Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Algemene Ouderdomswet en de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen in verband met de overheveling van de uitvoering van de aanvullende bijstand voor personen van 65 jaar of ouder van de gemeenten naar de Sociale verzekeringsbank en het aanbrengen van enkele andere aanpassingen in de Algemene Ouderdomswet en tot wijziging van enkele sociale verzekeringswetten in verband met de gelijkstelling binnen de sociale zekerheid van voormalige; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135531
 2009-2010
 
 32 037
 Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Algemene Ouderdomswet en de
Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen in verband met de overheveling
van de uitvoering van de aanvullende bijstand voor personen van 65 jaar of
ouder van de gemeenten naar de Sociale verzekeringsbank en het aanbrengen
van enkele andere aanpassingen in de Algemene Ouderdomswet en tot wijziging
van enkele sociale verzekeringswetten in verband met de gelijkstelling binnen
de sociale zekerheid van voormalige pleeg- en stiefkinderen met eigen kinderen
 
 
 
 
 Nr. 
 6
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 12 oktober
2009
 Inhoudsopgave
 1. Algemeen 
 2. Uitvoering WWB+ 
 3. Inkoopregeling AOW 
 4. Gelijkstelling binnen de sociale zekerheid van voormalige pleeg- en
stiefkinderen aan eigen kinderen 
 1. Algemeen
 Met belangstelling heeft de regering kennisgenomen van de bijdragen van
de verschillende fracties aan het verslag bij het onderhavige wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie, PvdA-fractie, SP-fractie, VVD-fractie en de Christenunie-fractie
stellen nog enige vragen gesteld die hierna beantwoord worden.
 2. Uitvoering WWB65+
 De leden van de fractie van het CDA vragen de regering uitgebreider te
motiveren waarom ze de keuze heeft gemaakt om de bijstand over te hevelen
vanaf het moment dat de oudste partner 65 jaar wordt en niet vanaf het moment
dat de jongste partner 65 jaar wordt. De leden van de CDA-fractie zijn verder
geïnteresseerd of een jongere partner die nog geen 65 is en waarvan de
65-plus partner overlijdt voor de bijstand aangewezen blijft op de SVB ofdat
deze persoon zich weer moet richten tot de gemeente of dat deze persoon alsnog
zijn gehele AOW-uitkering krijgt.
 Voor de regering zijn er een aantal argumenten die er toe leiden dat de regering ervoor kiest als uitgangspunt te nemen het moment waarop de
oudste partner 65 wordt.
 Het hoofdargument is dat de SVB de uitvoering overneemt op het moment
dat dat het belangrijkst is uit het oogpunt van het bestrijden van niet-gebruik.
Het bestrijden van niet-gebruik is immers de reden waarom de regering ervoor
gekozen heeft om de uitvoering van de aanvullende bijstand over te hevelen
naar de SVB. Wanneer de oudste partner, in veel gevallen is dat de kostwinner,
stopt met werken en recht krijgt op het AOW-pensioen verandert er veel in
de inkomenssituatie. Op dat moment kan de situatie ontstaan dat er sprake
is van een onvolledige AOW-pensioen en te weinig overig (pensioen)inkomen.
Juist op dat moment ontstaat er behoefte aan een aanvulling vanuit de WWB.
De SVB is in staat om gelijkoplopend met de aanvraag voor het AOW-pensioen
deze mensen te benaderen voor een aanvraag voor de aanvullende bijstand. Een
aanvraag voor de aanvullende bijstand die in het verlengde loopt van de aanvraag
voor AOW is zowel efficiënt als klantvriendelijk. Er ontstaat op deze
manier ook echt één loket voor alle 65-plussers.
 
 De leden van de CDA-fractie willen graag een reactie op het feit dat de
SVB geen prikkel heeft voor de re-integratie van de jongere partner (jonger
dan 65) van de AOW-gerechtigde, zoals de gemeenten die wel hebben. De CDA-fractie
is hierin extra geïnteresseerd vanwege het kabinetsvoornemen de AOW-partnertoeslag
per 2011 voor mensen met een partner jonger dan 55 jaar af te schaffen en
de volledige afschaffing van deze toeslag in 2015.
 Met de leden van de CDA-fractie is de regering van mening dat ook voor
de jongere partner van een 65-plusser naast een AOW-uitkering een bijstandsuitkering
de re-integratieplicht onverkort blijft gelden. Het voorliggende wetsvoorstel
brengt hierin geen wijziging. Ook voor hen geldt werk boven uitkering en dat
zij er voor dienen zorg te dragen dat het beroep op bijstand zo kort mogelijk
is. Deze verantwoordelijkheid blijft op hen rusten. Zij kunnen daarbij hulp
krijgen van de gemeenten. In het voorliggende wetsvoorstel blijven de gemeenten
verantwoordelijk voor het ondersteunen van de jongere partner bij arbeidsinschakeling
en voor het bepalen en aanbieden van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling
en het handhaven van de bijbehorende arbeids- en re-integratieplicht. Omdat
de gemeente niet langer de uitkeringverstrekking verzorgt, zal de SVB, wanneer
de gemeente constateert dat de jongere partner niet voldoet aan de arbeids-
of re-integratieplicht, op advies van de gemeente een maatregel opleggen door
de uitkering te verlagen. Wanneer de gemeente vaststelt dat de jongere partner
juist ontheven zou moeten worden van de arbeids- en re-integratieplicht zal
de SVB de jongere partner op advies van de gemeente een ontheffing verlenen.
 Gemeenten zijn op grond van de WWB verplicht bij het ondersteunen naar
arbeidsinschakeling en het aanbieden van re-integratievoorzieningen evenwichtige
aandacht te besteden aan groepen bijstandsgerechtigden en voor verschillende
doelgroepen daarbinnen. Dit biedt naar de mening van de regering voldoende
waarborgen voor een evenwichtige benadering met betrekking tot de arbeidsinschakeling
en re-integratie van de jongere partner met een arbeidsverplichting. De regering
heeft daarbij mede overwogen dat de gemeente een financiële prikkel heeft
om de re-integratie van de jongere partner ter hand te nemen, omdat zij daarmee
voorkomt dat de jongere partner, na eventueel een ANW-uitkering, een beroep
op de bijstand moet doen als de AOW-uitkering en aanvullende bijstandsuitkering
van de oudste partner wegens overlijden komt te vervallen.
 
 De leden van de CDA fractie wijzen op het kabinetsvoornemen om vanaf 1 januari
2011 geen partnertoeslag meer te verstrekken wanneer de partner jonger is
dan 55 jaar is. De leden van de CDA-fractie vragen of deze groep
straks ook valt onder het bereik van het voorliggende wetsvoorstel.
 Het is inderdaad zo dat deze groep mensen ook valt onder het bereik van
het voorliggende wetsvoorstel.
 
 De leden van de CDA-fractie geven aan dat in het wetsvoorstel is opgenomen
dat wanneer de jongere partner naar het oordeel van de gemeente niet voldoet
aan de gestelde verplichtingen de SVB op voordracht van de gemeente een maatregel
op zal leggen. De leden van de CDA-fractie vragen hiervoor verduidelijking.
 Aangezien de SVB de beschikking af geeft voor het recht op een aanvulling
vanuit de bijstand en deze ook aan de rechthebbende uitbetaalt, is de SVB
ook de aangewezen instantie om een maatregel op te leggen (verlaging uitkering).
De gemeenten zijn echter verantwoordelijk voor de re-integratie en zullen
hierbij moeten signaleren wanneer iemand onvoldoende meewerkt aan de eigen
re-integratie. Op dat moment adviseert de desbetreffende gemeente de SVB om
een maatregel op te leggen. De SVB zal de beoordeling van de gemeente niet
over doen, maar slechts een marginale toets uitvoeren. De SVB zal vervolgens
een maatregel opleggen door de uitkering te verlagen.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen een garantie van de regering dat de
aanvullende bijstand als gevolg van de overheveling van de uitvoering naar
de SVB niet exporteerbaar wordt.
 Bijstand is niet exporteerbaar. Met dit wetsvoorstel wijzigt het karakter
van de (aanvullende) bijstand niet. De bepalingen van de WWB blijven onverkort
van kracht. Alleen de uitvoering wordt bij de SVB gelegd.
 
 De leden van de CDA fractie vragen welke prikkel de SVB heeft om teveel
betaalde bijstand of frauduleuze bijstand op te sporen en in te vorderen?
 De regering heeft geen reden aan te nemen dat de SVB de WWB niet stringent
zal uitvoeren of niet adequaat en doeltreffend gebruik zal maken van de verleende
bevoegdheden. Het SUWI-regime ten aanzien van de aansturing en financiering
van de SVB met daarnaast het toezicht van IWI op de SVB biedt een naar het
oordeel van de regering voldoende waarborg voor een doelmatige en rechtmatige
uitvoering van de WWB. Daarnaast heeft de ervaring geleerd dat de SVB de AOW
zorgvuldig uitvoert. Aangezien de AOW en de WWB, bijvoorbeeld voor wat betreft
de gezamenlijke huishouding en de inlichtingenverplichting, op onderdelen
overeenkomen, gaat de regering ervan uit dat die zorgvuldige uitvoering eveneens
zal plaatsvinden voor de WWB. De regering ziet niet in dat de SVB wel zal
overgaan tot terugvordering van de verstrekte AOW-uitkering en niet van de
verstrekte WWB-uitkering.
 
 De leden van de CDA fractie vragen welke voorziening de regering heeft
getroffen voor het geval dat er naast de aanvullende bijstand van de SVB er
ook bijzondere bijstand wordt aangevraagd bij de gemeente?
 Het onderhavige wetsvoorstel regelt dat de SVB gegevens dient te verstrekken
aan de gemeenten die deze nodig hebben voor de uitvoering van hun taak. Dus
ook ten behoeve van de behandeling van aanvragen voor bijzondere bijstand.
De SVB stelt elektronisch via het Inlichtingenbureau gegevens van haar klanten
met onvolledige AOW en van haar klanten met aanvullende bijstand beschikbaar.
Iedere gemeente kan voor haar inwoners deze gegevens vervolgens verwerken.
Klanten hoeven daardoor de informatie die zij via de SVB al verstrekt hebben
niet nog eens te verschaffen bij hun aanvraag voor bijzondere bijstand.
 Daarnaast is van belang dat uitvoering door de SVB bijdraagt aan het gemeentelijke
armoedebeleid. Doordat de SVB elke potentiële rechthebbende kan benaderen
zal het niet-gebruik van de aanvullende bijstand dalen. Op deze wijze komen
meer mensen in beeld voor het gemeentelijke armoedebeleid. Daarbij
is goed te vermelden dat de SVB de cliënt bij toekenning van de WWB65+
wijst op de mogelijkheid om minimaregelingen aan te vragen bij de gemeente.
 
 De leden van de fracties van het CDA, de SP en de VVD vragen wat er gebeurt
als de SVB, die de uitvoering heeft voor de aanvullende bijstand, en de gemeente,
die bijzondere bijstand uitkeert, niet dezelfde lezing hebben over de gezinssituatie.
 Ingevolge artikel 9 van de wet SUWI zijn gemeenten en SVB verplicht om
samen te werken met betrekking tot de uitvoering van de WWB. Hierbij hoort
dat men onderling gebruik maakt van de aanwezige persoons- en inkomensgegevens
van burgers. Ook om te voorkomen dat gegevens twee keer worden uitgevraagd.
Gemeenten en SVB maken dus voor het oordeel over de gezinssituatie gebruik
van dezelfde gegevens en toetsen die aan dezelfde wettelijke regel. Hoewel
er bij elke toetsing van een feitencomplex aan een wettelijke regel interpretatieverschillen
kunnen ontstaan, gaan wij ervan uit dat SVB en gemeenten in het overgrote
merendeel van de gevallen tot eenzelfde oordeel zullen komen. In het uitzonderlijke
geval dat er sprake mocht zijn van een verschillend oordeel is het aan SVB
en gemeente om in gemeen overleg tot een gezamenlijk oordeel te komen. De
regering heeft geen aanleiding om te veronderstellen dat de SVB en gemeenten
in hun professionaliteit niet tot éénstemmigheid zouden kunnen
komen. In de huidige praktijk waar de SVB de aanvullende bijstand voor meer
dan de helft van het aantal rechthebbenden uitvoert, kan deze situatie zich
ook voordoen. Dit heeft echter nog nooit tot problemen geleid.
 
 De leden van de CDA-fractie stellen vast dat op basis van het voorliggende
wetsvoorstel het mogelijk blijft om ontheffing te verlenen van de verplichting
tot re-integratie voor een alleenstaande ouder in verband met de verzorging
van een kind jonger dan vijf jaar. De leden van de CDA-fractie vragen zich
af of hier uit afgeleid moet worden dat ook na het overlijden van de oudste
partner, de jongste partner een uitkering blijft ontvangen van de SVB en dat
er in deze wet dus de mogelijkheid geschapen wordt dat een alleenstaande of
een alleenstaande ouder jonger dan 65 jaar een aanvullende bijstandsuitkering
ontvangt van de SVB en niet van de gemeente?
 De regering heeft geconstateerd dat abusievelijk artikel 9A WWB is opgenomen
in de opsomming in artikel 47b WWB in dit wetsvoorstel. Alleenstaande ouders
jonger dan 65 jaar met kinderen behoren uitdrukkelijk niet tot de doelgroep
waar de SVB zich op zal richten. Dit is en blijft een doelgroep voor de gemeenten.
Met een nota van wijziging zal het genoemde wetsartikel 9A WWB verwijderd
worden uit het artikel 47b WWB.
 
 De leden van de SP-fractie zijn teleurgesteld dat de regering niet heeft
gekozen voor toepassing van het AOW regime in plaats van het WWB regime. Immers,
de pensioenleeftijd is – en blijft wat de leden van de SP-fractie betreft –
65 jaar. Dan zijn ouderen pensioengerechtigd. De leden van de SP-fractie vragen
zich af waarom de regering desondanks toch kiest voor het regime van de WWB?
 Met het voorliggende wetsvoorstel wordt noch de WWB noch de AOW inhoudelijk
aangepast. Het enige wat dit wetsvoorstel beoogt, is dat de uitvoering van
de aanvullende bijstand wordt overgeheveld van de gemeenten naar de SVB. Dit
wordt vastgelegd in de WWB. Het overhevelen van de uitvoering van de aanvullende
bijstand naar de SVB zal het ongewenste niet-gebruik van aanvullende bijstand
terugdringen.
 
 Verder vragen de leden van de SP-fractie en de VVD-fractie welke doelstelling
de regering heeft in het tegengaan van het niet-gebruik van aanvullende bijstand
van huishoudens met onvolledige AOW. De VVD-fractie vraagt daarbij
tevens of dit de volledige terugdringing van het niet-gebruik is of het terugdringen
van niet-gebruik bij een gedeelte van de doelgroep. De leden van de SP-fractie
vragen verder hoeveel meer bijstand zouden ouderen met onvolledig AOW ontvangen
wanneer het niet-gebruik volledig wordt opgelost en hoeveel huishoudens bewust
geen aanvullende bijstand aanvragen.
 De regering hevelt de uitvoering van de aanvullende bijstand voor mensen
van 65 jaar en ouder over naar de SVB omdat de SVB de gehele doelgroep, mensen
met onvolledige AOW, in beeld heeft. Op die manier kan het niet-gebruik zoveel
als mogelijk teruggedrongen worden. Zoveel als mogelijk, omdat niet uit te
sluiten is dat een cliënt toch niet aanvraagt. Overigens is het doel
het tegengaan van niet-gebruik onder alle personen met een gekorte AOW-uitkering
en die recht hebben op aanvullende bijstand, ongeacht tot welke doelgroep
men behoort.
 Ouderen zullen wanneer het niet-gebruik volledig wordt opgelost volgens
de huidige ramingen jaarlijks 20 mln euro extra aan bijstandsuitgaven ontvangen.
Dit bedrag is aan de SZW-begroting toegevoegd. Van de mensen die de regeling
wel kennen en toch niet aanvragen kan gesteld worden dat zij dit bewust niet
doen. Uit het SCP-onderzoek «Geld op de plank» uit 2007 blijkt
dat van de niet-aanvragers bijna een derde de aanvullende bijstand niet kent.
Dit betekent dat ongeveer tweederde van alle niet-aanvragers bewust niet aanvraagt.
 
 Voorts vragen de leden van de SP-fractie welke redenen er zijn voor huishoudens
met onvolledige AOW om geen gebruik te maken van de aanvullende bijstand.
De leden van de SP-fractie stellen dat het niet-gebruik onder andere groepen
mensen die in aanmerking komen voor aanvullende bijstand ook hoog is. De leden
van de SP-fractie vragen wat de verklaring hiervoor is en of de regering kan
uiteenzetten op welke wijze het niet-gebruik onder deze groepen tegen wordt
gegaan. Daarbij vraagt de SP-fractie welke doelstelling de regering hierbij
voor ogen heeft.
 Het niet-gebruik onder mensen met aanvullende bijstand, zowel onder als
boven de 65 jaar, is onderzocht («Geld op de plank», Sociaal Cultureel
Planbureau 2007). De belangrijkste factoren voor het niet aanvragen zijn de
tijd en moeite van de aanvraagprocedure samen met de complexiteit van het
aanvraagformulier. De mening dat men de aanvulling niet nodig heeft om rond
te komen dan wel dat men het te ontvangen bedrag niet de moeite waard vindt.
En tot slot het gevoel van afhankelijkheid van de overheid. Andere sociaal-psychologische
factoren spelen een beperkte rol: de gedachte er op aangekeken te worden is
doorgaans geen reden om niet aan te vragen. Een andere reden voor niet-gebruik
van voorzieningen kan de onbekendheid met een regeling zijn.
 
 Het Rijk en gemeenten zetten zich samen in voor participatie: meer mensen
aan het werk en minder mensen langdurig afhankelijk van een uitkering. Dat
is de beste manier om uit de armoede te komen.
 Tegengaan van niet-gebruik is belangrijk om leven in financiële armoede
te voorkomen en om mensen (weer) te laten participeren. Ook is het gebruik
van regelingen een belangrijke steun om schulden te voorkomen. Het tegengaan
van niet-gebruik van inkomensondersteunende maatregelen is een van de speerpunten
van het armoedebeleid. Dat is in 2008 ook vastgelegd in het Bestuurlijk Akkoord
Participatie met gemeenten (VNG).
 
 Vanuit vier sporen wordt het niet-gebruik van regelingen aangepakt. Gemeenten
gaan actief op zoek naar mensen die wel recht hebben op voorzieningen maar
dat niet weten. Daarnaast worden de regelingen en aanvragen vereenvoudigd.
De vier sporen zijn:
 1. De klant weet dat er regelingen bestaan waar hij gebruik van kan maken:
voorlichting
 2. De regelingen zijn eenvoudig: vereenvoudiging van regelingen en aanvragen.
 3. Het aanvragen is eenvoudig: ondersteuning van de klant bij het aanvragen,
dmv bijvoorbeeld formulierenbrigades.
 4. In beeld krijgen wie recht heeft op voorzieningen. Hiervoor wordt de
samenwerking tussen gemeenten en intermediaire organisaties gestimuleerd.
Daarnaast is een pilot uitgevoerd tussen de belastingdienst en gemeenten om
via gegevensuitwisseling zicht te krijgen op de doelgroep van bijzondere bijstand.
Hierover wordt u rond de begrotingsbehandeling SZW geïnformeerd, conform
aan u is toegezegd tijdens het wetgevingsoverleg over het jaarverslag 2008
van 17 juni.
 
 De leden van de SP-fractie vragen hoeveel jonge partners van AOW-ers met
een onvolledige AOW re-integratieplichtig zijn.
 Het totaal aantal AOW-ers met een aanvulling uit de WWB in 2009 is ongeveer
36 000 personen. Van deze AOWers hebben er ongeveer 5500 een partner
die jonger is dan 65 jaar. Dit cijfer geeft het maximale aantal aan dat re-integratieplichting
is. Het is niet bekend voor hoeveel van hen een ontheffing van de re-integratieverplichting
van toepassing is.
 
 De leden van de SP-fractie stellen vast dat de SVB dezelfde beleidsvrijheid
krijgt als de gemeenten hebben in de WWB en vragen om een nadere toelichting.
De leden van de SP-fracties geven aan dat de regels voor aanvullende bijstand
per gemeente kunnen verschillen vanwege het individualiseringsbeginsel en
vragen welke regels de SVB zal overnemen en op basis van welke uitgangspunten
en criteria.
 Met het voorliggende wetsvoorstel krijgt de SVB voor personen van 65 jaar
of ouder dezelfde bevoegdheden als die de gemeenten thans uitoefenen bij de
uitvoering van de WWB voor personen van 65 jaar of ouder. Het gaat hierbij
ondermeer de bevoegdheid tot terugvordering en verhaal, tot afstemming van
de bijstand op de omstandigheden, mogelijkheden en de middelen van de belanghebbende,
tot afstemming van de bijstand door middel van verlagingen bij het niet nakomen
van verplichtingen, tot het verlenen van een geldlening bij een zelfbewoonde
eigen woning en tot het opleggen van verplichtingen die strekken tot het verminderen
of beëindigen van de bijstand. Evenals de gemeenten krijgt de SVB een
bevoegdheid hierin eigen beleidsregels op te stellen en daarmee eigenstandig
een afweging te maken wanneer van de bevoegdheden gebruik wordt gemaakt of
daarvan wordt afgezien. Om te bewaken dat de beleidsregels die opgesteld worden
door de SVB aansluiten bij wat in het gemeentelijke domein gebruikelijk is,
gaat de regering er van uit dat de SVB in het kader van de samenwerking op
grond van artikel 9 van de Wet SUWI het beleid afstemt op dat van de gemeenten.
Dit bewerkstelligt inhoudelijke beïnvloeding van gemeenten op het bijstandsbeleid
van de SVB, waardoor verschillen in uitvoering tussen gemeenten en de SVB
zo klein mogelijk kunnen blijven.
 De SVB heeft vanaf begin 2006 voor een groot aantal gemeenten de uitvoering
van de aanvullende bijstand voor 65-plussers reeds in mandaat uitgevoerd.
Om tot eenvormig beleid te komen is in 2005 de «Themagroep Juridisch
Beleid WWB 65+« (hierna te noemen: Themagroep) ingesteld, waarin het
door de SVB voorgestelde beleid inzake de WWB 65+ wordt neergelegd ter afstemming
met gemeenten. De Themagroep toetst of de beleidsvoorstellen zoveel mogelijk
aansluiten bij het gebruikelijke gemeentelijke beleid. De Themagroep functioneert
thans goed.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of de regering mogelijkheden ziet om
de negatieve inkomenseffecten op inkomensafhankelijke regelingen als gevolg
van de beperkte vrijlating te verminderen.
 Gezien het complementaire karakter van de bijstand en het primaat van
de eigen verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan worden de
inkomsten uit arbeid niet geheel vrijgelaten. In de tweede plaats zijn de
tabellen van de inkomensafhankelijke regelingen (huurtoeslag en zorgtoeslag)
zo ingericht dat er nog ruimte is voor AOW gerechtigden om bij te verdienen
zonder dat dit effect heeft op de hoogte van de inkomensafhankelijke regelingen.
In de derde plaats zijn de bijstandsnormen voor personen van 65 jaar en ouder
gelijk aan de netto AOW-bedragen en liggen daarmee voor paren circa € 73,–
en voor alleenstaanden circa € 88,– netto per maand hoger
dan de bijstandsnormen voor personen jonger dan 65 jaar. Tenslotte is het
fiscale regime voor personen van 65 jaar en ouder gunstiger dan voor personen
jonger dan 65 jaar, omdat voor hen een lager belastingtarief geldt en zij
recht hebben op ouderenkorting.
 Gezien het bovenstaande ziet de regering geen reden om de vrijlatingsregeling
voor personen van 65 jaar of ouder met aanvullende bijstand te verruimen.
 
 De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze kan worden voorkomen
dat huishoudens met een onvolledige AOW eerst hun huis moeten «opeten»
om aanspraak te kunnen maken op aanvullende bijstand. Tevens vragen zij of
de regering het wenselijk om voor deze groep de regels omtrent een woning
in eigendom te versoepelen.
 Het bezit van een woning in eigendom staat niet in alle gevallen het recht
op bijstand in de weg. Het betekent ook niet dat het recht op bijstand altijd
leidt tot verkoop van de woning in eigendom. Dit laat onverlet dat er wel
sprake is van middelen waarover de belanghebbende redelijkerwijs kan beschikken
en waarmee bij de bijstandsverlening rekening dient te worden gehouden. De
WWB biedt daarom de mogelijkheid dat bij (overwaarde op) een eigen huis de
bijstand wordt verstrekt in de vorm van een geldlening. Dit past binnen het
complementariteitsbeginsel van de WWB. Dit beginsel houdt in dat de WWB alleen
een aanvulling biedt op de eigen middelen indien deze eigen middelen niet
toereikend zijn om zelf te kunnen voorzien in het relevante netto sociaal
minimum. Het complementariteitsbeginsel is daarmee één van de
pijlers van de WWB. De AOW is de basisvoorziening en indien deze niet voldoende
is, zijn het aanvullend pensioen en eigen vermogen, inclusief de eigen woning,
de eerst aangewezen middelen om in het bestaan te voorzien. Het past binnen
de maat van het complementariteitsbeginsel van de WWB dat indien na de 65-jarige
leeftijd het vermogen moet worden ingezet als aanvulling op een (onvolledige)
AOW en eventueel een klein pensioen dit als eerste wordt ingezet om een beroep
op bijstand te voorkomen.
 De regering ziet gaan aanleiding het complementariteitsbeginsel anders
in te vullen voor personen van 65 jaar en ouder met een onvolledige AOW en
aanvullende bijstand dan voor personen jonger dan 65 met (aanvullende) bijstand
en vindt het niet wenselijk voor eerstgenoemde groep de regels omtrent een
woning in eigendom te versoepelen.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de regering uiteen kan zetten welke
initiatieven in het verleden zijn ingezet om de voornaamste factoren van niet-gebruik
(onwetendheid en schaamtegevoel) van aanvullende bijstand te ondervangen.
 De uitvoering van de aanvullende bijstand voor 65-plussers was tot voor
kort de verantwoordelijkheid van gemeenten. Elke gemeente heeft zijn eigen
beleid om haar burgers op de hoogte te stellen van de regelingen waar zij
mogelijk recht op hebben. Ook in de wijze van benadering. Sommige gemeenten
zijn daar heel actief in geweest en hebben bijvoorbeeld ouderenteams ingesteld,
andere gemeenten hebben zich wat passiever opgesteld. Het is niet mogelijk
om hieruit een duidelijke lijn te destilleren.
 
 Is de regering voornemens het effect van de overheveling op de terugdringing
van het niet-gebruik te evalueren? Zo ja, op welke termijn?
 De regering zal de effecten van de overheveling 5 jaar na inwerkingtreding
evalueren.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen hoe groot de groep mensen met een onvolledige
AOW is die geen gebruik maakt van de aanvullende bijstand. In aanvulling hierop
vragen de leden van de de fractie van de ChristenUnie of de regering zicht
heeft op het aantal personen met een onvolledige AOW.
 In de onderstaande tabel is weergegeven hoeveel mensen een gekorte AOW
ontvangen. Daarbij is ook aangegeven hoeveel mensen een recht hebben op een
aanvulling vanuit de WWB. Ook is het aantal mensen berekend die een gekorte
AOW heeft maar geen recht heeft op een aanvulling vanuit de WWB. In 2009 zijn
dat 199 000 personen in Nederland.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Volume (x dzd)
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014 
 
 
 
 
 Aantal onvolledige AOW totaal
 464
 490
 516
 557
 594
 628
 660 
 
 
 Aantal onvolledige AOW woonachtig in het buitenland
 247
 255
 265
 283
 296
 307
 315 
 
 
 Aantal onvolledige AOW woonachtig in Nederland
 217
 235
 251
 274
 298
 322
 345 
 
 
 Aantal personen met aanvullende bijstand
 32
 36
 38
 41
 43
 46
 48 
 
 
 Onvolledige AOW en geen aanvullende bijstand in NL
 184
 199
 213
 233
 255
 276
 298
 
 
 
 
 
 Met betrekking tot het wetsvoorstel waarmee de mogelijkheid gecreëerd
wordt om een hogere AOW te ontvangen indien men na zijn 65ste doorwerkt (Kamerstuknummer
31 774), vragen de leden van de VVD-fractie of de regering het billijk
vindt om vanaf 65 jaar aanvullende WWB te geven, terwijl het door eerder
genoemd wetsvoorstel mogelijk is om met doorwerken een beroep op de bijstand
te voorkomen of te verminderen.
 Mensen met een onvolledige AOW hebben onder voorwaarden recht op aanvullende
bijstand. Hierbij is het evenals bij het vrijwillig uitstellen van de AOW
niet vereist dat men doorwerkt na 65 jaar. Deze eis kan ook niet gesteld worden
omdat er geen arbeidsplicht bestaat voor 65-plussers. De regering ziet geen
aanleiding om alsnog een arbeidsplicht voor 65-plussers in te voeren om hen
zo te dwingen wel arbeid na het 65ste levensjaar te verrichten.
 
 Voorts vragen de leden van de VVD-fractie wat de streefdatum is voor de
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
 De streefdatum voor inwerkingtreding voor het wetsvoorstel in al haar
onderdelen is 1 januari 2010. De SVB treft op dit moment voorbereidingen
om uitvoering van de aanvullende bijstand vanaf deze datum in zijn geheel
over te nemen. De streefdatum en het feit dat de SVB reeds in aanloop daar
naartoe voorbereidingen treft is reeds gemeld tijdens het algemeen overleg
van 5 november 2008.
 
 De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de regering ook
van mening is dat er onduidelijkheid kan ontstaan zodra de oudste partner
zich moet melden bij de SVB en de jongste partner zich moet melden bij de
gemeente. En zo ja, hoe de regering denkt deze onduidelijkheid bij de bijstandsgerechtigden
weg te nemen.
 De regering is met de leden van de fractie van de Christenunie van mening
dat voorkomen moet worden dat er onduidelijkheid bestaat. Bij de inrichting
van de uitvoering staat daarom voorop dat de burger weet wat van hem/haar
wordt verwacht. Wanneer er sprake is van een partner die jonger is dan 65
jaar en de oudere partner doet een aanvraag voor bijstand zal de SVB de volgende
stappen ondernemen. De SVB zal in de beschikking, waarin het recht op aanvullende
bijstand wordt verleend, aan de jongere partner een arbeids- en re-integratieverplichting
opleggen. Hierbij wordt aangegeven, dat de jongere partner zich
moet melden bij de woongemeente en dat de gemeente de re-integratie ter hand
zal nemen. Tegelijkertijd zal de SVB de desbetreffende gemeente informeren
over het feit dat deze persoon een arbeids- en re-integratieverplichting heeft
ingevolge de WWB. De gemeente zelf kan deze persoon hierdoor direct benaderen.
Mocht de persoon in kwestie onvoldoende meewerken aan de eigen re-integratie
dan zal de SVB op advies van de gemeente een maatregel opleggen.
 
 De leden van de fractie van de ChistenUnie vragen waar de regering de
overtuiging op baseert dat de overheveling van bevoegdheden geen consequenties
heeft voor het gemeentelijk minimabeleid. Daarbij vragen zij welke waarborgen
het wetsvoorstel hiertoe biedt.
 De gemeenten blijven verantwoordelijk voor het gemeentelijk minimabeleid.
Het voorliggende wetsvoorstel brengt hierin geen wijziging. De SVB-activiteiten
ten aanzien van personen van 65 jaar en ouder zijn juist ondersteunend aan
het gemeentelijk minimabeleid. Doordat de SVB de bijstandsverlening voor deze
groep gaat verzorgen, is de verwachting dat het gebruik van de gemeentelijk
minimaregelingen zal toenemen. Dit blijkt uit het IWI-onderzoek «Rechten
verzilveren, Terugdringen van het niet-gebruik van de aanvullende bijstand
onder 65-plussers». Gemeenten krijgen er met de SVB namelijk een kanaal
bij voor de benadering van ouderen, omdat de SVB contact legt met alle potentiële
cliënten voor algemene bijstand en hen vervolgens attendeert op het bestaan
van minimaregelingen in hun gemeenten. Daarnaast behouden gemeenten zelf zicht
op hun inwoners die de aanvullende algemene bijstand ontvangen van de SVB.
Zij kunnen via het Inlichtingenbureau beschikken over de betreffende gegevens
van de SVB. Zo hebben gemeenten deze potentiële cliënten van hun
minimabeleid in beeld en kunnen hen pro-actief diensten verlenen.
 
 De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering of de voorschriften
die gelden voor WWB-gerechtigden ook gelden voor AOW’ers die gebruik
maken van de WWB65+.
 Met het voorliggende wetsvoorstel wordt geen inhoudelijke wijziging van
de WWB beoogd voor personen van 65 jaar en ouder. De voorschriften in de WWB
die gelden voor WWB-gerechtigden gelden ook voor AOW-ers die gebruik maken
van de WWB65+. Dit is alleen anders indien de WWB afwijkende bepalingen kent.
Zo gelden de bepalingen over de re-integratieplicht niet voor personen van
65 jaar en ouder omdat deze plicht voor hen niet geldt. Ook bevat de WWB aparte
normen, aansluitend bij het niveau van de AOW, die alleen gelden voor personen
van 65 jaar en ouder en niet voor personen jonger dan 65 jaar.
 
 De ChristenUnie-fractie geeft terecht aan dat de regering voornemens is
de AOW-partnertoeslag voor AOW-gerechtigden met een partner jonger dan 55
jaar af te schaffen en vraagt wat het effect van deze maatregel is op het
aantal uitkeringen op grond van de WWB65+.
 Dit effect zal naar verwachting relatief klein zijn. Tijdens het Algemeen
Overleg over Vergrijzing en het Integrale Ouderenbeleid van 5 november
2008 heeft mijn ambtsvoorganger de toezegging gedaan om onderzoek te doen
naar de gevolgen van de afschaffing van de partnertoeslag in 2015. Met de
brief van 16 juni 2009 (TK 29 389, nr. 19) heb ik aan deze
toezegging voldaan. Uit het onderzoek bleek, dat door de afschaffing van de
AOW-partnertoeslag in 2015 naar schatting enkele duizenden mensen aangewezen
zullen zijn op bijstand.
 Bij dit cijfer wordt uitgegaan van een afschaffing voor alle AOW-gerechtigden.
Het voorstel om de AOW-partnertoeslag te laten vervallen voor personen met
ene partner jonger dan 55 betreft een klein deel van deze doelgroep. Het aantal
mensen dat hierdoor in de bijstand zal geraken, zal daarmee ook
kleiner zijn dan de enkele duizenden die geraamd zijn voor de afschaffing
van de AOW-partnertoeslag in 2015. De precieze omvang zal geduid worden, wanneer
het voorstel aan de Tweede Kamer aangeboden wordt.
 3. Inkoopregeling AOW
 De SP-fractie vraagt of de regering bereid is om de mogelijkheden voor
reparatie van het AOW-hiaat voor toekomstige 65-plussers in kaart te brengen
en de Kamer hierover te informeren.
 Een reparatie van het AOW-hiaat is eerder aan de orde geweest. Met de
brief van 4 juli 2008 (TK 29 389, nr. 11) is een rapport aangeboden,
waarin een analyse is opgenomen van de mogelijkheid van een eenmalige inkoopregeling,
die mensen in staat zou stellen zich tegen een redelijke premie alsnog in
te kopen. Dit om een AOW-hiaat te voorkomen. De conclusie van deze analyse
is dat een eenmalige inkoopregeling een relatief zwaar beroep doet op de solidariteit
tussen verplicht en vrijwillig verzekerden.
 Immers bij een eenmalige inkoopregeling met een redelijke premie blijft
er, ondanks forse premiekosten voor burgers die vrijwillig inkopen, nog sprake
van substantiële overheidsbijdragen die door verplicht verzekerden opgebracht
moeten worden. Om deze reden achtte de Tweede Kamer een eenmalige inkoopregeling
niet opportuun. Ik deel deze mening. Ik zie ook geen aanleiding een nieuwe
analyse toe te zeggen, ik verwijs u naar de reeds bestaande analyse.
 
 Verder vragen de leden van de SP-fractie op welke wijze de regering gaat
stimuleren dat meer mensen van de inkoopregeling gebruik gaan maken? De ChristenUnie-fractie
wil verder weten wat de regering gaat doen om de onbekendheid van de inkoopregeling
tegen te gaan. Daarnaast vraagt deze fractie wat de regering, tot aan het
moment dat de VVA volledig operationeel is, gaat doen om bijstandsgerechtigden
zo goed mogelijk op de hoogte te stellen van de inkoopregeling.
 De SVB is de meest geëigende instantie om voorlichting te geven over
inkoop en vrijwillige voortzetting van de AOW aan burgers die zich inschrijven
of uitschrijven bij de Gemeentelijke Basisadministratie. Daarom heb ik geregeld
dat de SVB vanaf 1 december 2009 alle mensen die zich in- of uitschrijven
uit het GBA en die uit het buitenland komen of naar het buitenland een brief
stuurt. In deze brief is aangegeven wat deze migratie kan betekenen voor hun
recht op AOW. De inkoopregeling wordt hiermee actief onder de aandacht gebracht,
naast de al bestaande passieve informatie op de website van de SVB.
 
 De leden van de fracties van de SP,VVD en de ChristenUnie vragen of de
regering een raming kan geven van de financiële consequenties van de
wijzigingen in de inkoopregeling AOW. Beide fracties zijn ook geïnteresseerd
of de regering een vermindering van het beroep op bijstand verwacht als gevolg
van de verruiming van de inkoopregeling AOW, en zo ja wanneer en met hoeveel.
 De doelstelling van de inkoopregeling AOW is mensen optimaal in staat
te stellen zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen AOW-gat. Er zal
door de verruiming van de inkooptermijn een toename zijn van het aantal gebruikers.
Op dit moment maken zo’n 70 mensen op jaarbasis gebruik van de regeling.
Door de kleine omvang van het huidige gebruik is de verwachting dat de toename
ook klein zal zijn. Het financiële beslag is hiermee navenant klein.
Voor een aantal mensen zal de inkoopregeling betekenen dat zij later, wanneer
zij met pensioen gaan, geen gebruik hoeven te maken van de aanvullende bijstand.
Gezien het beperkte effect van de wijziging in de inkoopregeling zijn de financiële
consequenties voor de bijstand navenant beperkt tot nihil.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze volgens de regering
verruiming van de beslistermijn bijdraagt aan het wegnemen van de door de
regering gesignaleerde oorzaken (te weten de onbekendheid van de regeling,
de kosten van de inkoopregeling, de mogelijkheid van private voorzieningen
en een mogelijk recht op bijstand) om nu geen gebruik te maken van de inkoopregeling.
 Zoals aangegeven is de doelstelling van de inkoopregeling AOW om mensen
optimaal in staat te stellen zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen
AOW-gat. Een langere inkooptermijn geeft mensen de mogelijkheid langer te
sparen om zich in te kopen. De kans dat deze mensen de inkoop daardoor kunnen
betalen neemt hiermee toe.
 Vanwege de onbekendheid bij mensen over de gevolgen die migratie heeft
op hun recht op AOW, zal de SVB een brief sturen hierover aan alle mensen
die zich in- of uitschrijven uit het GBA en die uit het buitenland komen of
naar het buitenland gaan. In deze brief zal ook de mogelijkheid van inkoop
voor de AOW aan de orde komen.
 Het zal voor mensen in bepaalde mate mogelijk zijn ook private voorzieningen
te treffen voor het pensioen. Het is goed wanneer mensen aandacht hebben voor
hun pensioen. De regering vindt het daarnaast belangrijk dat de mogelijkheid
voor mensen bestaat om zich in te kopen in het basispensioen: de AOW.
 Het zou mogelijk kunnen zijn dat mensen zich niet inkopen voor de AOW,
omdat zij ervan uitgaan dat zij later een aanvulling krijgen vanuit de bijstand.
Hierbij is relevant dat het complementariteitsbeginsel in de WWB maakt dat
pas een aanvulling wordt geboden op het moment dat de eigen middelen niet
toereikend zijn om zelf te kunnen voorzien in het relevante netto sociaal
minimum. Eventueel aanvullend pensioen of vermogen wordt daarom gekort op
de aanvulling vanuit de WWB.
 
 De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering aan te
geven op welke wijze zij van plan is om mensen die zich weer in Nederland
vestigen, nadat zij tijdelijk in het buitenland verbleven, op de hoogte te
stellen van hun mogelijke AOW-hiaat en de inkoopregeling.
 De groep personen die de fractie van de Christenunie hier aanduidt kan
geen aanspraak maken op de inkoopregeling. De inkoopregeling is alleen bedoeld
voor personen die voor het eerst verplicht verzekerd raken, doordat zij zich
in Nederland vestigen. Het gaat dus om mensen die nog niet eerder in Nederland
hebben gewoond of gewerkt. Personen die in Nederland hebben gewoond of gewerkt
en verplicht verzekerd zijn geweest voor de volksverzekeringen, kunnen binnen
een jaar na het verstrek zich vrijwillig verzekeren voor de AOW. Vanaf 1 december
2009 worden deze mensen gewezen op deze mogelijkheid via de eerdergenoemde
persoonlijke brief van de SVB over de gevolgen die migratie heeft op hun recht
op AOW. Op deze manier kan men maximaal 10 jaar AOW bijverzekeren. Wanneer
deze personen na een bepaalde periode weer terugkeren naar Nederland is het
voor hen niet mogelijk om ook gebruik te maken van de inkoopregeling.
 4. Gelijkstelling binnen de sociale zekerheid van
voormalige pleegen stiefkinderen aan eigen kinderen
 De leden van de CDA-fractie vragen waarom ervoor in de definitie gekozen
is dat je zelf kinderbijslag ontvangen moet hebben voor het kind. Daarbij
vragen zij zich af of het ook voldoende als je voormalige partner die kinderbijslag
ontving. En in het verlengde daarvan of de nieuwe regeling ook voor kinderen
geldt, voor wie de partner de pleegouder was.
 In de definitie staat dat er kinderbijslag of pleegvergoeding ontvangen
moet zijn voor het kind. Dit betekent bijvoorbeeld dat als twee AOW-ers een
pleegkind opvoeden en zij krijgen kinderbijslag voor dit pleegkind, dat het
niet relevant is wie van beide ouders de kinderbijslag ontving. Ditzelfde
geldt voor de situatie dat er pleegvergoeding werd ontvangen voor het pleegkind.
 
 Verder willen de leden van de CDA-fractie en de leden van de SP-fractie
graag weten welke groepen door het voorliggende wetsvoorstel er in inkomen
op achteruit zouden kunnen gaan, als er geen overgangsrecht gedefinieerd zou
zijn.
 In de AOW, TW, WWB, WWIK, IOAZ en IOAW wordt voor de hoogte van de uitkering
rekening gehouden met de omvang van een huishouden, omdat deze uitkeringen
voorzien in een inkomen op bestaansminimum. Het onderhavige wetsvoorstel zou
een inkomensverlaging betekenen voor die huishoudens waarvan een voormalig
pleegkind als partner wordt aangemerkt, dit voormalig pleegkind geen inkomen
heeft en het huishouden hierdoor een uitkering krijgt ter hoogte van het sociaal
minimum. De uitkering voor de voormalige pleegouder zou dan namelijk verlaagd
worden naar het sociaal minimum voor een alleenstaande (70%). Door
het overgangsrecht gebeurt dit niet. De CDA-fractie is daarnaast geïnteresseerd
in de exacte definitie van een meerderjarig aangehuwd kind.
 Een meerderjarig aangehuwd kind is een kind van de partner. Onder partners
worden verstaan gehuwden of partners van een gezamenlijke huishouding. Het
is niet van belang of er een samenlevingscontract is.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen aan welke voorwaarden men zal moeten
voldoen in het geval dat er bewijs benodigd is om de gezinssituatie omtrent
een pleeg- of stiefkind aan te tonen. Hoe wordt daarbij voorkomen dat er verschillende
maatstaven voor deze bewijslast ontstaan?
 De leden van de PvdA-fractie refereren aan de passage in de memorie van
toelichting die gaat over de situatie dat er in de uitkeringssituatie iets
verandert, anders dan de situatie dat het betreffende kind meerderjarig wordt.
Het gaat bijvoorbeeld om een alleenstaande die woont met een meerderjarig
geworden pleeg- of stiefkind, en die 65 jaar wordt en recht krijgt op AOW.
Het kan dan voorkomen dat het voormalig pleeg- of stiefkind al geruime tijd
daarvoor meerderjarig is geworden. Het is dan aan de uitkeringsgerechtigde
om aan te tonen dat het kind voordat het meerderjarig was, als pleeg- of stiefkind
bij de uitkeringsgerechtigde woonde. Hij kan dit bijvoorbeeld aantonen door
bewijzen te overleggen dat hij kinderbijslag of pleegvergoeding ontving voor
dit kind.
 Een andere situatie dat de uitkeringsgerechtigde zelf moet bewijzen dat
de persoon met wie hij woont een voormalig pleeg- of stiefkind is, is als
van twee AOW-ers er een overlijdt. De SVB beschikt immers niet of niet altijd
over de benodigde bewijzen.
 De regering is niet bevreesd dat er bij deze bewijsvoering verschillende
maatstaven zullen ontstaan. Veelal zal het immers gaan om AOW-ers of nabestaanden
met een Anw-uitkering. In beide gevallen voert de SVB de wet uit. In de praktijk
zal het wel zo kunnen zijn dat mensen verschillende soorten bewijzen leveren;
het gaat hier immers om nieuwe wetgeving. In de praktijk zal hierover zo nodig
door jurisprudentie en beleidsregels meer duidelijkheid ontstaan.
 
 De leden van de SP-fractie stellen dat deze wetswijziging invloed heeft
op de aankomende wetswijziging waarin alleenstaande ouders waarvan het jongste
kind 18 jaar wordt een tegemoetkoming krijgt. De SP-fractie wil graag van
de regering weten wat de precieze financiële consequenties zijn van deze
wetswijziging, om hoeveel huishoudens het precies gaat, dit uitgesplitst naar
de verschillende sociale regelingen.
 In de nota van wijziging die tegelijk met deze nota naar aanleiding van
het verslag wordt ingediend, is geregeld dat alleenstaande bijstandsgerechtigde
ouders met een inwonend niet ten laste komend (pleeg-)kind vanaf 18 jaar
met alleen een inkomen ter hoogte van de studiefinanciering,
recht hebben op een maximale gemeentelijke toeslag ad 20% WML, respectievelijk
dat in zo’n geval dient te worden afgezien van een verlaging van de
gehuwdennorm. In de betreffende toelichting hierop is aangegeven dat er geen
financiële consequenties zijn voor wat betreft de gelijkstelling van
pleegkinderen aan eigen kinderen. Het is niet bekend hoeveel bijstandsgerechtigde
huishoudens specifiek in verband met de inwoning van (pleeg) kinderen met
alleen een inkomen ter hoogte van de studiefinanciering, recht hebben op de
maximale gemeentelijke toeslag.
 
 De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. Klijnsma