Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief regering; Fiche: Mededeling “een beter werkende voedselvoorzieningsketen in Europa”
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139324
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 977
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 8 december 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 11 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 1. Mededeling en aanbeveling Digitaal Dividend (Kamerstuk 22 112,
nr. 973);
 2. Mededeling Global Monitoring for Environment and Security (GMES) (Kamerstuk
22 112, nr. 974);
 3. Mededeling inzake bestrijding hiv/aids (Kamerstuk 22 112, nr. 975);
 4. Mededeling grensoverschrijdende elektronische handel tussen ondernemingen
en consumenten in de EU(Kamerstuk 22 112, nr. 976);
 5. Mededeling «een beter werkende voedselvoorzieningsketen in Europa»
 6. Verordening inzake financiele bijstand van de gemeenschap voor de ontmanteling
van de eenheden 1 t/m 4 van de kerncentrale Kozloduy in Bulgarije (Kamerstuk
22 112, nr. 978);
 7. Mededeling inzake Europees transparantie-initiatief (Kamerstuk 22 112,
nr. 979);
 8. Verslag over etikettering voor dierenwelzijn (Kamerstuk 22 112,
nr. 980);
 9. Mededeling inzake nieuw partnerschap EU en Landen en Gebieden Overzee,
LGO (Kamerstuk 22 112, nr. 981);
 10. Kwalificatierichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 982);
 11. Procedurerichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 983).
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Fiche: Mededeling «een beter werkende voedselvoorzieningsketen
in Europa»
 1. Algemene gegevens
 
 Titel voorstel: Mededeling inzake een beter
werkende voedselvoorzieningsketen in Europa
 
 
 Datum Commissiedocument: 28 oktober 2009
 
 
 Nr. Commissiedocument; COM (2009)/591
 
 
 Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=198766
 
 
 Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board: Niet opgesteld
 
 
 Behandelingstraject Raad: Landbouw & Visserij
Raad
 
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: LNV
 2. Essentie voorstel
 De Commissie presenteert een visie op manieren om het functioneren van
de voedselvoorzieningketen in Europa te verbeteren. Dit is een vervolg op
eerdere mededelingen gericht op het verbeteren van het functioneren in de
praktijk van de interne markt en agrarische ketens, in het bijzonder mededelingen
over de stijging van de voedselprijzen sinds medio 2007 tot begin 2008 en
de daaropvolgende daling van de prijzen (COM(2008) 321 en COM(2008) 821).
Een opvallend fenomeen is de vertraging, van ongeveer zes maanden, waarmee
de prijsdaling van agrarische grondstoffen heeft doorgewerkt in de prijzen
van de levensmiddelenindustrie en een even lange periode voordat de daling
zichtbaar werd in de voedselprijzen voor consumenten. Een ander zorgpunt van
de Commissie is de grote fluctuatie in de prijzen van agrarische grondstoffen
(prijsvolatiliteit). Primaire producenten zijn in 2008 en 2009 geconfronteerd
met een sterke daling van prijzen. Voor sommige producten lijkt inmiddels
enig herstel op te treden. Voor consumenten duurde het gemiddeld een jaar
voor de prijsdaling merkbaar werd. De analyse van de Commissie is onder meer
gebaseerd op een systeem voor het monitoren van de voedselprijzen dat sinds
2007 is ontwikkeld. De Commissie geeft met deze mededeling verder invulling
aan het stappenplan dat eind 2008 werd gepresenteerd in de mededeling inzake
voedselprijzen (COM)2008821. Het omvat de volgende onderdelen:
 1. Bevorderen van het concurrentievermogen van de voedselvoorzieningsketen,
 2. Waarborgen van een krachtige en consequente handhaving van de mededingingsregels
en voorschriften inzake consumentenbescherming,
 3. Toetsen op nationaal en EU-niveau van regelgeving die markttoegang
of prijsconcurrentie beperkt en van praktijken die de relatie tussen leveranciers
en detailhandel verstoren,
 4. Verstrekken van betere informatie over prijzen aan consumenten, overheid
en marktpartijen door een Europees systeem voor het monitoren van voedselprijzen,
 5. Onderzoek naar maatregelen om excessieve speculatie op de markt voor
agrarische grondstoffen te voorkomen.
 
 De Commissie stelt nu nadere maatregelen voor om dit te effectueren (zie
ad 3). De Commissie zal in november 2010 een voortgangsrapport over de voorgestelde
acties publiceren.
 3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
wet- en regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?
 De Commissie stelt een aantal maatregelen voor om op drie punten het functioneren
van de ketens te verbeteren:
 1. Voorkómen van oneerlijke handelspraktijken en misbruik van verschillen
in onderhandelingsmacht door uitwisseling tussen lidstaten van informatie
en «best practices» en grotere bewustwording over contracten tussen
de verschillende schakels in de keten, het ontwikkelen van modelcontracten
als voorbeelden en nauwe samenwerking met het Europese netwerk voor mededinging
(ECN);
 2. Vergroten van inzicht in en transparantie van de agrarische derivatenmarkt
ter voorkoming van uitzonderlijke speculatie en onevenredig grote prijsbewegingen,
het verder ontwikkelen van het systeem voor het monitoren van voedselprijzen
door de keten heen en het op lidstatenniveau ontwikkelen van websites voor
prijsvergelijking;
 3. Bevorderen van concurrentie en concurrentiekracht op de verschillende
niveaus in de keten en versterken van de integratie van de markten in Europa.
Specifiek noemt de Commissie daarbij het aansluiten bij bestaande voorstellen
over wetgeving ten aanzien van etikettering, het bevorderen van producentengroeperingen
in het kader van het vernieuwde Gemeenschappelijk Landbouw Beleid en de voorstellen
van de High Level Group on the Competitiveness of the Agro-Food Industry.
 
 Vanuit het oogpunt van subsidiariteit is het oordeel positief. Borgen
van de competitiviteit en verdere integratie van de markten binnen Europa
voor agrarische grondstoffen en voedsel vraagt om gecoördineerde actie
op Europees niveau. De concrete voorgestelde maatregelen vragen inspanningen
op communautair en nationaal niveau en respecteren de bestaande verdeling
van verantwoordelijkheden.
 
 Hoewel een oordeel wat betreft de proportionaliteit van de maatregelen
als geheel mede door de grote diversiteit tussen verschillende productketens
en regionale markten binnen de Unie moeilijk te geven is kunnen de voorstellen
over het algemeen als proportioneel worden beschouwd. De Commissie doet geen
nieuwe voorstellen voor wet- of regelgeving maar kiest voor minder ingrijpende
alternatieven of het aansluiten bij bestaande voorstellen voor herziening
van wetgeving ten aanzien van labeling. De vorm en omvang van de administratieve
lasten die voortvloeien uit het monitoren van prijzen moeten in verhouding
staan tot de te bereiken doelen en bepalen daarmee mede de uiteindelijke beoordeling
van de proportionaliteit. In de mededeling benadrukt de Commissie tevens het
belang van een benadering van geval tot geval en de behoefte aan maatwerk.
Zo heeft de Commissie een High Level Expert Group ingesteld voor de zuivelketen.
De achterliggende factoren ten aanzien van de scherpe prijsfluctuaties, asymmetrische
prijsontwikkelingen en verschuivingen in de margeverdeling tussen de schakels
in de keten, vormen een complex geheel. Het gaat hierbij naast eventuele marktimperfecties
ook om conjuncturele en structurele factoren die niet het gevolg zijn van
eventuele imperfecties in de markten.
 
 Voor wat betreft de financiële en budgettaire gevolgen is nog geen
eindoordeel aan te geven omdat de mogelijke maatregelen nog niet voldoende
zijn geconcretiseerd. Nederland zal de Commissie vragen precies aan te geven
wat de financiële gevolgen van de toekomstige voorstellen zullen zijn.
Bij de verdere uitwerking van de voorstellen zullen door Nederland financiële
gevolgen nader worden beoordeeld en zullen nationale financiële gevolgen
worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen
conform de regels voor budgetdiscipline.
 4. Nederlandse positie over de mededeling
 Nederland onderschrijft de benadering van de Commissie op hoofdlijnen.
 De verdienste van de mededeling is dat het een integraal beeld schetst
en een Europees kader biedt. Het is van belang zich te realiseren dat agrarische
grondstoffen uit de agroketens zowel binnen als buiten de EU geproduceerd
worden. Beter functionerende en meer transparante agroketens zijn in het belang
van de consument. Ze dragen ook bij aan versterking van de (internationale)
concurrentiepositie van de agrofoodsector als geheel en de ondernemers die
de keten dragen: primaire producenten (waaronder b.v. tuinders, graanproducenten
en telers in derde landen), toeleveranciers, verwerkers, handelaren, distributeurs
en retailers.
 
 Voor Nederland met zijn open economie is een Europees kader dat onbeperkte
markttoegang door de gehele Unie verzekert extra belangrijk. Het goed functioneren
van de markten voor agrarische grondstoffen en voedsel is ook van belang in
het kader van het verder doorvoeren van wijzigingen in het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid van de Europese Unie in een meer marktgeoriënteerde richting.
 
 De maatregelen dienen in de verdere uitwerking behalve op bijdragen aan
de werking van markten ook getoetst te worden op hun bijdrage aan en gevolgen
voor duurzaamheidaspecten, de relatie tussen voeding en gezondheid en gevolgen
voor ontwikkelingslanden.
 
 Ten aanzien van de voornemens tot het vergroten van transparantie geeft
de Commissie onder meer aan het systeem voor monitoren van prijzen dat in
2007 is opgezet verder te willen ontwikkelen in samenwerking met de nationale
statistische instellingen. Hoewel Nederland het belang van transparantie en
het zicht op het functioneren van markten ten algemene onderschrijft is over
deze concrete Commissievoornemens reeds eerder een terughoudende positie ingenomen,
met name vanuit het oogpunt van administratieve lasten voor overheid en bedrijfsleven.
Concrete voorstellen van de Commissie dienen beoordeeld te worden om een nadere
afweging en standpuntbepaling mogelijk te maken. Bij de verdere ontwikkeling
dient in ieder geval zo veel mogelijk voorkomen te worden dat er nieuwe statistische
verplichtingen ontstaan. Nederland zal er bij de Europese Commissie op aandringen,
dat met betrekking tot de ontwikkeling en het verzamelen van gegevens zoveel
mogelijk wordt aangesloten bij thans beschikbare nationale en internationale
gegevensbronnen.
 
 Ten slotte staat Nederland positief ten aanzien van de Commissievoorstellen
gericht op het voorkomen van oneerlijke handelspraktijken en misbruik van
verschillen in onderhandelingsmacht. De voorgestelde uitwisseling van informatie
en «best practices» en het ontwikkelen van modelcontracten als
voorbeelden kunnen hieraan bijvoorbeeld zeker een bijdrage leveren. Meer transparantie
in de handelsketen op de interne markt zal ook bijdragen aan een eerlijker level playing field voor derde (ontwikkelings)landen
die hun producten naar de EU exporteren.