Fiche inzake Wijziging verordening risicodelende instrumenten met betrekking tot financiële stabiliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 22 112
 
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
		Europese Unie
 
 
 Nr. 1267
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 21 november 2011
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij
				vijf fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
				Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
 
 Fiche 1 : Richtlijn wijziging basisnormen voor de bescherming
				 tegen de gevaren aan blootstelling ioniserende straling (Kamerstuk
				 22 112, nr. 1263)
 Fiche 2 : Richtlijn en verordening inzake patiënteninformatie
				 over receptgeneesmiddelen (Kamerstuk 22 112, nr. 1264)
 Fiche 3 : Mededeling en verordening voor een gemeenschappelijk
				 Europees kooprecht (Kamerstuk 22 112, nr. 1265)
 Fiche 4 : Mededeling Het industriebeleid: het
				 concurrentievermogen versterken (Kamerstuk
				 22 112, nr. 1266)
 Fiche 5 : Wijziging verordening risicodelende instrumenten met
				 betrekking tot financiële stabiliteit
 
 
 
 
 
 De staatssecretaris van
			 Buitenlandse Zaken,
 
 H. P. M.
 Knapen
 
 
 
 
 
 
 
 Fiche : Wijziging verordening
				risicodelende instrumenten met betrekking tot financiële
				stabiliteit
 
 
 
 1.
 Algemene gegevens
 
 
 Titel voorstel: Voorstel voor een
				Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening
				(EG) nr. 1083/2006 van de Raad, wat betreft sommige bepalingen betreffende
				risicodelingsinstrumenten voor lidstaten die ernstige moeilijkheden ondervinden
				of dreigen te ondervinden ten aanzien van hun financiële stabiliteit.
 
 Datum Commissiedocument: 12 oktober
				2011
 
 Nr. Commissiedocument: COM(2011) 655
				definitief
 
 Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=200906
 
 Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment
				Board: n.v.t.
 
 Behandelingstraject
				Raad: Raadswerkgroep structuurfondsen, Raad Algemene Zaken
 
 Eerstverantwoordelijk
				ministerie: Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
				Innovatie
 Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure
				Raad, rol Europees Parlement, gedelegeerde en/of
				uitvoeringshandelingen
 a) Rechtsbasis
 
 De Commissie noemt artikel 177 VWEU over de
				bevoegdheid betreffende de structuurfondsen als rechtsbasis.
 b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol
				Europees Parlement
 
 Voor deze Verordening tot wijziging van de
				Verordening (EG) nr. 1083/2006 geldt de gewone wetgevingsprocedure: een
				gekwalificeerde meerderheid in de Raad en medebeslissingsrecht van het Europees
				Parlement.
 c) Gedelegeerde en/of
				uitvoeringshandelingen
 
 Uit het voorstel tot wijziging van Verordening
				(EG) nr. 1083/2006 vloeit voort dat de Commissie een besluit vaststelt op een
				verzoek van een lidstaat door middel van een uitvoeringshandeling. Door middel
				van de uitvoeringshandeling wordt het risicodelingsinstrument van toepassing
				verklaard door de Commissie op de lidstaat die hiervoor een verzoek heeft
				ingediend.
 
 
 
 2.
 Samenvatting BNC-fiche
 
 
 Met het voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr.
				 1083/2006 tracht de Europese Commissie de uitvoering van de
				 structuurfondsenprogramma’s te versoepelen in de landen die vanwege de
				 economische crisis een beroep doen op de Europese mechanismen voor financiële
				 bijstand. Dit betreft Griekenland Hongarije, Roemenie, Letland, Portugal en
				 Ierland.
 De wijziging biedt de genoemde lidstaten de mogelijkheid een
				 risicodelingsinstrument in te stellen dat wordt gefinancierd uit de
				 structuurfondsen die aan de betreffende lidstaat zijn toegekend. Het
				 risicodelingsmechanisme biedt garanties aan de Europese Investeringsbank en
				 andere organen met een publieke taak waardoor zij leningen kunnen verstrekken
				 ten behoeve van de structuurfondsenprogramma’s.
 De Europese Unie is bevoegd en ook de subsidiariteit wordt als
				 positief beoordeeld. De proportionaliteit wordt vooralsnog positief beoordeeld.
				 Het instrument beperkt zich tot een aantal lidstaten en leidt niet tot
				 toekennen van extra middelen aan de betreffende lidstaten. Wel zijn er veel
				 onduidelijkheden over de operationalisering van het instrument zoals het
				 voorkomen van uitvoeringsverschillen, de verplichte bijdrage van nationale
				 cofinanciering, de beëindiging van het instrument en de geldende controle en
				 verantwoordingsregels. Nederland is positief ten aanzien van het doel van de
				 wijziging, maar is van mening dat de Commissie meer helderheid dient te geven
				 over onduidelijkheden over de operationalisering van het
				 risicodelingsinstrument.
 
 
 
 
 3.
 Samenvatting voorstel
 
 Inhoud voorstel
 
 De Commissie wil met het voorliggende voorstel tot wijziging
				 van Verordening (EG) nr. 1083/2006 (artikel 36 en artikel 14, lid 1) de
				 uitvoering van structuurfondsenprogramma’s versoepelen in de landen die als
				 gevolg van de financiële crisis te kampen hebben met financiële
				 instabiliteit. Het gaat hierbij om lidstaten die conform de voorwaarden van
				 Verordening (EG) nr. 1083/2006 artikel 77 lid 2, financiële bijstand ontvangen
				 uit het Europees financieel stabiliteitsmechanisme (EFSM) of het Europees
				 betalingsbalansmechanisme (BoP) of direct financiële bijstand ontvangen. Op
				 dit moment zijn dat Griekenland, Hongarije, Roemenie, Letland, Portugal, en
				 Ierland.
 De implementatie van structuurfondsenprogramma’s vraagt om
				 een grote hoeveelheid financiering van zowel publieke als private partijen. Als
				 gevolg van liquiditeitsproblemen bij banken en financiële instellingen kunnen
				 zij niet altijd de benodigde financiering tegen optimale voorwaarden
				 verkrijgen. Om er toch voor te zorgen dat programmalanden de implementatie van
				 Structuur- en Cohesiefondsenprogramma’s voortzetten, stelt de Commissie de
				 inzet van een risicodelingsinstrument voor. Om dit instrument mogelijk te
				 maken, kunnen programmalanden een deel van de aan hun toegekende Cohesie- en
				 EFRO-middelen overhevelen naar de Commissie die centraal en indirect het
				 instrument zal beheren. Vervolgens kan dit instrument kapitaal verstrekken om
				 (on)verwachte verliezen van leningen en garanties te dekken in een risicodelend
				 partnerschap met de Europese Investeringsbank (EIB) of nationale of
				 internationale publiekrechtelijke organen of privaatrechtelijke entiteiten die
				 zijn belast met een openbare dienstverleningstaak en voldoende financiële
				 garanties bieden. Dit instrument is budgetneutraal, aangezien de financiële
				 allocatie van deze fondsen niet wijzigt. Ongebruikte middelen uit het
				 risicodelingsmechanisme, kunnen door de lidstaten alsnog direct ingezet worden
				 voor Structuur- en Cohesiefondsenprogramma’s. De financiële inleg van het
				 instrument zal strikt gemaximeerd zijn en mag niet leiden tot meer garanties
				 dan het bedrag wat is ingelegd.
 Concreet wijzigt het voorstel Verordening (EG) nr. 1083/2006
				 (artikel 14, lid 1) waarin wordt bepaald dat structuurfondsen in gedeeld beheer
				 worden uitgevoerd. Voor deze specifieke middelen zal echter gelden dat ze onder
				 gecentraliseerd beheer van de Commissie zullen vallen. Daarnaast wijzigt dit
				 voorstel het toepassingsbereik van het Financieel Reglement op deze
				 risicodelende instrumenten. Omdat deze middelen niet langer in gedeeld beheer
				 worden uitgevoerd vervallen de verplichtingen voor financieel beheer en
				 controle die normaliter gelden voor lidstaten. Daarnaast voegt het voorstel aan
				 Verordening (EG) nr. 1083/2006 (artikel 36, lid 2) over participatie van de EIB
				 en het Europees Investeringsfonds (EIF) bij grote investeringen (infrastructuur
				 en productief) toe, dat lidstaten de mogelijkheid hebben toegekende middelen in
				 te leggen in een risicodelingsinstrument.
 
 Impact assessment Commissie
 Er is geen impact assessment opgesteld.
 
 
 
 4.
 Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
				 proportionaliteitsoordeel
 
 a) Bevoegdheid
 
 
 De Commissie baseert de bevoegdheid van de
				 EU op art. 177 VWEU. Deze grondslag is juist, omdat Verordening (EG) nr.
				 1083/2006 ook op dit artikel is gebaseerd (namelijk artikel 161 EG(oud), thans
				 artikel 177 VWEU).
 Nederland is van oordeel dat de EU bevoegd is om de
				 voorgestelde maatregelen vast te stellen.
 
 b) Subsidiariteits- en
				proportionaliteitsoordeel
 
 
 
 Subsidiariteit:
				 wordt positief beoordeeld
 Optreden op Europees niveau is noodzakelijk omdat de huidige
				 Europese regelgeving deze mogelijkheid momenteel uitsluit De Commissie beoogt
				 met dit voorstel om bestaande Europese regelgeving aan te passen door het
				 instellen van een risicodelingsinstrument mogelijk te maken. Door dit voorstel
				 kunnen lidstaten die BoP danwel EFSM steun ontvangen, een dergelijk instrument
				 instellen waardoor leningen van de Europese Investeringsbank of van nationale
				 of internationale publiekrechtelijke organen of privaatrechtelijke entiteiten
				 die zijn belast met een openbare dienstverleningstaak, makkelijker kunnen
				 worden verstrekt, waardoor ook in tijden van economische crisis deze landen
				 kunnen doorgaan met de implementatie van hun Structuur- en Cohesiefondsen
				 programma’s. Dit is in lijn met de Europese Raadconclusies van 21 juli.
 
 
 
 Proportionaliteit: positief
 
 De proportionaliteit wordt positief beoordeeld. Het doel van de
				 maatregel is er voor te zorgen dat de lidstaten die het hardst door de
				 financiële crisis zijn getroffen, geholpen worden bij de uitvoering van de
				 Structuur- en Cohesiefondsen, en daarbij leningen van de EIB of van nationale
				 of internationale publiekrechtelijke organen of privaatrechtelijke entiteiten
				 die zijn belast met een openbare dienstverleningstaak kunnen verkrijgen. Deze
				 leningen zijn volgens de toelichting met name bedoeld voor grote
				 infrastructurele en productieve inversteringen die direct kunnen bijdragen aan
				 de ontwikkeling van de reele economie. Deze infrastructurele en productieve
				 investeringen volgen echter niet uit de voorgestelde wijzigingen zelf. Het
				 middel is geschikt voor het doel daar slechts de landen die reeds financiele
				 bijstand ontvangen in aanmerking komen voor het instrument. Ook kunnen deze
				 programmalanden zelf kiezen of zij een dergelijk risicodelend instrument willen
				 opzetten. Daarnaast beperkt de maatregel zich tot het creëren van een
				 instrument dat bedoeld is om de risico’s te dekken van de EIB en andere
				 financiele instellingen met een publieke taak die in de bestaande regelgeving
				 (Verordening (EG) nr. 1083/2006 artikel 36) reeds betrokken konden worden bij
				 de uitvoering van een operationeel programma. Financieel kan de maatregel als
				 proportioneel worden beoordeeld aangezien reeds toegekende middelen kunnen
				 worden ingezet voor het risicodelingsmechanisme. De Europese begroting wordt
				 niet verder belast.
 
 c) Nederlands oordeel over de voorstellen
				op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
 
 
 Nederland staat positief tegenover de keuze
				 voor een uitvoeringshandeling. Naar zijn aard is een besluit om het
				 risicodelingsinstrument van toepassing te verklaren voor een individuele
				 lidstaat met daaraan verbonden nadere voorwaarden een klassieke vorm van de
				 uitoefening van een uitvoeringsbevoegdheid. De keuze voor een
				 uitvoeringshandeling in de zin van artikel 291 VWEU wordt door Nederland dan
				 ook positief beoordeeld. Wel constateert Nederland dat de mogelijkheid tot
				 vaststelling van het besluit via een uitvoeringshandeling niet juridisch
				 correct is geregeld. Er ontbreekt een duidelijke verwijzing naar welke
				 procedure van Verordening (EU) nr. 182/2011 zal worden toegepast. Dit moet in
				 de verordening worden gecorrigeerd. Nederland zal daarbij inzetten op de
				 toepassing van de onderzoeksprocedure gelet op de financiële en politieke
				 implicaties verbonden aan dit besluit.
 Daarnaast is Nederland van mening dat de algemene voorwaarden
				 voor het risicodelingsinstrument te summier worden geregeld in artikel 36 lid 2
				 bis van het voorstel tot wijziging van de Verordening (EG) nr. 1083/2006. Op de
				 voorgestelde wijze wordt de Commissie veel vrijheid gelaten om de uitvoering op
				 individuele basis te regelen en veel te differentiëren tussen de verschillende
				 lidstaten. Hierdoor kunnen er te veel uitvoeringsverschillen ontstaan tussen de
				 lidstaten die een risicodelingsinstrument willen inzetten. Nederland pleit er
				 dan ook voor om de voorwaarden specifiek te formuleren in het gewijzigde
				 artikel 36 lid 2 bis van de Verordening of een extra grondslag voor de
				 vaststelling van een uitvoeringshandeling van algemene strekking te
				 introduceren. Dit met het oog om te grote uitvoeringsverschillen tussen de
				 lidstaten met een risicodelingsinstrument te vermijden.
 
 
 
 
 5.
 Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en
				 administratieve lasten
 
 a) Consequenties EU-begroting
 
 De aan een lidstaat toegekende maximumbedragen
				voor de periode 2007–2013 blijven ongewijzigd. Het risicodelingsinstrument
				wordt gefinancierd uit de reeds aan een lidstaat toegekende Cohesie- en
				EFRO-middelen, waardoor de EU begroting geen risico loopt. Wel bestaat de
				mogelijkheid dat er een vervroegde middelenafroep plaatsvindt in 2012 waardoor
				het budget voor 2012 kan worden beïnvloed. Deze worden aan het einde van de
				programmaperiode verrekend. Net als bij het besluit van verhoogde
				co-financiering, moeten deze (vooruit)betalingen worden opgevangen binnen de
				vastgesteldejaarbegroting. Verder kunnen er implicaties zijn met betrekking tot
				inzet van de nationale cofinanciering. De middelen voor het
				risicodelingsinstrument bestaan uit de nog niet uitgekeerde
				structuurfondsmiddelen. Uit het voorstel blijkt niet of nationale
				cofinanciering vereist is voor het risicodelingsinstrument. Mocht dit niet het
				geval zijn dan bestaat de mogelijkheid dat een project volledig gefinancierd
				worden met Europees geld als een lening van de EIB niet kan worden afgelost
				door de projectpartners. Het verlies van de EIB wordt gefinancierd met de
				Europese middelen uit het risicodekkingsinstrument. Hierover dient de Commissie
				meer duidelijkheid te geven.
 b) Financiële consequenties (incl.
				personele) voor rijksoverheid en/ of decentrale overheden
 
 Er zijn geen financiële gevolgen voor het
				Rijk of de decentrale overheden. Het voorstel creëert de mogelijkheid een
				risicodelingsmechanisme in het leven te roepen voor die lidstaten die
				financiële steun hebben ontvangen in het kader van het EFSM en BoP of daar
				buiten om. Momenteel gaat het om Griekenland, Hongarije, Roemenië, Letland,
				Portugal en Ierland.
 c) Financiële consequenties (incl.
				personele) voor bedrijfsleven en burger
 
 Er zijn geen financiële consequenties voor
				bedrijfsleven en burgers in Nederland. EU-breed kunnen financiële instellingen
				en banken wel participeren in het risicodelingsmechanisme. De mogelijke
				risico’s die zij lopen bij het verstrekken van leningen voor infrastructurele
				en productieve bestedingen in de getroffen landen kunnen gedekt worden door het
				risicodelingsmechanisme.
 d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve
				lasten voor rijksoverheid, decentrale overheden, bedrijfsleven en
				burger
 
 Er zijn voor Nederland geen consequenties voor
				de regeldruk en administratieve lasten.
 
 
 
 6.
 Implicaties juridisch
 
 a) Consequenties voor nationale en
				decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid (inclusief toepassing van de
				lex silencio positivo)
 
 Het doel van de voorgestelde wijziging leidt
				niet tot aanpassing van nationale of decentrale regelgeving. Het is een
				aanvulling op bestaande regels. Deze verordening tot wijziging van de
				verordening 1083/2006 behoeft geen implementatie.
 b) Voorgestelde implementatietermijn (bij
				richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
				beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid.
 
 De voorgestelde verordeningen treden in
				werking de dag na publicatie in het officiële publicatieblad van de Europese
				Unie.
 c) Wenselijkheid
				evaluatie-/horizonbepaling
 
 De verordening tot wijziging bevat geen
				evaluatiebepaling, maar de Verordening EG 1083/2006 wordt op 31 december 2013
				door de Raad bezien (herzieningsclausule) en daarom is het niet nodig om nog
				een evaluatiebepaling op te nemen in de wijziging.
 
 
 
 7.
 Implicaties voor uitvoering en handhaving
 
 a) Uitvoerbaarheid
 
 Voor de Nederlandse
				structuurfondsenprogramma’s hebben de voorgestelde wijzigingen geen
				implicaties voor de uitvoerbaarheid.
 b) Handhaafbaarheid
 
 Voor de Nederlandse
				structuurfondsenprogramma’s hebben de voorgestelde wijzigingen geen
				implicaties voor handhaafbaarheid.
 
 
 
 8.
 Implicaties voor ontwikkelingslanden
 
 Geen.
 
 
 
 9.
 Nederlandse positie
 
 
 Nederland is positief maar kritisch ten aanzien van het
				 voorstel van de Commissie.
 Nederland onderkent dat in de huidige financiële en
				 economische crisis de uitvoering van de programma’s in gevaar kan komen
				 indien de financiering van publieke en private belanghebbenden achterwege zou
				 blijven als gevolg van liquiditeitsproblemen van financiële instellingen. Als
				 zodanig steunt Nederland de voorgestelde wijziging en beoordeelt de maatregel
				 als een goed middel om de uitvoering van de structuurfondsenprogramma’s in de
				 getroffen landen vlot te laten verlopen. Daarbij stelt Nederland zich op het
				 standpunt dat net als bij het besluit over de verhoogde co-financiering,
				 eventuele (vooruit)betalingen worden opgevangen binnen de
				 vastgesteldejaarbegrotingen.
 De kritiek van Nederland is gebaseerd op het feit dat de
				 uitwerking van het instrument nog summier is en om die reden vragen oproept. In
				 de artikelen van het voorstel, (EG) 1083/2006 artikel 36, lid 2 en artikel 14,
				 blijkt geen beperking voor de projecten waarvoor het risicodelingsinstrument
				 kan worden ingezet. Uit de toelichting blijkt dat het vooral gaat om
				 infrastructurele en productieve investeringen die een bijdrage kunnen leveren
				 aan de reële economie. Indien dit laatste beoogd wordt stelt Nederland voor om
				 dit ook expliciet in de artikelen op te nemen.
 Omdat lidstaten in deze constructie niet langer hoeven te
				 voldoen aan een aantal reguliere verantwoordingsverplichtingen die voortvloeien
				 uit het Financieel Reglement rijst de vraag welke verantwoordingsverplichtingen
				 wel gelden, en of de Commissie hiervoor zekerheden kan bieden. Nederland stelt
				 vast dat de tripartiete overeenkomst tussen de Commissie, de Europese
				 Rekenkamer en de EIB van oktober 2003, en verlengd in 2007, het kader vormt
				 voor controle- en beheersregels voor samenwerking. Desondanks wordt niet
				 duidelijk of er per instrument een overeenkomst tussen de Commissie en de EIB
				 dient te worden opgesteld over de specifieke voorwaarden voor de samenwerking
				 tussen de EIB en de Commissie. Dezelfde vraag is eveneens van toepassing op de
				 samenwerking met andere instellingen. De verregaande vrijheid van de Commissie
				 om per geval voorwaarden aan het instrument te stellen roept bovendien de vraag
				 op hoe te grote differentiatie in de uitvoering tussen lidstaten wordt
				 tegengegaan. Nederland verzoekt de Commissie daarom een aantal algemene
				 voorwaarden in de verordening op te nemen.
 Nederland ondersteunt de voorwaarden die gelden voor de
				 instelling en beëindiging van het risicodelingsinstrument. Zolang lidstaten
				 een beroep doen op financiële bijstand, kunnen zij gebruik maken van het
				 risicodelingsinstrument. Dit roept de vraag op of het instrument automatisch
				 wordt beëindigd zodra een lidstaat niet meer aan de voorwaarden voldoet.
				 Nederland verzoekt de Commissie hierover duidelijkheid te verstrekken.
 Tot slot zijn er nog veel onduidelijkheden over de
				 operationalisatie van het risicodelingsinstrument. Nederland ziet graag in de
				 toelichting een nadere uitleg over de operationalisering van het
				 risicodelingsinstrument waarin in ieder geval wordt ingegaan op vragen die
				 betrekking hebben op beheer en controle, nationale cofinanciering, de wijze
				 waarop verrekening achteraf plaatsvindt, de automatische beëindiging van het
				 instrument en de toepassing van de automatische decomiteringsregel. De precieze
				 rol van de EIB en van andere organen vereist eveneens een nadere
				 toelichting.