Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg over de ontwikkelingen in Afrika
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-V, nr. 70

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-V nr. 70

02-05-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VToon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26433Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 25098Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 200126 433Landenbeleid structurele bilaterale hulp25 098Crisissituatie Grote Meren Gebiednr. 70VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 2 mei 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 10 april 2001 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 25 april 2000 over de Nederlandse
bijdrage aan de oplossing van conflicten in Sub-Sahara Afrika (26 800-V,
nr. 93);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 11 september 2000 over de bilaterale hulprelatie met Zambia, Rwanda,
Ethiopië en Eritrea (26 433, nr. 26);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 28 december 2000 over zijn reizen naar Nigeria en de EU-SADC-bijeenkomst
in Botswana (BuZa-00-730);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 12 maart 2001 over de notitie
Crisissituatie Grote Merengebied (25 098, nr. 17);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 9 maart 2001 over het AIV-advies
Afrika (BuZa-01-138);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 12 maart 2001 over de actuele
situatie in Soedan (BuZa-01-131).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Karimi (GroenLinks) wijst erop dat
in de begeleidende brief bij het advies van de Adviescommissie internationale
vraagstukken (AIV) «De worsteling van Afrika – veiligheid, stabiliteit
en ontwikkeling» geen reactie is opgenomen van de minister van Defensie.
Kunnen de bewindslieden aangeven of en, zo ja, wanneer de minister van Defensie
de Kamer een reactie op dit rapport zal doen toekomen? Dat zijn antwoord ontbreekt,
is des te verbazingwekkender, omdat de AIV adviseert dat de regering coherent
beleid tot haar speerpunt maakt.De AIV heeft de regering opgeroepen een zogenaamde coherentietoets in
het leven te roepen. Met behulp hiervan moet kunnen worden aangegeven
wat de zwakke punten in het Afrikabeleid zijn. Waarom stelt de regering dat
het ontwikkelen van een dergelijke toets overbodig is?Volgens de analyse van de AIV belemmert het landenbeleid Nederland om
bij te dragen aan conflictbeheersing en conflictpreventie. Mevrouw Karimi
verbaast zich erover dat in de reactie van de regering niet wordt ingegaan
op deze principiële kritiek. Is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
bereid om alsnog met een reactie te komen?De door de AIV aanbevolen bijdrage aan vrede en stabiliteit moet worden
geleverd in bilateraal verband. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
beperkt zich echter zoveel mogelijk tot multilaterale hulp. Zij wijst er echter
op dat het ook mogelijk moet zijn om vrede en stabiliteit te bevorderen via
beide kanalen. Zij betreurt het daarom dat in het AIV-advies niet wordt aangegeven
hoe de Nederlandse bilaterale contacten hiervoor kunnen worden ingezet.Mevrouw Karimi herinnert eraan dat de notitie Crisissituatie Grote Merengebied
een reactie is op de oproep van de Kamer, een regionale aanpak te ontwikkelen
waarin het vredesproces in het Grote Merengebied centraal zou staan. Deze
notitie komt aan deze wens van de Kamer onvoldoende tegemoet. Zo wordt de
regio geanalyseerd vanuit het perspectief van Rwanda en wordt er niet ingegaan
op de specifieke ontwikkelingen en omstandigheden in de Democratische Republiek
Congo (DRC). Doordat voor dit enge perspectief is gekozen, heeft men de kans
aan zich voorbij laten gaan om nieuwe instrumenten te ontwikkelen die een
einde kunnen maken aan de conflicten in deze regio.De oproep van de Kamer om te komen tot een regionale aanpak is door de
regering uitgelegd als een oproep om zich te concentreren op regionale organisaties.
Daarmee gaat de regering voorbij aan het feit dat een regionale aanpak ook
inhoudt dat het beleid voor de afzonderlijke landen in een regio op elkaar
moet worden afgestemd. Kunnen de bewindslieden aangeven wat het doel is van
het herstructureringsproces van de OAE en op welke manier Nederland dit proces
ondersteunt?In de analyse van het Grote Merengebied had zeker moeten worden ingegaan
op de positie van Zuid-Afrika. Kunnen de ministers alsnog hun visie geven
op de rol van dit land? Minister-president Kok heeft in Zuid-Afrika toegezegd
dat Nederland waar mogelijk ondersteuning zal bieden aan het vredesproces.
Waaruit zal die ondersteuning bestaan?Nederland maakt geen deel uit van de contactgroep voor het Grote Merengebied.
Mevrouw Karimi betreurt dit, omdat de Europese landen die wel zitting hebben
genomen in deze contactgroep, België, het Verenigd Koninkrijk (VK) en
Frankrijk, belast zijn door hun koloniale verleden in Afrika.De regering stelt dat het toetsingskader verhindert dat Nederland een
personele bijdrage levert aan de United nations organization mission in the
Democratic Republic of the Congo (Monuc). Kan de minister van Buitenlandse
Zaken aangeven welke onderdelen uit het toetsingskader zich hiertegen verzetten?
Heeft hij verder overwogen om mensenrechtenwaarnemers uit te zenden naar de
DRC? Een dergelijke missie is door de vorige regering wel uitgezonden naar
Rwanda.Westerse bedrijven zijn betrokken bij de illegale exploitatie van grondstoffen
in het Grote Merengebied. Op deze problematiek wordt in de notitie niet ingegaan,
waarschijnlijk omdat ook Nederlandse bedrijven zich hiermee bezighouden. Wat
is het standpunt van de regering in dezen?Mevrouw Karimi onderschrijft het standpunt van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dat een brede ontwikkelingsstrategie noodzakelijk is voor de wederopbouw van
Rwanda. Kan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aangeven wat volgens
haar hieronder moet worden verstaan? Zijn er verder mogelijkheden om Rwanda
deel te laten nemen aan programma's voor schuldkwijtschelding?Ten slotte vraagt zij waarom de kritische houding van de regering ten
opzichte van Oeganda ertoe leidt dat de ontwikkelingsrelatie met dit land ter discussie wordt gesteld. Is het niet veel beter om een kritische
dialoog met de Oegandese regering aan te gaan?De heer Hoekema (D66) wijst erop dat Afrikanen
de ontwikkelingen op hun continent vaak anders beleven dan het publiek in
westerse landen, dat bij voorkeur lijkt te spreken over een verloren continent.
Hij onderschrijft die Afrikaanse visie, omdat er naast alle conflicten en
humanitaire crises ook positieve ontwikkelingen zijn. Zo is het hoopgevend
dat sommige landen zich ontwikkelen tot pluriforme meerpartijendemocratieën
en er steeds meer aandacht komt voor mensenrechten, conflictbeslechting en
goed bestuur (bestrijding van corruptie).Door sommigen is de kritiek geuit dat in het AIV-advies de mogelijkheden
van bilaterale hulp te sterk worden benadrukt. De heer Hoekema zegt dat hier
eigenlijk sprake is van een overbodig theologisch geschil, omdat het zeer
wel mogelijk is om in te zetten op zowel multilaterale als bilaterale hulp.
Nederland zal zich echter vooral moeten concentreren op multilaterale kanalen,
omdat het onmogelijk is om als betrekkelijk klein land met alle Afrikaanse
landen bilaterale contacten te onderhouden. Een en ander neemt natuurlijk
niet weg dat ingezet moet worden op bilaterale hulp als die vorm van Nederlandse
hulp in een bepaald land een meerwaarde betekent.Enige jaren geleden werd gesuggereerd dat er in het kader van beleid voor
Afrika met Duitsland zou kunnen worden samengewerkt. Op dit moment lijkt de
regering vooral te willen samenwerken met België. Worden deze coalities
à la carte gekozen of is men zoekende naar een min of meer vaste coalitiepartner?De heer Hoekema zegt geen bijzonder belang te hechten aan een coherentietoets,
mits de regering dat coherente beleid maar in praktijk weet te brengen. De
reactie van de regering op dit deel van het AIV-advies is echter wel een tikkeltje
zelfgenoegzaam. Kunnen de bewindslieden wellicht een voorbeeld geven van een
beslissing in de ministerraad die niet zo gladjes verliep?Hij vraagt de minister van Buitenlandse Zaken vervolgens op welke wijze
Nederland de Afrikaanse landen en de Afrikaanse organisaties op het terrein
van «peacekeeping» concreet kan steunen.Het is het doel van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking om 50%
van haar budget te besteden aan hulp aan Afrika. Is dit doel inmiddels gehaald?
Zij stelt verder dat aan die 50%-norm alleen kan worden voldaan als er een
breed politiek en maatschappelijk draagvlak is voor deze prioriteit van haar
beleid. Kan zij aangeven wat hiermee wordt bedoeld? Dit betekent toch zeker
niet dat aan deze norm wordt getornd?De heer Hoekema toont zich ingenomen met de keuze voor de steun van democratiseringsprocessen
gedurende een langere periode. Die steun moet inderdaad bestaan uit meer dan
het louter en alleen sturen van verkiezingswaarnemers. Hij zegt verder dat
het AIV-advies om politieke partijen in Afrika niet te steunen, wel erg zuinig
is. Zo is het wel degelijk zinnig om steun te verstrekken via het «Institute
for Multiparty Democracy». Is de minister bereid om dit instituut, maar
ook de «Parliamentarians for Global Action» en de «Global
Coalition for Africa» ruimhartig te steunen?Hervorming van de defensiesector in de verschillende Afrikaanse landen
is van fundamenteel belang voor het bevorderen van vrede en stabiliteit. Vooral
transparantie van de defensie-uitgaven is van groot belang. Zijn er mogelijkheden
om dit te bevorderen? Staat dit punt verder standaard op de agenda van de
Wereldbank? De heer Hoekema wijst er verder op dat de regering ondanks het
gevaar van paternalisme zal moeten blijven aandringen op deze hervormingen.Kan de regering de Kamer, met het oog op een apart debat, op afzienbare
termijn inlichten over haar inzet tijdens de conferentie van de VN over lichte
wapens? De regering stelt dat de eerlijke verdeling van de opbrengst van natuurlijke
hulpbronnen een onderdeel is van het «poverty reduction strategy paper»-proces
(PRSP). Het beleid dat in het kader van de PRSP's hiervoor wordt ontwikkeld,
is echter primair gericht op de besteding van de eigen middelen van de ontwikkelingslanden
met directe betrokkenheid van de civil society en onder auspiciën van
de Wereldbank. Kan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking dieper ingaan
op dit beleid?Nederland is betrokken bij de ontwikkeling van een internationaal certificeringssysteem
voor diamanten. Wat is hier de stand van zaken en welke concrete maatregelen
worden er getroffen om de illegale import van diamanten en edelstenen tegen
te gaan?Kunnen de bewindslieden aangeven op welke gegevens zij zich baseren als
zij stellen dat Afrika een steeds belangrijkere drugsmarkt, met name voor
harddrugs wordt?De staatssecretaris van Economische Zaken zal binnenkort een handelsmissie
naar Nigeria en Ghana leiden. Is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
bereid om hem zodanig geestelijk te equiperen, dat hij daadwerkelijk uitvoering
kan geven aan het Afrikabeleid en de nota Ondernemen tegen armoede in het
bijzonder? Ontschotting is bij het optreden van de Nederlandse regering van
groot belang.De heer Hoekema zegt dat de ontwikkelingen in het Grote Merengebied vooral
worden bezien door de bril van Rwanda. Hierdoor ontbreekt een regionale aanpak
en wordt aan enkele landen onvoldoende aandacht besteed. Deelt de regering
deze analyse en is zij bereid om meer aandacht te besteden aan Burundi? Hij
wijst verder op het belang, dat de EU beleid ontwikkelt voor dit gebied en
dat er duidelijkheid komt over de vraag hoe de verschillende hulpstromen van
de lidstaten zich tot elkaar verhouden. Welke rol speelt op dit ogenblik overigens
de speciale EU-gezant voor de Grote Merenregio, de heer Ajello?Ten slotte pleit de heer Hoekema voor het toevoegen van Nederlandse waarnemers
aan Monuc en het ter beschikking stellen van Nederlandse mensenrechtenwaarnemers
aan het nog door de VN in het leven te roepen systeem voor mensenrechtenwaarneming
in de Grote Merenregio.De heer Koenders (PvdA) herinnert de ministers
eraan dat de Kamer een notitie is toegezegd over het landbouwbeleid voor Afrika.
Wanneer kan de Kamer die notitie tegemoetzien?Nederland levert door zijn deelname aan Unmee een belangrijk bijdrage
aan het bevorderen van vrede en stabiliteit in Afrika. Een en ander neemt
niet weg dat het Afrikabeleid van de regering onvoldoende uit de verf komt.
De reden hiervoor is dat er geen duidelijke prioriteiten worden gesteld. Hij
merkt verder op dat er ook sprake lijkt te zijn van tanende belangstelling
van de minister van Buitenlandse Zaken voor Afrika. Zo blijkt uit zijn agenda
dat hij alleen Unmee zal bezoeken en dat er verder geen reizen naar Afrika
op zijn programma staan. De heer Koenders betreurt dit, omdat in Afrika het
leggen van persoonlijke contacten van groot belang is.De mogelijkheden voor Nederland om de ontwikkelingen te beïnvloeden
zijn beperkt. Om de Nederlandse inspanningen effectief te laten zijn, zullen
er dus keuzes moeten worden gemaakt. Kan de regering met het oog hierop in
de memorie van toelichting bij de volgende begroting van Buitenlandse Zaken
een voorstel opnemen voor een bijdrage aan conflictpreventie in Afrika? Moet
hier niet worden geleerd van het Afrikabeleid van Noorwegen dat beter functioneert
en tot meer concrete resultaten leidt? Is de regering verder bereid om bijzondere
aandacht aan Ivoorkust, Mozambique en Zimbabwe te besteden?Omdat Nederland een klein land is, is het van belang dat Nederland met
andere landen coalities sluit. Met Duitsland is geen overeenstemming bereikt
over een gezamenlijk beleid voor Afrika. De heer Koenders betreurt dit, maar
wijst er tegelijkertijd op dat samenwerking met België vruchtbaarder
kan zijn, zeker in het geval van het Grote Merengebied. Nederland onderhoudt
namelijk goede contacten met Rwanda en België met de DRC.Het ministerie van Buitenlandse Zaken en dat voor Ontwikkelingssamenwerking
staan veel minder vijandig tegenover elkaar dan vroeger. Dat neemt niet weg
dat beide ministeries elkaar nog te weinig ondersteunen en men niet in staat
is gebleken om een eenduidig gezamenlijk beleid voor Afrika te ontwikkelen.
Een voorbeeld hiervan is Burkina Faso, een land waarmee Nederland een intensieve
ontwikkelingsrelatie onderhoudt, maar dat tegelijkertijd een destabiliserende
factor in de regio is.De heer Koenders benadrukt het belang dat op het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking
meer capaciteit wordt ontwikkeld voor het bijdragen aan «security sector
reform» (SSR). Als die capaciteit niet wordt ontwikkeld, zal men de
doelstellingen niet kunnen halen. Een en ander geldt ook voor het ministerie
van Buitenlandse Zaken, aangezien de direct betrokken directie onvoldoende
is toegerust voor dit belangrijke beleidsterrein. Om de coherentie en het
ontwikkelen van capaciteit te bevorderen, is het wellicht nuttig dat men aangeeft
welke prioriteiten men binnen twee jaar denkt te kunnen realiseren.Oekraïne, Bulgarije en Roemenië zijn de landen die de meeste
wapens aan Afrika leveren. Het is daarom van groot belang dat Nederland het
voortouw neemt voor een EU-missie die de wapenhandel van deze landen met Afrika
tegengaat. Zendt Nederland overigens nog wapens naar Afrikaanse landen die
het register niet hebben getekend? Is het EU-wapenembargo voor de Grote Merenregio
sluitend?Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een belangrijk onderdeel van
het beleid dat door het ministerie van Economische Zaken en dat voor Ontwikkelingssamenwerking
vorm moet worden gegeven. Het MKB zal hierbij moeten worden ingeschakeld.
Even belangrijk is echter dat hard wordt opgetreden tegen bedrijven die zich
schuldig maken aan niet maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dergelijke
bedrijven mogen niet langer in aanmerking komen voor ORET-middelen (ontwikkelingsrelevante
exporttransacties) en exportkredietgaranties.Soedan is een voorbeeld van een land waar bedrijven en dan in het bijzonder
oliemaatschappijen zich schuldig maken aan niet maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Om in kaart te brengen wat de gevolgen hiervan zijn, moet Nederland
binnen de EU voorstellen om een «fact finding mission» naar dit
land te zenden. De heer Koenders benadrukt in dit verband dat de olieopbrengsten
door Soedan voor de financiering van de burgeroorlog worden gebruikt. Zijn
de ministers bereid om toe te zeggen dat een dergelijke missie een voorwaarde
is voor het voortzetten van de dialoog met Soedan?De secretaris-generaal van de VN heeft opgemerkt dat schuldverlichting
een van de beste mogelijkheden is om interne conflicten in Nigeria te voorkomen.
De heer Koenders onderschrijft dit en vraagt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
daarom te bevorderen dat dit land, ondanks zijn inkomsten uit olie, deel kan
nemen aan het «heavily indebted poor countries»-initiatief (HIPC)
en het PRSP.De heer Koenders wijst het advies van de AIV om steun te verlenen aan
de Internationale Parlementaire Unie (IPU) af. Er zijn immers veel betere
kanalen om steun te verlenen aan politieke partijen en om de persvrijheid
in Afrika te bevorderen.Dat de regering het initiatief heeft genomen tot een vredesfonds, is een
goede zaak. Zijn er echter mogelijkheden om dit fond uit te bouwen?Nederland zal in de toekomst bereid moeten zijn om, onder inachtneming
van het toetsingskader, een bijdrage te leveren aan conflictmanagement in
Afrika. Dat betekent dat men bereid moet zijn om eventueel nog tijdens een
conflict een bijdrage te leveren. Het mandaat voor dergelijke missies zal,
gezien het rapport-Brahimi, vermoedelijk moeten bestaan uit elementen uit
de hoofdstukken VI en VII van het Handvest van de VN. Hiertegen
bestaat echter nog de nodige weerstand in het Zuiden. Om die weerstand weg
te nemen, moet Nederland bereid zijn om het initiatief te nemen tot een seminar,
gericht op het doorbreken van de Noord-Zuidtegenstelling. Hierbij kan wellicht
gebruik worden gemaakt van de expertise die Nederland heeft opgedaan tijdens
zijn lidmaatschap van de Veiligheidsraad.Monuc is inmiddels toegerust met een minder vergaand mandaat. De heer
Koenders zegt geen reden te zien waarom het toetsingskader zou verbieden dat
Nederland waarnemers levert aan deze Monuc-verificatiemissie. Voorwaarde is
wel dat alle partijen zich uit het conflict terugtrekken. Is de regering bereid
om een en ander binnen Europa aan de orde te stellen?De heer Koenders merkt op dat Rwanda moet worden toegevoegd aan de 17
plus 4-landenlijst. Daar doet niets aan af dat de analyse van de regering
van de ontwikkelingen in de Grote Merenregio onvoldoende diepgravend is en
dat zij veel te positief is over het democratiseringsproces in Rwanda.Ondanks de onduidelijkheid over de weg die de DRC onder Joseph Kabila
zal inslaan, moet de EU bereid zijn om haar samenwerking met dit land te intensiveren.
Alleen zo kan immers worden geprofiteerd van de mogelijkheden die de machtswisseling
in de DRC biedt. Verder zal de EU zich er hard voor moeten maken dat de politieke
gevangenen worden vrijgelaten en de mensenrechten worden gerespecteerd. Zal
de mensenrechtenambassadeur overigens ook Oeganda en Rwanda bezoeken?Ethiopië bemoeit zich steeds nadrukkelijker met de provincie Puntland
in Somalië. De vorming van deze tweede regionale autoriteit binnen Somalië
is een positieve ontwikkeling. De Nederlandse ontwikkelingsrelatie met Ethiopië
zal dan ook zeker moeten worden gebruikt om te voorkomen dat Ethiopië
zich mengt in de interne aangelegenheden van Somalië. Een mogelijk gevolg
kan namelijk zijn dat de positieve ontwikkelingen in Somalië hierdoor
ernstig worden geschaad.Ten slotte vraagt de heer Koenders aandacht voor de positie van homoseksuelen
in Afrika. Is het mogelijk dat Nederland steun verleent aan de projecten voor
homoseksuelen in Johannesburg?Mevrouw Verburg (CDA) stelt vast dat de regering
er niet in is geslaagd om een geïntegreerd Afrikabeleid te ontwikkelen.
Een van de oorzaken dat dit Afrikabeleid niet uit de verf is gekomen, is dat
Nederland slechts met twaalf Afrikaanse landen een ontwikkelingsrelatie onderhoudt.
Verder ontneemt de nadruk op donorship, ownership en sectorbeleid het zicht
op de samenhang tussen de verschillende Afrikaanse landen, met als gevolgd
dat op het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking steeds meer in sjablonen
en blauwdrukken wordt gedacht.In reactie op het AIV-advies stelt de regering dat haar Afrikabeleid voldoende
coherent is. Mevrouw Verburg merkt op dat met deze reactie het probleem alleen
maar wordt ontkend. Het is namelijk de vraag of de ministeries van Buitenlandse
Zaken, Economische Zaken en Defensie en dat voor Ontwikkelingssamenwerking
wel willen meewerken aan een coherent Afrikabeleid. Zo stelt de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking in de notitie Ondernemen tegen armoede dat incoherentie
in het beleid voor ontwikkelingslanden nog steeds een belangrijk probleem
is.Het rapport van de speciale vertegenwoordiger voor het Grote Merengebied
Ajello en de Hoge vertegenwoordiger Solana en de gezamenlijke verklaring van
Cairo zijn belangrijke stappen in de richting van een echt EU-beleid voor
Afrika. Het zetten van concrete stappen wordt echter nog steeds bemoeilijkt
door het ontbreken van overeenstemming tussen het VK en Frankrijk. Denkt de
minister van Buitenlandse Zaken dat dit probleem op korte termijn kan worden
opgelost? Waarom heeft Nederland eigenlijk geen zitting genomen in de contactgroep
voor Rwanda? Nederland kan hier namelijk een nuttige brugfunctie vervullen
tussen het VK en Frankrijk die wel deel uitmaken van deze contactgroep. Voor Rwanda is in EU-verband een aantal ijkpunten ontwikkeld. Mevrouw
Verburg vraagt of het ontwikkelen van dergelijke ijkpunten voor het hele Grote
Merengebied kan bijdragen aan het tot stand komen van een meer coherent EU-beleid,
bijvoorbeeld in de vorm van een stabiliteitspact. Dergelijke EU-ijkpunten
moeten in ieder geval worden ontwikkeld voor Rwanda, Burundi, de DRC, Oeganda,
Zimbabwe en Angola. Zij vraagt of de ministers willen reageren op de ijkpunten
die zijn ontwikkeld door ICCO, Kerken in Actie en BBO. Een en ander betekent
overigens niet dat Rwanda in aanmerking zou komen voor plaatsing op de landenlijst.
Deze ijkpunten zijn: beperking van de militaire uitgaven, de mate van daadwerkelijke
inzet ten behoeve van vredesprocessen, militaire terughoudendheid, legale
en rechtvaardige exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, naleving van verdragen,
vredesakkoorden en het internationaal recht in het algemeen, bevordering van
mensenrechten en democratisering.President Obasanjo van Nigeria en president Mbeki van Zuid-Afrika hebben
voorgesteld een Marshallplan te ontwikkelen voor Afrika, het «Millennium
programme for the recovery of Africa». Dit plan sluit goed aan op de
mogelijkheden die de Wereldbank en het IMF zien voor Afrika. Hoe staan de
bewindslieden tegenover dit plan en zal het Belgische voorzitterschap hieraan
aandacht besteden?In de reactie op het AIV-advies gaat de regering mondjesmaat in op de
sociaal-economische ontwikkelingen in Afrika. Mevrouw Verburg betreurt dit,
omdat sociaal-economische ontwikkeling de beste vorm van conflictpreventie
is. Verder is die ontwikkeling ook onontbeerlijk om burgers te betreken bij
democratiseringsprocessen. Delen de ministers deze analyse en zijn zij dan
niet met haar van mening dat er, ook in EU-verband, moet worden ingezet op
het versterken van de sociaal-economische infrastructuur, technische assistentie
en kennis- en informatieoverdracht? Vervolgens vraagt zij of de ministers
bereid zijn om aan de Afrikanotitie een hoofdstuk toe te voegen waarin specifiek
wordt ingegaan op de opbouw van de civil society en sociaal-economische ontwikkeling.Het beleid van president Mugabe van Zimbabwe is niet langer acceptabel.
Het is daarom de hoogste tijd dat de EU haar hulp aan dit land staakt. Een
en ander betekent overigens niet dat de NGO's zich uit dit land zouden moeten
terugtrekken.De president van het Rwanda-tribunaal heeft een pleidooi gehouden voor
een VN-hulpprogramma voor de getuigen van dit tribunaal. Is de regering bereid
om hieraan gehoor te geven? Mevrouw Verburg vraagt verder of het zinvol is
om het mandaat van dit tribunaal uit te breiden tot de periode vanaf 1990.
Het is immers onmogelijk om een duurzame vrede in dit land tot stand te brengen
als er onvoldoende aandacht wordt besteed aan verwerking en waarheidsvinding.Ten slotte vraagt mevrouw Verburg of het streven naar economisch gewin
door Europese bedrijven bijdraagt aan het voortduren van het conflict in Soedan.
Is het niet mogelijk om een Europees wapenembargo voor dit land in te stellen?De heer Hessing (VVD) wijst op het belang
van conflictpreventie in Afrika. Het menselijk leed dat het gevolg is van
de conflicten in de afgelopen jaren is immers enorm: honderdduizenden vluchtelingen,
grote migratiestromen, stagnatie van de economische ontwikkeling en toenemende
armoede. Gezien het belang van conflictpreventie is het de vraag of de wereld
zich tot nu toe niet te afwachtend heeft opgesteld. Het Nederlandse beleid
zal gericht moeten zijn op het bevorderen van goed bestuur, onderwijs en ondernemerschap,
want alleen zo kan Afrika een perspectief worden geboden op vrede en stabiliteit.Afrika zal ook in de komende jaren worden geconfronteerd met nieuwe conflicten.
Het is daarom van groot belang dat een «early warning system»
wordt ontwikkeld dat het mogelijk maakt om in een vroeg stadium politieke
druk uit te oefenen op de betrokken partijen. Wellicht kunnen
de ervaringen die zijn opgedaan met de Organisatie voor veiligheid en samenwerking
in Europa (OVSE) hiervoor worden gebruikt door de OAE. Zien de bewindslieden
overigens ook andere mogelijkheden om de OAE te versterken?De heer Hessing wijst er vervolgens op dat voor een effectief Afrikabeleid
afstemming met de VS noodzakelijk is. Overleg met de VS is gewenst, omdat
dit land er blijk van geeft, oog te hebben voor de problemen van Afrika. Wat
zijn overigens de resultaten van de recente rondreis van de heren Köhler
en Wolfensohn (IMF en Wereldbank) door Afrika?Een gebrek aan coherentie en coördinatie is een van de oorzaken van
het gebrekkige hulpbeleid voor Afrikaanse landen. Met het oog daarop is het
wellicht raadzaam om voor alle Afrikaanse landen consultatieve groepen (CG)
in het leven te roepen. Voorkomen moet immers worden dat ieder donorland en
iedere politieke partij probeert om over de rug van de Afrikaanse landen te
scoren, aangezien dit in het verleden tot weinig resultaten maar wel tot een
enorme bureaucratische druk heeft geleid.Het aantreden van Joseph Kabila is voor velen reden om een betere toekomst
voor de DRC te voorspellen. Hoe realistisch zijn deze voorspellingen eigenlijk?
Wat is verder de uitkomst van het overleg in New York over de DRC en zijn
er mogelijkheden om aan dit overleg een concreet vervolg te geven?Om te komen tot een oplossing voor het conflict in het Grote Merengebied
is de regionale rol van Zuid-Afrika van groot belang. Is het mogelijk om Zuid-Afrika
te helpen bij het invullen van deze rol?De heer Hessing wijst op de verdeeldheid in de EU over de te volgen koers
voor het Grote Merengebied. Zo steunt Frankrijk Burundi en Congo en het VK
Oeganda en Rwanda. Deze verdeeldheid is niet bepaald hoopgevend. Hij zegt
dat het daarom van groot belang is dat in de recente Algemene Raad stappen
zijn gezet op weg naar een eenduidige Afrikastrategie. Kan de minister van
Buitenlandse Zaken aangeven of men daarin voldoende geslaagd is en of hij
bereid is om de Kamer hierover te rapporteren? Hoe verloopt overigens de samenwerking
tussen de heer Ajello en de UNHCR?Ten slotte vraagt hij de ministers een beknopte integrale beleidsnotitie
over Afrika op te stellen waarin wordt ingegaan op de politieke en economische
aspecten van het beleid voor Afrika. Het ontbreken van een integrale visie
en concrete prioriteiten is immers het belangrijkste euvel in het Afrikabeleid
van de regering.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie) zegt
huiverig te staan tegenover korte notities die een heel continent bestrijken.
Het is immers onmogelijk om zo recht te doen aan de complexe situatie op een
zo groot continent als Afrika. Het opstellen van lijstjes met prioriteiten
lijkt hem ook overbodig, zeker omdat de goede lezer uit de stukken van de
regering zeer wel kan opmaken welke prioriteiten zij hanteert.Geweld, corruptie en armoede zijn de belangrijkste problemen waaronder
Afrika gebukt gaat. Deze problemen zijn politiek van aard en daarom is het
van groot belang dat wordt vastgehouden aan het criterium van deugdelijk bestuur.
Verder verdienen de suggesties in het AIV-rapport voor het versterken van
de rechtstaat, zoals waarneming bij verkiezingen, democratische controle op
de strijdkrachten en verzoeningscommissies die recht doen aan de cultuur van
een land, meer aandacht dan dat zij krijgen in de reactie van de regering.
Nederland kan hieraan namelijk een nuttige bijdrage leveren, mede omdat Nederland
niet belast is door een koloniaal verleden in Afrika.De heer Van Middelkoop wijst er vervolgens op dat de nadruk van westerse
landen op democratisering in Afrika door meerpartijensystemen genuanceerd
dient te worden. De eis moet veel meer zijn dat het gezag is gelegitimeerd
door de betrokkenheid, naar vermogen, van de bevolking bij het bestuur, transparantie
en respect voor de klassieke vrijheidsrechten. De situatie in
vele Afrikaanse landen is immers vaak zo gevaarlijk en instabiel dat een zekere
mate van orde en stabiliteit al een grote stap voorwaarts is.De regering stelt zich kritisch op tegenover de suggestie in het AIV-rapport,
te komen tot een coherentietoets. Zij doet dit echter zonder dat zij uitlegt
wat volgens haar onder een dergelijke toets moet worden verstaan. Kan de minister
van Buitenlandse Zaken aangeven wat hij precies denkt af te wijzen?De minister voor Ontwikkelingssamenwerking zal op de VN-conferentie in
Brussel in de tweede helft van mei moeten uitleggen waarom Nederland niet
voldoet aan de internationale norm om 0,15% van de totale ontwikkelingshulp
te besteden aan de minst ontwikkelde landen (MOL's). Kan zij aangeven wanneer
Nederland aan deze norm zal voldoen? Zal zij verder op deze conferentie pleiten
voor het openstellen door rijkere ontwikkelingslanden van hun markten voor
de MOL's? De Europese grenzen blijven gesloten voor ontwikkelingslanden die
net niet in de categorie MOL vallen. Hierdoor krijgen de MOL's die enige economische
groei bewerkstelligen, te maken met een armoedeval. Ziet de minister een oplossing
voor dit probleem?Rwanda is op aandringen van de Kamer niet geplaatst op de landenlijst.
Kan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aangeven wat de consequenties
hiervan zijn voor de hulprelatie met dit land?De heer Van Middelkoop vraagt de minister van Buitenlandse Zaken vervolgens
aan te geven wat de precieze status van Monuc is. Hij merkt op dat het, gezien
de aard van het conflict, een goede zaak zou zijn als die status zodanig is
veranderd dat Monuc niet langer een vredesmacht is. Het is verder weinig zinvol
om waarnemers te sturen als zij, zoals nu de bedoeling is, door militairen
moeten worden beschermd. Waarom wordt er niet voor gekozen om alleen dan waarnemers
te sturen, als de DRC zodanig gepacificeerd is dat militaire bescherming niet
langer noodzakelijk is? De aanwezigheid van buitenlandse militairen kan immers
ook averechts werken.Het kan wellicht nuttig zijn om samen met België beleid te ontwikkelen
voor de Grote Merenregio. Het is echter voorbarig om hierop aan te dringen
als niet duidelijk is of België zelf een voorstander is van dergelijke
samenwerking. België beschikt immers over zoveel kennis en ervaring in
deze regio dat het moeilijk is in te zien hoe Nederland die kan aanvullen.
Past het Nederland niet om zich terughoudender op te stellen tegenover België?De heer Van Middelkoop zegt in principe een voorstander te zijn van «disarmament,
demobilisation en reintegration»-programma's (DDR). Het is hem echter
niet duidelijk wie bij deze programma's het voortouw neemt. Hij noemt in dit
verband Rwanda en vraagt of het wellicht de bedoeling is dat de Wereldbank
daar een dergelijk programma opstart. Zo ja, beschikt deze bank dan wel over
de juiste mensen voor deze taak?In de World Health Organization (WHO) zal op verzoek van een aantal Afrikaanse
landen worden gediscussieerd over de gevolgen van patenten op de prijs van
geneesmiddelen. Hierdoor zijn aids-remmers voor Afrikaanse landen namelijk
onbetaalbaar geworden. Zal de minister voor Ontwikkelingssamenwerking of de
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een bijdrage leveren aan deze
discussie?Ten slotte vraagt hij of de minister van Buitenlandse Zaken de situatie
in Soedan en in het bijzonder de betrokkenheid van overheidsfunctionarissen
bij de ontvoering van kinderen en vrouwen in de eerstvolgende bijeenkomst
van mensenrechtencommissie van de VN aan de orde zal stellen. Is hij verder
bereid te bevorderen dat het mandaat van het Rwanda-tribunaal wordt uitgebreid
naar Burundi en de DRC? Antwoord van de regeringMinister Van Aartsen merkt op dat het Afrikabeleid
van deze regering meer dan vroeger is gebaseerd op een politieke agenda. De
afgelopen tweeënhalf jaar is geprobeerd om aan deze nieuwe aanpak invulling
te geven door de klassieke ontwikkelingshulp voor Afrika nauwer te verbinden
aan de buitenlandspolitieke doelstellingen van deze regering voor Afrika.Om een meer coherent Afrikabeleid te ontwikkelen, is gekozen voor drie
hoofdlijnen: het streven naar stabiliteit, het bevorderen van vredesprocessen
en armoedebestrijding. Het streven naar stabiliteit is vooral een speerpunt
in de relatie met Zuid-Afrika en Nigeria, omdat de omwentelingen die in deze
belangrijke landen hebben plaatsgevonden, daartoe goede mogelijkheden bieden.
Een van de concrete resultaten hiervan is dat Nederland met Zuid-Afrika overlegt
over de situatie in de Grote Merenregio en met Nigeria over de problematiek
in Sierra Leone. Minister Van Aartsen benadrukt vervolgens dat het bevorderen
van vredesprocessen en armoedebestrijding dient plaats te vinden in multilateraal
verband, te weten de internationale financiële instellingen, de VN en
de EU.De meest geëigende rol voor Nederland is die van aanjager, een rol
waarin Nederland zeker succesvol is geweest. De minister wijst in dit verband
op het debat in de Algemene Raad over het conflict in de Grote Merenregio,
het certificeringssysteem voor diamanten, de discussie over kleine wapens
en de bijdrage aan Unmee; alle vier belangrijke Nederlandse initiatieven.
Verder probeert Nederland op dit moment andere EU-lidstaten te winnen voor
het idee om de Hoge vertegenwoordiger Solana een belangrijker rol te laten
spelen bij de conflicten in West-Afrika. Om die rol van aanjager te kunnen
spelen, is Nederland vooral achter de schermen actief. Daardoor haalt de regering
wellicht minder vaak de krantenkoppen, maar dat doet niets af aan het feit
dat een goede invulling van deze rol van het allergrootste belang is.Minister Van Aartsen herinnert eraan dat in de memorie van toelichting
bij de begroting de prioriteiten van het Nederlandse Afrikabeleid zijn geschetst.
Hij zegt het niet productief te vinden om deze prioriteiten op dit moment
scherper te definiëren, omdat het van belang is dat de regering in Afrika
op een breed front kan opereren. Een en ander betekent overigens dat het in
een volgende periode wellicht wel nuttig is om die prioriteiten alsnog aan
te scherpen.Een reis van een minister van Buitenlandse Zaken kan eigenlijk alleen
dan succesvol zijn als voor die reis een specifiek doel kan worden geformuleerd.
Dat geldt ook voor Afrika. Het moment waarop een reis plaatsvindt, is verder
van bijzonder belang, zoals gebleken is in de discussie over zijn bezoek aan
het Midden-Oosten. Overigens biedt een conferentie als die in Cairo de mogelijkheid
om persoonlijk met Afrikaanse leiders te spreken; het is dus niet altijd noodzakelijk
om de landen zelf te bezoeken.Met België wordt overlegd over de mogelijkheden en onmogelijkheden
van een gezamenlijke strategie voor Afrika. Nederland zal in die discussie
ook kritisch moeten durven zijn, want België heeft wel degelijk een eigen
agenda voor Afrika. Verder moet in het oog worden gehouden dat België
in Afrika vooral wordt gezien als een oud-kolonialist. Minister Van Aartsen
tekent hierbij aan dat België binnenkort als voorzitter van de EU een
bredere taak op zich zal moeten nemen, hetgeen wellicht nieuwe mogelijkheden
biedt. Overigens zijn onlangs al wel afspraken gemaakt met België over
samenwerking in het Permanente Veiligheidscomité van de EU.De werkwijze van de ministeries van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking
in Duitsland bemoeilijkt de samenwerking met dit land. Een en ander betekent
niet dat er geen pogingen meer zullen worden ondernomen om bij
bepaalde dossiers samen te werken. Hierover zijn recentelijk afspraken gemaakt
met minister Fischer.Nederland maakt geen deel uit van de EU-contactgroep voor de Grote Merenregio.
Dat betekent niet dat Nederland geen goede contacten onderhoudt met deze contactgroep.
Nederland is verder een van de grootste pleitbezorgers binnen de EU voor het
gezamenlijke buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en dat verhoudt zich
maar moeilijk tot deelname aan een contactgroep, waaraan per definitie niet
alle lidstaten kunnen deelnemen.Daartoe uitgelokt verzet minister Van Aartsen zich met klem tegen de suggestie
dat hij zich binnen de EU onvoldoende zou inzetten voor de Grote Merenregio.
Hij wijst erop dat met name Nederland zich sterk heeft gemaakt voor versterking
van de positie van de speciale vertegenwoordiger voor het Grote Merengebied,
Ajello. De bilaterale hulp van Nederland aan de DRC bestaat overigens uit
een financiële bijdrage aan het team van Masire en het «joint military
committee». Verder zal een bijdrage worden geleverd aan het werk van
de heer Ajello.Op de Algemene Raad van 26 en 27 februari is besloten om de regering van
de DRC onder leiding van Joseph Kabila te steunen. Zo zal een bijdrage worden
geleverd aan het op gang brengen van een interne dialoog in de DRC, die zal
bestaan uit een financiële bijdrage en het detacheren van Europese experts
bij het team van president Masire. Verder zal de EU zowel materiële als
politieke steun verlenen aan Monuc; de humanitaire hulp hervatten; een DDR
opstarten en een sanctieregime ontwerpen voor het geval de betrokken partijen
geen uitvoer geven aan het Lusaka-akkoord. Dit sanctieregime maakt deel uit
van de «carrot and stick»-benadering van de EU en zal bestaan
uit onder meer visamaatregelen en, op instigatie van Nederland, een wapenembargo.Minister Van Aartsen zegt dat de EU zich zal blijven inspannen voor het
vredesproces dat met de akkoorden van Arusha en Lusaka is ingezet. Om op dit
proces invloed uit te oefenen, zal de EU gebruik moeten maken van multilaterale
kanalen, zoals de VN en de internationale financiële instellingen. De
kans dat deze inspanningen succesvol zijn, is toegenomen, omdat de grote verschillen
van mening tussen het VK, Frankrijk en België ten opzichte van een aantal
jaar geleden duidelijk zijn afgenomen.Om tot een oplossing te komen van het conflict in het Grote Merengebied
is betrokkenheid van de VS zeker belangrijk. De EU zal moeten proberen om
met de nieuwe administratie van de VS hierover op korte termijn in discussie
te gaan, omdat deze administratie haar positie ten opzichte van dit conflict
nog niet lijkt te hebben bepaald. Deze discussie kan zeker vruchtbaar zijn,
omdat de minister van buitenlandse zaken van de VS er blijk van geeft zich
betrokken te voelen bij de conflicten in Afrika.Het mandaat van Monuc is gebaseerd op hoofdstuk VI van het Handvest van
de VN. Een uitbreiding van dit mandaat met elementen uit hoofdstuk VII bleek
in de Veiligheidsraad niet haalbaar. Het toetsingskader staat deelname aan
Monuc en het uitzenden van waarnemers vooralsnog niet toe. Bij de politieke
en militaire doelen en de «rules of engagement» van deze missie
zijn immers de nodige vraagtekens te plaatsen. Ook is er onduidelijkheid over
de geloofwaardigheid van de missie en de spreiding van risico's, verantwoordelijkheden
en lasten.Minister Van Aartsen betwijfelt verder of het draagvlak in de Nederlandse
samenleving voor deelname aan Monuc of het uitzenden van waarnemers voldoet
aan de eisen die hieraan in het toetsingskader worden gesteld. Mocht wel aan
deze eisen zijn voldaan, dan is het nog de vraag of de verplichtingen die
Nederland elders op zich genomen heeft, deelname toestaan. Nederland heeft
overigens geen direct verzoek ontvangen om deel te nemen aan Monuc. Een en
ander neemt niet weg dat Nederland materiële steun zal verlenen aan deze
missie.Minister Van Aartsen zegt vervolgens toe om de Kamer een notitie te doen
toekomen over de besluitvorming rond het Grote Merengebied en meer in het bijzonder het besluit om niet deel te nemen aan Monuc. Deze notitie
zal worden opgesteld namens de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Regionale organisaties en bovenal de OAE kunnen een belangrijke oplossing
spelen bij het vinden van een oplossing voor de crisis in het Grote Merengebied.
Een voorwaarde is wel dat zij hun analysecapaciteit uitbreiden. De EU en Nederland
steunen deze organisaties daarbij. Zo adviseert Nederland de OAE over haar
interne reorganisatie.Het vredesfonds is een goed initiatief van de Kamer. Inmiddels is een
aantal activiteiten opgestart, waaronder projecten in Ivoorkust, Mozambique,
Costa Rica en Tanzania.Minister Van Aartsen zegt bereid te zijn, met de oliemaatschappijen te
spreken over de situatie in Soedan. Hij tekent verder aan dat het een tragedie
is dat de olie is gevonden in het gebied dat het noorden van het zuiden scheidt,
omdat de verdeling van de olieopbrengsten ongetwijfeld aanleiding zal zijn
voor verdere conflicten. In de gesprekken van de Nederlandse regering met
de oliemaatschappijen en de regering van Soedan zal dit onderwerp zo mogelijk
aan de orde worden gesteld. Het is verder wellicht mogelijk dat hiervoor een
oplossing wordt gevonden door het IGAD partner forum voor Soedan (inter-governmental
authority on development).Aan zijn bezoek aan Nigeria heeft minister Van Aartsen de indruk overgehouden
dat de Nigeriaanse regering nu ook zelf aandacht heeft voor de milieueffecten
van de oliewinning. Als gevolg daarvan is een dialoog op gang gekomen tussen
de Nigeriaanse regering en de oliemaatschappijen. Binnen de VN kon het idee
om een onderzoek in te stellen naar de milieueffecten van de oliewinning eerder
niet op steun rekenen. Het is daarom wellicht raadzaam om een dergelijk idee
op dit moment niet opnieuw aan de orde te stellen. Overigens is het van groot
belang dat het «ownership» van een programma bij de regering van
het ontwikkelingsland zelf ligt.Minister Van Aartsen merkt op dat binnen de EU wordt gewerkt aan een gezamenlijke
reactie op de opmerkingen die door president Nujoma van Namibië zijn
gemaakt over homoseksualiteit. De rechten van homoseksuelen zijn overigens
een integraal onderdeel van het mensenrechtenbeleid van de regering.In nauw overleg met het VK is door de Algemene Raad besloten om op basis
van artikel 8 van de Cotonou-overeenkomst de regering van Zimbabwe aan te
spreken. Als dit niet leidt tot een constructieve opstelling aan Zimbabwaanse
zijde, is Nederland er voorstander van dat consultaties conform artikel 96
worden gestart, met als mogelijk gevolg dat de handelsvoordelen van Zimbabwe
worden opgeschort.Op dit moment wordt door de Kimberlygroep hard gewerkt aan het opstellen
van een internationaal certificeringssysteem voor diamanten. Nederland is
geen lid van deze groep maar een waarnemer. De regels die worden opgesteld,
zullen vermoedelijk door de EU worden overgenomen en vervolgens zal dat tot
een follow-up in Nederland moeten leiden.De Nederlandse regering reageert meestal positief op verzoeken van zowel
het Rwanda- als het Joegoslavië-tribunaal. Nieuwe verzoeken van het Rwanda-tribunaal
zullen dan ook welwillend worden bekeken. Een uitbreiding van het mandaat
is niet voor de hand liggend, omdat het mandaat op verzoek van de Rwandese
regering zelf tot de genocide is beperkt en het zeer ingewikkeld is om het
mandaat te wijzigen.Minister Herfkens wijst erop dat vriend en
vijand erkennen dat de samenwerking tussen de ministeries van Buitenlandse
Zaken en dat voor Ontwikkelingssamenwerking goed verloopt. Ook de coherentie
met andere ministeries loopt goed. Een van de belangrijkste resultaten hiervan
is dat Nederland een brug heeft weten te slaan tussen de WHO en de WTO in
de discussie over medicijnen voor de armen. Verder wijst de minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij van Nederland als enige Europese landbouwminister
consequent op de noodzaak dat de gevolgen voor de ontwikkelingslanden van
het landbouwbeleid van de EU worden meegewogen in de besluitvorming. De besluitvorming
binnen het kabinet wordt hoogstens een enkele keer bemoeilijkt door tegenstrijdige
verlangens van de Kamer als gevolg van de verkokering van enkele vaste commissies.In het AIV-advies staat terecht dat men geen overspannen verwachtingen
moet koesteren van de mogelijkheden van een Nederlandse minister voor Ontwikkelingssamenwerking
om bij te dragen aan het bevorderen van vrede en stabiliteit in Afrika. Het
is immers onmogelijk dat Nederland zelfstandig een doeltreffend antwoord geeft
op Afrikaanse problemen. Dit is in het verleden overduidelijk gebleken en
het is dan ook enigszins verwonderlijk dat nog steeds wordt bepleit om Nederland
een eigen rol te laten spelen in vredesprocessen. Multilaterale kaders, met
name de VN en de EU, zijn hiervoor de aangewezen weg, hetgeen overigens niet
wegneemt dat het soms effectief kan zijn om met gelijkgezinde landen, bijvoorbeeld
de Utsteinpartners, initiatieven te ontplooien.Het nieuwe landenbeleid voor Afrika betekent niet dat de Nederlandse ontwikkelingshulp
is beperkt tot de tien Afrikaanse landen die op de landenlijst staan. NGO's
en multilaterale kanalen die actief zijn in een land dat niet op de lijst
staat, komen namelijk wel degelijk in aanmerking voor steun. Zo wordt in Burundi
10 mln via deze kanalen besteed aan vredesopbouw, ook al is dit land nog ver
verwijderd van plaatsing op de landenlijst.Een van de belangrijkste instrumenten voor vrede en stabiliteit in Afrika
is DDR. Deze programma's kunnen daarom te allen tijde op de steun van Nederland
rekenen, UNDP of de Wereldbank. Minister Herfkens merkt verder op dat wel
moet worden voorkomen dat er al te veel tijd verstrijkt tussen de beëindiging
van een conflict en het opstarten van een DDR. Dat is ook de reden dat Nederland
een ambtenaar van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking heeft gedetacheerd
bij de Wereldbank.Minister Herfkens benadrukt dat aan het beleid voor het Grote Merengebied
wel degelijk een analyse van de regio ten grondslag ligt. Welke instrumenten
worden ingezet, is echter afhankelijk van de specifieke situatie in een land.
Vervolgens waarschuwt zij ervoor dat men door de nadruk te leggen op het belang
van een regiobenadering, al te licht voorbijgaat aan het feit dat Nederland
altijd een gesprekspartner in de regio zelf nodig zal hebben; ontbreekt die
partner, dan is het onmogelijk om welk instrument dan ook in te zetten.De resultaten van het beleid van de Nederlandse regering voor het Grote
Merengebied kunnen niet worden beoordeeld aan de hand van de criteria van
het VBTB-beleid (Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording). Daarvoor
zijn de problemen in dit gebied te groot en de Nederlandse inspanningen te
divers. De Nederlandse regering steunt immers een heel scala aan programma's
en activiteiten: het Arusha-vredesproces en vredesopbouw in Burundi tot en
met de inspanningen van president Masire. Steun aan vredesopbouw in het Grote
Merengebied is wellicht een vorm van roulette, maar die risico's verdienen
het genomen te worden, gezien de enorme belangen die voor de bevolking op
het spel staan. Een en ander geldt overigens ook voor de steun die aan de
OAE wordt verleend.De beslissing om Rwanda niet op de landenlijst te plaatsen, heeft geen
gevolgen voor de mogelijke aanspraken van dit land op schuldverlichting. Voorwaarde
is natuurlijk wel dat Rwanda het HIPC-decision point haalt.Nederland besteedt 46% van zijn ontwikkelingshulp aan Afrika. Dat de norm
van 50% nog niet is gehaald, is frustrerend, maar ook onvermijdelijk. De problemen
van Indonesië en de aardbeving in India zijn immers veel te groot om
ongemerkt voorbij te laten gaan. Minister Herfkens tekent hierbij aan dat
zij de komende jaren alles op alles zal zetten om alsnog aan de 50%-eis te
voldoen. Overigens voldoet Nederland wel degelijk aan de internationale
eis om 0,15% van de totale begroting van Ontwikkelingssamenwerking te besteden
aan de MOL's.De minister onderschrijft vervolgens de wens om het AIV-advies niet te
volgen als wordt geadviseerd om steun te verlenen aan de IPU.De bijdrage aan DDR zal hoofdzakelijk worden gekanaliseerd via de Wereldbank.
Dat doet niets af aan de Nederlandse kritiek dat de inzet van de Wereldbank
voor «public expenditure reviews» onvoldoende is. Nederland werkt
bij de hervorming van de veiligheidssector nauw samen met het VK, omdat dit
land over veel meer expertise beschikt dan Nederland. Nederland richt zich
hierbij vooral op de «public expenditure reviews» en probeert
landen over te halen, DDR-programma's te ondernemen. Overigens kan het resultaat
zijn dat een land tijdelijk meer uitgeeft aan defensie. Als het inderdaad
om een tijdelijke verhoging blijkt te gaan, mag die tijdelijke overschrijding
een land natuurlijk niet tegengeworpen worden. Oeganda kampt momenteel met
dit probleem en enige clementie is dan ook op zijn plaats, mits dit land zich
daadwerkelijk uit de DRC terugtrekt.De staatssecretaris van Economische Zaken wordt door het ministerie voor
Ontwikkelingssamenwerking ondersteund voor zijn bezoek aan Ghana, omdat in
dit land het ORET-programma en het Programma samenwerking opkomende markten
goed lopen. Voor zijn bezoek aan Nigeria mag staatssecretaris Ybema niet op
steun rekenen van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking, omdat Nigeria
vooralsnog niet op de bedrijfslevenlijst is geplaatst, vanwege zijn schuldensituatie.Nigeria heeft tot nu toe weinig interesse getoond voor deelname aan een
PRSP. Inmiddels lijkt president Obasanjo overstag te zijn gegaan, maar ontbreekt
het hem aan de juiste instrumenten. Al met al wordt door Nigeria nog in genen
dele voldaan aan de eisen die worden gesteld aan concessionele schuldverlichting.
Minister Herfkens zegt er verder de voorkeur aan te geven dat Nigeria uitgesloten
blijft van het HIPC, omdat met concessionele schuldverlichting aan dit land
zeer veel Nederlands ODA-geld (official development assistance) gemoeid is,
waarschijnlijk vier keer zoveel als de Club van Parijs-regeling met Indonesië.
Verder voldoet dit land al enige maanden niet aan de afspraken die het met
het IMF heeft gemaakt. Een en ander betekent overigens niet dat schuldverlichting,
ondanks zijn olie-inkomsten, onbelangrijk is voor Nigeria.Minister Herfkens zegt toe, de brief die zij aan Justitia Pax heeft gestuurd
over de situatie in Burkina Faso, aan de Kamer te doen toekomen.De ijkpunten die door Kerken in Actie, ICCO en BBO worden gesuggereerd
voor Rwanda, zijn een goed uitgangspunt voor het opstellen van beleid dat
ertoe moet leiden dat Rwanda op de landenlijst wordt geplaatst. Zij wijst
erop dat Rwanda, nu het voldoet aan deze ijkpunten, plaatsing op de landenlijst
in het vooruitzicht moet worden gesteld, omdat goed donorschap dit vereist
en men een land niet tot in alle eeuwigheid aan het lijntje kan houden.De minister van financiën van Rwanda is een bijzonder capabel en
integer man. Minister Herfkens zegt dan ook, niet te verwachten dat zich problemen
zullen voordoen bij de besteding van gelden die bedoeld zijn voor armoedebestrijding.
Verder heeft Rwanda zijn bevolking op een voorbeeldige manier in het PRSP-proces
laten participeren, hetgeen een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het
verzoeningsproces. Al met al is er alle reden om op het voorstel om Rwanda
op de lijst te plaatsen, niet met een bot «nee» te reageren.Het is een belangrijke nieuwe ontwikkeling dat de heren Köhler en
Wolfensohn samen een reis ondernemen door Afrika om daar persoonlijk kennis
te nemen van de problemen waarmee de Afrikaanse landen te kampen hebben.Een van de goede aspecten van het «Millennium programme for the
recovery of Africa» is dat het «ownership» van dit programma
bij de Afrikaanse landen zelf ligt. Dit programma spreekt de noodzaak uit
van het reconstrueren van de eigen identiteit en het zelfvertrouwen
van Afrikanen. Als men de Afrikaanse landen hierbij wil steunen, moet men
dat in ieder geval niet doen door ze te overladen met «witte»
experts. Minister Herfkens zegt dat er daarom voor is gekozen om aansluiting
te zoeken met dit programma via de Economische Commissie voor Afrika van de
VN.Mede op aandringen van de Kamer wordt aan de nota Ondernemen tegen armoede
een actieplan toegevoegd. Minister Herfkens zegt bereid te zijn om in dit
actieplan puntsgewijs aan te geven welke punten daarbij niet meer relevant
zijn voor de landen in Sub-Sahara Afrika. Verder zal zij de NGO's die zijn
betrokken bij het Medefinancieringsprogramma, vragen of zij bereid zijn om
voor Sub-Sahara Afrika een extra inspanning te leveren. Deze NGO's zijn immers
wel heel sterk vertegenwoordigd op continenten waar de civil-societyproblematiek
minder acuut is.De OVSE is in hoge mate een Europese reactie op ervaringen tijdens en
na de Koude Oorlog. Bovendien zijn in dit model de politieke en economische
agenda's niet of nauwelijks geïntegreerd. Die integratie is voor Afrika
echter van groot belang; Afrikanen zullen zélf een soortgelijke organisatie
moeten opbouwen. Het uiteindelijke doel van deze organisatie zal echter hetzelfde
moeten zijn als dat van de OVSE.Ten slotte benadrukt minister Herfkens dat een CG alleen dan in het leven
kan worden geroepen, als het desbetreffende land «zijn huiswerk heeft
gedaan». Verder is de afspraak gemaakt dat de UNDP zich concentreert
op de MOL's en de Wereldbank op de overige landen. Dat is een ongelukkige
verdeling, omdat bijvoorbeeld Mali, een van de MOL's, niet in aanmerking komt
voor een CG. Dat is een gemis, want Mali heeft nog veel hulp nodig, terwijl
de UNDP zich in het verleden niet erg behendig heeft getoond in het loskloppen
van fondsen bij donoren.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA),
Hillen (CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA),
Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Van den Akker (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-V-70.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl