Wijziging van de Tabakswet; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-26472, nr. 59c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

12-02-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26472 nr. 59c

07-02-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud wetsvoorstelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26472Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 472Wijziging van de Tabakswetnr. 59cNADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 7 februari 2002De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de opmerkingen
en vragen van de leden van de fracties van het CDA, de VVD en GroenLinks van
de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daar zitten bepaalde
suggesties tussen die ik wil overnemen. Hierna ga ik daar nader op in.Net als de CDA-fractie hecht ook de regering grote waarde aan de harmonisatie
van de interne markt van de Europese Gemeenschap. Daarbij moet ingevolge artikel
95 van het EG-Verdrag een hoog niveau van gezondheidsbescherming in acht worden
genomen. Bij een zo schadelijk product als tabak komt dat neer op het vergaand
beperken van de reclame en sponsoring. De Europese Commissie heeft daartoe
medio 2001 een nieuw richtlijnvoorstel gedaan. Vanwege het arrest d.d. 5 oktober
2000 van het Europese Hof van Justitie, waardoor de eerdere reclamerichtlijn
(98/43/EG) in verband met de rechtsgrondslag nietig werd verklaard, ziet dit
nieuwe reclamerichtlijnvoorstel uitsluitend op grensoverschrijdende tabaksreclame
en -sponsoring. Dat is nu precies het verschil met het onderhavige wetsvoorstel,
waarin bepalingen inzake nationale reclame en sponsoring voor tabaksproducten
staan. Inhoudelijk zijn deze bepalingen echter wél nagenoeg gelijk
aan voornoemde reclamerichtlijn. Daarmee zitten we op hetzelfde spoor als
het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Die landen hebben er ook voor gekozen
om de inhoud van de eerdere reclamerichtlijn om te zetten in nationale wetgeving.
EU-lidstaten als België, Frankrijk, Finland, Ierland, Italië, Portugal
en Zweden kennen al geruime tijd een vergaande nationale wettelijke beperking
van tabakspromotie ter bevordering van de gezondheid en ter bescherming van
de jeugd.Het kabinet staat in beginsel positief tegenover de intentie van dit nieuwe
reclamerichtlijnvoorstel dat vorig najaar is besproken tijdens de EU-Gezondheidsraad
en dat thans voor een eerste lezing bij het Europese parlement ligt. Als juridisch
duidelijk is dat een nieuwe EU-reclamerichtlijn geen aantasting van de nationale
bevoegdheid inzake tabaksreclamebeperking tot gevolg heeft doch daaraan slechts
complementair is, zal de regering hiermee kunnen instemmen. Een zodanige nieuwe
tabaksreclamerichtlijn zal géén gevolgen hebben voor de nu voorliggende
wijziging van de Tabakswet. Het bevorderen van de ondersteuning bij het stoppen van roken acht ik,
net als de leden van de CDA-fractie, van groot belang. Dit beleidsinstrument
wint de laatste tijd aan betekenis. Het experiment in Friesland is bedoeld
om in de praktijk na te gaan of vergoeding van middelen en methoden, waarvan
al eerder en elders bewezen is dat ze effectief zijn, een meerwaarde (meer
stoppogingen en stoppers) heeft en zo ja, onder welke voorwaarden dan op verantwoorde
wijze vergoeding kan plaatsvinden. Het is dus niet zo dat we in dit experiment
proberen iets, dat al bekend is, opnieuw te onderzoeken. Het experiment gaat
namelijk niet over de vraag welke hulpmiddelen of ondersteuningsmethoden effectief
zijn bij het stoppen met roken. De in het experiment gekozen benadering ligt
geheel in het verlengde van uitvoering van de kamerbreed aangenomen motie
van de leden Oudkerk en Kant.In termen van gezondheidswinst is het uitermate rendabel om aan rokers
die willen stoppen adequate ondersteuning te bieden. Dit gebeurt niet in een
grootschalig landelijk experiment, omdat er dan geen controlegroep (rokers
die willen stoppen, maar géén vergoeding ontvangen) mogelijk
zou zijn. De vraag of vergoeding in deze een meerwaarde heeft, zou dan niet
beantwoord kunnen worden.De inspanningen van werkgevers en (semi-)publieke instellingen om te komen
tot een rookvrij binnenmilieu in ons land wil ik complementeren door in het
komende jaar een landelijk stoppen met roken-programma op te zetten. Juist
door te kiezen voor doelmatige vergoeding op een verantwoorde wijze zullen
bijvoorbeeld werknemers die willen stoppen, daarbij geholpen door de omstandigheid
dat men op het werk niet meer kan roken, een efficiënt hulpaanbod kunnen
krijgen. Vooral de lagere inkomensgroepen, waar het roken het meest voorkomt,
zullen daarbij centraal staan.De leden van de VVD-fractie stellen naar aanleiding van de memorie van
antwoord enkele nadere vragen. Op het nut en effect van de tabakszelfregulering
wil ik graag nader ingaan. Er is in de loop der jaren meermalen overleg geweest
met de tabaksindustrie over het wezenlijk aanscherpen van de zelfregulering
voor de marketing, reclame, promotie en sponsoring van tabaksproducten opdat
jongeren hiermee niet langer geconfronteerd zouden worden. Dit bedrijfsleven
is niet ten principale altijd onwillig gebleken. Men heeft zichzelf in het
verleden wel bepaalde beperkingen opgelegd, maar uiteindelijk bleek de tabaksindustrie
medio jaren negentig niet bereid om via zelfregulering af te zien van tabakspromotie.
De grens van de inzet van het instrument zelfregulering was daarmee toen bereikt.
Zelfregulering reikte niet ver genoeg om het oogmerk – niet-rokers,
en dan vooral jongeren vrijwaren van tabakspromotie – te bereiken. Daarom
heeft de regering in de loop van 1997, in samenspraak met de Tweede Kamer,
besloten om te komen tot een wettelijke aanpak van de marketing, reclame,
promotie en sponsoring voor tabaksproducten.Tegen deze achtergrond moet de nu voorliggende maatregel – beperking
van de tabakspromotie tot tabaksspeciaalzaken – worden gezien. In de
nieuwe situatie kunnen tabaksfabrikanten via deze verkooppunten onder bepaalde
voorwaarden nog steeds promotie richting hun klanten, de rokers, bedrijven.Het is juist dat over een code voor tabaksreclame in tabaksspeciaalzaken
op twee punten na (gezondheidswaarschuwing op alle reclame-uitingen en overgangstermijn)
overeenstemming is bereikt met de tabaksfabrikanten en tabaksdetailhandel.
Het lijkt me wat zwaar aangezet en vooralsnog ook niet nodig hierover een
bestuurlijk overleg te voeren ten einde deze twee beperkte knelpunten op te
lossen. De tabaksbranche doet in deze zo op het eerste gezicht geen onredelijk
verzoek: men wil bepaalde inventaris, ook al is dit een reclame, niet voorzien
van een waarschuwing en men heeft tijd nodig om de reclame-uitingen in de
speciaalzaak aan te passen aan de nieuwe bepalingen in de toekomstige
Reclamecode voor tabaksproducten. Het komt me voor dat hierover zonder bestuurlijk
overleg tot overeenstemming moet zijn te komen.In antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie reageer ik graag
nader op de publieke uitspraak in De Telegraaf van 13 juli 2001 door
de leider van de alcoholvoorlichtingscampagne dat het beleid van de regering
om een leeftijdsdocument te vragen aan jongeren die alcohol willen kopen,
niet zou werken. Daarbij herhaal ik deels hetgeen hierover in de memorie van
antwoord staat.De stelling van deze deskundige dat het beleid om verkopers van alcohol
en tabak wettelijk te verplichten aan de hand van een leeftijdsdocument vast
te stellen of jongeren de vereiste leeftijd hebben bereikt, zou zijn mislukt,
is prematuur en onbewezen. Deze uitspraak is al weer geruime tijd geleden
gedaan en daardoor inmiddels gedateerd.Vorig jaar is een experimenteel team van de Keuringsdienst van Waren operationeel
geworden. Hun taak is de ontwikkeling van methoden van toezicht op het in
acht nemen van de leeftijdsgrenzen in de te onderscheiden situaties. Inmiddels
zijn 40 controleurs en 5 teamleiders geworven om systematisch toezicht te
gaan houden. Deze mensen zullen echter eerst moeten worden opgeleid alvorens
ze productief kunnen zijn. Hiermee is ongeveer een half jaar gemoeid. Pas
als de systematische inzet van de moderne handhavingsmethoden kan worden geëvalueerd,
is het mogelijk om verantwoorde uitspraken te doen over de handhaving. Het
spreekt voor zich dat de opgedane ervaringen bij de Drank- en Horecawet ondersteuning
geven voor een goede aanpak in het kader van de Tabakswet. Garanties op succes
zijn uit de aard der zaak niet op voorhand te geven. De ervaringen van het
experimentele team stemmen tot dusverre hoopvol.Het invoeren van een wettelijk verplichte leeftijdsvaststelling aan de
hand van een leeftijdsdocument zal het voor de alcohol- en tabaksverkopers
eenvoudiger maken om de wet na te leven. De bereidwilligheid van het betrokken
bedrijfsleven om de wet na te leven neemt toe. De handhavingsinspanning van
de Keuringsdienst van Waren voor de Tabakswet zal aanzienlijk toenemen.Een bijkomend voordeel is dat de komende leeftijdsgrens van 16 jaar in
de Tabakswet door de leden van het Platform Verkooppunten Tabak conform de
eigen zelfregulering al enkele jaren in de praktijk dient te worden gebracht.
De onderhavige wettelijke regeling betekent dus, als het goed is (als men
de eigen zelfregulering ten minste naleeft), in de praktijk geen wezenlijke
materiële verandering in het verkoopgedrag van de tabaksverkopers, behalve
dan dat men in de nieuwe wettelijke situatie om een leeftijdsdocument zal
moeten vragen ten einde vast te stellen of de aspirant-koper de leeftijd van
16 jaar heeft bereikt (behalve als dit onmiskenbaar het geval is). Er is derhalve
draagvlak voor deze maatregel bij degenen die het primair aangaat, want men
is via zelfregulering al vooruitgelopen op de komende wettelijke norm.Kortom, het is nog veel te vroeg om te concluderen dat een en ander niet
zou werken. En het is zeer voorbarig om nu al tot de slotsom te komen dat
de wettelijke regels op dit punt niet zouden voldoen.Vanwege al deze redenen is er voldoende aanleiding om het niet eens te
zijn met de gememoreerde bewering van voornoemde campagneleider.Inhoud wetsvoorstelDe leden van de fractie van het CDA refereren aan het standpunt in de
memorie van antwoord dat een wezenlijke terugdringing en substantiële
vermindering van de vele tienduizenden tabaksverkooppunten een zaak is voor
het volgende kabinet (nieuwe Tabaksnota). Conform de wens van de CDA-fractie
is het kabinet bereid de in artikel 7, lid 3, en artikel 9, lid 4, van het wetsvoorstel opgenomen grondslagen voor een algemene maatregel
van bestuur nu nog niet te hanteren ten einde het aantal tabaksverkooppunten
vergaand te beperken.Daarbij maak ik wel een drietal uitzonderingen: sportaccommodaties, winkels
waar geneesmiddelen worden verkocht en plaatsen waar veel jongeren onder de
16 jaar komen. Ik doe dat om de volgende redenen. De verkoop van tabak in
sportaccommodaties en in combinatie met geneesmiddelen is qua voorbeeldwerking
respectievelijk uitstraling onwenselijk. Daarnaast kan het uit handhavingsoogpunt
(leeftijdsgrens) noodzakelijk blijken te zijn de tabaksverkoop niet langer
toe te staan op plaatsen waar veel kinderen komen. Deze drie verkoopbeperkingen
behelzen redelijk beperkte ingrepen in de distributie en verkoopkanalen.Overigens merk ik op dat ingevolge artikel 12 van het wetsvoorstel de
voordracht voor een algemene maatregel van bestuur krachtens artikel 7 en
artikel 9, vierde lid, niet eerder kan worden gedaan dan vier weken nadat
het ontwerp-besluit aan de beide kamers der Staten-Generaal is overgelegd.
Dit impliceert dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport niet
kan bevorderen dat een door deze leden bedoeld besluit voor advies aan de
Raad van State wordt voorgedragen zonder dat er eerst sprake is geweest van
parlementaire voorhang.De leden van de CDA-fractie vragen wat de WHO-doelstelling uit 1988 is.
Deze doelstelling is in het voorlopig verslag gememoreerd door de leden van
de SP-fractie en behelsde dat het aantal rokers in het jaar 2000 zou zijn
gehalveerd ten opzichte van 1988. In de memorie van antwoord heb ik aangegeven
dat het duidelijk is dat Nederland dit doel nog niet heeft gehaald. Mede daarom
heeft het kabinet besloten om het samenhangende tabaksontmoedigingsbeleid
te intensiveren. Wetgeving is daarbij – naast voorlichting, preventie,
hulp bij stoppen-met-roken, zelfregulering en accijnsheffing – één
van de beleidsinstrumenten. Dit wetsvoorstel is in dat kader een belangrijke
stap voorwaarts.Ik ben gaarne bereid nader in te gaan op de bestaande voornemens inzake
de invoering van dit wetsvoorstel en daarbij naar de huidige inzichten een
tijdschema aan te geven voor de gedifferentieerde inwerkingtreding van de
voornaamste artikelen. Overigens zal daarover ook nog overleg plaatsvinden
met de betrokken maatschappelijke sectoren en belanghebbende marktpartijen.
In dit verband prevaleert een goede voorbereiding boven haast. Ik wil daar
waar nodig organisaties de tijd gunnen om via zelfregulering alvast in gang
te zetten hetgeen wenselijk is en zo vooruit te lopen op de beoogde wettelijke
situatie. Tegelijkertijd is het zaak via een inwerkingtredingsbesluit vroegtijdig
duidelijkheid te bieden over de uiteenlopende data voor de diverse wettelijke
bepalingen.De eerstvolgende te zetten stap is de openbare behandeling van dit wetsvoorstel
in de Senaat. In de verwachting dat deze binnenkort kan plaatsvinden, ziet
het indicatieve tijdpad er als volgt uit.• Reclamebeperking: medio 2002. Hierover is overleg gaande met de
tabaksfabrikanten en tabaksdetailhandel in verband met een overgangstermijn
voor het her en der verwijderen van reclame-uitingen en het aanpassen van
de nog toegestane reclame in de tabaksspeciaalzaken.• Leeftijdsgrens 16 jaar: 1 januari 2003. Deze datum is voor de automaten
afgesproken tijdens de openbare behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer en hangt direct samen met de technische aanpassing van de tabaksautomaten
ten behoeve van de elektronische leeftijdsvaststelling door middel van de
bankchipkaart.• Rookvrije werkplek: in de loop van 2003. Zoals in de memorie van
antwoord aangegeven, is het de bedoeling om het recht op een rookvrije werkplek
in samenspraak met de sociale partners in te voeren.Momenteel is een communicatieplan voor de gefaseerde inwerkingtreding
van de gehele gewijzigde Tabakswet in ontwikkeling. Ook daarbij zullen de
betrokken maatschappelijke organisaties en belanghebbende marktpartijen worden
betrokken.De CDA-fractie stelde nog een aantal vragen over de rookvrije werkplek.
De werkgever hoeft het recht op een rookvrije werkomgeving niet waar te maken
ten aanzien van werknemers die thuis telewerken of terwijl zij in de buitenlucht
werkzaam zijn. Voor dergelijke werksituaties zal krachtens artikel 11a, vijfde
lid, in elk geval een uitzondering worden getroffen.In dit verband wil ik graag stilstaan bij de vraag wie in artikel 11a
als werkgever moet worden gezien en wie derhalve verplicht is zodanige maatregelen
te treffen dat werknemers hun werkzaamheden kunnen verrichten zonder daarbij
hinder of overlast van roken door anderen te ondervinden. Voor de toepassing
van artikel 11a wordt onder werkgever verstaan degene die als zodanig wordt
aangeduid in artikel 1, eerste lid, onder a, van de Arbeidsomstandighedenwet
1998. De aansluiting bij de Arbeidsomstandighedenwet 1998 ligt bij de verdere
verwezenlijking van een rookvrije werkplek als hier wordt voorgesteld voor
de hand. Het gaat in de Tabakswet – evenals in de Arbeidsomstandighedenwet
1998 in meer algemene zin – om de gezondheid en het welzijn van de (werkende)
mens. De werkgever heeft daarvoor in te staan. Als werkgever moet daarbij
normaliter worden gezien degene jegens wie krachtens civielrechtelijke arbeidsovereenkomst
of publiekrechtelijke aanstelling arbeid moet worden verricht. In de situatie
van uitzendarbeid is er evenwel sprake van een soort «dubbeling»
van de werkgeversrol. In die situatie zijn derhalve zowel de formele werkgever –
het uitzendbureau – als de feitelijke werkgever – de inlener –
gehouden een rookvrije werkplek te garanderen.Recepties of andere feestelijke bijeenkomsten die door of namens de werkgever
in het bedrijfsrestaurant, de kantine of elders in het gebouw van de onderneming
worden georganiseerd, vallen onder de reikwijdte van het eerste lid van artikel
11a, alleen al omdat bij zo'n gelegenheid de mensen van de bediening aan het
werk zijn. Dit laat onverlet dat de werkgever in dergelijke gevallen desgewenst
kan voorzien in een aparte rookruimte.Mijn opmerkingen in de memorie van antwoord over de betekenis van artikel
11a, eerste lid, in relatie tot de horeca als werkplek hebben zeker niet de
bedoeling gehad om te getuigen van weinig begrip voor de bijzondere omstandigheden
van deze bedrijfstak. Integendeel. Hier moet sprake zijn van een misverstand.
In de memorie van antwoord heb ik duidelijk aangegeven dat horecawerkgevers
in aanmerking komen om te worden uitgezonderd via een algemene maatregel van
bestuur krachtens het vijfde lid van artikel 11a. Dat is ook zo bedoeld door
de indiener van het amendement.Tegelijkertijd rijst de vraag of zo'n uitzondering voor eens en altijd
en voor iedere horecawerkgever ware te maken. Daarbij moeten we beseffen dat
de horeca beslist geen uniforme branche is. Bepaalde horecagelegenheden, zoals
sportkantines, snackbars, jeugdhonken en «fast food» gelegenheden,
worden vaak bezocht door veel kinderen. Willen we hen blijven blootstellen
aan schadelijke tabaksrook, is dan de vraag. Daarnaast komen er ook steeds
meer volwassen mensen die er prijs op stellen om uit eten te kunnen gaan in
een rookvrij restaurant, of in elk geval zonder al te veel hinder of overlast
van tabaksrook te ondervinden. Willen we dat (uiteindelijk) wettelijk mogelijk
maken of laten we het (vooralsnog) over aan de zelfregulering?Al dit soort vragen zullen in de loop der jaren keer op keer opnieuw moeten
worden bezien. Immers, het gaat hierbij eerst en vooral ook om draagvlak in
de samenleving. Als steeds meer burgers niet langer tabaksrook in willen ademen,
dan is er reden om maatregelen tegen hinder en overlast van tabaksrook
te nemen, hetzij via zelfregulering, hetzij in de vorm van regelgeving.Overigens merk ik ook hier op dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport niet kan bevorderen dat een besluit krachtens artikel 11a, vijfde
lid, wordt voorgedragen zonder dat er eerst parlementaire voorhang heeft plaatsgevonden.In antwoord op de vragen van de leden van de fractie van het CDA over
artikel 5c breng ik het volgende naar voren. De figuur van openbaarmaking
van een veroordelend vonnis past zeer wel in het Nederlandse rechtstelsel.
In het aansprakelijkheidsrecht is het gebruikelijk dat de pleger van de onrechtmatige
daad, die bestond uit het doen van lasterlijke of smadelijke uitlatingen,
met naam en toenaam wordt genoemd in de rectificatie van de gewraakte uitlatingen.
Dit wordt algemeen gezien als een geëigend middel om de schade zoveel
mogelijk weg te nemen of te herstellen. Een voorbeeld van een wettelijke regeling
van openbaarmaking kan gevonden worden in artikel 6:241, derde lid, onder
c, van het Burgerlijk Wetboek. Deze bepaling heeft ook model gestaan voor
het voorgestelde artikel 5c, derde lid, onder c, van de Tabakswet. De rechter
wordt daarmee de mogelijkheid geboden openbaarmaking te gelasten in hetzelfde
medium – bijvoorbeeld een bepaalde krant – als waarin de onrechtmatige
tabaksreclame was opgenomen. De vraag of het daarbij om openbaarmaking met
naam en toenaam of een geanonimiseerde versie van het vonnis zal gaan, zal
veelal academisch zijn, omdat men uit de gewraakte reclame zelf meestal de
identiteit van de pleger kan afleiden.De leden van de CDA-fractie informeerden hoe is opgetreden in de 116 gevallen
die in het jaar 2000 bij de meldkamer van de Keuringsdienst van Waren als
klacht in het kader van de Tabakswet zijn geregistreerd. Al deze klachten
betroffen het overtreden van het rookverbod in openbare gebouwen. Zoals te
doen gebruikelijk zijn alle klachten nader onderzocht en zijn de klagers geïnformeerd
of de klacht al dan niet was gegrond. In 13 gevallen bleek de klacht niet
gegrond en in 5 gevallen was niet meer te achterhalen of de Tabakswet al dan
niet werd overtreden. In de 98 gevallen dat er sprake was van een overtreding
van de Tabakswet is een schriftelijke waarschuwing verzonden. Verdergaande
maatregelen kan de Keuringsdienst van Waren op dit moment nog niet nemen,
omdat de artikelen 10 en 11 van de Tabakswet, die zien op het instellen en
handhaven van rookverboden, nog geen strafbaarheidstelling kennen. Met dit
wetsvoorstel komt daarin verandering. In de nieuwe situatie zal de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op voordracht van de controleur een
bestuurlijke boete kunnen opleggen.Dank aan deze leden voor het onder mijn aandacht brengen van een onvolkomenheid
in de memorie van antwoord. De tabaksaccijnsopbrengsten bedroegen in 1999
inderdaad f 3,5 miljard.De leden van de CDA-fractie hadden nog enkele vragen over de definitie
van reclame. Deze is deels overgenomen uit voornoemde reclamerichtlijn en
heeft zijn nut in een aantal andere landen al in de praktijk bewezen. Het
is natuurlijk niet de bedoeling van de definitie om een cirkelredenering op
gang te brengen. Naar het oordeel van de regering bestaat dat gevaar ook niet.
Met deze leden ben ik van mening dat het met het oog op een nauwkeurige afgrenzing
ten opzichte van de vrijheid van meningsuiting van belang is om hier zo scherp
mogelijk te formuleren. Het enkele optreden van het bekendheid geven aan of
het aanprijzen van een tabaksproduct leidt nog niet zonder meer tot de conclusie
dat er sprake is van reclame in de zin van de Tabakswet. Daartoe dient er
namelijk tevens sprake te zijn van een commerciële mededeling die dit
bekendheid geven aan of aanprijzen van een tabaksproduct tot doel
dan wel rechtsreeks of onrechtstreeks tot gevolg heeft.In de memorie van antwoord heb ik ter zake met «anderszins stimuleren
vanuit een commercieel oogmerk» bedoeld aan te geven dat er ook andersoortige
beloningen bestaan dan in de vorm van geld. Ik deel in deze de zienswijze
van de leden van de CDA-fractie dat er in beide genoemde gevallen («advertorial»
en «comedy night») sprake is van betaling, ook al gaat het uitsluitend
om vermelding van de naam van de tabaksfabrikant die (bijvoorbeeld) sponsort.
De memorie van antwoord heeft niet de indruk willen wekken, dat de sponsoring
van een «comedy night» – waarbij bijvoorbeeld in uitingen
naar buiten toe melding wordt gemaakt van de naam van de tabaksfabrikant als
sponsor – wordt gezien als een andersoortige beloning, respectievelijk
als het anderszins stimuleren vanuit een commercieel oogmerk. Overigens merk
ik op dat het wetsvoorstel óók een definitie van sponsoring
bevat.Het is dus niet zo dat het adjectief «commerciële» in
de reclamedefinitie uitsluitend moet worden verbonden met betaling van geld.
Betaling moet hier inderdaad ruim worden gezien, dat ben ik met deze leden
eens.Dan nog blijft er naar het oordeel van de regering een zelfstandige betekenis
over voor het «anderszins stimuleren vanuit een commercieel oogmerk»,
namelijk via tegenprestaties die niet zijn te vatten onder het begrip betaling,
zelfs niet in ruime zin opgevat.Voor wat betreft omzeilende vormen van verboden reclame komt het in de
memorie van antwoord genoemde, bij twijfelgevallen te hanteren tweede criterium –
wie heeft er voor de tabaksreclame betaald? – de leden van de CDA-fractie
als betekenisloos, respectievelijk riskant voor, want het zou aanleiding kunnen
geven tot schijnconstructies. De regering ziet dit toch anders. Gaarne licht
ik dit toe aan de hand van de volgende casus. Stel, er is reclame voor een
Chesterfield rookfauteuil. Dan is het toch relevant wie hiervoor heeft betaald,
de meubelmaker of de sigarettenfabrikant? Met andere woorden: is het de bedoeling
van de reclame om een sigarettenmerk of een armstoel aan te prijzen?Het door deze leden naar voren gebrachte voorbeeld van een trust in de
Verenigde Staten, gevoed met legaten van tabaksliefhebbers, die een evenement
in Nederland geld schenken, indien de bekende cowboy of kameel wordt gebruikt,
is interessant en vraagt om een reactie. Ik ga er daarbij vanuit dat deze
leden hier doelen op een poging tot een omzeilende vorm van tabaksreclame.
In dat geval is er naar mijn oordeel géén sprake van een twijfelgeval –
en behoeft dus ook de vraag wie er voor de reclame betaald heeft, niet te
worden gesteld – want het gebruik van de bekende cowboy of kameel heeft
dan immers het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een sigarettenmerk
tot doel, dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg. Het gaat hier
tenslotte niet om een vereniging van kamelenliefhebbers of cowboyvrienden.Op dit punt wilden de leden van de CDA-fractie graag nog vernemen of het
met toestemming van de merkgerechtigde zonder betaling door een kunstenaar
verwerken van de welbekende cowboy of kameel in een kunstwerk een vorm van
reclame oplevert en of het denkbaar is dat een in opdracht van een sigarettenfabrikant
vervaardigd kunstwerk, waarin de naam of een andersoortig teken voorkomt,
een reclame oplevert.Deze vraagstelling doet bij mij allereerst de vraag rijzen of het mogelijk
is zonder betaling (in de ruime zin) ergens een opdracht voor te verlenen.
Mijn ervaring zegt dat dit normaliter niet het geval is.In de tweede plaats is de vraag wat moet worden verstaan onder een kunstwerk.
Het lijkt me niet eenvoudig dat helder onder woorden te brengen. Daarnaast
is het zo dat op reclamebureaus nogal wat creatieve mensen werken die de kunstacademie
hebben doorlopen.Ten derde is relevant waarvoor het bedoelde kunstwerk is bestemd. Komt het in de hal van het kantoor van de sigarettenfirma te staan? Of heeft
het kunstwerk het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een tabaksproduct
tot doel, dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg?In de vierde plaats is er een bekend sigarettenmerk dat al sinds enkele
jaren jongeren de gelegenheid biedt om hun kunstzinnigheid uit te leven. Die
«kunstwerken» worden dan vervolgens als reclameaffiche gebruikt.Kortom, in al dit soort voorbeelden is naar het oordeel van de regering
steeds weer dezelfde cruciale vraag aan de orde: is er wel of niet sprake
van reclame of sponsoring, zoals gedefinieerd in artikel 1?Dat geldt ook voor de casus van discussieprogramma's op televisie en symposia,
waarin namen van sigarettenfabrikanten of sigarettenmerken aan de orde komen.
Het simpelweg noemen van een sigarettenmerk in dergelijke situaties ziet de
regering niet zonder meer als een commerciële mededeling. Als er geld
of een andersoortige beloning tegenover staat, ligt dit vanzelfsprekend anders.
Dan is er in elk geval niet langer sprake van vrije nieuwsgaring.Ook zonder dat er geld of een andersoortige beloning in het geding is,
zou er in principe toch sprake kunnen zijn van tabaksreclame, namelijk als
de bewuste economische handeling of commerciële mededeling onder de definitie
van reclame valt. Echter, deze stellingname vloeit veeleer voort uit de logica
der dingen dan dat ik dit in de economische werkelijkheid zie gebeuren.Overigens merk ik op dat het ingevolge de Mediawet in het kader van het
tegengaan van sluikreclame niet is toegestaan om op radio en televisie (behalve
dan in de reclameblokken) commerciële merknamen te noemen of te tonen,
van welk product of dienst dan ook.De leden hier aan het woord zien spanning met de vrijheid van meningsuiting,
indien een sigarettenfabrikant een voor het publiek toegankelijk symposium
bekostigt over het al dan niet minder schadelijk zijn van een specifiek tabaksproduct
en dit vanwege het onrechtstreekse gevolg van een aanprijzing van een tabaksproduct
in de ogen van de regering een verboden commerciële mededeling zou opleveren.
Dat we hier zijn beland op het raakvlak van reclame en vrijheid van meningsuiting
wil ik niet bestrijden. Wél zij benadrukt dat onze Grondwet handelsreclame
uitzondert van de vrijheid van meningsuiting en dat het van hogere orde zijnde
Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens reclamebeperkingen uit een oogpunt
van onder meer bescherming van de volksgezondheid toestaat.De vraag lijkt me dan ook niet zozeer of er een beperking wordt opgelegd
aan de vrijheid van meningsuiting, maar of het door deze leden bedoelde symposium
wel of niet onder de definities van tabaksreclame en sponsoring valt.Net als de leden van de CDA-fractie streeft ook de regering naar een nauwkeurige
afgrenzing ten opzichte van de vrijheid van meningsuiting, dit mede in het
licht van de jurisprudentie van de Hoge Raad en het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens. De door deze leden voorgestelde formulering, dat uitingen die
mogelijk zijn geworden als gevolg van betaling (in de ruime zin van dat begrip
genomen) en ongeacht de bron van waaruit die betaling afkomstig is, in principe
een commerciële mededeling opleveren (mits bekendheid geven aan of aanprijzen
van een tabaksproductie het doel, dan wel het rechtstreeks of onrechtstreekse
gevolg is van die mededeling), doch dat er situaties denkbaar zijn, waarbij
de gedane mededeling vanwege de «setting» waarin deze werd gedaan
niet als reclame kan worden aangemerkt, stuit bij mij voorshands niet op bezwaren.In dat kader zie ook ik «advertorials» wel degelijk als reclame.
Bij een door een sigarettenfabrikant georganiseerd symposium van deskundigen
op het terrein van gezondheidseffecten van roken hoeft dat niet per se het geval te zijn. Zonder nadere informatie over de specificaties van zo'n
symposium laat deze casus zich hier en nu echter niet eenvoudig verder in
concreto behandelen.Een bijvoorbeeld door het Bureau Voorlichting Tabak georganiseerde persconferentie,
waarbij slechts de zaalhuur, koffie en technische faciliteiten voor journalisten
zijn betaald, zie ik als zodanig niet als een verboden reclame-uiting. Ik
deel op dit punt de visie van de leden hier aan het woord.Nu er bij de leden van de CDA-fractie enige zorg is ontstaan over de figuur
van de bestuurlijke boeten met een opsomming van de met een bestuurlijke boete
te bedreigen overtredingen in een wettelijke bijlage of in een algemene maatregel
van bestuur als daarin tevens de strafmaat gefixeerd wordt, wil ik deze graag
proberen weg te nemen. Allereerst merk ik op dat deze figuur al ettelijke
malen in de Nederlandse wetgeving is opgenomen zonder dat het CDA –
althans voor zover mij bekend – eerder bezwaren heeft geuit. Hier volgt
een kleine opsomming: de recentelijk gewijzigde Warenwet (artikel 32a), de
Arbeidsomstandighedenwet 1998 (artikel 33), de Pensioen- en spaarfondsenwet
(artikel 23c), de Wet financiële betrekkingen buitenland 1994 (artikel
9c), de Wet inburgering nieuwkomers (artikel 18), de Wet inzake de wisselkantoren
(artikel 23c) en de Wet toezicht beleggingsinstellingen (artikel 33d).Daarnaast moeten we niet voorbij gaan aan één van de hoofdlijnen
achter de introductie van bestuurlijke boeten in het bestuurs- en economisch
ordeningsrecht, namelijk het openbaar ministerie en de strafrechter ontlasten
door het bestuur de bevoegdheid te geven via een lik-op-stuk sanctiebeleid
op te treden tegen (veelal) eenvoudig vast te stellen en in hoge mate als
standaarddelicten te karakteriseren overtredingen.Bij dergelijke relatief eenvoudige, niet erg normatief te achten overtredingen
hoort ook een systeem van gefixeerde boeten. Voorlopers van zo'n systeem zijn
al heel lang bekend in het bestuursrecht. Ik noem slechts het systeem van
de fiscale boeten, zoals dat decennia heeft gefunctioneerd via de fiscale
Leidraad, een leidraad die ook door de fiscale rechter werd gehanteerd.Voorts kan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ten gunste
van de dader afwijken als de boete op grond van de bijzondere omstandigheden
onevenredig hoog moet worden geacht (artikel 11b, derde lid). De rechter kan
steeds toetsen of de minister ten onrechte geen gebruik heeft gemaakt van
deze bevoegdheid.Tenslotte acht ik dit dossier eerlijk gezegd niet de juiste plaats om
een principieel debat over de voor- en nadelen van de bestuurlijke boete te
voeren. De aangewezen plaats daarvoor lijkt mij de regeling van de bestuurlijke
boeten in de (vierde tranche van de) Algemene wet bestuursrecht.In het licht van het voorgaande zie ik dan ook geen aanleiding om vooruitlopend
daarop toepassing van de voorhangprocedure te bevorderen.Mij wordt rondom artikel 18 ten onrechte een onjuiste voorstelling van
zaken verweten. Het is geenszins zo dat ik het heb doen voorkomen alsof de
implementatieproblematiek alleen aan de orde is in de sfeer van de bindende
regels. Ik heb er slechts op gewezen dat artikel 18 volgens het wetsvoorstel
alléén een basis geeft voor het stellen van regels als dat regels
zijn ter uitvoering van bindende besluiten.Als dat laatste niet het geval is – als er dus sprake is van implementatie
van Europese regelgeving met zogenaamde beleidsruimte – dan biedt artikel
18 géén basis voor regeling bij algemene maatregel van bestuur.Alsdan zal het veelal zo zijn dat regels gesteld moeten worden op grond
van andere delegatiebepalingen, zoals artikel 7 (verkoopbeperkingen), artikel
9, vierde lid (automatenverkoop) of artikel 11a (rookvrije werkplek), waarvoor wel een voorhang blijft gelden, of dat regeling bij formele
wet geboden is.Ook hier zie ik dus geen aanleiding om de voorhang toe te passen. Voor
het overige wil ik kortheidshalve volstaan met verwijzing naar hetgeen hierover
is opgemerkt op pagina 19 en 20 van de memorie van antwoord.In reactie op de leden van de VVD-fractie over het nut van en de voorkeur
voor preventie en voorlichting ten opzichte van wetgeving als beleidsinstrument
is de regering van mening dat het een niet zonder het ander kan. De kracht
van het tabaksontmoedigingsbeleid ligt dan ook in de samenhangende aanpak.
Wetgeving versterkt voorlichting en omgekeerd. En accijnsverhoging brengt
meer rokers ertoe om nu eindelijk toch maar eens te proberen er écht
mee te stoppen. En zelfregulering in de vorm van een rookvrije omgeving heeft
de juiste voorbeeldwerking op anderen. Zo zijn er diverse mechanismen, waarlangs
de beleidsinstrumenten elkaar versterken.Met deze leden deel ik de zienswijze dat het van groot belang is om het
stoppen-met-roken te bevorderen. Op grond van de resultaten van het eerder
genoemde stoppen-met-rokenexperiment wil ik een nationaal programma voor stoppen-met-roken
ontwikkelen dat ondersteuning biedt aan verslaafde rokers die er graag vanaf
willen. De succesvolle Millenniumactie toont inderdaad aan dat met extra middelen
ook beduidend meer effect te bereiken is.Het experiment voor de marketing van het niet-roken onder jongeren, dat
binnenkort van start gaat, zal meer inzicht genereren in de mogelijkheden
van inzet van forse voorlichtingsbudgetten. De voorlichtingscampagnes en preventie-activiteiten
van DEFACTO blijven overigens gewoon doorgaan.Wetgeving is en blijft ook een kosteneffectief instrument binnen het totale
samenhangende tabaksontmoedigingsbeleid van de regering. Een instrument ook
met de belangrijke functie dat veranderende sociale normen in de loop der
tijd worden verankerd. Dat zien we op velerlei terreinen, ook bij het roken.
Wetgeving maakt tevens duidelijk dat het bij roken om een ernstig probleem
gaat, voor de roker én de niet-roker. Beschermend optreden van de overheid
is gerechtvaardigd, zeker voor jongeren.Het voorgenomen beleid inzake toepassing van artikel 11a voor de horecasector
strookt geheel met de bedoeling van amendement 13 van het lid Hermann. Werkgevers
kunnen inderdaad niet in alle gevallen zodanige maatregelen treffen dat werknemers
hun werk in een volledig rookvrije ruimte kunnen verrichten. Dit is het geval
bij veel horecabedrijven. Daarom biedt het vijfde lid de mogelijkheid om de
verplichting uit het eerste lid te beperken.De regering deelt de kennelijke opvatting in deze van de leden van de
VVD-fractie. Ik ben dan ook voornemens de horecasector uit te zonderen van
de in artikel 11a, eerste lid, opgenomen verplichting voor werkgevers.Voor sportaccommodaties, niet gesubsidieerde sportkantines en andere horecagelegenheden,
waar vaak veel kinderen komen, streven we wel naar een rookvrije horeca-omgeving.
Dit zal gebeuren in samenspraak met de betrokken sectoren.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of het personeel van
horecagelegenheden waar tabaksautomaten staan in staat is om er binnen de
reguliere werkzaamheden op toe te zien dat kinderen beneden de zestien geen
tabaksproducten via automaten betrekken, kan ik bevestigend beantwoorden.
Wanneer eenmaal duidelijk is dat het personeel de verkoop via automaten in
de gaten houdt en er op toeziet dat de leeftijdsgrens wordt geëerbiedigd –
dat wil zeggen dat personen van zestien jaar of ouder hun (daartoe eerder
op het postkantoor of bij een bankfiliaal geschikt gemaakte)
bankchipkaart niet uitlenen aan jongeren onder de zestien, dan wel dat personen
van boven de zestien geen tabaksproducten kopen voor jongeren onder de zestien
jaar – dan gaat hiervan een preventieve werking uit.Bijkomend voordeel is dat het bedoelde horecapersoneel, anders dan de
controleurs van de Keuringsdienst van Waren, continu in de zaak aanwezig is.
Naast het toezicht door het personeel zullen de bezoekers van de horecagelegenheid
ook een zekere sociale controle kunnen uitoefenen als automaten in het zicht
staan, dus niet in halletjes, toiletruimten en dergelijke.Bovendien wil ik in dit verband nog wijzen op de mogelijkheid dat tabaksautomaten
annex bankchipkaarten van software worden voorzien, die het mogelijk maakt
een maximum te stellen aan het aantal keren dat men binnen één
etmaal met dezelfde bankchipkaart tabaksproducten uit automaten kan betrekken.
Ook deze technische mogelijkheid kan bijdragen aan het nagestreefde doel,
namelijk dat aan kinderen onder de zestien geen tabaksproducten worden verkocht.Een en ander leidt tot de slotsom dat het niet nodig is speciaal toezichthoudend
personeel bij tabaksautomaten neer te zetten.Met betrekking tot de vraag van de leden van de GroenLinksfractie waarom
er vanuit een oogpunt van eenvoud van handhaving niet voor is gekozen om de
verkoop van tabakswaren te beperken tot speciaalzaken wil ik het volgende
opmerken. Een dergelijke beperking is om twee redenen wenselijk. De handhaving
van de leeftijdsgrens wordt erdoor vergemakkelijkt. En ten tweede gaat er
de duidelijke boodschap van uit dat tabaksproducten geen «gewone»
consumentenproducten zijn.De beleidslijn – ook aan de orde geweest in de Tweede Kamer –
is dat de regering overweegt om de verkoop van tabaksproducten op termijn
gefaseerd terug te dringen tot de huidige tabaksspeciaalzaken. Zo'n benadering
leidt uiteindelijk tot een situatie, waarin er in plaats van verkoopbeperkingen
sprake is van een «positieve» lijst van gespecialiseerde verkooppunten
die tabak mogen verkopen. Deze beleidslijn heeft aan geldigheid niets ingeboet.
Echter, zoals eerder gesteld, is dit een zaak voor het volgende kabinet. Dan
zal er een nieuwe Tabaksnota uitkomen.Uit de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of uitvoering
van voorliggend wetsontwerp betekent dat in alle intramurale zorginstellingen
waar gewoond wordt, zoals verzorgings- en verpleeghuizen, psychiatrische ziekenhuizen
en woonoorden voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke handicap,
een rookverbod gaat gelden, spreekt een misverstand. Het «rookverbod» –
hetgeen impliceert het treffen van maatregelen, opdat er geen hinder of overlast
van tabaksrook is – in genoemde instellingen geldt namelijk al sedert
1 januari 1990 (Besluit beperking verkoop en gebruik tabaksproducten,
Stb. 1989, 612). Het gaat hierbij om de bescherming van de niet-roker in deze
instellingen. Daarom strekt de bedoelde maatregel tegen hinder en overlast
van tabaksrook zich slechts uit tot de gemeenschappelijke en openbare ruimten –
en dus niet tot de privé-ruimten van bewoners van dergelijke zorginstellingen.
Er is dan ook geen sprake van rechtsongelijkheid tussen rokers die thuis wonen
en rokers die door gezondheidsomstandigheden gedwongen in instellingen wonen.Daarnaast is het zo dat instellingen vrij zijn om – naast de uitzonderingen
die op grond van de huidige wettekst zijn toegestaan – desgewenst speciale
rookkamers aan hun bewoners en bezoekers aan te bieden, mits daardoor geen
hinder of overlast ontstaat voor anderen. Deze bestaande mogelijkheid zal
bij de eerstvolgende wijziging van bovengenoemd besluit verduidelijkt worden.Het is in dit verband echter wel goed om erop te wijzen dat werknemers
in bedoelde instellingen hun werk moeten kunnen verrichten zonder hinder of
overlast van tabaksrook te ondervinden. Ook deze maatregel, waaraan een
groot aantal instellingen tot nu toe weinig aandacht hebben besteed, is sedert
1 januari 1990 van kracht. In de regel worden beheerders van inrichtingen,
die problemen lijken te ondervinden bij het correct naleven van de Tabakswet,
verwezen naar DEFACTO. Deze organisatie voor een rookvrije toekomst helpt
instellingen om op passende wijze een rookvrije omgeving te creëren.
Daarbij gaat men niet voorbij aan de behoefte van verslaafde rokers. Het is
evenmin de bedoeling om rokers buiten te sluiten.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-26472-59c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl