Liberalisering energiemarkten; Brief minister over windfall profits en concurrentie op de elektriciteitsmarkt
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28982, nr. 46

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

28982 nr. 46

31-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingECN-rapport en windfall profitsMijn aanpak in EU-verbandArtikel 95b en wholesaleprijzenFunctioneren groothandelsmarkt elektriciteitTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28982, nr. 46 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28982Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 27 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 982Liberalisering energiemarktennr. 46BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 oktober 2005InleidingOp 11 oktober sprak ik met uw Kamer over het ECN-rapport over de
doorberekening van de kosten van gratis verkregen CO2-emissierechten
in de groothandelsprijzen voor elektriciteit en de zogenoemde windfall profits
die daarvan het gevolg zijn. In dat debat zijn in relatie tot de windfall
profits ook zorgen geuit over het oligopolistische karakter van de groothandelsmarkt
voor elektriciteit. Ik heb toegezegd voor 1 november met een brief te
komen over deze problematiek.Ik ga achtereenvolgens in op de problematiek van de windfall profits en
de stappen die ik terzake in Europees verband wil zetten en de mogelijkheden
die art. 95b van de Elektriciteitswet biedt om maximumprijzen vast te stellen
voor de groothandelsmarkt van elektriciteit. Omdat ik de zorgen van de Kamer
over het oligopolistische karakter van de elektriciteitsmarkt deel, schets
ik in deze brief de aanpak die ik voor ogen heb voor de groothandelsmarkt
voor elektriciteit. Als bijlage bij deze brief stuur ik het monitoringsrapport
van de DTe mee dat ik in juli 2005 heb ontvangen1.ECN-rapport en windfall profitsUit de studie van ECN blijkt dat elektriciteitsproducenten in Nederland
en Duitsland de prijs voor CO2-emissierechten voor een belangrijk
deel doorberekenen aan de afnemers, hoewel ze vrijwel alle rechten gratis
hebben gekregen. Dat leidt tot «windfall profits» (extra opbrengsten
waar geen kosten tegenover staan) voor de elektriciteitssector en hogere kosten
voor de eindverbruikers.Het doorberekenen van de externe kosten van CO2-emissies in
de wholesaleprijzen is een beoogd effect van het systeem van emissiehandel.
De prijzen voor de afnemers stijgen in overeenstemming met het beginsel «de
vervuiler betaalt». Het realiseren van windfall profits door bedrijven
is naar mijn oordeel een andere zaak. Deze windfall profits zijn een gevolg
van de wijze van verdeling van de emissierechten, i.c. het gratis weggeven
van 95% van de rechten. Die keuze is destijds in Europees verband gemaakt
om twee redenen. Op de eerste plaats beschermt Europa zo zijn industrie die
onder de emissiehandel valt, ten opzichte van concurrentie van buiten de EU,
die niet te maken heeft met emissiehandel. Ten tweede vergemakkelijken gratis
rechten de invoering van een systeem van emissiehandel. Windfall profits zijn
dan ook geen specifiek Nederlands of Duits fenomeen. Ze komen ook voor in
andere lidstaten. Tijdens het debat heb ik al aangegeven dat ik vind dat het
systeem van emissiehandel op dit punt verbeterd moet worden.De emissiehandel is nog maar net gestart. De elektriciteitsmarkt is door
de volatiele en stijgende olie- en gasprijzen hevig in beweging. Ik laat daarom
ECN het empirische deel van de studie aan het eind van dit jaar herhalen.
We krijgen daarmee een preciezer beeld van de effecten van emissiehandel op
de groothandelsprijzen. Daarnaast vraag ik ECN een beter kwantitatief beeld
te geven van de effecten van de opties voor allocatie van emissierechten op
de elektriciteitsmarkt. Zoals ik tijdens het debat heb gemeld, zal DTe op
mijn verzoek de omvang van de windfall profits onderzoeken. DTe zal nagaan
hoeveel gratis rechten bedrijven hebben ontvangen, hoeveel ze hebben moeten
bijkopen en wat het effect is geweest op de groothandelsprijzen en de winstgevendheid
van bedrijven. Ik heb DTe inmiddels ook gevraagd de effecten van de CO2-emissierechten nadrukkelijk te betrekken bij hun jaarlijkse marktmonitor.Mijn aanpak in EU-verbandIk ga de problematiek van de verdeling van CO2-rechten in EU-verband
aanpakken. Op 1 december as. heb ik overleg met mijn collega's van
de landen in de Noordwest-Europese elektriciteitsmarkt. Omdat een succesvol
EU-breed CO2-beleid niet zonder deze landen kan, grijp ik die gelegenheid
aan om met hen mijn inzet te bespreken om tot een evenwichtige benadering
van elektriciteitssector en grote industrie inzake de CO2-rechten,
te komen.In de zomer van 2006 zal ik een besluit nemen over de allocatie van rechten
voor de periode 2008–2012. De huidige richtlijn, die tot 2013 geldt,
kent maar beperkte mogelijkheden voor de allocatie van emissierechten. De
richtlijn staat toe om maximaal 10% van de rechten te veilen. Veiling
verlaagt de elektriciteitsprijs niet, maar roomt wel de windfall profits af.
Ik wil optimaal van deze mogelijkheden gebruik maken, waarbij ik mijn uiteindelijke
besluit mede zal bepalen op basis van de nadere studies van DTe en ECN, die
begin volgend jaar meer duidelijkheid zullen geven over de omvang en het karakter
van de windfall profits.Artikel 95b en wholesaleprijzenIk heb u in het debat van 11 oktober 2005 toegezegd terug te komen
op artikel 95b van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 44 van de Gaswet.
In het derde lid van deze artikelen staat de mogelijkheid van de NMa om in
bepaalde situaties maximumprijzen vast te stellen die leveranciers aan kleinverbruikers
in rekening mogen brengen. Deze bepaling is bij de Overgangswet elektriciteitsproductiesector
in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet opgenomen (Kamerstukken II 2000/01,
27 250, nr. 30). De NMa kan maximumtarieven voor de levering van elektriciteit
en gas aan kleinverbruikers vaststellen indien de gehanteerde tarieven onredelijk
zijn. Blijkens dit artikel moet bij de beoordeling hiervan gekeken worden
naar de vraag of de doelmatige bedrijfsvoering, waaronder mede wordt verstaan
de inkoop van gas, in voldoende mate leidt tot kostenverlaging. Dit artikel, zo blijkt uit de wetsgeschiedenis, heeft tot doel kleinverbruikers
te beschermen tegen onredelijke prijzen van leveranciers. De wet geeft NMa
op basis van dit artikel uitsluitend de mogelijkheid om maximumtarieven voor
vergunninghoudende leveranciers in te stellen. Op grond van dit artikel, zo
wil ik benadrukken, kan ik niet direct ingrijpen in de groothandelsprijzen.
Ook elders in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet is daarvoor geen juridische
basis aanwezig.In het debat van 11 oktober jl. werd geopperd dat de mogelijkheid
van het instellen van maximum leveringstarieven wordt benut om de eventuele
overwinsten van energiebedrijven af te romen. Ik merk hierover op dat het
inzetten van art. 95b voor dit doel niet wenselijk is. Door het stellen van
maximum leveringstarieven wordt immers geen directe invloed uitgeoefend op
de prijzen die producenten van elektriciteit en gas aan leveranciers zullen
berekenen. Het stellen van maximumtarieven zou er zelfs toe kunnen leiden
dat leveranciers met kosten zitten, die zij niet aan de afnemers door kunnen
berekenen. Ik ben derhalve geen voorstander van op deze wijze ingrijpen in
retailprijzen vanwege het risico op dergelijke «Californische toestanden».
Bovendien zullen we daarmee juist de nieuwkomers op de markt in problemen
brengen. Die kunnen dan immers de gestegen inkoopkosten niet meer in rekening
brengen. De traditionele geïntegreerde bedrijven zijn veel minder afhankelijk
van de inkoop van elektriciteit op de groothandelsmarkt en zullen om die reden
minder last hebben van een dergelijke maatregel. Dit kan mijns inziens niet
de bedoeling zijn van het stellen van maximumtarieven. Het stellen van een
maximumtarief dat leveranciers van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers
in rekening mogen brengen is dus naar mijn oordeel niet een geëigend
instrument om de windfall profits bij producenten van elektriciteit en gas
weg te nemen.Zoals gezegd is het niet mogelijk om op basis van de Elektriciteitswet
1998 rechtstreeks in te grijpen in de groothandelsprijzen om de windfall profits
af te romen. De wet bevat geen bepalingen die betrekking hebben op de prijzen
die producenten van elektriciteit in rekening brengen aan hun afnemers. Maar
ook wanneer ik die mogelijkheid wel zou hebben, is het om een aantal redenen
de vraag of het verstandig is om daarop een beroep te doen. Op de eerste plaats
is, zoals gezegd, het in rekening brengen van de kosten van emissierechten
in de prijzen een beoogd beleidsdoel. Op de tweede plaats zou ik daarmee producenten
in een prijstang terecht kunnen laten komen omdat zij de gestegen gasprijzen
niet meer kunnen doorberekenen in de elektriciteitsprijzen op de groothandelsmarkt.
Tot slot zou een dergelijke maatregel verkeerd kunnen uitpakken indien onvoldoende
rekening wordt gehouden met relevante ontwikkelingen in de internationale
omgeving.Functioneren groothandelsmarkt elektriciteitVan verschillende kanten is in het interpellatiedebat gewezen op het oligopolistische
karakter van de elektriciteitsmarkt. Er is gesuggereerd dat dit de producenten
in de gelegenheid zou stellen de kosten van CO2-emissierechten
ongestraft door te berekenen in de wholesaleprijzen. Ik wijs er op dat niet
is te verwachten dat er op een fictieve elektriciteitsmarkt met veel (kleinere)
aanbieders geen sprake zou zijn van het doorrekenen van de kosten van CO2-emissierechten. Het ECN-rapport maakt duidelijk dat op een dergelijke
markt de kosten voor een nog hoger deel bij de eindverbruiker in rekening
zouden worden gebracht. Bij de huidige methode voor het verdelen van emissierechten
zouden daar derhalve ook windfall profits zijn ontstaan. Ik ben het desalniettemin met uw kamer eens dat de wholesalemarkt voor
elektriciteit kenmerken heeft van een oligopolistische markt. Dat is ook verklaarbaar,
gelet op het homogene karakter van het product elektriciteit en de hoge kapitaalintensiteit
van de productie van elektriciteit. De bouw van een nieuwe centrale vergt
nu eenmaal omvangrijke investeringen, waardoor toetreding tot de markt voor
nieuwe spelers niet eenvoudig is. De ervaring van de periode sinds de start
van de liberalisering leert dat toetreding tot de elektriciteitsproductiemarkten
in de meeste gevallen is voorbehouden aan «incumbents» met een
stevige basis in andere lidstaten. Mijn inzet is steeds geweest om in deze
markt met oligopolistische kenmerken de concurrentie te bevorderen door, tezamen
met DTe en TenneT, een geïntegreerde Noordwest-Europese markt tot stand
te brengen: het overleg met omringende landen over de beschikbaarheid van
interconnectiecapaciteit, de vergevorderde plannen om marktkoppeling met België
en Frankrijk tot stand te brengen en de aanleg van de NorNed-kabel zullen
de concurrentie op de groothandelsmarkt bevorderen. Zo laat DTe in haar monitoringsrapport
over het jaar 2004 (ziehttp://www.dte.nl/nederlands/actueel/publicaties/marktmonitor_2005.asp) zien dat de import van elektriciteit de concentratie op de Nederlandse
markt verlaagt.Een en ander neemt niet weg dat ook een geïntegreerde Noordwest-Europese
markt naar mijn verwachting tot op zekere hoogte een oligopolistisch karakter
zal hebben. Ook op zo'n markt is evenwel effectieve concurrentie mogelijk
waarvan de consument de vruchten plukt.Ik stel vast dat de huidige elektriciteitsprijzen in hoge mate worden
veroorzaakt door de hoge gasprijs in combinatie met het naar verhouding grote
aandeel van gasgestookte centrales in onze elektriciteitsproductie. De stelling
dat de hoge prijzen op de groothandelsmarkt te wijten zijn aan een gebrek
aan concurrentie is vooralsnog niet de mijne. Desalniettemin acht ik waakzaamheid
geboden. Zo geeft de DTe in haar monitoringsrapport over de groothandelsmarkt
voor elektriciteit van juli van dit jaar een gemengd beeld van de mate van
concurrentie op die markt. Zo constateert DTe enerzijds dat de concentratie
op de groothandelsmarkt voor elektriciteit in bepaalde uren op een hoger niveau
ligt dan wenselijk is voor het instandhouden van daadwerkelijke marktwerking
en dat het aantal onafhankelijke spelers op de markt de afgelopen jaren is
gedaald. Anderzijds geeft DTe in het rapport bijvoorbeeld aan dat de liquiditeit
zich positief heeft ontwikkeld, dat de sparkspread (die is gedefinieerd als
het verschil tussen de elektriciteits- en de gasprijs) in 2004 is gedaald
ten opzichte van 2003 en dat de winstgevendheid voor sommige typen gasgestookte
centrales niet bijzonder hoog lijkt te zijn geweest. Het totaalbeeld is dus
niet eenduidig. Omdat het hier voor een aantal indicatoren om een nulmeting
gaat geeft DTe aan pas in het volgende rapport meer richtinggevende uitspraken
te kunnen doen over de mate van mededinging op de wholesalemarkt voor elektriciteit.Ik heb vooralsnog dus nog geen aanleiding te veronderstellen dat de groothandelsmarkt
voor elektriciteit onvoldoende functioneert. Wel vind ik het wenselijk de
vinger nauwgezet aan de pols te houden. Er lopen momenteel en de komende maanden
enkele onderzoeken die gegevens gaan opleveren over de werking van de groothandelsmarkt
voor elektriciteit:– het onderzoek dat de Europese Commissie op grond van artikel 28
van de Elektriciteitsrichtlijn uitvoert naar de implementatie van de richtlijn
en het functioneren van de elektriciteitsmarkt, dat eind dit jaar gepubliceerd
zal worden;– het sectoronderzoek dat de Europese Commissie verricht naar de
concurrentie op de elektriciteits- en gasmarkt op grond van artikel 17 van Verordening 1/2003, waarvan de eerste resultaten ook eind dit jaar
worden verwacht;– het boven genoemde onderzoek van DTe naar windfall-profits, waarvan
de uitkomsten eind februari 2006 kunnen worden verwacht;– het monitoringsrapport van DTe over het functioneren van de groothandelsmarkt
in 2005;– het onderzoek dat NMa/DTe, onafhankelijk van een concrete zaak,
is gestart naar de mogelijke effecten van verschillende ontwikkelingen op
de elektriciteitsmarkt voor de beoordelingspraktijk van fusies en overnames.
Dit onderzoek zal binnen een aantal maanden zijn afgerond.Ik ben voornemens de ontwikkeling van de concurrentie op de groothandelsmarkt
voor elektriciteit nauwgezet te volgen. Ik wil dat vooral doen aan de hand
van de bevindingen van deze onderzoeken. Die moeten het mogelijk maken een
goed gefundeerd oordeel te vormen over de effectiviteit van de concurrentie
op de groothandelsmarkt voor elektriciteit. De tijd die rest tot de resultaten
van de onderzoeken beschikbaar zijn zal ik benutten om een inventarisatie
te maken van de instrumenten die ingezet kunnen worden om de concurrentie
op de groothandelsmarkt voor elektriciteit te verbeteren, voor het geval de
resultaten van genoemde onderzoeken daartoe aanleiding geven. Ik kan daar
dan ook het binnenkort te verwachten advies van DTe over de inzet van virtual
power plants (vpp's) bij betrekken. Ik neem mij voor de bevindingen mee
te nemen bij de evaluatie van de E- en G-wet die ik volgend jaar ga uitvoeren.Tot slotEffectieve concurrentie op de groothandelsmarkt voor elektriciteit is
van cruciaal belang voor efficiënte prijsvorming. Als de groothandelsmarkt
niet goed functioneert wordt het ook lastig te concurreren op de levering
van elektriciteit en zullen afnemers in onvoldoende mate kunnen profiteren
van de liberalisering. Vooralsnog heb ik geen reden om aan te nemen dat het
oligopolistische karakter van de groothandelsmarkt ten grondslag ligt aan
de realisatie van windfall profits. Evenmin heb ik harde aanwijzingen dat
dat oligoplistische karakter effectieve concurrentie in de weg staat. Niettemin
kan het nodig zijn nieuwe concurrentiebevorderende instrumenten in te zetten
als uit de resultaten van genoemde onderzoeken zou blijken dat de concurrentie
op de groothandelsmarkt onvoldoende is. Daarom ga ik inventariseren welke
instrumenten ik in dat geval kan gebruiken om ervoor te zorgen dat de baten
van de liberalisering daar neer slaan waar ze neer horen te slaan, i.c. bij
de eindverbruikers. Voor zover nodig zal ik de Elektriciteitswet dan aanpassen
om ervoor te zorgen dat die instrumenten ook ingezet kunnen worden.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28982-46.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl