Gemeentelijke herindeling van Twente; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26353, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26353 nr. 5

15-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgave1. Algemeen2. De nieuwe gemeente Twentestad3. Almelo en Wierden4. Holten en Rijssen (en Bathmen)5. Hellendoorn6. Vriezenveen en Den Ham7. Denekamp, Ootmarsum en Weerselo8. Oldenzaal9. Hof van Twente10. Haaksbergen11. Financiële aspecten12. Onderwijs
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26353Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 353Gemeentelijke herindeling van Twentenr. 5VERSLAGVastgesteld 15 maart 1999De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel
van wet, heeft de eer van haar voorlopige bevindingen als volgt verslag uit
te brengen. Onder het voorbehoud dat de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
genoegzaam zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging
voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Coenen Inhoudsopgave blz.1. Algemeen 12. De nieuwe gemeente Twentestad 103. Almelo en Wierden 194. Holten en Rijssen (en Bathmen) 235. Hellendoorn 276. Vriezenveen en Den Ham 297. Denekamp, Ootmarsum en Weerselo 308. Oldenzaal 339. Hof van Twente 3510. Haaksbergen 3711. Financiële aspecten 3812. Onderwijs 39 1. AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij onderschrijven het uitgangspunt dat, nu de vorming
van een stadsprovincie in de regio Twente een onhaalbare kaart is gebleken,
versterking van het bestuur via gemeentelijke herindeling voor de hand ligt.
Het algemene beleid ten aanzien van gemeentelijke herindeling kent twee pijlers:
versterking van de positie van centrum- gemeenten en van het bestuur van plattelandsgemeenten. Dat moet leiden
tot een krachtig en doorzichtig lokaal bestuur, dat zo veel mogelijk voor
de eigen taken berekend is. Versterking van het beleidsvoerend vermogen van
de gemeente en verbetering van de kwaliteit van dienstverlening aan de burger
moeten voorop staan, zo menen de leden van de PvdA-fractie, naast een optimale
democratische controle van het bestuur.De leden van de PvdA-fractie achten het voorliggende wetsvoorstel in overeenstemming
met de afspraak in het regeerakkoord, dat bij herindelingen in principe conform
de provinciale voorstellen wordt gehandeld. Wel koesteren deze leden de mening
dat het regeerakkoord een inhoudelijke beoordeling van het wetsvoorstel geenszins
in de weg staat. Zij hebben dan ook een aantal vragen.De leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van de uitspraak van
de Ondernemingskamer te Amsterdam op 18 februari jl. over het betrekken van
de Hengelose ondernemingsraad bij het herindelingsproces. Volgens de Ondernemingskamer
hadden de gemeente Hengelo, de provincie Overijssel en de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties in overleg een moment moeten bepalen waarop zij
de ondernemingsraad om advies zouden vragen. De minister heeft ruimte om daar
alsnog toe over te gaan, stelt de Ondernemingskamer. Hoe beoordeelt de minister
die uitspraak? Wat is zijn algemene oordeel over de uitspraak en de positie
van ondernemingsraden bij gemeentelijke herindelingen?De regering beschouwt grenscorrecties als primair een verantwoordelijkheid
van de provincie. De leden van de PvdA-fractie delen die mening. Betekent
dit dat de regering geen andere dan een marginale toetsing van de provinciale
voorstellen heeft toegepast, op grond van logisch of natuurlijk grensbeloop?
Of is er ook nog een inhoudelijk, kwalitatief oordeel over de voorgestelde
grenscorrecties gevormd?De leden van de VVD-fractie vragen wat de gevolgen zijn van de gemeentelijke
herindeling voor de herverdeling van taken met de provincie? Welke taken betreft
het in deze?Volgens de memorie van toelichting dient voorkomen te worden dat centrumgemeenten
voor wat betreft de economische en ruimtelijke ontwikkeling direct afhankelijk
van de omliggende gemeenten worden.Wat zijn de te verwachten gevolgen van een dergelijke doelstelling voor
de eveneens gewenste evenwichtige verhoudingen binnen Twente en in relatie
tot de gehele provincie Overijssel?Dient de centrumgemeente bij de uitoefening van haar centrumfunctie niet
rekening te houden met de omliggende gemeenten?In welk licht moet dan de tekst uit de memorie van toelichting «het
voorkomen van een directe afhankelijkheid» worden bezien?In de memorie van toelichting wordt gesteld dat gemeentelijke herindeling
ruimte moet scheppen voor en gepaard gaan met decentralisatie van taken.Welke taken zouden in aanmerking komen voor decentralisatie?Wordt hierbij gedacht aan zowel rijkstaken als provinciale taken?De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling van Twente. De eerste indruk
die de leden van de CDA-fractie bij onderhavig voorstel hebben, is er één
van een stevig herindelingsvoorstel, dat op onderdelen zelfs zeer grootschalig
te noemen is. Mede in het verlengde hiervan hebben de aan het woord zijnde
leden de volgende opmerkingen en vragen. Zij zullen hierbij de volgorde van
de memorie van toelichting aanhouden. De leden van de CDA-fractie hanteren bij het beoordelen van herindelingsvoorstellen
de knelpuntenbenadering, dat wil zeggen dat in beginsel herindeling alleen
acceptabel wordt geacht indien er sprake is van een evident ruimtelijk en/of
bestuurlijk-juridisch knelpunt. De bewijslast om de meerwaarde van voorstellen
aan te tonen ligt altijd bij diegenen die tot verandering van grenzen willen
overgaan. Binnen dit kader vormen de provinciale voorstellen een belangrijk
referentiepunt; de mate van draagvlak voor de (deel)voorstellen binnen de
staten én de inhoudelijke afstand van de provinciale voorstellen tot
de knelpuntenbenadering bepalen voor de leden van de CDA-fractie in beginsel
de marges om tot eventuele aanpassing over te gaan. In het licht hiervan vragen
de leden van de CDA-fractie een nadere toelichting op de passage in het regeerakkoord
dat herindelingsvoorstellen «in principe» conform provinciale
voorstellen worden uitgevoerd. Wat zijn de afwegingselementen om hiervan af
te wijken?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering voorts aan te geven
hoe het staat met de zogenaamde takendiscussie. Is het immers niet zo dat
uitkomsten van de takendiscussie van invloed (kunnen) zijn op (de noodzaak
van) gemeentelijke herindeling, zo vragen deze leden zich af. Is het uitgangspunt
dat «nieuw te vormen gemeenten integrale afwegingen moeten kunnen maken
bij de ontwikkeling van hun gebied» niet illusoir? Blijft niet altijd
in belangrijke mate intergemeentelijke samenwerking en bovenlokale regie door
de provincie nodig? En zo ja, relativeert dit niet de «herindelingsdrang»
van deze regering? Deze leden zullen hier in het vervolg van hun inbreng op
terugkomen, met name in relatie tot de voorgestelde nieuwe gemeente Twentestad.
Tenslotte vragen deze leden de regering bij elke nieuw te vormen gemeente
uiteen te zetten welk probleem wordt opgelost en wat de effecten zijn op de
voorzieningen en leefbaarheid en welke financiële consequenties op de
langere termijn te voorzien zijn. Hier zal onder de paragraaf financiële
aspecten op worden teruggekomen.De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering aan te geven wat naar
haar mening de gevolgen zijn geweest van het kruisen van de procedure «go –
no go beslissing regioprovincie» en de totstandkoming van het voorstel
Twentestad, los van de vraag of zulks de bevoegdheid en verantwoordelijkheid
van de provincie betreft. De wetgever heeft immers ook tot taak de zorgvuldigheid
te toetsen. Naar de mening van deze leden hebben beide procedures onnodig
op een oneigenlijke manier op elkaar in gewerkt; aan de ook in de motie Scheltema/Van
der Hoeven vereiste volgtijdelijkheid is niet voldaan. De zorgvuldigheidsvraag
is daarmee aan de orde, met name in relatie tot de nieuwe gemeente Twentestad.
Blijft de regering van mening dat ook dit onderdeel «een zorgvuldig
voorbereid voorstel» betreft? Waar is dit oordeel op gebaseerd? In dit
kader vragen deze leden ook of het voorstel is getoetst aan de artikelen 116,
117 en 118 van de Gemeentewet.De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven op welke «vraagpunten»
zij het nodig en wenselijk achtte meer informatie in te winnen. Welke is ontvangen?
In welke mate en op welke wijze heeft deze ontvangen informatie vraagpunten
weggenomen?Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie de regering mede te delen
in welke zin zij gevolg gaat geven aan haar eigen oproep dat «gemeentelijke
herindeling ruimte dient te scheppen voor en gepaard dient te gaan met decentralisatie
van taken en bevoegheden».De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
onderhavig wetsvoorstel, waarover in het hierna volgende een groot aantal
vragen zal worden gesteld. Hoewel het voorstel op een aantal onderdelen zeker
de sympathie van hen wekt, hebben zij nog de nodige vragen; dat geldt met
name voor het onderdeel Twentestad (samenvoeging Hengelo–Borne–Enschede),
waarvan de argumentatie en onderbouwing in het wetsvoorstel wel erg aan de
magere kant blijft. Deze leden spreken hun waardering uit voor het vele en
grondige werk dat door de provincie, in een redelijk hoog tempo, is verricht.
Het is in dat licht dan ook jammer dat het lang heeft moeten duren voor het
voorstel bij de Kamer kon worden ingediend. Zo'n tijdsverloop doet niet geheel
recht aan de provinciale democratie die, ook gezien het verloop en resultaat
van de statenvergadering van 27 juni 1997, een intensief en spannend karakter
had.Alvorens in te gaan op de afzonderlijke onderdelen van het wetsvoorstel,
hechten de leden van de fractie van D66 eraan een aantal opmerkingen te maken
en vragen te formuleren over de procedurele aspecten van het voorstel. In
de eerste plaats willen zij graag commentaar van de regering vragen op de
uitspraak van de gemeente Hengelo, gedaan bij verschillende gelegenheden,
dat «in de ARHI-procedure, voorafgaand aan de standpuntbepaling van
GS van Overijssel, de Twentestad slechts terzijde is genoemd en nooit als
serieuze optie is genoemd». Is deze bewering juist en, zo ja, hoe verhoudt
zich de ARHI-procedure tot het GS voorstel (brief gemeentesecretaris Fluks
aan de griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 18 februari jl.). Kan inderdaad worden beweerd dat de provincie Overijssel
in de periode tussen het uitbrengen van de Variantennota (16 april 1996) en
het uitbrengen van het herindelingplan (17 januari 1997) van mening is veranderd
en eerst Twentestad slechts terloops noemde? Of had de voorzichtigheid van
het provinciebestuur van Overijssel wellicht te maken met de onzekerheden
over het Rijksbeleid zoals geciteerd in het provincievoorstel nr. 25 op blz.11
van 22 april 1997?In de tweede plaats stelt zich de vraag, overigens meer inhoudelijk dan
procedureel, naar de verdere ontwikkeling van het middenbestuur in de komende
jaren, met name in Overijssel, in de visie van het kabinet. Waar de leden
van de fractie van D66, zoals bekend, een duidelijke voorkeur hadden en hebben
voor een (stads)provincie Twente die recht zou doen aan het in het wetsvoorstel
genoemde argument van «een duidelijk samenhangend gebied» en vooral
het «goed zijn toegesneden van de schaal van de regio op het functioneren
als bestuurlijke entiteit» (blz. 3 memorie van toelichting), is de vraag
hoe de regering de verwezenlijking van argumenten ziet als alleen maar naar
het instrument van de gemeentelijke herindeling en de herverdeling van taken
met de provincie in het kader van de takendiscussie wordt gegrepen. De eerste
vraag is dan hoe die takendiscussie zal verlopen c.q. eindigen, de tweede
of het perspectief van de regio Twente wel voldoende gewicht en dynamiek ontvangt
door creatie van de Twentestad. Waar blijft dan het hier zo belangrijke regionale
aansturings- en arbitrage-element als ook het provinciebestuur zelf aangeeft
een verandering te verwachten in de provinciale rol (blz.12 van eerdergenoemd
voorstel aan PS). Is het reëel te verwachten dat de regiefunctie voor
bovenlokale beleidsvraagstukken, die het provinciebestuur op dezelfde pagina
van genoemd voorstel aanhaalt, voldoende sterk ontwikkeld zal zijn na de eventuele
creatie van Twentestad tussen bijvoorbeeld Almelo, Twentestad en het buitengebied
van Twente, waar deze terzake van beleidsvraagstukken tussen Enschede en Hengelo
onvoldoende tot haar recht kwam c.q. kon komen? Met andere woorden, zou Twentestad
niet eerder een logische opmaat kunnen en moeten zijn voor een bandstadgemeente
Almelo-Hengelo-Enschede, een ontwikkeling die het provinciebestuur zegt «niet
uit te sluiten» (blz.13 GS-voorstel). Zou de regering haar visie op
de bandstad, ook in langere-termijn perspectief, kunnen geven,
en ook willen ingaan op hoe het de stadsgewestelijke samenwerking in Twente
ziet na de herindeling? Kan daarbij ook worden ingegaan op het wel gehoorde
argument dat het evenwicht in het gewest zal worden verstoord door creatie
van een zeer sterke partner (dubbelstad-plus) die de resterende partner, Almelo,
zou kunnen «wegdrukken»? Kan ook commentaar worden gegeven op
het van de zijde van Hengelo vaak genoemde argument dat in het planologische
beleid van het Rijk een verschuiving te zien zou zijn, waarbij naast het stedelijk
knooppuntenbeleid een stadsgewestelijke aanpak meer naar voren komt. Zou de
regering, kortom, uitvoerig kunnen ingaan op de verdere ontwikkeling van Twente
(bandstad, stadsgewest, relatie tot en samenwerking met het buitengebied,
regioprovincie) temeer waar de door de regering gegeven argumentatie voor
Twentestad zwaar leunt op het concept van het meer reliëf geven aan Twente
als economische trekker door het tot stand brengen van een bestuurlijk zwaartepunt
door middel van Twentestad. Bovendien vragen de leden van de fractie van D66
nog met bijzondere nadruk naar de visie van de regering op de binnengemeentelijke
decentralisatie binnen Twentestad, die door zowel de provincie als door de
regering van groot belang worden geacht, maar waaraan betrekkelijk weinig
uitwerking is gegeven. Zijn modaliteiten denkbaar die een bestuurlijke (en
maatschappelijke) eenheid Hengelo, Borne en Enschede handhaven binnen het
grotere bestuurlijke verband van Twentestad en, zo ja, welke financiële
gevolgen zijn hieraan globaal verbonden. De leden van de fractie van D66 merken
op dat hier wel zeer klemt, de problematiek van de gewijzigde opzet van de
financiering van de herindeling (geen compensatieregeling meer, maar slechts
een beperkte gewenningsbijdrage), die door vele betrokkenen als probleem wordt
ervaren. Zou gezien de volstrekt unieke aard van onderhavige herindeling (althans
het dubbelstad-voorstel) een specifieke stimuleringsbijdrage niet voor de
hand liggen?Als derde en laatste thema in de serie procedurele kwesties willen de
leden van de D66-fractie graag nader ingaan op de uitspraak van de Ondernemingskamer
van het Gerechtshof te Amsterdam inzake de ontwerp-regeling gemeentelijke
herindeling Twente. De rechter concludeert (blz. 9 uitspraak Hof) dat «de
minister het . . . besluit heeft genomen in strijd met de wet, immers zonder
op de voet van artikel 25 WOR het advies van de betrokken ondernemingsraden
. . . te vragen». De rechter verbindt aan deze vaststelling geen gevolgen
omdat het gewraakte besluit inmiddels onderdeel uitmaakt van het proces van
formele wetgeving (zie ook blz. 9 van de uitspraak).De concrete vraag die nu aan de orde is of, en zo ja, op welke wijze de
regering gevolg wil geven aan de aan het slot van paragraaf 3.6. van
de uitspraak (blz. 10) gemaakte opmerking dat «de toets of die verplichtingen
(medezeggenschapsverplichtingen krachtens de WOR) correct zijn nagekomen,
wordt beoordeeld door de wetgever in formele zin onderscheidenlijk de staatsorganen
die tezamen de formele wetgever vormen». Met andere woorden: is de regering
nog voornemens advies aan de betrokken ondernemingsraden te vragen (maar met
ernstige gevolgen voor het tijdschema van het wetsvoorstel) of wordt de behandeling
doorgezet en nagedacht over de gevolgen van de inmiddels meerdere gerechtelijke
uitspraken over de toepasselijkheid van de WOR (provincievoorstel Zuid-Holland
voor Den Haag e.o.)? Is het niet wenselijk de WOR ten principale te bezien
en te toetsen op de verhouding tussen de OR- en personeelsbelangen zoals neergelegd
in de WOR versus de verantwoordelijkheden bij GHI? Is de provincie Zuid-Holland
overigens in cassatie gegaan bij de Hoge Raad en is daarvan al een resultaat
bekend? De leden van de D66-fractie zijn geïnteresseerd in de «enkele
vraagpunten» (blz.6 memorie van toelichting) die de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties kennelijk nog had alvorens het wetsvoorstel in
te dienen. Welke additionele informatie achtte de minister wenselijk en noodzakelijk
voordat hij in staat was het voorstel ongewijzigd in te dienen? Had staatssecretaris
Van de Vondervoort niet min of meer dezelfde informatie toen zij op 27 en
30 oktober 1997 overleg voerde met GS en diverse gemeenten?Over de inhoud van het wetsvoorstel heeft de fractie van D66 nog veel
vragen. In het algemene deel van de tekst valt op dat de regering stelt dat
de grenscorrecties zoals door de provincie voorgesteld «over het algemeen»
leiden tot een logisch grensbeloop. Kan de regering aangeven in welke gevallen
dat kennelijk niet zo is? In hetzelfde gedeelte wordt gesteld dat de toelichting
op voorgestelde samenvoegingen waar wordt aangesloten bij provinciale voorstellen
«zo bondig mogelijk» wordt gehouden. Is dat een praktische of
principiële keuze? Loopt de regering niet het risico dat een majeur voorstel
dat afwijkt van alle herindelingsvoorstellen tot nu toe, zoals Twentestad,
zeker in de beeldvorming van het gehele wetsvoorstel betrekkelijk marginaal
wordt getoetst en toegelicht?De leden van de fractie van GroenLinks zijn geen principieel voor of tegenstander
van gemeentelijke herindelingen. Elke fusie moet op zijn eigen merites worden
beoordeeld. Argumenten moeten de doorslag geven.In het debat over gemeentelijke herindelingen staat de kwaliteit van het
lokale bestuur centraal. Maar de wetswijzigingen die in de Tweede Kamer besproken
worden gaan uitsluitend over de kwantiteit van het ambtenarenapparaat en de
omvang van het bestuur. Alternatieve wijzen om de ambtelijke en politieke
bestuurskracht te vergroten komen helaas niet aan de orde. Deze leden vinden
het teleurstellend dat de regering relatief weinig aandacht heeft voor oplossingen
als vormen van intergemeentelijke samenwerking of een versterkte rol van de
provinciën. Hierdoor lijkt de discussie over het lokale bestuur eerder
een vormdiscussie te zijn, dan een discussie over de vraag op welke wijze
en door wie bepaalde taken het best uitgevoerd kunnen worden.De leden van de fractie van GroenLinks steunen de minister in zijn opvatting
dat de gewenste schaal van gemeenten altijd een kwestie van maatwerk is. «De
interne samenhang, de functie van gemeenten, een evenwichtige gebiedsindeling,
de (politieke en ambtelijke) bestuurskracht, het inwonertal, draagvlak en
oppervlakte spelen bij de beoordeling van het voorstel een rol.» Zij
vrezen echter dat de afweging van de minister niet altijd objectief is. De
minister lijkt een voorstander te zijn van grote «robuuste» gemeenten.
Dogma's als «big is beautiful» dreigen dan het debat te domineren.
Argumenten om zijn enthousiaste visie te ondersteunen lijken er soms wat met
de haren bijgesleept. Soundbites als Twente «op de landkaart van Nederland
en Europa» zetten, zijn wat deze leden betreft onvoldoende beargumenteerd.Zij zijn van mening dat de besluitvorming over gemeentelijke herindelingen
voorafgegaan moet worden door een inventarisatie van de problemen waar de
betrokken gemeenten mee kampen, een analyse over de wijze waarop een herindeling
deze problemen kan verhelpen en de gevolgen die dit zal hebben voor de overige
taken van de gemeenten. Gemeenten zijn immers niet alleen dienstverlener en
medeoverheid, maar vormen ook het bestuur van een gemeenschap. De discussie over het gemeentelijk herindelingsbeleid wordt gedomineerd
door het woord «doelmatigheid». Maar doelmatigheid zonder doel,
leidt slechts tot matigheid.De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
en kunnen hiermee niet instemmen.De leden van de SP-fractie zijn geen voorstander van grootscheepse gemeentelijke
herindelingen. In tegenstelling tot het kabinet achten zij schaalvergroting
voor een sterk lokaal bestuur niet noodzakelijk.Volgens de leden van de SP-fractie wordt er ten onrechte van uit gegaan
dat schaalvergroting automatisch leidt tot vergroting van bestuurskracht.
Veelal zal herindeling de afstand tussen burger en bestuur vergroten.De meeste onderzoeken over effecten van herindelingen vallen niet in het
voordeel uit van herindeling. Welke rol hebben de resultaten gespeeld bij
het voorliggende wetsvoorstel?De leden van de SP-fractie zijn tegen gemeentelijke herindelingen zonder
draagvlak onder de bevolking. Bij menig onderdeel van het voorliggende voorstel
ontbreekt dit draagvlak. Bevolkingsgroepen van verschillende gemeenten hebben
zich in grote meerderheid tegen samenvoeging met of annexatie door andere
gemeente uitgesproken. De leden van de SP-fractie vinden dat hun mening gerespecteerd
moet worden. In welke mate is hun mening betrokken bij de afwegingen in het
voorliggende voorstel?In Hengelo is er zelfs een referendum gehouden, waarin ruim 90% van de
bevolking zich uitsprak tegen de vorming van Twentestad. Welke waarde hecht
u eraan? Is dit reden om de plannen te herzien? Zo niet, zal dit niet leiden
tot vergroting van de afstand tussen burger en bestuur?De leden van de SP-fractie stellen vast dat met de uitwerking van het
alternatief gemeentelijke herindeling ieder geval één van de
belangrijkste problemen van de regio worden opgelost, te weten de ruimtenood.
Aangezien door gemeentelijke herindeling er echter geen meter grond bijkomt,
zijn de leden van mening dat dit een oneigenlijk argument is. Kan de minister
hier een reactie opgeven?De leden van de SP-fractie stellen vast dat in de nota «Varianten
voor gemeentelijke herindeling Twente» van april 1996 een aantal uitgangspunten
en randvoorwaarden geformuleerd is inzake het provinciale herindelingsbeleid.
Krachtens dat beleid is een van de uitgangspunten voor de provincie dat deze
gemeenten moeten kunnen beschikken over voldoende ruimte voor woningbouw,
bedrijvigheid en stedelijke voorzieningen op eigen grondgebied. Deze leden
zijn van mening dat gemeentelijke herindeling niet meer grond oplevert. Het
bouwen van woningbouw of bedrijvigheid kan de gemeente ook op andere wijze
worden gerealiseerd. Dit is toch geen argument om tot een herindeling over
te gaan?Een ander argument is dat het bestuur van die steden zodanig moet worden
versterkt dat een krachtige aanpak van de problematiek zoals die zich in die
steden concentreert, mogelijk is. Het argument dat herindeling het bestuur
zou versterken, die de problematiek krachtig aan zou kunnen pakken is een
oneigenlijk argument. Een bestuur met goede kwaliteiten zou oplossingen kunnen
vinden voor de problematiek in de gemeente. De leden willen benadrukken dat
herindeling niet de kwaliteit van het bestuur bevordert. Wat is uw reactie
hierop?De leden van de fractie van RPF hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling van Twente. Zoals bekend
zijn deze leden geen voorstander van grootschalige herindelingen, anders dan
bij evidente problemen met betrekking tot ruimte en bestuurskracht van gemeenten.
Dat heeft te maken met het feit dat deze leden van mening zijn dat geen algemene
norm geldt voor de optimale grootte van gemeenten. De bestuurskracht
van een gemeente hangt niet enkel af van het inwonertal. Bovendien kan het
eigen karakter en de eigen cultuur van een gemeente onder druk komen te staan
wanneer verschillende gemeenten samengevoegd worden. Daarbij komt ook dat,
bij de vorming van grootschalige gemeenten, de afstand tussen bestuur en burger
te groot kan worden. Dat alles betekent voor de leden van de fractie van RPF
dat herindeling alleen gerechtvaardigd is bij aantoonbare knelpunten. Daarbij
verdient het de voorkeur deze knelpunten op te lossen door middel van grenscorrecties.Ten aanzien van dit wetsvoorstel constateren de leden van de fractie van
RPF dat de regering de door de provincie voorgestelde herindeling geheel heeft
overgenomen. Daarmee respecteert de regering het provinciale besluit. Maar
dat laat, wat deze leden betreft, onverlet dat de wetgever een eigen verantwoordelijkheid
heeft en opnieuw moet beoordelen of de regio met de nu voorgestelde herindeling
de komende 25 jaar vooruit kan. Dit geeft de leden van de fractie van RPF
reden om dit wetsvoorstel hierop te beoordelen en het geeft deze leden ruimte
om wijzigingsvoorstellen te overwegen.In het algemeen vragen de leden van de RPF-fractie of de regering heeft
kennis genomen van kritiek van de Hogeschool Ede, waarin wordt gesteld dat
bij dit wetsvoorstel enkel ruimtelijke argumenten worden gehanteerd en er
onvoldoende aandacht is voor sociaal-maatschappelijke factoren. Deze leden
vragen de regering om een reactie op deze kritiek. De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling, maar niet met onverdeelde
instemming, kennis genomen van het wetsvoorstel inzake gemeentelijke herindeling
Twente. Zij zijn van oordeel dat ook in dit herindelingsvoorstel te veel bij
voorbaat wordt uitgegaan van gemeentelijke schaalvergroting als dé
oplossing van problemen in de bestuurlijke organisatie. Een analyse van concrete
knelpunten en afweging van alternatieven ontbreekt. Dat geldt zowel van dit
wetsvoorstel als van het daaraan ten grondslag liggende provinciale voorstel.
De leden van de SGP-fractie vinden dat de bestuurlijk-organisatorische argumenten
en de invalshoek van de dienstverlenende taken te veel aandacht krijgen ten
koste van het concept van de gemeente als gemeenschap. Ook vinden zij dat
er veel te weinig differentiatie is aangebracht tussen stad en platteland
wat betreft de gemeentelijke schaalgrootte, hoewel die gedifferentieerde benadering
door de regering wel steeds als uitgangspunt wordt beleden.Overigens verwijzen deze leden voor hun algemene visie op het beleid inzake
gemeentelijke herindeling naar hun notitie Paal en Perk, grenzen aan gemeentelijke
herindeling (notitie SGP-fractie Tweede Kamer, Den Haag, 28 januari 1999)
en naar hun inbreng in het debat over de november-notitie van de minister
in het nota-overleg op 1 februari 1999 (TK 26 331).Wat betreft het algemene deel in de toelichting bij het wetsvoorstel vragen
de leden van de SGP-fractie of vermindering van intergemeentelijke samenwerkingsvormen
nog steeds een expliciete doelstelling is van het herindelingsbeleid (par.
1.2). In het verlengde hiervan stellen deze leden de vraag welke taken na
de herindeling naar verwachting zullen resteren in het kader van de Regio
Twente.De minister is in zijn november-notitie ook ingegaan op differentiatie
in regelgeving binnen gemeenten, binnengemeentelijke decentralisatie en deconcentratie
als mogelijkheden om tegemoet te komen aan de effecten van schaalvergroting
voor de zelfstandigheid van de samenstellende delen van een nieuwe gemeente.
Wat betreft differentiatie doet zich de vraag voor welke mogelijkheden voor
differentiatie op gemeentelijk niveau er eigenlijk zijn. Omdat
dit voor diverse gemeenten van belang kan zijn, vragen de leden van de SGP-fractie
of de minister een overzicht kan geven van alle mogelijkheden tot differentiatie
in regelgeving.Deze leden vragen hoe de minister de mogelijkheden tot differentiatie,
binnengemeentelijke decentralisatie en deconcentratie ziet in relatie tot
het voorliggende wetsvoorstel.In het algemeen vragen de leden van de SGP-fractie of de provincie zich
bij haar voorstellen niet vooral heeft laten leiden door een bepaald minimum-inwonertal
en logische grensbelopen dan door inhoudelijke criteria als maatschappelijke
samenhang, sociaal-economische binding en andere oriëntatiepatronen.
Hoe beoordeelt de minister dit?Deze leden hebben zich overigens zeer verbaasd over het slot van par.
2.2. van de toelichting: «Met het voorstel van de provincie wordt geen
beoordeling gegeven van het huidige functioneren van gemeentebesturen. Dit
heeft geen rol gespeeld bij haar overwegingen.» Op z'n minst zou toch –
indien er nieuwe taak- en doelstellingen aan de orde zijn – de vraag
moeten worden beantwoord in hoeverre de huidige gemeenten in staat zijn daaraan
te voldoen?De leden van de GPV-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel. Zij realiseren zich, dat reeds heel lang gesproken wordt
over de bestuurlijke inrichting van Twente. De onzekerheid welke hiermee samenhangt
is schadelijk voor de regio. Alleen al om die reden is het goed dat nu spoedig
duidelijkheid ontstaat.De genoemde leden zijn nooit voorstanders geweest van een provincie Twente,
niet zozeer omdat dit geen oplossing voor de problemen van deze regio zou
betekenen, maar omdat een provincievorming in Twente niet op zichzelf zou
kunnen worden beschouwd, maar ingrijpende gevolgen zou hebben voor de schaal
van het bestuurlijk middenniveau in Overijssel en elders. De voorgeschiedenis
verplicht dan wel om thans voorliggende andere oplossing serieus te beoordelen.Dit vraagt om een goede analyse van de knelpunten in het gebied in relatie
tot de taakstelling in de komende decennia. Duidelijk is dat met het voorstel
enkele ruimtelijke knelpunten worden opgelost. Minder duidelijk is welke criteria
de regering heeft gehanteerd om te komen tot de conclusie dat het uiteindelijke
voorstel van de provincie integraal moest worden overgenomen. De leden van
de GPV-fractie vragen daarop meer in algemene zin in te gaan.De leden van de GPV-fractie onderkennen dat de regering het inwonertal
van een gemeente niet als zelfstandig criterium hanteert. Zij zijn het daarmee
eens. Maar ook zonder een inwonertal als formeel criterium te hanteren kan
dit feitelijk nog wel gebeuren. Zij hebben de indruk, dat in dit gebied een
inwonertal van 20 000 feitelijk als ondergrens voor handhaving van gemeenten
is gehanteerd en een belangrijk hoger aantal als ondergrens voor nieuw te
vormen gemeenten. De genoemde leden nodigen de regering uit op deze indruk
in te gaan. Zij hechten eraan te stellen dat zij zo'n informeel criterium
niet willen hanteren. Niet in dit gebied en niet elders.Naar de mening van de leden van de GPV-fractie moet een voorstel voor
de bestuurlijke indeling van dit gebied met name ook in regionaal verband
worden beoordeeld. Daarbij gaat het zowel om de functie van de regio in nationaal
en internationaal verband als om de bestuurlijke verhoudingen binnen de regio.
Volgens deze leden vertoont vooral vanuit dat laatste oogpunt zwakke kanten.
De nieuw te vormen gemeenten zullen ook in de toekomst in allerlei opzichten
op onderlinge samenwerking aangewezen zijn. Dat vraagt om enigszins evenwichtige
onderlinge verhoudingen. Welke rol heeft dit criterium gespeeld bij de keuze
van de regering? De leden van de GPV-fractie realiseren zich, dat voorstellen tot opheffing
en samenvoeging van gemeenten zelden tot enthousiasme onder burgers en bestuurders
van de betrokken gemeenten leidt. In die zin kan het al dan niet aanwezig
zijn van draagvlak geen doorslaggevende factor zijn. Maar een zeker draagvlak
onder bestuurders en burgers is wel bevorderlijk voor het welslagen van een
ingrijpende herindelingsoperatie. Eventueel verzet tegen een mogelijke herindeling
moet ook worden afgewogen tegen het meer algemene belang dat met herindeling
zou worden gediend. Deze afweging hebben genoemde leden op enkele belangrijke
onderdelen van het voorstel gemist. 2. De nieuwe gemeente TwentestadDe leden van de PvdA-fractie delen de uitgangspunten en randvoorwaarden
zoals die zijn geformuleerd voor herindeling in het stedelijke gebied van
Twente. Hoort hier echter niet nog een criterium bij, namelijk versterking
van de maatschappelijke samenhang? In de notitie van het kabinet over uitgangspunten
voor gemeentelijke herindeling van 27 november jl.(26 331) wordt dit
uitdrukkelijk naar voren gebracht. Hoe zullen de voorstellen voor het stedelijke
gebied van Twente de maatschappelijke samenhang versterken, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie.In de memorie van toelichting vat de regering de argumenten van de provincie
Overijssel voor Twentestad samen. Deze opsomming is niet volledig, stellen
de leden van de PvdA-fractie vast. Waarom heeft de regering de andere argumenten
niet overgenomen? Deelt zij deze niet? De provincie veronderstelt onder meer
dat Twentestad meer mogelijkheden voor de overdracht van rijkstaken biedt.
In het wetsvoorstel wordt uitsluitend gerept van provinciale taken. Ziet de
minister ruimte voor de overdracht van rijkstaken naar Twentestad, en zo ja,
welke?De provincie Overijssel ziet in Twentestad mogelijkheden voor het hand-in-hand
gaan van verschillende bestuurlijke schalen: enerzijds schaalvergroting, als
efficiënte bestuursorganisatie en economische motor, anderzijds schaalverkleining
die ruimte schept voor stadsdeel- en wijkgericht werken. Deelt de regering
deze visie? Hoe ziet de regering met name de rol van binnengemeentelijke decentralisatie?De Twentestad zal ongezonde vormen van concurrentie tussen Hengelo en
Enschede voorkomen, verwacht de regering. De leden van de PvdA vragen of de
regering daar voorbeelden van heeft?De gemeente Hengelo is van mening dat Twentestad door zijn omvang geheel
op zichzelf staat in de bestuurlijke vormgeving van Nederland. Deelt de regering
die mening, willen de leden van de PvdA-fractie weten, en waarom wel of niet?
De gemeente Hengelo draagt als alternatief voor Twentestad onder meer intensieve
intergemeentelijke samenwerking aan. Hoe is de kijk van de minister daarop,
vragen de leden van de PvdA-fractie, met name in het licht van de uitgangspunten
voor herindelingen: doorzichtig bestuur en een heldere taakverdeling tussen
rijk, provincie en gemeente?Op 3 maart jl. heeft bijna 58 procent van de kiesgerechtigden van Hengelo
zich via een raadplegend referendum uitgesproken tegen Twentestad. Hoe beoordeelt
de regering de uitslag van deze raadpleging, met mede in ogenschouw de motie
Rehwinkel/Brood (nr. 26 156, nr. 7.) De regering wijst de vorming van
een Bandstad – waarin tenminste ook Almelo is opgenomen – af,
op voorspraak van de provincie. Zo'n agglomeratiegemeente wordt beschouwd
als een stap te ver. De leden van de PvdA-fractie zetten daar vraagtekens
bij. Komt de aanpak van regionale en grootstedelijke opgaven in Twente niet
uiteindelijk optimaler tot zijn recht in een Bandstad? En zou een Bandstad
in de toekomst niet eventuele ongezonde vormen van concurrentie tussen Twentestad
en Almelo kunnen voorkomen? Een eerdere fusie tussen Enschede en Hengelo is afgeketst op het doorslaggevende
argument van een ontbreken van bestuurlijk draagvlak, aldus de leden van de
VVD-fractie.Welke waarde wordt thans gehecht aan het wederom ontbreken van bestuurlijk
draagvlak bij een van de samen te voegen gemeenten, zijnde Hengelo?In welke mate is bij dit wetsvoorstel bestuurlijk draagvlak binnen de
te herindelen gemeenten van belang?In welke mate heeft de wens van de inwoners een rol gespeeld bij de totstandkoming
van dit wetsvoorstel?Leidt de vorming van Twentestad niet tot nieuwe vormen van ongezonde concurrentie
met omliggende gemeenten?Welke gevolgen heeft de vorming van Twentestad op de positie van de centrumgemeente
Almelo, in het kader van de uitoefening van haar centrumfunctie, binnen Twente?Zou de ligging van het vliegveld Twente en haar zonering een belemmering
kunnen zijn voor een evenwichtige ontwikkeling van te vormen gemeente Twentestad?Welke relatie bestaat er tussen het argument dat Twentestad Twente op
«de landkaart van Nederland en Europa» moet worden gezet als doel
en het middel van gemeentelijke herindeling om te komen tot het doel van krachtige
gemeenten in Overijssel?Wat zijn de gevolgen van de vorming van Twentestad voor Twente in het
licht van de Euregio en in relatie tot de Duitse steden Münster en Osnabrück?De leden van de CDA-fractie hebben met grote bezwaren kennis genomen van
het voorstel om Enschede, Hengelo en (het grootste deel van) Borne samen te
voegen in een «dubbelstad-plus», oftewel Twentestad. Zij hebben
hierover de volgende vragen en opmerkingen.De leden van de CDA-fractie hebben goede nota genomen van de stelling
in de memorie van toelichting dat «voor de ruimtelijk-economische ontwikkelingen
een sterk bevoegd gezag nodig is». Graag vernemen de leden van de CDA-fractie
een nadere steekhoudende argumentatie waarom een regioprovincie hiervoor «een
te zwaar middel», een «bandstad» (Twentestad + Almelo) «een
stap te ver» is alsmede een antwoord op de vraag of het opheffen van
een gemeenten van bijna 80 000 (Hengelo) resp. 22 000 (Borne) inwoners
niet, nog afgezien van de vraag of Twente- of bandstad überhaupt beantwoord
aan bovenbedoelde noden, niet meer na- dan voordelen heeft.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie de regering aan te geven in
welke zin Twentestad aansluit op de hoofdlijnen van het gemeentelijke herindelingsbeleid
in het kabinetsstandpunt Vernieuwing van de bestuurlijke organisatie van 15
september jl. waaraan de provincie haar voorstel – zoals ook in de memorie
vermeld – heeft getoetst. Waarom «past het uiteindelijke voorstel
goed binnen het beleidskader gemeentelijke herindeling»? Hierin wordt
immers uitgesproken dat het uitgroeien van centrumgemeenten tot grootschalige
agglomeratiegemeenten niet in het beleidskader past. Daarom vragen deze leden
de regering een uitgebreide nadere toelichting. Zien de leden van de CDA-fractie
het goed dat een voorstel voor een Twentestad zonder precedent is? Hieruit
vloeit naar de mening van de aan het woord zijnde leden voort dat geen sprake
kan zijn van een beleidsmatig automatisme, maar van een specifieke politieke
en beleidsmatige toets op alle beslismomenten in de procedure. Voorts vernemen
de leden van de CDA-fractie van de regering welke waarde zij hecht aan de
uitslag van het in Hengelo gehouden referendum, waar uitkomst
(92% tegen) en opkomst (ruim 64%) aanzienlijk zijn. Welke consequenties trekt
de regering hieruit?Kan de regering concreet aangeven waarom een provinciale regierol al dan
niet in combinatie met vormen van intergemeentelijke samenwerking en grenscorrecties
niet aan de genoemde doelstellingen, zoals in de memorie genoemd tegemoet
kan komen? Is het niet zo dat de provincie in deze zin reeds «stevig
aan de weg timmert» en als één van de eerste provincies
een eigen provinciaal grote stedenbeleid voert? De leden van de CDA-fractie
denken in dit kader ook aan een samenwerkingsvorm à la het knooppunt
Arnhem/Nijmegen. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie de regering aan
te geven in welke zin sprake is van evidente ruimtelijke knelpunten. Welke
ruimtelijke knelpunten hebben de Twentestad-gemeenten? Kan Enschede niet heel
lang vooruit met het huidige grondgebied? Kan de regering met andere woorden
dit voorstel onderbouwen met argumenten die zijn ontleend aan de knelpuntenbenadering?
Ook vragen de leden van de CDA-fractie in dit kader waarom het zelfstandig
voortbestaan van Borne met 22 000 inwoners, ook met eventuele grenscorrecties
ten gunste van Hengelo, «onmogelijk» zou zijn. Zij verwijzen bijvoorbeeld
naar de casus-Goirle; een gemeente die qua grootte, dynamiek en ruimtelijke
onwikkelingen in de regio enigszins vergelijkbaar is en ook zelfstandig is
gebleven. Voorts hebben de leden van de CDA-fractie de volgende specifieke
vragen. Wat is de meerwaarde van toevoeging van Boven-Deurningen? En waarom
loopt de grens niet mee met het vliegveld? Houdt de regering vast aan haar
standpunt dat geen extra rijksmiddelen voor Twentestad beschikbaar zullen
komen? Tot welke herverdeeleffecten leidt de vorming van Twentestad? Ook vernemen
de leden van de CDA-fractie graag een reactie op de stelling van emeritus
hoogleraar Hoogerwerf dat Twentestad tot meer concurrentie zal leiden tussen
Twentestad en de rest van de regio, terwijl het wetsvoorstel concurrentie
juist beoogt weg te nemen. Tenslotte vragen deze leden aan de regering of
zij zich ervan heeft vergewist dat in alle gevallen de procedures in het kader
van de WOR op correcte wijze zijn gehanteerd. Hoe kijkt de regering in dit
kader aan tegen de recente uitspraak terzake van de Ondernemingskamer van
het Gerechtshof in Amsterdam? Welke consequenties trekt de regering hieruit?In het voorgaande zijn door de leden van de D66-fractie al veel vragen
over de bredere aspecten van dit bijzondere voorstel gesteld (samenhang met
Almelo, bandstad, buitengebied, regioprovincie, binnengemeentelijke decentralisatie).
Nog niet gesproken is over het draagvlak. Evident uit zowel het referendum
als de handtekeningenactie als ook uit de talloze brieven uit Hengelo is dat
het draagvlak in Hengelo minimaal tot afwezig is (gezien de uitslag van het
recente referendum) , in Enschede behoorlijk groot (zij het niet unaniem)
en in Borne wisselend is. Denkt de regering dat het draagvlak in het Hengelose
deel van Twentestad kan worden hersteld door bijvoorbeeld binnengemeentelijke
decentralisatie zoals het provinciebestuur op blz.13 van het voorstel aan
de staten stelt? Hoe verloopt thans de samenwerking tussen de betrokken gemeenten
ter voorbereiding op de samenvoeging? Welke betekenis kent de minister aan
het referendum in Hengelo en aan de uitslag ervan toe? Hoe verklaart de minister
dat het draagvlak in Hengelo in vijf jaar tijd zo dramatisch is geërodeerd?
Ligt dat geheel en al aan de niet geboden «bruidsschat» van f 45
miljoen? Zijn, zoals Hengelo claimt, gewijzigde inhoudelijke gezichtspunten
over de gevolgen van het Stedelijk Knooppuntenbeleid c.q. Bgebied in relatie
tot stadsgewestelijke samenwerking inderdaad vast te stellen? Is sprake van
voortschrijdend inzicht of op andere gronden gebaseerde posities? Opvallend
is bijvoorbeeld dat de bekende hoogleraar ruimtelijke economie, prof. Lambooy,
in 1989 zijn naam verbond aan een rapport van de Adviescommissie Enschede/Hengelo «Beter Samen» (waarin onder meer gesteld werd dat «na
verloop van tijd samensmelting in bestuurlijke zin kan worden overwogen»,
terwijl hij in 1998 een van de adviseurs was die in een rapport van de gemeenten
Almelo en Hengelo concludeerde dat Twentestad geen oplossing is voor de ruimtenood
en de grootstedelijke problematiek. Zou de oorzaak van deze ogenschijnlijke
ambivalentie van zowel adviseurs als gemeentebesturen (zowel met name van
Hengelo als Almelo, en in mindere mate Enschede) niet zijn, dat enerzijds
(te) veel hoop is gesteld in de vruchten en effecten van samenwerking die
in de praktijk eerder in concurrentie en competitie is uitgemond en anderzijds
grote onzekerheden bestaan over de grootstedelijke problematiek van «Twente».
Dit is immers ook de kern van het advies van prof. Elzinga dat de gemeenten
Almelo en Hengelo op 8 september 1996 publiceerden (samen met het advies van
prof. Lambooy), dat onder meer stelt dat «de provinciale motivering
op dit punt mager en nauwelijks overtuigend is» (blz..12 genoemd rapport).
Hij geeft ook aan dat over het ontstaan van agglomeratieproblemen door de
vorming van Twentestad «nauwelijks gerept wordt» (blz..12). Daarmee
zijn de eerder in dit verslag gestelde vragen naar de regionale aansturing
temeer prangend.Herinnerd mag ook worden aan de aanbevelingen van het rapport-De Cloe
(blz.16 rapport prof. Elzinga) voor het opstarten van een projectorganisatie
waarin een deel van de kaderwettaken kunnen worden uitgevoerd. Hoe beoordeelt
de regering het argument van Elzinga dat de toepasbaarheid van de voorstellen-De
Cloe «in hoge mate negatief worden beïnvloed door de vorming van
Twentestad»? Hoe taxeert de regering de positie van Almelo dat van een
voorstander van Twentestad (reactie op de provinciale voorstellen, zie onder
meer blz. 2 provincievoorstel) in een tegenstander is veranderd (althans zoals
blijkt uit de brief van 8 september 1998). De door PS aangebrachte wijziging
in het voorstel van GS (Wierden niet bij Almelo) zal hier mede debet aan zijn,
maar de argumentatie van Almelo ging en gaat uitvoerig in op de regionale
en agglomeratie overwegingen die hierboven zijn genoemd. De leden van de fractie
van D66 kunnen zich deze zorgen wel voorstellen gezien het door het provinciebestuur
zelf genoemde argument dat «ontwikkelingen en problemen in eerste instantie
op gemeentelijk niveau moeten worden aangepakt» (blz.13 provincievoorstel),
waarna wordt geconcludeerd dat de coördinerende rol van de provincie
«veel zwaarder zal moeten zijn dan wanneer wordt gekozen voor dubbelstad-plus»
(blz. 13 provincievoorstel).Al deze argumenten zijn naar het oordeel van de D66-fractie voldoende
aanleiding te pleiten voor een zeer uitvoerige reactie van de regering op
het vervolgtraject op de eventuele creatie van dubbelstad plus: verhoudingen
Almelo-Dubbelstad, bandstad (door Almelo bestempeld als een voorstel waarvoor
de tijd «nog niet rijp is», reactie op provincievoorstel, voor
Enschede een perspectief, niet een alternatief voor Twentestad, idem) en regionale
samenwerking in relatie tot de provincie, regioprovincie). De kernvraag is
dus, nogmaals, welke klemmende argumenten bestaan om de route Twentestad met
vraagtekens over de verder bestuurlijke ontwikkeling (bandstad, regiovorming)
van Twente te kiezen boven de route van samenwerking tussen (vergroot) Almelo,
Hengelo/Borne en Enschede, ongeveer langs de lijnen van hoofdstuk 8 van de
nota «Stedelijk Bestuur Twente» van De Cloe, waarin wordt gepleit
voor het opzetten van een samenwerkingsverband tussen betrokken gemeenten
in het stedelijk gebied van Twente (de Bandstad) met een regisserende en arbitrerende
(conflictenbeslechtende) rol van de provincie. Speelt hier voor de regering
het geringe ambitieniveau van de provincie terzake ook een rol (zie eerdere
citaten uit het provincievoorstel) alsmede twijfel over de effectiviteit van
samenwerking bijvoorbeeld op basis van gemeentelijke en/of provinciale bestuurscommissies
(artikel 80 Provinciewet) en de WGR? Hoe beoordeelt de regering
tenslotte de beëindiging van de kaderwettaken en de overdracht daarvan
aan provincie en/of gemeenten?Dan de ruimtelijke argumenten. Het is van groot belang dat de regering
deze argumenten nog eens helder neerzet, hetgeen in de memorie van toelichting
ten enenmale onvoldoende gebeurt. Dit klemt temeer nu feitelijk juist de conclusie
is dat «voor de oplossing van de ruimtenood van Hengelo volstaan zou
kunnen worden met een fusie van Hengelo en Borne» (provincievoorstel
blz. 13). Dat betekent dat, in lijn met de door D66 onderschreven motie-Remkes
die ruimtenood als belangrijke, zij het niet exclusieve reden voor herindeling
noemt, een adequate uitleg van de ruimtelijke argumentatie zoals door het
provincievoorstel omschreven, noodzakelijk is. De provincie zegt: «Dat
neemt echter niet weg dat bij een integraal beleid voor de dubbelstad-plus
door het gemeentebestuur locatiekeuzen kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld
als het gaat om een gedifferentieerd beleid ten aanzien van de vestiging van
kantoren en bedrijven, waarmee ruimte wordt bespaard en het Twentse landschap
wordt ontzien» (blz.13). Herinnerd moge ook worden aan de uiteenzettingen
tijdens de hoorzitting op 12 februari 1999 van de vertegenwoordigers van de
milieu en groene beweging in Twente, die pleitten voor dubbelstad met als
argument dat daarmee een groenere regio kan worden gewaarborgd (integrale
keuzen). Kan de regering e.e.a. uitvoerig toelichten? Datzelfde geldt voor
de door de gemeente Enschede aangedragen argumenten dat «concentratie
in het stedelijk gebied aan het omliggende platteland ruimte laat voor natuur
en groen», waarover de gemeenteraden van Hengelo en Enschede het destijds
eens waren (citaat uit brief D66 fractie Enschede d.d. 19 januari 1999). Daarom
is het enigszins opvallend (en jammer) dat de gemeente Enschede in haar argumentatie
(zoals in de brief aan minister Peper van 6 november 1998) vooral de bestuurlijke
(en economische) argumenten noemt om tot Twentestad over te gaan. Deze argumenten
betwisten de leden van de D66 fractie niet, echter indachtig de eerdere opmerkingen
over het regionaal perspectief en de verhoudingen in de regio, evenmin als
de maatschappelijke argumenten aangedragen door onder meer de TU Twente en
vele andere maatschappelijke actoren en groepen, maar het is enigszins spijtig
dat de ruimtelijke argumenten er bekaaid afkomen. Kan bijvoorbeeld nader worden
toegelicht waarom sommigen stellen dat het door beide raden vastgestelde Intergemeentelijk
Structuurplan (IGS) in de praktijk niet goed wordt uitgevoerd omdat tegengestelde
belangen domineren?Is deze stelling naar de opvatting van de regering juist? Kan de regering
beamen en toelichten wat de gemeente Enschede in haar brief van 6 november
1998 stelt dat «ongewenste ruimtelijke segregatie een onnodig groot
beslag op het waardevolle Twentse landschap legt» en dat «Twentestad
het mogelijk maakt een hernieuwde balans te vinden tussen stad en omliggende
gemeenten». Zou het niet voor de hand hebben gelegen dat de gemeente
Enschede de ruimtelijke argumenten sterker had beklemtoond; zij ontbreken
bijvoorbeeld in het raadsvoorstel van 4 maart 1997. Ook in het verslag van
het overleg van de toenmalige staatssecretaris Van de Vondervoort met de gemeente
Enschede d.d. 30 oktober 1997 (bijlage 6 van de bijlagen van de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel) wordt, na de constatering van de staatssecretaris
dat het voorstel «bij eerste beoordeling onevenwichtig lijkt»,
van de kant van Enschede vooral op bestuurlijke argumenten (concurrentie,
noodzaak van het scheppen van een zwaartepunt in de regio, scheppen van voorzieningen
en maatschappelijk economisch draagvlak) en niet op ruimtelijke argumenten
ingegaan. Wat betreft de gemeente Borne, die bij provincie en regering opgaat in
Twentestad c.q. dubbelstad plus, is allereerst de vraag of het uitgangspunt
van de regering dat bij voorkeur gemeenten in hun geheel overgaan in een nieuwe
gemeente, hier niet wordt geschonden, waar Bornerbroek op zal gaan in Almelo
(c.q. het westelijk deel van Bornerbroek). Prevaleert hier de knellende ruimtebehoefte
van Almelo boven dit juiste beginsel? Wat de positiebepaling van Borne aangaat,
is duidelijk dat de eerste voorkeur, afgezien van zelfstandigheid, bij een
bandstad c.q. een (stads)provincie ligt. Interessant is de heldere voorkeur
van de gemeente voor de dubbelstad boven een fusie met alleen Hengelo, die
naar het oordeel van de gemeente «desastreus uitpakt voor Enschede».
Deelt de regering dit oordeel? Is de regering, met de leden van de D66-fractie,
van mening dat, zoals ook uitgedragen door de gemeente Borne (brief van 18
januari) indien een bandstad nu niet haalbaar is – en daar lijkt het
op, dat in dat geval duidelijk moet worden aangegeven dat een bandstad binnen
afzienbare tijd (bijvoorbeeld 10 jaar) zal worden gerealiseerd? In hoeverre,
vragen de leden van de fractie van D66, is het absoluut nodig het kerkdorp
Bornerbroek, mocht een bandstad worden gerealiseerd, op te delen over Almelo
en Wierden? Is het niet bij voorkeur wenselijk dat een sociale gemeenschap
als dat enigszins kan onder een bestuurlijke noemer wordt gebracht? Met de
voorgestelde herindeling zal een klein deel van het huidige Borne worden toegevoegd
aan de nieuw te vormen gemeente Hof van Twente. Kan de regering zich iets
voorstellen bij het pleidooi van de Stichting Dorpsbelangen Bornerbroek, zoals
neergelegd in haar brief van 10 januari 1999, voor een gemeente Delden-Delden
plus bestaande uit Ambt- en Stad Delden, aangevuld met Bornerbroek?Twentestad is naar de mening van de leden van de GroenLinks-fractie een
goed voorbeeld van hoe het niet moet. «De belangrijkste overwegingen
van de provincie voor de vorming van Twentestad zijn de volgende:1. Twentestad voorkomt ongezonde vormen van concurrentie tussen de steden;2. Twentestad betekent de vorming van één sterk gemeentelijk
bestuur voor het grootste gedeelte van het stedelijk centrum van Twente waardoor
de knooppuntfunctie goed tot zijn recht kan komen;3. Twentestad betekent een sterkere positie van Twente en Enschede/Hengelo/Borne
op «de landkaart van Nederland en Europa».Ad 1. Waarom meent de minister dat de concurrentie tussen Enschede en
Hengelo zal ophouden? De Amsterdamse deelgemeenten proberen ook ten opzichte
van elkaar een betere concurrentiepositie te verwerven. Bovendien wordt de
intergemeentelijke strijd slechts verplaatst. De concurrentie tussen Twentestad
en Almelo zal oplaaien. Een dergelijke strijd geeft vooral problemen wanneer
de concurrenten niet gelijkwaardig zijn. Almelo wordt in dit wetsvoorstel
wel versterkt, maar zal zeer vergaande maatregelen moeten nemen om een slag
tegen Twentestad te winnen. Voorziet de minister hier geen problemen?Ad 2. In de praktijk is het beleid ter stimulering van de knooppuntfunctie
van Twente losgelaten. Bovendien kan deze functie ook door middel van andere
bestuurlijke oplossingen worden versterk, mocht dit beleid toch weer door
de regio omarmd worden. GroenLinks is voorstander van de vorming van een regioprovincie
of een Bandstad. Hierbij zal ook Almelo worden betrokken. Dit voorkomt de
verdrukking van Almelo, en doet meer recht aan de verhoudingen in Twente.
De minister geeft zelf aan dat in zo'n gemengd model sprake is van gedeelde
verantwoordelijkheden en complementariteit tussen gemeenten en provincie.
Het moge duidelijk zijn dat in een dergelijke harmonische samenwerking de
knooppuntfunctie goed tot zijn recht kan komen. Wat is het standpunt van de
minister met betrekking tot een regioprovincie of Bandstad, zeker
gezien het draagvlak hiervoor?Ad 3. De internationale kaart stelt wel heel specifieke eisen. Samenwerking
zou Enschede en Hengelo niet ver brengen. En ook een stadsprovincie maakt
van Twente «geen factor van betekenis in internationale verhoudingen».
Kan de minister dit standpunt met argumenten onderbouwen, en ook uiteenzetten
waarom een stadsprovincie of regioprovincie het internationaal zo slecht zou
doen?Daarnaast blijkt uit het wetsvoorstel dat de minister hoopt dat Twentestad
een oplossing biedt voor de ruimtelijke problematiek van Hengelo. Dit argument
is echter niet houdbaar. In verband met de geluidscontouren van het vliegveld
en de daar aanwezig ecologische verbindingszône kan en mag Hengelo niet
uitbreiden in de richting van Enschede. Enschede zelf kent geen ruimteproblemen.
Welke ruimteproblemen zal Twentestad oplossen, en op welke wijze zal dat geschieden?De leden van de fractie van GroenLinks zijn ontevreden over de willekeurige
wijze waarop met het argument «bestuurlijk draagvlak» wordt omgegaan.
In de jaren '90 is de samenvoeging van Enschede en Hengelo al eens afgeketst.
«Doorslaggevend daarbij was het ontbreken van bestuurlijk draagvlak.»
De afwijzende houding van Hengelo is niet gewijzigd. Kan de minister aangeven
waarom de regering wel van mening is veranderd?Een recentelijk gehouden referendum heeft uitgewezen dat in Hengelo niet
alleen geen bestuurlijk draagvlak bestaat voor Twentestad, maar dat ook het
maatschappelijk draagvlak volledig ontbreekt. Uit een enquête van de
Twentse Courant blijkt bovendien dat ook de bevolking van Borne en Enschede
de herindeling niet zien zitten. Slechts 20% van de toekomstige bevolking
van Twentestad kan zich in het voorliggende voorstel vinden. Welke waarde
hecht de minister aan deze gegevens?De minister schrijft dat alleen Hengelo tegen de voorgenomen fusie is.
«Borne, Enschede en de provincie Overijssel zijn voor Twentestad».
De leden van de fractie van GroenLinks zijn van mening dat daarmee geen recht
wordt gedaan aan het standpunt van de gemeente Borne. De burgemeester en wethouders
van deze gemeente hebben in hun schrijven van 18 januari 1999 onomwonden aangegeven
dat zij Twentestad beschouwen als de opstap naar de Bandstad. «Wij hechten
eraan, dat in het wetsontwerp c.q. de toelichting daarop uitdrukkelijk wordt
aangegeven dat dat binnen een termijn van bijvoorbeeld tien jaren ook wordt
gerealiseerd.» Aangezien deze wens niet ingewilligd is, kunnen deze
leden het standpunt van Borne niet interpreteren als een volmondig «ja»
tegen Twentestad. Hoe ziet de minister dit?Het kabinetsbeleid inzake herindelingen heeft tot doel de positie van
centrumgemeenten en (te) kleine gemeenten te versterken. Ook de gemeentelijke
herindeling van Twente is hierop gericht. Met één belangrijke
uitzondering: de samenvoeging van Enschede, Hengelo en Borne. Deze fusie heeft
immers betrekking op twee centrumgemeenten en een plattelandsgemeente. De
vorming van Twentestad, of zoals GroenLinks wil Bandstad of een regioprovincie,
is van een fundamenteel andere aard dan de overige herindelingsvoorstellen.
GroenLinks pleit er dan ook voor deze herindeling uit het wetsvoorstel te
lichten, en daar separaat over te besluiten.De regering beschouwt Twentestad als een goed alternatief voor het niet
doorgaan van de stadsprovincie Twente. Voor de leden van de fractie van RPF is het nog de vraag of de vorming van Twentestad gewenst is. Deze
leden vragen of het wenselijk is om bij dit alternatief voor de stadsprovincie
voorbij te gaan aan de wens van Hengelo om zelfstandig te blijven.Een van de argumenten om te komen tot de vorming van Twentestad is dat
deze stad een sterkere positie op de kaart van Nederland en Europa zal innemen
dan de drie gemeenten afzonderlijk. De leden van de fractie van RPF vragen
of dit argument algemene geldigheid heeft, in die zin dat de regering dit
ook gaat gebruiken bij andere stedelijke concentraties. Zou dit, naar de mening
van de regering, ook moeten gelden voor bijvoorbeeld Ede-Wageningen en de
Drechtsteden?Ten aanzien van de vorming van Twentestad vragen de leden van de fractie
van RPF in hoeverre dit het begin is van de vorming van een Bandstad (Twentestad
en Almelo). Leeft bij de regering de wens dat het op langere termijn komt
tot de vorming van Bandstad?De leden van de fractie van RPF vragen of de regering, wanneer ze aangeeft
dat er draagvlak is voor Twentestad, ook onderscheid maakt tussen bestuurlijk
draagvlak en het draagvlak bij de bevolking. Als het gaat om bestuurlijk draagvlak
is Hengelo tegen en de twee andere betrokken gemeenten voor. Maar als het
gaat om het draagvlak onder de bevolking gelden andere cijfers. Althans, wanneer
wordt uitgegaan van de enquête van de Universiteit Twente. Uit die enquête
blijkt ten eerste dat een grote meerderheid van de bevolking van Hengelo en
Borne tegen Twentestad is en ten tweede dat er in Enschede geen meerderheid
voor Twentestad is. Deze leden vragen de regering om een reactie op deze enquête.Behalve uit de genoemde enquête blijkt ook uit het recent gehouden
referendum dat de bevolking van Hengelo voor het overgrote deel tegen Twentestad
is. Opvallend daarbij was de relatief hoge opkomst, waaruit grote betrokkenheid
van de bevolking spreekt. De leden van de fractie van RPF vragen de regering
ook hierbij om een reactie. Hoe gaat de minister met deze uitspraak om? Welk
gewicht wordt aan de uitslag van dit referendum gegeven?De leden van de fractie van RPF vragen de regering nader in te gaan op
de vanuit Hengelo geuite bezwaren en aangedragen alternatieven. In de memorie
van toelichting is daar nauwelijks op ingegaan. Zo vragen deze leden op welke
manier Hengelo en Enschede in ruimtelijk opzicht meer op elkaar betrokken
kunnen raken aangezien het gebied tussen beide steden een ecologische zone
is.Verder vragen de leden van de RPF-fractie in hoeverre er in bestuurlijk
opzicht sprake is van een knelpunt. Kan worden aangegeven op welke manier
en op welk terrein het bestuur van Twentestad in de toekomst adequater zal
kunnen opereren dan het bestuur van de drie afzonderlijke gemeenten nu. En
hoe kan voorkomen worden dat de afstand tussen bestuur en burger vergroot
wordt, zodat de betrokkenheid op het bestuur van de stad zal afnemen? En dreigt
met de vorming van deelraden, zoals dat wel is gesuggereerd, geen vierde bestuurslaag
te ontstaan?De leden van de fractie van RPF vragen de regering verder in te gaan op
de vrees die door sommige gemeenten, en ook door prof Elzinga in zijn advies
over Twentestad, is uitgesproken dat na de vorming van Twentestad sprake zal
zijn van een scheve verhouding tussen Twentestad en de rest van Twente. Hoe
beziet de regering die verhouding?Met de voorgestelde samenvoeging van Enschede, Hengelo en Borne kunnen
de leden van de SGP-fractie beslist niet instemmen. Dit past niet in
hun visie op herindeling en naar hun oordeel ook niet in de beleidsvisie van
de regering zelf.Zij vinden dat dit voorstel van zodanige aard en omvang is, dat het het
instrument van gemeentelijke herindeling te boven gaat en feitelijk een nieuwe
vorm van bestuurlijke (re)organisatie wordt gecreëerd. Naar het oordeel
van deze leden past dit ook niet in het regeringsbeleid: het is immers niet
of in elk geval niet alleen een oplossing van ruimtelijke knelpunten. Deze
leden vragen ook of deze grootschalige gemeentelijke herindeling niet een
alternatief is voor provinciale schaalverkleining. In feite gaat het immers
niet om de oplossing van problemen op het niveau van de lokale taakuitoefening,
maar om de regionale problematiek ofwel «het regionale gat».Verder wijzen de leden van de SGP-fractie op het gebrekkige draagvlak
voor deze oplossing in het gebied zelf. Zoals bekend is in Hengelo bijna de
hele bevolking en het hele bestuur tegen; in Enschede is men ook niet onverdeeld
positief en in Borne zou men hier zelf ook niet graag voor kiezen, maar legt
men zich er onder protest bij neer, omdat men meent dat behoud van zelfstandigheid
een verloren strijd is. (Waarom overigens, zo vragen deze leden!) De leden
van de SGP-fractie vragen de minister welke consequenties hij verbindt aan
het feit dat het draagvlak in dit gebied zo gering is? In dit verband wijzen
deze leden – wellicht ten overvloede – nog eens op het door de
minister zelf in zijn notitie verwoorde uitgangspunt dat een benadering van
onderop van belang is, dus draagvlakverwerving in het gebied zelf.De leden van de SGP-fractie vinden dat een gemeente als Borne met 22 000
inwoners op zichzelf beschouwd zeker zelfstandig zou kunnen blijven. Deze
leden vragen wat de samenvoeging van Borne met Enschede en Hengelo aan meerwaarde
heeft boven grenscorrecties ten behoeve van ruimte voor woningen en bedrijven
voor met name Hengelo, al of niet gecombineerd met een intergemeentelijk samenwerkingsverband.Overigens constateren de leden van de SGP-fractie dat het Twentestad-voorstel
met name in Borne wordt vergezeld door een discussie over en wens tot binnengemeentelijke
decentralisatie indien de samenvoeging doorgaat. In Enschede spreekt men echter
slechts over deconcentratie. De minister zelf schijnt deze discussie in het
gebied ook te hebben gestimuleerd. Is zijn inzet gericht op decentralisatie
of deconcentratie? Hoe schat hij het risico van patstelling in in de keuze
tussen decentralisatie en deconcentratie?De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het pleidooi van de kern Bornerbroek, namelijk om als een geheel toegevoegd
te worden aan een plattelandsgemeente (bij voorkeur «Delden-plus»)
in plaats van een stedelijke gemeente en om niet (nog meer) versnipperd te
worden over meerdere gemeenten. Deze leden ondersteunen dit pleidooi vanuit
het uitgangspunt dat ook bij grenswijzigingen zoveel mogelijk moet worden
gezocht naar de vorming van samenhangende gemeenschappen, en kernen met een
bepaald eigen karakter bij voorkeur moeten worden samengevoegd met een qua
karakter vergelijkbare gemeente. Zij vragen of de minister dit uitgangspunt
deelt en hij bereid is het wetsvoorstel op dit punt aan te passen.De leden van de GPV-fractie zien dit onderdeel als het hart van het wetsvoorstel.
Tegen die achtergrond is het merkwaardig dat de idee van een Twentestad pas
later in de procedure is ingevoerd. Kan hiervoor een verklaring worden gegeven?
Is daarmee ook gedurende de gehele procedure voldoende recht gedaan aan de
afweging van verschillende alternatieven? Deze leden onderkennen dat er zeker argumenten zijn die pleiten voor Twentestad.
De drie gemeenten zijn hoe dan ook sterk op elkaar georiënteerd, ze kunnen
elkaar aanvullen en versterken, de vorming van één gemeente
voorkomt ongezonde concurrentie en zet Twente als het ware op de kaart van
Nederland en van de regio. Maar dit soort argumenten is naar de mening van
deze leden niet voldoende om twee grote levenskrachtige gemeenten samen te
voegen, zeker als het draagvlak binnen de betrokken gemeenten ontbreekt respectievelijk
beperkt is. Toch waren vooral dit de argumenten van de provincie om het voorstel
inzake Twentestad te doen. De genoemde leden nodigen de regering uit op deze
argumentatie nader in te gaan.Zo zijn zij benieuwd te vernemen in welke opzichten in het recente verleden
sprake was van ongezonde vormen van concurrentie tussen de afzonderlijke gemeenten
en in hoeverre dat voorkomen had kunnen worden binnen één gemeente.
Wat zou in de praktijk de sterkere positie van Twente en de drie gemeenten
betekenen op de landkaart van Nederland en Europa? Zou dat bijvoorbeeld betekenen
dat Twentestad een sterkere positie zou krijgen in het grote stedenbeleid?
Zou Twentestad meer mogelijkheden om provinciale, rijks-en Europese subsidies
te krijgen dan de huidige afzonderlijke gemeenten?Voor de leden van de GPV-fractie is belangrijk welke plaats een gemeente
Twentestad in de toekomst zal innemen binnen de regio Twente en de provincie
Overijssel. De nieuwe gemeente zou de gemeente Zwolle in inwonertal verre
overschrijden. Zou dat gevolgen hebben voor de positie van Zwolle? Binnen
de regio Twente zou zich de bijzondere situatie voordoen, dat ongeveer 45%
van de Twentse bevolking woonachtig is in de grootste gemeente. Ziet de regering
dit als een goede voorwaarde voor samenwerking binnen Twente? Of zal dan het
evenwicht wel erg ver zoek zijn?In dit verband dient ook onder ogen te worden gezien welke rol de provincie
zal vervullen bij gemeentegrens overschrijdende belangen. Diezelfde vraag
is overigens ook aan de orde als Hengelo en Enschede niet worden samengevoegd.
Uit de notitie Inrichting en functioneren binnenlands bestuur leiden de leden
van de GPV-fractie af, dat de regering hierover nog geen oordeel heeft. Zij
betreuren dat, omdat nu een beslissing genomen dreigt te worden die van grote
invloed kan zijn op de verhoudingen in de regio en de provincie zonder dat
een beeld bestaat van de meest gewenste onderlinge bestuurlijke verhoudingen.De huidige gemeente Borne is in het wetsvoorstel wel een slachtoffer nu
deze gemeente in stukken wordt gedeeld. Is ook overwogen te volstaan met een
toevoeging van toekomstige bouwlocaties aan Hengelo respectievelijk Twentestad? 3. Almelo en WierdenDe regering volgt met betrekking tot Almelo en Wierden de wijziging die
provinciale staten in het voorstel van gedeputeerde staten hebben aangebracht.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering de balans in het Twentse
stedelijk gebied beoordeelt in het voorliggende wetsvoorstel? Wordt de positie
van Almelo, zowel voor de eigen verwachte groei, als in haar positie als C-20-gemeente,
als ten opzichte van een Twentestad, op deze manier voldoende versterkt?Wat vindt de minister van de stellingname van gedeputeerde staten dat
de woninglocatie Wierden-zuid op langere termijn een stadsgewestelijke functie
kan vervullen? Volgens provinciale staten is er van ruimtelijke en maatschappelijke
verwevenheid tussen Almelo en Wierden te weinig sprake om tot
fusie van beide gemeenten over te gaan. Hoe oordeelt de minister over die
verwevenheid, vragen de leden van de PvdA-fractie?In de memorie van toelichting wordt enerzijds de versterking van Almelo
wenselijk geacht en anderzijds geconstateerd dat de ruimtelijke mogelijkheden
beperkt zijn, aldus de leden van de VVD-fractie.Wat betekent de keuze voor het overnemen van het voorstel van provinciale
staten en het verwerpen van het oorspronkelijke voorstel van gedeputeerde
staten voor de kracht van de positionering van Almelo binnen Twente en in
relatie tot Twentestad?Betekent het enkele feit dat het voorstel van provinciale staten afkomstig
was in deze doorslaggevend is geweest het enige argument is om de plattelandsgemeente
Wierden niet bij de centrumgemeente Almelo te voegen?Betekent dit een afwijking van het beleid dat een plattelandsgemeente,
in het licht van het leveren van bestuurlijk maatwerk, niet noodzakelijkerwijs
behoeft te worden samengevoegd met de centrumgemeente?De leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom in de memorie van
toelichting zeer uitgebreid wordt stil gestaan bij de provinciale besluitvorming
inzake de voorstellen Almelo en Wierden. Het oorspronkelijke voorstel van
gedeputeerde staten wordt door de regering zelfs «goed voorstelbaar»
geacht. Daarentegen wordt het definitieve voorstel van de provincie op zeer
summiere wijze ondersteund. In het overige deel van de memorie van toelichting
wordt totaal géén aandacht besteed aan herindelingsvarianten
die een rol hebben gespeeld in het voortraject; deze zijn immers terug te
vinden in de bijlagen bij het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie verzoeken
de regering derhalve – ook voor de steun in het gebied zelf –
een meer overtuigende en minder halfslachtige onderbouwing te geven van haar
keuze om het provinciale voorstel te steunen, waarbij ook klip-en-klaar de
vraag beantwoord wordt of de regering de argumenten van provinciale staten
integraal deelt.Voorts zouden de leden van de CDA-fractie de regering willen vragen welke
gevolgen dit voorstel heeft voor de voorzieningen in Aadorp. Vloeit uit het
voorstel, gemeentefonds-verdeelsystematiek, opheffingsnormen en/of andere
regels voort dat dorpshuis, bibliotheek, sportverenigingen en/of scholen met
sluiting bedreigd worden?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat Wierden met 23 000
inwoners zeer wel zelfstandig kan voortbestaan. Met de voorgestelde grenscorrecties
wordt ruimschoots tegemoet gekomen aan de ruimtelijke knelpunten van Almelo.
In de memorie van toelichting wordt er immers op gewezen dat de capaciteit
van het gebied «tot op lange termijn toereikend is». Tenslotte
vragen deze leden aan de regering de effecten van Twentestad op Almelo op
een rij te zetten.Over het besluit van PS om, in afwijking van het provinciale voorstel,
Wierden niet bij Almelo te voegen, maar te volstaan met grenswijzigingen met
naast delen van Borne, Vriezenveen en Ambt Delden, slechts een deel van de
huidige gemeente Wierden, merkt de regering op: «Gezien de vorming van
Twentestad was een samenvoeging van Almelo met de kern Wierden, zoals GS voorstelden,
mijns inziens zeer goed voorstelbaar geweest». Betekent dit , vragen
de leden van de D66-fractie, dat de minister een andere opvatting had gehad
als het wetsvoorstel geen Twentestad had geschapen, of is hij ten principale
van mening dat de ontwikkelingsmogelijkheden van Almelo hoe dan ook een toevoeging
van de kern Wierden zouden wettigen? Kan de minister de zinsnede in de memorie
van toelichting nader uitwerken dat «de voorgestelde grenscorrecties
voor Almelo voldoende ontwikkelingsmogelijkheden bieden en dat daarom Almelo
de kern Wierden niet nodig heeft voor de oplossing van haar ruimtenood».
Zoals bekend betwist de gemeente Almelo de juistheid van deze analyse, terwijl
de gemeente Wierden blijkens haar schrijven van 16 februari van oordeel is
dat «de ruimtebehoefte van Almelo tot 2025 ruimschoots gedekt is».
Deelt de regering deze opinie? Over veel feiten zoals door de gemeente Wierden
in haar correspondentie van 7 december 1998 en 15 en 16 februari 1999 naar
voren gebracht, heeft de gemeente Almelo verschillende opvattingen. Genoemd
kunnen worden de twist over de vraag of de totale plancapaciteit van de gemeente
Almelo voor woningbouw binnen het huidige grondgebied in 2005 een tekort (Almelo)
van 450 of een overschot (Wierden) van 550 woningen te zien geeft (brief Almelo
d.d. 5 maart 1999). Voor de planperiode 2005 tot 2015 schat Wierden een overschot,
na de grenscorrectie met Vriezenveen, van minimaal 1450 en maximaal 2750 woningen
in, terwijl Almelo i.p.v. een capaciteit van 4000 (schatting Wierden) een
schatting van woningbouwcapaciteit van 2450 woningen te zien geeft. . Hoe
oordeelt de regering over deze uiteenlopende claims, en wat is het oordeel
over de ontwikkelingsrichting van Almelo.Waar Almelo vooruitloopt op de integrale herziening van het streekplan
Twente met als effect het onderbrengen van stedelijke functies in het noordelijk
deel van het stadsgewest (citaat uit voorbereidende nota's van PS), gaat Wierden
uit van temporisering van ruimteclaims rond Almelo. Wie heeft hier gelijk?
Heeft de regering een opvatting over de capaciteit van het gebied Leemslagen,
waarover de visies van Wierden en Almelo diametraal uiteen lijken te lopen
(Almelo: slechts 0 a 200 woningen vanwege ontgrinding, recreatie en grote
afstand tot de bestaande stad, Wierden: veel meer dan 1000 woningen). Een
vergelijkbaar fundamenteel verschil van inzicht tussen Wierden en Almelo bestaat
ten aanzien van het eerder genoemde tijdsperspectief met betrekking tot de
Vinex taakstelling na 2005 voor de gebieden Aadorp en Veenlanden. Graag, zoals
gevraagd, ook hierop een toelichting. Deelt de regering hier het oordeel van
de provincie (blz. 15 statenvoorstel nr. 25) dat «de weg- en waterinfrastructuur
(van Leemslagen) een aanknopingspunt biedt voor toekomstige stedelijke ontwikkelingen»,
en dat het «voor een evenwichtige en kwalitatief hoogwaardige ontwikkeling
van dit gebied wenselijk is dat de verstedelijking door een gemeente wordt
gestuurd» (provincievoorstel).Als het antwoord van de regering hierop
bevestigend is – hetgeen mag worden verwacht gezien het akkoord met
de voorgestelde grenscorrectie Wierden-Almelo, wat is dan het oordeel over
de hierna volgende conclusie van de provincie in het oorspronkelijke voorstel
dat «gevolg van de te verwachten ruimtelijke ontwikkeling van Almelo
aan de west- en noordzijde is dat de kern Wierden in de toekomst nog verder
zal worden verweven met het stedelijk gebied van Almelo». Essentieel
is voor leden van de fractie van D66 vanuit het belang van de ruimtelijke
factor of de regering het oordeel van de gemeente Almelo deelt dat het provincievoorstel,
zoals door PS geamendeerd, niet voldoende ruimte geeft voor de ontwikkeling
van woningbouw en bedrijfsterreinen, mede gezien achterblijvende realisatie
verwachtingen bij Aadorp en Leemslagen (brief college van B&W Almelo,
ter gedetailleerde uitwerking van het ter hoorzitting gestelde). Kan daarbij
ook worden ingegaan op het kennelijk door allen onderschreven argument dat
de voorziene woningbouw in Wierden zelf met name bedoeld is voor de Wierdense
behoefte? Tenslotte zou aandacht moeten worden gegeven aan het argument dat
langs de A35 en de A1 gebieden op het huidige grondgebied van Borne beschikbaar
komen voor bedrijfsvestiging en woningbouw (zie ook de opmerkingen van professoren
Lambooy en Elzinga in het rapport van september 1998 dat door de gemeenten
Hengelo en Almelo is verzocht («...thans liggende voorstellen bieden
aanmerkelijke ruimte voor het oplossen van de ruimtelijke problemen
voor Almelo voor een langere periode»). Kan verder worden ingegaan op
de waarde van het groene long argument dat door Wierden wordt aangehaald als
argument om de kern Wierden niet toe te voegen aan Almelo? Kan ook worden
ingegaan op de argumenten zoals o.m. genoemd door de Industriële Kring
Twente afdeling Almelo en het comité Almelo-Twentestad die in hun inspraakreacties
richting de commissie nadruk hebben gelegd op de noodzaak Almelo te versterken
als economisch-bestuurlijke (mede)motor van Twente, mede als tegenwicht tegen
Twentestad, welke functie beter tot zijn recht zou komen bij toevoeging van
Wierden? En tenslotte: kan de minister aangeven hoe zijn opvatting is over
de positie van de gemeente Enter en de buurtschap Zuna bij een eventueel voorstel
om Wierden bij Almelo te voegen alsmede voor wat betreft de kernen Hooge Hexel
en de buurtschap Zuna ten aanzien van. Hellendoorn?De leden van de GroenLinks-fractie zijn nog niet overtuigd van de noodzaak
om delen van Wierden bij Almelo te voegen. Wierden heeft aangegeven voorstander
te zijn tot nauwe samenwerking met haar oosterbuur, en eventueel zelfs bereid
is tot noodzakelijke grenscorrecties. Almelo is ontevreden over het wetsvoorstel:
«het huidige voorstel is vlees noch vis». Dit geeft aan dat Almelo
meent meer ruimte nodig te hebben voor nieuwe woningen en bedrijven. In hoeverre
strookt de verwachting van Almelo met de wens van de minister door middel
van grenswijzigingen gemeenten voor een periode van ten minste 25 jaar in
staat te stellen zelfstandig haar taken uit te voeren? Deze leden zijn van
mening dat groei niet per definitie binnen gemeentegrensen hoeft plaats te
vinden. Een nauwe samenwerking met buurgemeenten, een sterke rol van de provincie,
een aangepaste verdeling van het gemeentefonds kunnen ook de mogelijkheden
bieden om deze taken uit te voeren. Een herindeling kan gerechtvaardigd zijn
om het lokale bestuur te versterken. Maar is de minister nagegaan of ook andere
wegen bewandeld konden worden om de groei rond Almelo op te vangen?De leden van de fractie van RPF stemmen in met de keuze die is gemaakt
ten aanzien van de gemeente Wierden. Deze gemeente kan als een sterke plattelandsgemeente
zelfstandig blijven. Deze leden vragen of de regering het met de provinciale
staten eens is dat er geen sprake is van dusdanige ruimtelijke en maatschappelijke
verwevenheid dat om die reden samenvoeging geboden zou zijn.In de memorie van toelichting wordt ook gesteld dat de positie van Wierden
met 23 000 inwoners en 10 000 ha op zichzelf geen reden is om tot
opheffing over te gaan. Deze leden vragen of deze stelling bredere zeggingskracht
heeft dan alleen in het geval van de gemeente Wierden. Geldt voor gemeenten
van een dergelijke omvang dat hun omvang op zichzelf geen reden is om tot
opheffing over te gaan?De leden van de SGP-fractie vinden het een juiste keus dat Wierden zelfstandig
blijft. Wierden is een krachtige plattelandsgemeente waarvoor schaalvergroting
in het geheel niet nodig is. Wat betreft Almelo vinden de leden van de SGP-fractie
het terecht dat via grenscorrecties tegemoet gekomen wordt aan de behoefte
aan ruimte voor woningen en bedrijven. Deze leden vragen echter wel een nadere
motivatie van de voorgestelde grenscorrecties (Aadorp, Bedrijvenpark Twente
en Westermaten), namelijk in hoeverre dit daadwerkelijk een tegemoetkoming
betekent aan de ruimtebehoefte van Almelo. In het bijzonder vragen deze leden
dit met betrekking tot Westermaten: een agrarisch gebied, dat – voorzover
hen bekend – niet beschikbaar is voor woningen of bedrijven en dat wat
betreft oriëntatie en binding geheel gericht is op Vriezenveen. De leden van de GPV-fractie zijn van mening dat de vorming van een gemeente
Twentestad ook gevolgen zal hebben voor de positie van de gemeente Almelo.
Het betrekkelijke evenwicht dat nu bestaat tussen de drie grote Twentse gemeenten
wordt er door verstoord, zeker nu volgens het wetsvoorstel het inwonertal
van Almelo weinig zal stijgen. Deze leden erkennen dat er goede argumenten
zijn voor het voorstel de kern Wierden niet aan Almelo toe te voegen maar
een zelfstandig Wierden te handhaven. Maar zal de verstoring van het evenwicht
in dit gebied er niet toe leiden, dat Almelo zich in een concurrentiestrijd
met Twentestad meer zal gaan oriënteren op het noorden en westen, wat
uit een oogpunt van ruimtelijke ontwikkeling en bescherming van natuurlijke
waarden geen goede zaak zou zijn? 4. Holten en Rijssen (en Bathmen)Deelt de minister de mening van de gemeente Holten dat Holten een Twentse
gemeente is, vragen de leden van de PvdA-fractie? De gemeente Holten heeft
een uitgesproken voorkeur voor uitbreiding van de combinatie Holten/Rijssen
met nog een kern, bij voorkeur Enter. De regering wijst dit af, en volgt provinciale
staten.De leden van de PvdA-fractie willen graag weten hoe de minister het maatschappelijk
evenwicht in een nieuw te vormen gemeente Rijssen beoordeelt, met en zonder
toevoeging van Enter? Op welke plaat is Enter meer georiënteerd: Wierden
of Enter?De minister heeft op 9 november 1998 overleg gevoerd onder meer met de
colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Deventer, Bathmen,
Holten en Rijssen. Dat overleg heeft de minister geen reden gegeven tot wijziging
van het wetsvoorstel. Waarom niet?Zij gaven indertijd de voorkeur aan samenvoeging van Bathmen bij Deventer,
en daar is geen verandering in gekomen. Hoe ziet de minister de toekomst van
de gemeente Bathmen? Moet er niet aan het bestuurlijke vacuüm waarin
de gemeente Bathmen zich nu bevindt zo snel mogelijk een einde komen?Wat zijn de gevolgen van het feit dat de kern Enter niet wordt samengevoegd
met de gemeenten Holten en Rijssen voor het maatschappelijk evenwicht in de
nieuw te vormen gemeente, zo vragen de leden van de VVD-fractie?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering een antwoord te geven
op de vraag of herindeling van Rijssen uit het oogpunt van knelpunten noodzakelijk
is. Zou Rijssen in haar huidige vorm 25 jaar vooruit kunnen? De leden behorende
tot de CDA-fractie verzoeken de regering voorts inzicht te verschaffen met
betrekking tot de procedure bestuurlijke toekomst van Bathmen. Wat is de consequentie
van de motie-Hoekema terzake?Tenslotte hebben de leden van de CDA-fractie er goede nota van genomen
dat de huidige gemeente Holten onderdeel is van het regiokorps IJssellanden.
Welke consequenties heeft de vorming van de nieuwe gemeente voor het grensbeloop
van de politieregio's IJssellanden en Twente?Is de minister niet van mening dat het volgen van het voorstel voor de
creatie van een nieuwe gemeente Holten-Rijssen in feite, gezien de motie-Hoekema
bij de Tweede Kamerbehandeling van het wetsvoorstel Deventer, een combinatie
Deventer-Bathmen overlaat , vragen de leden van de D66-fractie? Had het gezien
de zorgvuldigheid van de (ARHI)procedure en de wenselijkheid van een zo veel
mogelijk geïntegreerde benadering niet voor de hand gelegen
een poging te doen om een slag verder te gaan dan alleen het consulteren van
het provinciebestuur en de betrokken gemeentebesturen op 9 november jl? Immers,
een theoretisch denkbare nieuwe herindeling van Bathmen bij de nieuw te vormen
gemeente Holten-Rijssen zou een tweede majeure operatie in korte tijd voor
deze gemeente betekenen, met alle gevolgen en onrust vandien. Hoe oordeelt
de minister trouwens over de twee rapporten Bathmen kiest zijn eigen weg,
waarin een sterke voorkeur wordt uitgesproken voor de «next best oplossing»
(na het niet realiseren van de interprovinciale variant Bathmen-Gorssel)van
herindeling van Bathmen, Deventer Oost (buitengebied) en Holten? Is deze minister
overigens zelf ook de opvatting toegedaan dat de interprovinciale combinatie
Bathmen-Gorssel niet haalbaar c.q. niet wenselijk is (nog afgezien van de
Kameruitspraak terzake)?Wat is het oordeel van de minister over de met name wel vanuit Holten
gehoorde opvatting dat, maatschappelijk gezien, een combinatie Holten-Rijssen-Enter
preferabel zou zijn boven alleen Holten-Rijssen? Heeft de minister overwogen
om ook bij een behoud van zelfstandigheid van Wierden, Enter als kern toe
te voegen aan de nieuwe gemeente Rijssen? Het valt op dat in de memorie van
toelichting niet of nauwelijks wordt ingegaan op de conclusie van het gemeentebestuur
van Holten (minus Gemeentebelang) «dat bij een herindeling tot een opschaling
moet worden gekomen van boven de 30 000 inwoners......., met daarbij
liefst een derde kern»(vanwege het betere sociaal-culturele en politiek-bestuurlijke
evenwicht), zie inspraakreactie B&W Holten d.d. 13 februari jl. Als derde
kern prefereert Holten de kern Enter, en eventueel Bathmen. Deze laatste opmerking
verdraagt zich slecht met de constatering van het gemeentebestuur van Holten
dat «Holten functioneel sterk op het oosten is gericht en niet op het
westen» (ook blijkend uit het plan van aanpak project Landstad Deventer,
waarbij een ontwikkelingsvisie voor het gebied Deventer, Diepenveen, Bathmen
en Olst wordt ontworpen). Mede gezien de duidelijke positiebepaling van Holten
lijkt een samengaan van Bathmen met Holten geen goede optie. Deelt de minister
deze opvatting, ook al stelt hij terzake van Bathmen nog geen positie te kunnen
innemen? Wat is overigens het oordeel van de minister over het draagvlak van
de voorgestelde fusie Holten-Rijssen in de Holtense gemeentepolitiek gezien
het feit dat de combinatie Holten-Rijssen nog in begin 1998 door de meeste
partijen werd afgewezen? Zij stellen dezelfde vraag voor wat betreft de houding
van de bevolking in Holten die getuige een recente enquête van het comité
Rijssen, Enter, Holten, Nee voor slechts 30% de samenvoeging Holten-Rijssen
steunt. Heeft de minister voor Rijssen nog zelfstandigheid overwogen gezien
het feit dat Rijssen op zich zelf qua inwonertal, oriëntatie (overwegend
industrieel, ander maatschappelijk karakter dan Holten) en potentie voldoet
aan de normen voor zelfstandigheid? Heeft de geringe omvang van Holten (relatief
geringe omvang/correctie) en de complicaties van een eventuele keuze Holten-Bathmen
hier mede een rol gespeeld? Heeft de minister overwogen gezien de eigensoortige
positie van Bathmen en na de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel Deventer
e.o. (motie Hoekema) een ARHI-procedure te starten voor de gemeenten Bathmen,
Holten, Rijssen en Deventer-Oost, zoals gesuggereerd door het gemeentebestuur
van Rijssen in zijn brief van 27 januari jl.? Heeft de minister kennis genomen
van het rapport «herindelen of heroverwegen», opgesteld in opdracht
van de gemeente Rijssen, en zo ja, wat is zijn oordeel over dit rapport? Tenslotte:
kan de minister begrip opbrengen voor argumenten, gelegen op het terrein van
de signatuur van de gemeente Rijssen, die voorstanders van de combinatie Holten-Rijssen
kennelijk in vrij grote meerderheid doen opteren voor een toevoeging van een
derde gemeente c.q. kern met als voorkeur Enter (en als tweede voorkeur, op
afstand, Bathmen)? Immers, ook de memorie van toelichting rept
van een «nieuw maatschappelijk evenwicht in de nieuwe gemeente».Ook de nieuw te vormen gemeente Rijssen is wat de leden van de fractie
van GroenLinks betreft nog geen vanzelfsprekendheid. Zij hebben zich erover
verbaasd dat het voorliggende voorstel geen oplossing voor de bestuurlijke
toekomst van Bathmen bevat. Bathmen dreigt zo tussen wal en schip te vallen.
Bathmen zelf richt zijn hoop duidelijk op een verbintenis met onder meer Holten.
Holten is voorstander van een substantiële opschaling. Het gemeentebestuur
wil verder met Rijssen en een derde partner. Die laatste kan Enter of Bathmen
zijn. Bathmen richt zich op Holten en Diepenveen Oost. En Rijssen wenst op
eigen kracht door te gaan. Als nu een besluit genomen wordt over Rijssen en
Holten, worden de mogelijkheden om ook voor Bathmen een oplossing te vinden
beperkt. Deze leden vinden dit onwenselijk. De leden van de fractie van GroenLinks
stellen zorgvuldigheid boven snelheid. Wat is het standpunt van de minister
over de toekomst van Bathmen? Meent hij dat de grenswijzigingen die nu worden
vastgesteld weer opengebroken zullen moeten worden om Bathmen te omvatten?
Is het niet beter om Bathmen vanaf het begin bij de herindelingen te betrekken?
Is de minister met deze leden van mening dat de keuze voor Rijssen en Holten
de toekomstmogelijkheden voor Bathmen beperkt?Met betrekking tot de voorgestelde samenvoeging van Ambt Delden en Stad
Delden wordt door deze leden gesteld veel belang te hechten aan maatschappelijke
samenhang. Met betrekking tot de nieuw te vormen gemeente Rijssen is daarover
veel twijfel gerezen. De minister stelt: «een belangrijke reden voor
een indeling van Enter bij de combinatie Holten/Rijssen was dat die kern kon
bijdragen aan het ontstaan van een nieuw maatschappelijk evenwicht in deze
gemeente. Om deze reden steunde de gemeenteraad van Holten een fusie met Rijssen
mits Enter werd toegevoegd.» In het huidige voorstel komt Enter niet
voor. Kan op basis hiervan de conclusie worden getrokken dat de voorgestelde
gemeente Rijssen geen maatschappelijk evenwicht kent? Is de minister van mening
dat een maatschappelijke en sociale eenheid noodzakelijk is voor het goed
functioneren van een gemeente? Zijn de betrokkenen en de minister van mening
dat een dergelijke eenheid via een bestuurlijke herindeling gevormd kan worden?De leden van de fractie van RPF hebben enkele vragen ten aanzien van de
voorgestelde samenvoeging van de gemeenten Rijssen en Holten.In de eerste plaats heeft de gemeenteraad Holten met een fusie ingestemd,
mits Enter ook bij de nieuwe gemeente gevoegd zou worden. Wat betekent het
feit dat Enter bij de gemeente Wierden blijft voor het bestuurlijke draagvlak
voor dit onderdeel van het wetsvoorstel?In de tweede plaats constateren de leden van de fractie van RPF dat, anders
dan de Kamer bij motie-Hoekema (kamerstukken II, 1997/98, 25 653, nr.
12) heeft uitgesproken, Bathmen niet bij het eerstvolgende herindelingsvoorstel
in Overijssels verband is betrokken. Waarom is dit niet gebeurd? Welke blokkades
zijn er voor een samenvoeging van de gemeenten Bathmen en Holten? Hoe lagen
de standpunten in de betrokken gemeenten ten aanzien van een samenvoeging
van Bathmen en Holten? Op welke manier en op welk moment zal nu uitvoering
worden gegeven aan de motie-Hoekema? Hoe beziet de regering de toekomst van
de gemeente Bathmen? Is het denkbaar dat bij de toekomstige besluitvorming
inzake Bathmen ook de nieuwe gemeente Rijssen wordt betrokken? Vindt de regering
het wenselijk dat deze gemeente in korte tijd tweemaal met een herindeling
te maken krijgt? In de derde plaats vragen de leden van de fractie van RPF in hoeverre
er werkelijk sprake is van een sterke oriëntatie van Holten op Rijssen
en van een verwevenheid tussen beide gemeenten. Hoe beoordeelt de regering
de van verschillende kanten onderschreven stelling dat Holten meer georiënteerd
is op Salland en Rijssen meer op Twente? Welke rol hebben sociaal-culturele
en religieuze verschillen tussen Holten en Rijssen gespeeld bij de overweging
al dan niet over te gaan tot samenvoeging?Ten vierde vragen de leden van de fractie van RPF of Rijssen, net als
Wierden, niet van een dusdanige omvang is en dusdanig bestuurskrachtig is
dat de gemeente zelfstandig kan blijven. Deze leden stellen deze vraag tegen
de achtergrond van de mening van de gemeente Rijssen dat de nu voorgestelde
samenvoeging geen toegevoegde waarde heeft. Had een eenvoudige grenscorrectie
niet volstaan teneinde Rijssen de ruimte te geven voor de komende 25 jaar?De leden van de fracties van RPF en SGP stemmen in met de keuze om de
gemeenten Losser en Tubbergen zelfstandig te laten. Wel vragen zij hoe deze
keuze zich verhoudt tot de keuze om de gemeente Rijssen niet zelfstandig voort
te laten bestaan, aangezien Losser en Tubbergen minder inwoners hebben dan
de huidige gemeente Rijssen.De leden van de SGP-fractie zien geen enkele reden voor herindeling cq.
schaalvergroting voor Rijssen. Rijssen is een krachtige gemeente, waarvan
de grenzen samenvallen met een gemeenschap met een heel duidelijke eigen identiteit
en cultuur. Deze verschillen heel duidelijk van Holten. Ook in historisch
opzicht geldt dat Rijssen en Holten altijd verschillende oriëntaties
hebben gehad. Holten behoorde namelijk tot Salland, terwijl Rijssen «de
poort van Twente» is. (Vergelijk ook de arrondissementsindeling.)Deze leden constateren dan ook dat de voorgestelde samenvoeging van Holten
met Rijssen zeer gevoelig ligt, zowel in Rijssen als in Holten. Bovendien
speelt hierbij het belang van Bathmen mee. Over dit onderdeel zijn dan ook
naar verhouding veel reacties binnengekomen.Wat betreft Rijssen-Holten wijzen de leden van de SGP-fractie op het feit
dat de relaties, ook de samenwerkingsvormen, tussen Rijssen en Holten, volgens
hun waarneming zeer gering zijn. In de toelichting bij het wetsvoorstel wordt
echter gesproken van «sterke oriëntatie van Holten op Rijssen»
(blz. 10). Kan de minister dat motiveren? Tussen de woonkernen Rijssen en
Holten ligt 8 km «open» gebied, dat bovendien in aanmerking schijnt
te komen voor de bestemming van nationaal park. Verder zit Holten bijvoorbeeld
ook helemaal niet in het streekplan Twente. Welke conclusies verbindt de minister
hier aan?Deze leden vragen welke andere opties voor Holten binnen het voorliggende
herindelingsplan mogelijk zijn en hoe de minister deze beoordeelt. Deze leden
wijzen in dit verband ook naar het verslag van het open overleg met Holten,
waar onder meer de volgende conclusies zijn getrokken:– (6) een herindeling van Holten dient met minimaal twee andere
gemeenten te geschieden;– (9) in het algemeen gaat de voorkeur voor een herindeling in zuidoostelijke
richting (Hof van Twente)– (10) een indeling van Holten met alleen Rijssen wordt algemeen
afgewezen.Blijkt ook uit het (oorspronkelijke, niet-geamendeerde) provinciale voorstel
niet dat, om enig maatschappelijk evenwicht te bereiken, toevoeging van een
derde (i.c. Enter) nodig werd geacht? Kan het nu voorliggende voorstel van
samenvoeging van Holten met Rijssen dan wel als evenwichtig worden beschouwd? Uit de reacties vanuit Bathmen blijkt duidelijk dat er een breed gedragen
voorkeur bestaat voor samenvoeging van Bathmen met Holten, in combinatie met
oostelijk Diepenveen. De leden van de SGP-fractie steunen deze variant. Samenvoeging
van Holten met Rijssen nu maakt deze variant onmogelijk. De optie om op termijn
Bathmen toe te voegen aan de nieuwe gemeente Rijssen/Holten stuit bij voorbaat
al op verzet in Bathmen. Dat zou immers leiden tot een gemeente zonder de
nodige samenhang, wat in het bijzonder ten koste zal gaan van de positie van
Bathmen. Bathmen is immers volledig in westelijke richting georiënteerd.
Hoe beoordeelt de minister deze situatie? Hoe wordt in Holten momenteel gedacht
over de optie Holten-Bathmen-Diepenveen/oost?Gezien deze met elkaar samenhangende vraagpunten met betrekking tot Bathmen
en Holten/Rijssen achten de leden van de SGP-fractie het beter om Holten net
als Bathmen buiten het nu voorliggende voorstel te houden. Dat doet toch ook
het meest recht aan de toezeggingen die in de Eerste Kamer zijn gedaan met
betrekking tot Bathmen, bij de behandeling van het betreffende wetsvoorstel?
Zij vernemen hierover graag de reactie van de regering.De leden van de GPV-fractie constateren, dat er bezien vanuit Rijssen
geen redenen zijn deze gemeente bij een herindeling te betrekken. Dat is ook
een gunstige omstandigheid, omdat er naar hun indruk ook weinig of geen voor
de hand liggende partners voor samenvoeging zijn. Dat er in economisch opzicht
relaties liggen met Holten ligt voor de hand, zoals er vrijwel altijd dergelijke
relaties liggen tussen gemeenten met een centrumfunctie en buurgemeenten.
Maar dat is geen voldoende basis voor samenvoeging. Voor zover er in dit gebied
sprake is van een knelpunt ligt dat meer bij Holten.De genoemde leden beschouwen het als een manco in het wetsvoorstel, dat
nog geen oordeel gegeven wordt over de toekomstige positie van de gemeente
Bathmen. Eerder is feitelijk de weg naar fusie met de nieuwe gemeente Deventer
afgesneden, nu wordt in het wetsvoorstel feitelijk hetzelfde voorgesteld in
de richting van Holten. Waarom heeft de regering niet alles in het werk gesteld
om in het kader van dit wetsvoorstel tot een oplossing te komen?De leden van de GPV-fractie zien nog steeds niet in waarom de combinatie
Bathmen/Gorssel geen goede zou zijn. Maar als daarvoor kennelijk de mogelijkheid
ontbreekt zouden deze leden toch op z'n minst onder ogen willen zien of een
gemeente gevormd kan worden van Holten en Bathmen, eventueel aangevuld met
het meest oostelijke deel van de voormalige gemeente Diepenveen. 5. HellendoornDe gemeente Hellendoorn blijft ongewijzigd, alleen het dorp Daarlerveen
wordt bij een nieuwe gemeente Vriezenveen gevoegd. Volgens de minister kennen
Daarlerveen en Vroomshoop een grote verwevenheid en maatschappelijke oriëntatie
over en weer. Hoe beoordeelt de minister tegen die achtergrond het feit dat
de bevolking van Daarlerveen zelf de voorkeur geeft aan onderdeel blijven
van de gemeente Hellendoorn? Kan de minister de ruimtelijke structuur, op
grond waarvan Daarlerveen naar Vriezenveen zou kunnen, nader toelichten? Is
de minister van mening dat een doelmatig grensbeloop een afdoende argument
is om tot herindeling over te gaan, zo willen de leden van de PvdA-fractie
weten.Wat zijn de gevolgen van het hanteren van een logisch grensbeloop, aansluitend
op natuurlijke grenzen of bestaande fysieke barrières, voor het
doorsnijden van maatschappelijke verbanden tussen Daarlerveen en Hellendoorn,
zo vragen de leden van de VVD-fractie?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering aan te geven hoe zij
de maatschappelijke, sociaal-geografische en ruimtelijk-economische oriëntatie
van de kern Daarlerveen ziet. De leden van de CDA-fractie hebben hierover
met elkaar in spanning verkerende inzichten vernomen. Wat is de meerwaarde
van toevoeging van Daarlerveen aan de combinatie Den Ham / Vriezenveen? De
leden van de CDA-fractie willen in dit kader benadrukken dat de bewijslast
altijd ligt bij diegenen die grenzen willen wijzigen. In hoeverre heeft in
de optiek van de regering de smalle doorgang in de voorgestelde samenvoeging
van Den Ham en Vriezenveen een rol gespeeld bij de beslissing om Daarlerveen
bij deze nieuwe gemeente te voegen?De leden van de D66-fractie steunen het voorstel om Hellendoorn als sterke
gemeente zelfstandig te laten, maar hebben zeer grote twijfels over de wijsheid
Daarlerveen in te delen bij de nieuwe gemeente Vriezenveen. De in de memorie
van toelichting gegeven argumenten over de ruimtelijke structuur en het doelmatig
grensbeloop overtuigen niet op voorhand. De vele argumenten aangedragen door
het Actiecomité Daarlerveen niet verknipt«(zoals aangeboden per
brief van 19 januari jl alsmede de aanbiedingsbrief bij het rapport aan staatssecretaris
van de Vondervoort van 7 maart 1998) overtuigen op het eerste gezicht meer:
de historische verbondenheid met Hellendoorn, de maatschappelijke binding,
de voorzieningen van de gemeente Hellendoorn, waaronder met name de twee basisscholen
(zie ook de inspraakreactie op de hoorzitting van 13 februari) en de verdere
bindingen met Hellendoorn (sport, dorpshuis 't Trefpunt). Met name het kroonargument
van de logica van het grensbeloop zal door de regering zeer zwaar moeten worden
aangezet om de leden van de D66 fractie te overtuigen van de wijsheid van
dit onderdeel van het voorstel. Is deze grenscorrectie doelmatig en absoluut
noodzakelijk te noemen? Heeft een rol gespeeld, zoals o.m. aangevoerd door
Plaatselijk Belang Daarlerveen in zijn brief van 27 februari jl. dat »vanuit
financiële perikelen ons Daarlerveen het gemis van Aadorp (voor Vriezenveen)
moest compenseren? Hoe oordeelt u over de opvatting van de gemeente Hellendoorn
(brief van 1 maart jl) dat «herindeling (van Daarlerveen) voor de te
vormen gemeente Vriezenveen geen meerwaarde heeft»? Tenslotte vragen
deze leden een reactie op de stelling van de Woningstichting Hellendoorn dat
vanuit volkshuisvestingsbelang en- beleid, het gewenst is dat Daarlerveen
onder Hellendoorn blijft ressorteren.De leden van de fractie van RPF constateren dat de gemeente Hellendoorn
in het wetsvoorstel als enige gemeente verzwakt uit de herindeling komt. In
de memorie van toelichting wordt gesteld dat er met betrekking tot de kern
Daarlerveen en de nieuwe gemeente Vriezenveen sprake is van een grote verwevenheid
en maatschappelijke oriëntatie en dat daarom de kern Daarlerveen bij
de nieuwe gemeente Vriezenveen gevoegd wordt. Deze leden vragen hoe zij die
verwevenheid en oriëntatie moeten beoordelen in het licht van het feit
dat 96% van de bevolking van Daarlerveen bij de gemeente Hellendoorn wil blijven.
En is er, naar het oordeel van de regering, sprake van grotere verwevenheid
en meer maatschappelijke oriëntatie van Daarlerveen ten opzichte van
de nieuwe gemeente Vriezenveen dan van Daarlerveen ten opzichte van de gemeente
Hellendoorn?De leden van de SGP-fractie hebben begrip voor de wens van (bijna alle)
bewoners van Daarlerveen om bij de gemeente Hellendoorn te blijven. Er is
sprake van een sterke historische binding met en oriëntatie op Hellendoorn.
Bovendien is er geen enkel draagvlak voor verandering. Deze leden vragen daarom
welke argumenten zich echt zouden verzetten tegen handhaving van de huidige
indeling. Is de minister bereid het voorstel op dit punt aan te passen?De leden van de GPV-fractie stemmen in met het voorstel de gemeente Hellendoorn
zelfstandig te laten. Voor wat betreft de kern Daarlerveen kan niet ontkend
worden, dat geografisch bezien indeling bij de gemeente Vriezenveen logisch
lijkt. Dat zou ook enige versterking kunnen betekenen van deze gemeente. Geografische
argumenten kunnen echter niet altijd doorslaggevend zijn als daar historische
argumenten tegenover staan. In dit geval speelt ook een rol, dat de bevolking
van Daarlerveen de huidige situatie kennelijk geenszins als een knelpunt ervaart.
Het draagvlak voor het wetsvoorstel op dit punt lijkt uiterst gering. Er moet
dan wel een sterk inhoudelijk argument zijn om tegen de uitdrukkelijke wens
van de bevolking in te gaan. Kan de regering zo'n inhoudelijk argument noemen? 6. Vriezenveen en Den HamIn de provinciale voorbereiding is sprake geweest van het voegen van het
gebied van en rondom Hooge Hexel bij (een nieuwe gemeente) Vriezenveen. Gedeputeerde
staten voegden Hooge Hexel en omgeving bij Hellendoorn. Hoewel de regering
er voor kiest de huidige gemeente Wierden intact te laten, zou de PvdA-fractie
graag de mening van de regering vernemen over de optie Hooge Hexel bij Vriezenveen,
of bij Hellendoorn. Hoe krijgt bijvoorbeeld de ruimtelijke en maatschappelijke
oriëntatie van Hooge Hexel vorm?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering aan te geven hoe zij
de maatschappelijke, sociaal-geografische en ruimtelijk-economische oriëntatie
van de kern Daarlerveen ziet. De leden van de CDA-fractie hebben hierover
met elkaar in spanning verkerende inzichten vernomen. Wat is de meerwaarde
van toevoeging van Daarlerveen aan de combinatie Den Ham / Vriezenveen? De
leden van de CDA-fractie willen in dit kader benadrukken dat de bewijslast
altijd ligt bij diegenen die grenzen willen wijzigen. In hoeverre heeft in
de optiek van de regering de smalle doorgang in de voorgestelde samenvoeging
van Den Ham en Vriezenveen een rol gespeeld bij de beslissing om Daarlerveen
bij deze nieuwe gemeente te voegen?De leden van de CDA-fractie zijn op voorhand niet overtuigd van de noodzaak
tot samenvoeging van de gemeenten Den Ham en Vriezenveen. Van een evident
knelpunt lijkt geen sprake. De leden behorende tot de CDA-fractie vragen de
regering derhalve aan te geven waarom hier naar haar mening wél sprake
van is.Naast de opmerkingen die de leden van de fractie van D66 hebben gemaakt
bij Daarlerveen en Aadorp, willen de leden verder ingaan op Vriezeveen. Wat
is de opvatting van de minister over de inspraakreactie van de bewoners van
de Westermaatweg in Vriezenveen (brief d.d. 20 januari jl.)? Heeft de minister
nog overwogen Vriezenveen en Den Ham zelfstandig te laten voortbestaan (zie
de vergelijking met Tubbergen in de brief van Vriezenveen van 2 februari jl).
Hoe verklaart de minister de opstelling van de gemeente Vriezenveen dat het
losmaken van de Westermaten, Aadorp en het bedrijvenpark Twente van Vriezenveen
ten gunste van Almelo «geen soelaas biedt voor de ruimtenood van Almelo»,
terwijl dit volgens de conservatieve schattingen van Almelo toch (deels) wel
het geval is?De leden van de fractie van RPF vragen wat de financiële gevolgen
zijn voor de nieuwe gemeente Vriezenveen van de indeling van de kern Aadorp bij Almelo. Wat is het commentaar van de regering op het, in
de notitie van de gemeente Vriezenveen genoemde, nadeel van één
miljoen dat de nieuwe gemeente zou hebben van de indeling van Aadorp bij Almelo?
Hoe het verschil met het in de memorie van toelichting genoemde nadeel van
f 200 000 te verklaren?De leden van de SGP-fractie vragen of de conclusie terecht is dat tussen
Vriezenveen en Den Ham niet of nauwelijks bindingen bestaan en dat de wederzijdse
relaties tussen beide gemeenten slechts enkele kernen betreffen. Deze leden
missen volledig de onderbouwing van het voorstel tot samenvoeging. Zij menen
dat zij en uiteraard de betreffende gemeenten ten minste recht hebben op een
«redelijke omkleding» van het voorstel. Deze leden kunnen zich
wel iets voorstellen bij de term «krachtige plattelandsgemeente»,
maar gaan ervan uit dat ook de bestaande plattelandsgemeenten krachtig kunnen
zijn. Op z'n minst zal dan toch het tegendeel moeten worden aangetoond?Voor een vraag over Westermaten verwijzen deze leden naar hun vraag onder
Almelo.Verder vragen deze leden waarom de relaties tussen Den Ham en Ommen niet
verder in beeld zijn gebracht.De leden van de GPV-fractie vragen een nadere onderbouwing van samenvoeging
van de gemeenten Den Ham en Vriezenveen. Dat hierdoor een krachtige plattelandsgemeente
ontstaat is op zichzelf immers onvoldoende argument voor opheffing van levenskrachtige
gemeenten. Kan ook worden onderbouwd of de meerwaarde van samenvoeging ook
voldoende is als rekening gehouden wordt met de gevolgen van de indeling van
de kern Aadorp bij Almelo en eventueel de kern Daarlerveen bij Hellendoorn?Deze leden vestigen voorts de aandacht op een brief van de beide gemeente
d.d. 9 maart 1999 aan de minister, waarin wordt aangegeven dat de financiële
gevolgen van de samenvoeging nadeliger zijn dan in het wetsvoorstel is vermeld.
Wil de minister op deze brief reageren? Welke conclusie trekt hij daaruit? 7. Denekamp, Ootmarsum en WeerseloOotmarsum pleit voor een «status aparte», vergelijkbaar met
onder meer Baarle Nassau. Hoewel de omvang van de gemeente met 4000 inwoners
een samengaan met andere gemeenten zeker rechtvaardigt, willen de leden van
de PvdA-fractie graag kennis nemen van de opvatting van de regering over deze
optie.Hoe denkt de minister, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, over het
voorstel van de huidige gemeente Weerselo om te wachten met het vaststellen
van nieuwe gemeentegrenzen tussen Weerselo c.q. een nieuw Denekamp en Hengelo
tot het tracé van een nieuwe ontsluitingsweg vaststaat?De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de luchthaven Twente
op het grondgebied van een gemeente dient te liggen, en dat daarvoor Enschede
een voor de hand liggende keus is.Zij willen wel graag een reactie van de minister op de stelling dat dezelfde
luchthaven een barrière vormt voor de bewoners van Boven-Deurningen
om zich fysiek verbonden te weten met Enschede. Hoe staat de minister tegenover
de wens van de bewoners van Boven-Deurningen onderdeel van een nieuwe gemeente
Denekamp te zijn?In hoeverre is het feit dat Denekamp en Weerselo een typisch plattelandskarakter
bezitten en Ootmarsum dit mist een belemmering voor de totstandkoming
van een sociaal-maatschappelijk evenwicht in de nieuw te vormen gemeente,
zo vragen de leden van de VVD-fractie?Is de omvang van de drie huidige gemeenten het exclusieve argument voor
de vorming van de nieuwe gemeente Denekamp?In hoeverre is de omvang van een gemeente van doorslaggevende betekenis
voor het komen tot een samenvoeging van gemeenten?De leden van de CDA-fractie zouden van de regering willen vernemen hoe
zij aankijkt tegen de specifieke (met name cultuur-historische) situatie en
problematiek van de gemeente Ootmarsum, ook in financiële zin in de periode
tot 2002. Hoe wordt hier met het huidige voorstel aan tegemoet gekomen? Ten
aanzien van de zuidkant van de nieuwe gemeente verzoeken de leden van de CDA-fractie
een toelichting te geven op de beslissing om het gebied «Boven Deurningen»
bij de nieuwe gemeente Twentestad te voegen, ook in relatie tot sociaal-culturele
en -geografische oriëntatie, bestemming alsmede de toegevoegde waarde
voor Twentestad. Ook vragen deze leden de regering aan te geven wat de meest
actuele stand van zaken is met betrekking tot het ontsluitingstracé
van de Hengelose wijk Vossenbelt. Eén en ander hangt immers nauw samen
met het herindelingsvoorstel ten aanzien het gebied tussen Deurningen en Hengelo.
Tenslotte zouden dezelfde leden een toelichting willen krijgen op het belang
van de A1 («corridor») in relatie tot het gekozen grensbeloop
en bestuurlijke regie.Hoe oordeelt de minister over de stelling (van onder anderen het CDA Denekamp,
brief d.d. 28 februari jl.) dat niet de meerderheid van college en raad van
Denekamp maar de helft c.q. een minderheid voorstander zou zijn van de voorgestelde
samenvoeging van Denekamp, Ootmarsum en Weerselo. De brief van de gemeente
Denekamp d.d. 12 februari refereert hier ook aan door de vermelding van «genuanceerdere»
gedachten sinds de laatste raadsverkiezing over de onvermijdbaarheid van herindeling.
Heeft de minister begrip voor de stelling van het college van Denekamp dat
«de voortdurende onzekerheid over de voortgang van het proces van gemeentelijk
herindeling inmiddels een zware wissel op de gemeente heeft getrokken»,
waarna op een spoedige en definitieve besluitvorming wordt aangedrongen. Is
de minister niet bezorgd over het draagvlak van de samenvoeging gezien de
duidelijke wens van Ootmarsum zelfstandig te blijven? Hoe oordeelt hij over
deze wens? Is een eventuele zelfstandigheid van Ootmarsum overigens niet in
strijd met het beginsel dat (zeer) kleine gemeenten slechts in hoge uitzondering
en in zeer specifieke situaties (Thorn, Baarle-Nassau) zelfstandig blijven?
Kan de minister nog eens ingaan op de argumentatie die van de kant van Ootmarsum
over het bijzondere (monumentale) karakter van Ootmarsum is ingebracht?In het wetsvoorstel zullen Denekamp, Ootmarsum en Weerselo samengevoegd
worden tot een nieuwe gemeente Denekamp. Tegelijkertijd vinden grenscorrecties
plaats waardoor delen van Weerselo niet in de nieuwe gemeente opgaan. De leden
van de fractie van GroenLinks vrezen dat deze grenscorrecties nadelige gevolgen
hebben voor de leefomgeving. Daarbij richt de fractie vooral haar aandacht
op het gebied Boven-Deurningen en Hulsbeek. De bestemming en het beheer van
Hulsbeek mag niet veranderen. Het gebied heeft een grote natuurlijke en recreatieve
waarde. Weerselo beheert meerdere natuurgebieden en is goed op haar taak berekent.
Kan de minister uiteenzetten waarom hij de verantwoordelijkheid van dit gebied
bij Oldenzaal wenst te leggen? Deze leden zijn er niet van overtuigd dat Oldenzaal,
die een verdere stedelijke ontwikkeling wenst te doormaken, de natuurwaarde
van Hulsbeek zorgvuldiger zal bewaken dan Weerselo. Hoe ziet de minister dat? Met betrekking tot Boven-Deurningen zijn de leden van de fractie van Groenlinks
erop gewezen dat de voorgestelde grenscorrectie leidt tot een isolement van
de inwoners van dit gebied. Het vliegveld Twente en de hekken om hieromheen
vormen een barrière, waardoor de bereikbaarheid van Enschede wordt
beperkt. Verwacht de minister dat de bewoners, net als nu, georiënteerd
zullen blijven op de kern Deurningen, of zijn voorzieningen getroffen om de
afstand tot Enschede te verkleinen?Ook wat betreft de voorgestelde samenvoeging van Denekamp, Ootmarsum en
Weerselo zijn de leden van de SGP-fractie niet overtuigd van de noodzaak daarvan.
Welke knelpunten zijn er, welke problemen worden er door de herindeling opgelost
en welk nieuw perspectief gecreëerd? Het voorstel wordt gemotiveerd vanuit
het streven naar krachtige plattelandsgemeenten. Deze leden vinden dit een
prima streven, maar dan moet wel worden aangetoond dat de bestaande gemeenten
niet krachtig genoeg zijn. Deze leden nemen aan dat de minister bekend is
dat de betreffende gemeenten alledrie voor behoud van zelfstandigheid zijn.
Wat betreft Ootmarsum wijzen deze leden nog op de bijzondere positie van dit
museale stadje. Zij vragen of ook door de regering de vergelijking met bijvoorbeeld
Thorn niet kan worden gemaakt?De leden van de SGP-fractie hebben geconstateerd dat de voorgestelde grenswijzigingen
met betrekking tot Deurningen/gemeente Weerselo op twee punten is ingegeven
door voorgenomen maar nog onzekere ontwikkelingen. In de eerste plaats betreft
dit een nabij de op- en afritten van de A1 geprojecteerde rail/weg combiterminal,
waarvan de komst naar huidige inzichten nog zeer onzeker is. De raad van Weerselo
kiest daarom voor de opstelling om de noodzaak van die grenswijziging (met
Oldenzaal) af te laten hangen van de concrete ontwikkelingen. Deze leden vragen
of de minister zich deze benadering kan voorstellen en wil ondersteunen. (Zie
ook Oldenzaal.)In de tweede plaats is sprake van de planning van een ontsluitingsweg
ten behoeve van Hengelo (Oost-West Tangent Hengelo). Nog afgezien van onduidelijkheid
over de noodzaak, is er nog geen duidelijkheid over het tracé. In elk
geval is nog geen enkel voorbereidend besluit terzake genomen. De grenscorrectie
loopt dus vooruit op de planologische besluitvorming. De leden van de SGP-fractie
vragen of de minister met hen eens is dat dit een oneigenlijke weg is.De leden van de SGP-fractie vragen bijzondere aandacht voor Boven-Deurningen.
De bewoners daarvan zijn zeer sterk betrokken op Deurningen/gemeente Weerselo,
wat betreft kerk, school, sport en overig verenigingsleven en maatschappelijke
behoeften; zij hechten ook sterk aan handhaving daarvan. Deze leden vragen
of de minister niet met hen eens dat een dergelijke sterke oriëntatie
en de volledige afwezigheid daarvan m.b.t. de gemeente Enschede (ook door
het ontbreken van adequate infrastructuur) voldoende argument is om de gemeentelijke
indeling van deze kern te laten bij wat het is. Zijn er wezenlijke argumenten
die zich daartegen verzetten? Voorzover hen bekend heeft Enschede geen specifieke
belangen bij dit gebiedje, maar alleen bij het vliegveld als zodanig. Deze
leden gaan er daarbij vanuit dat dit eventuele grenscorrecties m.b.t. de vliegbasis
niet uitsluit, overigens zonder dat zij zich uitspreken over de noodzaak daarvan.De leden van de GPV-fractie betreuren het dat een karakteristieke gemeente
als Ootmarsum niet langer zelfstandig zal blijven. Als opheffing echter onvermijdelijk
is, dan is samenvoeging met Denekamp en Weerselo voor de hand liggend. Ongelukkig
in het voorstel lijkt te zijn de voorgestelde nieuwe grens tussen Denekamp
en Twentestad nabij Deurningen. De genoemde leden geven er duidelijk de voorkeur
aan Deurningen zoveel mogelijk als eenheid ingedeeld te laten
bij de gemeente waartoe Weerselo gaat behoren. Is het mogelijk de nieuwe grens
te leggen langs de noordgrens van de vliegbasis? 8. OldenzaalDe minister stelt in de memorie van toelichting dat versterking van Oldenzaal
ten opzichte van het provinciale voorstel «in de rede had gelegen».
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de minister daar dan toch niet
toe over is gegaan? De minister vertrouwt er op dat de provincie zal over
gaan tot grenscorrecties als gebleken is dat deze nodig zijn. Is het niet
zo, vragen de leden van de PvdA-fractie, dat na een herindelingsoperatie het
betrokken gebied voor tenminste 20 tot 25 jaar vooruit moet kunnen? Acht de
minister het een aantrekkelijk vooruitzicht dat nadat het voorliggende wetsvoorstel
is behandeld, opnieuw de bestuurlijke discussie in een deel van de regio zal
moeten worden gevoerd? Hoe oordeelt de minister inhoudelijk op het voorstel
dat de gemeente Oldenzaal tot grenscorrectie heeft gedaan?Wat is de reden om niet nu reeds een oplossing te kiezen voor de oplossing
van het probleem dat thans al impliciet onderkend wordt; namelijk het ruimtegebrek
voor toekomstige stedelijke ontwikkeling van Oldenzaal, vragen de leden van
de VVD-fractie?Zou een dergelijke actie van de zijde van de regering niet nu reeds hebben
kunnen bijdragen aan de doelstellingen om zo spoedig mogelijk te komen tot
krachtige gemeenten of wordt dit verhinderd door het uitgangspunt van de regering
dat de voorstellen van provinciale staten dienen te worden gevolgd?De leden van de CDA-fractie vragen de regering een reactie met onderbouwing
te geven op de verwachting van de provincie dat Oldenzaal in de komende 25
jaar voldoende ruimte heeft voor woningbouw en ook de meest actuele stand
van zaken uiteen te zetten met betrekking tot de ruimte voor bedrijfsterreinontwikkeling.
Acht de regering het uit bestuurlijk oogpunt niet verstandig om bestaande
inzichten terzake integraal mee te nemen in onderhavig voorstel en niet te
wachten op nieuwe provinciale initiatieven met alle onrust van dien? In het
verlengde hiervan zouden de leden van de CDA-fractie een reactie willen vernemen
van de regering op het voorstel van de gemeente Oldenzaal om de grenscorrectie
beperkt in westelijke en oostelijke richting te verschuiven, qua knelpunten
en logica van grensbeloop.De leden van de fractie van D66 hebben begrip voor de opvattingen van
de gemeente Weerselo (brief 11 januari jl.) over een drietal bezwaarlijk
geachte grenscorrecties aan de zuid- en zuidoostzijde van de gemeente Weerselo
(Hulsbeek, Boven-Deurningen en het tussengebied Deurningen-Hengelo). Dat geldt
met name voor de twee laatstgenoemde grenswijzigingen, waarbij overigens binnen
het tweede probleemgebied, Boven-Deurningen, gedacht zou kunnen worden aan
een overgaan van het grondgebied van de vliegbasis Twente naar Twentestad
vanuit beheers- en calamiteitenbestrijdingsargumenten. Kan de minister op
deze sub-variant ingaan, en ook het oordeel van defensie-autoriteiten hierbij
betrekken? Deze leden zijn van mening dat het niet nodig is, en zelfs niet
gewenst, om het gebied Boven-Deurningen integraal naar Twentestad te laten
overgaan. De kern Boven-Deurningen. met haar 135 inwoners behoort immers qua
oriëntatie en verbindingen- zie de argumentatie van de gemeente Weerselo
bij uitstek niet bij Twentestad, en de meerwaarde van deze operatie is zeer
gering. Het beheersargument voor de A-1 gaat maar zeer ten dele op, omdat
deze autoweg door vele gemeentes voert. Wat betreft het tussengebied tussen
Deurningen. en Hengelo c.q. Twentstad stellen zij voor een en
ander over te laten aan later door Twentestad cq Hengelo onderling te bepalen
grenscorrecties. De noodzaak van een ontsluitingsweg tussen de Hasseler Es
en Deurningen is immers thans nog niet aangetoond. En zelfs in een bevestigend
geval, is er nog geen duidelijkheid over het optimale grensbeloop. Op deze
twee punten stellen de leden van de D66-fractie een uitdrukkelijke en uitvoerige
reactie van de minister op prijs, waarna zij haar positie voor het plenaire
debat terzake zal bepalen. Ook op het grensbeloop met Oldenzaal (het Hulsbeek
en het gebied rond de A-1, de combiterminal) dient de minister uitvoerig in
te gaan. Op zich zelf heeft de fractie van D66 begrip voor de algemene wens
Oldenzaal, mede in het licht van de vorming van Twentestad, te versterken,
maar wat is nu exact de meerwaarde van toevoeging van het overwegend buitengebied
(camping etc.) aan Oldenzaal? De argumentatie van de gemeente Oldenzaal (notitie
«Ruimte voor Oldenzaal» d.d. oktober 1998) over het belang van
toevoeging van bedrijfsterreinen langs de A-1 komt in het kader van de door
de gemeente genoemde relatief bescheiden uitbreiding van het grondgebied overtuigt
op het eerste gezicht meer dan de beargumenteerde behoefte aan boscompensatie
en het scheppen van een groene strook op eigen grondgebied? Dit is toch geen
doel op zich? Met andere woorden: is het grootste belang voor Oldenzaal niet
gelegen in de bepleite uitbreiding in zuidwestelijke richting meer dan de
bepleite uitbreiding in noordwestelijke richting «ten behoeve van boscompensatie
het realiseren van een groene stadsrand op eigen gebied»? Kan de regering
de laatstgenoemde wens van Oldenzaal nog wat nader beargumenteren, ook in
het licht van pleidooien van Weerselo en de andere bij deze fusie betrokken
gemeenten om de buitengrenzen zoveel mogelijk intact te laten?Hoe moet overigens, mede in het licht van het voorgaande, de opmerking
van de minister worden verstaan dat «gelet op de regionale functie van
deze gemeente een versterking van de gemeente die verder gaat dan de voorgestelde
beperkte grenscorrecties mijns inziens in de rede had gelegen»? Wat
had of heeft de minister met deze prikkelende opmerking precies voor ogen?
Ware het dan niet beter geweest een voldragen voorstel te doen in plaats van
te wachten op het aangekondigde onderzoek van de provincie over een eventuele
versterking van Oldenzaal? Had de provincie hier dan niet haar verantwoordelijkheid
reeds moeten nemen?De leden van de fractie van RPF constateren dat de gemeente Oldenzaal
de komende 25 jaar voldoende ruimte heeft voor woningbouw, maar in die periode
naar verwachting niet voldoende ruimte voor bedrijfsterreinenontwikkeling.
In de memorie van toelichting wordt gesteld dat verdergaande grenscorrecties
in de rede hadden gelegen. Deze leden vragen waarom de regering haar verantwoordelijkheid
niet heeft genomen en heeft voorgesteld deze grenscorrecties toe te passen?
Acht de regering het wenselijk dat na deze herindeling binnen korte tijd opnieuw
correcties moeten worden toegepast ten aanzien van de gemeentegrens tussen
Oldenzaal en de nieuwe gemeente Denekamp? Is het voor de nieuwe gemeente Denekamp
niet te belastend om na deze herindeling binnen korte tijd opnieuw te maken
te krijgen met een nieuwe aanpassing van de gemeentegrens?De leden van de SGP-fractie constateren dat er met betrekking tot Oldenzaal
weinig verandert. Wat betreft de wenselijkheid van grenscorrecties ten behoeve
van bedrijvigheid kunnen deze leden zich de visie van de provincie goed voorstellen,
namelijk dat pas wijzigingen nodig zijn indien de ontwikkelingen cq. plannen
duidelijk zijn. In dit verband verwijzen deze leden overigens naar hun eerdere
vraag over een wel voorgestelde grenscorrectie tussen Deurningen/Weerselo
en Oldenzaal. Niettemin vragen deze leden ook of de minister
duidelijk kan maken wat het groeiperspectief van Oldenzaal is.De leden van de GPV-fractie hebben kennis genomen van de mening van de
minister dat een versterking van de gemeente Oldenzaal, die verder gaat dan
de voorgesteld beperkte grenscorrectie in de rede had gelegen. Betekent dat,
dat ook de minister betwijfelt of de thans voorgesteld correctie Oldenzaal
voor de komende 25 jaar voldoende ruimte te bieden? Als dat zo is geven deze
leden er de voorkeur aan nu de ruimte te beiden die nodig is en niet tweemaal
binnen korte tij de grens te verleggen. 9. Hof van TwenteDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven de inhoudelijke samenhang
die de regering constateert tussen de vijf gemeenten die de Hof van Twente
vormen. Wel vragen deze leden de minister hoe hij het maatschappelijk draagvlak
in de betrokken gemeenten voor de Hof van Twente beoordeelt?Voor het merendeel zal het Landgoed Twickel volgens dit wetsvoorstel gelegen
zijn in de nieuwe gemeente Hof van Twente. Een deel van het landgoed zal echter
blijven behoren tot andere gemeenten, aldus de leden van de VVD-fractie.Zou gelet op het uitgangspunt dat grenscorrecties aan dienen te sluiten
bij natuurlijke grenzen het niet wenselijk zijn om het gehele gebied van het
landgoed onder te brengen bij één plattelandsgemeenten en derhalve
het gebied Oele en Beckum eveneens toe te voegen aan de nieuwe gemeente Hof
van Twente?De leden van de CDA-fractie vragen de regering een nadere toelichting
te geven op de uitspraak dat de gemeenten zelf eerder het initiatief genomen
hebben tot fusie. Hoe ziet het draagvlak er in dit kader uit? Kan de regering
tevens een reactie geven op de interne samenhang en oriëntatie van de
voorgestelde nieuwe gemeente? Is Ambt Delden bijvoorbeeld niet meer georiënteerd
op Haaksbergen? Voorts vragen deze leden de regering dit voorstel te onderbouwen
aan de hand van de knelpuntenbenadering. Ligt uit dit oogpunt een nieuwe gemeente
Stad Delden/Ambt Delden en een nieuwe gemeente Diepenheim/Markelo/Goor niet
veel meer voor de hand? Is een dergelijk voorstel in de ogen van de regering
ook levensvatbaar, al dan niet in combinatie met Bornerbroek, Beckum en/of
Oele?Kan de minister ingaan op de omstandigheden dat voor dit voorstel betrekkelijk
weinig draagvlak lijkt te bestaan ( Diepenheim tegen, Markelo tegen, Stad/Ambt
Delden tegen, want voorstander van Delden Plus), vragen de leden van de D66-fractie.
Het verzet tegen het plan vanuit Stad en Ambt Delden c.q. de meerderheid in
deze gemeente en de wens van Diepenheim (en deels ook Markelo) betekent een
vrij breed gedragen kritische bejegening van de vorming van de nieuwe gemeente.
Daar tegenover staat de duidelijke positie pro-herindeling van de gemeente
Goor en een aantal maatschappelijke (economische) actoren. Hoe ervaart de
minister wat lastige uitgangspositie bij onderhavige voorstel, mede gelet
op de niet unanieme besluitvorming in provinciale staten van Overijssel. Kan
de minister nog eens aangeven hoe een en ander zich verhoudt tot het gestelde
in de memorie van toelichting (blz. 12), dat «de gemeenten zelf eerder
het initiatief hebben genomen tot fusie»? Is hierin tussentijds verandering
gekomen? (Zie ook de opmerking terzake van de Colleges van Ambt- en Stad Delden
aan het slot van hun brief van 25/1.) Wat zijn anders dan bestaande samenhang
en samenwerking, de verdere inhoudelijk redenen voor dit voorstel? Kunt u
commentaar geven op het rapport Delden-plus, beheersbaar groot
en de daarin verkondigde stelling (blz. 29) dat ruimtelijke knelpunten als
landgoed als landgoed Twickel en de afscheiding stedelijk en groen gebied
(via A1/35 en de Bornebroekse waterleiding) ook via beperkte grenscorrecties
kunnen worden opgelost. Wat vindt de regering van de argumentatie van de VVD
afdelingen in de 5 betrokken gemeenten van 5 januari jl. dat de keuze eerder
tussen zelfstandigheid en de Hof van Twente zou moeten zijn, met Delden Plus
als halfslachtige oplossing.Verder zijn de leden van de fractie van D66 benieuwd of de minister gevoelig
is voor de klemmende pleidooien vanuit Diepenheim voor zelfstandigheid (900
jaar oude gemeente, actueel eigen (kunstzinnig) profiel, 97% van de bevolking
tegen herindeling)?In het regeerakkoord staat dat de regering wil nagaan of en hoe vrijwillige
gemeentelijke herindeling kan worden gestimuleerd, aldus de leden van de fractie
van Groenlinks. In de praktijk wordt dit voornemen selectief toegepast. In
het voorliggende wetsvoorstel betreffende de herindeling van Twente wordt
geen melding gemaakt van een mooi initiatief van vrijwillige herindeling:
Delden plus. Dit is een variant waarin Ambt Delden en Stad Delden samengevoegd
worden, plus het gehele landgoed Twickel. Een tweede gemeente zal dan worden
gevormd door Goor, Markelo en Diepenheim.De leden van de GroenLinks-fractie zijn het met de gemeentebesturen van
Ambt Delden en Stad Delden eens dat aan zuiver getalsmatige criteria, die
bovendien nooit in een wet zijn vastgelegd, niet meer gewicht moet worden
toegekend dan aan een inhoudelijke beoordeling van de herindelingsvarianten.
Ook het kabinet is deze mening toegedaan, blijkens de uitgangspuntennotitie.Het Hof van Twente lijkt niet te kunnen rekenen op een grote steun onder
de betrokken gemeenten. Vier van de vijf gemeenten zien deze herindeling niet
zitten. Alleen Goor, de grootste kern, kan zich goed in het voorstel vinden.
Maar zowel Markelo, Diepenheim als Goor schijnen bereid te zijn onder voorwaarden
het samengaan van Ambt Delden en Stad Delden te accepteren.De leden van de GroenLinks-fractie weet dat de minister een voorstander
is van robuuste gemeenten omdat die een minder kwetsbaar ambtenarenapparaat
hebben en beter toegerust zijn op hun taak als medeoverheid. Maar de minister
meent ook dat herindelingen een kwestie van maatwerk is. GroenLinks verzoekt
de minister dan ook specifiek op de mogelijkheden en beperking van Delden
plus in te gaan.In de toelichting staat dat de 5 Hof-gemeenten eerder zelf het initiatief
hebben genomen tot fusie. De leden van de SGP-fractie vragen of dit wel juist
is. Volgens hun informatie bleef dit initiatief beperkt tot een onderzoek
naar de voordelen van fusie, waaruit een «lichte» aanbeveling
(van KPMG) tot fusie naar voren kwam. Is de minister bekend dat het onderzoek
ook nadelen van fusie aangaf, namelijk wat betreft kosten, vergroting afstand
bestuur en burger en het ontbreken van perspectief op verbetering in sociale
voorzieningen? Deze leden wijzen er ook op dat de meeste van de betreffende
gemeenten nog steeds sterke voorkeur hebben voor zelfstandigheid, namelijk
Diepenheim en Markelo en Ambt Delden en Stad Delden, met dien verstande dat
de twee laatstgenoemde gemeenten samen een nieuwe gemeente Delden(-plus) willen
vormen. Naar het oordeel van de betreffende gemeentebesturen vormen zij nu
al «sterke plattelandsgemeenten» respectievelijk, wat Diepenheim
betreft, een historisch en monumentaal «stedeke», met een sterk
eigen karakter, samenhangende gemeenschap en alle noodzakelijke voorzieningen. Welke betekenis kent de regering daar aan toe? Welke concrete knelpunten
zijn er die tot herindeling aanleiding geven?Wat betreft het gezamenlijke pleidooi van Ambt en Stad Delden wijzen de
leden van de SGP-fractie er op dat Ambt en Stad Delden samen een sterke historische,
ruimtelijke en maatschappelijke samenhang hebben met het landgoed Twickel
als bindende factor. Bovendien is de optie Delden-plus in feite een initiatief
van onderop, waarvan de minister in zijn eigen notitie zegt dat te willen
bevorderen en er zoveel mogelijk aan tegemoet te willen komen. Waarom zou
dat hier niet kunnen? Welke voor- en nadelen heeft deze optie volgens de minister?Met inachtneming van het feit dat zelfs voor «robuuste gemeenten»
niet echt een ondergrens kan worden gegeven, vragen de leden van de SGP-fractie
welke belemmeringen er zijn om in dit gebied meerdere «sterke plattelandsgemeenten»
te laten bestaan.De leden van de SGP-fractie vragen ook aandacht voor de belangrijkste
zorgen in «de Hof», namelijk tekort aan werkgelegenheid en mogelijkheden
voor woningbouw. Zou de vorming van een Hof-gemeente hierin een verbetering
tot gevolg kunnen hebben?Ook vragen deze leden in hoeverre samenvoeging van deze vijf gemeenten
vermindering van de noodzaak van intergemeentelijke samenwerking zou betekenen.Verder vragen deze leden welke mogelijkheden de minister ziet als Holten
bij dit gebied wordt betrokken?Wat betreft de begrenzing van landgoed Twickel vragen deze leden ook aandacht
voor het pleidooi van de stichting Twickel om het landgoed zoveel mogelijk
deel uit te laten maken van één gemeente. Dit is te realiseren
via enkele grenscorrecties ten gunste van met name de beide Delden-gemeenten.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de minister de wenselijkheid hiervan
beoordeelt, ook in het licht van het streven naar versterking van de natuurbeheersfunctie
van gemeenten. Hoe beoordeelt de minister de mogelijkheden om tegemoet te
komen aan deze wens, ook in relatie tot de houding van de hierbij betrokken
gemeenten?De leden van de GPV-fractie menen, dat de voorgestelde plattelandsgemeente
wel erg omvangrijk wordt. Een kleinere opzet zou – zeker in theorie –
goed denkbaar geweest zijn. Zij hebben echter de indruk, dat de keuze dan
zou gaan tussen een zeer beperkte herindeling of het huidige voorstel. De
beperkte herindeling zou dan gaan om een combinatie van Ambt en Stad Delden
onder handhaving van de zelfstandigheid van de andere gemeenten. Een tweedeling
van de voorgesteld Hof van Twente zou weinig logische samenhang opleveren.
Ervan uitgaande dat in het gebied enig draagvlak aanwezig lijkt te zijn voor
een grote plattelandsgemeente als zelfstandigheid niet mogelijk is neigen
de genoemde leden ertoe het voorstel op dit punt te steunen. 10. HaaksbergenDe minister sluit niet uit dat op termijn een fusie tussen de gemeente
Haaksbergen en de Gelderse gemeente Neede mogelijk zal zijn. De leden van
de PvdA-fractie vragen waar de minister deze verwachting op baseert?Ziet de minister in de nabije toekomt kansen op hervatting van het gesprek
over op zichzelf logische herindeling. Zijn provincie-grenzen dan toch heilig,
vragen de leden van de D66-fractie?De leden van de SGP-fractie hebben met instemming kennis genomen van het
zelfstandig blijven voortbestaan van Haaksbergen. De toelichting getuigt ook
van respect voor de afwegingen op lokaal niveau, namelijk van
Haaksbergen en Neede, om een eerder initiatief tot vrijwillige samenvoeging
niet door te zetten. Deze leden waarderen deze benadering van de regering
zeer, al constateren zij tegelijkertijd tot hun spijt dat die benadering niet
overal zo consequent is gehanteerd. 11. Financiële aspectenDe regering stelt in de memorie van toelichting dat de nieuwe gemeenten
in alle gevallen een kleinere algemene uitkering zullen ontvangen dan de som
der samenstellende delen. Deze daling vormt nergens een bedreiging van de
levensvatbaarheid van de te vormen gemeenten, voegt de minister daar aan toe.De leden van de PvdA-fractie zouden deze stellingname graag gedetailleerd
uitgewerkt willen zien, met name voor de nieuw te vormen gemeenten Hof van
Twente, Vriezenveen/Den Ham, Denekamp en Twentestad. Hoe hoog zijn de algemene
uitkering en de totale gemeentelijke begroting nu, en hoe zullen die er na
de beoogde grenswijzigingen uitzien? Welke inverdieneffecten zijn nu al aan
te geven en welke omvang zullen zij hebben?Bij de gemeente Vriezenveen/Den Ham zien de leden van de PvdA-fractie
graag de financiële gevolgen in kaart gebracht van het voegen van Aadorp
bij Almelo, het toevoegen van Daarlerveen en een eventuele toevoeging van
Hooge Hexel en omgeving. Bij de nieuwe gemeente Denekamp krijgen de leden
van de PvdA-fractie graag een vergelijkbaar inzicht in de gevolgen van het
voegen van Boven-Deurningen bij Enschede, zowel inclusief als exclusief de
luchthaven, en van het voegen van het Hulsbeek-gebied bij Oldenzaal, zowel
in de provinciale als in de Oldenzaalse variant. Als het gaat om Twentestad
vragen de leden van de PvdA-fractie een reactie van de minister op het betoog
van de heer Van Zaalen in Dagblad Tubantia van 30 januari jl..Bij eerdere gelegenheden heeft de PvdA-fractie gevraagd om een extra financiële
impuls voor te herindelen gemeenten die overgaan tot het actief instellen
van een vorm van binnengemeentelijke decentralisatie. Kan de minister inzicht
verschaffen in hoe dat er voor de gemeenten in het voorliggende wetsvoorstel
uit zou zien?In hoeverre bestaat de bereidheid bij de regering om de gewenningsbijdrage
aan de gemeenten te verhogen bij onvoorziene negatieve effecten van de herindeling,
vragen de leden van de VVD-fractie?De leden van de CDA-fractie herhalen in dit kader hun vraag om voor elke
nieuw te vormen gemeente de financiële consequenties, ook op de langere
termijn inzichtelijk te maken. In dit kader vinden de leden van de CDA-fractie
het niet bevredigend dat in dit voorstel afwegingen worden gemaakt op basis
van «indicatieve» bedragen. Kan de regering onzekerheid wegnemen?De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering uitgebreider in te gaan
op het volgende. In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat de meeste
maatstaven ongevoelig zijn voor herindeling. Tegelijkertijd wordt gewezen
op financieel negatieve herverdelingseffecten door het vervallen van vaste
bedragen bij samenvoeging van gemeenten. Zien deze leden het goed dat hier
materieel forse negatieve gevolgen uit kunnen voortvloeien? Hoe groot kunnen
deze negatieve gevolgen zijn? Waarom zullen deze dalingen «geen bedreiging»
vormen bij alle nieuw te vormen gemeenten? Hoe kan de regering hier zo zeker
over zijn? Is de gewenningsbijdrage hierop aangepast (in de memorie van toelichting
wordt alleen gesproken over compensatie van dubbele huisvesting en wachtgeld)?
Om één en ander in een breder kader te beoordelen verzoeken
de leden van de CDA-fractie de regering aan te geven welke ervaringen
er op het gebied van financiële gewenning en de regeling terzake zijn
in een aantal recente herindelingsgebieden, zoals in Drenthe en Bommelerwaard.
Wat is de financiële stand van zaken bij de gemeenten (bijvoorbeeld Maasdriel)
in deze gebieden? Gaat alles zoals beoogd respectievelijk «op wieletjes»?
Ook vernemen deze leden graag een beknopte tussenrapportage over de effecten
van de fasering van de uitbetaling van de gewenningsbijdrage.Is de in overwegende mate teruglopende Algemene Uitkering ná herindeling
(tabel 1, blz. 15 memorie van toelichting) als een stimulans te beschouwen
vóór herindeling, vragen de leden van de D66-fractie? Is niet
een financiële impuls te overwegen (zie ook de inleiding van dit verslag)
die ruimer is dan de vrij beperkte gewenningsbijdrage? Is een globale schatting
te maken van de besparing van de besparing van bestuurskosten en de inverdieneffecten?De leden van de SP-fractie stellen vast dat bij gemeentelijke herindeling
de kans bestaat dat een kern een sterkere centrumfunctie dan voorheen krijgt.
Dit kan een positieve invloed hebben op de hoogte van de uitkering van de
samengevoegde gemeente. Financiële afwegingen bij herindeling mogen,
volgens deze leden, nooit een rol spelen. In welke mate hebben de financiële
problemen een rol gespeeld?De leden van de SGP-fractie constateren dat de meeste nieuw te vormen
gemeenten er financieel op achteruitgaan, in elk geval wat betreft de algemene
uitkering uit het gemeentefonds. De gewenningsbijdrage weegt hier niet tegen
op. Deze leden benadrukken nogmaals dat zij van oordeel zijn dat samen te
voegen gemeenten er in elk geval financieel niet op achteruit zouden moeten
gaan, zeker nu is gebleken dat de inverdieneffecten zich pas op langere termijn
voordoen. Zij wachten met belangstelling een voorstel af tot verbetering van
de financiële regeling met betrekking tot herindeling. 12. OnderwijsDe leden van de SGP-fractie vragen tenslotte of de voorgestelde herindelingen
ook leiden tot problemen op het gebied van de opheffingsnormen voor basisscholen. XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), Schutte (GPV), Te Veldhuis (VVD),
ondervoorzitter, De Cloe (PvdA), voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GL), Dankers (CDA), Hoekema (D66), Rijpstra
(VVD), Cornielje (VVD), Rehwinkel (PvdA), Luchtenveld (VVD), Wagenaar (PvdA),
De Boer (PvdA), Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GL),
Kant (SP) en Balemans (VVD).Plv. leden: Van den Doel (VVD), Rouvoet (RPF), Van Beek (VVD),
Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen (CDA), Augusteijn-Esser (D66),
Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Rabbae (GL), Wijn (CDA), Dittrich
(D66), Cherribi (VVD), Nicolaï (VVD), Van Oven (PvdA), Brood (VVD), Apostolou
(PvdA), Kuijper (PvdA), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA),
Van Gent (GL), Poppe (SP) en Essers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26353-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl