Vaststelling van de begroting van de uitgaven en inkomsten van het Ministerie van VROM (XI) voor het jaar 1998; Verslag algemeen overleg over handhaving ruimtelijk beleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-XI, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-XI nr. 41

29-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 XIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 1998nr. 41VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 oktober 1997De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 8 oktober 1997 overleg gevoerd met minister De Boer van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over handhaving ruimtelijk beleid (25 000-XI, nr. 76).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Gabor (CDA) zei de handhaving van de ruimtelijke ordening
te bekijken vanuit de rechtsgelijkheid van de burgers en vanuit de betrouwbaarheid
van de overheid. Uit de gegeven informatie en de antwoorden van de minister
was hem gebleken dat het veel voorkomt dat in strijd met bestemmingsplannen
bouwvergunningen worden afgegeven, dat in bepaalde gemeenten is afgesproken
om artikel 19 van de WRO-procedure te omzeilen of geen verklaring van geen
bezwaar aan te vragen bij gedeputeerde staten, dat bouwvergunningen op onjuiste
gronden worden verleend of dat illegale bouwwerken worden toegelaten. Deze
gedoogcultuur in optima forma geeft hem toch wel een triest beeld van de handhaving
van het beleid. De overheid, verantwoordelijk voor het handhavingsbeleid,
is hiermee uitermate onbetrouwbaar geworden en de rechtsgelijkheid van de
burgers is ver te zoeken. Bovendien blijkt uit de rapportage (25 000-IX,
76) dat er slechts fragmentarisch inzicht in de problemen is. De conclusie
van de minister dat de gegevens te summier zijn om de feitelijke stand van
zaken te beoordelen, maar dat desondanks vastgesteld kan worden dat het aan
handhaving redelijk schort, kon hij dan ook delen. Hij vroeg de minister wat
zij denkt te kunnen doen om een representatiever beeld te geven en hoeveel
gemeenten de afgelopen vier jaar zijn doorgelicht. De heer Gabor meende dat
de handhaving ondanks de bescheiden middelen sneller, systematischer en planmatiger
moet kunnen plaatsvinden.De wijze waarop tegen een bestemmingsplan wordt aangekeken betitelde hij
als de kern van de discussie. Is het bestemmingsplan een serieuze normering,
dan moet het handhavingsbeleid flink worden versterkt, maar het is ook mogelijk
dat het plan wordt beschouwd als een schakel in een proces van permanente
ontwikkeling. Hij had begrepen dat1de evaluatiecommissie beide standpunten huldigt. Dat kan volgens hem leiden
tot het oogluikend toestaan van de eerder genoemde zaken. Nu het karakter
van het bestemmingsplan kort geleden is aangepast – er is gekozen voor
een globale, flexibele lijn – vroeg hij zich af welke ervaringen hiermee
zijn opgedaan en of dit een ander beeld voor de handhaving heeft opgeleverd.Volgens de heer Gabor spelen in dezen vier actoren een rol. 1. Het gemeentebestuur
is het bevoegd gezag en dat behoort goed te functioneren. De minister zou
gemeenten tot betere handhaving kunnen stimuleren door scholing en opleiding
of door flankerend beleid, zodat ook zij zich bewust worden van dit probleem.
De heer Gabor vond het instellen van bestuurlijke boeten absoluut noodzakelijk
om de zaak aan te scherpen. 2. De provincie, die krachtens de wet geen bijzondere
functie heeft bij de handhaving, kan alleen maar bestuurlijk overleg plegen.
Hij was er daarom voorstander van de rol van de provincie te versterken door
haar instrumenten uit te bouwen. 3. Ook het Rijk, de IRO (inspectie ruimtelijke
ordening), zou er meer bovenop moeten zitten. Voorstellen van de minister
hieromtrent zou hij zeker steunen. Het was hem bekend dat thans monitoring
plaatsvindt, maar hoewel dit wel werkt, vond hij dit een lang en traag proces.
4. De straf, op te leggen door het openbaar ministerie, zou volgens de heer
Gabor aanmerkelijk hoger moeten worden omdat de mensen daarvoor gevoelig zijn.
Hij verzocht de minister ook deze optie nader uit te werken.De heer De Jong (PvdA) kreeg uit de aanvullende rapportage
over handhavingsproblemen (25 000-XI, nr. 76) de indruk dat het niet
goed gaat met het handhaven van de ruimtelijke ordening. Aan de hand van een
berekening legde de heer De Jong voor dat elke IRO bijvoorbeeld gemiddeld
maar ongeveer één gemeente per twee jaar inspecteert. Hij kon
de relativerende opmerking die de minister in de rapportage maakt, namelijk
dat de gemeenten er in de praktijk toch wel benauwd voor zijn doorgelicht
te worden, niet plaatsen. Het leek hem dat gemeenten niet de schrik in de
benen krijgen omdat zij een keer in de twee eeuwen worden gecontroleerd. Hij
vond daarom niet alleen de taak van de IRO van belang, maar ook de rol van
de provincie. Ook de gemeente speelt een zware rol. Zij heeft immers de autoriteit
op dit gebied. Hoewel dit in de rapportage herhaaldelijk naar voren komt,
vond de heer De Jong dat een gemeentebestuur niet vanzelfsprekend deze boven
de partijen staande autoriteit moet zijn. De verschillende facetten van gemeentelijk
beleid hebben immers een relatie met elkaar en de gemeente onderhoudt contacten
met haar burgers. Als een bestemmingsplan begint te wringen, zal de gemeente
een afweging maken: veel energie steken in een echt nieuw bestemmingsplan
of maar weer iets gedogen. Vaak gaat het daarbij om kleine dingen of worden
aangelegenheden tijdelijk genoemd, maar tijdelijk kan ontzettend lang worden.
Als voorbeeld gaf hij de woonwagen, die tegenwoordig niet meer verplaatsbaar
is of de recreatiewoning die permanent wordt bewoond. Omdat er vaak andere
belangen zijn, is op gemeentelijk niveau de verleiding groot om soepel met
zaken om te gaan. Hij vond het houden van steekproeven onvoldoende, zeker
wanneer deze zo zelden worden gehouden.De heer De Jong zou het acceptabel vinden als de minister op basis van
de rapportage (25 000-XI, nr. 76) bepaalt dat de IRO routinematig en
steekproefsgewijs gemeenten moet doorlichten. Dit zou in samenwerking met
andere inspecties kunnen gebeuren. Het leek hem redelijk een gemeente eens
in de tien jaar te controleren. Voor de IRO's tezamen zou dit ruim 50 onderzoekingen
per jaar inhouden. Hij pleitte er bovendien voor, niet alleen kleine gemeenten
of plattelandsgemeenten te controleren, maar ook grote gemeenten. Verder zou
de rol van de provincies uitgebreid moeten worden. Daarbij hoeft niet te worden
verlangd dat de provincie ieder plannetje bekijkt, maar het leek hem wel nodig
dat de provincie kan controleren of zaken in overeenstemming zijn
met de geest van een streekplan of met haar ideeën over de ruimtelijke
ordening op regionaal of plaatselijk niveau. Als zij daarmee niet in overeenstemming
zijn, moet de provincie de mogelijkheid hebben om in te grijpen. Hij gaf tegenover
de minister toe dat het provinciebestuur invloed kan uitoefenen in het correctietraject,
maar die invloed moet zonder tussenkomst van lagere rechtspraak kunnen worden
waargemaakt. Hij pleitte er dan ook voor, de positie van de provincie te versterken. Van de bestuurlijke boete kon hij zich nog niet zo'n scherpe voorstelling
maken. Hierover wilde hij met de minister discussiëren aan de hand van
een idee van de minister.Mevrouw Verbugt (VVD) merkte op dat reeds een aantal jaren
geleden is vastgesteld, dat het niet altijd goed is gesteld met de handhaving
van het ruimtelijk beleid. Inmiddels hebben echter veel gemeenten een actief
beleid ontwikkeld om die handhaving te verbeteren. Ook de minister heeft beleid
ontwikkeld zodat initiatieven worden genomen om bestemmingsplannen te actualiseren
en die signalen zijn door de gemeenten goed opgepakt. Desondanks ziet mevrouw
Verbugt in de vijftien gevallen die in het rapport (25 000-IX, nr. 76)
worden beschreven, voldoende aanleiding om de handhaving kritisch te bekijken.
Zij was erover verbaasd dat een ondermaatse handhaving zo structureel kan
zijn. Het leek haar dat blijvende misstanden een gemeenteraad zouden moeten
inspireren bij het college aan de bel te trekken om te voorkomen dat de rechtszekerheid
van de burger in het gedrang komt.Volgens de Wet op de ruimtelijke ordening (WRO) is het gemeentebestuur
het bevoegd gezag inzake de handhaving van ruimtelijk beleid en oefent de
gemeenteraad hierop controle uit. Deze raad moet verantwoording afleggen aan
de gemeenschap. Mevrouw Verbugt kon zich niet goed voorstellen dat een goed
functionerende gemeenteraad consequent signalen uit de samenleving naast zich
neerlegt. Zij pleitte ervoor niet te centraliseren en de controlerende taak
bij de gemeenteraad te houden. Wel vroeg zij zich af, hoe omvangrijk het probleem
met de handhaving is. Zijn de vijftien in het rapport beschreven cases uitzonderingsgevallen
of zijn zij het topje van de ijsberg?Uit de beantwoording van de vragen over het tweedelijnstoezicht was mevrouw
Verbugt niet helemaal duidelijk geworden of verwacht mag worden dat de rijksinspecties
een goed beeld hebben van de handhavingspraktijk. Kunnen zij onderscheiden
welke gemeenten het ruimtelijk beleid wel op een adequate manier handhaven
en welke niet en wat is de meerwaarde van hun toezichtsfunctie? Zij verzocht
de minister een toelichting te geven op het in de begroting aangekondigde
beleidsvoornemen om de toezichtsfunctie van de inspecties te vergroten. Om een gemeente adequate instrumenten ter beschikking te stellen om de
handhavingspraktijk vorm en inhoud te geven, dient het Rijk volgens mevrouw
Verbugt zorg te dragen voor een juiste wet- en regelgeving. Deze zal de gemeentebesturen
moeten prikkelen, zorg te dragen voor actuele bestemmingsplannen. Zij kondigde
aan dat de VVD-fractie bij thans voorliggende wijziging van de WRO zal voorstellen
de zelfstandige projectprocedure te koppelen aan een actueel bestemmingsplan.
Een gemeente die haar planologische zaakjes niet op orde heeft, mag daar immers
niet voor worden beloond.Mevrouw Verbugt wees erop dat er naast een bestuurlijke handhaving ook
een strafrechtelijke handhaving is. Nu de minister in haar antwoord schrijft
meer te willen samenwerken met het OM, vroeg mevrouw Verbugt of de minister
de strafrechtelijke handhaving in een sterkere positie wil plaatsen dan de
bestuurlijke handhaving. Zij verzocht haar in te gaan op de rol en de plaats
van de strafrechtelijke handhaving en daarbij aan te geven welke les is geleerd
uit de ervaringen in Noord-Holland. Ook de burger zelf kan volgens mevrouw Verbugt een belangrijke rol spelen
in de handhaving van de ruimtelijke ordening. Immers zijn klachten vaak de
aanzet tot een verbetering geweest. Zij vindt het daarom van belang dat het
voor de burger volstrekt helder is waar hij met zijn klachten terecht kan,
bij het openbaar bestuur of bij de strafrechter. Eenvoud en helderheid zijn
belangrijke voorwaarden voor een goed werkend handhavingssysteem. Nu zijn
de handhavingstaken verspreid over bestuurders, politie en rijksinspecties.
Zij verzocht de minister haar visie te geven op de rol van de een ten opzichte
van de ander.De provincies spelen volgens de VVD eveneens een belangrijke rol. De toezichtsrol
die zij in de bestuurlijke lijn uitoefenen, wil mevrouw Verbugt zeker niet
aan betekenis laten inboeten. De provincies dienen zorg te dragen voor de
handhaving van een streekplanbeleid. Blijkt bijvoorbeeld dat een gemeente
consequent vergeet een verklaring van geen bezwaar aan te vragen, dan dient
bekeken te worden of de doorwerking van het streekplanbeleid wel voldoende
is gewaarborgd. In veel gevallen leek haar een gesprek tussen de commissaris
van de koningin en de burgemeester van de desbetreffende gemeente voldoende.
Zij erkende evenwel dat, als dat niet werkt, de wet de provincie heel weinig
instrumenten in handen geeft. Zij was van mening dat provincies in ieder geval
een taak moeten hebben in het toezicht op de uitvoering van het streekplanbeleid.
Zij maakte zich dan ook zorgen over de jurisprudentie waarin het Rijk als
meer belanghebbend wordt beschouwd dan de provincie. Zij vroeg de minister
aan te geven of de huidige WRO naar haar mening de provincie voldoende mogelijkheden
biedt voor het handhaven van het streekplanbeleid.Op het terrein van de ruimtelijke ordening is de laatste jaren zoveel
gerepareerd dat de systematiek die daarachter ligt, is vertroebeld. De VVD
vindt het daarom tijd voor een fundamentele gedachtewisseling over het ruimtelijk
planningsstelsel. Zij vroeg de minister aan te geven of daartoe binnen VROM
voorbereidingen worden getroffen en wanneer de evaluatie van het besluit ruimtelijke
ordening tegemoet kan worden gezien.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels) meldde dat zij
buitengewoon geschrokken was van het rapport (25 000-XI, nr. 76). De
fouten en de stelselmatige afwijkingen van het bestaande bestemmingsplan kwamen
volgens haar vooral voor bij de kleine gemeenten en de plattelandsgemeenten.
De oorzaak daarvan ligt voor de hand: het bestuur in de plattelandsgemeente
zit heel dicht bij de bevolking. Mevrouw Aiking vond dat daarom moet worden
nagedacht over de vraag hoe het bestaande controlesysteem kan worden verbeterd
en of een andere vorm van controle kan worden ingevoerd. Hieromtrent sloot
zij zich graag aan bij de vorige sprekers.Aan de provincies moet volgens haar een zwaardere rol worden toegekend
omdat zij dicht bij de gemeenten staan. De provincies zouden de bevoegdheid
moeten krijgen om gemeenten op de vingers te tikken.Het toekennen van een eventuele zelfstandige projectprocedure aan de gemeente
dient volgens haar gekoppeld te worden aan een actueel bestemmingsplan. Zij
hoopte dat het huidige voorstel omtrent een eventuele zelfstandige procedure
voor gemeenten geen voortgang zal vinden omdat zij bij de manier waarop vele
gemeenteraden op dit moment functioneren, haar reserves houdt. Zij vroeg zich
af of die gemeenten in dit land, waar al zoveel mis blijkt te zijn, wel de
mogelijkheid tot een zelfstandige procedure moeten krijgen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66) wees erop dat haar fractie door
de situatie in De Ronde Venen en Rucphen reeds in 1993 verontrust was over
de handhaving van het ruimtelijk beleid. Hoewel deze gevallen door de provincie
en de IRO goed zijn aangepakt, is de verontrusting over de handhaving in het
algemeen toch groter geworden. Om de hand te kunnen houden aan
de ruimtelijke ordeningsplannen die zijn vastgesteld, is het nodig om een
restrictief beleid te voeren, bijvoorbeeld voor het Groene Hart. Nu gemeenten
echter steeds meer worden samengevoegd, vallen bestemmingsplannen van heel
verschillende aard onder een nieuwe gemeente en dat maakt de handhaving van
het ruimtelijk beleid voor die gemeente nog lastiger. De WRO, die van oorsprong
een decentraal beleid voorstaat, is op vele punten gecentraliseerd. Bovendien
heeft de Algemene wet bestuursrecht geleid tot een aantal ongewenste artikelen
in de WRO. Mevrouw Versnel gaf dan ook aan dat de systematiek volgens haar
niet meer klopt en dat het ruimtelijk beleid geheel op de schop genomen dient
te worden.Het bestemmingsplan regelt op het gebied van de ruimtelijke ordening de
verhouding tussen het gemeentebestuur en de burger en de verhouding tussen
de burgers onderling. Het is de taak van het gemeentebestuur zorg te dragen
voor de handhaving van dit beleid. Vindt geen handhaving plaats uit nalatigheid
of uit opzet, dan dient de overheid die het bestemmingsplan goedkeurt, de
provincie, het bestemmingsplan te toetsen aan het streekplan. Dit toezicht
zou de provincie volgens mevrouw Versnel via twee wegen kunnen uitoefenen.
1. De artikelen 122 en 126 van de Provinciewet bieden de mogelijkheid tot
het uitoefenen van bestuursdwang, onder andere ter uitvoering van een provinciale
verordening. Het leek haar dat een streekplan toch als een provinciale verordening
kan worden beschouwd. 2. De handhaving via de WRO leek haar het meest logisch,
maar in de WRO is voor de provincie in dezen geen specifieke toezichtstaak
weggelegd. Die ligt namelijk bij het Rijk. Daarmee wordt volgens haar een
bestuurslaag overgeslagen. De provincie kan weliswaar druk uitoefenen, overtuigen
en stimuleren, maar zij heeft geen stok achter de deur. Die stok is wel in
handen van het Rijk (de IRO en de DRZ), maar het Rijk zit ver van de gemeente
af en de bemoeienis van het Rijk is tijdrovend. De politie en het OM hebben
ook een stok achter de deur, maar wie wanneer waar optreedt, is niet erg duidelijk
en dat moet het wel zijn. Bovendien ziet de lagere rechter het toezicht op
de naleving van de WRO steeds vaker als een exclusieve taak van het Rijk.
Mevrouw Versnel was dan ook van mening dat het provinciebestuur in dezen een
taak te vervullen heeft en dat het gat in de WRO gewoon gedicht moet worden
door de WRO te wijzigen. Zij sprak haar verbazing uit over het feit dat het
overtreden van bestemmingsplannen zelden leidt tot ongedaanmakingen en dat
een gemeente onwillig kan zijn ten onrechte afgegeven vergunningen in te trekken.Het leek haar goed om bij de wijziging van de WRO de verhouding tot het
OM te regelen, de strafrechtelijke boete te verhogen, een bestuurlijke boete
in te voeren en de verhouding tussen deze zaken helder te maken. Mevrouw Versnel
zei niet goed te begrijpen waarom gemeenten alsmaar worden gestimuleerd om
hun bestemmingsplannen aan te passen. Dat staat toch gewoon in de wet? Ook
daarvoor zouden de provincies een stok achter de deur moeten krijgen. De provincie
kan bijvoorbeeld twee jaar voordat de termijn verstrijkt waarbinnen een bestemmingsplan
moet zijn aangepast, de gemeente hierop attenderen. Dan wordt tenminste duidelijk
of een bestemmingsplan nog voldoet of herzien moet worden en de handhaving
wordt daarmee ook duidelijker. De antwoorden van de minister op de vragen
hieromtrent vond zij wisselend. Enerzijds merkt de minister namelijk op dat
bestemmingsplannen verouderd kunnen zijn, maar anderzijds stelt zij dat deze
plannen in feite om de tien jaar herzien moeten worden. Mevrouw Versnel pleitte
ervoor, ook voor de bebouwde kom een bestemmingsplan verplicht te stellen.
Het bestemmingsplan is dan overal verplicht en daardoor wordt de handhaving
makkelijker.Samenvattend merkte zij op te pleiten voor een wijziging van de WRO, een
eerstelijnstoezicht door de provincies op handhaving en actualisering van
bestemmingsplannen, een verhoging van de strafrechtelijke boete, de invoering
van een bestuurlijke boete, de verheldering van de verhouding tussen
bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving, het verplicht stellen van een
bestemmingsplan voor de bebouwde kom en het vaker ongedaan maken van overtredingen
van bestemmingsplannen. Tot slot verzocht zij de minister om een jaarlijkse
rapportage over de stand van zaken. Het antwoord van de regeringDe minister gaf aan eerst iets te willen zeggen over de algemene
strategie bij het handhaven van ruimtelijk beleid. Het is allereerst nodig
het ruimtelijk beleid te handhaven door middel van een buitengewoon goed en
adequaat handhavingsbeleid om de ruimtelijke kwaliteit in stand te houden.
De centrale rol van het bestemmingsplan wordt daarmee intact gehouden. Dat
is van belang omdat het bestemmingsplan – het enige plan dat de burger
op het gebied van de ruimtelijke ordening rechtstreeks bindt – stuurt
én beschermt. Het regelt ook de rechtsbescherming van de burgers onderling.
Worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld een restrictief beleid voor bepaalde
delen van het land, dan moet dit terug te vinden zijn in de bestemmingsplannen.
Handhaving is voorts noodzakelijk omdat anders de geloofwaardigheid van de
overheid wordt aangetast.In de WRO wordt sterk uitgegaan van het primaat van de gemeente. Hierin
wordt ook aangegeven dat het Rijk alleen een tweedelijnstoezicht uitoefent,
toezicht op de handhaving door andere overheden. De gemeente is daarmee in
eerste instantie belast met de taak om het ruimtelijk beleid op haar grondgebied
te handhaven. Voor 1990 bestond het tweedelijnstoezicht vooral uit de taak
van de rijksinspectie om de gemeenten, de provincies en de bestemmingsplancommissies
te adviseren. Pas nadat zich een aantal problemen voordeden, is de IRO daadwerkelijk
overgegaan tot toezicht en controle. De minister gaf hierbij aan, het een
slecht idee te vinden om de inspecties te decentraliseren. Van meet af aan
was de rijksinzet selectief en geconcentreerd op een aantal belangrijke thema's
uit het nationaal ruimtelijk beleid en op stelselmatige overtredingen van
de WRO. In de praktijk vindt rijkstoezicht plaats door voorlichting te geven,
door preventie, en door middel van het selectief doorlichten van gemeenten.
Bij het doorlichten wordt samengewerkt met de inspectie volkshuisvesting en/of
de milieu-inspectie en zo nodig met de dienst recherchezaken. De minister
zei dat deze inzet nu vruchten begint af te werpen. Hierdoor zijn de overheden
er zich in toenemende mate van bewust dat toezicht wordt gehouden en dat aan
overtredingen consequenties worden verbonden. In de toekomst zal de overheid volgens de minister een selectief handhavingsbeleid
moeten blijven voeren, maar tegelijkertijd moeten stimuleren, moeten werken
aan preventie en als het nodig is, moeten corrigeren. Er dient meer samengewerkt
te worden met andere inspecties, binnen het ministerie van VROM, maar ook
met inspecties van andere ministeries. Eveneens dient meer samenwerking plaats
te vinden met het openbaar ministerie. Dit houdt volgens de minister niet
in dat onmiddellijk strafrechtelijke ingrepen moeten plaatsvinden, maar hierdoor
zal de overheid wel meer beslagen ten ijs komen. Zij zei verder het systeem
van monitoring te willen verbeteren – kwantitatief, planmatiger, systematischer –
om een overzicht te krijgen van de stand van zaken in de gemeenten. Op dit
moment vond zij het inzicht te marginaal om een behoorlijk beeld te krijgen.
Dit zal in nauwe samenwerking met de provincies gebeuren. Een regionale samenwerking
vond zij ook van groot belang. In de praktijk is al gebleken dat dit vruchten
afwerpt. Hierdoor komen immers meer middelen ter beschikking om overtredingen
te traceren. De bevoegdhedenverdeling wilde de minister niet veranderen, maar
zij wilde de bevoegdheden wel versterken. De gemeenten blijven daarmee primair
verantwoordelijk. De minister verwachtte van de provincies een stimulerende,
preventieve en zo nodig corrigerende rol. Zij erkende dat een vreemde situatie
is ontstaan doordat de lagere rechter inzake het uitoefenen van
het toezicht op de naleving van de WRO een aantal keren heeft uitgesproken
dat dit een exclusieve taak is van het Rijk. Dat vond zij een slechte zaak
omdat de provincie nu eenmaal dichter bij de gemeente staat dan het Rijk.
Binnen het departement van VROM vindt daarom een herbezinning plaats op het
toezichtsinstrumentarium en dat betekent dat de WRO zal moeten worden aangepast.
De minister vond het eveneens noodzakelijk om de toezichtsfunctie van het
Rijk te verzwaren. Zij zei middelen op de begroting te hebben vrijgemaakt
om extra menskracht aan te trekken voor deze toezichtsfunctie. Zij was ervan
overtuigd dat de hoeveelheid onderzoeken die nu plaatsvindt te gering is voor
het verkrijgen van een behoorlijk beeld. De minister wees er overigens op,
dat een onderzoek geen sinecure is. Het is een buitengewoon veelomvattende
taak en het is daarom noodzakelijk dat eerst steekproeven worden gedaan. Wordt
daaruit de indruk verkregen dat een en ander niet klopt, dan moet een grondig
onderzoek volgen.Hoewel een aantal instrumenten verder ontwikkeld zal moeten worden, moeten
de bestaande instrumenten volgens de minister niet worden onderschat. Wordt
een gemeente aan een onderzoek onderworpen, dan zal dat zeker via de pers
bekend worden en dat is voor de totale regio buitengewoon onplezierig. En
ook al heeft de provincie geen officiële rol, een gesprek tussen de commissaris
der koningin en de burgemeester van een gemeente kan van grote betekenis zijn.
De minister vond een directe relatie tussen de inspectie van VROM en het provinciaal
bestuur daarom zinvol.Over de bestemmingsplannen merkte de minister op dat deze ongeveer tien
jaar geleden zó gedetailleerd waren vastgesteld dat zij van tijd tot
tijd een grote hinderpaal vormden voor allerlei ontwikkelingen die zich voordeden.
Dit resulteerde indertijd in een groot aantal artikel 19-procedures. Daardoor
ontstond de wens, de bestemmingsplannen globaler te maken en het bestemmingsplan
werd van toetsingskader ontwikkelingskader. Daarmee was de minister het volstrekt
eens, maar zij was ook van mening dat door een globaler bestemmingsplan een
aantal zaken minder helder is. Zij vroeg zich daarom af of het kind niet met
het badwater is weggegooid en wilde graag onderzoeken of men hierin niet te
ver is gegaan. Desgevraagd gaf zij aan, haar best te zullen doen om het resultaat
van dit onderzoek aan de Kamer te melden voor de discussie over de zelfstandige
planprocedure. Ook de streekplannen bestrijken volgens de minister een steeds
groter gebied. Daarvoor geldt in feite hetzelfde. Je kunt je immers afvragen
of een globaal streekplan nog sturend genoeg is en voldoende kader geeft voor
de doorvertaling van het rijksbeleid naar het gemeentelijk beleid: is het
plan voor een gemeente zo duidelijk dat zij zich daarop kan richten? De minister
gaf aan dat een bestemmingsplan niet getoetst kan worden aan een streekplan
als dat niet duidelijk en gedetailleerd is. Keurt een provincie een plan van
een gemeente af omdat het niet zou stroken met het streekplan, dan zal de
Raad van State desgevraagd toch uitspreken dat de gemeente goedkeuring door
gedeputeerde staten moet worden verleend omdat een toetsing aan het streekplan
geen stand houdt. Dat de toetsing van bestemmingsplannen thans niet meer via
de bestuurlijke lijn verloopt, maar via de juridische lijn, kan volgens de
minister ook een rol spelen. De minister gaf aan, ook het streekplan in haar
onderzoek te betrekken.De minister legde uit dat de boete die op dit moment wordt gehanteerd,
is opgenomen in de WRO. Deze kan maximaal f 10 000 bedragen. Omdat dit
beperkt is, wordt getracht een link te leggen met de Wet op de economische
delicten, waardoor een boete afgestemd kan worden op het voordeel dat de overtreder
uit de overtreding haalt. Deze mogelijkheid wordt in overleg met Justitie
onderzocht. De minister zei erg veel te verwachten van de bestuurlijke boete.
Dit middel wilde zij gebruiken voor onomkeerbare situaties. Zij maakte duidelijk
dat dit instrument op het ministerie van VROM nog wordt ontwikkeld en dus
nog niet van kracht is. Het is de bedoeling dat een bestuurlijke
boete door een overheidsorgaan kan worden opgelegd aan een rechtspersoon.
Hoe dit precies in zijn werk gaat, wat de verhouding is met de strafrechtelijke
boete en waaraan de hoogte van de bestuurlijke boete gerelateerd zal zijn,
kon de minister nog niet zeggen. De bestuurlijke boete is evenwel niet gericht
op het herstellen van een situatie. Het bestuur kan de boete opleggen om het
onaantrekkelijk te maken een overtreding te begaan. Het is absoluut niet aan
de orde dat de provincie een gemeente beboet.Op de vraag van de heer De Jong hoe ernstig de situatie is, meldde de
minister dat bij een aantal onderzoeken ernstige feiten naar voren zijn gekomen,
maar dat er ook overtredingen zijn die niet zo ernstig zijn. Kleine overtredingen
die overal voorkomen, worden echter tezamen wel ernstig. Zij hechtte er daarom
aan alle feiten te bekijken.De minister ging ervan uit dat een burger weet dat hij een klacht over
de ruimtelijke ordening aan de gemeenteraad kan voorleggen. In de uitzonderlijke
situatie dat een gemeente zich hiervan niets aantrekt, of indien nul op rekest
wordt gegeven, kan de burger zich tot de inspectie ruimtelijke ordening wenden,
die in elk landsdeel wel een adres heeft. Voorts wees zij erop dat er ook
gemeenten zijn die een ombudsman hebben. Zij ging er in ieder geval vanuit
dat, als de burger het gevoel heeft dat er iets niet klopt, hij toch wel een
weg weet te vinden voor het deponeren van zijn klacht.In antwoord op de vraag of het ruimtelijk planningsstelsel moet worden
herzien, meldde de minister dat het ministerie van VROM zich thans bezighoudt
met de voorbereiding van de projectprocedure. Voorts wordt het versterken
van de rol van de provincie bij het toezicht voorbereid. Verder wordt op het
ministerie nagedacht over het op elkaar afstemmen van de diverse planprocedures –
van meer ministeries – voor het totale inrichtingsbeleid. Dit laatste
bevindt zich echter nog in een beginstadium en zal deze kabinetsperiode niet
meer worden voltooid. De volgende periode zal volgens de minister echter worden
gedomineerd door een discussie over planprocedures.Een van de belangrijke redenen van gemeenten om bestemmingsplannen voor
het buitengebied niet tijdig te herzien, is volgens de minister het feit dat
een herziening zeer kostbaar is. Om die reden is een aantal keren het initiatief
genomen, gemeenten een bijdrage te geven voor het op orde brengen van het
bestemmingsplan buitengebied. Hoewel een bestemmingsplan voor de bebouwde
kom niet verplicht is, meende de minister dat een gemeente dit wel nodig heeft
om een aantal zaken te voorkomen of te sturen.Een rapportage over het handhavingsbeleid ruimtelijke ordening kon volgens
de minister tezamen met een rapportage over het handhavingsbeleid op het gebied
van milieu totstandkomen. Zij zegde de Kamer toe haar deze rapportage te doen
toekomen.Tot slot merkte zij op dat de situatie in Buren, die in het rapport (25 000-XI,nr.
76) is beschreven, geen uitzonderlijke situatie is. Er werd een bouwvergunning
verleend, terwijl de toetsing aan het bestemmingsplan niet helemaal correct
was. Aangezien de ontvanger van zo'n bouwvergunning ervan uit mag gaan, dat
de vergunning op terechte gronden is afgegeven, zal een rechter uitgaan van
gevestigde rechten en zo'n vergunning niet gauw laten intrekken. Nadere gedachtewisselingDe heer Gabor (CDA) was het eens met de opmerkingen over de
positie van de gemeenteraad, maar hij wees erop dat het in de praktijk helaas
ook voorkomt dat een gemeente er geen belang bij heeft te doen wat de provincie
wil. In die situatie leek hem het handhavingsbeleid moeilijk waar te maken.
Over de bestuursdwang merkte hij op dat dit weliswaar dapper en heldhaftig
klinkt, maar in de praktijk, bij het herstellen van de oorspronkelijke
situatie, niet zo'n eenvoudig te realiseren zaak is, zeker niet als daarbij
de hulp van politie en justitie nodig is. Uit het feit dat de minister zegt
wel te hechten aan een ontmoeting tussen de commissaris der koningin, maar
hierbij geen disciplinaire verhouding te wensen, leidde hij af dat de minister
tegen een gekozen burgemeester is.Uit het antwoord van de minister had de heer Gabor met vreugde vijf punten
genoteerd die hem wezenlijk leken voor de handhaving: het invoeren van de
bestuurlijke boete, het verhogen van de strafmaat, het versterken van de rol
van de provincie, het handhaven van de rol en de positie van het bestemmingsplan
en het versterken van de toezichtsfunctie van het Rijk, o.a. door monitoring.
Hij verzocht de minister, de Kamer over deze zaken regelmatig kort te rapporteren.De heer De Jong (PvdA) gaf aan de hand van een casus aan dat
het voorkomt dat BenW kennis dragen van een afwijking van het ruimtelijk beleid
en bewust besluiten deze afwijking te gedogen of daar niet tegen op te treden.
Hij vroeg zich af, aan wie BenW in dat geval een bestuurlijke boete moeten
opleggen. Zij zijn dan immers zelf verantwoordelijk voor het probleem. Het
was hem nog niet duidelijk hoe de gemeente zelf getroffen kan worden. Hij
wees er verder op dat in zo'n situatie, waarbij zowel betrokkene, omwonenden
als de gemeente er voordeel bij hebben, niemand een klacht zal indienen, zodat
de rol van de gemeenteraad irrelevant wordt. Hij vond het dan ook een misverstand
te menen dat strijdigheden met het bestemmingsplan of met het ruimtelijk beleid
automatisch worden herkend of tot een klacht leiden. Het leek hem niet juist
bij de handhaving alleen afhankelijk te zijn van een klachtenprocedure. Hij
vond het daarom nodig de rol van de provincie te profileren. Hij hechtte aan
de correctieve rol van de provincie en vond het noodzakelijk de provincie
daarvoor instrumenten in handen te geven. Verder merkte hij op dat niet alleen
de regelgeving, maar ook het beleid moet worden gehandhaafd. Tot slot vroeg
hij de minister, aan te geven welke onderzoeksfrequentie zij nastreeft. Gelet
op de termijnen die binnen de WRO gebruikelijk zijn, vond hij een controle
per tien jaar redelijk.Mevrouw Verbugt (VVD) vond een betere handhaving nodig en mogelijk.
Zij wees erop dat de geloofwaardigheid van de democratie niet in het geding
mag komen. Daarom is het belangrijk de bestemmingsplannen te handhaven. Zij
vond het ook van belang dat de gemeente hiervoor primair verantwoordelijk
blijft. Voor de handhaving van de streekplannen is het volgens haar nodig
dat het instrumentarium van de provincie wordt aangevuld. Zij had begrepen
dat de minister hiervoor een wijziging van de WRO voorbereidt. Het leek haar
dat de provincies ook een rol konden vervullen in het toezicht op het gemeentelijk
handhavingsbeleid. Zij was het met de minister eens dat een nader onderzoek
door de rijksinspectie niet eenvoudig is. Zij vond dat niet de meest logische
en efficiënte manier om gemeentelijk ruimtelijk beleid te handhaven.
Het rijkstoezicht op de handhavingspraktijk van de gemeente moet volgens haar
daarom beperkt blijven tot monitoring. Deze monitoring behoeft geen dagelijkse
activiteit te zijn. Het is de bedoeling dat het gehele ruimtelijke beleid
dat vervat is in de bestemmingsplannen van een afstand in de gaten wordt gehouden.
Hoe vaak zo'n monitoring moet plaatsvinden, hangt volgens mevrouw Verbugt
af van de regio, van het aantal gemeenten daarin en van de ruimtelijke problemen
die zich voordoen.Zij was er niet van overtuigd dat de huidige streekplannen te globaal
zijn. Als het voorkomt dat deze zo onduidelijk zijn dat dit bij de handhaving
tot verschillen in interpretatie kan leiden, wilde zij dat graag van de minister
horen. Het was haar overigens nog niet duidelijk of de minister de bestemmingsplannen
en de streekplannen globaler wil maken of juist wil verscherpen. Wordt een gemeente geconfronteerd met een echt onomkeerbare situatie,
dan leek haar een bestuurlijke boete wel passend. Zij beschouwde deze boete
als een extra middel dat naast andere instrumenten kan worden gehanteerd.
Mevrouw Verbugt waarschuwde er echter voor, dat de uitwerking hiervan niet
zodanig moet zijn dat een wederrechtelijke situatie gewoon kan worden afgekocht.
Zij was zich ervan bewust dat dit instrument nog moet worden uitgekristalliseerd
en ging ervan uit dat de minister haar intenties in dezen in een goed voorstel
zou vervatten.Uit de schriftelijke antwoorden van de minister had mevrouw Verbugt de
indruk gekregen, dat de handhaving via het OM kan worden uitgebouwd. Zij vroeg
zich af of de relatie met de bestuurlijke handhaving voor de burger dan nog
wel helder is. Zij verzocht de minister dit te verduidelijken. Tot slot vroeg
zij op welke termijn voorstellen over planprocedures in de ruimtelijke ordening
verwacht mogen worden.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels) was blij met
de voornemens die de minister heeft uitgesproken. Zij zei het met mevrouw
Verbugt eens te zijn, dat het handhavingsbeleid primair een taak van de gemeente
is, maar wees erop dat dit geldt voor het toezicht van de gemeente op haar
eigen burgers. Voor het toezicht op de gemeente zelf dient volgens haar een
hogere instantie verantwoordelijk te zijn en daarvoor wilde zij het instrumentarium
van de provincie versterken.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66) zei graag een nadere beschouwing
te willen houden over de bestemmingsplannen en de streekplannen. Zij kon zich
voorstellen dat deze globaal moeten zijn, maar ook dat deze exact moeten zijn
omdat zich binnen een gemeente of een provincie nu eenmaal variaties voordoen.
Wellicht is een soort verdiepingskaartje nuttig, met een scherpe omschrijving
op een andere schaal. Vooralsnog wilde zij hierin geen absolute lijn trekken.Nu her en der klachten te horen zijn over de juridisering van de WRO,
leek het haar goed ook hierop in een beschouwing nader in te gaan.Mevrouw Versnel reageerde positief op de suggestie van de minister, de
rol van de provincie te versterken. Zij zei het op prijs te stellen als hierover
voor de verkiezingen iets ter tafel komt. Zij was het met mevrouw Verbugt
eens, dat de gemeente de eerstverantwoordelijke is voor de handhaving van
het bestemmingsplan en zij deelde de mening dat het bestemmingsplan niet moet
worden uitgehold. Vanwege de normale toezichtsrelatie tussen de provincie
en de gemeente en de uitspraken van de rechter over de handhavingspraktijk,
leek het haar echter juist ook de positie van de provincie te verstevigen
voor het toezicht op de gemeente. Zij vroeg zich af wat in dezen de verhouding
is tussen de IRO en de provincie. Het was haar bekend dat zij ook gezamenlijk
optreden, maar het leek haar dat de provincie toch dichter bij de gemeente
staat en daarom meer kan waarnemen. Zij vroeg de minister hierop nog eens
in te gaan.De minister merkte allereerst op dat, hoewel er meer gemeenten
zijn die problemen hebben met de handhaving dan de vijftien gemeenten die
in het rapport (25 000-XI,76) zijn genoemd, absoluut niet de indruk mag
worden gewekt dat het bij alle gemeenten in Nederland een en al kommer en
kwel is. Desalniettemin is er een duidelijk probleem.Op de vraag wat er gebeurt als een gemeente het provinciaal beleid niet
wil uitvoeren en het bestemmingsplan in strijd is met het streekplan, antwoordde
de minister dat er dan twee mogelijkheden zijn: a. de provincie geeft een
aanwijzing of b. de provincie maakt zelf een correctiebestemmingsplan. Zij
blijft van mening dat de gemeente in dezen de eerste verantwoordelijkheid
moet houden. Voor tal van zaken is het echter van belang de rol van de provincie
te versterken. De verhouding tot de rol van de IRO moet nog nader worden afgebakend.
De minister gaf wel aan, dat altijd eerst moet worden geprobeerd
een probleem via de bestuurlijke lijn op te lossen, omdat anders de schade
toch redelijk groot is.De minister was het met mevrouw Verbugt eens, dat een bestuurlijke boete
geen afkoopsom mag worden. Dat kan inderdaad een probleem zijn. Ook de bestuursdwang
is een moeilijk instrument. Zij meende dat het daarom best zinvol kan zijn
om eens werkelijk een gebouw of iets dergelijks af te breken. Dat kan een
enorm effect hebben op de totale handhaving. Zij zegde toe, de Kamer de komende
periode van tijd tot tijd te voorzien van een korte berichtgeving over de
vijf door de heer Gabor genoemde punten. Tegenover de heer De Jong maakte
zij duidelijk dat kruimelproblemen zoals in zijn voorbeeld werden genoemd,
niet door de rijksinspectie worden opgelost. Doen zich echter ernstige problemen
voor, dan zijn er volgens haar niet zelden fanatieke mensen die hiertegen
een klacht indienen en deze zaak zo bespreekbaar maken in een gemeenteraad
of provincie. Over de frequentie van onderzoek merkte zij op dat, als een
gemeente een keer per tien jaar moet worden gecontroleerd, 50 of 60 onderzoeken
per jaar nodig zijn. Het aantal onderzoeken zal zeker worden opgevoerd, maar
dit is toch te veel. Het Rijk moet het vooral hebben van de monitoring. Die
is buitengewoon belangrijk omdat daardoor de zwakke elementen kunnen worden
opgespoord. Naar het systeem dat daarbij het best kan worden gehanteerd, vindt
thans nog een onderzoek plaats.Dat de partiële wijziging van de WRO in verband met de versterking
van de rol en de positie van de provincie voor het eind van deze kabinetsperiode
zal zijn voltooid, kon de minister niet garanderen. Zij kon wel garanderen
dat hiermee onverwijld wordt gestart. Dit is echter één aspect
van de wijziging. De wijziging van de totale systematiek zal de volgende kabinetsperiode
domineren. De voorzitter van de vaste commissie,Versnel-SchmitzDe griffier van de vaste commissie,De Gier XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van den Berg (SGP),
M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), voorzitter, Van
Gijzel (PvdA), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), A. de Jong (PvdA), Gabor
(CDA), ondervoorzitter, Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Poppe (SP),
Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf
(RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Klein Molekamp (VVD),
Hofstra (VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66), Meijer (CDA), Visser-van Doorn (CDA),
Luchtenveld (VVD).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), O. P. G. Vos (VVD), Van Middelkoop
(GPV), Verspaget (PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Dijksma (PvdA), Houda
(PvdA), Van Blerck-Woerdman (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA),
Hendriks, Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (Unie 55+),
Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Keur (VVD),
H. G. J. Kamp (VVD), Ten Hoopen (CDA), Van 't Riet (D66), Van
de Camp (CDA), De Haan (CDA), Blauw (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-XI-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl