Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2004; Verslag wetgevingsoverleg van 10 december 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-V, nr. 56

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-V nr. 56

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken en de commissie voor de RijksuitgavenBeleidsartikelen 5 (Europese samenwerking) en 8 (VN-instellingen)Beleidsartikel 6 (Bilaterale ontwikkelingssamenwerking), met
name verschuivingen binnen paragraaf 6.1 (landenspecifieke sectorale samenwerking)Prestatiemeting ambassades (brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 20 oktober 2003 inzake de controlesystematiek t.a.v. het functioneren
van ambassades) (stuk nr. 29200-V, nr. 12)Beleidsartikel 2 (Vrede, veiligheid en conflictbeheersing),
met name de paragrafen 2.6 (Vredesfonds) en 2.9 (Stabiliteitsfonds)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 VVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2004nr. 56VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 17 december 2003De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de commissie voor de Rijksuitgaven2 hebben op
10 december 2003 overleg gevoerd met minister Bot van Buitenlandse Zaken en
minister Van Ardenne-van der Hoeven voor Ontwikkelingssamenwerking over:–Beleidsartikelen 5 (Europese samenwerking) en 8 (VN-instellingen)
en beleidsartikel 6 (Bilaterale ontwikkelingssamenwerking), met name verschuivingen
binnen 6.1 (landenspecifieke sectorale samenwerking) (29 200-V, nr. 2);–Prestatiemeting ambassades (brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 20 oktober 2003 inzake de controlesystematiek t.a.v. het functioneren
van ambassades) (stuk nr. 29 200-V, nr. 12);–Beleidsartikel 2 (Vrede, veiligheid en conflictbeheersing), met
name 2.6 (Vredesfonds) en 2.9 (Stabiliteitsfonds) (29 200-V, nr. 2).Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,Bibi de VriesDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van OortStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken en de commissie voor de RijksuitgavenWoensdag 10 december 2003 10.00 uurDe voorzitter: De HaanAanwezig zijn 5 leden der Kamer, te weten:Wilders, Fierens, Ferrier, Van Bommel en De Haan,alsmede de heer Bot, minister van Buitenlandse Zaken, en mevrouw Van Ardenne-van
der Hoeven, minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Aan de orde is de behandeling van:Beleidsartikelen
5 (Europese samenwerking) en 8 (VN-instellingen);Beleidsartikel
6 (Bilaterale ontwikkelingssamenwerking), met name verschuivingen binnen 6.1
(landenspecifieke sectorale samenwerking);Prestatiemeting ambassades
(brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 20 oktober 2003 inzake
de controlesystematiek t.a.v. het functioneren van ambassades) (stuk nr. 29200-V,
nr. 12);Beleidsartikel 2 (Vrede, veiligheid en conflictbeheersing),
met name 2.6 (Vredesfonds) en 2.9 (Stabiliteitsfonds).De voorzitter:Ik heet de ministers en hun ambtenaren welkom. Dit is een begrotingsonderzoek.
Het parlement moet zich nu concentreren op de kleinigheden. Wij gaan niet
praten over het beleid als zodanig, maar over de cijfers en de achtergrond
daarvan. Wij gaan echter ook weer niet aan micromanagement doen. Wij moeten
dus een goede balans zien te vinden.Staatssecretaris Nicolaï is niet aanwezig, maar de beide andere bewindspersonen
nemen zijn taak over.Beleidsartikelen 5 (Europese samenwerking) en 8 (VN-instellingen)MevrouwFierens(PvdA)Voorzitter. De PvdA heeft het voortouw bij de behandeling van deze twee
beleidsartikelen. Ik wil vooraf echter een aantal opmerkingen maken die meer
het geheel betreffen.Er is al een aantal jaren sprake van een ontwikkeling bij het begroten:
nadat er lang aan input werd gedacht, denken wij nu aan de output en de impact.
Dat heeft echter begrenzingen en daar wil ik het nu over hebben. De behoefte
om te meten en te weten is groot, terecht, maar dat is niet eenvoudig. Wij
verkopen namelijk geen auto's of pakjes hagelslag, maar iets dat een zeer
ingewikkelde politieke complexiteit kent, met veel actoren. Het gaat in feite
om de vraag wat wij willen bereiken. Dat betreft de impact en dat gaat via
een bepaalde input. Dat heeft dan weer een bepaalde throughput en uiteindelijk
een output. Het gaat in die cyclus echter om de vraag wat wij er uiteindelijk
mee bereiken. In een meetbare en kwantificeerbare zaak is dat wel te doen,
maar als het gaat om de politieke complexiteit van de EU- en VN-instellingen,
waar zeer veel processen gaande zijn en waar meerdere actoren bij betrokken
zijn, is dat niet zo eenvoudig.Het grote voordeel dat het meten heeft opgeleverd, is dat het zicht op
doelstellingen en inzet is verscherpt. Ik vind echter dat het ook een nadeel
heeft. Moeilijke, politiek complexe processen waar meer actoren bij zijn betrokken,
zijn niet gemakkelijk te beoordelen. Je kunnen dan twee dingen gebeuren. Men
tracht die complexiteit toch te vangen – soms wordt dat wat ridicuul –
of men richt zich op de outputgegevens. Dat laatste is een valkuil, omdat
je dan denkt dat de aantallen de impact vormen, terwijl dat niet zo is. Daar
moet over gesproken worden, want het is "in" om te zeggen dat de resultaten
moeten worden gemeten, omdat daarop moet worden afgerekend. Ik deel dat van
harte, maar er zijn grenzen aan. Daar heb ik een aantal vragen over.Welk instrumentarium hebben beide ministers ingezet om te meten? Maken
zij gebruik van een scorekaart? Hoe denkt de minister om te gaan met het dilemma
van enerzijds de vraag naar bewijsbare impact en aan de andere kant een nauwelijks
te meten impact? Dat is een behoorlijk spanningsveld, ook politiek. Onderkent
de minister het gevaar van de versimpeling van het formuleren van beleidsprocessen
en te gebruiken instrumenten om maar vooral meetbaar te zijn? Hoe gaat de
minister om met de niet te vermijden extra bureaucratie rond het monitoren?
Als wij het hebben over de andere overheid, hoe ziet de minister dan de relatie
met deze begroting? Hoe gaat de minister om met het proces van enerzijds het
makkelijker meten van output, dus van aantal, en anderzijds de werkelijke
impact? Hoe gaat de minister om met de grenzen van de meetbaarheid? Volgen
beide minister de ontwikkelingen van bijvoorbeeld Nederland kennisland? Maken
zij hiervan gebruik voor de eigen begrotingsopzet? Organisaties als Nederland
kennisland zeggen al: meet niet iedere millimeter, want daar is de wereld
te complex voor geworden; stuur meer aan op strategische, grote
processen.De wijzigingen worden niet per beleidsartikel aangegeven. Er zijn mutaties
en daardoor wordt het onnavolgbaar. Het lijkt mij dat dat handiger ingericht
kan worden.Dit waren mijn opmerkingen van meer algemene aard. Ik zal nu spreken over
de Europese samenwerking. Vooraf kan principieel worden gezegd dat voor veel
Europees beleid het Europees Parlement directe controle behoort uit te oefenen.
Op welke terreinen is zij daar nu nog niet toe bevoegd? De problematiek van
de meetbaarheid is gelegen in het feit dat het politieke processen betreft
en er veel actoren zijn en dat er geen directe relatie is tussen de middelen
en de resultaten.De minister heeft Europa onderverdeeld in zes thema's en in vijftien operationele
doelstellingen. Dat wordt dan weer onderverdeeld in acht deelbudgetten. Dat
loopt niet één-op-één. Dat maakt de begroting
ondoorzichtig en het meten van input, output en impact bijna onmogelijk. Dat
hoeft echter helemaal niet. Bij ieder beleidsartikel en iedere operationele
doelstelling hoort gewoon een bedrag. Er moet gezegd worden: wij zijn dit
van plan, wij stoppen er dit in en dan hopen wij dat er dat uit komt. Ik ben
benieuwd waarom het niet zo is ingericht en wanneer het wel zo ingericht zal
worden.De minister benoemt in de trits van operationele doelen veel doelstellingen.
Het lijkt wel 1 januari – daar zitten wij dicht bij – want op
1 januari hebben wij altijd veel goede voornemens. Wij zijn van plan om minder
te gaan eten, minder te gaan roken of te stoppen met roken, harder te werken
of minder hard te werken enzovoort. Wij zijn dan vol goede voornemens. Daar
lijkt het hier ook wel wat op. Het is echter weinig meetbaar. Er staan veel
termen in als "streven naar, verbeteren, een gedegen inbreng, een goede uitgangspositie
verwerven". Dan stoei ik weer met de vraag of het eigenlijk wel meetbaar is
te maken. Als dat niet zo is, is het handiger als wij dat erkennen. Op een
aantal punten zou het ook verder geconcretiseerd kunnen worden door exacte
doelen te noemen en indicatoren vast te stellen. Uiteindelijk worden er echter
gewoon politieke keuzes gemaakt. Die vindt je echter niet terug in de begroting.
Dat vind ik opmerkelijk.Ik wil dit blokje graag met wat voorbeelden inkleuren. Op pagina 71 staat
dat het een nieuw verdrag dient op te leveren, waarin Nederland optimaal voor
zijn belangen kan opkomen. Dat is natuurlijk prachtig en dat willen wij allemaal,
maar als ik zie wat voor instrumenten daar bij staan, kom ik daar niet zoveel
verder mee. Die liggen toch meer in de sfeer van de voornemens. Indien mogelijk
zou ik proberen het te kwantificeren, want ik denk dat dat de helderheid van
de begroting zou verbeteren.Ik noem een ander voorbeeld. De kandidaat-lidstaten beschikken over een
versterkt vermogen tot volwaardige participatie in de uitgebreide EU, zo staat
in de begroting. Dat willen wij natuurlijk heel graag, maar wat zijn de criteria?
Wat is, als het gaat om verdergaande grensoverschrijdende samenwerking met
Duitsland en België, het concrete resultaat dat de minister wil bereiken?
Daarover staat niets in de begroting. Er staat alleen dat het beter moet met
Duitsland en België, maar op welke punten?Als het gaat om de strategie noem ik het voorbeeld van de Lissabon-akkoorden.
De doelstelling van die akkoorden is duidelijk, maar de minister heeft uiteraard
een bepaalde strategie om die doelstelling te bereiken. Er worden een aantal
operationele doelstellingen genoemd, waarvan ik denk: dat betreft alleen procesbeschrijving
en organisatorische zaken. Er staat bijvoorbeeld dat Nederland het goed moet
voorbereiden. Dat moet echter voor elke conferentie. Voor een begrotingsbehandeling
is dit wat lastig.Ik heb nog een aantal andere punten rond de EU. Ik heb al opgemerkt dat
de begroting is onderverdeeld in acht deelbudgetten. Dat is jammer, aangezien
er vijftien operationele doelstellingen zijn. Ik wil daar graag meer informatie
over. Ik wil ook graag weten hoe de minister denkt daar in volgende jaren
van af te komen, want dit is geen handige opzet.Mijn volgende punt betreft de beïnvloedbaarheid van de budgetten.
Nederland is op dit moment de grootste relatieve nettobetaler in de EU. Dat
ligt vast tot 2007. Nu wil Nederland, zo schrijft de minister in de begroting,
een goede uitgangspositie verwerven voor de onderhandelingen over de volgende
budgettermijn van 2007 tot 2013. Het feit dat dat is vastgelegd beperkt ons
op dit moment in onze flexibiliteit. Ik wil graag van de ministers weten waar
die flexibiliteit dan nog wel bestaat. Ik wil ook graag weten waar Nederland
wil uit komen in de nieuwe onderhandelingen. Dit uiteraard als dat hardop
kan worden gezegd, want onderhandelingen hebben altijd iets gevoeligs. Ik
ben ook benieuwd wat de bijdragen zijn van de nieuwe landen en vanaf wanneer
die gelden en wat dat betekent voor de Nederlandse bijdrage.Mijn volgende blokje betreft het deelbudget van de Benelux. De coördinatie
is overgegaan van EZ naar BZ. Ik wil graag van de ministers weten waarom deze
overheveling heeft plaatsgevonden. Verder wil ik graag weten waarop de contributie
van Nederland is gebaseerd.Tot slot wil ik iets zeggen over het Europees Ontwikkelingsfonds. Wij
hebben op 4 december van de minister een brief ontvangen, waarin wordt geschreven
dat de EU-Rekenkamer aangeeft dat de bestedingen weer zeer traag zijn geweest
en dat de restanten van de zesde, zevende en achtste Europese ontwikkelingsfondsen
nu onder de negende zijn gebracht. Dat betreft een niet gering bedrag. Dat
betekent onderbesteding. Dat is een vrij structureel probleem. Verleden jaar
behandelde de vandaag afscheid nemende Erica Terpstra het onderdeel EU in
het begrotingsonderzoek. Zij besteedde hier bijna haar hele bijdrage aan.
Ik wil mij daarbij aansluiten. Ik wil graag van de ministers horen wat de
ontwikkelingen zijn als het gaat om deze brief van 4 december.MinisterBotVoorzitter. Ik wil eerst een aantal opmerkingen van algemene aard maken.
Buitenlandse Zaken kan beschouwd worden als een voorloper bij de invoering
van de VBTB in de jaarplancyclus van de posten en de directies. Ik denk dat
wij het afgelopen jaar behoorlijke vooruitgang hebben geboekt op dit terrein,
zoals onder meer mag blijken uit de positieve beoordeling van de begroting
van 2004 door het ministerie van Financiën. Ik wil een aantal elementen
noemen. In de eerste plaats de systematische indeling per operationele
doelstelling in te behalen resultaten voor het komend jaar. In de tweede plaats
de daarvoor te ondernemen activiteiten en in de derde plaats de beschikbare
middelen. Dit alles is duidelijk op elkaar afgestemd.Er wordt in een aparte paragraaf per artikel aandacht besteed aan een
evaluatieonderzoek. Iedere operationele doelstelling wordt straks een keer
in de vijf jaar geëvalueerd. Het zal u echter bekend zijn dat het buitenlands
beleid zo zijn beperkingen heeft. Hoezeer wij ook streven naar het realiseren
van concrete resultaten, je moet altijd rekening houden met allerlei ontwikkelingen
in het buitenland, waar je geen greep op hebt. Die ontwikkelingen kunnen zeer
onverwacht zijn. Het Nederlands beleid probeert daarop vooruit te grijpen,
maar wij worden geconfronteerd met bepaalde realiteiten die zich voordoen
en die vaak betekenen dat je snel je doelstellingen moet aanpassen aan die
veranderde omstandigheden. Dat heeft weer budgettaire consequenties. Daarom
is een directe kwantitatieve relatie tussen de Nederlandse inzet en het uiteindelijke
resultaat vaak moeilijk te leggen. Je kunt er wel naartoe werken, maar vaak
blijkt, als je terugkijkt, dat het niet mogelijk was, omdat zich bepaalde
ontwikkelingen hebben voorgedaan, waarop je niet direct invloed had.Een ander probleem is dat er erg veel actoren in het spel zijn. Bovendien
is onze inzet op politiek terrein vaak niet zozeer financieel bepaald, maar
vooral gebaseerd op de diplomatieke inzet en de overtuigingskracht van Nederland.Dit alles gezegd hebbend, ben ik het ermee eens dat de begroting op een
heel aantal punten duidelijker zou kunnen zijn. Daarom zijn wij bezig met
een nieuwe begrotingsindeling. Deze begrotingsindeling biedt meer mogelijkheden
om na te gaan of het geld dat wij inzetten en de doelen die wij hebben ook
beantwoorden aan de thema's. Wij willen meer themagericht te werk gaan en
minder werken met artikelen en operationele doelstellingen, waardoor de begroting
toegankelijker wordt. Wij willen ook niet langer een indeling van de artikelen
in kanalen hanteren, maar meer themagericht. Wij hebben daarvoor een nieuw
computersysteem opgezet, Piramide geheten. Ik weet dat de posten nog bezig
zijn om zich in te werken. Als er in de praktijk moet worden gewerkt met dat
systeem – ik heb daar een poging toe gewaagd op de post waar ik vroeger
werkzaam was – is er eerst veel geknars van tanden en geweeklaag. Je
kunt met dat computersysteem echter per thema oproepen wat er is gebeurd,
wat er is geconcretiseerd en hoe het loopt over een aantal posten. Dat zijn
een aantal verbeteringen. Zowel de nieuwe begrotingsindeling als het nieuwe
computersysteem zijn zaken die naar mijn mening tegemoet komen aan een aantal
van de wensen die de Kamer naar voren heeft gebracht.Mevrouw Fierens heeft gesproken over de bureaucratie en het monitoren.
Ik ben het daar zeer mee eens, al moet natuurlijk een onderscheid worden gemaakt
tussen grotere en kleinere posten. Grotere posten ervaren relatief gesproken
minder administratieve belasting dan een kleine post. Ik ken kleine posten
die zeggen dat zij op het ogenblik door al deze nieuwe systemen 40 tot 50%
van hun tijd kwijt zijn aan het monitoren en dus enorm belast zijn door iets
dat eigenlijk alleen controle en monitoren is en dat zij zich veel beter zouden
kunnen weiden aan hun eigenlijke taak, het uitvoeren van het beleid. Wij hopen
daaraan tegemoet te komen door zo'n nieuw systeem als Piramide.Verder heeft mevrouw Fierens gevraagd naar een versimpeling. Ik heb zojuist
duidelijk gemaakt waar wij op het ogenblik maar streven. De Kamer krijgt nog
uitvoerige informatie over die nieuwe begrotingsindeling en hoe wij dat gaan
doen. Ik heb al wat gezegd over de bewijsbaarheid en de impact. Vaak is dat
als het gaat om buitenlands beleid niet mogelijk, hoezeer wij daar ook naar
streven, omdat veel afhankelijk is van de mogelijkheid om te overtuigen, diplomatiek
je werk te doen en andere spelers in het veld aan je kant te krijgen. Dat
lukt soms wel, maar soms ook niet. Je kunt dus wel aangeven waar je op afstuurt,
maar je kunt niet altijd na afloop zeggen: dat heb ik ook concreet bereikt.
Het gaat namelijk vaak om processen van langere adem.MinisterVan Ardenne-van der HoevenVoorzitter. Ik denk dat de kern van de discussie van vandaag ligt in de
vraag of wij voortgang maken en of wij de goede kant uitgaan met het VBTB-proces.
Ik zie dat wij voortgang maken en dat wij steeds beter in staat zijn om aan
het begin van het proces vast te stellen wat wij willen bereiken. Het lukt
ons steeds beter om vooruitlopend, dus in de begroting, aan te geven wat wij
precies willen. Wij lopen nu op tegen de indeling van de begroting. Die is
niet ingedeeld op output, laat staan op outcome. Een indeling op basis van
kanalen kan nooit gericht zijn op resultaten. Een multilateraal kanaal of
een bilateraal kanaal betreft de wijze waarop middelen beschikbaar worden
gesteld, maar dat is wat anders dan dat je aangeeft wat je beleidsinhoudelijk
graag wilt bereiken. Daarom gaan wij de begroting anders indelen, namelijk
op thema, waardoor je veel beter de thema's die je wilt aanpakken, de onderwerpen
zelf, kunt koppelen aan de operationele doelstellingen en dus ook aan de resultaten.
Ik vind dat wij daar steeds beter in slagen.Zoals mevrouw Fierens al zei, heeft elk voordeel natuurlijk zijn nadeel,
maar laten wij oppassen dat wij niet te veel naar de nadelen kijken, want
het voordeel van resultaatsgericht begroten is wel dat je een groter commitment
krijgt. Nationaal, als je uit wilt leggen wat wij met die 3,8 mld voor ontwikkelingssamenwerking
doen, maar ook internationaal, als je andere partijen mee wilt krijgen om
belangrijke programma's tot stand te brengen en om meer financiering te krijgen.
Als je zichtbaar kunt maken wat je wilt bereiken, krijg je veel meer partijen
aan boord. Daarom ben ik ook zo gelukkig met die millennium-development-doelen,
die als het ware het kwantitatieve kader aangeven voor de komende jaren, zodat
je met elkaar kunt bekijken wat je hebt bereikt in het kader van de armoededoelstelling.Dat heeft uiteraard ook nadelen, daar ben ik het volstrekt mee eens, want
wat zegt het dat Oeganda op dit moment 100 kinderen in een klas heeft? Dat
zegt niets over de kwaliteit van het onderwijs, maar wij weten allemaal dat
er wel wat aan schort: er zijn te weinig leermiddelen, te weinig leraren en
te weinig echte faciliteiten om goed onderwijs te geven. Het is echter wel
een eerste stap. Wij zullen bij de resultaatsverantwoording gebruik maken
van meerdere vormen van informatie. Het gaat dan niet alleen om de kwantitatieve
aantallen, want die zijn onvoldoende, maar ook om de appreciatie,
de kwalitatieve beoordeling van hetgeen wij hebben bereikt. Er is dus een
mix van mogelijkheden. Op de posten doet men dat zelfstandig, in overleg met
het partnerland, het ontvangende land en in overleg met andere donoren. Wij
hebben verder het niveau van de internationale instellingen die een eigen
beoordeling geven in jaarrapporten. Daar kunnen wij gebruik van maken. Wij
hebben dus op een aantal niveaus informatie beschikbaar. Wij hebben voor onze
eigen posten sinds kort een waarderingssysteem. Dat is een bruikbaar systeem
om zelf aan te geven hoe het staat met de voortgang van de programma's. Wij
moeten in de verantwoording echter onderscheid blijven maken tussen input,
output en outcome. Als wij dat niet doen, verwarren wij hetgeen wij aan het
doen zijn.Een complicatie is dat Nederland niet de enige speler is. Wij moeten oppassen
dat wij niet een aantal resultaten alleen aan onszelf toeschrijven, aan onze
inzet. Daarom is het van belang dat veel meer strategisch wordt gekeken naar
de informatie die je ontvangt. Je moet niet alleen naar de hoofdlijnen kijken,
maar ook naar aantallen, naar resultaten, naar percentages, want die staan
ook in de millennium-development-doelen. Wij moeten echter niet te gedetailleerd
bezig zijn en vooral bureaucratie vermijden. Daarom hebben wij dat waarderingssysteem
en hebben wij een aantal mogelijkheden ingebracht om de te grote bureaucratie
te vermijden. Wij leren ook van elkaar. Canada heeft bijvoorbeeld heel specifiek
een result based management cyclus opgezet. Daar hebben wij weer van geleerd
dat je ook de jaarplancyclus moet gebruiken en meerjarenplanningen moet gaan
introduceren om te vermijden dat je van jaar op jaar steeds weer met allerlei
paperassen zichtbaar moet maken wat je doet. Je kunt dat dan via een stramien
op een veel eenvoudigere manier zelf organiseren.Mevrouw Fierens heeft gevraagd of wij Nederland kennisland gebruiken om
de resultaatsmetingen beter te laten zijn. Tot nu toe hebben wij dat niet
gedaan. Ik zou ook niet goed weten bij wie je dan te raden moet gaan. Er zijn
heel veel initiatieven om Nederland als kennisland hoger op te stuwen, maar
ik zou niet goed weten waar wij in de Nederlandse setting informatie vandaan
moeten halen. Ik kan wel veel leren van collega's, die ook worstelen met het
fenomeen van resultaatsgericht werken. Een organisatie als Unicef heeft bijvoorbeeld
een eigen resultaatsverantwoordingssysteem opgezet. Daar kunnen andere UN-organisaties
van leren. Wij gaan de UN-organisaties ook afrekenen op de manier waarop zij
bereid zijn om te verantwoorden wat ze doen. Nederland is een grote donor,
maar het gaat er ook om dat ik aan de Kamer verantwoording kan afleggen over
het geld dat daar omgaat.Er is ook een opmerking gemaakt over de mutaties. Die zouden handiger
ingericht moeten worden. Ik denk dat mevrouw Fierens gelijk heeft dat wij
nog niet goed hebben kunnen rapporteren wat de laatste mutaties teweeg hebben
gebracht. Misschien dat ik straks nog op de juiste getallen in kan gaan. Wij
hebben de informatie namelijk wel, maar wij hebben gemuteerd zonder een goede
onderbouwing. Een van de onderbouwingen is dat de economie niet groeit. Wij
hebben voor vier jaar begroot, dus ook voor 2004, en wij hebben dit jaar moeten
bijstellen als gevolg van de tegenvallende economische groei. Wij hebben prioriteiten
gekozen, zoals onderwijs, hiv/aids-bestrijding, reproductieve gezondheidszorg,
water en milieu. Je ziet dat voor die sectoren meer geld beschikbaar komt.
Dat betekent dat er mutaties elders zijn. Ik denk dat wij dat inderdaad beter
hadden moeten aangeven. Ik kan daar straks nog op terugkomen als mevrouw Fierens
dat op prijs stelt.MinisterBotVoorzitter. Ik zal nu ingaan op de vragen die zijn gesteld over Europa
en de Europese samenwerking, maar ik zal eerst wat opmerkingen van wat algemenere
aard maken. Ik ben meer dan twintig jaar met begrotingen en besteding van
Europese gelden bezig geweest. Ook hier geldt wat ik eerder ook al heb gezegd,
namelijk dat het moeilijk is om een directe koppeling te leggen tussen de
afdrachten die wij doen via de eigen middelen, en de operationele doelstellingen
en de bijbehorende resultaten, omdat wij nu eenmaal met zijn vijftienen en
binnenkort met zijn vijfentwintigen zijn en onze bijdrage van 4,8% een redelijk
bescheiden bijdrage is in dat totaal. Het is dan ook heel moeilijk om de beoogde
resultaten die je nastreeft in Europees verband, in kwantitatieve zin weer
te geven.Je kunt op het eind natuurlijk wel meten of je slaagt in een toetredingsonderhandeling
en of financiële perspectieven gerealiseerd worden. Je kunt praten over
de begroting en wat je daar ongeveer mee wilt doen, maar dat ligt over het
algemeen voor langere periodes vast. Dat neemt niet weg dat wij ons natuurlijk
steeds hebben ingezet voor een efficiënte, effectieve en rationele besteding
van dat Europese geld. Er zijn verschillende methoden om dat te meten. Dat
gebeurt natuurlijk nationaal, omdat een groot deel van de Europese gelden,
zoals landbouwgelden, nationaal wordt uitgegeven. Dat gebeurt door de Europese
Rekenkamer die ieder jaar een verslag uitbrengt. En het gebeurt door de begrotingsraad,
waar ik zelf vele jaren deel van heb uitgemaakt en mee heb geholpen om die
begrotingen vast te stellen. Ik weet dan ook hoe complex en moeilijk dat is.Er is gevraagd of het Europees Parlement daar directe controle op heeft.
Het Europees Parlement keurt in ieder geval de begroting goed als het gaat
om dat deel van de uitgaven waar zij zeggenschap over heeft. De Raad en het
Europees Parlement doen dat gezamenlijk. U weet dat in de Conventie, waar
wij de komende dagen over hopen te spreken, de hele begroting uiteindelijk
de verantwoordelijkheid wordt van het Europees Parlement. Dat is in ieder
geval de inzet van Nederland, al vinden wij wel dat er twee spelers zijn,
Raad en Europees Parlement, die gezamenlijk verantwoordelijk blijven voor
het eindresultaat. Daar wordt op het ogenblik nog over gediscussieerd. Ik
zal de Kamer daar volgende week, als de begroting wordt behandeld, waarschijnlijk
wat meer duidelijkheid over kunnen verschaffen, vooropgesteld dat de onderhandelingen
van de komende dagen tot succes zullen leiden.Mevrouw Fierens heeft gezegd dat er zes thema's zijn en vijftien operationele
doelstellingen. Het is moeilijk om dat te kwantificeren. Die doelstellingen
zijn met name zo geformuleerd om kwalitatief een indruk te geven van waar
wij mee bezig zijn en waar wij uit willen komen. Zij heeft een aantal concrete
vragen dienaangaande gesteld. Ik ben het met haar eens dat het
moeilijk is om precies te indiceren wat kwantitatief het resultaat is geweest,
aangezien wij die dingen met zijn vijftienen uitvoeren en de resultaten pas
een of twee jaar of vele jaren later zichtbaar worden, omdat ze in een bredere
context geplaatst moeten worden. Je kunt dan niet precies per onderdeel zeggen
wat wij hebben bereikt. Dat kan wel aan het eind van een bepaalde onderhandeling.
Je kunt dan zeggen: tien leden zijn toegetreden, wij zijn nog met twee in
onderhandeling en met een derde wordt gepraat over de financiële perspectieven
of over een jaarlijks budget.Als het gaat om de Lissabon-akkoorden geldt ook dat dat een inspanning
is van Europa als geheel. Wij hebben een heel aantal maatregelen voorgesteld
en ieder jaar wordt in de voorjaarstop nagegaan hoever wij gekomen zijn. Op
de vraag of wij in 2010 de doelstelling halen, kan ik op dit moment nog geen
antwoord geven. Je kunt zeggen dat er sprake is van economische malaise, dat
er een kink in de kabel is gekomen en dat wij het nog niet weten, maar dat
wij wel ons best doen. Die voorjaarstop tracht ieder jaar te meten hoever
wij zijn gekomen, waar wij eventueel tekortschieten en waar verbeteringen
moeten worden aangebracht. Maar het is buitengewoon moeilijk om dat voor Nederland
individueel te concretiseren. Je kunt wel zeggen, wat de top doet: wij schieten
kennelijk tekort als Europa in de doelstellingen die wij voor Europa als geheel
hebben gesteld.Mevrouw Fierens heeft ook gevraagd naar de inhoud van de financiële
perspectieven 2007-2013 en de flexibiliteit en gevraagd waar wij uit kunnen
komen in de nieuwe onderhandelingen. Ik heb het genoegen gehad om tot tweemaal
toe de financiële perspectieven te mogen uitonderhandelen. Ook dat is
een buitengewoon complex proces waar je destijds met zijn twaalven, nu met
zijn vijftienen en straks met zijn vijfentwintigen aan moet gaan zitten. Dat
neemt niet weg – dat is daarom een van de inzetten van Nederland –
dat wij vinden dat voor deze langetermijnprogramma's die voor zes, zeven of
meer jaren gelden, het unanimiteitsvereiste moet gelden. Dat is niet omdat
Nederland zo'n voorstander van unanimiteit is – u weet dat het tegendeel
waar is – maar omdat wij vinden dat in deze voor Nederland vitale kwesties
onderhandeld moet worden op zo'n manier dat ook kleinere lidstaten een behoorlijke
inbreng kunnen hebben en mede kunnen bepalen wat de omvang van zo'n meerjarenprogramma
gaat worden. Het raakt ons namelijk allemaal individueel en dan wil je ook
individueel weten wat het betekent.Daar voeg ik meteen aan toe dat over het algemeen de vijftien landen bij
het bepalen van de financiële perspectieven het over de algemene uitgangspunten
vrij snel eens zijn en dat het vaak gaat om deelprojecten waar nog eens nader
over gefilosofeerd moet worden. Het is in dat kader – denkt u maar aan
de structuurfondsen en de discussie die ook in Nederland gaande is over de
aard van de besteding van de structuurfondsen – goed dat dat ook serieus
uitonderhandeld wordt en dat niet de wil opgelegd wordt van een paar landen
die daar heel directe belangen bij hebben, die niet altijd stroken met die
van de andere. Ik meen dat Nederland op dat soort punten wel degelijk heel
flexibel kan reageren.Dat is ook het geval als het gaat om de jaarlijkse begrotingsvaststelling.
Dat is een lange cyclus die al in februari, maart begint en die doorloopt
tot december. Ook daar kan een land als Nederland – dat heb ik tien
jaar lang aan den lijve ervaren – wel degelijk meetbaar trachten zijn
wensen gerealiseerd te krijgen. Uiteindelijk loopt het echter toch op een
compromis uit, omdat je het met zijn vijftienen en vervolgens met het Europees
Parlement eens moet worden. Dat is overigens ook heel goed, want er moet een
democratische controle op zitten en het moeten twee teamspelers zijn die uiteindelijk
zeggen: dit is voor Europa als geheel het beste resultaat. Het is daarom heel
moeilijk om dat individueel voor Nederland te kwantificeren. Als je naar het
totaal kijkt in de afgelopen jaren, kunnen wij volgens mij tevreden zijn over
de resultaten.De contributie voor de Benelux is op eerlijke wijze vastgesteld: Nederland
en België nemen het leeuwendeel, ieder 48,5%, voor hun rekening en Luxemburg
3%. Dat is misschien wat weinig voor Luxemburg, maar het lijkt mij niet echt
nodig om dat te gaan uitonderhandelen, want het gaat om maar om een klein
budget. De coördinatie met betrekking tot de Benelux is overgegaan van
Economische Zaken naar Buitenlandse Zaken. Dat is overigens conform wat al
in de andere twee Beneluxlanden het geval is. Buitenlandse Zaken coördineert
daar. Het hangt natuurlijk ook samen met de ontwikkelingen in de Europese
Unie. U weet waarom de Benelux destijds is opgezet. De focus is op natuurlijke
wijze verschoven van de interne markt naar grensoverschrijdende en regionale
samenwerking. Dan past veel beter een behandeling door Buitenlandse Zaken
van dat soort onderwerpen. Wij hebben overigens onlangs een aantal festiviteiten
rond de Benelux meegemaakt. Daarmee is nog eens bevestigd dat wij daarmee
willen doorgaan. Ik heb zelf vrij veel ervaring met Beneluxoverleg, dat wij
ook heden zullen hebben, waar, voordat belangrijke Europese vergaderingen
plaatsvinden, contact wordt gehouden met de premiers en de ministers van buitenlandse
zaken, om te proberen een gemeenschappelijke lijn te trekken. Dit zijn echter
onderwerpen die wellicht beter volgende week tijdens de begrotingsbehandeling
aan de orde kunnen komen.MinisterVan Ardenne-van der HoevenVoorzitter. Ik wil de vraag beantwoorden die is gesteld over het stuwmeer
bij het Europees Ontwikkelingsfonds. Het is zeer verontrustend dat dat stuwmeer
qua omvang nog zo groot is. Verleden jaar ben ik daarover begonnen in de Algemene
Raad van oktober. Ik vind namelijk dat de Raad daar een belangrijke rol in
moet spelen. Eigenlijk moet het Parlement dat doen, maar zolang het Parlement
niet de bevoegdheid heeft om de begroting van de Commissie te beoordelen en
daar achteraan te jagen, moet de Raad daar een rol in vervullen. Ik heb met
een aantal gelijkgezinde landen de Commissie uitgedaagd om een verbeterplan
op te stellen. Dat stuwmeer is onaanvaardbaar. Er is nu een verbeterplan.
Afgelopen oktober is daar al een eerste reactie op gekomen van de Commissie.
Er wordt behoorlijk gesneden in de bureaucratie en in de procedures. Het heeft
namelijk voor een deel te maken met langlopende procedures. Dat is het overigens
niet alleen. Als ik kijk naar bijvoorbeeld het stopzetten van de Europese
hulp aan Zimbabwe, begrijp ik dat heel goed. Dat geld blijft behouden
voor Zimbabwe voor betere tijden. Die zijn er nu niet, maar ik vind het goed
dat de Europese Commissie dat geld behoudt voor het moment dat het wel nodig
is. Een deel van het stuwmeer is dan ook goed te verklaren, maar een deel
is niet te verklaren als je weet dat het alleen door de bureaucratie vastloopt.Die verbeterplannen liggen er dus. In juli komt er een volgende rapportage
op dat punt. Wij willen de commissaris daar namelijk zeer dringend op blijven
aanspreken. Ik hoop echter dat het Europees Parlement werkelijk de verantwoordelijkheid
krijgt en dat die ook over het EOF een beoordeling kan geven. Dat is een betere
aansturing, waarbij, zoals wij dat in Nederland ook kennen, het gekozen parlement
de verantwoordelijke aanspreekt op de besteding van de middelen die beschikbaar
worden gesteld. Wij kunnen dat als Raad ook doen, maar wij hebben minder middelen
en minder mogelijkheden dan een Parlement. Het gaat echter de goede kant uit
en het stuwmeer is niet meer zo groot als het was. Wij kunnen het ook meten
aan de Nederlandse uitgaven. In 2002 hebben wij 82 mln moeten bijdragen en
dit jaar 115. Dat is een hoopvol signaal, want dat betekent dat de Europese
Commissie bezig is om inderdaad de programma's uit te voeren. Daar gaat het
om.MinisterBotDe bijdrage van de nieuwe lidstaten wordt over het algemeen vastgesteld
aan de hand van de bevolkingsomvang. Dat lijkt misschien niet helemaal eerlijk
omdat er rijke en arme landen in de EU zijn, maar dat wordt gecompenseerd
door de extra middelen die de nieuwe lidstaten krijgen uit de structuurfondsen.
Zij krijgen daarbovenop nog andere steun, zodat gezegd kan worden dat men
de bijdrage en de inkomsten op een eerlijke manier in balans probeert te brengen.
De sleutels worden bepaald aan de hand van de bevolkingsaantallen, zodat Duitsland
het meest en Luxemburg het minst betaalt.MevrouwFierens(PvdA)Ik ben blij dat de begroting een andere opzet krijgt. De Kamer is daar
zeer mee geholpen, want het vergroot onze controlemogelijkheden.Volgend jaar zullen wij ons heel specifiek op de bureaucratie moeten richten.
Minister Van Ardenne gaf namelijk terecht aan dat wij ons te veel bezighouden
met het proces en te weinig met het daadwerkelijk realiseren van doelstellingen.Ik wil nogmaals waarschuwen voor simplificatie, omdat dat een echte valkuil
in het VBTB-beleid is. Ingewikkelde politieke problemen waarbij meerdere actoren
zijn betrokken, kunnen niet worden gesimplificeerd. Ik denk dat het goed is
dat de bewindslieden in zo'n geval duidelijk aangeven dat iets niet mogelijk
is. Pim Fortuyn zei ooit dat de files niet opgelost kunnen worden. Het kan
af en toe ook voor het parlement een opluchting zijn om zo'n opmerking te
horen. Ik zou een zucht van opluchting slaken als wij zouden durven vaststellen
dat er grenzen zijn aan het VBTB-beleid. Ik ben namelijk bang dat wij het
ontwikkelingssamenwerkingsbeleid in thema's gaan indikken louter en alleen
om het beleid beter controleerbaar te maken.De voorzitter:Ik heb de indruk dat de bewindslieden het wel eens zullen zijn met deze
hartenkreet van mevrouw Fierens. Ik stel daarom voor om door te gaan met het
volgende thema.Beleidsartikel 6 (Bilaterale ontwikkelingssamenwerking), met
name verschuivingen binnen paragraaf 6.1 (landenspecifieke sectorale samenwerking)MevrouwFerrier(CDA)Voorzitter. Het is voor mij de eerste keer dat ik met de heer Bot, de
nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, om de tafel zit. Ik wens hem hartelijk
welkom en alle goeds voor deze nieuwe periode in zijn leven.Beleidsartikel 6 is een voor de CDA-fractie zeer aangelegen artikel. Ik
denk dat dat zeker ook geldt voor de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Zij stelt partnerschap in haar beleid namelijk centraal. Het bilaterale kanaal
is het kanaal waarin je partnerschap gestalte kunt geven. Natuurlijk zijn
wij benieuwd naar de nieuwe inzet op thema's, een werkwijze die is bedoeld
om meer grip te krijgen op de ontwikkelingen, maar ik vind het ook heel belangrijk
om zicht te blijven houden op de kanaalkeuze. Is het overigens waar dat de
begroting volgend jaar op een andere manier zal worden ingedeeld? De cijfers laten zien dat in de periode 2004-2005 het bedrag dat via het
bilaterale kanaal wordt besteed, daalt. Ik neem aan dat dit het gevolg is
van het kleinere aantal landen waarmee Nederland een relatie zal onderhouden.
In 2007 en 2008 zal het bedrag stijgen, ook als percentage van de begroting
van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking dat via bilaterale kanalen
wordt besteed.Deze stijging betreft nog niet toebedeelde ruimte als gevolg van de geraamde
economische groei in 2007 en 2008. De extra middelen die beschikbaar komen,
worden geparkeerd in beleidsartikel 6.1, de landenspecifieke sectorale benadering.
Wordt heel deze ruimte ingezet via het bilaterale kanaal of zijn er ook overboekingen
mogelijk naar de thematische samenwerking? Hoe groot is die ruimte overigens?
Heeft de minister al een bestemming voor deze middelen voor ogen? Zo ja, waaraan
denkt zij dan?Een belangrijke vraag is natuurlijk hoe de verschuivingen, de wijzigingen
en de concentratie uiteindelijk zullen uitwerken. Een vergelijking van de
tabellen uit de ontwerpbegroting met de tabellen uit de nota van wijziging
laat zien dat er vooral in de artikelen 6.1 t/m 6.3 sprake is van verschuivingen.
Daarbij moet worden gedacht aan de landenspecifieke sectorale benadering,
de thematische samenwerking en de macro georiënteerde programmahulp.
Welke bedragen zij daarmee gemoeid in 2007 en 2008? Is er extra ruimte geraamd
met het oog op de verwachte economische groei? Ondanks alles gaat er in 2007
per saldo 124,5 mln en in 2008 10 mln af. Hoe hoog zal de bezuiniging op de
landenspecifieke samenwerking uiteindelijk uitvallen?De CDA-fractie mist een overzicht van de toedeling van de middelen per
land. Ik ga ervan uit dat de minister hierop nader zal ingaan bij de onderbouwing
van de landenkeuze. De Kamer heeft de regering hiertoe immers in een motie
opgeroepen. Ook hier is echter de cruciale vraag wat de gevolgen van deze
wijziging zullen zijn voor de betrokken landen.Basic education is voor ons allemaal een aangelegen onderwerp. De cijfers
laten zien dat hieraan in 2005 14 mln zal worden besteed. In 2008 moet dit
bedrag gestegen zijn naar 330 mln. Van die 14 mln wordt 12 mln via bilaterale
kanalen weggezet en van die 330 mln 200 mln. Het is echter niet
duidelijk naar welke landen dit geld gaat en hoe het zal worden ingezet om
de basic education te versterken. Wij zullen dit echter wel moeten weten om
vast te kunnen stellen of de basic education daadwerkelijk verbeterd is.Voor milieu komen extra middelen beschikbaar. Een deel van die intensiveringen
wordt gefinancierd door de landenprogramma's te beperken. Wat houdt die concentratie
van de landenprogramma's precies in? Welke activiteiten zullen worden afgestoten
en wat zijn daarvan de gevolgen? Waarom wordt overigens de nadruk gelegd op
basic education en milieu?Ik heb bij verschillende gelegenheden aangeven dat de meetbaarheid van
de doelstellingen belangrijk is, maar dat daarbij de complexiteit van de processen
wel in het oog moet worden gehouden. Minister Bot merkte terecht op dat het
processen van langere adem betreft. Ik heb er al vaker op gewezen dat het
niet of nauwelijks meetbaar is of iemand minder kwetsbaar in het leven staat.
Wij zullen ons moeten realiseren hoe relatief dat is. Dat neemt echter niet
weg dat ik het met de bewindslieden eens ben dat wij uit zullen moeten gaan
van heldere doelstellingen. Wij zullen die zeker ook moeten hanteren bij onze
internationale contacten.Mevrouw Fierens wees erop dat de regering op het terrein van de Europese
samenwerking vijftien doelstellingen nastreeft. De beleidsonderwerpen die
ik behandel, kennen echter maar liefst 45 na te streven resultaten! Deze resultaten
worden meestal kwalitatief geïnterpreteerd. Dat is op zichzelf misschien
een goede zaak, maar ik wil toch graag weten wat het betekent voor het kwantitatieve
aspect. Hoeveel geld gaat waar naartoe?In het notaoverleg heb ik aangegeven dat de millenniumdoelstellingen weliswaar
belangrijk zijn, maar dat de duurzaamheid van de bereikte resultaten even
belangrijk is als het moment waarop die doelstellingen worden gerealiseerd.
Overigens hoop ik natuurlijk dat die zo snel mogelijk zullen worden gerealiseerd.In de stukken staat dat er expliciet aandacht besteed zal worden aan gender.
Wat wordt daarmee bedoeld? Wat wordt verder bedoeld met de afname van uitsluitingsmechanismen?
In welke mate heeft Nederland werkelijk invloed op het verminderen van die
mechanismen? Dergelijke vragen zijn ook van toepassing op basic education,
want ook hier willen wij, ondanks de procesmatige manier waarop de doelstellingen
worden weergegeven, achterhalen welke concrete resultaten worden behaald.
Kunnen met andere woorden de na te streven resultaten in meer kwantitatieve
termen worden geformuleerd? Als dat niet mogelijk is, op welke manier wordt
dan bepaald of een doelstelling gerealiseerd is?In de begroting ontbreekt een overzicht met een systematische koppeling
van doelstellingen met budgetten. Er is sprake van een herschikking van en
verschuiving tussen de programmaonderdelen, de landenspecifieke sectorale
samenwerking, de thematische samenwerking en de macro georiënteerde programmahulp,
maar niet duidelijk is wat de gevolgen hiervan zijn. Hebben bijvoorbeeld bepaalde
operationele doelstellingen meer prioriteit gekregen en, zo ja, waarom is
daar dan voor gekozen? Hoe verhoudt een en ander zich verder tot de budgetten?De ontvangsten van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking lopen
fors terug. Een van de oorzaken daarvoor is ongetwijfeld de economische situatie,
maar wellicht zijn er nog andere oorzaken.Ten slotte wil ik heel graag weten of de intensiveringen en verschuivingen
structurele gevolgen hebben voor de aangegane verplichtingen en voor de beschikbaarheid
van deskundigheid op de posten.MinisterBotVoorzitter. Volgend jaar zullen wij inderdaad komen met een andere indeling
van de begroting.MinisterVan Ardenne-van der HoevenVoorzitter. Volgend jaar en in de jaren daarna is het bilaterale kanaal
niet langer een doelstelling, maar een methode om bepaalde zaken te financieren.
In de komende jaren kunnen wij ons dus beter richten op thema's en beoogde
resultaten.Het is waar dat wij de bedragen voor het bilaterale beleid dit jaar en
het komende jaar hebben moeten inkrimpen. De oorzaak daarvan is de tegenvallende
economische groei. Uit de meerjarencijfers blijkt overigens dat wij proberen
om zo snel mogelijk uit die dip te komen en terug te keren op een redelijk
niveau. Volgend jaar komt het verhoudingsgewijs uit op 18%. Dat percentage
zegt overigens niet zoveel, want het gaat niet om percentages en bedragen
maar om de meest effectieve manier om de middelen in te zetten.Soms kiezen wij voor multilaterale en soms voor bilaterale kanalen. Per
programma zal worden bezien wat de meest effectieve methode is. Ik denk ook
niet dat wij elkaar moeten ophangen aan percentages. Dat geldt zowel voor
het particuliere als voor het multilaterale en bilaterale kanaal. Een en ander
laat natuurlijk onverlet dat bilaterale relaties de core business zijn van
het buitenlands beleid.Bilaterale relaties zijn en blijven nodig om buitenlandse politiek te
kunnen bedrijven en om aan te kunnen dringen op verbetering van het bestuur
in een bepaald land. Dat kan niet zonder geld, want hiervoor is meer nodig
dan een goed idee of een goed plan. Politieke druk kun je opvoeren, maar niet
met mooie woorden en goede voorstellen.Het komende jaar wordt moeilijk. Bovendien bevinden wij ons midden in
de jaarplanexercitie. De posten werken aan de invulling van de programma's
voor volgend jaar en de jaren daarna. Uit deze programma's zal blijken hoeveel
geld er beschikbaar moet komen voor onderwijs, hiv/aids-bestrijding, reproductieve
gezondheidszorg, milieu en water.Het is onze doelstelling om 15% van het budget aan onderwijs en 0,1% aan
milieu en water te besteden. Deze doelstellingen, die in overleg met de Kamer
zijn vastgesteld, kunnen niet in één jaar worden gerealiseerd.
Het zou ook niet goed zijn om dat in één jaar te willen doen,
omdat de veranderingen dan te snel zouden gaan.Mevrouw Ferrier wijst erop dat er volgend jaar 14 mln meer aan basic education
wordt besteed. Dat zijn extra middelen die komen bovenop het al gereserveerde
bedrag. Nederland werkt met vijftien partnerlanden aan onderwijsprogramma's.
Het is ons doel om deze programma's te intensiveren. Verder wordt bezien of
Nederland een bijdrage kan en moet leveren aan het fast track initiative van
de Wereldbank. Voor dit programma, dat zich richt op landen die te weinig
donorsteun ontvangen voor onderwijs, zullen multilaterale afspraken
worden gemaakt.Nederland overweegt verder deel te nemen aan silent partnerships, dat
zijn onderwijsprogramma's van gelijkgestemde donorlanden in landen waar Nederland
niet aanwezig is. Op deze manier wordt geprobeerd om de komende jaren meer
geld in onderwijs te investeren. In 2008 zal Nederland 330 mln meer aan onderwijs
besteden dan aanvankelijk was begroot. Het is de hoop dat daarmee de 15%-norm
wordt gehaald.MevrouwFerrier(CDA)Zult u de Kamer een overzicht doen toekomen van de landen die Nederland
zal steunen en van de bedragen die daarmee gemoeid zijn?MinisterVan Ardenne-van der HoevenDat is wel de bedoeling. Deze cijfers kunnen wij echter pas geven als
de jaarplanexercitie achter de rug is. Overigens heb ik al toegezegd dat ik
de Kamer hierover begin volgend jaar zal informeren.Een aantal landen zal binnen één tot drie jaar worden uitgefaseerd.
Hierover wordt een aantal betrokkenen geconsulteerd. Deze informatie is nodig
om een beeld te kunnen geven van de programma's die Nederland in de komende
jaren zal steunen en van de overheden waarmee samengewerkt zal worden. Als
dat allemaal bekend is, kunnen wij gaan werken met een VBTB-aanpak.Mevrouw Ferrier heeft een belangrijke vraag gesteld over de niet-toebedeelde
ruimte. Het antwoord op deze vraag wordt bepaald door de verwachte economische
groei. Voor 2008 is voorlopig 100 mln geparkeerd. Dat geld hebben wij nog
niet toebedeeld, omdat het verstandig is om de komende tijd te bezien wat
er met dit geld kan worden gedaan. Het is zowel mogelijk om dit geld voor
het bilaterale beleid te gebruiken als voor het multilaterale beleid.Er zijn nogal wat wensen voor het komende jaar. Ik vind het vooral belangrijk
om de noodhulpmiddelen uit te breiden. De middelen voor noodhulp zijn krap
bemeten als gevolg van de druk op de begroting. Als er meer middelen beschikbaar
zijn, bijvoorbeeld in 2008, moet een behoorlijk bedrag worden gereserveerd
voor noodhulp.MevrouwFerrier(CDA)Als de ramingen uitkomen, zal de extra ruimte dus vooral voor noodhulp
worden ingezet?MinisterVan Ardenne-van der HoevenDat heeft inderdaad mijn voorkeur. Nederland kan het niet maken om "nee"
te zeggen als wij worden gevraagd om te helpen in een noodsituatie. Nederland
was altijd bereid om dan bij te springen en dat moeten wij zeker blijven doen.
100 mln is dan ook wel het minimum dat wij op de jaarlijkse begroting zouden
moeten reserveren. Het is niet goed dat wij daar nu onder zitten.Het is een prioriteit van de Kamer om meer geld te besteden aan bilateraal
beleid, omdat de huidige 18% van het budget te mager is. Daarmee wordt door
de regering rekening gehouden, hetgeen betekent dat wij dit percentage omhoog
willen brengen. Dat is ook de reden voor mijn reactie op het IBO-rapport,
waarin onverkort wordt ingezet op multilaterale programma's omdat dat efficiënter
en effectiever zou zijn. Wij beschikken niet over de goede instrumenten om
dat te meten. Over die instrumenten willen wij echter wel beschikken, omdat
ook de grotere organisaties op deze punten moeten kunnen worden beoordeeld.Niet alles wat multi is, is goed en ook is het zeker niet waar dat alles
wat bilateraal is, niet deugt. Integendeel, ik ben van mening dat het mogelijk
is om effectieve bilaterale programma's op te stellen, zeker als die onderdeel
uitmaken van een traject dat moet leiden tot verbetering van het bestuur en
versterking van de democratische instituties en als daardoor de donorcoördinatie
en donorharmonisaties wordt vergroot. Dat dit mogelijk is, is gebleken in
Zambia en Oeganda. In de komende jaren zullen wij in alle landen streven naar
harmonisatie, te weten het verkorten en vereenvoudigen van procedures. Op
die manier moeten de overheadkosten worden teruggedrongen, zowel bij de donorlanden
als bij de ontvangende landen.Het is van belang dat bij de begrotingsbehandeling meer inhoudelijk wordt
ingegaan op gender. De grote ongelijkheid in de wereld is op dit moment bijna
altijd genderbepaald. De ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wordt veroorzaakt
door culturele en religieuze tradities en ingesleten vooroordelen. Hierdoor
is een groot deel van de wereldgemeenschap veroordeeld tot armoede en uitgesloten
van basisvoorzieningen.De regering vindt het een groot goed dat zij in internationaal verband
en in bilaterale contacten de vinger op de zere plek van genderongelijkheid
kan leggen. Ik heb dat gedaan via mijn overvalmethode door te zeggen dat UNFEM
niet meer nodig zou moeten zijn en dat men zou moeten leren van UNDP, UNHCR
en andere VN-organisaties. Wij zitten middenin een reorganisatie van het VN-systeem
en dat is het aangelegen moment om het genderbeleid in te bedden in het beleid
van de VN-instellingen en van internationale instellingen als de Wereldbank
en het IMF.Ik vind dat wij op dit punt niet actief genoeg kunnen zijn. Ik roep de
Kamer dan ook op om daarbij een rol te spelen en zich niet te terughoudend
op te stellen in de gedachte dat het allemaal wel voor elkaar zal komen. Het
komt namelijk zeker niet vanzelf voor elkaar. Het inclusieve beleid van de
VN is nog helemaal niet van de grond gekomen. Wij zullen daar werk van moeten
maken. Als UNFEM blijft bestaan, blijft die organisatie de "excuus-Truus"
van de VN. Wij moeten daartegen vechten. Genderbeleid moet in de VN-organisaties
worden geïncorporeerd en niet worden geparkeerd bij UNFEM.MevrouwFerrier(CDA)Wij kunnen hierop inderdaad beter bij de begrotingsbehandeling doorgaan.
Ik wijs de minister er nu echter wel al op dat het mijn stellige overtuiging
is dat hoe graag je bepaalde zaken in het leven ook wilt "mainstreamen", een
specifieke belangenorganisatie soms heel belangrijk kan zijn.MinisterVan Ardenne-van der HoevenWaakhonden zijn belangrijk, maar die moet je niet als excuus gebruiken
voor het houden van assessments ten behoeve van UNDP. Dat moet UNDP zelf doen.
UNDP moet zelf zijn beleid integreren, gezien het grote belang van de bevordering
van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.Voorzitter. De ontvangsten van het ministerie zijn een beetje vreemd gepresenteerd.
Waarom lopen de ontvangsten terug? Wij gaan intensiever terugvorderen. Daarbij
is het van belang dat wij rekening houden met onze begroting.
Het is de verwachting dat de opbrengst op termijn zal groeien. Wij ramen een
terugloop van de inkomsten in, omdat je jezelf ook niet te snel rijk moet
rekenen. Wij willen restfondsen terugvorderen, maar de bedragen die daarbij
daadwerkelijk terugvallen aan het ministerie, hebben wij nog niet. ingeboekt.
Misschien valt het mee. Dat zouden wij in de toekomst zichtbaar kunnen maken
in de nieuwe cijfers.Ik wijs er verder op dat u over de horizon van het volgende begrotingsjaar
heen kijkt. Dat is op zichzelf uitstekend, maar het is voor ons te vroeg om
daarop vooruit te lopen.Prestatiemeting ambassades (brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 20 oktober 2003 inzake de controlesystematiek t.a.v. het functioneren
van ambassades) (stuk nr. 29200-V, nr. 12)De heerWilders(VVD)Ik verheug mij namens de VVD-fractie op een uitstekende samenwerking met
de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken.Ik stel de prestatiemeting van de ambassades aan de orde, omdat het mij,
net zoals waarschijnlijk mijn collega's, tijdens mijn omzwervingen is opgevallen
dat wij goede en slechte posten hebben. Zo zijn er ambassadeurs die een pluim
verdienen, maar zijn er ook ambassadeurs die aan hun secretaresse moeten vragen
welke partijen ook alweer in het parlement zitten. Er zijn er natuurlijk ook
heel veel die tussen deze extremen in zitten. Ik zal verder geen namen noemen.Ambassades vertegenwoordigen het hele Koninkrijk, dus ook de Hoge Colleges
van Staat. Wij zullen ons als parlement, zonder op de stoel van de regering
te gaan zitten, daar meer mee moeten bemoeien. Het wordt wel eens het "old
boys network" genoemd. Ik weet niet of dat juist is, maar transparantie is
helaas vaak ver te zoeken en dat moet worden doorbroken.De ambtsvoorganger van de minister heeft op mijn verzoek een brief naar
de Kamer gestuurd over het sluiten en openen van ambassades. In die brief
wordt ten onrechte gesuggereerd dat ik in een overleg gezegd zou hebben dat
er een verband bestaat tussen het openen en het sluiten van posten enerzijds
en het functioneren van posten anderzijds. Als hij het vastgestelde verslag
van dat overleg zou hebben nagelezen, had hij kunnen zien dat ik iets anders
heb gezegd. Ik heb namelijk gezegd dat wij in dit huis vaak een discussie
hebben over de vraag of ergens een ambassade of consulaat gesloten of geopend
moet worden en dat het handzaam zou zijn om ook te kunnen beoordelen welke
ambassades goed en welke slecht presteren.Het ligt dus een slagje anders dan in de brief wordt gesuggereerd. Met
het oog hierop hoor ik graag van de minister aan de hand van welke criteria
wordt beoordeeld of een bepaalde diplomatieke post moet worden geopend of
gesloten. Ik wijs er daarbij op dat die criteria meetbaar en voor de Kamer
herkenbaar moeten zijn. Hoe zijn die criteria vorig jaar en in 2003 toegepast?
Hoe is de minister voornemens om die in 2004 toe te passen? En welke conclusies
kunnen hieruit worden getrokken?De jaarplannen van een aantal posten zijn ter informatie naar de Kamer
gestuurd. Ik neem aan dat er nog meer zullen volgen. De Kamer heeft behoefte
aan meetbare doelstellingen en dan valt het op dat je uit deze jaarplannen
moet afleiden dat vaak het personeel van de ambassades en de diplomaten doorslaggevend
zijn voor het succes van een ambassade. Ik spreek mij nu misschien een beetje
tegen, maar toch wil ik hierover graag duidelijkheid krijgen. Ik realiseer
mij dat het vaak van een persoon afhankelijk is. Een ambassadeur die heel
goed is, kan zelfs minister worden, maar er zijn er ook die nooit ambassadeur
hadden moeten worden!Er worden tien operationele doelstellingen geformuleerd voor het niveau
van de diplomatieke posten. Deze zijn terug te vinden in beleidsartikel 14
van de begroting, genaamd Asiel, migratie en consulaire dienstverlening. In
dit artikel wordt echter niet ingegaan op de door de ambassades te leveren
prestaties per beleidsdoelstelling. Wij kunnen dus geen inzicht krijgen in
de mate waarin de ambassades de doelstellingen realiseren die in artikel 14
worden genoemd. Kan de minister in de verantwoording over de beleidsdoelstellingen
meer specifiek ingaan op de activiteiten en de prestaties van de diplomatieke
posten? Kan hij in de begroting ook concreter aangeven welke activiteiten
en prestaties worden beoogd?Het verstrekken van visa is een van de beleidsdoelstellingen. Het is echter
niet duidelijk welk streefcijfer de minister voor de posten hanteert bij het
verstrekken van visa. Welk streefcijfer hanteert hij voor het binnen de wettelijke
termijn verstrekken van visa?Is de minister bereid om de prestaties van de diplomatieke posten te vergelijken
op een manier die voor de Kamer inzichtelijk is? Ik denk daarbij aan de vergelijking
van ambassades in een bepaalde regio of van een bepaalde politieke zwaarte.
Een andere mogelijkheid is een vergelijking met ambassades van andere EU-lidstaten.
Die vergelijking is extra nuttig, omdat, zoals de minister zelf aangeeft,
er steeds vaker samengewerkt zal worden met deze ambassades, nu duidelijk
is dat wij niet over de capaciteit beschikken om al onze posten open te houden.Het ministerie beschikt over een interne inspectiedienst. Dat is maar
goed ook. De posten worden eens in de vier of vijf jaar door deze dienst geïnspecteerd.
De rapporten van deze dienst zijn bedoeld voor intern gebruik. Dat moet ook
zo blijven, want het is een sturingsinstrument voor de minister en de ambtelijke
top. Bovendien zou de minister niet kunnen functioneren als die rapporten
openbaar zouden worden. Misschien kan de minister in het jaarverslag van het
ministerie wel aan de hand van een aantal kernpunten iets laten doorschemeren
van de inhoud van deze rapporten. Is de minister bereid om de Kamer op kernpunten
te informeren over de resultaten van de inspecties? Kan hij verder aangeven
welke verbetermaatregelen in algemene zin zijn genomen?In de afgelopen jaren heb ik zelf ervaren welke enorme kracht uit kan
gaan van de honorair consuls. Het zijn vaak mensen die in het bedrijfsleven
of elders hun sporen hebben verdiend en niet al te veel kosten. Ik zie ook
vaak dat een honorair consul van een ander land in Nederland ontzettend veel
werk verricht. Diplomaten houden zich dikwijls met andere zaken bezig. Kan
de minister aangeven hoeveel honorair consuls Nederland heeft? Is de minister
bereid om te bezien of de honorair consuls explicieter kunnen worden ingezet?
Ik vraag dat ook, omdat het financieel wat minder gaat met Nederland
en er posten moeten worden gesloten.Met de voorganger van de minister hebben wij gesproken over de emancipatie
op het ministerie. Ik ontvang graag een voortgangsoverzicht van de man-vrouwverhouding
en dan vooral gericht op het hoogste niveau van de diplomatieke posten. Dit
overzicht moet zich niet beperken tot de OS-posten, maar zich ook uitstrekken
tot de reguliere posten. Hoe belangrijk vindt de minister emancipatie en hoeveel
vrouwelijke ambassadeurs zijn er bijgekomen op de niet-OS-posten? Welke doelstelling
hanteert de minister hierbij?Ten slotte wil ik aandacht vragen voor de wens van mijn fractie dat de
diplomatieke dienst wordt geopend voor mensen van buiten het ministerie en
zelfs voor mensen van buiten de overheid. Ik denk dat dit bij het ministerie
overkomt als vloeken in de kerk. Overigens wil ik niet dat mensen op het ministerie
worden gedemotiveerd. Mensen die bewust hebben gekozen voor een carrière
bij het ministerie, moeten niet worden gedemotiveerd op het moment dat een
ambassadeurschap in zicht komt, doordat mensen van buiten die post voor hun
neus dreigen weg te kapen. Ik realiseer mij dus dat het met mate zal moeten
en dat het geleidelijk moet.In het bedrijfsleven bevindt zich veel kennis. De minister spreekt in
de stukken over een andere vorm van diplomatie, public diplomacy en een focus
op het bedrijfsleven. Ik wil de minister daarom vragen welke mogelijkheden
hij ziet, zonder als een olifant door de porseleinkast te gaan, om de ramen
van de diplomatieke dienst open te zetten.MinisterBotVoorzitter. Allereerst hartelijk dank voor de goede wensen die mij zijn
geworden. De heer Wilders wees erop dat ambassadeurs zelfs minister kunnen
worden. Ik wijs hem er dan toch ook maar op dat het ook wel eens voorkomst
dat een minister ambassadeur wordt. U ziet dat het echt een hoog ambt is!Het beleidsdoel is een belangrijk criterium bij de beslissing om een post
te openen of te sluiten. Met andere woorden: wat wil Nederland met zijn beleid
voor mensenrechten, vredesoperaties, armoedebestrijding, de Nederlandse economische
belangen, grote Nederlandse kolonies in het buitenland en de beoordeling van
veiligheidssituaties.Het klinkt wellicht enigszins banaal, maar een niet minder belangrijk
criterium zijn de kosten. Wat kost een post en staan de gemaakte kosten in
verhouding tot de doelen die wij hebben gesteld en het belang dat wij hechten
aan het openhouden van een bepaalde post? Hierover wordt binnen het ministerie
uitvoerig van gedachten gewisseld.Het sluiten van een post is zeker niet niets. Over het algemeen wordt
daarover met het bedrijfsleven van gedachten gewisseld, omdat het hebben van
een vlag in het buitenland voor het Nederlandse bedrijfsleven van eminent
belang is. In mijn functie als secretaris-generaal heb ik vaak meegemaakt
dat bedrijven contact met mij opnamen als zij vernamen dat wij een bepaalde
post wilden sluiten. Zij probeerden dan overtuigend uiteen te zetten waarom
het van belang was dat een post niet gesloten werd. Daaraan werd altijd ruim
aandacht besteed, want de bilaterale posten verdienen nu eenmaal het brood
op de plank.Voor het sluiten of openen van een post is een kabinetsbesluit nodig.
De beslissing daartoe wordt dus zeker niet door het ministerie alleen genomen.
Ik denk dat ook de Kamer daar indirect bij wordt betrokken.Ik heb een lijstje voor mij met posten die gesloten zijn of zullen worden
gesloten. Dat betreft vooral een aantal consulaten-generaal. Zo wordt het
consulaat-generaal in Bonn gesloten, omdat alle ministeries zijn verhuisd
naar Berlijn. Die post had geen rol meer te vervullen in die stad. Verder
speelt het veiligheidsaspect een rol. Ik denk daarbij aan Karachi, Djebba
en Lagos. Een andere belangrijke reden om een post te sluiten is dat er al
een post in de hoofdstad is en dat het niet nodig wordt geacht om een tweede
post open te houden.De heer Wilders heeft gevraagd welke posten in 2004 zullen worden gesloten.
Ik zal de Kamer dat lijstje later doen toekomen.In de trits, jaarplannen van de posten en de directies, de begroting en
de jaarverslagen, proberen wij inzichtelijk te maken welke doelen wij nastreven
en wat de kwalitatieve streefcijfers per post zijn. Wij willen aan deze systematiek
vasthouden, zeker ook omdat de Kamer zo ruimschoots de gelegenheid wordt geboden
om te beoordelen wat er op een post gebeurt.Wij adviseren een visum voor kort verblijf ten minste drie weken voor
vertrek aan te vragen. De wettelijke termijn voor de afhandeling is acht weken.
In de praktijk blijken wij visa ruimschoots binnen die acht weken te kunnen
verstrekken. Het kan in uitzonderlijke gevallen voorkomen dat wij een nader
onderzoek willen verrichten en dan hebben wij natuurlijk wat meer tijd nodig.
Op grond van mijn ervaring als ambassadeur kan ik u zeggen dat visa-aanvragen
over het algemeen snel en goed worden afgewikkeld.Een onderlinge vergelijking van posten is moeilijk, omdat de situatie
in een land in het begin van het jaar vaak heel anders is dan aan het eind
van het jaar. Het komt dan ook voor dat posten opeens een geweldige prestatie
moet leveren om bepaalde ontwikkelingen bij te houden.Het is verder moeilijk om de posten van de vijftien EU-lidstaten onderling
te vergelijken. De buitenlandse diensten van deze landen verschillen namelijk
in omvang. Verder zijn de doelstellingen vaak anders. Zo leggen sommige landen,
waaronder Nederland, veel nadruk op ontwikkelingssamenwerking, mensenrechten,
ontwapening en dat soort kwesties. Er zijn echter ook lidstaten die vooral
belang hechten aan de puur bilaterale kant en aan hun economische belangen.België heeft bijvoorbeeld een heel anders samengestelde dienst en
een heel ander postennetwerk. Het is niet nuttig om de posten van dit land
te vergelijken met Nederlandse posten. Duitsland is een buurland met een dienst
die vele malen groter is dan de onze en is om begrijpelijke redenen in veel
meer landen vertegenwoordigd dan Nederland. Duitsland beschikt over meer geld
en kan dan ook genuanceerder en fijnmaziger te werk gaan. Het lijkt mij niet
fair om Nederland met dergelijke landen te vergelijken.Na 41 jaar in de buitenlandse dienst gewerkt te hebben durf ik de stelling
wel aan dat het Nederlandse postennetwerk een van de allerbeste de Europese
Unie is. Wij mogen trots zijn dat wij met een gering aantal mensen en met
relatief beperkte middelen deze prestatie leveren.De heerWilders(VVD)Het is natuurlijk prachtig dat wij trots kunnen zijn, maar ik hoor toch
graag concrete feiten. Het moet volgens mij mogelijk zijn om
de Nederlandse posten in Roemenië en Bulgarije met elkaar te vergelijken.
Die vergelijking is natuurlijk veel gemakkelijker te maken dan de vergelijkingen
die de minister noemt. Met een beetje goede wil moet het volgens mij kunnen.MinisterBotEr zijn ongetwijfeld vergelijkingen mogelijk. Ik blijf er echter bij dat
het een gevaarlijke methodiek is.Wij beschikken over een inspecteur voor de buitenlandse dienst en die
inspecteert de posten regelmatig. U heeft gevraagd of u meer informatie kunt
krijgen over zijn verslagen. Het zijn interne documenten en dat moeten zij
ook blijven. Het is immers een gouden regel dat dergelijke rapporten buitengewoon
summier worden als ze openbaar worden gemaakt. U krijgt dan nog niet de informatie
die u graag wilt ontvangen. Het heeft verder mijn voorkeur dat de Kamer op
hoofdlijnen wordt geïnformeerd, omdat de inspecteur zich vrij moet voelen
om binnen het apparaat openlijk kritiek te leveren.Het ministerie is verantwoordelijk voor de posten en de directies. Het
parlement moet het ministerie controleren, maar zich niet willen nestelen
op de stoel van het interne management. Ik ben overigens gaarne bereid om
informatie te verstrekken. Als een post slecht functioneert, moet u dat dan
ook zeker aan mij melden. Wij kunnen dat dan rustig uitpraten.Honorair consuls zijn mij zeer toegedaan. Vorig jaar hebben wij over en
voor hen een conferentie georganiseerd. Ik weet verder uit eigen ervaring
hoe ontzettend veel werk deze mensen verzetten en hoe belangrijk het is voor
een nieuwe ambassadeur om terug te kunnen vallen op mensen die een vooraanstaande
positie innemen, je snel wegwijs kunnen maken en je in consulaire kwesties
kunnen helpen.Nederland heeft een relatief beperkt postennetwerk. De honorair consuls
zijn daarom van buitengewoon groot belang. Wij moeten dan ook veel aandacht
besteden aan deze honorair consuls, die vaak voor een relatief geringe vergoeding
een buitengewone prestatie leveren. Ook hier geldt natuurlijk: waar gehakt
wordt, vallen spaanders. Er zullen dus goede en slechte honorair consuls zijn. Dat laatste geldt ook voor de ambassadeurs. De heer Wilders zette het
echter wel een beetje zwaar aan. In het bedrijfsleven heeft men overigens
evenzeer te maken met hoogvliegers, de goede middenmoot en mensen die wat
minder goed functioneren. Dat geldt voor elke organisatie. Met het oog hierop
werken wij met een beleidscyclus en een beoordelingscyclus, waarbinnen aan
de hand van beoordelingen, ook die van de ambassadeurs, wordt nagegaan hoe
mensen functioneren.Met het eerdere functioneren van een ambassadeur wordt zoveel mogelijk
rekening gehouden bij de nieuwe plaatsing. Ambassadeurs worden immers om de
drie of vier jaar overgeplaatst. Sommige mensen functioneren beter op een
bepaald type post. Vaak worden deze mensen desondanks toch geplaatst op een
post waar zij minder goed op hun plaats zijn. Dat kan op relatief korte termijn
worden gecorrigeerd. Een en ander neemt niet weg dat ik moet toegeven dat
de dienst zowel hoogvliegers als laagvliegers kent.De heerWilders(VVD)Hoe vaak hebben dergelijke correcties in het afgelopen jaar plaatsgevonden?MinisterBotDat kan ik u niet zeggen. Ik ben minder dan één week minister
en ik kan u op dit moment niet zeggen hoe vaak er in het afgelopen jaar sprake
is geweest van een correctie. Ieder jaar wordt echter een derde tot een kwart
van alle ambassadeurs overgeplaatst. Met dat instrument heb je meer greep
op vraag of de juiste man op de juiste post zit dan in veel andere organisaties.
Ik denk dan aan ministeries of grote bedrijven die zo'n cyclus van overplaatsingen
niet kennen. Overigens moeten wij eerlijk onder ogen durven zien dat niet
iedereen uit het goede hout is gesneden om met succes ambassadeur te kunnen
zijn. Als het niet goed gaat, zullen wij iemand corrigeren. Om hoeveel mensen
het gaat, kan ik u op dit moment niet zeggen. Ik zal dat nog eens navragen.Emancipatie is een belangrijk element van mijn beleid. Als secretaris-generaal
heb ik hier al het nodige aan gedaan, omdat wij moeten streven naar een gelijke
verdeling van mannen en vrouwen. Wij zullen moeten proberen om vrouwen zoveel
mogelijk op hogere posten te plaatsen. Het streefcijfer dat door mijn voorganger
is genoemd, betreft met name de rangen 14 t/m 16. Dat streefcijfer is gehaald.Ik zal zelf de vinger aan de pols houden, omdat de positie van vrouwen
mij aan het hart gaat. Als permanent vertegenwoordiger heb ik dan ook altijd
getracht om zoveel mogelijk vrouwen naar mijn bureau te halen. Al mijn naaste
vertegenwoordigers in de afgelopen tien jaar waren op één na
vrouwen. Ik heb dat bewust gedaan, omdat ik vond dat het van belang was dat
meer vrouwen betrokken werden bij het moeilijke gebied van de Europese samenwerking,
een gebied waartoe tot voor kort weinig vrouwen zich aangetrokken voelden.
Zo was er tot een paar jaar geleden niet één vrouw onder de
permanente vertegenwoordigers. U kunt erop rekenen dat u mij op dit punt aan
uw zijde zult vinden. Ik zal u in een brief de precieze aantallen geven.De heerWilders(VVD)Een begrotingsonderzoek is bedoeld om elkaars nieren kwantitatief te proeven.
Ik stel het dan ook op prijs als u ons deze gegevens nog voor de begroting
kunt doen toekomen. Kunt u in deze brief ook uw streefcijfers geven voor deze
kabinetsperiode?MinisterBotIk wil hier toch een caveat bij plaatsen en wel dat wij daarnaar zullen
streven, maar dat wij dan wel vrouwen moeten kunnen vinden die over voldoende
capaciteiten beschikken. Dat is beter voor deze vrouwen en eerlijker tegenover
de mannen. Vrouwen op dergelijke posten willen immers gewaardeerd worden om
hun kunnen. Als een vrouw ten onrechte een bepaalde post heeft gekregen, komt
u immers weer naar mij toe met een klacht over een slecht functionerende ambassadeur.Ik ben geen voorstander van het openstellen van de buitenlandse dienst.
De buitenlandse dienst is een carrièredienst en ook hier is de vergelijking
van toepassing dat u geen vaardige slager als chirurg aan uw bed wilt hebben.
Ik zou mijzelf onmiddellijk aanmelden, maar ik denk niet dat het een goede
zaak zou zijn als wij een ambassadeur een vacante generaalspost zouden laten
vullen.Een carrièredienst als buitenlandse zaken rekruteert mensen aan
de poort en biedt ze uitzicht op een carrière die hoge
eisen stelt aan de beroepsvaardigheid. Dat is nodig, omdat die vaardigheden
nodig zijn om een goed functionerende ambassadeur te kunnen worden.Ik beweer natuurlijk niet dat er geen bekwame mensen buiten de dienst
zijn die dit vak zouden kunnen leren, maar ik denk toch dat het niet goed
zou zijn om de dienst open te stellen. Als experiment zijn een aantal jaren
geleden vijf prominente mensen uit het bedrijfsleven aangenomen in de buitenlandse
dienst. Na zes of zeven jaar waren vier van hen alweer verdwenen en uit eigen
ervaring kan ik u zeggen dat de laatst overgeblevene zich niet in zijn element
voelde en dat wij ons op onze beurt slecht met hem op ons gemak voelden.De oorzaak daarvan is waarschijnlijk dat deze mensen in een totaal andere
structuur terechtkomen. U ziet dat ik zeer huiverig sta tegenover het idee
om de buitenlandse dienst open te stellen. Overigens gebeurt dat bij uitzondering
wel eens. Zo zijn in de ontwikkelingssamenwerkingssector mensen van buiten
ingestroomd.De heerVan Bommel(SP)In augustus 2003 bevonden 2200 Nederlanders zich in buitenlandse detentie.
Het aantal Nederlandse gedetineerden neemt in sommige landen snel toe als
gevolg van aanhoudingen voor drugsdelicten. De ambassades hanteren normen
voor het bezoek aan deze gedetineerden en het volgen van de procesgang. In
sommige landen moeten echter zulke grote afstanden worden afgelegd voor het
bezoek en zijn de aantallen gedetineerden zo groot dat ambassades problemen
hebben om aan die normen te voldoen. Kan de minister aangeven in welke mate
de posten in het buitenland in staat zijn om de normen te halen? Ik vraag
dat, omdat de Nederlandse ambassade voor velen het laatste houvast is in een
land waar men aan een buitengewoon hard gevangenisregime wordt onderworpen.Er worden Nederlanders uitgeleverd aan het buitenland. Ik denk dan bijvoorbeeld
aan een xtc-dealer die wordt uitgeleverd aan de VS. Gelden voor hem dezelfde
normen voor het bezoek en de procesgang?MinisterBotUw tweede vraag kan ik bevestigend beantwoorden. Voor hen gelden dezelfde
normen. Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben de hoogste aantallen gedetineerden
in het buitenland. Dat hangt samen met de drugshandel. Nederland staat er
wat dat betreft vrij slecht op, want klaarblijkelijk zijn wij even goede handelaren
in legale als in illegale goederen. De normen worden absoluut gehaald. Het
is voor de Nederlandse ambassades een prioriteit om ervoor te zorgen dat de
gedetineerden goed worden begeleid. Dat geldt zeker ook voor mij, want ik
weet wat ambassades voor gedetineerden betekenen.Ik wijs u er wel op dat een gevangenis soms wel 1500 km verwijderd is
van de ambassade. De reistijd die met bezoek is gemoeid, is dus vaak een probleem.
Ik had zelf in Turkije bemoeienis met een vrij groot aantal gedetineerden
en dan is een staf van twee mensen wel heel klein als je één
van hen een week kwijt bent voor het bezoek aan gedetineerden. Om die reden
worden vaak honorair consuls ingeschakeld. Dit onderwerp heeft in ieder geval
mijn bijzondere aandacht.De heerVan Bommel(SP)De minister zegt tussen neus en lippen door dat de normen worden gehaald.
Volgens mijn informatie worden de normen echter niet door alle ambassades
gehaald. Dat geldt bijvoorbeeld voor India, waar 1500 km een geringe afstand
is en mensen in delen van het land worden gedetineerd die zeer moeilijk te
bereizen zijn. Moeten er niet extra middelen beschikbaar worden gesteld, opdat
de normen ook in India kunnen worden gehaald?MinisterBotIk noemde niet voor niets de honorair consuls. De kosten zijn overigens
niet het enige probleem. Ik noemde het voorbeeld van de ambassade in Ankara
die door drie man wordt bemand. De ambassade in India is ook niet ruim bemeten.
Al met al is het de vraag of het parlement of de regering bereid is om hiervoor
meer geld beschikbaar te stellen. Dat is een lastige afweging.Ik geef toe dat er uitzonderlijke gevallen zijn waar het moeilijker ligt,
maar de regel is dat wij de norm trachten te halen. Als dat niet mogelijk
is, wordt door de ambassade zoveel mogelijk gebruik gemaakt van honorair consuls.
Verder valt men een enkele keer terug op vrijwilligers. In veel landen kun
je er door vrijwilligersorganisaties, hetzij in Nederland hetzij in het land
zelf, voor zorgen dat die mensen zoveel mogelijk krijgen waar ze recht op
hebben.De heerVan Bommel(SP)De minister zegt nu: wij trachten de norm te halen. Dat is iets anders
dan dat de norm wordt gehaald. Hij zegt verder dat het aan de Kamer is om
te zorgen voor ruimere financiering. Ik wil daar graag behulpzaam bij zijn.
Dat is de reden dat ik de minister vraag om inzage te geven in de landen waar
problemen zijn.MinisterBotIk zal bezien of dat mogelijk is. Ik houd echter staande dat de normen
in het algemeen worden gehaald. Over de uitzonderingsgevallen zal ik u gaarne
inlichten.De heerWilders(VVD)Ik bedank de minister voor zijn beantwoording, ook al benadrukt hij vooral
de kwalitatieve aspecten. Ik heb om feiten en getallen gevraagd en die ontbreken
toch een beetje in zijn antwoorden. Dat is jammer, want dit begrotingsonderzoek
is juist bedoeld om harde cijfers boven tafel te krijgen.De minister heeft toegezegd om voor de begroting met cijfers over de emancipatie
te komen. Ik vraag hem verder om ons ook het lijstje te doen toekomen van
de posten die worden gesloten en de criteria die daarbij zijn gebruikt. Verder
verneem ik graag in welke landen Nederland honorair consuls heeft.In beleidsartikel 14 worden tien operationele doelstellingen genoemd.
Er wordt echter niet concreet aangegeven tot welke resultaten die moeten leiden.
Is het mogelijk om daarover in de toekomst meer informatie op te nemen in
het desbetreffende beleidsartikel?Ik ben enigszins teleurgesteld door de onwil van de minister om posten
onderling te vergelijken en het apparaat voor mensen van buiten open te stellen.
Het lijkt er toch een beetje op dat hij de ramen en deuren gesloten wil houden.
De inspectie komt volgens de minister regelmatig langs, maar naar mijn informatie
is dat eens in de vier of vijf jaar. Ik weet niet wat de minister onder "regelmatig"
verstaat, maar eens in de vier jaar valt daar zeker niet onder.Ik begrijp het verweer van de minister dat vergelijkingen niet gemakkelijk
te maken zijn. Ik kan hem daarvoor geen oplossing bieden, maar dat laat onverlet
dat ik een voorstander ben van meer transparantie. De minister moet kunnen
begrijpen dat een Kamerlid hierin graag meer inzicht wordt geboden. Ik weet
niet hoe dat kan worden gedaan, maar misschien is de minister bereid om hier
nogmaals welwillend naar te kijken.De minister is een uitgesproken tegenstander van het openstellen van ambassades.
Ik denk daar toch iets anders over. Als een experiment mislukt, kun je ermee
ophouden, maar je kunt ook de oorzaak proberen te achterhalen en het nog een
keer proberen. Ik hoop dat de minister nog een keer zal proberen om met meer
succes zo'n experiment te houden. Ik denk dat het echter beter is om hierover
in een later overleg te spreken. De minister geeft blijk van een negatieve
grondhouding, maar ik wil hem toch vragen om schriftelijk aan te geven hoe
andere landen hiermee omgaan. Daar kunnen wij wellicht wat van leren.MinisterBotIk geloof niet dat ik een negatieve grondhouding heb. U heeft een aantal
vragen gesteld, waarop ik openhartig heb gereageerd.Volgend jaar komen wij met een nieuwe begrotingsopzet, waarop eenvoudiger
per thema en doelstelling kan worden gereageerd. Wellicht biedt dat een beter
houvast voor een discussie dan de beleidsdoelstellingen.De posten zijn opengesteld voor andere departementen. Zo behoorde op mijn
vorige post als permanente vertegenwoordiger het overgrote deel van het personeel
niet tot het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ik had daar namelijk alle
andere departementen onder mijn hoede. Op grote posten als Berlijn en Washington
neemt het aantal instromers van andere departementen nog steeds toe, omdat
de wereld complexer wordt en er vanuit Nederland steeds ingewikkelder kwesties
aan de orde worden gesteld. Ik denk dan bijvoorbeeld aan vragen over het milieu
en landbouw.Dergelijke vragen vereisen dat in toenemende mate experts van bijvoorbeeld
de ministeries van Financiën en Landbouw voor een beperkte tijd de ambassades
versterken. Er is dus wel degelijk sprake van instroom van buiten. Het is
dus ook zeker niet zo dat alle ramen en deuren dicht zijn. Als dat zo zou
zijn, zou ik ook helemaal geen kritiek kunnen krijgen op het reilen en zeilen
op de ambassades. Kennelijk zijn de ambassades zo open dat zij gemakkelijk
kunnen worden bezocht en dat maakt ook een soort meetbaarheid mogelijk.Ik ben altijd bereid om vergelijkingen te maken en zwakke broeders eruit
te lichten. Ik heb al aangegeven hoe de systematiek rond de opening en de
sluiting van posten werkt. Het is vrij ingewikkeld en volgens mij vruchteloos
om naast elkaar te zetten hoe de ene en hoe de andere ambassade iets doet.
Ik weet ook niet goed waar dat toe zou moeten leiden. Ik zou veel liever zien
dat eventuele klachten over een post aan mij zouden worden voorgelegd. Verder
kunnen wij er natuurlijk ook over spreken als de Kamer ervan overtuigd is
geraakt dat het beter is om een bepaalde post te sluiten. Aan de hand van
een concreet voorbeeld is het namelijk veel gemakkelijk praten. Een vergelijking
van 130 Nederlandse posten met 130 posten van een ander land leidt alleen
maar tot een geweldige bureaucratische rompslomp en brengt uw doel niet naderbij.De heerWilders(VVD)Is de minister bereid om in een ander overleg met de Kamer verder te spreken
over het openstellen van de buitenlandse dienst voor mensen van buiten en
de vergelijking van de Nederlandse met buitenlandse ambassades? Als u daarover
iets op papier zet, kunnen wij daarover verder spreken. Ik vraag u om een
notitie, omdat wij wel een stuk nodig hebben om over te kunnen praten. Het
zou jammer zijn als ik de Kamer op dit punt om een uitspraak zou moeten vragen.MinisterBotIk blijf bij mijn oorspronkelijke standpunt. Ik wil namelijk mijn eigen
mensen blijven motiveren. Dit soort toezeggingen loopt er namelijk op uit
dat mensen gaan zeggen: oh, het gaat weer de verkeerde kant op. U weet dat
de dienst problemen heeft gehad. Op dit moment marcheert het weer goed en
dat wil ik voorlopig ook zo houden. Dat wil niet zeggen dat ik niet bereid
ben om hierover na te denken en er nog eens met u over van gedachten te wisselen.
Ik moet nog bezien hoe ik dat vorm zal geven.Beleidsartikel 2 (Vrede, veiligheid en conflictbeheersing),
met name de paragrafen 2.6 (Vredesfonds) en 2.9 (Stabiliteitsfonds)De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. Ik wens de minister van Buitenlandse Zaken namens de SP-fractie
van harte welkom. Anders dan de vorige spreker neem ik daarbij het woord "samenwerking"
niet in de mond, want de minister regeert en de Kamer controleert. Ik denk
dat wij dat ook zeker zo moeten houden.In artikel 2 komt een groot aantal thema's aan de orde dat bij de begroting
een centrale rol zal spelen. Een van die thema's is vermoedelijk de non-proliferatie
van massavernietigingswapens. Nederland levert via verdragen een bijdrage
aan non-proliferatie, wapenbeheersing en ontwapening. Het nieuwe initiatief,
PSI geheten, is inmiddels van start gegaan. Er wordt gesproken over een krachtig
multilateraal systeem. Ik vat dat voorlopig op als een kreet, omdat wij de
exacte invulling nog niet kennen. Kunnen de bewindslieden aangeven waaruit
de Nederlandse bijdrage aan PSI wordt betaald en hoe hoog die bijdrage is?PSI is inmiddels van start gegaan. Er worden op verschillende plaatsen
in de wereld bijna maandelijks vergaderingen gehouden. Neemt Nederland deel
aan deze bijeenkomsten? In welke vorm doen wij dat en hoe zal onze bijdrage
worden uitgebouwd? Ik vraag dat, omdat in de begroting staat dat het volgend
jaar allemaal veel krachtiger, veel ruimer en veel beter zal moeten worden
gedaan.Binnen Europa wordt steeds intensiever gestreefd naar internationale samenwerking
bij de ontwikkeling van materieel. Wat wordt precies de inzet van Nederland
bij het Europees agentschap voor capaciteitsversterking en materieelsamenwerking
en welke middelen worden daarvoor gereserveerd? Ik doel daarbij niet alleen
op financiële middelen, maar ook op politieke middelen.De regering schrijft dat het op te richten Stabiliteitsfonds tot doel
heeft om op snelle en flexibele wijze ondersteuning te bieden bij activiteiten
op het snijvlak van vrede, veiligheid en ontwikkeling in landen en
regio's die dreigen af te glijden naar een gewelddadig conflict of waar zich
reeds een conflict heeft voltrokken. Bij zo'n formulering kan ik mij heel
veel voorstellen, want zij is erg ruim. Vooral het begrip"afglijden naar"
trekt mijn aandacht. Wanneer spreek je van het afglijden naar een gewelddadig
conflict? Dat geldt voor heel veel regio's en heel veel landen. Welke criteria
worden gehanteerd bij de beoordeling van de situatie in die landen? Gezien
dit overleg, mogen wij verwachten dat de Kamer instrumenten krijgt om die
criteria te toetsten. U zult die instrumenten nodig hebben voor de beoordeling
en de besteding en wij om die uitgaven te kunnen beoordelen.In de begroting wordt gesproken over een beleidsverschuiving die tot uitdrukking
komt in de vraag of de scheiding tussen ODA-middelen en non-ODA-middelen effectief
is en of daarin verandering moet worden gebracht om nationaal en internationaal
effectief op te kunnen treden. Welke militaire activiteiten zijn naar het
oordeel van de regering ontwikkelingsrelevant?Wij hebben eerder gesproken over het DDR-proces, ontwapening, demobilisatie
en wederopbouw. Daarbij worden militairen ingezet. Ontmijning is ook een thema
dat steeds wordt genoemd. Mijn fractie vindt dat hierover in dit stadium van
het debat duidelijkheid moet worden gegeven om te voorkomen dat wij later
worden geconfronteerd met uitgaven in het kader van het fonds, waarvan wij
vinden dat ze thuishoren op de defensiebegroting.Uit de beantwoording van Kamervragen blijkt dat sommige OESO-landen geneigd
zijn om met Nederland mee te denken over de ODA-lijst en over de mogelijke
verruiming van de criteria. Kan de minister aangeven om welke landen het gaat?
Ik hoor graag welke landen deze agenda wensen te volgen. Als dat landen zijn
waarmee wij relaties onderhouden, kunnen wij overleggen met onze zusterpartijen.
Wij voeren dit debat graag in internationaal en Europees verband.Naar mijn mening is onvoldoende aangegeven hoe het fonds beleidsmatig
zal worden ingebed. Wordt er bijvoorbeeld aangesloten bij de landenlijst van
het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking? Als dat zo is, is dat een beperking
en moeten wij overwegen om het beleidsmatig in de ontwikkelingsrelatie een
plaats te geven. Komt bijvoorbeeld een land als Colombia, waar van alles aan
de hand is, ook in aanmerking voor een besteding uit het fonds? Geldt dat
eventueel ook voor Sri Lanka?Pax Christi en Cordaid stellen dat het loslaten van het oormerken van
bestaande fondsen mogelijkerwijs op gespannen voet kan komen te staan met
internationale verplichtingen, te weten verdragsverplichtingen dan wel bilaterale
verplichtingen. Ik kan mij dat goed voorstellen en ik hoor dan ook graag of
dit waar is. Wat gaat u doen om de Nederlandse internationale verplichtingen,
die soms voor meerdere jaren zijn aangegaan, na te komen?Nederland is internationale verplichtingen aangegaan bij ontmijningsactiviteiten
en het fonds voor kleine wapens. Wat zijn de gevolgen van het Stabiliteitsfonds
voor deze verplichtingen? Wij staan ons er terecht op voor dat wij op deze
terreinen actief zijn. Hoeveel geld is er voor ontmijning, het opruimen van
niet-ontplofte oorlogsresten en het vernietigen van illegale wapens beschikbaar,
wanneer tegelijkertijd een vredesmissie van Zuid-Afrikaanse soldaten moet
worden gefinancierd?Het ontbreken van legitieme en effectieve staatsvormen bedreigt het welslagen
van nogal wat initiatieven in de wereld. Ofschoon in de beantwoording is gemeld
dat er met non-gouvernementele organisaties wordt samengewerkt, is niet duidelijk
hoe daaraan inhoud wordt gegeven. De paragraaf over het Stabiliteitsfonds
biedt ook geen duidelijkheid over de aanvullende rol die NGO's en andere spelers
uit het maatschappelijk middelveld kunnen spelen. Die duidelijkheid moet er
komen, want daar kan een prijskaartje aan hangen voor de medefinanciering
van de organisaties.Het Stabiliteitsfonds zal na twee jaar worden geëvalueerd. Op welke
wijze zal dat worden gedaan? In het kader van het VBTB en het begrotingsonderzoek
is het van belang dat wij werken met resultaatindicatoren. U zult ze hebben,
maar wij willen ze ook hebben, want dan weten wij waarop wij u kunnen afrekenen.
Wij hebben inmiddels meegemaakt dat in een debat werd gezegd dat twintig jaar
ontwikkelingssamenwerking is mislukt en wij willen voorkomen dat een dergelijk
debat over enige jaren over het Stabiliteitsfonds wordt gevoerd. Wij willen
aan de hand van concrete indicatoren kunnen laten zien dat het beleid op sommige
punten wel en op andere punten niet is geslaagd.Wij zouden ook bij dit beleidsartikel de operationele doelstellingen en
de deelbudgetten graag één-op-één tegenover elkaar
gezet zien. Op die manier kunnen wij achterhalen welke middelen uit welk deelbudget
voor welk artikel en voor welk doel zijn gebruikt. Op die manier kunnen wij
dat verder één-op-één doorexerceren voorafgaand
aan de begroting en bij het begrotingsonderzoek.Als wij met het Stabiliteitsfonds gaan werken, krijgen wij welhaast onvermijdelijk
te maken met overschotten, maar meer waarschijnlijk met tekorten. Hoe wordt
daarmee omgegaan? Overschotten vloeien terug naar de schatkist, maar bij tekorten
is er een probleem, zeker als er meerjarige projecten worden gestart. In het
kader van het Stabiliteitsfonds zal het bijna per definitie gaan om meerjarige
projecten. Je moet het voortbestaan van projecten immers kunnen verzekeren.Tekorten betekenen dat je projecten hebt die aan het eind van het jaar
onder de zaaglijn verdwijnen. Dat kan onaanvaardbare situaties opleveren.
Overigens wil ik graag gezegd hebben dat ik het niet wenselijk vind dat de
overschotten terugvloeien naar de schatkist.MinisterBotDe vragen over massavernietigingswapens kunnen beter aan de orde komen
tijdens de begrotingsbehandeling, omdat het inhoudelijke vragen zijn. Dat
geldt ook voor de vragen over het agentschap. Het agentschap maakt onderdeel
uit van de voorstellen van de Conventie. Het is nog niet duidelijk of die
worden geaccepteerd. Daarover bestaat aan het einde van de week vermoedelijk
meer duidelijkheid. Ook dit onderdeel kan ik dus beter volgende week behandelen.De heerVan Bommel(SP)Ik kan daarmee akkoord gaan, maar ik hoor graag vandaag dan wel schriftelijk
gedurende de begrotingsbehandeling iets over de lopende activiteiten in verband
met PSI.MinisterBotDat zeg ik u graag toe.MinisterVan Ardenne-van der HoevenVoorzitter. Ik ga eerst in op de vraag van mevrouw Fierens over bedragen
en mutaties. In de beantwoording op vraag 8 hebben wij expliciet de bedragen
opgenomen. In de begroting noch in de nota van wijziging is expliciet aangegeven
hoe de mutaties tot stand zijn gekomen. Voor het Stabiliteitsfonds worden
zeven criteria gehanteerd.Dat is ten eerste de regionale inbedding. Bij voorkeur zal het Stabiliteitsfonds
worden aangewend in regio's waar de conflicten dermate grootschalig zijn dat
wel voor een regionale aanpak moet worden gekozen. Daarbij wordt verder rekening
gehouden met de activiteiten en programma's die Nederland al in een bepaalde
regio steunt. Het programma moet aansluiten bij en ingebed kunnen worden in
bestaande programma's. Dat geldt zowel voor het Grote-Merengebied als voor
de Hoorn van Afrika en de Balkan. Ik sluit niet uit dat wij voor landen als
Afghanistan, Colombia en Sri Lanka gebruik zullen maken van het fonds. Voor
de eerste drie regio's en Afghanistan zal driekwart van de middelen worden
benut. Dan blijft er nog iets over voor een meer landengerichte benadering.
Ik acht het niet onmogelijk dat dit hiertoe al in de komende tijd zal worden
besloten.Het tweede criterium is dat het snel en flexibel inzetbaar moet zijn.Het derde criterium is dat er duidelijk omschreven doelen moeten zijn.
De heer Van Bommel heeft terecht opgemerkt dat wij moeten kunnen meten wat
wij ermee hadden willen bereiken. Vooraf moet je dus weten welk doel je wilt
bereiken. Het zal ook internationaal afgestemd moeten worden. Nederland is
immers niet de enige speler bij vredesactiviteiten en conflictpreventie.Het vierde criterium is dat het ingebed moet zijn in bestaande processen
van vredesopbouw, vredesdialoog en initiatieven van andere partijen. Er zal
verder samenhang moeten zijn met andere instrumenten. Wij zullen nadrukkelijk
zoeken naar aansluiting bij activiteiten van maatschappelijke organisaties,
internationale organisaties en andere donoren.Op dit moment steunen wij op deze manier overigens al het vredesproces
in Burundi. Nederland treedt daar zelfstandig op, maar wij doen dat altijd
in overleg met andere donoren en de internationale gemeenschap. Als je dat
doet, ben je veel effectiever. Bovendien kunnen anderen dan ook een rol spelen.
Het is verheugend dat dit in toenemende mate geldt voor partijen in de regio's.
In het Grote-Merengebied zijn er steeds meer regionale initiatieven die door
de Afrikaanse landen zelf worden geïnitieerd. Ze spreken zelf buurlanden
aan om ze te stimuleren een vredesproces in te zetten. Ik vind dat buitengewoon
belangrijk omdat vooral de buurlanden druk moeten uitoefenen om te komen tot
een dialoog.Het zesde criterium is dat het uitsluitend ontwikkelingslanden betreft,
DAC-1 en DAC-2.Het zevende criterium is resolutie 1325, die handelt over vrouwen, vrede
en conflict. Dat is een specifieke genderresolutie die betrekking heeft op
conflictgebieden en de inschakeling van vrouwen als actoren bij de opbouw
van vrede en het voorkomen van conflicten.Het budget is beperkt, maar het is dan ook een nieuw instrument. De Kamer
moet namelijk niet denken dat wij al precies weten hoe het zal functioneren.
Ik verwacht overigens wel veel van dit nieuwe instrument, omdat het een geïntegreerde
aanpak mogelijk maakt met middelen van zowel de minister van Buitenlandse
Zaken als de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Wij moeten het dus samen
sturen en dat vereist de door ons gewenste geïntegreerde benadering.Wij zien dat deze discussie ook internationaal wordt gevoerd, zowel in
Brussel met de Peace Facility for Africa als in het Verenigd Koninkrijk. Verder
wordt ook door de Wereldbank nagedacht over een dergelijk instrument. Men
doet dat, omdat men onderkent dat er een periode moet worden overbrugd tot
aan de post-conflictsituatie en de wederopbouw. Je moet in die periode werken
aan veiligheidsstructuren. Dat is de reden dat ik denk dat dit fonds buitengewoon
nuttig kan zijn.Natuurlijk moeten wij het debat nog voeren in het DAC-secretariaat en
met de DAC-leden over de "ODA-biliteit" van het benutten van ODA-middelen
ten behoeve van veiligheid. Dit onderwerp ligt heel gevoelig. Nederland gaat
met het fonds niet de brug over. Wij houden ons strikt aan de ODA-definitie.
Wij besteden onze ODA-middelen alleen aan ODA-uitgaven en niet-ODA-middelen
alleen aan niet-ODA-uitgaven. Daar ligt een heel expliciete grens.Het ministerie van Defensie komt er niet aan te pas. Het is een kwestie
van de minister van Buitenlandse Zaken en mijzelf. Wij houden die lijn heel
zorgvuldig aan. Wij willen niet op de zaken vooruitlopen. Wij willen wel het
debat voeren. Vandaag zit onze directeur-generaal internationale samenwerking
in Parijs bij de senior level meeting om ervoor te pleiten dat de ODA-definitie
nog eens goed tegen het licht wordt gehouden.Wij zetten ook duidelijk in op ontwikkeling, want het idee dat je een
uitzending van Nederlandse troepen naar Afghanistan alleen maar kunt financieren
uit ODA-middelen, gaat er bij mij niet in. Dat heeft niets met duurzame ontwikkeling
te maken en duurzame armoedebestrijding. Als er een relatie te leggen valt,
kun je bezien wat daarvan de "ODA-biliteit" is.Het debat moet volgens ons over drie elementen worden gevoerd. Dat is
in de eerste plaats het belang van het hervormen en versterken van de veiligheidssector
in ontwikkelingslanden die dat zelf niet kunnen. Zij kunnen dat vaak niet,
omdat de veiligheidsstructuur tijdens het conflict helemaal verworden is.
Wie is in zo'n situatie verantwoordelijk voor de veiligheid en het leger?
Is het leger de baas over de overheid?Demobilisatie is belangrijk, maar dat geldt ook voor ontwapening, het
versterken van het ministerie van Defensie en het opstellen van een defensiebegroting.
Als er te veel veiligheidsdiensten zijn, verhoogt dat niet de veiligheid,
integendeel. Ik denk dat wij daar in de komende tijd in Soedan aan moeten
werken. In het noorden van Soedan zijn namelijk te veel veiligheidsdiensten
actief. Dergelijke aspecten hebben te maken met de duurzame wederopbouw van
een land. Wij gaan de discussie over security sector reform in de DAC voeren.Het tweede element is de vraag wat wij aanvullend kunnen doen als Nederlandse
vredestroepen zijn uitgezonden. Op dit moment houdt ISAF zich bezig met het
versterken van het Afghaanse landelijke politiekorps. De Nederlandse militairen
hebben hieraan ook bijgedragen. Dat was buitengewoon nuttig, maar het was
beter geweest als wij ons tegelijkertijd hadden kunnen inzetten
voor een nationaal leger en het versterken van de veiligheidsstructuur. Er
is meer nodig in dit land dat totaal uit elkaar ligt als gevolg van de bestaande
tradities en het diepgaande conflict.Het derde element is het uitzenden van Afrikaanse troepen op Afrikaanse
bodem onder de paraplu van de Afrikaanse Unie. Wij willen daaraan bijdragen,
omdat van belang is dat Afrikaanse troepen leren dat er meer te doen valt
dan alleen maar vechten. Zij moeten leren om de vrede te handhaven. Dat kun
je niet zomaar uit een boekje leren. Dat moet je in de praktijk leren.Ik ben mij ervan bewust dat het derde element het waarschijnlijk niet
haalt. Dat ligt internationaal dermate gevoelig dat wij daarvoor de handen
niet op elkaar zullen krijgen.Canada, het Verenigd Koninkrijk en de zuidelijke lidstaten van de EU zijn
onze medestanders in dit debat. Daar houdt het wel zo'n beetje mee op. Heel
veel landen zijn terughoudend om zich in deze discussie te mengen. Nederland
speelt een belangrijke voortrekkersrol in de discussie.Ik zei al dat het derde element moeilijk te realiseren zal zijn, maar
zelfs als wij slechts bij de eerste twee elementen succes zouden boeken, zou
ik al heel tevreden zijn. Het versterken van de veiligheidsstructuur in een
land dat jarenlang in oorlog is geweest, is immers een belangrijke stap voorwaarts
op weg naar vrede, veiligheid en ontwikkeling. Het zal nog heel veel overredingskracht
vergen van ons en van onze medestanders om andere lidstaten over de streep
te trekken.De heerVan Bommel(SP)Ik zou niet willen dat er een verkeerd beeld ontstaat over de inzet van
mijn fractie. Wij zullen hierop uitgebreid terugkomen bij de begrotingsbehandeling.
Ik heb Defensie genoemd, omdat er bij militaire samenwerking met niet-ontwikkelingslanden
wel een beroep op de defensiebegroting maar niet op het Stabiliteitsfonds
kan worden gedaan. Er moet volgens ons juist wel een beroep kunnen worden
gedaan op de defensiebegroting voor het versterken van die militaire structuren
die nodig zijn om in een bepaalde regio de vrede te bevorderen. Wij verschillen
op dit punt dus van mening.MinisterVan Ardenne-van der HoevenDe heer Van Bommel doet het voorkomen alsof wij een beroep zouden kunnen
doen op de begroting van Defensie. Ik zie dat echter nog niet gebeuren.Voorzitter. De oprichting van dit fonds heeft geen gevolgen voor de Nederlandse
internationale verplichtingen. Wij zullen onze beloften gestand doen. Het
is niet de bedoeling om onze steun aan ontmijning en de bestrijding van kleine
wapens te verminderen. Wellicht moeten wij op de begroting duidelijker aangeven
dat wij het vredesfonds hebben uitgefaseerd richting het Stabiliteitsfonds.
Een gedeelte van het vredesfonds blijft beschikbaar in het POBB, en dan meer
specifiek voor het veiligheidsbeleid van niet-ODA-landen. Voor het overige
hebben wij alles wat te maken heeft met humanitaire acties, ontmijning en
kleine wapens ondergebracht in het Stabiliteitsfonds. Ik ben het met de heer
Van Bommel eens dat wij een methode moeten zien te vinden om zichtbaar te
maken welke middelen naar welke activiteiten gaan.Ik herhaal dat het nog een beetje werk in uitvoering is. Wij moeten bekijken
hoe het gaat functioneren. Over twee jaar zullen wij het fonds evalueren.
Ik ben het met de heer Van Bommel eens dat wij van tevoren moeten afspreken
hoe die evaluatie eruit zal moeten gaan zien. Het kan niet zo zijn dat wij
zeggen dat het goed heeft gefunctioneerd, dat er geen ruzie is geweest tussen
beide ministers en dat wij dus maar doorgaan. Het kan een evaluatiepunt zijn,
maar ik vind het onvoldoende.Ik vind dat het fonds moet beantwoorden aan het doel. Dat doel is inderdaad
meerjarig. Het kan niet zo zijn dat wij denken dat wij op korte termijn resultaten
kunnen boeken bij vredesprocessen, maar wij moeten wel de richting kunnen
aangeven waarin wij werken. Daarvoor zullen wij de definities moeten formuleren.In beginsel worden de overschotten en tekorten van het fonds net zo behandeld
als de tekorten en overschotten op andere posten van de begroting. Voor een
onderschrijding kan een eindejaarsmarge worden aangevraagd. Het ziet er echter
niet naar uit dat wij met tekorten te maken zullen krijgen. Er staan nogal
wat bedragen van allerlei grote binnen het fonds geboekt. Vooral met de demobilisatie
in het Grote-Merengebied. zijn grote bedragen gemoeid. Ik mag hopen dat wij
die in de komende jaren ook echt gaan uitgeven, want dat betekent dat wij
gaan demobiliseren. Wij voeren de druk dan ook een beetje op.Ik denk niet dat wij bij de minister van Financiën langs zullen gaan.
Wij zullen binnen de bestaande marges en mogelijkheden ons werk moeten doen.
Als er geen middelen zijn, kunnen wij ook geen uitgaven doen. Wij kunnen alleen
beloven wat wij kunnen waarmaken. Dat hebben wij met het vredesfonds tot nu
toe ook gedaan.Het is niet de bedoeling dat maatschappelijke organisaties gebruik maken
van het fonds. Het Stabiliteitsfonds is bedoeld om van overheid tot overheid
structuren te versterken. Dat is zeker in een post-conflictsituatie nog steeds
de beste methode. Daar heb je soms wel eens hulpmiddelen en VN-organisaties
bij nodig. Ik zeg dan ook niet dat het nooit zal gebeuren dat maatschappelijke
organisaties een beroep zullen mogen doen op het fonds. Voor het ondersteunen
en subsidiëren van maatschappelijke organisaties hebben wij echter andere
methodes, namelijk het TMF-programma en de MFO's.Wij zullen de dialoog aangaan met maatschappelijke organisaties over de
beste manier om elkaar aan te vullen. Wat doet Pax Christi op dit moment in
het oostelijk deel van Congo aan het verzoeningsproces en het bevorderen van
de vredesdialoog? Hoe kunnen wij demobilisatie en ontwapening met elkaar verbinden?
Ik ben op zoek naar complementariteit en ben niet van plan om zomaar nieuw
geld op tafel te leggen. Ik wil de dialoog dus veel meer op inhoud voeren
en niet zozeer over geld praten.De heerVan Bommel(SP)De minister noemde de samenwerking met andere donoren, waaronder NGO's,
bij haar vijfde criterium. Dat is de reden dat ik ervan uitging dat samenwerking
met NGO's mogelijk is. Die samenwerking is ook nodig, omdat je bij dergelijke
processen afhankelijk bent van de inzet van de NGO's. Ik vraag de minister
dus niet zozeer om het budget open te stellen voor NGO's, maar om ruimhartig
te kijken naar mogelijkheden voor samenwerking. Daar hangt soms een prijskaartje
aan en dat kaartje moet volgens mij soms ook uit het fonds kunnen
worden betaald.MinisterVan Ardenne-van der HoevenDe heer Van Bommel en ik zitten op dezelfde lijn. Ik ben op zoek naar
samenhang en samenwerking, maar ik zeg niet bij voorbaat dat het Stabiliteitsfonds
voor alle organisaties zal worden opengesteld.Hoe kan in een beleidsartikel één-op-één worden
weergegeven wat de relatie is tussen de deelbudgetten en de operationele doelstellingen?
In de nieuwe opzet van de memorie van toelichting voor 2005 zal de VBTB-vraag
wat het mag kosten, beter kunnen worden beantwoord dan in de huidige structuur.
Het is een terechte constatering dat wij tot nu toe de middelen niet altijd
één op één konden koppelen aan de operationele
doelstellingen. Wij hopen dat wij in 2005 het niveau van de operationele doelen
en de beleidsthema's expliciet en afzonderlijk kunnen benoemen. De budgetallocatie
zal dan plaatsvinden op basis van thema's.Ik hoop dat wij volgend jaar een minstens zo vruchtbaar overleg kunnen
hebben als dit jaar.De voorzitter:Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van dit overleg.De minister van Buitenlandse Zaken heeft toegezegd dat de Kamer een lijstje
zal worden overgelegd van de ambassades die zijn gesloten of op de nominatie
staan om gesloten te worden. Verder zal de Kamer een notitie ontvangen over
de emancipatie en het aantal vrouwelijke ambassadeurs en worden ingelicht
over de landen waar Nederland beschikt over honorair consuls. Ten slotte zal
de Kamer worden ingelicht over de eventuele tekortkomingen bij de begeleiding
van gedetineerden in het buitenland en over PSI.Sluiting 12.30 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA),
voorzitter, Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen
(VVD), Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Brinkel (CDA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Oplaat (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA),
Hessels (CDA), Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP),
Leerdam (PvdA), Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela
(LPF), Van den Brink (LPF), Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA),
Wolfsen (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Van Winsen (CDA),
Geluk (VVD) en Dittrich (D66).XNoot2Samenstelling:Leden: Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), ondervoorzitter, Crone (PvdA),
Rouvoet (ChristenUnie), Bibi de Vries (VVD), voorzitter, De Haan (CDA), Atsma
(CDA), Vendrik (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Kant (SP), Blok (VVD),
Ten Hoopen (CDA), Balemans (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF),
Rambocus (CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA),
Heemskerk (PvdA), Van Dam (PvdA) en Schippers (VVD).Plv. leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Fierens (PvdA), Van
der Vlies (SGP), De Grave (VVD), Mosterd (CDA), Kortenhorst (CDA), Van Gent
(GroenLinks), Duyvendak (GroenLinks), De Ruiter (SP), Dezentjé Hamming
(VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Hofstra (VVD), Ferrier (CDA), Eerdmans (LPF),
Vergeer (SP), Jan de Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD),
Smeets (PvdA), Van Heemst (PvdA), Smits (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Kalsbeek
(PvdA) en Van Beek (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-V-56.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl