Nationale Veiligheid; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30821, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30821 nr. 7

09-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: Kuiken Griffier: Van LeidenVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30821Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 821Nationale Veiligheidnr. 7VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 december 2008De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 6 november 2008 overleg gevoerd met minister
Ter Horst van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de voortgangsbrief Nationale Veiligheid 2008
(30 821, nr. 6).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Kuiken Griffier: Van LeidenVragen en opmerkingen uit de commissieDe voorzitter: Ik heet alle aanwezigen welkom.
Er zijn woordvoerders van twee partijen aanwezig. Ik wijs erop dat de woordvoerders
van een deel van de overige partijen hun inbreng over de voortgangsbrief Nationale
Veiligheid hebben verwoord tijdens het overleg over crisisbeheersing dat aan
dit algemeen overleg voorafging.De heer Çörüz (CDA): Voorzitter.
Het samengaan van deze twee overleggen is wat ongelukkig. Het is aan ons om
dit een volgende keer wellicht anders te organiseren.Bij een aanslag op de nationale veiligheid is een naadloze samenwerking
van alle partijen vereist, ongeacht of het daarbij gaat om een grieppandemie,
een overstroming of een terroristische aanslag. Wij kunnen ons door de actuele
ontwikkelingen afvragen of de nationale veiligheid vooral wordt bedreigd door
de klassieke dreigingen als een overstroming of een terroristische aanslag,
of ook door zaken die tegenwoordig onze samenleving en ons samenleven ontwrichten,
zoals de kredietcrisis. De WRR heeft dit een aantal weken geleden ter sprake
gebracht. Ligt er bij de kredietcrisis een rol voor de minister van Binnenlandse
Zaken? Dit is echter wellicht meer een kwestie van lange termijn. Feit blijft
dat veel moet worden samengewerkt en dat bij de nationale veiligheid vele
partijen zijn betrokken. Ik heb eens op een rijtje gezet welke organisaties
hierbij om de hoek komen kijken. Ik noem de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
(NCTb), de AIVD, VNO-NCW, departementen, gemeenten, provincies, bedrijven,
het Nationaal Adviescentrum Vitale Infrastructuur, het Strategisch
Overleg Vitale Infrastructuur, het KLPD, het Nationaal Crisiscentrum en departementale
crisiscentra. Ik ben wellicht nog de helft van de betrokken organisaties vergeten.
Wat is de rol en de taak van de minister van Binnenlandse Zaken hierbij? Wie
is verantwoordelijk? Is de minister daadwerkelijk de eerste EHBO-post? Hoe
zit het precies met de coördinatie van de minister van Binnenlandse Zaken
en hoe belangrijk is die coördinerende rol?Bij het lezen van de voortgangsrapportage zie ik veel papier, analyses
en onderzoeken langskomen. Bij het bespreken van de vorige rapportage heb
ik dat ook al opgemerkt, en met mij een aantal collega-woordvoerders. Ik zou
erg graag een antwoord op de vraag willen horen, wie de coördinatie uiteindelijk
in handen heeft. Is er behalve geanalyseerd en onderzocht ook daadwerkelijk
geoefend? Ik denk daarbij niet aan oefeningen op papier. Laat ik het wat concreter
maken. In 2007 crashte een helikopter in de Bommelerwaard. Het ongeluk is
onderzocht. Daaruit valt te concluderen dat het handelen van de overheid adequaat
was, maar ook traag. Doordat een beeld werd gecreëerd dat de storing
snel zou zijn verholpen, verschoof de aandacht van de hulpverlening te snel
naar de risico’s die aan het herstel van de stroomvoorziening kleefden.
Communicatie bleek in het algemeen een knelpunt. Wat hebben alle betrokkenen
hiervan geleerd? Voor mij is met name de vraag van belang wat de minister
van Binnenlandse Zaken hiervan heeft geleerd.Een ander, niet onbelangrijk voorbeeld is terrorisme als bedreiging van
de nationale veiligheid. Sinds het begin van dit jaar staat het dreigingsbeeld
voor terrorisme in Nederland weer op het niveau «substantieel».
Dat is het op een na hoogste niveau. Dit is een ernstige zaak. Absolute veiligheid
kan uiteraard niet worden gegarandeerd, maar er moet wel een serieus en adequaat
draaiboek beschikbaar zijn. Samen met de Algemene Rekenkamer maak ik mij hierover
zorgen. De Algemene Rekenkamer heeft een rapport uitgebracht over het Alerteringssysteem
Terrorismebestrijding (ATb). Een aantal conclusies uit dat rapport wil ik
de minister niet onthouden, hoewel ik ervan uitga dat de minister het rapport
kent. Er wordt in het rapport geconcludeerd dat de uitvoerbaarheid van bepaalde
maatregelen nog door geen van de betrokkenen is onderzocht, dat capaciteitsproblemen
zullen ontstaan bij hogere en langdurige dreiging, dat door betrokken partijen
onvoldoende wordt geleerd van oefeningen die zijn gehouden, dat verscheidene
preventieve systemen onduidelijk en onhandig zijn en dat er naast het ATb
ook andere initiatieven bestaan om de veiligheid van vitale sectoren en infrastructuur
te vergroten. Verder concludeert de Algemene Rekenkamer dat de NCTb de regierol
onvoldoende invult en dat het voor lokale overheden niet altijd duidelijk
is wat van hen wordt verwacht. Dit zijn ernstige conclusies. Neemt de minister
deze conclusies over en, zo ja, wat doet zij ermee?Veel van de dreigingen treffen niet alleen ons land. Ik denk aan de klimaatcrisis,
terrorisme of een oliecrisis. In haar brief refereert de minister kort aan
de internationale samenwerking op dit punt. Veel verder dan het noemen van
een aantal voorbeelden komt zij daarbij echter eigenlijk niet. Is er op Europees
niveau sprake van samenwerking op dit punt? Is er behalve papieren beleid,
ook sprake van gezamenlijke oefeningen en een concrete gezamenlijke aanpak
van dit type dreigingen?De minister roept de burgers op om zelfredzaam te zijn. Dat is een goed
en nobel streven. Mensen worden echter steeds afhankelijker van voorzieningen
waarvoor zij niet zelf kunnen zorgen. Ik betwijfel of mensen tegenwoordig
nog in staat zijn om bij calamiteiten daadwerkelijk zelfredzaam te zijn. Onze
grootouders konden dat nog. Weten mensen nu echter nog dat er, als de stroom
uitvalt, een radio met batterijen nodig is? Ik zag toevallig gisteravond het
Postbus 51-spotje. Dat deed mij denken aan het verhaal van de vijf wijze en
de vijf dwaze maagden. Ik zie dat de minister het verhaal van de tien maagden
niet kent. Als niet oorspronkelijk inwoner van dit land heb ik mij op dit
punt ook moeten inlezen. Het verhaal komt erop neer dat op de
avond dat de maagden de bruidegom zouden ontmoeten, de vijf wijze maagden
zo slim waren geweest om olie in hun lampjes te doen. De vijf dwaze maagden
hadden dat niet gedaan. Toen de bruidegom binnenkwam, zaten de vijf dwaze
maagden daardoor met de gebakken peren. Zij moesten aan de andere maagden
vragen of zij wat van de olie mochten lenen. Zo moet het dus niet gaan in
crisissituaties. Een oproep tot zelfredzaamheid vind ik oké. Burgers
willen dit ook oppakken. Wat kunnen burgers in crisistijd van de overheid
verwachten, behalve een Postbus 51-spotje?De voorzitter: Ik besef mij op dit moment
dat mijn historische kennis ook wat minder is. Ik hoor graag nog een keer
het hele verhaal van de vijf wijze en de vijf dwaze maagden. Het woord is
nu aan de heer Brinkman van de PVV-fractie.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. De strategie
nationale veiligheid is een zeer belangrijk onderwerp. De minister doet er
alles aan om heel serieus haar taak op te nemen om te zorgen voor een goede
voorbereiding op rampen en crisissen. Ook al zijn sommige van de crisissen
waarop men zich voorbereidt zeer onwaarschijnlijk, toch is het een goede zaak
dat men zich erop voorbereidt. Het beschermen van vitale belangen voorkomt
maatschappelijke ontwrichting en is belangrijk. De overheid moet hierin het
voortouw nemen.Mijn bijdrage zal zich voornamelijk richten op de inhoud van het programma.
Laat ik daarbij maar direct met de deur in huis vallen. Dit is een prachtig
en wetenschappelijk verantwoord programma, dat in ieder geval op het punt
van de hedendaagse werkelijkheid bij het thema «polarisatie en radicalisering»
de plank volkomen misslaat. Het is duidelijk dat dit gedeelte is geschreven
door links georiënteerde met multiculti besmette wetenschappers die,
met alle respect, totaal geen weet hebben van de hedendaagse praktijk in de
steden en de buurten. De minister heeft dit al enigszins onderkend op pagina
11 van het programma, waar melding wordt gemaakt van het gevaar van het primaat
van de wetenschappelijkheid. Maar laten wij wel zijn, de review is op dit
punt niet veel beter. Hierbij waren experts betrokken van TNO, RIVM, Kiwa,
de VU enzovoort. Waar is de betrokkenheid van de mensen die in de praktijk
te maken hebben met salafisten, met moslimextremisten, met rechts- en links-extremisten?
Waarom zijn er geen politiemensen uit de praktijk bij de review betrokken?
Waarom was de AIVD niet vertegenwoordigd? Waarom zijn er geen jongeren- en
opbouwwerkers uit buurten betrokken geweest? Door deze misslag is het programma,
zeker het zeer op de hedendaagse praktijk gerichte gedeelte over polarisatie
en radicalisering, een ver van de werkelijkheid staand «wetenschappelijk»
programma geworden dat kant nog wal raakt.Ik ga direct door met de scenariosets. Thema’s als klimaatverandering
en energievoorzieningszekerheid zien er wetenschappelijk zeer verantwoord
uit. In mijn beleving is dit zeer logisch, maar ook hierbij mis ik de hand
van de praktijk. Eerlijk gezegd heb ik van deze thema’s te weinig kaas
gegeten om hierbij uit de praktijk stammende voorbeelden te noemen. Wel zie
ik dat mensen uit de praktijk hierbij niet betrokken zijn geweest. Daarom
vraag ik mij af of ook deze scenario’s voldoende gericht zijn op de
praktijk. Ik richt mij echter met name op het thema polarisatie en radicalisering.Behalve de vier archetypische scenario’s die rond dit thema zijn
benoemd, is er nog een zeer belangrijk vijfde, dat ik mis in het programma
en dat mijns inziens als volgt kan worden omschreven. Een zeer groot gedeelte
van het autochtone volk in voornamelijk de middelgrote en grote steden heeft
sterk het gevoel dat men sociaal en politiek wordt overgenomen door de islamisering.
Deze mensen voelen zich niet langer Nederlander in Nederland en constateren
dat zij meer en meer worden bedreigd door geweld van voornamelijk
Marokkaanse jongeren, dat is gericht tegen hun kinderen, vrouwen, ouderen
en homo’s. Een en ander wordt dankbaar aangewakkerd door extreme imams.
Deze autochtonen worden monddood gemaakt door lokale politici en verworden
tot een slapende menigte. Het is enkel wachten op het moment dat een incident
hen wakker maakt en doet opstaan. Er is sprake van een sluimerende opstand,
vervat in een ogenschijnlijke staat van rust. Ik voeg hieraan toe dat de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties deze bewoners benadert met het
thema zelfredzaamheid.In de scenario’s wordt gesproken over politiek salafisme en over
moslimextremisme. Het lijkt mij overigens dat wij ervoor moeten waken om te
veel verschillende termen te gebruiken. De AIVD gebruikt weer heel andere
termen. Ik heb mij werkelijk rot gelachen over scenario 10, het scenario dat
verhaalt over politiek salafisme. In dit scenario speelt een imam een hoofdrol.
Het scenario wordt aangeduid als «zeer waarschijnlijk». Dank je
de koekoek; dit scenario is al de realiteit. Ik hoor hierop graag een reactie
van de minister.In scenario 11 wordt gesproken over extreem linkse rellen. Er wordt gesteld
dat de kans niet bijzonder groot lijkt dat extreem linkse demonstraties op
veel plaatsen tegelijk plaatsvinden en ook nog uit de hand lopen. Welke blinde
heeft dit verzonnen? Links-extremisme is de best georganiseerd stroming van
alle stromingen die de democratische rechtsorde in gevaar brengen. Ik denk
daarbij aan de antifascisten en de antiglobalisten. In het jaarrapport van
de AIVD staat zelfs dat links-extremisten internationaal samenwerken. Hoe
kan dit rapport deze onjuiste stelligheden vermelden in de scenario’s?Ik kom op scenario 12. Daarin wordt gesproken over een confrontatie tussen
een groepje skinheads, vermeende extremisten, extreem rechtse jongeren en
Marokkaanse jongeren, waarna een relletje ontstaat. Wij kunnen debatteren
over skinheads. Zij zijn niet per definitie extreem rechts. Veel skinheads
zijn namelijk extreem links. Daarover wil ik het echter nu niet hebben. Nadat
het relletje is ontstaan, worden in scenario 12 zo veel mogelijk extreem rechtse
jongeren via internet en mobiele telefoons gemobiliseerd. Deze voorstelling
van zaken is echt een lachertje. In de eerste plaats is volgens het jaarrapport
van de AIVD het rechts-extremisme versnipperd en kenmerkt verscheidenheid
het rechts-extremistische landschap in Nederland. Het scenario is dus niet
erg geloofwaardig. Daarbij komt dat juist Marokkaanse jongeren zeer goed zijn
georganiseerd. Middels gsm en internet kunnen zij binnen een aantal minuten
een grote groep Marokkanen op de been brengen. Probeer als politieman maar
eens in een willekeurige straat in Amsterdam-West een Marokkaan van een groepje
van vier aan te houden. Binnen tien minuten staat een groep van 30 man om
hem heen en binnen een halfuur heb je een paar honderd Marokkanen op je dak.
Dat is de realiteit. En wie schetst mijn verbazing; volgens het rapport is
dit een «waarschijnlijk» scenario. Volgens mij is dit scenario
niet waarschijnlijk. Wat een flauwekul.Scenario 13 gaat over moslimextremisme. In dit scenario loopt een betoging
totaal uit de hand. De betoging is georganiseerd naar aanleiding van een bomaanslag
op een moskee ergens in Europa door moslimextremisten. Dit scenario krijgt
het stempel «onwaarschijnlijk» in het rapport. Dit scenario heeft
zich echter mijns inziens al afgespeeld. In februari 2006 was er een betoging
in Amsterdam. Daarbij heeft een groep van ongeveer honderd Marokkanen de Nieuwendijk
tot twee keer toe geplunderd. Ik weet dat er een verschil van mening is over
het aantal gesneuvelde ruiten en het aantal betrokken Marokkanen. Gelukkig
was ik er zelf bij en kan ik redelijk goed tellen. Een verschil tussen het
genoemde scenario en de gebeurtenissen in 2006 is dat de politie in Amsterdam
toen uiteraard niet heeft ingegrepen. Er zijn bovendien geen doden gevallen.
Scenario 13 is volgens het rapport «onwaarschijnlijk», terwijl
dit mijns inziens juist een van de meest waarschijnlijke scenario’s
is. Ik plaats dus vraagtekens bij enerzijds de wetenschappelijke onderbouwing
van de voorgestelde scenario’s, en anderzijds de gradering waarschijnlijk/onwaarschijnlijk
die in het rapport is aangebracht. Dit rapport is of bewust door mensen opgesteld
om de linkse multicultidroom te manipuleren, of de opstellers weten gewoon
niet waarover zij het hebben.Ik mis in de scenariosets de gevolgen van de islamisering van Nederland.
Ik mis de angst bij groepen ouderen, vrouwen en homo’s voor voornamelijk
Marokkaanse en door extreme imams beïnvloede jongeren. Deze jongeren
wanen zichzelf baas in de buurt en zijn over het algemeen zeer goed georganiseerd.
Zij zijn zelfs over de regio’s heen georganiseerd via jeugdafdelingen
van moskeeën. Er is sprake van angst bij een groep autochtone mensen
die zich niet kan verweren. Het is een kwestie van tijd voordat het moment
aanbreekt dat deze groep zich gaat roeren. Deze mensen zijn immers compleet
in de steek gelaten door de politie, die niet optreedt. Sterker nog, de politie
drinkt thee met deze Marokkaanse jongeren. Burgemeesters bepalen dat de politie
zich niet in bepaalde buurten, de zogenaamde no go areas mag laten zien. Er
zijn burgemeesters die, al geheel geïndoctrineerd door de Marokkaanse
gemeenschap, met een Marokkaanse vlag op hun bureau de eigen autochtone bevolking
niet meer beschermen. Deze islamisering is het grootste gevaar. Het zou dit
programma sieren als de gevolgen van deze islamisering in ieder geval in een
scenario zouden worden beschreven.Wij moeten overigens niet alleen mogelijke scenario’s schetsen,
maar ook praktische oplossingen zoeken. Over deze praktische oplossingen lees
ik helemaal niets.Antwoord van de ministerMinister Ter Horst: Voorzitter. Ik hoop dat
er enig begrip is voor het feit dat wij in het hieraan voorafgaande algemeen
overleg voor een deel ook over de problematiek hebben gesproken die het thema
is van dit algemeen overleg. Wellicht herhaal ik mijzelf dus af en toe. Ik
bied de mensen die ook bij het hiervoor gehouden algemeen overleg aanwezig
waren hiervoor bij voorbaat mijn excuses.De heer Çörüz stelt dat de coördinerende rol van
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij typisch klassieke
dreigingen voor hem duidelijk is, maar vraagt zich af wat haar rol is bij
de kredietcrisis. Mijn coördinerende rol geldt in principe voor alle
crises en rampen. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen «klassieke»
en «moderne» crises. De kredietcrisis was of is echter uiteraard
wel een crisis die wij nog nooit hebben meegemaakt. Dat komt tot uitdrukking
in de manier waarop men op de crisis reageert. In eerste instantie werd alleen
gekeken naar het kredietdeel en de financiële kant van de zaak. Vervolgens
wordt geconstateerd dat de crisis ook van invloed is op de economie, waardoor
die aspecten meer aandacht krijgen. Behalve het ministerie van Financiën
raakt ook het ministerie van Economische Zaken betrokken. Vervolgens constateert
men dat de crisis wellicht ook van invloed is op de prijzen van huizen. Daardoor
komt ook de minister voor Wonen in beeld. Als er daarna ook sprake is van
het mogelijk ontstaan van onrust, raakt ook de minister van Binnenlandse Zaken
betrokken. Bij een nieuwe crisis, die eigenlijk niemand heeft voorzien, wordt
vooral consecutief gereageerd; er ontstaat een probleem, waarna steeds een
reactie volgt. Ik heb in het voorgaande algemeen overleg al gezegd dat ik
veronderstel dat als deze kredietcrisis achter de rug is en zich onverhoopt
over vijf of tien jaar nog eens zo’n crisis zou voordoen, de kredietcrisis
daarmee eigenlijk al een klassieke crisis is geworden. Ik veronderstel dat
er daarom dan op een andere manier mee zal worden omgegaan dan nu.Theoretisch gezien is de rol van de minister van Binnenlandse Zaken bij
elke crisis dezelfde. Ook bij bijvoorbeeld een crisis rond energievoorzieningszekerheid
of een crisis rond de verwevenheid van bovenwereld en onderwereld zal de rol
van de minister van Binnenlandse Zaken dezelfde zijn. Dergelijke crises rekent
men wellicht niet tot de klassieke crises, want die verschillen uiteraard
nogal met bijvoorbeeld een «klassieke» overstroming.De heer Çörüz (CDA): Daar
gaat het mij nu juist om. Wie is er uiteindelijk verantwoordelijk? Daarbij
gaat het mij om de financiële crisis én de klassieke crises. Mag
ik uit het voorbeeld dat de minister noemt, concluderen dat de minister van
het meest betrokken departement als eerste optreedt bij een crisis? Ik noemde
niet voor niets dat zeer veel partijen betrokken zijn. Komt de rol van de
minister van Binnenlandse Zaken pas in beeld als het echt uit de hand dreigt
te lopen en er sprake is van overlast en mensen die elkaar aanvallen?Minister Ter Horst: Nee, ik heb slechts geschetst
hoe het is gegaan bij de kredietcrisis. Eerst leek dit een geïsoleerde
financiële kwestie. Daarbij lag het zeer voor de hand dat het voortouw
van de actie bij de minister van Financiën lag. Er kan uiteraard sprake
zijn van een crisis die slechts betrekking heeft op het beleidsterrein van één
departement, bijvoorbeeld het ministerie van Landbouw. Daaraan hoeft de minister
van Binnenlandse Zaken niet te pas te komen. Dit betekent niet dat ik bij
zo’n crisis geen rol speel. Op de vijftiende verdieping van het ministerie
van Binnenlandse Zaken zetelt bijvoorbeeld het Nationaal Crisiscentrum. Dat
centrum speelt ook bij dergelijke geïsoleerde crises een rol. Het is
een soort dienstencentrum waarvan gebruik kan worden gemaakt als daaraan behoefte
is. Als wij echter constateren dat een crisis de grenzen van het beleidsterrein
van één departement overstijgt, is onmiddellijk de minister
van Binnenlandse Zaken aan zet. Zij speelt een rol als er twee of meer departementen
betrokken zijn. Ik zeg nogmaals dat het bij de kredietcrisis iets anders is
gelopen; daarbij is vooral consecutief gereageerd. Mijn ministerie kijkt daarbij
echter nu zeer mee. De Eerste Kamer heeft een vraag naar de scenario’s
voorgelegd. Daarop heeft de minister-president gereageerd door te zeggen dat
de minister van Binnenlandse Zaken de coördinatie voor de beantwoording
op zich neemt.De heer Çörüz vraagt wellicht niet alleen naar de coördinerende
rol van de minister van Binnenlandse Zaken, maar ook naar de regierol. Hij
weet dat daarover op dit moment binnen het kabinet wordt gediscussieerd. De
minister van Binnenlandse Zaken heeft op dit moment geen regierol, omdat zij
niet kan treden in de bevoegdheden van andere bewindspersonen. Wij spreken
op dit moment wel over zo’n regierol. Mijns inziens kunnen, als een
crisis verschillende departementen raakt, de belangen tegengesteld zijn. Stel,
er is een nationale ramp waarbij vee en mensen moeten worden geëvacueerd.
Het ministerie van LNV zal op zo’n moment wellicht het vee voorrang
geven. Toch moet zo’n zaak dan vanuit het algemeen belang worden bekeken.
Daarbij speelt met name de minister van Binnenlandse Zaken een rol. Als bewindslieden
er op zo’n moment met elkaar niet uitkomen, moet er mijns inziens iemand
zijn die het hamertje hanteert en die zegt: zo gaan wij het doen. Deze regierol
is echter nog niet geregeld en hierover wordt op dit moment besproken binnen
het kabinet. Dat is de stand van zaken.Ik ben het met de heer Çörüz eens als hij zegt dat oefenen
het allerbelangrijkste is. Het kabinet oefent twee maal per jaar. Eén
maal per twee jaar gaat het daarbij om een grote oefening. Vorig jaar was
de oefening Voyager aan de orde. Dit jaar loopt de oefening Waterproof. Dit
is een echt grootschalige oefening, waarbij niet alleen leden van het kabinet
betrokken zijn, maar verscheidene departementen en vele instanties in Nederland.
Volgend jaar zal een oefening worden gehouden rond een grieppandemie. Bij
deze oefeningen worden scenario’s gesimuleerd en wordt geleerd van de
dingen die fout gaan. Zo hebben wij van de oefening Voyager geleerd
dat samenwerking van cruciaal belang is en geoefend moet worden. Daarom staat
samenwerking centraal bij Waterproof, de oefening die op dit moment loopt.
Mijns inziens kunnen wij daarvan weer veel leren. In de convenanten die ik
met de veiligheidsregio’s heb gesloten, worden ook de regionale oefeningen
expliciet genoemd. Als de Kamer instemt met de Wet op de veiligheidsregio’s,
is de verplichting om te oefenen in de wet vastgelegd. Dit is opgenomen omdat
oefenen van groot belang is, een mening die ik deel met de heer Çörüz.De CDA-fractie vroeg of het alleen bij analyses blijft. Dat is uiteraard
niet het geval. Analyses moeten leiden tot keuzen. Daarbij kan het gaan om
de inzet van mensen en middelen, maar ook om de vraag hoe wij de zelfredzaamheid
daadwerkelijk vorm kunnen geven. Ons uitgangspunt bij de aanpak is dat veiligheid
en de manier waarop wij omgaan met crises en rampen, een gezamenlijke verantwoordelijkheid
is van overheid, bedrijfsleven en burgers. De overheid moet ervoor zorgen
dat zij haar zaakjes op orde heeft. Mensen moeten zelf echter ook weten wat
hun handelingsperspectief is en wat zij moeten doen in verschillende crisissituaties.
Wij steken er ook veel energie in om het bedrijfsleven duidelijk te maken
waar op dit punt de verantwoordelijkheid ligt en wat bedrijven in bepaalde
crisissituaties moeten doen.De heer Çörüz heeft gevraagd naar het alerteringssysteem.
Uiteraard ken ik het advies dat de Algemene Rekenkamer over het Alerteringssysteem
Terrorismebestrijding heeft uitgebracht. Een belangrijk element in dit advies
was de constatering dat er een alerteringssysteem is voor terroristische aanslagen,
maar niet voor alle andere dreigingen. Op dit moment wordt daarom het alerteringssysteem
ook bruikbaar gemaakt voor dreigingen als griep, overstromingen enzovoort.
Daarbij wordt samengewerkt met het bedrijfsleven. Volgens mij is de reactie
van de minister van Justitie en mijzelf al verschenen. Daarin wordt aangegeven
hoe wij hiermee verder willen omgaan.De heer Çörüz (CDA): De Algemene
Rekenkamer heeft het ook over de rol van de NCTb. Hij zou nog onvoldoende
invulling geven aan zijn rol. Met name voor lokale overheden is niet altijd
duidelijk wat zij daarvan kunnen verwachten. Wat gaat de minister specifiek
op dit punt doen?Minister Ter Horst: De huidige NCTb heeft
met ingang van 1 januari een andere functie. Er zal in zijn huidige functie
een nieuwe NCTb worden benoemd. Dat biedt de mogelijkheid om het handelen
en de positie van de NCTb te bezien. De bewoording van de heer Çörüz
op het punt van de lokale overheden vond ik een beetje eenzijdig. Niet alleen
de NCTb, maar ook de AIVD steekt veel energie in contacten met gemeentebesturen,
om hen in algemene zin te wijzen op mogelijke risico’s en hoe men deze
risico’s kan herkennen. De AIVD wijst gemeentebesturen echter ook op
concrete risico’s. Als de veiligheidsdienst dus weet heeft van inwoners
van een bepaalde gemeente, met namen en rugnummers, die radicaliseren of daarvan
zelfs blijk geven op bijvoorbeeld internet, worden de namen en rugnummers
van deze inwoners aan de desbetreffende burgemeester doorgegeven zodat hij,
samen met de organisaties en mensen die hem ten dienste staan, ervoor kan
zorgen dat er enige invloed op deze inwoners wordt uitgeoefend. Mijns inziens
hebben wij juist de afgelopen jaren bereikt dat deze kennis van de AIVD of
de NCTb niet op het landelijke niveau blijft hangen, maar direct wordt doorgespeeld
naar gemeenten, zodat zij met deze informatie iets kunnen doen. De meeste
kennis komt van de AIVD. Het is aan de NCTb om daarop beleid te laten volgen.De heer Çörüz (CDA): De minister
noemde mijn woorden wat eenzijdig, maar deze woorden komen letterlijk uit
de rapportage van de Algemene Rekenkamer. Haar verwijt dat ik de zaken versimpel,
begrijp ik dus niet. Minister Ter Horst: Nee, het is geen verwijt.
Als je echter alleen kijkt naar de NCTb, ontstaat een eenzijdig beeld, omdat
juist de AIVD de contacten met de gemeentebesturen onderhoudt. Als je deze
contacten van de AIVD erbij betrekt, ontstaat mijns inziens een wat beter
ingekleurd beeld.De heer Çörüz noemt een groot aantal organisaties die
betrokken zijn. Ik ben het met hem eens dat dit er veel zijn. De vraag is
echter of wij via de lijn van de crisisbeheersing en rampenbestrijding dit
probleem kunnen oplossen. In Nederland kennen wij erg veel bestuurslagen en
organisaties. Deze organisaties moeten een rol krijgen bij crisisbeheersing
en rampenbestrijding. Soms zou je dat liever niet hebben, want juist bij rampenbestrijding
is een eenhoofdig gezag wenselijk. Daarbij moet volstrekt helder zijn wie
het voor het zeggen heeft en dat zaken door iedereen worden uitgevoerd. Zo
zit de Nederlandse bestuursstructuur echter niet in elkaar en zit Nederland
niet in elkaar. De organisatie van de rampenbestrijding is een weerspiegeling
van de organisatie van Nederland. Ik ben niet in staat om Nederland te veranderen
door een wijziging van de organisatie van de rampenbestrijding. Als de heer Çörüz
mij op dit punt echter suggesties wil geven, sta ik daarvoor zeker open.De heer Çörüz (CDA): De minister
zegt nu: Nederland is een land van polderen en daarom gaan wij ook behoorlijk
polderen bij het aanpakken van crises. Ik vraag mij af of wij ons die luxe
kunnen permitteren in een crisissituatie. Als alle organisaties die ik noemde –
ik ben waarschijnlijk nog de helft vergeten – moeten meedenken, meeadviseren
en meepolderen, geef ik het de minister te doen om haar verantwoordelijkheid
te nemen. De minister is de politiek verantwoordelijke in zo’n situatie.
Haar houd ik verantwoordelijk. Als zij de crisisbestrijding heeft georganiseerd
met vijftien of twintig organisaties samen, is dat heel leuk en aardig, maar
uiteindelijk is er maar één politiek verantwoordelijk. Dat is
de minister van Binnenlandse Zaken.Minister Ter Horst: Zeker. Ik weet echter
ook dat de leden van de CDA-fractie zich goed realiseren hoe de verdeling
van de bevoegdheden in Nederland is geregeld. In Nederland geldt autonomie
voor gemeenten. Voor een lokale ramp is daarom de desbetreffende burgemeester
verantwoordelijk, niet de minister van Binnenlandse Zaken. Bij nationale rampen
of crises is de minister van Binnenlandse Zaken aanspreekbaar. Zij heeft echter
slechts coördinerende bevoegdheden, geen regisserende. Juist daarom heb
ik de discussie hierover in het kabinet aangezwengeld en ligt er een advies
van de Raad voor het openbaar bestuur, waarin wordt gesteld dat een eenhoofdig
gezag in crisissituaties nodig is. Leg dit gezag neer bij de minister-president,
of bij de minister van Binnenlandse Zaken als de minister-president reden
heeft om dit gezag niet te willen, niet te kunnen aanvaarden of het onverstandig
te vinden om het bij hem neer te leggen.De heer Çörüz noemde de gebeurtenissen in de Bommelerwaard
en vroeg wat wij daarvan hebben geleerd. In Nederland is niets wat niet wordt
geëvalueerd, dus uiteraard zijn ook de gebeurtenissen in de Bommelerwaard
geëvalueerd. Deze evaluatie is opgesteld door het Nederlands Instituut
Fysieke Veiligheid. Mijn departement is daarbij uiteraard direct betrokken
geweest. Een van de interessante uitkomsten van de evaluatie is dat veel neerkwam
op zelfredzaamheid. De elektriciteit viel uit. Tegelijkertijd was een evacuatie
niet aan de orde. Als de elektriciteit uitvalt, doen echter heel veel dingen
het ineens niet meer. Dit is een van de redenen waarom wij een grote campagne
zijn gestart over het noodpakket dat mensen in huis zouden moeten hebben.
Ik vind het leuk om te horen dat de heer Çörüz gisteren het
spotje daarover heeft gezien. In de campagne laten wij duidelijk zien wat
er gebeurt met de apparaten die men in huis heeft als de elektriciteit uitvalt.
Dan gebeurt er namelijk heel veel niet meer. Het uitvallen van de verwarming
is bijvoorbeeld erg belangrijk. Mensen hebben in de Bommelerwaard
heel lang in de kou gezeten. Ook belangrijk is dat de radio en televisie het
niet meer doen. Wij verwachten dan ook dat er veel kindertjes geboren zullen
worden negen maanden na de stroomuitval. De minister voor Jeugd en Gezin heeft
mij gevraagd om van tijd tot tijd de elektriciteit te laten uitvallen ...
Uit de vraag van de heer Çörüz over de Bommelerwaard leid
ik af dat de Kamer deze evaluatie niet kent. Wij zullen ervoor zorgen dat
zij deze evaluatie, en de reactie van het kabinet erop binnenkort ontvangt.Er wordt zeer zeker op Europees niveau bij de rampenbestrijding samengewerkt.
Er wordt op Europees niveau geoefend. In 2009 zal een grote oefening rond
rampen met water worden gehouden onder de naam Floodex. Er is ook steeds meer
sprake van samenwerking op het punt van de internationale veiligheid. Verder
functioneert een Europees crisiscentrum onder de naam Monitoring and Information
Centre (MIC). Ook wordt gesproken over speciale modules: Europese eenheden
die zouden moeten optreden tijdens een Europese crisis. Nederland houdt dit
echter af. Wij vragen ons af of er, los van alles wat op de nationale niveaus
is georganiseerd, ook nog internationale eenheden nodig zijn die alleen bij
een ramp of crisis in werking treden. Wij vinden het beter om bij internationale
rampen waar nodig bijstand te verlenen. Dit heb ik eerder met de woordvoerders
van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken gedeeld en toen heb ik begrepen
dat voor dit standpunt steun is in de Kamer. De discussie hierover is overigens
op Europees niveau nog niet beslecht.De heer Çörüz heeft vragen gesteld over de campagne over
de zelfredzaamheid. Er is hierbij niet alleen sprake van een televisiecampagne.
Behalve de bevordering van de zelfredzaamheid van mensen bevorderen wij ook
de burgerparticipatie, dus het meehelpen van mensen bij crises.Ik kom op de vragen van de heer Brinkman. Kennelijk zijn wij er niet in
geslaagd om hem duidelijk te maken dat de politie, de AIVD en gemeenten mee
hebben gedaan aan de analyses. Als het beeld is ontstaan dat deze analyses
zijn opgesteld door highbrow types, zonder dat de mensen uit de praktijk daarbij
betrokken zijn, moet dat beeld worden rechtgezet. Zij zijn er juist zeer actief
bij betrokken, omdat wij het erg belangrijk vinden dat mensen uit de praktijk
hun inbreng hebben bij de totstandkoming van de scenario’s. Daarmee
gaan wij volgend jaar gewoon door.De heer Brinkman vraagt zich af of het programma niet te veel een hoog
wetenschappelijk karakter heeft. Ik ben zelf afkomstig uit de wetenschap,
maar zie ook de beperkingen ervan. Toch is het ook van belang dat de cijfers
op orde zijn. Wij moeten weten wat de omvang is van een bepaald probleem of
hoeveel mensen of middelen wij nodig hebben om een bepaalde crisis of ramp
het hoofd te kunnen bieden. Ook is onderzoek nodig bij bijvoorbeeld de beantwoording
van de vraag of het überhaupt mogelijk is om te evacueren. Het is heel
prettig om de kennis af te kunnen tappen die hiervoor op universitair en hbo-niveau
beschikbaar is.Een scenario is niet helemaal de werkelijkheid. Toch willen wij oefenen
met scenario’s met een hoog werkelijkheidsgehalte. De heer Brinkman
vindt dat wij scenario’s een laag waarschijnlijkheidsgehalte toedichten
die hij een hoog waarschijnlijkheidsgehalte toedicht, en andersom. Zoals altijd
zullen wij zijn opmerkingen serieus beschouwen. Hij zal het er waarschijnlijk
mee eens zijn dat wij ons ook voorbereiden op scenario’s die voor onwaarschijnlijk
worden gehouden. De kredietcrisis is een interessant voorbeeld. Daarop hebben
wij ons niet voorbereid. Iedereen zal het ontstaan van zo’n crisis een
jaar geleden als heel onwaarschijnlijk hebben beschouwd. Toch hebben wij nu
met deze crisis te maken. Laten wij daarom niet twisten over de vraag of een
scenario nu een hoge of lage waarschijnlijkheid moet worden toegedicht. Zowel
scenario’s met een hoge als met een lage waarschijnlijkheid moeten worden
geoefend. De heer Brinkman sprak in dit verband met name over polarisatie
en radicalisering. Als een scenario in de realiteit voorkomt, is het eigenlijk
geen scenario meer, maar hoort het thuis in de Voortgangsrapportage
polarisatie en radicalisering. Dan oefenen wij immers geen scenario meer,
maar moeten wij daadwerkelijk maatregelen treffen. Ik verheug mij erop om
met de Kamer van gedachten te wisselen over deze Voortgangsrapportage polarisatie
en radicalisering, die de Kamer in december zal ontvangen.Nadere gedachtewisselingDe heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Ik dank
de minister voor haar beantwoording. Wij kunnen inderdaad redetwisten over
de vraag of het waarschijnlijk is of onwaarschijnlijk of een in een scenario
geschetste situatie zich in de praktijk zal voordoen. Uiteraard moeten ook
de scenario’s getoetst worden die zich waarschijnlijk niet zullen voordoen.
Het gaat mij echter om de realiteitszin. Ik vind dat ik met recht mag zeggen
dat een aantal scenario’s dat ik een hoge waarschijnlijkheid zou toedichten,
in het programma stellig gewaardeerd wordt met «onwaarschijnlijk».
Mijns inziens is er dan echt iets mis met de realiteitszin. Dat is volgens
mij van belang.Oefenen is uiteraard erg belangrijk, maar hoe wordt polarisatie en radicalisering
geoefend, niet vanuit een scenario, maar in de realiteit? Een situatie waarbij
de stroom uitvalt, kun je oefenen, maar hoe oefen je polarisatie en radicalisering?
Uiteraard zijn er veel onderzoeken gedaan naar situaties in het verleden.
Het COT doet veel onderzoek op dit gebied. Kan de Kamer een rapport ontvangen
dat specifiek gericht is op dit thema? Het COT heeft allerlei incidenten onderzocht.
Wat zijn daarin de grote lijnen? Ik ben ervan overtuigd dat deze onderzoeken
mijn stellingname onderschrijven.De voorzitter: De heer Brinkman doelt op het
voormalige COT?De heer Brinkman (PVV): Ja, ja, COT-onderzoeken
noemen wij dat.De minister heeft verder niets gezegd over de islamisering en de rol van
de overheid daarin. Zij heeft ook niets gezegd over het slappe optreden van
de politie. Uiteraard zegt zij daar bewust niets over. Zij heeft ook niets
gezegd over de archetypen die ik heb verwoord. Ik vind dat erg jammer. Ik
kan haar namelijk verzekeren dat de groep mensen waarover ik het had, echt
bestaat. De minister zwijgt deze groep dood. Dat vind ik eigenlijk een grof
schandaal en echt heel jammer. De minister weet dondersgoed dat ook binnen
de politie ...De voorzitter: Mijnheer Brinkman, let u een
beetje op uw woorden?De heer Brinkman (PVV): Ja, dondersgoed is
toch een heel goed woord?De voorzitter: Ik zou er niet voor kiezen
om dat woord hier te gebruiken. Uiteraard gaat u over uw eigen woordkeus,
maar ik vraag u een beetje op uw woorden te letten.De heer Brinkman (PVV): Dondersgoed is geen
scheldwoord, mevrouw de voorzitter. De minister weet dondersgoed dat binnen
de Raad van Hoofdcommissarissen wordt gesproken over de verschillen tussen
de lijn die de politie in de ene regio uitzet en de lijn waarvoor in een andere
regio wordt gekozen. De ene burgemeester kiest voor een harde lijn en de andere
niet. Wij hadden het zojuist over samenwerking. Als er gekozen wordt voor
verschillende lijnen, gaat dat uiteraard wringen als er moet worden opgetreden
tegen grensoverschrijdende Marokkaanse jongeren die de boel verstieren. Ik
weet dat hierover binnen de Raad van Hoofdcommissarissen wordt gediscussieerd.
Hoe staat de minister in deze discussie? Minister Ter Horst: Voorzitter. Los van de
woorden die de heer Brinkman kiest, ben ik altijd bereid zijn inbreng serieus
te nemen. Als hij stelt dat sommige scenario’s volgens hem een veel
hoger realiteitsgehalte hebben dan de minister aangeeft, dan moeten wij daar
nog eens serieus naar kijken. Ik kan hem in ieder geval zeggen dat de scenario’s
zijn opgesteld met mensen met verschillende achtergronden. Daarbij waren dus
ook mensen vanuit de praktijk betrokken. Ik beloof de heer Brinkman dat wij
nog eens zullen kijken of wij het realiteitsgehalte van de scenario’s
juist hebben ingeschat. Wij kunnen zijn opmerkingen in het gezelschap bespreken.
Wat de een echter als een probleem ziet, wordt door de ander helemaal niet
als een probleem gezien. Dat speelt ook een rol. De heer Brinkman en zijn
partij maken zich zorgen over de islamisering van Nederland. Ik maak mij daarover
veel minder zorgen en zou die ontwikkeling op een heel andere manier verwoorden.
Nog los van de inschatting van het realiteitsgehalte speelt dus ook de politieke
beoordeling mee of iets als een probleem wordt opgevat of juist niet. Over
het laatste zal ik met de heer Brinkman geen overeenstemming bereiken, maar
ik ben bereid om zijn opmerkingen in de scenariogroepen aan de orde te stellen,
zodat wij naar een en ander nog eens goed kunnen kijken.De heer Brinkman vroeg hoe je radicalisering kunt oefenen. Je kunt in
ieder geval bepaalde dreigingen oefenen, net zoals wij een dreigende overstroming
oefenen. Je kunt natuurlijk zeggen, hoe kun je dat oefenen zonder dat het
water daadwerkelijk over de dijk stroomt. Ik heb de afgelopen week de mogelijkheid
gehad om van dichtbij te bekijken hoe dat gaat. Ik heb gezien dat iedereen
helemaal in de operaties zat. Ik ben bij het Landelijk Operationeel Centrum
geweest dat voor een groot deel door defensie is ingericht. Daar zijn militairen
bloedserieus met kaarten in de weer. Wij kunnen de realiteit niet oefenen,
maar wij kunnen wel heel realistisch oefenen. Hetzelfde geldt voor dreiging
die van polarisatie uitgaat. Stel dat in een gemeente bevolkingsgroepen slaags
met elkaar raken. Wij kunnen oefenen hoe wij daarmee omgaan.Wij zullen de rapporten van het COT bezien voor zover dat nog niet is
gebeurd. Ik zie de naam COT regelmatig terugkomen in de verslagen die ik onder
ogen krijg. Ik kan mij dus eigenlijk niet voorstellen dat de COT-oefenscenario’s
hierbij niet zijn betrokken.In reactie op opmerkingen van de heer Çörüz heb ik zojuist
al benadrukt dat burgemeesters een autonome positie hebben. Dit betekent dat
zij samen met justitie kunnen beslissen wat de tolerantiegrenzen voor geweld
zijn in hun gemeente. Ik hoef de heer Brinkman niet uit te leggen dat bij
een risicovolle voetbalwedstrijd vaak van tevoren wordt afgesproken welke
tolerantiegrens wordt gehanteerd. Over het algemeen gebeurt dit niet op lokaal,
maar op regionaal niveau. Dan nog kan het voorkomen dat twee burgemeesters
uit verschillende regio’s dit verschillend beoordelen. Dat kan gebeuren
en dat vind ik acceptabel. Toch vind ik het goed dat in de Raad van Hoofdcommissarissen
en het Korpsbeheerdersberaad over deze zaken wordt gesproken. Het moet in
Nederland namelijk wel uit te leggen zijn dat in de ene gemeente iemand die
iets doet de kans loopt om de politie op zijn dak te krijgen, terwijl hij
die kans niet loopt in een andere gemeente, nog los van de wetgeving die daarvoor
bestaat. Verschillen kunnen dus voorkomen en passen bij het wettelijk stelsel
in Nederland. Het is echter goed dat hierover in de Raad van Hoofdcommissarissen
en het Korpsbeheerdersberaad wordt gesproken.Toezeggingen– De Kamer ontvangt de evaluatie en kabinetsreactie hierop van de
stroomuitval in de Bommelerwaard. – De Kamer ontvangt in december de Voortgangsrapportage programma
polarisatie en radicalisering.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,LeerdamDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Van Leiden XNoot1Samenstelling:Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), De
Pater-van der Meer (CDA), Van Bochove (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP),
Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith
(VVD), Boelhouwer (PvdA), Irrgang (SP), Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA),
Van der Burg (VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP), Thieme
(PvdD), Kuiken (PvdA), Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en Anker
(ChristenUnie).Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Van
de Camp (CDA), Smilde (CDA), Knops (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert
(PvdA), Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij (PvdA), Van Gerven (SP), Heerts
(PvdA), Çörüz (CDA), Remkes (VVD), De Roon (PVV), Van der
Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand (PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Cramer (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30821-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl