lokaal veiligheidsbeleid noodzakelijk
dat er kan worden beschikt over inzet van mensen en middelen. Dit zijn wij
met de VNG eens. Om die reden heeft het regionaal politiebestuur instemmingsrecht
ten aanzien van de regionale begroting en de organisatie en formatieplannen.
De lijn tussen beheer en gezag wordt derhalve niet «doorgeknipt».
In het advies van de VNG hebben wij aanleiding gezien dit nader toe te lichten
in paragraag 5.3.De VNG geeft aan dat de ruimte van de korpschef om het dagelijks beheer
te voeren slechts beperkt is omdat de korpschef ingeperkt wordt door het landelijke
vastgestelde kader, het beheersplan en de begroting. Ook het KBB en de RHC
hebben aandacht gevraagd voor de professionele ruimte van de korpschef. De
situatie van de korpschef ten aanzien van het beheer van zijn korps zal niet
heel wezenlijk veranderen ten opzichte van de huidige situatie. Nu wordt het
handelen van de korpschef bepaald door de mandaatafspraken met zijn korpsbeheerder
en in de nieuwe situatie zal er een mandaatregeling zijn tussen korpschef
en directieraad. Daar waar er nu grote verschillen zijn in de
handelingsruimte van de korpschef door– grote – verschillen in
de regionale mandaatregelingen, zal dit in de nieuwe situatie in alle korpsen
gelijk zijn. De operationele ruimte van de korpschef om – ook plotseling
opkomende – problemen aan te pakken in zijn regio wordt regionaal bepaald.
Operationeel wordt de politie immers aangestuurd door de gezagsdragers, de
burgemeester en de officier van justitie ter plaatse. Wat dit betreft is er
geen verandering in vergelijking met de huidige situatie.In de adviezen van VNG, KBB en RHC hebben wij aanleiding gezien artikel
45 van het wetsvoorstel zoals dat ter consultatie was aangeboden, te wijzigen.
Ingevolge dit artikel zou het regionale beleidsplan, vastgesteld door het
regionale politiebestuur, de instemming van de directieraad behoeven. De verschillende
adviezen hebben ons tot het inzicht gebracht dat het instemmingsrecht van
de directieraad – waarvan de leden allen ambtenaar van politie zijn –
met een door bestuurders in het regionale politiebestuur vastgesteld beleidsplan,
niet past bij het uitgangspunt dat de regionale beleidsprioritering ook in
de nieuwe politieorganisatie de verantwoordelijkheid blijft van de gezagsdragers.
De directieraad heeft weliswaar een coördinerende taak met betrekking
tot de verdeling over de korpsen van de door de ministers vastgestelde landelijke
beleidsdoelstellingen, doch het bepalen en het vaststellen van het regionale
beleid blijft voorbehouden aan de gezagsdragers in het regionale politiebestuur.
De regionale politiebesturen zijn in hun verantwoordelijkheid voor de regionale
beleidsprioritering gehouden bij de vaststelling van het regionale beleidsplan
rekenschap te geven van de door de ministers vastgestelde landelijke beleidsdoelstellingen.
Mocht het regionale politiebestuur bij de vaststelling van het regionale beleidsplan
deze landelijke doelstellingen onvoldoende in acht nemen, dan kunnen de ministers
het regionale politiebestuur een daartoe strekkende aanwijzing geven (artikel
42 van het wetsvoorstel). Op deze wijze worden heldere en eenduidige verantwoordelijkheidslijnen
gecreëerd, hetgeen overigens ook in het advies van het College een belangrijk
criterium vormt. Over kwesties van beleid zijn de desbetreffende bestuursorganen
elkanders gesprekspartners. Daarbij vinden wij een instemmingsrecht voor de
directieraad, zijnde een ambtelijk gremium, met het regionale beleidsplan
bij nader inzien niet gepast. In lijn daarmee hebben wij ook de verplichting
voor de directieraad om tenminste vierjaarlijks een beleidsprogramma vast
te stellen uit het wetsvoorstel geschrapt.Het College onderschrijft het doel van de regering om, zowel op het terrein
van het beheer als de taakuitvoering, een grotere eenheid bij de politie te
verwezenlijken en een betere balans te realiseren tussen de lokale, de regionale
en landelijke belangen om zo te komen tot een efficiënte en effectieve
politieorganisatie. In zijn conclusie komt het College evenwel tot het oordeel
dat de concept-wettekst voor een nieuwe politiewet niet voldoet aan de voorwaarden
om te komen tot een goed uitgebalanceerd politiebestel. Het College kan zich
goed vinden in de in de memorie van toelichting geschetste hoofdlijnen en
inrichting van het politiebestel, maar meent dat er een behoorlijke discrepantie
is ontstaan tussen de beschrijving in de memorie van toelichting en de feitelijke
uitwerking daarvan in de wettekst.De voornaamste argumenten welke het College aan zijn conclusie ten grondslag
legt betreffen de invloed van de hoofdofficier van justitie op het beleid
en het beheer van de politie op regionaal niveau en de aansturing van het
KLPD. Het College bepleit voorts om de directieraad een met het College vergelijkbare
positie te geven en het politiebestel spiegelbeeldig aan de organisatie van
het openbaar ministerie te organiseren. Daartoe zou de taak van de directieraad
ook het beleid moeten omvatten. De adviezen van het College omtrent de invloed van de hoofdofficier van
justitie en het KLPD zullen wij hieronder bespreken. Met betrekking tot het
door het College voorgestelde organisatiemodel voor de politie merken wij
het volgende op.In het model zoals het College voorstaat en dat in zijn advies schematisch
is weergegeven, sturen de ministers de directieraad aan en stuurt de directieraad
de regionale gezagsdragers in de regionale politiebesturen en het KLPD aan.
In dit model zou de directieraad, bestaande uit ambtenaren van politie, ook
beleidsmatig de regionale korpsen en het KLPD aansturen. Dit model behelst
een ander politiebestel dat niet overeenkomt met de organisatie van de politie
zoals het kabinet voor ogen staat. Het kabinet wenst het gezag over de politie
en de beleidsmatige aansturing van de politie door de gezagsdragers nu immers
juist in tact te laten.Het College adviseert in de memorie van toelichting een aparte paragaaf
over het openbaar ministerie op te nemen. Het College lijkt er daarbij vanuit
te gaan dat de positie van het openbaar ministerie, met name met betrekking
tot de zeggenschap over het beheer, verandert. Daarvan is echter geen sprake.
Zoals meermalen toegelicht blijft de bestaande regeling van het gezag ongemoeid.
Met het College zijn wij voorts van oordeel dat invloed op het beleid en het
beheer van de politie essentieel is om de verantwoordelijkheid van de hoofdofficier
voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde tot zijn recht te laten
komen. Het is juist daarom dat wij de positie van de hoofdofficier van justitie
in het regionale politiebestuur wensen te versterken ten opzichte van de huidige
situatie. Deze versterking is niet onopgemerkt aan het College voorbij gegaan,
doch het College heeft er bezwaar tegen dat het instemmingsrecht van de hoofdofficier
niet in de tekst van de wet is opgenomen. In het advies van het College hebben
wij aanleiding gezien aan artikel 41 over het regionale politiebestuur een
lid toe te voegen op grond waarvan besluiten van het regionale politiebestuur
over de regionale beleids- en beheersstukken de instemming van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur behoeven. Op
deze wijze wordt het «zwaarste» instemmingsrecht in de tekst van
de wet opgenomen: zonder instemming van de hoofdofficier van justitie en de
voorzitter van het regionale politiebestuur kunnen de beleidsstukken niet
worden vastgesteld door het regionale politiebestuur en kan dit bestuur niet
instemmen met de beheersstukken. Wij hebben er voor gekozen bepalingen met
betrekking tot het opstellen van ontwerpstukken niet langer in de wet op te
nemen omdat dit de overzichtelijkheid en de leesbaarheid van de wet ten goede
komt. In de memorie van toelichting hebben wij evenwel benadrukt dat de wijze
waarop ontwerpstukken tot stand komen en het instemmingsrecht van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur met deze ontwerpstukken
zal worden geregeld bij algemene maatregel van bestuur. Het instemmingsrecht
van de hoofdofficier van justitie met het beleidsplan, het jaarverslag, de
begroting, het financieel verslag, de organisatie en de formatie van het regionale
politiekorps blijft derhalve behouden en wordt zelfs verstrekt. De versterking
van de positie van de hoofdofficier hebben wij nu in het wetsvoorstel verankerd.Het College heeft voorts opgemerkt dat de adviserende rol van het College,
zoals neergelegd in het wetsvoorstel «versterking rijksbevoegdheden»,
uit voorliggend wetsvoorstel is gehaald. De adviesfunctie van het College
met betrekking tot het landelijke beleid blijft echter behouden en komt in
het wetsvoorstel tot uitdrukking in de artikelen 20 en 21. Ten behoeve van
de vaststelling van de landelijke beleidsdoelstellingen voeren de ministers
op grond van artikel 20 van het wetsvoorstel periodiek overleg met onder andere
het College van procureurs-generaal. Net als in het wetsvoorstel «versterking
rijksbevoegdheden» wordt het College voorts, op grond van artikel 21
van het wetsvoorstel, gehoord over de verdeling van de landelijke
beleidsdoelstellingen over de verschillende politiekorpsen. Dit is nader toegelicht
in paragraaf 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.Het College adviseert de betrokkenheid van de hoofdofficier van justitie
bij plaatsing van ambtenaren van politie op gelijke voet te regelen als in
de huidige wet is gedaan. Naar aanleiding van dit advies is de delegatiegrondslag
van artikel 52, derde lid, van het wetsvoorstel verruimd. Op grond van dit
artikel zullen nu zowel regels gesteld worden over de betrokkenheid van de
hoofdofficier van justitie, respectievelijk de burgemeester bij de benoeming
van ambtenaren van politie die bij koninklijk besluit benoemd worden, als
bij de plaatsing van voor hen belangrijke ambtenaren van politie die niet
bij koninklijk besluit benoemd worden. De verplichting daartoe wordt evenwel
niet meer bij wet geregeld omdat van de huidige artikelen 34, derde lid en
36, vrijwel geen gebruik wordt gemaakt.Het College meent dat wij met de beleidsvierhoek, in vergelijking met
de regionale politiekorpsen, voor een ander organisatiemodel voor het beleid
van het KLPD hebben gekozen. Dit is niet het geval. Voor het KLPD dient een
landelijke tegenhanger van het regionale politiebestuur aangewezen te worden.
Gelijk het regionale politiebestuur het regionale beleidsplan en jaarverslag
vaststelt en instemming verleent aan de door de directieraad vast te stellen
beheersstukken, stelt de vierhoek het beleidsplan en jaarverslag voor het
KLPD vast en verleent de vierhoek instemming aan de door de directieraad vast
te stellen beheersstukken. De vierhoek voor het KLPD bestaat uit de korpschef,
beide ministers en het hoofd van het landelijk parket. In paragraaf 6.6
hebben wij de betrokkenheid van beide ministers nader toegelicht. Zo worden
enkele taken van het KLPD, bijvoorbeeld de persoonsbeveiliging door de DKDB,
niet uitgevoerd onder gezag van de officier van justitie maar onder rechtstreekse
verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie. De Minister van BZK maakt
deel uit van deze beleidsvierhoek als de bewindspersoon die op landelijk niveau
verantwoordelijk is voor de openbare orde en niet langer, zoals het College
overeenkomstig de situatie onder de huidige wet lijkt voor te staan, als korpsbeheerder.
Het beheer van het KLPD is immers overgegaan naar de directieraad. Voorts
zij opgemerkt dat ook onder de huidige wet de beleids- en beheersstukken voor
het KLPD op grond van artikel 41 van de Politiewet 1993 de instemming van
beide ministers behoeven. Voor verlies aan efficiency of een gecompliceerdere
besluitvorming bij het KLPD ten opzichte van de huidige situatie behoeft derhalve
niet te worden gevreesd.Artikelsgewijs commentaar van het College is deels verwerkt in de tekst
van het wetsvoorstel. Voorts hebben wij daarin aanleiding gezien de artikelsgewijze
toelichting op onderdelen aan te vullen.ArtikelsgewijsArtikel 1Artikel 1 van het wetsvoorstel geeft een aantal begripsbepalingen. Daar
waar in het vervolg van het wetsvoorstel wordt gesproken over «Onze
Ministers» worden de beide politieministers van BZK en van Justitie
gezamenlijk bedoeld. Het begrip «politie» verwijst steeds naar
de politie, welke op grond van artikel 25 bestaat uit de directieraad, de
regionale politiekorpsen en het Korps landelijke politiediensten. De onderdelen
van de politie vormen tezamen één landelijke politieorganisatie
welke op grond van artikel 26 van het wetsvoorstel rechtspersoonlijkheid bezit.
De rijksrecherche maakt derhalve geen deel uit van de rechtspersoon politie
(zie paragraaf 8.2 van het algemeen deel van de toelichting).
De definities van «hoofd van het landelijk parket» en de «taken
ten dienste van de justitie», alsmede het tweede en derde lid, zijn
overgenomen uit de Politiewet 1993. In het tweede lid is geëxpliciteerd
dat persoonsbeveiliging is gericht op het voorkomen van strafbare feiten en
om die reden deel uitmaakt van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
Indien de politie optreedt ter beveiliging van personen staat zij in het decentrale
domein dan ook onder gezag van de officier van justitie. Op grond van artikel
47, tweede lid, van het wetsvoorstel, vindt persoonsbeveiliging in het centrale
domein, conform de huidige wet, plaats onder rechtstreekse verantwoordelijkheid
van de Minister van Justitie.Artikel 2Dit artikel komt grotendeels overeen met het huidige artikel 3 zij het
dat in het wetsvoorstel is neergelegd, hetgeen in de praktijk reeds het geval
is, dat vrijwillige ambtenaren ook aangesteld kunnen worden voor de uitvoering
van taken ten dienste van de politie. Voorts kunnen vrijwillige ambtenaren
inmiddels worden belast met dezelfde executieve politietaken als de «gewone»
politieambtenaren mits zij voldoen aan dezelfde opleidingseisen. Zo zal een
vrijwillige surveillant of vrijwillige politiemedewerker bijvoorbeeld alleen
aangesteld worden als hij dezelfde politieopleiding volgt of gevolgd heeft
als zijn reguliere evenknie; alsdan mag hij op die voet ook dezelfde werkzaamheden
verrichten. De delegatiegrondslag van het huidige artikel 5, op grond waarvan
regels gegeven kunnen worden over de taken die kunnen worden uitgevoerd door
vrijwillige ambtenaren, behoeft in het wetsvoorstel dan ook niet meer terug
te komen. Het Besluit taken vrijwillige ambtenaren van politie komt te vervallen.
Op grond van het besluit op grond van artikel 54, kunnen vrijwillige ambtenaren
alle rangen bij de politie vervullen, mits zij aan de daarvoor gestelde eisen
voldoen.In het huidige artikel 3, tweede lid, wordt bepaald dat onder ambtenaren
van politie worden begrepen de bijzondere ambtenaren van politie. Het begrip «bijzondere
ambtenaren van politie» zag oorspronkelijk op de rijksrechercheurs en
de commissarissen van rijkspolitie die waren toegevoegd aan de procureurs-generaal
bij de gerechtshoven. In de praktijk ziet het begrip alleen nog op de rijksrechercheurs.
Ook de rijksrechercheurs zijn «ambtenaren, aangesteld voor de uitvoering
van de politietaak». Zij zijn niet zo zeer bijzondere ambtenaren, als
wel politieambtenaren werkzaam bij een organisatie met een bijzondere taak:
de rijksrecherche. In het voorgestelde artikel 2 wordt dan ook gestipuleerd
dat onder ambtenaren van politie voorts worden begrepen de ambtenaren van
de rijksrecherche. Bij de rijksrecherche werken naast de rijksrechercheurs –
ambtenaren aangesteld voor de uitvoering van de politietaak – ook niet-executieve
ambtenaren, aangesteld voor de uitvoering van technische, administratieve
en andere ondersteunende taken. In de huidige wet worden zij in artikel 43,
eerste lid, nog apart genoemd. Op de rijksrecherche is nader ingegaan in hoofdstuk
8 van het algemeen deel. Zie ook de toelichting bij de artikelen 55 en volgende.Artikel 3De herziening van het politiebestel laat de taak van de politie ongemoeid.
De omschrijving van de politietaak in het huidige artikel 2 kan dan ook zonder
wijziging worden overgenomen in de nieuwe Politiewet.In de memorie van toelichting bij de Politiewet 1957 wordt over de hulpverlenende
taak van de politie opgemerkt dat deze samenhangt met de opdracht van de politie
om de rechtsorde te handhaven.1 Tevens wordt aangegeven dat onder de hulpverlenende taak verstaan wordt het verlenen
van bijstand en raad aan het publiek, bijvoorbeeld het waarschuwen voor dreigende
calamiteiten, het oplossen van noodsituaties waarin mens of dier zich bevinden
of het verwijzen naar andere hulpverleners. In de loop van de tijd is deze
hulpverleningstaak van de politie steeds breder geworden.De afgelopen jaren is daarom over de reikwijdte van deze taak veel discussie
gevoerd. In de kerntaken notitie die tegelijkertijd met het kabinetsstandpunt «Evaluatie
politieorganisatie» aan de Tweede Kamer is gestuurd, is de hulpverleningstaak
van de politie omschreven als: «Het is de bedoeling dat iedereen die
werkelijk hulp behoeft wanneer andere hulpverlenende instanties ontbreken
uiteindelijk een beroep kan doen op de politie.»1 De politie wordt daarmee gepositioneerd als een eerstelijnsorganisatie
die tijdelijk de eerste opvang doet indien dit dringend is totdat de hulpverlening
het overneemt.Artikel 4De taken van de Koninklijke marechaussee (hierna: de KMar) in artikel
4 zijn grotendeels overgenomen uit het huidige artikel 6, eerste lid. Teneinde
daarover geen enkel misverstand te laten bestaan is in het eerste lid vastgelegd
dat de KMar onder het beheer van de Minister van Defensie staat.Overeenkomstig het bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel tot wijziging
van de Politiewet 1993 en het Wetboek van Strafvordering in verband met de
taken en bevoegdheden van de Koninklijke marechaussee en de bijstand aan de
Koninklijke marechaussee (Kamerstukken II, 2005–2006, 30 557, nr. 2)
is een onderdeel g ingevoegd in het eerste lid. Dit onderdeel benoemt tot
taak van de KMar, de bestrijding van mensensmokkel en van fraude met reis-
en identiteitsdocumenten. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar
de toelichting bij voornoemd wetsvoorstel.De taken genoemd in het derde lid van artikel 4 voert de KMar uit onder
rechtstreekse verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie, die de commandant
van de KMar daartoe algemene en bijzondere aanwijzingen kan geven. Deze aanwijzingsbevoegdheid,
welke feitelijk reeds bestond, is verduidelijkt en expliciet vastgelegd in
de wet, bij Wet van 2 november 2006 tot wijziging van de Politiewet 1993
in verband met de invoering van een nieuw stelsel voor bewaking en beveiliging
van personen, objecten en diensten (Stb. 2006, 560). Het voorgestelde derde
lid is derhalve overgenomen uit het huidige artikel 6, derde lid.Bij gelegenheid van voornoemd wetsvoorstel in verband met de taken en
bevoegdheden van de KMar, hebben wij voorgesteld het vierde lid van het huidige
artikel 6 te wijzigen. Dit voorstel is overgenomen in artikel 4, vierde lid,
van voorliggend wetsvoorstel. Deze wijziging hangt samen met het voornemen
de opsporingsbevoegdheid van de KMar niet langer te beperken tot bepaalde
gebieden, personen of strafbare feiten en de KMar wat betreft haar opsporingsbevoegdheid
in dezelfde positie te brengen als de politie en een aantal bijzondere opsporingsdiensten.
Daartoe wordt bij voornoemd wetsvoorstel artikel 141 van het wetboek van Strafvordering
gewijzigd. Omdat daarmee geenszins is beoogd de politietaken van de KMar uit
te breiden, deze zijn limitatief opgesomd in het eerste lid, wordt in het
voorgestelde vierde lid vastgelegd dat de militair van de KMar, hoewel bevoegd
tot de opsporing van alle strafbare feiten, zich onthoudt van optreden anders
dan in het kader van de uitoefening van zijn politietaken. Bij het overtreden
van dit voorschrift kan weliswaar de rechtmatigheid van het optreden van de
militair van de KMar niet worden aangevochten, maar wordt wel
gehandeld in strijd met de instructienorm zich van optreden te onthouden anders
dan in het kader van de uitoefening van zijn politietaken. Het niet inachtnemen
van die instructienorm kan disciplinaire repercussies hebben.Artikel 5Dit artikel biedt, net als het huidige artikel 48, de mogelijkheid om
regels te geven over de samenwerking tussen de KMar en de politie, waaronder
zowel de regionale politiekorpsen als het KLPD worden begrepen. Een kenmerk
van de samenwerking, waaraan doelmatigheidsoverwegingen ten grondslag liggen,
is wederkerigheid. Dit betekent dat beide partijen denken en handelen vanuit
gemeenschappelijke belangen en vanuit het belang om het functioneren naar
buiten toe mogelijk te maken en/of te verbeteren. Binnen de samenwerking benutten
de politie en de KMar elkanders specifieke kennis en ervaring om de kennis
en vaardigheden te onderhouden en uit te bouwen. De eigenstandige en onderscheidenlijke
taakstelling van politie en KMar blijft hierbij intact.Artikel 6Dit artikel heeft dezelfde strekking als het huidige artikel 7. De ambtenaar
van politie is bevoegd zijn taak uit te oefenen in het gehele land, dus ook
buiten zijn eigen regio, maar onthoudt zich in beginsel van optreden buiten
de eigen regio. Een optreden daarbuiten doet evenwel geen afbreuk aan de bevoegdheid
bedoeld in het eerste lid, ofwel aan de rechtmatigheid van het optreden. De
instructienorm van het tweede lid blijft ook onder de nieuwe wet relevant
nu in de situatie zoals wij die voorstaan weliswaar sprake zal zijn van slechts één
Nederlandse politieorganisatie die rechtspersoonlijkheid heeft, doch de regionale
korpsen als eenheden binnen deze organisatie blijven bestaan. Anders dan onder
de huidige wet, waarin alle 25 regionale politiekorpsen rechtspersoonlijkheid
bezitten, zullen de ambtenaren van politie onder de nieuwe wet worden aangesteld
door de directieraad in dienst van de politie. In artikel 6 wordt dan ook
niet langer gesproken van het «gebied van aanstelling» maar van
het «gebied van tewerkstelling».Artikelen 7 tot en met 9Deze artikelen, waarin regels zijn gesteld omtrent de bevoegdheden tot
geweldgebruik, veiligheidsfouillering, binnentreden bij hulpverlening en identiteitscontrole,
zijn, op één element na, inhoudelijk gelijk aan de artikelen
8, 8a en 9 van de huidige wet. Het element, waarin het voorgestelde artikel
7, eerste lid, verschilt van de huidige wet, betreft een specifieke wettelijke
grondslag voor de bevoegdheid tot het gebruik van vrijheidsbeperkende middelen,
welke wij onderstaand zullen toelichten.Dit wetsvoorstel introduceert in artikel 7, eerste lid, een specifieke
wettelijke grondslag voor het gebruik van vrijheidsbeperkende middelen door
ambtenaren van politie. Het voorstel beoogt daarmee in het bijzonder drie
doelstellingen te verwezenlijken. In de eerste plaats het bieden van een specifieke
wettelijke grondslag voor de nadere regeling van het gebruik door speciale
eenheden zoals Aanhoudings- en Ondersteuningseenheden en Bijzondere Bijstandseenheden,
van handboeien bij personen die niet van hun vrijheid zijn beroofd. Een tweede
doelstelling betreft het bieden van een specifieke wettelijke basis voor de
nadere regeling tot blinddoeken door speciale eenheden van personen die wel
van hun vrijheid zijn beroofd. Een derde doelstelling van dit voorstel betreft
het creëren van een specifieke wettelijke grondslag voor de al bestaande
regeling van het algemeen gebruik van handboeien en het gebruik
van hulpmiddelen ten behoeve van de uitzetting van vreemdelingen.Aanleiding voor dit element van het wetsvoorstel is een aantal rapporten
van de Nationale ombudsman (hierna te noemen: ombudsman) waarin deze het optreden
van arrestatieteams uitdrukkelijk toetst aan het recht op onaantastbaarheid
van het lichaam zoals opgenomen in artikel 11 van de Grondwet en artikel 8
van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) (rapporten 2003/351
t/m 2003/354). Op grond daarvan komt de ombudsman tot de conclusie dat voor
het aanleggen van handboeien bij een niet-verdachte en het omdoen van een
blinddoek een wettelijke basis ontbreekt. De ombudsman spreekt echter wel
begrip uit voor deze maatregelen, nu zij dienen om de veiligheid van de betrokken
politieambtenaren in gevaarlijke situaties te waarborgen. Dit neemt voor de
ombudsman niet weg dat het noodzakelijk is dat er een nadere bezinning plaatsvindt
over de vraag hoe het gebruik van deze dwangmiddelen in overeenstemming met
de Grondwet en internationaalrechtelijke verplichtingen moet worden genormeerd.De ombudsman heeft dit per brief onder de aandacht van de Ministers van
BZK en Justitie gebracht. Naar aanleiding daarvan is besloten om een expliciete
wettelijke basis te creëren voor de noodzakelijk geachte maatregelen
bij een aanhouding uitgevoerd door leden van speciale eenheden.In de Ambtsinstructie worden enkele voorschriften ten aanzien van het
gebruik van handboeien en blinddoeken toegevoegd. Speciale eenheden krijgen
daarmee de bevoegdheid om een persoon die rechtens van zijn vrijheid is beroofd
ten behoeve van het ordelijk verloop van een aanhouding en vervoer te blinddoeken,
alsmede om handboeien aan te leggen bij personen die niet van hun vrijheid
worden beroofd.Voor zover de wijziging voorziet in een expliciete, formeelwettelijke
grondslag voor het handboeien, sluit zij bovendien aan bij een al eerder gedane
suggestie hieromtrent door de ombudsman.1Met het nieuwe artikel 7, eerste lid, ligt de formeel wettelijke basis
voor de bevoegdheid tot het omleggen van handboeien voortaan in de Politiewet
1993 zelf. Die basis wordt thans ontleend aan artikel 15, vierde lid van de
Grondwet; van een nieuwe bevoegdheid is op dit punt dan ook geen sprake.Omdat er in de praktijk ook behoefte blijkt te bestaan aan het gebruik
van andere vrijheidsbeperkende middelen dan handboeien (bijvoorbeeld hulpmiddelen
ten behoeve van de uitzetting van vreemdelingen), voorziet de nieuwe bepaling
ook in de specifiek formeel wettelijke grondslag dáárvoor. De
wijziging komt het rechtswaarborgkarakter van de bevoegdheidsgrondslag ten
goede.De wijze waarop het gebruik van vrijheidsbeperkende middelen wordt geregeld,
sluit aan bij de wijze waarop het gebruik van geweld is geregeld. De systematiek
is als volgt. In de Politiewet staat de algemene bevoegdheid tot het gebruik
van geweld, respectievelijk vrijheidsbeperkende middelen, waarbij een aantal
algemene criteria wordt gesteld. De uitwerking van specifieke geweldmiddelen
of vrijheidsbeperkende middelen geschiedt, net als onder de huidige wet, in
de Ambtsinstructie, krachtens artikel 9, derde lid, van het wetsvoorstel.
Daarbij worden voor de onderscheiden bevoegdheden specifieke criteria gesteld.
Zo blijven de voorschriften ten aanzien van het gebruik van handboeien tijdens
vervoer onverminderd opgenomen in artikel 22 van de Ambtsinstructie.Twee voorwaarden die aan van het gebruik van geweld in artikel 7 zijn
gesteld, ontbreken bij de vrijheidsbeperkende middelen. Ten eerste dient bij
de proportionaliteitstoets ook te worden gelet op de aan het gebruik van geweld
verbonden gevaren. Deze voorwaarde wordt niet gesteld aan het gebruik van
vrijheidsbeperkende middelen, aangezien daaraan in het algemeen
geen gevaar is verbonden. Dat is pas het geval indien het gebruik ervan gepaard
gaat met geweld. In dat geval is echter het normale kader ten aanzien van
het gebruik van geweld van toepassing. Indien aan regulier gebruik van een
specifiek vrijheidsbeperkend middel wel gevaar is verbonden, kan de betreffende
voorwaarde – dat ook moet worden gelet op dit gevaar – worden
opgenomen in de ambtsinstructie.Ten tweede gaat aan het gebruik van geweld zo mogelijk een waarschuwing
vooraf. Ook deze voorwaarde wordt gezien de aard van de bevoegdheid niet gesteld
aan het gebruik van vrijheidsbeperkende middelen.Artikel 10Dit artikel omvat de bepalingen uit de huidige artikelen 10 en 11. In
het tweede lid zijn de ambtenaren van de bijzondere opsporingsdiensten toegevoegd.Artikelen 11 tot en met 14Het lokale gezag over de politie zal, gelet op het belang dat wij hechten
aan de lokale verankering van de politie, niet wijzigen. De burgemeester zal
de politie lokaal aansturen op het terrein van de openbare orde en hulpverlening
en de officier van justitie zal de politie aansturen op het terrein van de
strafrechtelijke rechtshandhaving. Ook het lokale driehoeksoverleg, waarin
de burgemeester, de officier van justitie en de korpschef of lokale politiechef
de feitelijke inzet van de politie afstemmen, blijft derhalve bestaan. De
artikelen 12, 13 en 14 van de huidige wet, waarin het gezag van de burgemeester
en de officier van justitie alsmede de gezagsdriehoek zijn neergelegd, zijn
dan ook ongewijzigd overgenomen in dit wetsvoorstel.Artikel 14 regelt, gelijk het huidige artikel 15, het gezag over de KMar.
Ook hier is de taak – openbare orde of strafrechtelijke handhaving –
bepalend voor het gezag. Ten opzichte van het huidige artikel 15 zijn enkele
redactionele wijzigingen aangebracht welke ertoe strekken het artikel te verduidelijken.
Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd.Artikel 15Dit artikel is bij wet van 2 november 2006 tot wijziging van de Politiewet
1993 in verband met de invoering van een nieuw stelsel voor bewaking en beveiliging
van personen, objecten en diensten aan de huidige wet toegevoegd (Stb. 2006,
560). Het artikel creëert een grondslag voor het aanwijzen van objecten
en diensten waarvoor de rijksoverheid een bijzondere verantwoordelijkheid
heeft. In het tweede lid wordt bepaald dat de burgemeester zorg dient te dragen
voor de uitvoering van een besluit waarbij objecten of diensten worden aangewezen,
voorzover dat geschiedt ter handhaving van de openbare orde. De officier van
justitie is krachtens het derde lid belast met de uitvoering van een besluit
als bedoeld in het eerste lid, voorzover dat geschiedt ter strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde.Artikelen 16 en 17Deze artikelen zijn overgenomen uit de huidige artikelen 16 en 17. De
bevoegdheid van de Minister van BZK om algemene en bijzondere aanwijzingen
te geven met betrekking tot de handhaving van de openbare orde, is verruimd
bij Wet van 2 november 2006 tot wijziging van de Politiewet 1993 in verband
met de invoering van een nieuw stelsel voor bewaking en beveiliging van personen,
objecten en diensten (Stb. 2006, 560). Voordien beperkte de aanwijzingsbevoegdheid
van de Minister van BZK zich tot het door de burgemeester te voeren beleid.
Deze beperking bood de Minister van BZK echter onvoldoende grondslag
om zijn verantwoordelijkheid voor de veiligheid van objecten en diensten te
kunnen waarmaken. De bevoegdheid van de minister strekt zich sedert voornoemde
wetswijziging derhalve ook uit tot de wijze waarop en de middelen waarmee
de burgemeesters de openbare orde moeten handhaven.Artikel 18De toezichthoudende taak van de commissaris van de Koning zoals neergelegd
in dit artikel is gewijzigd ten opzichte van de toezichthoudende taak zoals
we die kennen uit artikel 18 van de huidige wet. Artikel 18 van de huidige
wet verleent de commissaris een toezichthoudende bevoegdheid op de taakvervulling
ter handhaving van de openbare orde door de politie en de KMar. Het voorgestelde
artikel 18 bepaalt dat de commissaris van de koning toeziet op de uitoefening
van het gezag over de politie en de KMar door de burgemeesters in zijn ambtsgebied.
Deze wijziging in de toezichthoudende bevoegdheid van de commissaris van de
Koning houdt verband met de meer centrale rol welke wij ten aanzien van het
toezicht op het functioneren van de politie toedelen aan de Inspectie Openbare
Orde en Veiligheid (IOOV). Bij een versterking van de positie van de IOOV
als toezichthouder op het functioneren van de politie past het de toezichthoudende
rol van de commissaris van de Koning, alsmede die van het College van procureurs-generaal,
toe te spitsen op de uitoefening van het gezag over de politie. De commissaris
ziet toe op de gezagsuitoefening door de burgemeesters in zijn provincie en
het College ziet toe op de gezagsuitoefening door de officier van justitie.
Het toezicht van het College op de uitoefening van het gezag door de officier
van justitie behoeft evenwel geen regeling in de Politiewet omdat de verhouding
tussen het College en de officier van justitie reeds genoegzaam volgt uit
de Wet op de rechterlijke organisatie en de organisatie van het openbaar ministerie.Het tweede lid van artikel 18 is ontleend aan het tweede lid van het huidige
artikel 20 en regelt de informatieverplichting van de burgemeester jegens
de commissaris met het oog op het vervullen van de toezichtstaak.Het derde lid is ontleend aan het huidige artikel 20, eerste lid, en regelt
het overleg tussen de commissaris en het College over de uitoefening van het
gezag over de politie en de Kmar.Artikelen 19 tot en met 21De artikelen 19 tot en met 21, met betrekking tot de landelijke beleidsdoelstellingen,
zijn in de paragrafen 6.2 en 6.3 van het algemeen deel van de toelichting
uitvoerig besproken.Artikelen 22 en 23Deze artikelen bevatten grondslagen voor het bij of krachtens amvb stellen
van regels omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering door de politie
respectievelijk omtrent het beheer van de politie. De Ministers van Justitie
en van BZK dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de
taakuitvoering door de politie en zijn derhalve beiden verantwoordelijk voor
het stellen van regels omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering.
Daartoe behoren naast de eisen die worden gesteld aan de bekwaamheid van ambtenaren
van politie bijvoorbeeld vereisten te stellen aan de inrichting van de werkprocessen
van politie zoals opsporing, vereisten ten aanzien van het gebruik van de
informatie- en communicatievoorzieningen, alsmede over de informatiebeveiliging
door de politie, vereisten omtrent specialismen waarover een korps al dan
niet zelfstandig dient te beschikken alsmede daaraan te stellen
kwaliteitseisen en regels over de samenwerking tussen politiekorpsen.Aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid van beide ministers is aandacht
besteed in paragraaf 7.2 van het algemeen deel van de toelichting. Overigens
is de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor deze onderwerpen niet nieuw.
Onder het huidige bestel is de betrokkenheid van beide ministers bij onderwerpen
als deze bijvoorbeeld terug te vinden in het Besluit beheer regionale politiekorpsen.De Minister van BZK draagt politieke verantwoordelijkheid voor het beheer
van de politie en is op grond van artikel 23 derhalve verantwoordelijk voor
de regelgeving omtrent het beheer van de politie. Het begrip beheer zoals
wij dat in paragraaf 7.1 van het algemene deel van de toelichting ruim
hebben omschreven vertoont onmiskenbaar een overlap met het begrip vereisten
voor een goede taakuitvoering in artikel 22. Daar waar regels omtrent het
beheer van de politie eisen stellen aan een goede taakuitvoering van de politie
worden deze op grond van artikel 22 derhalve gesteld op voordracht van beide
ministers. Tot de regels omtrent het beheer die op grond van artikel 23 worden
gesteld bij of krachtens amvb op voordracht van de Minister van BZK behoren
naast de regels omtrent kleding, uitrusting en bewapening bijvoorbeeld regels
omtrent huisvesting, de informatie- en communicatievoorzieningen, onderhoud
van materieel, de wijze waarop gegevens ten behoeve van het beheer worden
gegenereerd of archivering.Op grond van artikel 23, tweede lid, zoekt de Minister van BZK overeenstemming
met de Minister van Justitie indien de regels omtrent het beheer van de politie
voorschriften bevatten die ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde dan wel de vervulling van taken ten dienste van de justitie
moeten worden gesteld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de specificatie
van de bewapening van ambtenaren van politie. De betrokkenheid van de Minister
van Justitie, essentieel om diens verantwoordelijkheid voor de strafrechtelijke
handhaving tot zijn recht te laten komen, is nader toegelicht in paragraaf 7.2.Indien de regels omtrent de vereisten voor een goede taakuitvoering ook
van belang zijn voor de uitvoering van politietaken door de KMar wordt de
voordracht voor de algemene maatregel van bestuur gedaan in overeenstemming
met de Minister van Defensie. Daarbij kan worden gedacht aan regels over ICT.Artikel 23, derde lid, is overgenomen uit artikel 48, derde lid van de
huidige wet.In de algemeen geformuleerde grondslagen van artikel 22 en 23 is een veelheid
aan huidige grondslagen vervat, zo kunnen onder meer de regelingen die op
basis van het huidige 45, 46 en 48, eerste lid zijn vastgesteld, op deze nieuwe
artikelen worden gebaseerd.Artikel 24Dit artikel waarborgt, net als de huidige artikelen 38b en 48b, de zeggenschap
van de ministers over de verwerking van politiegegevens. Het artikel is in
overeenstemming gebracht met de terminologie en systematiek van het wetsvoorstel
politiegegevens (Kamerstukken II 30 327, nr. 2). Een artikel van
deze strekking is nodig omdat het wetsvoorstel politiegegevens, gelijk de
huidige Wet politieregisters, bevoegdheid verleent tot het verwerken van gegevens,
maar geen grondslag biedt voor het opleggen van een verplichting daartoe.
De ministers behoeven wettelijke waarborgen om te verzekeren dat registers
in stand worden gehouden en dat, indien ontwikkelingen op nationaal niveau
of internationaal terrein die eisen, nieuwe registers worden
aangelegd. Voorts moeten zij onder andere invloed kunnen uitoefenen op de
wijze van inrichting alsmede de beschikbaarstelling en verstrekking van gegevens.
Benadrukt zij dat het wetsvoorstel politiegegevens een volledig dekkend stelsel
biedt voor de verwerking van gegevens. Het voorgestelde artikel 24 strekt
er slechts toe de ministers de bevoegdheid te verlenen om daar waar de politie
op grond van de Wet politiegegevens een eigen afweging kan maken, voorschriften
te geven.Artikelen 25 en 26Wij stellen voor het regionale politiebestel om te vormen tot één
landelijke politieorganisatie. Artikel 25 van het wetsvoorstel bepaalt uit
welke onderdelen de politie zal bestaan. Daarbij verliezen de regio’s
ieder hun eigen rechtspersoonlijkheid en worden zij onderdeel van één
rechtspersoon: de landelijke politieorganisatie. De keuze voor een landelijke
politieorganisatie met rechtspersoonlijkheid hebben
wij toegelicht in paragraaf 4.2 van het algemeen deel. Rechtspersoonlijkheid
is daarnaast noodzakelijk om aan het vermogensrechtelijk verkeer deel te kunnen
nemen, bijvoorbeeld om materieel te kopen.Het aantal regionale politiekorpsen wordt in het wetsvoorstel niet langer
bij wet bepaald, maar, net als de grenzen van de regio’s, bij algemene
maatregel van bestuur (artikel 25, eerste lid, onderdeel b). Wij beogen daarmee,
zoals toegelicht in paragraaf 4.4 van het algemeen deel, de mogelijkheid
om in de toekomst zo nodig tot schaalvergroting van regio’s te komen,
te vereenvoudigen. Overigens zal de aanpassing van de grenzen van een politieregio
steeds in samenhang met andersoortige grenzen (arrondissement en – in
de toekomst – veiligheidsregio) moeten worden bezien.Artikel 27De directieraad zal bestaan uit een voorzitter en ten minste twee en ten
hoogste vier andere leden. Wij stellen dit variabel aantal leden voor opdat
al naar gelang de fase waarin de politieorganisatie verkeert behoefte kan
bestaan aan een grotere of kleinere directieraad.In paragraaf 4.3 van het algemeen deel zijn wij ingegaan op de achtergrond
van de leden van de directieraad.De benoemingsperiode van zes jaar met een mogelijke herbenoeming voor
drie jaar is essentieel met het oog op continuïteit van beleid en beheer.
Zo kent de landelijke beleidscyclus in beginsel een vierjaarlijkse termijn.
Om deze cyclus steeds goed te kunnen starten en afronden is het gewenst dat
leden van de directieraad langer dan vier jaar aanblijven.De leden van de directieraad kunnen bij koninklijk besluit op voordracht
van de Minister van BZK, in overeenstemming met de Minister van Justitie,
worden geschorst en ontslagen.Artikel 28De taak van de directieraad kwam uitvoerig aan de orde in het algemeen
deel van de toelichting.Ingevolge het tweede lid vertegenwoordigt de directieraad de politie in
en buiten rechte, derhalve zowel in procedures voor een rechter, als bij het
verrichten van rechtshandelingen zoals het sluiten van overeenkomsten. De
directieraad kan zijn vertegenwoordigingsbevoegdheid opdragen aan een of meer
leden van de directieraad. Dit laat onverlet dat de directieraad bevoegdheden
ook kan mandateren aan de korpschefs. Artikel 29In dit artikel wordt bepaald voor het verrichten van welke rechtshandelingen
de directieraad instemming van de Minister van BZK behoeft. Het betreft rechtshandelingen
die aanzienlijke financiële consequenties kunnen hebben zoals het sluiten
van overeenkomsten en het doen van investeringen boven een bepaald door de
minister vast te stellen bedrag of rechtshandelingen die de verantwoordelijkheid
van de ministers in het geding kunnen brengen. Zo kan de minister zijn instemming
aan het deelnemen of (mede) oprichten van een rechtspersoon tevens onthouden
in verband met het doel van deze rechtspersoon dat onvoldoende aansluit op
de bij of krachtens de wet omschreven taken van de directieraad. Het is vanzelfsprekend
dat de directieraad reeds in een vroeg stadium in overleg treedt met de Minister
van BZK indien hij voornemens is een handeling te verrichten die vermoedelijk
de instemming van de minister vereist.Op grond van de Comptabiliteitswet 2001 kan de directieraad leningen aangaan
bij het ministerie van Financiën in het kader van schatkist bankieren
of het geïntegreerd middelenbeheer ter financiering van de materiële
vaste activa. Daartoe zal de politieorganisatie geplaatst worden op de zogenoemde
a-lijst van de Comptabiliteitswet 2001. Artikel 48 van de Comptabiliteitswet
2001 gaat uit van een mogelijkheid bij het Rijk te lenen voor RWT’s.
Voor de politieorganisatie is het onwenselijk dat er elders geleend wordt,
derhalve is in het derde lid van dit artikel bepaald dat het de directieraad
verboden is om anders dan uit ’s Rijks kas te lenen. Ook is het de directieraad
verboden om borg te staan.Artikel 30De Minister van BZK stelt jaarlijks beleidsregels vast voor het beheer
van de politie door de directieraad. Deze bevoegdheid is in het algemeen deel
toegelicht. Ingevolge het tweede lid worden deze beleidsregels gegeven in
overeenstemming met de Minister van Justitie indien ze worden gesteld ten
behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde dan wel de vervulling
van taken ten dienste van de justitie. In paragraaf 7.2 van het algemeen deel
hebben wij uiteengezet dat het overeenstemmingsvereiste in deze gevallen nodig
is om de verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie voor de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde tot zijn recht te laten komen.Artikel 31De voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid strekt zich uit tot alle taken
en bevoegdheden van de directieraad en is een essentieel sturingsinstrument
door middel waarvan de ministers inhoud kunnen geven aan hun verantwoordelijkheid
voor de politie. Het parlement kan de ministers aanspreken op het al dan niet
gebruik maken van hun aanwijzingsbevoegdheid. Wij merkten al op dat, anders
dan in de bestaande bestuurlijke verhoudingen binnen het politiebestel, de
aanwijzingsbevoegdheid dan ook niet meer als een »ultimum remedium»,
maar als een normaal sturingsinstrument moet worden gezien. Omdat de aanwijzingsbevoegdheid
van de ministers jegens de directieraad, anders dan geldt ten aanzien van
de aanwijzingsbevoegdheid jegens de korpsbeheerder in de huidige Politiewet
1993, een regulier sturingsinstrument zal zijn, ligt een rechterlijke toetsing
van deze aanwijzingen niet voor de hand. Reden waarom wij in de invoeringswet
bij dit wetsvoorstel zullen regelen dat tegen aanwijzingen jegens de directieraad
geen beroep bij de bestuursrechter openstaat. De aanwijzingen worden in beginsel
schriftelijk gegeven, gehoord de directieraad. Artikel 32Op grond van artikel 32 is de directieraad gehouden de Minister van BZK,
onderscheidenlijk de Minister van Justitie, gevraagd en ongevraagd, tijdig
alle inlichtingen te verstrekken die zij voor de uitoefening van hun onderscheiden
taken nodig hebben. Dit betreft derhalve alle informatie die zij behoeven
om hun verantwoordelijkheid voor het landelijke beleid ten aanzien van de
taakuitvoering, het beheer van de politie en de kwaliteit van de taakuitvoering
door de politie te kunnen effectueren. De informatieplicht omvat bijvoorbeeld
informatie benodigd om toezicht op de taakuitvoering en het beheer (door de
Inspectie OOV uit te voeren) en op het financiële beheer uit te kunnen
oefenen. Het betreft bijvoorbeeld ook de geregelde verstrekking van informatie
om de ministers in staat te stellen beleid te ontwikkelen voor bijvoorbeeld
beheersaangelegenheden of voor voorzieningen die de kwaliteit van de taakuitvoering
verbeteren. Daarnaast gaat het natuurlijk om de verstrekking van informatie
in concrete gevallen.Het tweede lid geeft de ministers, in het verlengde van de informatieplicht
uit het eerste lid, de bevoegdheid inzage te vorderen van gegevens en bescheiden,
voorzover dit voor de uitoefening van hun onderscheiden taken nodig is. De
toezichthoudende ambtenaren van de IOOV komt op grond van artikel 5:16 en
5:17 van de Algemene wet bestuursrecht deze bevoegdheid eveneens toe.Artikel 33Deze regeling biedt een voorziening in gevallen van ernstige verwaarlozing
door de directieraad van zijn taak, waarbij ingrijpen door de ministers niet
achterwege kan blijven. De bepaling is vanwege de onvoorspelbaarheid van situaties
waarin deze toegepast zou kunnen worden ruim geformuleerd. Het ingrijpen kan
bijvoorbeeld inhouden dat de ministers een taak die aan de directieraad is
opgedragen, zelf uitvoeren of een zaakwaarnemer aanwijzen. De getroffen voorzieningen
onder dit artikel dienen van tijdelijke aard te zijn. Immers, wanneer de voorzieningen
een permanent karakter krijgen ligt het voor de hand de taak van de directieraad
te heroverwegen of bijvoorbeeld voorzieningen wettelijk te regelen. De ministers
dienen beide kamers der Staten-Generaal onverwijld op de hoogte te stellen
van de getroffen voorzieningen omdat de wettelijk geregelde bevoegdheidsverdeling
tussen ministers en directieraad als gevolg van het ingrijpen wordt doorkruist.
Het parlement kan de ministers vervolgens bij de uitoefening van de bevoegdheid
controleren en zonodig ter verantwoording roepen. Toepassing van dit instrument
is een ultimum remedium. Alle andere middelen om tot een verbetering van de
situatie te komen moeten zijn uitgeput en er moet geen zicht zijn op verbetering
vanwege de directieraad zelf.Artikelen 34 tot en met 40De financiële cyclus en de beheerscyclus, zoals deze in hoofdlijnen
zijn neergelegd in de artikelen 34 tot en met 39, 45 en 51 van het wetsvoorstel,
zijn toegelicht in paragraaf 7.6. De financiële cyclus wordt nader
in lagere regelgeving uitgewerkt. Op de delegatiegrondslagen in de artikelen
37 en 38 is ingegaan in paragraaf 7.2. De beheerscyclus wordt nader geregeld
op grond van artikel 40 van het wetsvoorstel.De beleidscyclus is uitvoerig beschreven in paragraaf 6 van het algemeen
deel van de toelichting. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur op
grond van artikel 40 worden regels gesteld over de beleids- en beheerscyclus
van de politie. In deze regels zal de regionale beleids- en beheerscyclus
worden neergelegd zoals beschreven in paragraaf 6.4. Zo zullen ook het
instemmingsrecht van de voorzitter van het regionale politiebestuur
en de hoofdofficier van justitie met het ontwerp van het beleidsplan, de organisatie,
de formatie, de begroting, het financieel verslag en het jaarverslag, in regelgeving
worden vastgelegd.Artikelen 41 tot en met 45Deze artikelen zijn besproken in het algemeen deel van de toelichting.
In paragraaf 5.3 komen het regionale politiebestuur (art 41) en de regionale
beleidsdriehoek (art 43) aan de orde. In artikel 41, zesde lid, is het instemmingsrecht
van de voorzitter van het regionale politiebestuur en de hoofdofficier van
justitie met besluiten van het regionale politiebestuur omtrent de beleids-
en beheersstukken neergelegd. De artikelen 42 en 45 komen terug in hoofdstuk
6 over het beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de politie. De positie
van de korpschef (art 44) wordt besproken in paragraaf 7.4.Artikel 46De taken van het KLPD, zoals in hoofdlijnen neergelegd in artikel 46,
zijn overgenomen uit artikel 38 van de huidige Politiewet 1993. Wij beogen
dan ook geen wijziging te brengen in de taak van het KLPD, zij het dat de
facilitaire taken van het KLPD natuurlijk komen te vervallen; deze worden
immers overgenomen door de directieraad. Om tot een goede taakafbakening te
komen tussen de regionale korpsen en het KLPD zullen de taken van het KLPD
op het terrein van weg, water, spoor, lucht, nationale recherche en de koninklijke
en diplomatieke beveiliging nader worden aangeduid bij algemene maatregel
van bestuur, op grond van artikel 46, tweede lid, van het wetsvoorstel. Van
een limitatieve opsomming zal geen sprake zijn.Artikel 47Dit artikel is gelijk aan artikel 38a van de huidige wet.Artikel 48Dit artikel is gelijk aan artikel 42a van de huidige wet.Artikel 49Artikel 49, waarin de positie van de korpschef van het KLPD wordt geregeld,
is gelijk aan artikel 44 voor de regionale politiekorpsen.Artikel 50Het overleg tussen de korpschef van het KLPD, de Ministers van BZK en
van Justitie en het hoofd van het landelijk parket, neergelegd in artikel
50 van het wetsvoorstel, moet worden gezien als de landelijke tegenhanger
van het regionale politiebestuur waar de beleidsstukken worden vastgesteld
en instemming wordt verleend aan organisatie, formatie, begroting en financieel
verslag. In paragraaf 6.6 van het algemeen deel van de toelichting is
reeds ingegaan op de keuze voor deze wijze van aansturing van het KLPD.Artikel 51De beleids- en beheerscyclus voor het KLPD is zoveel mogelijk overeenkomstig
die voor de regionale korpsen ingericht. Wat betreft de totstandkoming van
de beleidsstukken zij verwezen naar paragraaf 6.6 van het algemeen deel.
De directieraad stelt jaarlijks, na instemming van de Ministers
en het hoofd van het landelijk parket, de begroting, het financieel verslag,
de organisatie en de formatie vast voor het KLPD.Artikelen 52 tot en met 54Op de bepalingen met betrekking tot rechtspositie is ingegaan in paragraaf 7.6
van het algemeen deel.Artikel 52, tweede lidBij een benoeming zijn zorgvuldigheid, transparantie en draagvlakverkenning
essentieel. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden nadere
regels gesteld over de procedure, rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende
partijen, waaronder de gezagsdragers, bij de voordracht voor een kroonbenoeming.Op grond van het derde lid zullen ook regels gesteld worden over de betrokkenheid
van de hoofdofficier van justitie, respectievelijk de burgemeester bij de
plaatsing van voor hen belangrijke ambtenaren van politie die niet bij koninklijk
besluit benoemd worden. De verplichting daartoe wordt evenwel niet meer bij
wet geregeld omdat van de huidige artikelen 35, derde lid en 37, vrijwel geen
gebruik wordt gemaakt.Artikel 53Artikel 53 is gebaseerd op artikel 50 van de huidige wet. Nieuw is de
in het eerste lid, onderdeel b, opgenomen specifieke grondslag voor een algemene
maatregel van bestuur waarin de aard en de reikwijdte van het betrouwbaarheidsonderzoek
zal worden uitgewerkt dat ten behoeve van de aanstelling van een ambtenaar
en in voorkomende gevallen gedurende de uitoefening van diens functie wordt
uitgevoerd. Het huidige betrouwbaarheidsonderzoek kent geen specifieke basis
in een wet in formele zin en is geregeld in het Besluit algemene rechtspositie
politie en de Regeling betrouwbaarheids- en geschiktheidsonderzoek politie.
Dit onderzoek beperkt zich tot de achtergrond van de sollicitant zelf. In
de afgelopen jaren heeft de politie herhaaldelijk aangegeven behoefte te hebben
aan ruimere mogelijkheden tot het verrichten van onderzoek naar de betrouwbaarheid
van sollicitanten opdat (bijvoorbeeld) ook de achtergrond van directe relaties
van sollicitanten bij het betrouwbaarheidsonderzoek kan worden betrokken.
Recent onderzoek van het Nederlands Politie Instituut naar integriteitschendingen
binnen de politie onderstreept die behoefte. In dit verband is tevens van
belang dat de komende decennia grote aantallen politieagenten geworven moeten
worden als gevolg van de vergrijzing, waardoor het weren van (potentiële) «rotte
appels» aan de poort extra prioriteit heeft. Gelet op het feit dat ruimere
onderzoeksmogelijkheden een grotere inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
meebrengen, is een basis voor het betrouwbaarheidsonderzoek bij wet in formele
zin aangewezen. Bij dit betrouwbaarheidsonderzoek kunnen naast gegevens uit
registers van politie en justitie blijkens het eerste lid, onderdeel b, onder
3°, ook gegevens betreffende overige persoonlijke gedragingen en omstandigheden
van de betrokkene worden betrokken, waaronder directe persoonlijke en zakelijke
relaties van betrokkene. In het tweede lid wordt bepaald dat een dergelijk
betrouwbaarheidsonderzoek niet plaatsvindt indien er op grond van de Wet veiligheidsonderzoeken
reeds een veiligheidsonderzoek dient plaats te vinden of indien het bevoegd
gezag heeft bepaald dat slechts een verklaring omtrent het gedrag is vereist.Het vierde en vijfde lid zijn overgenomen uit het huidige artikel 50,
derde en vierde lid welke leden bij wet van 22 december 2005 houdende
wijziging van de Ambtenarenwet en enkele andere wetten in verband met goed ambtelijk handelen, goed werkgeverschap en algemene regels over
integriteit (Stb. 2005, 695), aan de huidige wet zijn toegevoegd.Artikel 55In paragraaf 8.3 is reeds toegelicht waarom wij voorstellen de taak
van de rijksrecherche op hoofdlijnen in de wet op te nemen.In het eerste lid van artikel 55 is neergelegd dat de rijksrecherche onderzoek
verricht naar feiten of gedragingen die mogelijk een strafbaar
feit opleveren. De rijksrecherche verricht feitenonderzoeken en opsporingsonderzoeken.
Met een feitenonderzoek wordt beoogd het inzichtelijk maken van de feiten;
er behoeft nog geen sprake te zijn van een redelijk vermoeden van schuld aan
het plegen van een strafbaar feit en er kunnen nog geen opsporingsbevoegdheden
of dwangmiddelen worden toegepast. Het moet bij een feitenonderzoek gaan om
gedragingen waaraan een strafrechtelijk aspect kleeft, maar de voorwaarden
waaronder een opsporingsonderzoek in de zin van het Wetboek van Strafvordering
een aanvang kan nemen behoeven nog niet te zijn vervuld. Dit komt in het voorgestelde
eerste lid tot uitdrukking in de woorden «die mogelijk een strafbaar feit opleveren». Een feitenonderzoek kan worden
gevolgd door een opsporingsonderzoek.Ingevolge het tweede lid, onderdeel a, van artikel 55, zijn rijksrechercheonderzoeken
primair gericht op natuurlijke personen of rechtspersonen
belast met een publieke taak, of betrokken bij de uitvoering daarvan.
Onder publieke taak verstaan wij iedere als zodanig aan de overheid opgedragen
taak. Deze taak zal meestal berusten op een wettelijk voorschrift doch een
uitdrukkelijke wettelijke grondslag is niet vereist.De rijksrecherche onderzoekt feiten of gedragingen
die de integriteit van de overheid kunnen aantasten. Daaruit volgt
dat de vermeende delicten van een zekere ernst moeten zijn. De rijksrecherche
zal in beginsel dan ook uitsluitend opsporingsonderzoeken verrichten naar
misdrijven. Een en ander is nader uitgewerkt in de Aanwijzing Taken en inzet
rijksrecherche van het College. De integriteit van de overheid zal bovendien
in de meeste gevallen pas in het geding zijn wanneer de onderzochte feiten
of gedragingen verband houden met de uitvoering van een overheidstaak.Niet alle feiten of gedragingen die de integriteit van de overheid kunnen
aantasten en die zijn begaan door personen met een publieke taak zullen door
de rijksrecherche onderzocht worden. De rijksrecherche is immers niet met
uitsluiting van andere opsporingsinstanties belast met het verrichten van
deze onderzoeken. Zo vertoont met name de taak van de bureaus interne onderzoeken
binnen de politiekorpsen raakvlakken met de taak van de rijksrecherche. Gesteld
voor de vraag of in een voorliggend geval de feiten of gedragingen onderzocht
dienen te worden door de rijksrecherche zal het College steeds moeten beoordelen
of de aard van het onderzoek inzet van de rijksrecherche vereist om iedere schijn van partijdigheid bij dit onderzoek te vermijden.In onderdeel a van het tweede lid is de primaire taak van de rijksrecherche
neergelegd. Het voorgestelde onderdeel b van het tweede lid biedt het College
de mogelijkheid om de rijksrecherche te belasten met andere onderzoeken naar
feiten of gedragingen die mogelijk een strafbaar feit opleveren, doch slechts
indien dit is aangewezen gelet op de bijzondere deskundigheid van de rijksrecherche.Zo achten wij inzet van de rijksrecherche aangewezen in verband met de
bestrijding van ambtelijke corruptie gepleegd in het buitenland. Sedert 1 februari
2001 is de Nederlandse rechtsmacht voor in het buitenland gepleegde
ambtelijke corruptie aanmerkelijk verruimd. In verband met de bij de rijksrecherche
opgebouwde expertise op het terrein van corruptie heeft het College de rijksrecherche
ook een belangrijke rol gegeven bij de bestrijding van buitenlandse corruptie
(vgl. ook Aanwijzing opsporing en vervolging ambtelijke corruptie, Stcrt.
2002, 206, pag. 9).Inzet van de rijksrecherche kan voorts zijn aangewezen in uitzonderlijke
gevallen van zeer ernstig geweld tegen de politie, waarin de collegiale emoties
binnen het opsporingsapparaat dusdanig hoog zijn opgelopen dat enkel en alleen
al daardoor elk door een korps zelf in te stellen onderzoek de schijn van
partijdigheid draagt. Ook in dergelijke gevallen is de rijksrecherche gelet
op haar bijzondere deskundigheid de meest aangewezen instantie om een onderzoek
in te stellen.Artikel 55, tweede lid, onderdeel b, schrijft voor dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur wordt bepaald in welke gevallen de rijksrecherche
omwille van haar bijzondere deskundigheid kan worden ingezet anders dan in
de gevallen welke worden bestreken door onderdeel a. Met het oog op de noodzakelijke
afstemming van de taken van de rijksrecherche en de activiteiten van de korpsen
wordt de voordracht voor een algemene maatregel van bestuur gedaan na overleg
met de Minister van BZK. De betrokkenheid van de Minister van BZK is aldus
op dezelfde wijze geregeld als in het huidige artikel 43, eerste lid, Politiewet
1993.Artikel 56Artikel 2, onderdeel d, bepaalt dat onder ambtenaren van politie worden
begrepen de ambtenaren van de rijksrecherche. Bepalingen gesteld bij of krachtens
dit wetsvoorstel welke verplichtingen of bevoegdheden bevatten voor ambtenaren
van politie, zoals artikel 7, eerste en derde lid, of artikel 8, eerste lid,
zijn derhalve ook van toepassing voor de rijksrechercheurs. Artikel 56 verklaart
daarnaast enkele bepalingen welke gericht zijn tot de politie van overeenkomstige
toepassing op de rijksrecherche. Dit is nodig omdat de rijksrecherche, met
het oog op de vereiste onafhankelijkheid, geen deel uitmaakt van de politieorganisatie.
Het betreft de artikelen 3, 9 en 12. De rijksrecherche is belast met een deel
van de politietaak zoals omschreven in artikel 3. Artikel 55 bepaalt vervolgens
waartoe de politietaak van de rijksrecherche is beperkt. De ambtsinstructie
voor de politie en de KMar, welke onder andere de voorwaarden bevat waaronder
geweldmiddelen mogen worden toegepast en die wordt vastgesteld op grond van
artikel 9 dient ook van toepassing te zijn op de rijksrecherche. Voorts is
artikel 12, waarin het gezag van de officier van justitie bij optreden ter
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde is neergelegd, van overeenkomstige
toepassing op de rijksrecherche. Artikel 56 van het wetsvoorstel maakt het
de Minister van Justitie voorts mogelijk om regels omtrent de vereisten voor
een goede taakuitvoering of omtrent het beheer, waaronder de bewapening, gesteld
bij of krachtens de 22 en 23 van overeenkomstige toepassing te verklaren op
de rijksrecherche.Artikelen 57 en 58Voor een toelichting op deze artikelen zij verwezen naar hoofdstuk 8 van
het algemeen deel.Artikel 59Gelijk de huidige situatie zijn de rechtspositieregelingen en het rangenbesluit
voor de politie van overeenkomstige toepassing op de ambtenaren van de rijksrecherche.
Ambtenaren van de rijksrecherche ingedeeld in schaal 15 of hoger
worden benoemd, geschorst en ontslagen bij koninklijk besluit op voordracht
van Onze Minister van Justitie.Artikel 60De rijksrecherche houdt net als de politiekorpsen registers bij die van
essentieel belang zijn voor de vervulling van de verantwoordelijkheid van
de Minister van Justitie voor de nationale en internationale strafrechtshandhaving.
Ten aanzien van deze registers wordt de hoofdregel, neergelegd in het wetsvoorstel
politiegegevens (Kamerstukken II 30 327, nr. 2), gevolgd dat de
beheerder van de rijksrecherche ook de beheerder van de registers bij de rijksrecherche
is. Het is evenwel belangrijk voor de Minister van Justitie, dat hij wettelijke
waarborgen heeft om te verzekeren dat registers in stand worden gehouden en
dat, indien ontwikkelingen op nationaal niveau of internationaal strafrechtelijk
terrein die eisen, nieuwe registers worden aangelegd. Voorts moet hij onder
andere invloed kunnen uitoefenen op de wijze van inrichting alsmede de beschikbaarstelling
en verstrekking van gegevens. Het voorgestelde artikel strekt er dan ook toe
de zeggenschap van de Minister van Justitie ten aanzien van de politieregisters
bij de rijksrecherche in de wet te waarborgen. De formulering van artikel
60 is gelijk aan die van artikel 25, zij het dat, nu de rijksrecherche een
volledig justitiële organisatie is welke uitsluitend registers aanlegt
ten dienste van dat deel van de politietaak dat ziet op de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde, de regels worden gegeven door de Minister van
Justitie. Overigens zullen met het oog op de uitwisseling van gegevens tussen
de regionale korpsen, het KLPD en de rijksrecherche de regels over de wijze
waarop de gegevens worden verwerkt, gelijkluidend zijn aan de op grond van
artikel 25 onderdeel b gestelde regels voor de politiekorpsen.Artikel 61In de huidige wet zijn geen bepalingen opgenomen over de samenwerking
tussen politiekorpsen en de rijksrecherche. In artikel 61 wordt voorgesteld
om de ministers de bevoegdheid te verlenen de samenwerking met de rijksrecherche
te regelen. Een vorm van samenwerking tussen de rijksrecherche, de regionale
politiekorpsen, het KLPD en de KMar is bijvoorbeeld reeds vastgelegd in de
Regeling criminele inlichtingen eenheden. Voorts is denkbaar dat in de toekomst
een vorm van meer structurele of veel voorkomende samenwerking tussen de rijksrecherche
en de politiekorpsen geregeld zal worden met het oog op bijvoorbeeld de uitoefening
van specialistische taken waarin wordt vastgelegd dat en op welke wijze specialisten
van de reguliere politie samenwerken met de rijksrecherche. Daarbij zal er
steeds voor gewaakt moeten worden dat de samenwerking niet ten koste gaat
van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid welke de rijksrecherche bij haar
onderzoeken dient te garanderen. Tenslotte kan gedacht worden aan een samenwerkingsregeling
die het voor de rijksrecherche mogelijk maakt om gebruik te maken van gemeenschappelijke
diensten die worden verzorgd door de directieraad, zoals ICT-voorzieningen.Artikel 62In algemene zin heeft bijstand een incidenteel karakter, ingegeven door
een tekort aan een voor de taak noodzakelijk geachte kwaliteit of kwantiteit
aan personeel of materieel.De bijstandsregeling ten behoeve van de openbare orde vindt plaats in
de bestuurlijke lijn. Indien een regionaal politiekorps of het KLPD ten behoeve
van een politieoptreden ter handhaving van de openbare orde capaciteit ontbeert
en behoefte heeft aan personele of materiële bijstand, richt
de gezagsdrager – de burgemeester – een verzoek daartoe aan de
Minister van BZK en stelt de commissaris van de Koning daarvan in kennis.
De burgemeester overlegt voorafgaande aan een verzoek om bijstand met de korpschef
die is belast met het dagelijkse beheer van zijn korps en uit dien hoofde
eerst zal bekijken of binnen het eigen korps adequaat assistentie kan worden
verleend.De Minister van BZK heeft door de aanwezigheid van landelijke coördinatiecentra
het overzicht over de beschikbare politiecapaciteit. Hierdoor is hij in staat
een bestuurlijke afweging te maken over de gewenste bijstand, de aard en omvang
van de bijstand en het korps dat de bijstand moet leveren. De Minister van
BZK verstrekt vervolgens door tussenkomst van de directieraad de nodige opdrachten
aan de korpschef van het korps dat de bijstand zal verlenen.Indien de Minister van BZK gebruik maakt van zijn bevoegdheid op grond
van artikel 16 van het wetsvoorstel om de burgemeester aanwijzingen te geven
ter handhaving van de openbare orde, kan hij, in afwijking van de zojuist
beschreven procedure, zelf in bijstand voorzien. Daartoe strekt het tweede
lid.Artikel 63Het voorgestelde artikel 63 is de justitiële tegenhanger van artikel
62: bijstandsverlening ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van
de rechtsorde vindt plaats in de justitiële lijn. De procedure verloopt
volgens hetzelfde stramien. De officier van justitie dient, na overleg met
de korpschef, een aanvraag in bij het College van procureurs-generaal. Het
College maakt de afweging of de gevraagde bijstand moet worden verleend en
verstrekt vervolgens de nodige opdrachten, door tussenkomst van de directieraad,
aan de korpschef van het korps dat de bijstand zal verlenen.Het tweede lid van artikel 63 ziet op bijstand voor de persoonsbeveiliging
door de Dienst Koninklijke en diplomatieke beveiliging (DKDB) van het KLPD,
welke taak op grond van artikel 47, tweede lid, wordt uitgevoerd onder rechtstreekse
verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie. In verband met deze rechtstreekse
verantwoordelijkheid wordt de rol van het openbaar ministerie in het eerste
lid, overgenomen door de Minister van Justitie. De bepaling van het tweede
lid is bij Wet van 2 november 2006 tot wijziging van de Politiewet 1993
in verband met de invoering van een nieuw stelsel voor bewaking en beveiliging
van personen, objecten en diensten (Stb. 2006, 560), aan artikel 57 van de
huidige wet toegevoegd.Artikel 64Artikel 64 regelt de verlening van bijstand door de KMar aan de politie.
De procedure volgens welke de bijstand wordt verleend is gelijk aan de procedure
in de huidige wet. Het criterium «in bijzondere gevallen» dat
onder de huidige wet wordt gehanteerd voor bijstandsverlening door de KMar,
komt in het wetsvoorstel echter niet meer terug. Het criterium «in bijzondere
gevallen» strekte ertoe bijstandverlening door de KMar te beperken tot
situaties waarin de reguliere politie niet in de benodigde bijstand kan voorzien.
Deze getrapte systematiek, waarbij eerst de capaciteit bij de politie volledig
moet zijn uitgeput alvorens een verzoek om bijstand tot de KMar mag worden
gericht, is echter niet altijd doelmatig. Vanzelfsprekend moet de politie
zo zijn ingericht dat zij in beginsel zelf alle voorzienbare verstoringen
van de rechtsorde het hoofd kan bieden. Daarnaast moet het evenwel mogelijk
zijn omwille van redenen van snelheid of doelmatigheid te kiezen voor bijstand
door de KMar. Deze mogelijkheid is ook van belang om de geoefendheid van eenheden
van de KMar die bijstand verlenen, zoals de mobiele eenheid van de KMar, op
peil te houden. Artikel 65Dit artikel voorziet, net als artikel 59 van de huidige wet, in de mogelijkheid
van bijstandsverlening door andere delen van de krijgsmacht dan de KMar. Bijstand
van de krijgsmacht komt vooral aan de orde als specifieke materiële of
personele capaciteit nodig is. Wij stellen derhalve voor om voor bijstand
door de krijgsmacht, anders dan de KMar, wel het criterium «bijzondere
gevallen» te hanteren om aan te geven dat de krijgsmacht ter bijstand
wordt geroepen als de noodzaak daartoe bestaat.Artikel 59, tweede lid, van de huidige wet bepaalt dat «in dat geval»
de Minister van BZK onderscheidenlijk de Minister van Justitie, in overeenstemming
met onze Minister van Defensie, bepaalt op welke wijze de bijstand wordt verleend,
waarbij nadere (beleids)regels worden gegeven over de uitoefening van bevoegdheden.
De woorden «in dat geval» zouden de onjuiste suggestie kunnen
wekken dat het niet mogelijk is regels van meer structurele aard te treffen
voor militaire bijstandsverlening. Om iedere twijfel terzake weg te nemen
hebben wij in het bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel tot wijziging
van de Politiewet 1993 en het Wetboek van Strafvordering in verband met de
taken en bevoegdheden van de KMar en de bijstand aan de KMar (Kamerstukken
II, 2005–2006, 30 557, nr. 2) voorgesteld de woorden «in
dat geval» in artikel 59, tweede lid, van de huidige wet te schrappen.
Het voorgestelde artikel 65, tweede lid, is dienovereenkomstig geformuleerd.Artikel 66Het onderhavige artikel van het wetsvoorstel komt ten dele overeen met
het bepaalde in het huidige artikel 60. De wijzigingen die zijn aangebracht
ten opzichte van het huidige artikel houden verband met de herstructurering
van het stelsel van speciale eenheden. Bij brief van 3 juni 2005 is de
Tweede Kamer in kennis gesteld van de beoogde inrichting van het nieuwe stelsel
(Kamerstukken II 2004/05, 29 754, nr. 23).Zoals in voormelde brief reeds is uiteengezet, noopt de bestrijding van
de hedendaagse verschijningsvormen van terrorisme tot inzet van flexibele
en wendbare eenheden. Praktijkervaringen wijzen uit dat een gemengde bijzondere
bijstandseenheid, bestaande uit disciplines van zowel politie als krijgsmacht,
in staat is om zeer uiteenlopende vormen van ernstig geweld dan wel terrorisme,
het hoofd te bieden. Het kabinet heeft daarom geconcludeerd dat de zogenoemde
Bijzondere bijstandseenheid-Snelle interventie-eenheid (BBE-SIE), een tijdelijk
multidisciplinair werkverband bestaande uit leden van de huidige bijzondere
bijstandseenheden van politie en de krijgsmacht, permanent in het stelsel
dient te worden ingebed. De BBE-SIE (intussen Unit Interventie geheten) opereert
als flexibele eenheid tussen de AOE’en en de Unit Interventie Mariniers
(voorheen de BBE-M). Met het oog op de inzet van deze gemengde eenheden wordt
in het eerste lid van het onderhavige artikel niet meer gesproken van bijstandseenheden,
bestaande uit personeel van de politie, onderscheidenlijk de KMar en andere
onderdelen van de krijgsmacht, zoals de eerste volzin van het eerste lid van
het huidige artikel 60 luidt, maar van eenheden, bestaande uit personeel van
de politie, de KMar of andere delen van de krijgsmacht.De huidige aansturing van de diverse bijzondere bijstandseenheden is complex
van aard. Om adequaat te kunnen reageren op terrorisme en situaties van grof
geweld is voorts besloten deze aansturing te stroomlijnen. Daartoe wordt de
bevoegdheid om een eenheid in te zetten exclusief verleend aan de Minister
van Justitie. De Minister van Justitie bepaalt zelfstandig of en op welke
wijze de voorgenomen inzet zal mogen plaatsvinden; hij behoeft in dat kader
in beginsel geen andere ministers te raadplegen. Om te kunnen bepalen welke
of, en zo ja welke eenheid moet worden ingezet, worden op basis van generieke
inzetscenario’s, welke zijn afgestemd met de Ministers
van BZK en van Defensie, nadere criteria uitgewerkt. Waar het de inzet betreft
van een eenheid die uitsluitend of hoofdzakelijk bestaat uit personeel van
de krijgsmacht – de inzet van de zogenoemde Unit Interventie Mariniers –
vindt de besluitvorming plaats in overleg met de Minister van Defensie. De
andere betrokken ministers worden vanzelfsprekend onverwijld van de inzet
op de hoogte gesteld. Het voorafgaande is tot uitdrukking gebracht in het
derde lid van het onderhavige artikel.Het initiatief tot inzet van een bijstandseenheid gaat uit van het openbaar
ministerie. Indien een korps, de rijksrecherche, of de KMar in het kader van
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde bijstand behoeft van een
bijzondere bijstandseenheid, dan richt de officier van justitie, door tussenkomst
van het College van procureurs-generaal, een verzoek daartoe aan de Minister
van Justitie (tweede lid). De procedures die gelden krachtens het huidige
artikel 60 zijn opgenomen in de Regeling Bijzondere Bijstandseenheden. In
overeenstemming met de andere bepalingen betreffende bijstand worden de procedurevoorschriften
opgenomen in het wetsartikel zelf.Het vierde lid, ten slotte, bevat de grondslag om regels en nadere regels
te stellen omtrent de organisatie van de eenheden en de uitoefening van de
bevoegdheden krachtens de wet. Daarbij dient onder andere te worden gedacht
aan bepalingen ten aanzien van de exacte samenstelling – aantallen ambtenaren
van onderscheidenlijk politie en krijgsmacht – van de verschillende
speciale eenheden.Artikel 67Anders dan voor de regionale korpsen en het KLPD kent de huidige Politiewet
1993 geen bepalingen over bijstand voor de bijzondere ambtenaren van politie.
De rijksrecherche is echter een relatief kleine organisatie zodat bijstand
van de reguliere politie meer dan eens nodig zal zijn. Daarbij kan gedacht
worden aan capacitaire bijstand of aan specialistische expertise als digitaal
of financieel rechercheren, observeren en andere technische recherche. De
meerwaarde van de rijksrecherche is gelegen in het kunnen optreden, onafhankelijk
van de instanties waarbinnen onderzoek wordt verricht opdat iedere schijn
van partijdigheid of belangenverstrengeling voorkomen kan worden. Dit biedt
de nodige waarborgen voor alle betrokken personen, ook voor de personen wier
handelen of nalaten wordt onderzocht.Gelet op het uitgangspunt dat de rijksrecherche alleen wordt ingezet indien
een onpartijdig onderzoek is geboden, dient bij een gezamenlijk onderzoek
de regie en de verantwoordelijkheid voor dat onderzoek bij de rijksrecherche
te worden gelegd. Immers, er is formeel sprake van een rijksrechercheonderzoek
en alleen dan kan de verlangde onpartijdigheid bij een gezamenlijk onderzoek
voldoende worden gewaarborgd.Artikelen 68 tot en met 71Deze artikelen openen de mogelijkheid van «omgekeerde» bijstand
door de politie aan de KMar en zijn ontleend aan het bij de Tweede Kamer aanhangige
wetsvoorstel tot wijziging van de Politiewet 1993 en het Wetboek van Strafvordering
in verband met de taken en bevoegdheden van de Koninklijke marechaussee en
de bijstand aan de Koninklijke marechaussee (Kamerstukken II, 2005–2006,
30 557, nr. 2). Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar
de toelichting bij dit wetsvoorstel.Artikel 72De hoofdlijnen van dit artikel zijn ontleend aan artikel 53a van de Politiewet
1993. In dit artikel worden de toezichthoudende taken en bevoegdheden
genoemd die door de inspectie voor openbare orde en veiligheid, een dienstonderdeel
van het Ministerie van BZK, worden uitgeoefend.De formulering van de toezichthoudende taken van de inspectie in het eerste
lid is deels ontleend aan artikel 53a, eerste lid, onderdelen c tot en met
e. De onderdelen a en b van dat artikel zijn niet overgenomen. In plaats daarvan
is in onderdeel a en b, in algemene zin bepaald dat de inspectie toezicht
houdt op de taakuitvoering en het beheer van de politie. Het toezicht op de
taakuitvoering laat vanzelfsprekend de zeggenschap van het bevoegd gezag (burgemeester
en officier van justitie) ten aanzien van de politie in concrete zaken onverlet.Met deze formulering komt het beoogde versterkte toezicht van de inspectie
op de politie beter tot zijn recht. Verder wordt in onderdeel c, het toezicht
op de kwaliteitszorg, dat wellicht ook onder taakuitvoering of beheer zou
kunnen worden gevat, in een apart onderdeel verwoord om deze belangrijke toezichthoudende
taak van de inspectie in het bijzonder te markeren.In het tweede lid wordt, conform het bepaalde in artikel 53a, vijfde lid,
van de huidige wet, tot uitdrukking gebracht dat de inspectie, zijn werkzaamheden
onder gezag van de Minister van Justitie uitoefent indien het toezicht of
het onderzoek van de inspectie betrekking heeft op de taakuitvoering ten behoeve
van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, dan wel de taken ten
dienste van de justitie. De overige toezichts- en onderzoekstaken van de inspectie
worden uitgevoerd onder gezag van de Minister van BZK.Het derde lid is ontleend aan het zesde lid van artikel 53a van de huidige
wet. Gezien de ondergeschikte positie van de korpsen ten opzichte van de directieraad
wordt de plicht medewerking te verlenen met deze bestelwijziging niet verschoven
van de korpsbeheerders naar de korpschef, maar aan de directieraad opgelegd.Artikel 73Het eerste lid van dit artikel is ontleend aan artikel 53a, tweede lid,
van de Politiewet 1993. Het tweede lid is ontleend aan artikel 53a, vijfde
lid. Het derde lid is ontleend aan 53b. De inspectie rapporteert aan Onze
Ministers, echter de inspectie heeft een zekere mate van zelfstandigheid:
rapporten die dienen om aan de Tweede Kamer te worden aangeboden worden door
de Ministers niet aangepast, maar voorzien van een oordeel over de inhoud.
De Minister van BZK zendt het door de inspectie opgestelde verslag van de
werkzaamheden, overeenkomstig de huidige praktijk, mede namens de Minister
van Justitie, aan de Staten-Generaal. De zelfstandige positie van de inspectie
komt overigens ook tot uitdrukking in de positionering van de IOOV binnen
het departement. De inspectie is geen onderdeel van het DG Veiligheid, maar
valt direct onder de secretaris-generaal.Artikel 74In het eerste lid is bepaald dat de aanwijzing van ambtenaren van de inspectie
die met het toezicht zijn belast geschiedt bij besluit van de Minister van
BZK. Dit lid is ontleend aan artikel 53a, vijfde lid, van de Politiewet 1993.
De ambtenaren van de inspectie die met het toezicht zijn belast, hebben alle
op grond van afdeling 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ter beschikking
staande toezichtbevoegdheden. Dit komt overeen met hetgeen ten aanzien van
deze ambtenaren in artikel 55a, vijfde lid, was geregeld. Aanwijzing van de
ambtenaren behoeft niet op naam te geschieden. Het aanwijzen van alle inspecteurs
en senior inspecteurs in de in het besluit van de minister geïdentificeerde
onderdelen van de inspectie is voldoende onderscheidend.In het tweede lid is bepaald dat het aanstellen van het hoofd van de inspectie, gezien de medebetrokkenheid van de Minister van Justitie
bij deze inspectie, na overleg met deze minister geschiedt. Deze formulering
is ontleend aan artikel 53a, vijfde lid, van de huidige wet.Artikel 75Op grond van artikel 41, zesde lid, behoeven besluiten van het regionale
politiebestuur over de regionale beleids- en beheersstukken de instemming
van de hoofdofficier van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur.
Dit betekent dat het regionale politiebestuur zonder instemming van de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur, de beleidsstukken
niet kan vaststellen en geen instemming kan verlenen aan de beheersstukken.
Het valt niet uit te sluiten dat zich een geval zal voordoen waarin de hoofdofficier
van justitie en de voorzitter van het regionale politiebestuur vanuit hun
eigen verantwoordelijkheid ieder een andere invulling willen geven aan bijvoorbeeld
het beleidsplan voor een politiekorps. Om een patstelling binnen het regionale
politiebestuur in een dergelijk geval te voorkomen biedt artikel 75 een regeling
ter beslechting van geschillen over de beleids- en beheersstukken.Artikel 76Gemeenteraden kunnen tegen besluiten van het regionale politiebestuur
van de regio waarin hun gemeente zich bevindt in beroep gaan. Artikel 34,
derde lid, van de Politiewet 1993 kende een dergelijk beroepsrecht al sinds
1994. Het belang van dat recht werd herbevestigd ter gelegenheid van de behandeling
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de
versterking van bevoegdheden op rijksniveau (Kamerstukken II 2003/04, 29 704)
waarbij een amendement van het lid Algra (nr. 15) werd aangenomen op
dit artikel. Met dit amendement werd de positie van de raad nog verder versterkt
door de raad niet langer van de burgemeester afhankelijk te maken voor instellen
van het beroep. De formulering van het beroepsrecht in dit voorstel is echter
een andere. Daar de raad beslist of deze beroep instelt, en daar deze met
meerderheid van stemmen beslist, is de zinsnede «op onaanvaardbare wijze
afbreuk doet aan het belang van een goede vervulling van de politietaak in
hun gemeente» komen te vervallen in relatie tot het beroepsrecht. De
commissaris die in de Politiewet 1993 geen beoordelingscriterium had aan de
hand waarvan hij het beroep zou moeten beoordelen beoordeelt nu, in overeenstemming
met het College van procureurs-generaal, of «het besluit op onaanvaardbare
wijze afbreuk doet aan het belang van een goede vervulling van de politietaak
in de betrokken gemeente». Oordeelt hij dat dit het geval is, dan bepaalt
deze een termijn waarbinnen het besluit moet zijn aangepast door het politiebestuur.
Ter bespoediging van de afhandeling van het beroep gaat het beroepsschrift
vergezeld van de zienswijze van de burgemeester, die immers lid is van het
bestuur dat het besluit heeft genomen.Artikelen 77 tot en met 82De klachtregeling zoals voorgesteld in de artikelen 77 tot en met 82 is,
zoals wij reeds toelichtten in paragraaf 9.3, zoveel mogelijk overgenomen
uit de klachtregeling in de huidige wet. Enkele wijzigingen ten opzichte van
de huidige regeling zijn echter onontkoombaar.De politieklachtregeling in de huidige wet is bij wet van 4 december
2003 (Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing van de
politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht, Stb.
501), aangepast aan hoofdstuk 9 van de Awb waarin regels zijn gesteld
over de behandeling van klachten door bestuursorganen. Gelet op de specifieke
bevoegdheidsverdeling binnen het politiebestel, blijven aanvullende bepalingen
in de Politiewet echter noodzakelijk. De Awb gaat immers uit van een situatie
waarin burger en ambtenaar met slechtséén bestuursorgaan van
doen hebben. De Politiewet daarentegen maakt onderscheid tussen beheer en
gezag en ook het gezag wordt nog gekenmerkt door dualisme. Binnen de politieorganisatie
is zonder nadere regeling derhalve niet direct duidelijk wie het verantwoordelijke
bestuursorgaan is in de zin van de Awb. In de Politiewet wordt dan ook vastgelegd
welk bestuursorgaan verantwoordelijk is voor behandeling van een klacht. Uitgangspunt
is dat de beheerder zorgdraagt voor de behandeling van de klacht terwijl de
gezagsdragers in de gelegenheid worden gesteld over de afhandeling daarvan
te adviseren.Voor de keuzes die wij hebben gemaakt bij de invulling van de politieklachtregeling
verwijzen wij naar de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat heeft
geleid tot de Wet van 4 december 2003.In voorliggend wetsvoorstel draagt de korpschef zorg voor de behandeling
van klachten over gedragingen van ambtenaren van politie. De directieraad
is echter gehouden nadere regels vast te stellen over de klachtbehandeling.
Op deze wijze kan uniformiteit in de behandeling van klachten worden gebracht.
Voor klachten die betrekking hebben op de korpschef is de directieraad de
klachtbehandelende instantie.Artikel 80, eerste lid, bepaalt dat klachten die betrekking hebben op
gedragingen van ambtenaren van politie die zijn tewerkgesteld bij een politiekorps,
met uitzondering van de korpschef zelf, door de korpschef worden behandeld.
Niettegenstaande de wens de klachtbehandeling te uniformeren wordt de klachtbehandeling
zelf niet bij het bestuursorgaan directieraad gelegd, maar de bevoegdheid
aan de korpschef geattribueerd aangezien we er zeer aan hechten dat de klachten
lokaal afgehandeld worden. De afstand tussen directieraad en politieregio
zal voor een goede en bevredigende klachtbehandeling veelal te groot zijn.
De korpschef die, onder verantwoordelijkheid van de directieraad het dagelijkse
beheer van zijn korps voert, is ook degene die het beste kan toezien op het
functioneren van de politieambtenaren binnen zijn korps. Klachten over de
korpschef worden door de directieraad behandeld.Klachten over ambtenaren van de rijksrecherche en militairen van de KMar
of van een ander onderdeel van de krijgsmacht, worden niet behandeld door
de directieraad of de korpschef maar ingediend bij en behandeld door het College
van procureurs-generaal, respectievelijk de Minister van Defensie. Zij zijn
immers beheerder van deze organisaties. Artikel 78, tweede lid, respectievelijk
artikel 79, tweede lid, verklaart artikel 77, tweede en derde lid, van overeenkomstige
toepassing. Voor de directieraad wordt dan het College van procureurs-generaal,
respectievelijk de Minister van Defensie gelezen.Het is niet nodig om conform artikel 65 van de huidige wet in artikel
81 een doorzendplicht op te nemen; de plicht tot het doorzenden van een klacht
die voor een ander bestuursorgaan is bestemd volgt reeds uit artikel 2:3 van
de Awb.Artikel 84In het voorgestelde artikel 84 is de mogelijkheid neergelegd voor verschillende
tijdstippen van inwerkingtreding voor artikelen of onderdelen daarvan. Wij
hebben dit gedaan omdat thans niet valt te overzien of er wellicht
bepalingen zijn die nadat de wet het Staatsblad heeft bereikt eerst op een
later tijdstip in werking kunnen treden.De Minister van Justitie,E. M. H. Hirsch BallinDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Minister van Defensie,H. G. J. KampXNoot1«Politiewet 1993, een eerste beoordeling» Kamerstukken II
1996–1997, 25 195, nr. 1.XNoot2«Evaluatie Politiewet 1993 – breedteonderzoek» en «Evaluatie
Politiewet 1993 – diepteonderzoek», Den Haag, 1998.XNoot1De politiële en justitiële zedentaak: stand van zaken. –
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid. Den Haag, 2003.XNoot2ARK rapport ICT bij de politie, Kamerstukken II 2003–2004, 29 350,
nrs. 1–2 en ARK rapport: Uitwisseling opsporings- en terrorisme-informatie,
Kamerstukken II, 2002–2003, 28  845, nrs. 1–2.XNoot3De veiligheid en de beveiliging van Pim Fortuyn: feiten en verantwoordelijkheden. –
commissie feitenonderzoekveiligheid en beveiliging Pim Fortuyn, Den Haag:
SDU uitgevers, december 2002.XNoot4Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing van de bevoegdheden
op regionaal niveau, alsmede van de landelijke bevoegdheden van Raad voor
het Korps landelijke politiediensten, Kamerstukken II 2000–2001, 27 560.XNoot5Kamerstukken II 2003–2004, 29 704.XNoot6Kamerstukken II 26 461 en Stb. 1999, 576.XNoot7Kamerstukken II 26 813 en Stb. 2000, 450.XNoot8Vooruitgang of regendans? Evaluatie beleids- en beheerscyclus politie,
2001.XNoot1Kamerstukken I, 2005–2006, 29 704, A.XNoot2Wet van 28 april 2005, Stb. 242.XNoot1Kamerstukken II, 2004–2005, 29 628, nr. 25.XNoot2Kamerstukken II, 2005–2006, 29 628, nr. 33.XNoot1Kamerstukken II 1991–1992, 22 562, nr. 3, blz. 41.XNoot1Wet van 22 januari 2003, Stb 2003, 52.XNoot1(EHRM (GC), 8 juli 1999, Çakici –
Turkije (appl. no. 23 657/94), r.o. 86).XNoot2(EHRM, 13 juni 2002, Anguelova – Bulgarije (appl. no. 38361/97; EHRC 2002, 63, GdJ), r.o. 137).XNoot3(EHRM, 10 november 2005, Ramsahai – Nederland, no. 52 391/99, r.o. 405–408).XNoot1Het rapport van de commissie functioneren rijksrecherche – getiteld «Naar
gerichte inzet en sturing» – is bij brief van 17 mei 2000
aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II 1999–2000, 26 084,
nr. 5). De commissie onderschreef zonder meer de noodzaak van het bestaan
van de rijksrecherche, maar uitte ook kritiek op haar functioneren. De commissie
concludeerde onder andere dat onvoldoende selectieve inzetcriteria leidden
tot een te brede taakstelling voor de rijksrecherche.XNoot2Brief van 17 mei 2000 aan de Tweede Kamer, Kamerstukken II 1999–2000,
26 084, nr. 5.XNoot3Stcrt. 2002, 15, pag. 9.XNoot1Bijlagen ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Kamerstukken II, 1954–1955, 3 525, nr. 3.XNoot1Kamerstukken II 2005–2006, 29 628, nr. 25.XNoot1Kamerstukken II, 1998–1999, 26 445, nr. 2, p. 126. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30880-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl