Afrika-beleid; Notitie Hoorn van Afrika
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29237, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29237 nr. 6

13-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamHOORN VAN AFRIKA NOTITIE1 Inleiding2. Kernproblemen en ontwikkelingen in de Hoorn van Afrika2.1 Historisch PerspectiefSudanEthiopië en EritreaSomalië2.2 Gebrek aan vrede, veiligheid en stabiliteit2.3 Gebrek aan goed bestuur en goed beleid2.4 Gebrek aan capaciteit2.5 Gebrek aan Pro-poor economische ontwikkeling2.6 Gebrek aan duurzaam beheer van water en milieu3. Nederlands beleid voor de Hoorn van Afrika3.1 Beleidskader voor de Hoorn van AfrikaRegionale aanpakPartnerschappenGeïntegreerde benadering: ontwikkelingssamenwerking
en politieke instrumenten3.2 Het bevorderen van vrede, veiligheid en stabiliteit3.3 Het bevorderen van goed bestuur en goed beleid3.4 Het versterken van de capaciteit van organisaties
en mensen3.5 Het bevorderen van Pro-poor economische ontwikkeling3.6 Duurzaam beheer van water en milieu3.7 BeleidsimplicatiesRegionaal programmaLandenprogramma'sSudanEthiopiëEritreaSomaliëVoortgaande beleidsontwikkelingBIJLAGEBasisgegevens armoede en ontwikkeling voor de Hoorn van
AfrikaEritreaEthiopiëSudan (n.b. Statistische gegevens voor Zuid-Sudan zijn
vaak onvolledig)DjiboutiSomalië
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29237Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 22831Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 237Afrika-beleid22 831De Hoorn van Afrikanr. 6BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 februari 2004Graag bieden wij u hierbij de Hoorn van Afrika notitie aan, zoals toegezegd
in het overleg met de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken op 24 april
2003 (kamerstuk 22 831, nr. 45).De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. M. A. van Ardenne-van der HoevenHOORN VAN AFRIKA NOTITIE1.Inleiding2   2.Kernproblemen en ontwikkelingen
in de Hoorn van Afrika3 2.1.Historisch perspectief3 2.2 Gebrek aan vrede, veiligheid en
stabiliteit5 2.3.Gebrek aan goed bestuur en goed
beleid7 2.4.Gebrek aan capaciteit72.5.Gebrek aan Pro-poor economische ontwikkeling8 2.6.Gebrek aan duurzaam beheer van
water en milieu9    3.Nederlands beleid voor de Hoorn
van Afrika9 3.1.Beleidskader voor de Hoorn van
Afrika93.2.Het bevorderen van vrede, veiligheid
en stabiliteit123.3.Het bevorderen van goed bestuur
en goed beleid143.4.Het versterken van de capaciteit
van organisaties en mensen15 3.5.Het bevorderen van Pro-poor economische ontwikkeling16 3.6.Duurzaam beheer van water en milieu17 3.7.Beleidsimplicaties17    BijlageBasisgegevens armoede en ontwikkeling
voor de Hoorn van Afrika211 InleidingIn de Afrika notitie «Sterke mensen, zwakke staten» zijn de
grote lijnen van het Nederlandse beleid jegens Afrika in de komende periode
vastgelegd. Het op ontwikkelingssamenwerking betrekking hebbende deel van
het beleid is verder uitgewerkt in de notitie «Aan elkaar verplicht».
In deze notitie wordt het kader voor het Nederlandse beleid m.b.t. de Hoorn
van Afrika nader vorm gegeven.De Hoorn van Afrika is een instabiele regio die geassocieerd wordt met
gewapende conflicten, falende staten1, vluchtelingenstromen,
honger, droogte en armoede. Om in een dergelijke omgeving een effectieve Nederlandse
bijdrage te kunnen leveren is een regionale en tevens integrale benadering2 vereist, waarbij het begrip partnerschap3 een centrale plaats inneemt.In het bestek van deze notitie worden Ethiopië, Eritrea, Sudan, Somalië
en Djibouti tot de Hoorn van Afrika gerekend. Daarbij wordt aangetekend dat
de omringende landen Kenia, Uganda, Democratische Republiek Congo (DRC), Centraal
Afrikaanse Republiek, Tsjaad, Libië, Egypte en ook Saoedi Arabië
en Jemen van grote betekenis zijn voor ontwikkelingen in de Hoorn regio.De kaders neergelegd in de notities «Sterke mensen, zwakke staten»
en «Aan elkaar verplicht», alsmede het beleid dat thans reeds
t.a.v. de landen in de regio gevoerd wordt, hebben er toe geleid dat naast
armoedevermindering de volgende hoofdthema's centraal zullen staan in het
Nederlandse beleid jegens de Hoorn van Afrika in de periode 2004–2007:1) het bevorderen van vrede, veiligheid en stabiliteit;2) het bevorderen van goed bestuur en goed beleid;3) het versterken van de capaciteit van mensen en organisaties;4) het bevorderen van Pro-poor economische ontwikkeling; en5) het bevorderen van duurzaam beheer van water en milieu.Deze prioriteiten zullen worden nagestreefd met gebruikmaking van de benadering
uiteengezet in de notitie «Aan elkaar verplicht».Gezien de ondermijnende werking van HIV/AIDS op alle aspecten van de maatschappij
in de landen van de regio zal aan de oorzaken en de gevolgen van de epidemie
binnen elk van de hoofdthema's aandacht worden besteed. Hiermee wordt tevens
invulling gegeven aan de Millennium Development Goal op dit terrein.De conflicten in de regio hebben in de afgelopen jaren geleid tot aanzienlijke
migratie, waaronder ook naar Nederland. Het onderwerp migratie zal in de verschillende
vormen van dialoog en overleg met partners in de regio en in multilateraal
verband worden opgenomen, inclusief het tegengaan van mensensmokkel en -handel
en het bevorderen van terugkeer naar veilige gebieden.Nederland zal zich er voor inzetten dat aan de genoemde hoofdthema's niet
alleen door Afrikaanse regeringen en nationale maatschappelijke organisaties
bijzondere aandacht gegeven zal worden, maar ook door de internationale gemeenschap.
Een intensieve dialoog met Afrikaanse leiders en instellingen, alsmede een
actieve Nederlandse rol in de internationale gemeenschap is daarom vereist.
Aansluiting zal worden gezocht bij initiatieven en veranderingskrachten binnen
de samenlevingen in de Hoorn regio. Daarbij zal een multi-actor benadering
worden gevolgd, waarin wordt erkend dat naast de overheden ook andere actoren
als maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven een belangrijke complementaire
rol spelen bij het oplossen van de problemen in de Hoorn. De benadering zal
gedifferentieerd moeten zijn, al naar gelang de specifieke situatie waarin
het land zich bevindt en de meerwaarde die Nederland kan bieden. Per land
en deel van de regio zal er sprake zijn van een verschillende combinatie van
prioritaire thema's en doelstellingen, mede in het licht van complementariteit
tussen bilaterale, regionale en multilaterale inspanningen.2. Kernproblemen en ontwikkelingen in de Hoorn van AfrikaVan oudsher bestaan er nauwe sociale, culturele en economische banden
tussen de landen in de Hoorn. Conflicten tussen en ook binnen de landen hebben
hun stempel gedrukt op de regionale politieke verhoudingen. Inmenging in binnenlandse
conflicten door buurlanden en wisselende allianties tussen landen in de Hoorn
en met omliggende landen zijn kenmerkend voor de regio. Naast langdurige conflicten
leiden ook de patronage cultuur, het gebrek aan Pro-poor economische ontwikkeling en milieudegradatie tot regionale instabiliteit,
marginalisatie van grote delen van de bevolking en een voortdurende onderbenutting
van het aanwezige economische potentieel.2.1 Historisch PerspectiefDe Hoorn van Afrika kent door haar strategische ligging een geschiedenis
van gewapend conflict, culturele beïnvloeding en intensieve handelscontacten
met zowel de westerse als de islamitische invloedssfeer. De opening van het
Suez kanaal in 1869 vergrootte de belangstelling van Europese koloniale machten
voor dit gebied. Sudan kwam onder Brits-Egyptisch bestuur; een deel van het
huidige Somalië werd Brits en Italië koloniseerde Eritrea.In Sudan kreeg het zuiden een aparte status teneinde te voorkomen dat
het nationalisme, dat in Egypte al vaste voet had gekregen, zich via Noord-Sudan
naar het zuiden en de overige Britse bezittingen in Oost-Afrika zou uitbreiden.
Dit had tot gevolg dat onderwijs en economische ontwikkeling in Zuid-Sudan
verwaarloosd werden en de handel in Noord-Sudanese handen bleef. In 1856 had
Frankrijk zich in Djibouti gevestigd, dat in 1883 in bezit werd
genomen als Frans Somaliland. Met uitzondering van de periode 1936 tot 1941,
waarin Ethiopië deel was van Mussolini's Oost-Afrikaanse Rijk, is Ethiopië
nooit gekoloniseerd geweest.SudanNa de Tweede Wereldoorlog raakte het proces van dekolonisatie in een stroomversnelling.
Het Brits-Egyptische Condominium over Sudan kwam tot een einde in 1955, waarmee
Sudan als eerste voormalige kolonie onafhankelijk werd. Sinds 1956 –
met een onderbreking tussen 1972 en 1983 – heerst in Sudan een burgeroorlog
die zijn oorsprong kent in de exploitatie en marginalisatie van het voornamelijk
animistische/christelijke Zuid-Sudan door het islamitische Noord-Sudan. De
burgeroorlog kent echter verschillende fases en de activiteiten van verschillende
verzetsbewegingen, de rol van milities, warlords en tribale conflicten compliceren
het beeld.De burgeroorlog in Sudan heeft een onmiskenbare regionale dimensie. Na
het opleven van de strijd in 1983 wist de zuidelijke rebellenbeweging Sudan
People's Liberation Movement/Army (SPLM/A) zich aanvankelijk gesteund door
Ethiopië. In 1991 kwam echter de toenmalige President Menghistu ten val,
waarmee de SPLA een belangrijke bondgenoot verloor. De laatste jaren beïnvloedt
steun vanuit Soedan aan de Lord's Resistance Army (LRA), een rebellenbeweging
in Noord-Uganda, de betrekkingen tussen Uganda en Sudan.Ondanks vele vredesinitiatieven is er nog geen einde gekomen aan de burgeroorlog
in Sudan. Wel bieden de onderhandelingen, die sinds 1993 onder auspiciën
van de regionale organisatie InterGovernmental Authority on Development (IGAD)
gevoerd worden, thans reële vooruitzichten op het bereiken van een vredesakkoord
op korte termijn. In juli 2002 sloten beide partijen een principe akkoord,
het zogenaamde Machakos Protocol, dat een goede basis bleek voor verdere onderhandelingen.
In september 2003 werd een deelakkoord over de rol van het leger in de post-conflict
fase bereikt. De vredesonderhandelingen bevinden zich thans in de eindfase
en richten zich op welvaartsdeling, de verdeling van de macht en de status
van de Nuba Mountains, Southern Blue Nile en Abyei. Na het sluiten van een
definitief vredesakkoord zal aan het einde van een interim periode van zes
jaar een referendum worden gehouden over eenheid of afscheiding van het zuiden.Ethiopië en EritreaNa WOII werd Eritrea Brits mandaatgebied. In 1950 werd een VN-resolutie
aangenomen op basis waarvan het autonome Eritrea een federatie vormde met
Ethiopië onder Ethiopisch bestuur. Gaandeweg beperkte Keizer Haile Selassie
de Eritrese autonomie en in 1962 werd het land geannexeerd, waarna een bloedige
Eritrese afscheidingsoorlog begon. Ook in Ethiopië groeide de ontevredenheid
en een staatsgreep maakte in 1974 een einde aan het bewind van Keizer Haile
Selassie. Vanaf die tijd heerste de Derg, o.l.v. Mengistu, in Ethiopië
die een ware terreur uitoefende, waarbij tienduizenden mensen werden vermoord
en een veelvoud daarvan het land uitvluchtte. Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie
en het intern Ethiopisch verzet gezamenlijk met de Eritrese guerrilla leidden
in 1991 tot de val van het militaire regime van Mengistu. Dit betekende voor
Eritrea het einde van de Ethiopische overheersing: Eritrea werd op 24 mei
1993 onafhankelijk.In 1998 kwam het opnieuw tot een gewapend conflict tussen Ethiopië
en Eritrea. Na bemiddeling van de toenmalige Organisatie van Afrikaanse Eenheid
(OAE) en de Verenigde Staten kwam op 12 december 2000 in Algiers een vredesovereenkomst
tot stand. Als uitvloeisel van deze overeenkomst werd een Grenscommissie
ingesteld, die een «final and binding» uitspraak over de grens
tussen beide landen zou moeten doen. De grensdemarcatie wordt echter ernstig
vertraagd door de Ethiopische weigering om de toewijzing van de plaats Badme –
waar de oorlog in 1998 begon – , conform de uitspraak van de Grenscommissie,
aan Eritrea te accepteren. Deze positie staat haaks op het volkenrechtelijke
bindende karakter van de uitspraak. Ethiopië heeft deze weigering in
september 2003 formeel bevestigd in een brief aan de SGVN, en daarmee het
vertrouwen in de grenscommissie opgezegd. Het vredesproces is hiermee in een
ernstige crisis geraakt.SomaliëIn 1960 werd de Somalische Republiek uitgeroepen, een samenvoeging van
Italiaans Somaliland (het zuidelijke deel) en Brits Somaliland (het noordelijke
deel). Frans Somaliland werd pas op 27 juni 1977 een zelfstandige staat onder
de naam Djibouti. Spoedig na het bereiken van de onafhankelijkheid raakte
Somalië verwikkeld in een gewelddadige etnische strijd. In oktober 1969
werd de macht overgenomen door generaal Mohamed Said Barre, die een beleid
van «wetenschappelijk socialisme» invoerde. Tijdens zijn bewind
kende Somalië een centrale gezagsstructuur waarin geen ruimte werd gelaten
aan het clansysteem. Gedurende de jaren zeventig en tachtig groeide het verzet
tegen het autocratisch bewind van Barre. De politieke situatie in Somalië
werd steeds instabieler. In 1988 brak in het noordwesten van Somalië
een burgeroorlog uit die begin 1991 leidde tot de vlucht van Barre. Grote
aantallen vluchtelingen trokken daarop naar Kenia, Ethiopië en Djibouti.
Eerder had de Ogaden oorlog (1977–1978), waarin Somalië tevergeefs
de Ogaden woestijn op Ethiopië probeerde te veroveren, ook tot grote
vluchtelingenstromen in de regio geleid.In 1991 riep het vroegere Britse Somaliland unilateraal de onafhankelijkheid
uit. Deze wordt internationaal niet erkend. De hongersnood in Somalië
leidde eind 1992 tot een VN interventie (UNOSOM) die tot 1995 duurde. De gevechten
tussen clans werden daarna hervat, facties versplinterden steeds verder en
banditisme raakte wijdverspreid. De drie noordoostelijke provincies verenigden
zich in 1998 in Puntland. Na een aantal vergeefse pogingen is het Somalische
vredesproces daadwerkelijk begonnen in oktober 2002, onder auspiciën
van de IGAD. Aan deze onderhandelingen nemen afgevaardigden deel van Somalische
facties, politieke groepen en het maatschappelijk middenveld. Grote afwezige
tijdens de conferentie is Somaliland. Thans verkeert het proces in een cruciale
fase waarin de machtsdeling aan de orde komt en er een perspectief op de totstandkoming
van een vredesregeling is ontstaan.2.2 Gebrek aan vrede, veiligheid en stabiliteitDe landen in de Hoorn van Afrika delen een langdurige, deels cyclische,
geschiedenis van grootschalig geweld. Sudan wordt, met een onderbreking van
elf jaar, sinds haar onafhankelijkheid in 1956 verscheurd door een burgeroorlog.
Inmiddels is Somalië al meer dan 20 jaar het toneel van binnenlandse
onrust. Daarnaast vormen het naar onafhankelijkheid strevende Somaliland en
de schendingen van het wapenembargo tegen Somalië, een voedingsbodem
voor regionale spanningen. Eritrea heeft zich na een bloedige onafhankelijkheidsstrijd
van dertig jaar in 1993 formeel afgescheiden van Ethiopië. Ethiopië
heeft langdurige interne conflicten gekend en oorlogen gevoerd met Somalië
en Eritrea.De strijd in Sudan – aan de oostgrens, in het zuiden, in de Nuba
Mountains en in Darfur – de afscheiding van Eritrea, de autonome status
van Somaliland en de aspiraties van Puntland in Somalië zijn alle tekenend voor de politieke transformaties die optreden als gevolg van het streven
naar zelfbeschikking van de volkeren in de Hoorn. Deze aspiraties roepen tegenkrachten
op en dragen er toe bij dat rebellengroeperingen en milities in buurlanden
over en weer gesteund worden; dit geldt onder andere voor het grensgebied
tussen Eritrea en Sudan, tussen Sudan en Uganda en tussen Ethiopië en
Somalië. Ethiopië wordt bij herhaling beschuldigd van ondermijning
van het vredesproces in Somalië omdat het geen belang zou hebben bij
een verenigd en stabiel buurland. Ethiopië, Sudan en Jemen hebben zich
verenigd in een alliantie die in december 2003 een anti-terrorisme pact tekende
en Eritrea als de voornaamste destabiliserende factor in de Hoorn beschouwt.De miljoenen ontheemden en vluchtelingen in de Hoorn hebben de spanningen
vergroot, zowel tussen bevolkingsgroepen als tussen staten. Problemen ontstaan
o.a. doordat vluchtelingenkampen als uitvalsbasis gebruikt worden door rebellengroeperingen
en doordat vluchtelingen vanuit buurlanden betrokken raken bij de smokkel
van o.a. wapens naar hun land van herkomst.Niet alleen het streven naar zelfbeschikking van volkeren in de Hoorn,
maar ook de schaarste aan water is een oorzaak voor conflict in de Hoorn.
De Nijl, levensader voor grote delen van de Hoorn, verbindt Uganda, Sudan,
Ethiopië en Egypte met elkaar. Het is een bron van economische ontwikkeling,
maar ook van regionale politieke spanningen over het gebruik en beheer van
water. Het is daarom van cruciaal belang om het gebruik van het Nijl water
gezamenlijk te plannen. Het Nile Basin Initiative vormt hiertoe een eerste
aanzet.De conflicten in de Hoorn van Afrika zijn complex. Conflicten binnen clans,
etnische groepen en politieke en religieuze stromingen komen frequent voor.
Als gevolg hiervan zijn diepe, bijna onoverbrugbare lokale, nationale en regionale
tegenstellingen ontstaan tussen verschillende etnische groeperingen, facties
en politieke stromingen in de Hoorn. Door de precaire ecologische en economische
basis worden de gevolgen van deze conflicten voor de humanitaire situatie
extra schrijnend. Droogte, misoogsten en hongersnood komen frequent voor.
De conflicten in de Hoorn hebben geleid tot ontworteling, afnemende kwaliteit
van het leven en grote mobiliteit, hetgeen risicovol gedrag en een snelle
verspreiding van het HIV-virus tot gevolg kan hebben. Ook kan de terugkeer
en reïntegratie van ex-militairen, vluchtelingen en ontheemden1 van grote invloed zijn op de verdere verspreiding van
het HIV/AIDS virus.De internationale gemeenschap is tot voor kort niet in staat of bereid
geweest structureel bij te dragen aan het beslechten van conflicten en het
verbeteren van het functioneren van staten in de Hoorn van Afrika. Nog afgezien
van de koloniale bemoeienis en erfenis, heeft de invloed van buitenlandse
mogendheden, zowel in het tijdperk van de koude oorlog als daarna, bijgedragen
aan het bestendigen en compliceren van conflictsituaties. Tekenend is in dit
verband de steun van grote mogendheden voor het repressieve bewind van Nimeiry
in Sudan en Mengistu in Ethiopië. In de afgelopen jaren echter heeft
internationale bemoeienis er mede toe geleid dat de strijdende partijen in
Sudan en Somalië vredesonderhandelingen zijn begonnen en dat een staakt-het-vuren
is afgekondigd in de Nuba Mountains en het zuiden van Sudan. Internationale
bemiddeling leidde tevens tot het vredesakkoord van Algiers tot beëindiging
van het grensconflict (1998–2000) tussen Ethiopië en Eritrea.2.3 Gebrek aan goed bestuur en goed beleid1De koloniale machten en onafhankelijke staten in de Hoorn hebben voortgeborduurd
op een eeuwenoud patroon van exploitatie van perifere gebieden, wat resulteert
in een zeer laag ontwikkelingsniveau in de rurale gebieden. Tekenend hiervoor
is de Sudanese paradox waarin één van de meest vruchtbare delen –
het zuiden – het sterkst gemarginaliseerd is. De extreme armoede belemmert
bovendien de mate waarin mensenrechten gerealiseerd kunnen worden.2Één van de hoofdoorzaken van een gebrek aan goed bestuur
en goed beleid is dat de meeste landen in de Hoorn niet het product zijn van
een langdurig proces van natievorming.3 Totalitaire
regimes die hun macht baseren op uitsluiting en exploitatie van grote delen
van de bevolking wisselen elkaar af met als gevolg dat processen van democratisering
en goed bestuur nauwelijks tot stand komen. Hierdoor is er sprake van een
grote mate van bestuurlijke inefficiëntie en ontbreekt een duidelijke
scheiding tussen formele en informele macht; vooruitgang wordt slechts genoten
door een klein segment van de bevolking. In Somalië is zelfs sprake van
het volledig ontbreken van ieder staatsgezag. Hierdoor strijden krijgsheren,
politieke facties en clans voor hun eigen belang en behartigt geen enkele
groepering de algemene publieke zaak.Overheden zijn mede een instrument tot zelfverrijking geworden en een
instrument ter bevoordeling van de eigen groep bij de distributie van privileges,
overheidsmiddelen en banen. Maatschappelijke actoren als NGO's, vakbonden,
het bedrijfsleven en de media worden door de regeringen gecontroleerd en komen
niet tot zelfstandig wasdom. Politieke oppositie wordt veelal niet toegestaan
en mensenrechtenschendingen komen veel voor. Vrijheid van meningsuiting staat
vrijwel overal onder grote druk. De rechtelijke macht en de wetgeving worden
door de heersende elite ten eigen voordele aangewend; er is weinig respect
voor de trias politica. Binnen deze zorgelijke
mensenrechtensituatie zijn vrouwen kwetsbaarder dan mannen. Corruptie en criminaliteit
zijn wijdverspreid in Sudan en Somalië, in mindere mate in Ethiopië
en Eritrea. In een dergelijke context kunnen staten in de Hoorn van Afrika
een vrijhaven worden voor banditisme en eventueel terrorisme, dat zich niet
door grenzen laat stuiten.Om de negatieve spiraal van oorlog, hongersnoden, marginalisatie en stagnerende
ontwikkeling te doorbreken is allereerst een diepgaande verandering bij de
heersende elite nodig. Politieke leiders kunnen het patroon van gewelddadige
conflicten en onderontwikkeling alleen transformeren als zij bereid zijn hun
land een nieuwenationale identiteit te geven en
democratische beginselen toe te passen. Vrije en eerlijke verkiezingen, de
emancipatie van achtergestelde bevolkingsgroepen en de ontwikkeling van niet-publieke
sectoren als het bedrijfsleven en maatschappelijk organisaties, van een goed
functionerend rechtssysteem en van de media zijn essentiële voorwaarden
voor de ontwikkeling van maatschappelijk vertrouwen en economische dynamiek.2.4 Gebrek aan capaciteitHet niet representatieve karakter van het politieke bestel impliceert
dat processen van emancipatie en zelfbeschikking voortdurend ondermijnd worden.
De participatie van grote delen van de bevolking en in het bijzonder van vrouwen
in het bredere economische en politieke leven in de huidige natiestaten in
de Hoorn is veelal gering. Voorts is de organisatiegraad van binnenlandse
maatschappelijke actoren zoals achtergestelde etnische groepen,
NGO's, vakbonden, bedrijfsleven en media beperkt.De perioden van vrede waren vaak zo kort dat in verschillende landen nauwelijks
begonnen kon worden met het opzetten van een efficiënt overheidsapparaat.
Als reactie op onveiligheid, armoede, het ontbreken van perspectief voor de
toekomst en slecht bestuur, neemt migratie vanuit dit deel van Afrika toe.
Vooral het vertrek van hoger geschoolden holt de beperkte capaciteit verder
uit. Capaciteitsversterking van organisaties en mensen is daarom noodzakelijk
om vernieuwingen op bestuurlijk en uitvoerend niveau door te kunnen voeren.
De oprichting van een overkoepelend ministerie voor capaciteitsopbouw in Ethiopië
toont aan dat dit land deze problematiek erkent. Ook heeft Ethiopië –
na de beëindiging van de grensoorlog met Eritrea – een decentralisatie
ingezet, waarbij een deel van de overheidsbevoegdheden op het niveau van deworeda (district) geconcentreerd wordt.Onderwijs en gezondheidszorg zijn voor grote delen van de bevolking niet
voorhanden of van onvoldoende kwaliteit. Armoede en de sterk ondergeschikte
positie van vrouwen leiden in de gehele regio tot grote problemen op het gebied
van reproductieve gezondheidszorg en AIDS. Hoewel AIDS minder wijd verspreid
is in de Hoorn dan in Centraal en Zuidelijk Afrika baren de vooruitzichten
grote zorgen. Ethiopië is reeds het derde Afrikaanse land wat betreft
absolute aantallen met het HIV/AIDS virus besmette mensen. De prevalentie
loopt sterk uiteen tussen stad en platteland.Regionaal krijgt de bestrijding van HIV/AIDS aandacht van multilaterale
organisaties, waaronder IOM en UNHCR. Nationaal zijn de overheden van Eritrea
en Ethiopië zich bewust van de dreiging van de AIDS-problematiek. Tevens
heeft de regering van Sudan recentelijk m.b.v. USAID een strategie voor de
bestrijding van AIDS opgesteld. In Somalië voeren diverse (inter)nationale
NGO's en lokale gemeenschappen activiteiten uit ter indamming van de epidemie.2.5 Gebrek aan Pro-poor economische ontwikkelingIn de Hoorn van Afrika zijn natuurlijke bronnen voor economische ontwikkeling
in ruime mate aanwezig. Het potentieel aan landbouwgrond, ondergrondse hulpbronnen
als olie en gas, het water van de Nijl en de ligging aan de Rode Zee bieden
goede mogelijkheden tot duurzame groei. Economische dynamiek wordt echter
ernstig belemmerd door politieke instabiliteit, wetteloosheid, droogte, gebrekkige
infrastructuur en een relatief hoge schuldenlast. Het lokale bedrijfsleven
is dan ook nog nauwelijks tot bloei gekomen en de private sector wordt gedomineerd
door staatsbedrijven en multinationals.De vooruitzichten op economische groei in landen als Ethiopië en
Sudan zijn echter wel degelijk aanwezig. Sudan beschikt over agrarisch potentieel
en over oliereserves. In Ethiopië groeide het BBP met 5% op jaarbasis
in de periode 1992–2001. De vooruitzichten op de middellange termijn
bleven onverminderd gunstig totdat exogene factoren het beeld begonnen te
verstoren. Thans leiden met name de droogte en dalende wereldmarktprijzen
voor koffie tot een negatieve economische groei.De schuldenlast van de landen in de Hoorn is hoog. Sudan heeft een externe
schuld van ca. $ 21 miljard, waarvan 86% achterstallig is. De schuldenproblematiek
legt een zwaar beslag op budgettaire middelen en beperkt de ontwikkeling van
productieve en sociale sectoren.In het Poverty Reduction Strategy Paper (PRSP) van Ethiopië en in
het Interim-PRSP van Eritrea wordt gestreefd naar armoedebestrijding, mede
door economische groei. De verstrengeling van economische, militaire en politieke
macht schept echter geen gunstig ondernemersklimaat voor binnen- en buitenlandse
investeringen en handel. Het feit dat de private sector grotendeels wordt
gecontroleerd door de staat belemmert een autonome ontwikkeling van het bedrijfsleven
als motor voor de nationale economie.2.6 Gebrek aan duurzaam beheer van water en milieuTen behoeve van bescherming van de ecosystemen en natuurlijke hulpbronnen
in de Hoorn is een regionale benadering vereist. Het gaat hierbij om duurzaam
waterbeheer, waaronder rivier- en kustbeheer en het tegengaan van milieudegradatie
en woestijnvorming. Degradatie van gronden en verlies van biodiversiteit werken
migratie in de hand. Nationaal beleid en capaciteit op deze terreinen zijn
zwak ontwikkeld, milieu is immers geen prioriteit in conflictsituaties en
een regionale aanpak is nagenoeg afwezig: alleen in het kader van het door
de Wereldbank gefinancierde Nile Basin Initiative komen geleidelijk samenwerkingsprojecten
van de grond op het gebied van water en milieu.Pastoralisme komt in alle woestijngebieden voor. Het extensieve landgebruik
van pastoralisten levert spanningen op met de behoeften van de naburige agrarische
bevolking en met de expansie van grootschalige mechanische landbouw. Deze
conflicten verergeren naarmate de degradatie van natuurlijke hulpbronnen toeneemt
en vruchtbaar land schaars wordt. De proliferatie van wapens in de regio heeft
er verder toe bijgedragen dat conflicten over schaarse hulpbronnen escaleren.De bestaansbasis in de Hoorn is voor velen precair. De bevolking in de
hoogvlakten van Ethiopië bijvoorbeeld bestaat voornamelijk uit kleinschalige
boeren die te maken hebben met een proces van agrarische involutie waarbij
een groeiende boerenbevolking moet leven van steeds kleiner wordende en aan
erosie onderhavige percelen. In Ethiopië leven meer dan vijf miljoen
mensen in omstandigheden waardoor ze gemiddeld slechts drie tot negen maanden
per jaar zelf voor hun voedsel kunnen zorgdragen. De hoge bevolkingsdruk alsmede
institutionele belemmeringen maken een duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen
en stroomgebieden tot een grote uitdaging.Droogte en voedselcrises zijn terugkerende fenomenen waar miljoenen mensen
van te lijden hebben. Momenteel hebben ca. veertien miljoen mensen in Eritrea
en Ethiopië een tekort aan voedsel. Aangezien traditionele overlevingsstrategieën
onder druk staan als gevolg van HIV/AIDS zullen de karakteristieken van de
voedselcrises ten dele veranderen en de hongersnood groter worden.3. Nederlands beleid voor de Hoorn van Afrika3.1 Beleidskader voor de Hoorn van AfrikaHet kader voor het Nederlandse beleid ten aanzien van de Hoorn van Afrika
is vastgelegd in de Afrika-notitie «Sterke mensen, zwakke staten»
en in de nota «Aan elkaar verplicht» en wordt nader uitgewerkt
en geoperationaliseerd in deze notitie. Het beleid sluit aan bij ontwikkelingen
in de Hoorn waar in toenemende mate de nadruk wordt gelegd op het belang van
een regionale benadering ten aanzien van vredesprocessen, wederopbouw in de
post-conflict fase en economische integratie.Regionale aanpakNiet alleen de landen in de regio, ook de internationale gemeenschap ziet
de noodzaak in van een regionale benadering voor de oplossing van de conflicten
in de Hoorn. Ook Nederland onderkent dat een gericht regionaal beleid de kwaliteit
en effectiviteit van de eigen inzet zal vergroten. Steun op regionaal niveau
zal ten goede komen aan de Nederlandse inspanningen in de landen en omgekeerd
kunnen activiteiten in de landenprogramma's regionale initiatieven ondersteunen.
Nederland zal inzetten op versterking van intergouvernementele organisaties,
die een leidende rol hebben in de regio en bij kunnen dragen aan het realiseren
van de Nederlandse beleidsdoelstellingen. De twee belangrijkste regionale
initiatieven, de IGAD en het Nile Basin Initiative worden reeds door Nederland
ondersteund. Voorts zal Nederland de samenwerkingsmogelijkheden met regionale
organisaties die grensoverschrijdend werken bezien. Hierbij kan gedacht worden
aan de Afrikaanse Unie, het ACBF, het Africa Peace Forum (AFPO), de Inter-Africa
Group en de Economic Commission for Africa (ECA). Ook zal in dit verband geïnventariseerd
worden welke niet-gouvernementele organisaties in de Hoorn betrokken zijn
bij grensoverschrijdende dan wel regionale samenwerking.De Nederlandse regionale benadering is gericht op de ontwikkelingen in
de regio naar nauwere samenwerking op politiek gebied en op het terrein van
economische ontwikkeling en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen te
ondersteunen. De regeringen in de Hoorn van Afrika zien goede mogelijkheden
voor het gezamenlijk uitvoeren van een veiligheidsagenda die bestaat uit het
bevorderen van vredesprocessen en, zoals overeengekomen tijdens de bijeenkomst
van IGAD op 24 oktober 2003 in Kampala, uit het bestrijden van terrorisme,
alsmede uit het ondernemen van infrastructurele werken, handelsbevorderende
maatregelen en watermanagement. Daarnaast onderkennen zij het belang van het
nemen van regionale maatregelen in IGAD-verband op het terrein van voedselveiligheid,
waarbij in tijden van voedselschaarste voedsel uit gebieden in de regio die
een overschot hebben, benut kan worden zodat voedselhulp van buiten de regio
zo veel mogelijk wordt vermeden.PartnerschappenEen tweetal landen in de regio behoren tot de partnerlanden van Nederland:
Ethiopie en Eritrea. Maar ook de partnerlanden Egypte, Jemen, Kenya en Uganda,
oefenen invloed uit op de ontwikkelingen in de Hoorn. Met deze landen zal
de partnerschapsrelatie in de komende periode nader vorm worden gegeven. Daartoe
zal het overleg over de bilaterale relatie in brede zin worden geïntensiveerd.
Centraal staat het bereiken van een stabiele vrede in de regio door normalisatie
van de betrekkingen tussen de betrokken landen. Regeringsleiders zullen daarbij
in de komende periode nadrukkelijk worden aangesproken op hun mede-verantwoordelijkheid
voor vrede in de regio als geheel. Partnerschap zal zich ook uitstrekken tot
gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties alsmede bedrijven die
actief zijn in de Hoorn van Afrika.Met maatschappelijke organisaties in Nederland die hun activiteiten richten
op de Hoorn van Afrika bestaat een regelmatig overleg dat voor een deel geformaliseerd
is in de reguliere contacten met het Sudan Platform, waarvan deel uitmaken
Amnesty, Artsen zonder Grenzen, Cordaid, EuronAid, Icco, Justitia et Pax,
Kerk in Actie, Novib, Pax Christi, Plan Nederland, Tearfund en ZOA. Met de
meeste van deze organisaties vindt ook overleg plaats over Ethiopië en
Eritrea. Daarnaast bestaat er contact met onder andere SNV/Nederlandse OntwikkelingsOrganisatie,
International Dialogues Foundation, Care Nederland, Interkerkelijke Samenwerking
Eritrea/Ethiopië en Warchild. In dit reguliere overleg komen alle aspecten
van het Nederlandse beleid jegens de regio aan de orde, terwijl Nederlandse
maatschappelijke organisaties bijdragen aan de kwaliteit van de door Nederland
jegens de regio gevoerde benadering.Het maatschappelijk middenveld in de landen zelf is eveneens van groot
belang, juist in het licht van de grote problemen waar de staten zich voor
gesteld zien. Daarom zal het maatschappelijk middenveld in de regio steun
ontvangen, hetgeen in voorkomende gevallen kan plaats vinden door de Nederlandse
overheid, maar waar mogelijk via Nederlandse organisaties in het maatschappelijk
middenveld. De totstandkoming van een open en pluriforme samenleving kan niet
van boven worden opgelegd, maar dient zich te ontwikkelen, waarbij het maatschappelijk
middenveld in de betreffende landen een essentiële rol heeft te vervullen.Geïntegreerde benadering: ontwikkelingssamenwerking
en politieke instrumentenNederland wordt in de landen van de Hoorn als een waardevolle partner
gezien; het heeft een reputatie op het terrein van ontwikkelingsamenwerking,
is één van de belangrijkste donoren als het gaat om humanitaire
hulp en onderhoudt een intensieve politieke dialoog met de regeringen in Sudan,
Ethiopië en Eritrea. Nederland wordt gezien als een neutrale en betrouwbare
bondgenoot die in conflictsituaties een «even-handed approach»
volgt. Tekenend hiervoor is de organisatie van de Sudan Coordination meeting
in april 2003 in Noordwijk waar Nederland in staat bleek de Sudanese regering
en de SPLM voor het eerst samen aan tafel te krijgen en beide partijen overeenstemming
bereikten over de planning voor de wederopbouwfase in Sudan. Tevens spreekt
Nederland zowel Ethiopië als Eritrea aan op het aanvaarden van de uitspraak
van de Grenscommissie en de noodzaak voor het voeren van een brede dialoog
gericht op verbetering van de betrekkingen.Voorts heeft Nederland actief bijgedragen aan conflictbeheersing in de
regio. Nederland leverde troepen voor de UNMEE en is momenteel voorzitter
van de Friends of UNMEE. Tevens ondersteunt Nederland waarnemingsmissies die
het staakt-het-vuren monitoren in de Nuba Mountains en in Zuid-Sudan.De Nederlandse inzet zal zowel in bilateraal als multilateraal kader plaatsvinden,
waarbij gezamenlijk optreden met andere donoren in de regio, binnen de VN
en in de EU, uitgangspunt is. Deze samenwerking dient uit te gaan van partnerschap
en een evenwichtige deling van verantwoordelijkheden. Dit geldt niet alleen
op het gebied van conflictbeheersing en ontwikkelingssamenwerking maar bijvoorbeeld
ook ten aanzien van migratievraagstukken waarbij gezamenlijk optreden met
andere westerse bestemmingslanden, landen in de regio en UNHCR een voorwaarde
is voor een effectieve bescherming van vluchtelingen en asielzoekers in de
regio.De Nederlandse inzet in de Hoorn van Afrika zal zich in de periode 2004–2007
richten op de vijf eerder genoemde terreinen:1. het bevorderen van vrede, veiligheid en stabiliteit;2. het bevorderen van democratisch bestuur, de rechtstaat en participatief
beleid;3. het versterken van de capaciteit van organisaties en mensen;4. het bevorderen van Pro-poor economische ontwikkeling; en5. het bevorderen van een duurzaam beheer van water en milieu.Nederland zal op elk van de beleidsterreinen actief kunnen zijn, maar
afhankelijk van de lokale context, zal de mate verschillen waarin aan een
bepaalde prioriteit wordt bijgedragen. Deze hoofdthema's voor de regio zullen
worden nagestreefd met gebruikmaking van de tien hoofdpunten van beleid, neergelegd
in de notitie «Aan elkaar verplicht».De voorziene verspreiding van HIV/AIDS en de ondermijnende werking daarvan
op alle niveaus van de maatschappij maken dat HIV/AIDS preventie en de opvang
van de gevolgen van de epidemie bij elke beleidsprioriteit aan de orde gesteld
zullen worden.Waar mogelijk zal het beleid met betrekking tot de Hoorn van Afrika worden
afgestemd op dat jegens de Grote Meren, opdat beide elkaar versterken. De
Nederlandse inzet ter bevordering van een vreedzame oplossing voor Noord-Uganda
is voor beide regio's van belang.3.2 Het bevorderen van vrede, veiligheid en stabiliteitEen geïntegreerde benadering m.b.t. conflictpreventie en -beheersing
houdt in dat diplomatieke instrumenten, vredesmissies en andere vredesbevorderende
activiteiten en ontwikkelingssamenwerking ingezet worden om veiligheid en
stabiliteit te bevorderen. Vrede houdt meer in dan het bereiken van een akkoord
tussen de strijdende partijen; herstel van de rechtsorde, waaronder respect
voor universele mensenrechten en van basisvoorzieningen zijn essentiële
voorwaarden voor het creëren van vertrouwen in de opbouw van een ontwrichte
maatschappij. Voorts dient aan de bestrijding van AIDS in de wederopbouwfase
voorrang te worden gegeven. Nederland kan hierbij gebruik maken van verschillende
kanalen – multilateraal, multinationaal, bilateraal en particulier –
waarbij effectiviteit van de kanaalkeuze voorop staat. Nederland zal zich
richten op programma's op het gebied van:• conflictmanagement en vredeswaarneming, zowel multilateraal als
multinationaal in Sudan en door het ondersteunen van de IGAD;• disarmament, demobilization, repatriation, resettlement and reintegration
(DDRRR), in multilateraal verband en na het bereiken van vredesakkoorden in
Sudan, alsmede ter ondersteuning van de verdere tenuitvoerlegging van het
vredesakkoord tussen Ethiopië en Eritrea;• bescherming en herintegratie van ontheemden en vluchtelingen in
de regio, multilateraal en/of bilateraal;• humanitaire hulp, via het particuliere en multilaterale kanaal
in Sudan, Somalië, Ethiopië en Eritrea;• mensenrechten, via het multilaterale en het bilaterale kanaal in
Sudan, Ethiopië en Eritrea;• wederopbouw en confidence building middels herstel van basisvoorzieningen
en productie, via het multilaterale en bilaterale kanaal in Sudan, Ethiopië
en Eritrea en door het ondersteunen van de IGAD; en• capaciteitsversterking van cruciale overheidsdiensten en non-state
actors ter bevordering van stabiele verhoudingen en staatsvorming, via het
multilaterale, bilaterale en particuliere kanaal in Ethiopië en Eritrea,
en in Sudan na ondertekening van een vredesakkoord, en door het ondersteunen
van IGAD en mogelijk ACBF.Het recent opgerichte Stabiliteitsfonds richt zich mede op de Hoorn van
Afrika. Uit het Stabiliteitsfonds kunnen activiteiten worden gefinancierd
die op het snijvlak liggen van vrede, veiligheid en ontwikkeling en die de
overgang van een (post-) conflict samenleving naar een meer stabiele situatie
kunnen bevorderen. Door het fonds te financieren activiteiten dienen gerelateerd
te zijn aan een formeel vredesproces. Waar mogelijk zal worden aangesloten
bij activiteiten van internationale of regionale organisaties zoals de Verenigde
Naties, IGAD en de Afrikaanse Unie.Thema's die onder het Stabiliteitsfonds kunnen vallen zijn: ondersteuning
van vredesdialogen; uitzending van civiele waarnemers en deskundigen voor
crisisbeheersing; ontmijning; ontwapening, demobilisatie en reïntegratie
(DDR); herstructurering en wederopbouw van leger en politie; hervormingen
binnen de veiligheidssector, waaronder versterking van democratische
controle over de strijdkrachten; het tegengaan van de proliferatie van kleine
wapens en de uitvoering van militaire vredeshandhavende activiteiten door
ontwikkelingslanden. De inzet van Nederlandse militaire eenheden in vredesmissies
kan niet uit het Stabiliteitsfonds worden gefinancierd, specifieke activiteiten
van die eenheden, zoals ontmijning, kunnen wél uit het Stabiliteitsfonds
worden bekostigd. Bij de OESO wordt bepleit dat een groter deel van de kosten
van vredesoperaties in ontwikkelingslanden onder de ODA-definitie wordt gebracht.Nederland richt zich op het bevorderen van stabiliteit en wederopbouw
in Sudan. Tevens zal Nederland betrokken zijn bij de afwikkeling van de grensdemarcatie
en de normalisatie van de betrekkingen tussen Ethiopië en Eritrea. Voorts
zal Nederland in EU-verband het vredesproces in Somalië blijven steunen.Met zowel Ethiopië als Eritrea onderhoudt Nederland bijzondere relaties,
die mogelijkheden bieden om bij te dragen aan een verbetering van de betrekkingen
tussen beide landen. Nederland bezit vanwege de historische betrokkenheid
bij het vredesproces – het leverde het eerste troepencontingent aan
de vredesmissie UNMEE in de periode 2000–2001 – en vanwege het
voorzitterschap van de Friends of UNMEE een goede positie om een actieve rol
te spelen. In het kader van de relatie met de partnerlanden Ethiopië
en Eritrea doet Nederland bilateraal maar ook in multilateraal verband al
het mogelijke om te zorgen dat beide landen de uitspraak van de Grenscommissie
aanvaarden en uitvoeren. Daarnaast stimuleert Nederland overleg tussen beide
landen om te komen tot normalisering van de wederzijdse betrekkingen. Sterke
internationale politieke betrokkenheid is noodzakelijk om het vredesproces
te versnellen en mogelijke escalatie te voorkomen.De Nederlandse steun voor het vredesproces in Sudan zal gecontinueerd
worden. De aandacht zal zich niet beperken tot Sudan alleen, maar mede gericht
zijn op de relaties met de buurlanden Eritrea, Uganda, Kenia en Ethiopië.
De bilaterale relaties van Nederland met de betrokken landen zullen aangewend
worden ter verbetering van de economische, politieke en veiligheidsbetrekkingen
tussen de landen. Hierbij zullen diplomatieke inspanningen een belangrijke
rol spelen. Een mogelijk vredesakkoord in Sudan zal leiden tot verschuivingen
in de verhouding tussen de landen in de regio. Het is van belang dat na ondertekening
van een vredesakkoord voor Sudan de rebellen van de Noord-Ugandese Lord's
Resistance Army (LRA) gedwongen worden hun bases in Sudan op te geven.Een vredesakkoord in Sudan zal een stimulans geven aan de vredes- en veiligheidsagenda
van de IGAD en de Afrikaanse Unie (AU). Omgekeerd kunnen een effectieve IGAD
en AU instrumenteel zijn in het verankeren van de vrede in Sudan en in de
gehele Hoorn van Afrika. Nederland zal hiertoe de IGAD en de AU ondersteunen.
Het vredessecretariaat van de IGAD ontvangt reeds een bijdrage van Nederland
voor haar bemiddelende rol in de vredesonderhandelingen met betrekking tot
Sudan. Voor de vredesonderhandelingen met Somalië krijgt de IGAD financiële
steun van de EU. Voorts zal steun aan het Conflict Early Warning System (CEWARN)
van de IGAD worden overwogen.In Sudan zal Nederland bijdragen aan conflictbeheersing en de voorbereiding
op de post-conflict fase. Nederland behoort tot de kerngroep van donoren die
vertrouwen heeft opgebouwd bij zowel de Sudanese regering als de SPLM. De
Nederlandse betrokkenheid uit zich door financiële ondersteuning en deelname
aan vredesoperaties in de Nuba Mountains (Joint Military Commission, JMC/
Joint Monitoring Mission, JMM) en in het zuiden van Sudan (Verification and
Monitoring Team, VMT). Voorzien wordt dat beide multinationale
waarnemingsmodaliteiten – na het bereiken van een vredesakkoord –
zullen overgaan in een geïntegreerde vredesmissie voor geheel Sudan,
mogelijk onder auspiciën van de VN. Nederland zal te zijner tijd overwegen
hieraan, al dan niet in Europees verband, een bijdrage te leveren. Voorts
streeft Nederland naar deelname van alle partijen, organisaties en groeperingen
bij het vredesproces (inclusiviteit) om het democratisch gehalte van het transitieproces
te bevorderen. Na ondertekening van een vredesovereenkomst zal Nederland samenwerken
met de VS (USAID) op het gebied van AIDS-bestrijding. Sudan heeft recent m.b.v.
USAID een strategie voor de bestrijding van AIDS opgesteld. In de wederopbouwfase
verdient AIDS-bestrijding prioriteit, om verspreidingsrisico's door de voorziene
terugkeer van vluchtelingen en demobilisatie van soldaten zoveel mogelijk
te beperken.De conflicten in Somalië leiden tot spanningen in aangrenzende gebieden
in Ethiopië en Kenia die een overwegend Somalische bevolking kennen.
Vanwege deze grensoverschrijdende implicaties volgt Nederland de voortgang
van het vredesproces in Somalië van nabij. De EU ondersteunt het IGAD
vredessecretariaat voor Somalië. Nederland maakt zich binnen de EU sterk
voor voortzetting van de financiering van de vredesbesprekingen. Daarnaast
ondersteunt Nederland een voorstel van UNHCR gericht op de bescherming van
Somalische vluchtelingen in de regio. UNHCR heeft dit voorstel voor financiering
bij de Europese Commissie ingediend. Somalië is reeds jarenlang een van
de belangrijkste herkomstlanden van asielzoekers in Nederland.3.3 Het bevorderen van goed bestuur en goed beleidOm vrede en stabiliteit op de lange termijn te waarborgen, en de voorwaarden
voor ontwikkeling – individueel, institutioneel – te scheppen,
dienen burgers vertrouwen in het overheidsbestuur te hebben. Dit kan slechts
worden bewerkstelligd door hen de mogelijkheid te bieden mee te beslissen
over het functioneren van centrale en decentrale overheden die in belangrijke
mate de ontwikkelingsmogelijkheden van burgers bepalen en de ruimte voor individueel
handelen vastleggen. Daarom is het van cruciaal belang dat Nederland haar
beleid t.a.v. het bevorderen van goed bestuur en goed beleid richt op het
herstel van de rechtsorde, waaronder respect voor universele mensenrechten,
en op democratische transitie.Regeringen zullen gestimuleerd worden om politieke en bestuurlijke hervormingen
door te voeren en de participatie van gemarginaliseerde bevolkingsgroepen
in het ontwikkelingsproces te vergroten. Versterking van capaciteit is van
essentieel belang in het proces van de opbouw van functionerende staatsstructuren.
De beperkingen van de staat moeten worden erkend en ruimte moet worden gecreëerd
voor maatschappelijk organisaties en het bedrijfsleven. Partnerschappen met
het maatschappelijk middenveld en met het bedrijfsleven zullen worden ingezet
om democratische transitie en sociale dynamiek te stimuleren. Het betrekken
van burgers bij lokaal bestuur en bij de uitvoering van overheidsbeleid is
een integraal onderdeel binnen de sectorale benadering. Verder zullen democratisering
en capaciteitsopbouw een positieve uitwerking hebben op de mensenrechtensituatie
in de regio.Deze uitgangspunten vormen de basis voor de invulling van de (ontwikkelings)relatie
met Ethiopië, Eritrea en Sudan. Tijdens de oorlog tussen Eritrea en Ethiopië
is de ontwikkelingsrelatie met beide landen bevroren. Met zowel Ethiopië
als Eritrea is deze relatie in 2001, na de beëindiging van het grensconflict,
hervat zij het in het geval van Eritrea, gelet op de binnenlandspolitieke
situatie, op beperkte schaal. Inmiddels is in Ethiopië een sectorbenadering
ontwikkeld die zich richt op capaciteitsopbouw in de sectoren
onderwijs, gezondheidszorg en rurale economische ontwikkeling; in Eritrea
is onderwijs als een eerste sector geïdentificeerd.Voor zowel Ethiopië, Eritrea als Sudan vormen goed bestuur, democratisering,
mensenrechten en gendergelijkheid punten van zorg; deze ijkpunten vormen een
vast onderdeel van de continue dialoog die Nederland, bilateraal en in EU-verband,
met deze landen voert. In Sudan is de rol van donoren cruciaal gebleken voor
het gunstige verloop van het vredesproces en zal deze van belang blijven tijdens
de tenuitvoerlegging van een akkoord. Nederland heeft zich bereid verklaard
deel te nemen aan de Assessment and Evaluation Commission (AEC) die toeziet
op de implementatie van het vredesakkoord. De AEC zal zich bezighouden met
het monitoren van de totstandkoming van een transitieregering, lokale verkiezingen
en een referendum over de toekomstige status van het zuiden.Voorts levert Nederland een financiële bijdrage aan het secretariaat
van het National Transition Team (NTT) dat het quick start/peace impact programma
voor de wederopbouw zal coördineren. Nederland heeft in april 2003 een
internationale conferentie over de wederopbouwfase georganiseerd, de Sudan
Coördination Meeting in Noordwijk, waar de regering van Sudan en de SPLM
voor het eerst overeenstemming hebben bereikt over de principes en prioriteiten
voor wederopbouw. In het verlengde hiervan worden Joint Assessment Missions
georganiseerd die de belangrijkste sectoren voor rehabilitatie en transitie
in kaart brengen. Sudanese en internationale experts, waaronder Nederlandse,
zullen in een gezamenlijk proces de basis leggen voor nationale ontwikkeling, pro-poor planning en institutionele wederopbouw.Als de vredesonderhandelingen een akkoord opleveren zal Nederland overwegen
een meerjarige ontwikkelingsrelatie met Sudan aan te gaan. Nederland zal een
actieve betrokkenheid tonen als het gaat om de uitvoering van quick start/peace
impact programmes in de zogenaamde pre-interim periode – de periode
van zes maanden volgend op het sluiten van een vredesakkoord – en in
de aansluitende interim periode van zes jaar.In de post-conflictsituatie zal steun worden geboden aan initiatieven
voor ontheemden en vluchtelingen, zowel in het kader van terugkeer als reïntegratie,
waarbij speciale aandacht zal worden besteed aan activiteiten gericht op kinderen
en vrouwen als oorlogsslachtoffers. Bij inspanningen gericht op reïntegratie
zal worden gepleit voor een accent op capaciteitsopbouw en onderwijs.Daarnaast zal de benadering erop gericht zijn met de landen in de regio
tot een dialoog te komen over migratie, om vanuit gezamenlijke belangen te
komen tot een internationaal migratiebeleid. Het tegengaan, in internationaal
verband, van mensensmokkel en -handel zal deel uitmaken van het migratiebeleid,
evenals het bevorderen van een effectief terugkeerbeleid voor illegaal in
Nederland verblijvenden en afgewezen asielzoekers, door het bevorderen van
meer samenwerking op het gebied van terug- en overname.3.4 Het versterken van de capaciteit van organisaties
en mensenNaast stabiliteit, veiligheid en goed bestuur is versterking van de capaciteit
op institutioneel-, organisatie- en individueel niveau een basisvoorwaarde
voor armoedebestrijding, democratische ontwikkeling en sociale emancipatie
in de regio. In overleg met overheden van de betrokken landen en andere donoren
zal Nederland zich vooral richten opde samenhangende problematiek
van de kwaliteit van het basisonderwijs, reproductieve gezondheid en de oorzaken
en gevolgen van de AIDS epidemie in de Hoorn van Afrika. Vrouwen, jeugd en
HIV-geïnfecteerden zullen speciale aandacht krijgen. Naast de overheid
zullen NGO's en de particuliere sector daarbij betrokken worden. De overheden
in Eritrea en Ethiopië zijn zich bewust van de dreiging van de AIDS problematiek.
In Ethiopië worden HIV/AIDS en capaciteitsversterking geïntegreerd
in de sectorprogramma's voor onderwijs, gezondheidszorg en rurale ontwikkeling.
Daarnaast zal Nederland in Ethiopië nagaan of samenwerking met de VS
t.a.v. AIDS-bestijding een meerwaarde heeft. Ook in Eritrea zal HIV/AIDS in
de sectorstrategieën worden verwerkt.Nederland draagt tevens bij aan capaciteitsversterking in het kader van
het humanitaire hulpprogramma in Sudan, Somalië, Eritrea en Ethiopië.
Deze hulp bestaat zowel uit activiteiten om acute nood te lenigen, als uit
programma's die een zo duurzaam mogelijk effect genereren. In Somalië
wordt via humanitaire hulporganisaties gewerkt aan het versterken van de capaciteit
van organisaties en mensen. Uitgangspunt is het streven naar een zo optimaal
mogelijke balans tussen acute levensreddende activiteiten en programma's gericht
op rehabilitatie. Rehabilitatie activiteiten vinden in het relatief stabiele
noorden plaats, terwijl in de centrale en zuidelijke regio's de hulp gericht
is op gezondheidszorg en voedselhulp voor de meest kwetsbaren. Gezien de onmisbare
rol van vrouwen bij zorgkwesties in de Somalische samenleving is hun betrokkenheid
van groot belang bij de identificatie, opzet en uitvoering van humanitaire
programma's. Prioritaire sectoren voor de komende periode zijn: voedselhulp,
basisgezondheidszorg, water & sanitatie en huisvesting voor terugkerende
ontheemden.Het bevorderen van de capaciteit op individueel, organisatorisch en institutioneel
niveau dient mede om de voorwaarden te creëren voor processen van democratisering
en participatieve beleidsontwikkeling. Regionale en lokale instanties zullen
door Nederland actief ondersteund worden. De trainingen die Nederland i.s.m.
Clingendael heeft opgezet om het kader van de Sudanese regering en de SPLM
te scholen, zullen de komende jaren gecontinueerd worden. Voorts wordt overwogen
steun te verlenen aan de uitvoering van het strategisch plan van IGAD voor
beleidsontwikkeling en de opbouw van institutionele capaciteit.3.5 Het bevorderen van Pro-poor economische ontwikkelingOm grote groepen armen deel te laten nemen aan de nationale economie zijn
gerichte maatregelen nodig. Op langere termijn is economische ontwikkeling
door de versterking van het private bedrijfsleven essentieel om uit de bestaande
situatie te geraken. Een bedrijfsleven dat zich actief en maatschappelijk
verantwoord opstelt in de samenleving draagt bij aan pluralisme, aan versterking
van de rechtsstaat, aan verbetering van de infrastructuur en aan verbreding
van de belastingbasis voor de overheid. Dit stelt overheden in staat om op
duurzame wijze in publieke diensten als onderwijs, gezondheidszorg en sociale
voorzieningen te investeren en bij te dragen aan het bereiken van de MDG's.Het Nederlandse beleid richt zich derhalve op het creëren van de
juiste stimulansen om de private sector in de Hoorn van Afrika tot bloei te
laten komen. De samenwerking met het bedrijfsleven zal zich richten op het
stimuleren van investeringen en de inzet van het bedrijfsleven als «change
agent». Instrumenten hiertoe zijn het bevorderen van public-private partnerships en het stimuleren van handelsmissies,
zoals die in 2003 plaatsvonden naar Ethiopië en vanuit Sudan naar Nederland.
Voor Ethiopië behoort ook het PSOM instrument tot de mogelijkheden. Het Programma Uitgezonden Managers (PUM) is actief in zowel Ethiopië
als Eritrea, in Sudan wordt in dit kader uitzending van voormalige militairen
voor waarnemingsmissies overwogen. Bovendien zal de samenwerking met het bedrijfsleven
in het teken staan van ethisch ondernemerschap, zoals uiteengezet in de notitie
«Ondernemen in conflictgebieden».Tevens dienen knelpunten in het ondernemingsklimaat te worden weggenomen.
Deze kunnen liggen op het gebied van economische wet- en regelgeving, marktwerking
en marktoegang, de financiële sector, fysieke infrastructuur en/of kennisontwikkeling.
Voorts verdient verhoging van de voedselzekerheid alle aandacht, evenals diversificatie,
distributie, marketing en verwerking. De regionale organisatie IGAD heeft
een strategisch plan ontwikkeld dat regionale samenwerking op het gebied van
handel, infrastructuur en wetgeving wil bevorderen. Nederland overweegt hier
steun aan te geven.3.6 Duurzaam beheer van water en milieuDe problematiek rond energie, water, ontbossing, erosie en verlies aan
biodiversiteit heeft een rechtstreeks effect op de bronnen voor duurzame ontwikkeling
en vormt een explosief mengsel voor conflicten in de toekomst. Het versterken
van de capaciteit van mensen en organisaties op milieugebied en een verbeterd
beheer van natuurlijke hulpbronnen dragen bij aan conflictpreventie en vergroten
de mogelijkheden voor economische zelfvoorziening en groei.Regionale samenwerking op het gebied van waterbeheer is cruciaal in het
geval van grensoverschrijdende stroomgebieden. Adequate regionale afspraken
over geïntegreerd waterbeheer en management van natuurlijke hulpbronnen
dragen, zeker op de (middel)lange termijn, bij aan het bevorderen van vrede,
veiligheid en stabiliteit. Ethiopië speelt hierbij een cruciale rol omdat
veel waterbronnen, die voor de regio van belang zijn hier ontspringen. Door
ontbossing en erosie komen deze waterbronnen in gevaar. Ook ontwikkelingen
op het gebied van waterbeheer in Ethiopië (energieopwekking, watergebruik
voor landbouw en industrie) kunnen de beschikbaarheid en kwaliteit van water
in stroomafwaartse gebieden beïnvloeden. Het door Nederland medegefinancierde
Nile Basin Initiative biedt een platform om bestaande betrekkingen tussen
landen in het stroomgebied van de Nijl te intensiveren. Uitgaande van de bestaande
Nederlandse betrokkenheid bij het Nile Basin Initiative en ervaring met de
water- en milieuproblematiek in Ethiopië en Sudan zal naar een verdieping
van de Nederlandse betrokkenheid op dit vlak worden gezocht. Concreet betreft
dit onder meer de ondersteuning van regionale en nationale programma's op
het gebied van water- en natuurbeheer en capaciteitsversterking van overheden
en diensten die hiervoor verantwoordelijk zijn.3.7 BeleidsimplicatiesLangdurige gewapende conflicten in de regio hebben grensoverstijgende
gevolgen die een geïntegreerde regionale aanpak noodzakelijk maken. In
het Nederlandse beleid m.b.t. de Hoorn worden dan ook activiteiten gericht
op conflictbeheersing, politieke hervormingen, wederopbouw en duurzame economische
ontwikkeling samengebracht teneinde elkaar te versterken. Deze integrale aanpak
heeft programmatische consequenties. In de eerste plaats zullen regionale activiteiten geformuleerd en uitgevoerd worden. In de tweede
plaats zal een heroverweging binnen de individuele landen in de Hoorn plaatsvinden
om programma's aan te laten sluiten bij initiatieven op regionaal niveau.
Kwaliteit en effectiviteit maar ook complementariteit en politieke relevantie
staan voorop bij de uitvoering van programma's. De programma's
op regionaal niveau en de landenprogramma's zullen bij elkaar moeten aansluiten.Regionaal programmaNederland zal haar bijdrage aan de twee belangrijkste regionale initiatieven,
de IGAD en het Nile Basin Initiative vergroten en steun overwegen aan andere
regionaal werkende organisaties.Op basis van het recent geformuleerde strategisch plan van de IGAD zal
Nederland haar betrokkenheid bij de IGAD versterken. In de eerste plaats zal
steun t.b.v. de rol van de IGAD in regionale vredesinitiatieven en post-conflict
wederopbouw uitgebouwd worden. Voorts zal Nederland als lid van het IGAD Partners
Forum (IPF) aandringen op een verdere politieke samenwerking in IGAD-verband
tussen de verschillende landen in de Hoorn. Concrete activiteiten van de IGAD
op het terrein van regionale economische integratie en voedselzekerheid zullen
ondersteund worden en tevens zal Nederland een verdere professionalisering
van de interne organisatie stimuleren. De totale budgetraming voor de komende
vier jaar bedraagt € 10 miljoen.Het Nile Basin Initiative (NBI) is een regionaal initiatief dat door verbeterd
waterbeheer een bijdrage beoogt te leveren aan armoedebestrijding en vrede
in de regio. Het NBI wordt medegefinancierd door Nederland; tot 2007 is een
bedrag gecommitteerd van € 27 miljoen. Het programma, dat in 2002
startte, wordt onder auspiciën van de Wereldbank, in tien landen uitgevoerd.
In aanvulling op de bijdrage aan het initiatief als geheel zal Nederland een
bijdrage leveren voor die landen in de Hoorn van Afrika die de bestaande programmering
versterken en uitbouwen. De raming voor de periode 2004–2007 bedraagt € 8
miljoen, met name voor Sudan, waar aan wetlands,
conflict management, dijkaanleg en biodiversiteit zal worden gewerkt en voor
Ethiopië waar aan beheer van stroomgebieden en het voorkomen van landdegradatie
zal worden gewerkt.Een aantal andere organisaties zijn actief in de Hoorn, waaronder ACBF,
Africa Peace Forum (APFO) en de Inter-Africa Group. In de komende periode
zullen mogelijkheden voor steun aan deze organisaties worden beoordeeld.Landenprogramma'sSudanNa de totstandkoming van een vredesakkoord, voorzien voor begin 2004,
zal Nederland zich richten op een integrale beleidsagenda ter versterking
van duurzame vrede en stabiliteit. Gedurende de interim-fase zal de aandacht
van Nederland gaandeweg verschuiven van vredeshandhaving naar het –
met de beide partijen en in donorverband – formuleren en uitvoeren van
programma's voor wederopbouw en ontwikkeling.Het zwaartepuntpunt zal liggen bij de implementatie van de bepalingen
in het vredesakkoord die de basis vormen voor politieke en maatschappelijke
hervormingen. In dit verband wordt gedacht aan Nederlandse betrokkenheid bij
het uitvoeren van de census, verkiezingen en het referendum over de status
van het zuiden. De overeenkomsten over machts- en welvaartsdeling zullen moeten
worden uitgevoerd. Voorts zal het vredesdividend zichtbaar gemaakt moeten
worden in door conflict getroffen gebieden.Nederland zal een bijdrage leveren aan de harmonisatie en coördinatie
tussen donoren onderling en de capaciteit van cruciale Sudanese instanties
versterken om leiding te geven aan het proces van rehabilitatie en maatschappelijke
vernieuwing. Het bevorderen van democratische hervormingen, herstel van de
rechtsorde en mensenrechten zullen kernonderdelen vormen van het Nederlandse
beleid. Speciale aandacht zal uitgaan naar de situatie in door conflict, humanitaire
crisis en marginalisatie getroffen gebieden. Tevens zal worden ingezet op
het verbreden van het maatschappelijk draagvlak voor vrede en ontwikkeling
door het steunen van dialoog tussen verschillende oppositiegroeperingen, het
stimuleren van ontwikkeling in gemarginaliseerde gebieden, civic education en het versterken van de rol van de media. De sectoren
voor samenwerking zullen in overleg met de Sudanese autoriteiten nader worden
bepaald. De bijdrage aan humanitaire hulp zal gaandeweg worden afgebouwd.
Voorts zal een regeling met betrekking tot de schuldenproblematiek getroffen
moeten worden.Zolang de situatie in Sudan daar aanleiding toe geeft zal Nederland categoriale
bescherming blijven bieden aan Sudanezen die afkomstig zijn uit Zuid-Sudan
en behoren tot niet-Arabische bevolkingsgroepen of het Nubagebergte, en in
Nederland bescherming zoeken. Op het gebied van terugkeer van afgewezen Sudanese
asielzoekers werkt Nederland reeds samen met de Sudanese autoriteiten. Naarmate
de vrede in Sudan dichterbij komt, en de veiligheidssituatie zal toelaten
dat meer Sudanezen kunnen terugkeren, zal deze samenwerking aan belang winnen.EthiopiëVoor Ethiopië – en Eritrea – geldt dat een vreedzame
afwikkeling van het grensconflict als voorwaarde voor stabiliteit en ontwikkeling
prioritaire aandacht verdient. De Nederlandse inspanningen zullen de komende
jaren gericht zijn op de uitvoering van de vredesakkoorden van Algiers, het
bevorderen van dialoog en het entameren van «confidence building measures»
tussen beide landen. Nederland zal de uitvoering en monitoring van de PRSP
ondersteunen en met de andere donoren druk uitoefenen op de Ethiopische regering
om voortgang te maken met democratische hervormingen, mensenrechten en het
doorvoeren van de trias politica.Nederland zal bijdragen aan de verkiezingen die voor 2005 gepland staan,
in het bijzonder aan programma's op het gebied van civic
education die in de aanloop naar de verkiezingen opgezet worden.
Daarnaast zal de beleidsdialoog worden voortgezet over ondermeer de aanpak
van de steeds terugkerende voedselschaarste, de AIDS epidemie en good governance. Voorts zal Nederland de steun in de gekozen sectoren
gezondheidszorg, onderwijs en rurale economische ontwikkeling uitbreiden en
bijdragen aan programma's op de transversale thema's goed bestuur (decentralisatie
en capaciteitsversterking) en gender.Een aantal belangrijke bilaterale donoren en verscheidene multilaterale
donoren hebben de hulpstromen naar Ethiopië sinds het einde van het conflict
belangrijk verhoogd. Voorwaarde voor handhaving en mogelijke verhoging van
de hulpstromen is wel dat Ethiopië meewerkt aan de uitvoering van het
besluit van de Grenscommissie.Op het gebied van terugkeer van afgewezen Ethiopische asielzoekers zal
Nederland de samenwerking met de Ethiopische autoriteiten waar mogelijk intensiveren.EritreaNaast het bevorderen van de normalisatie in de betrekkingen met Ethiopië,
zal Nederland zich concentreren op het stimuleren van democratische hervormingen,
herstel van de rechtsorde en mensenrechten. Onderwijs is geselecteerd als
de sector waarop de bilaterale OS-inspanningen zich zullen richten.
De ondersteuning hiervan zal in het komende jaar verder vorm krijgen. Afhankelijk
van de voortgang op het gebied van goed bestuur en democratisering zal besloten
worden of de Eritrese overheid deze steun rechtstreeks kan ontvangen. Tot
die tijd zal de Nederlandse steun via multilaterale kanalen gegeven worden.
Tevens zullen de vorderingen in het formuleren van een (I)PRSP en een Food
Security Strategy (FSS) nauwlettend worden gevolgd en waar mogelijk ondersteund.
In EU-verband zal Nederland aandringen op een constructieve benadering van
de problemen in de relaties met Sudan en Jemen. Eritrea zal worden aangespoord
tot een meer actieve deelname aan het Nile Basin Initiative.Nederland zal de samenwerking met de Eritrese autoriteiten op het gebied
van terugkeer van afgewezen Eritrese asielzoekers waar mogelijk intensiveren.SomaliëDe humanitaire hulp aan Somalië zal in de komende periode worden
voortgezet. Voorts zal Nederland in EU-verband het vredesproces in Somalië
blijven ondersteunen.Nederland blijft zich inspannen om met de autoriteiten van Somaliland
te komen tot afspraken op het gebied van terugkeer van Somaliërs.Voortgaande beleidsontwikkelingHet concept regionale benadering behoeft verdere operationalisering. Dit
zal gebeuren door vertaling van het beleid naar planning, uitvoering, monitoring
en evaluatie van concrete activiteiten. Hiertoe zullen consultaties met betrokkenen
in de regio en maatschappelijke organisaties plaats vinden. Voorzien wordt
een tussentijdse monitoring van de uitvoering op jaarlijkse basis met betrokkenheid
van het maatschappelijke middenveld. Deze reguliere monitoring zal een bijdrage
leveren aan de actualisering, bijstelling en het gezamenlijk vorm geven van
het Nederlandse beleid met betrekking tot de Hoorn van Afrika.BIJLAGEBasisgegevens armoede en ontwikkeling voor de Hoorn van
AfrikaEritreaInwonertal4,4 miljoen
(2002, schatting Economic Intelligence Unit, EIU) Natuurlijke bevolkingsgroei2,3% (1975–2001), 3,1% (2001–2015)BBPUS$ 726 miljoen (2002,
schatting EIU) Economische groei9% (2002,
schatting EIU), 9% (2001, schatting EIU), -1% (2000 schatting EIU) BBP per capitaUS$ 740
(2001, schatting CIA World factbook) Beroepsbevolking  per sectorLandbouw en
visserij (80%), Industrie, handel en diensten (20%) Buitenlandse schuldUS$
311 miljoen (2000, officiële schatting)Human-development- index0,446 (2001, 155e plaats van in totaal 175) Alfabetisering45,6% (v) –
68,2 (m) (2001) % volwassenen met HIV/AIDS2,8% (2001)EthiopiëInwonertal66,2 miljoen
(2002, schatting EIU) Natuurlijke bevolkingsgroei2,7 (1975–2001), 2,4% (2001–2015) BBP50,3 miljard Birr
= 5,9 miljard US$ (2002, schatting EIU) Economische groei3% (2002,
schatting EIU), 7,7% (2001, schatting EIU), 5,4% (2000, schatting EIU) BBP per capitaUS$ 700
(2001, schatting CIA World factbook)Beroepsbevolking  Per sectorNiet bekend Buitenlandse schuldUS$
6 miljard (2002, schatting EIU) Human-development- index0,359 (2001, 169e plaats van in totaal 175)Alfabetisering32,4% (v) –
48,1% (m) (2001) % volwassenen met HIV/AIDS6,41% (2001)Sudan (n.b. Statistische gegevens voor Zuid-Sudan zijn
vaak onvolledig)Inwonertal32,5 miljoen
(2002, schatting EIU) Natuurlijke bevolkingsgroei2,5% (1975–2001), 1,8% (2001–2015) BBPUS$ 13,6 miljard (2002,
schatting EIU)Economische groei4,2%
(2002, schatting EIU), 5,3% (2001, schatting EIU), 6,9% (2000) BBP per capitaUS$ 1 360
(2001, schatting CIA World factbook) Beroepsbevolking  per sectorLandbouw (80%),
industrie (7%), overheid (13%) (1998, schatting CIA World Factbook) Buitenlandse schuldUS$
21 miljard (2002) Human-development- index0,503 (2001, 138e plaats van in totaal 175) Alfabetisering47,7% (v) –
70% (m) (2001) % volwassenen met HIV/AIDS2,6% (2001)DjiboutiInwonertal650 000
(2002, schatting EIU) Natuurlijke bevolkingsgroei4,4% (1975–2000), 0,7% (2000–2015) BBPUS$ 604 miljoen (2002,
schatting EIU)Economische groei2,5%
(2002, schatting EIU), 3% (2001), 2,6% (2000), 1,5% (1999) BBP per capitaGDP per
capita US$ 1 400 (2001, schatting CIA World Factbook) Beroepsbevolking  Per sectorLandbouw (3%),
industrie (21%), diensten (76%) (1993)Buitenlandse schuldUS$
238 miljoen (2000)Human-development- index0,445 (2000, 149e plaats)Alfabetisering54,4% (v) –
75,6% (m) (2000) % volwassenen met HIV/AIDSNiet BeschikbaarSomaliëInwonertal10,6 miljoen
(2002, schatting EIU) Natuurlijke bevolkingsgroei3,5% (2002, bron: CIA World Factbook) BBPPPP US$ 4,1 miljard
(2001, schatting CIA World Factbook) Economische groei3,0%
(2001, schatting CIA)BBP per capitaPPP US$
550 (2001, schatting CIA World Factbook)Beroepsbevolking  Per sectorLandbouw, veehouderij
en visserij (65,5%), Industrie (8,7%), handel en diensten (25,8%) (2000 CIA
World Factbook) Buitenlandse schuldUS$
2,6 miljard (2000, schatting CIA World Factbook) Human-development- indexNiet beschikbaar Alfabetisering25,5% (v)-
49,736% (m) (2001, schatting CIA World Factbook) % volwassenen met HIV/AIDSNiet beschikbaarXNoot1Met een falende staat wordt een staat bedoeld die: niet bij machte is
zijn grondgebied te controleren, noch de veiligheid van zijn burgers te garanderen,
aangezien hij zijn monopolie op geweld verloren heeft; niet langer in staat
is de interne rechtsorde te handhaven; zijn bevolking geen openbare diensten
meer kan of wil leveren. Zie antwoord op Adviesaanvraag Falende Staten van
de Adviesraad Internationale Vraagstukken d.d. 28 mei 2003.XNoot2Het begrip «integrale benadering» is uitgewerkt in «Aan
elkaar verplicht».XNoot3Het begrip «partnerschap» is uitgewerkt in «Aan elkaar
verplicht».XNoot1In Sudan gaat het alleen al om ca. 600 000 vluchtelingen en 3 à
4 miljoen IDP's.XNoot1Goed bestuur is een verzamelterm voor het beleid gericht op de bevordering
van transparant, effectief, rechtszeker en participatief bestuur.XNoot2Adviesraad Internationale Vraagstukken, Een Mensenrechtenbenadering van
ontwikkelingssamenwerking, April 2003.XNoot3Hierbij dient te worden opgemerkt dat tussen de landen van de Hoorn verschillen
bestaan in het proces van natievorming. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29237-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl