Onderzoeksrapportages 2e tertaal 2011
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 29 544
 
 Arbeidsmarktbeleid
 
 
 Nr. 342
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 26 oktober 2011
 Hierbij zend ik Uw Kamer, mede namens de staatssecretaris van
				Sociale Zaken en Werkgelegenheid, ter informatie enkele rapporten van recent
				afgerond onderzoek.
 Het is ons streven in de toekomst nieuwe onderzoeksrapportages
				zoveel mogelijk drie maal per jaar, in januari, mei en september, gebundeld aan
				uw Kamer aan te bieden. Uiteraard zullen eerdere toezeggingen gestand gedaan
				worden en zullen ook in de toekomst spoedeisende en/of politiek gevoelige
				onderzoeken zo spoedig mogelijk aan uw Kamer worden aangeboden.
 Bij deze eerste gebundelde aanbieding ontvangt u de volgende
				rapportages1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. die in de bijlage nader besproken zullen worden.
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 De keten volgt klanten, toepassing van
							 klantvolgsystemen in het domein van werk en inkomen
 
 
 
 
 2
 
 
 Samenwerken voor uitkeringsgerechtigden met
							 gezondheidsproblemen
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorlichting aan WGA’ers 
 
 
 
 
 4
 
 
 Programmarapportage Activering jongeren
 
 
 
 
 5
 
 
 Niet-gebruik van inkomensondersteunende
							 maatregelen
 
 
 
 
 6
 
 
 Experiment bevordering arbeidsparticipatie
							 alleenstaande ouders WWB
 
 
 
 
 7
 
 
 Groeitempo Leven Lang Leren; een internationale
							 vergelijking
 
 
 
 
 8
 
 
 Ontwikkelingscheque; uitwerking Advies Denktank Leren
							 en Werken
 
 
 
 
 9
 
 
 Bbz 2004 uit het startblok
 
 
 
 
 10
 
 
 Onderzoek evaluatie 2b PSW (deel 2) 
 
 
 
 
 11
 
 
 WSW-jaarstatistiek 2010
 
 
 
 
 12
 
 
 Monitor Arbeidsmarkt september 2011
 
 
 
 
 13
 
 
 Monitor loonkostensubsidie UWV-meting najaar 2010
 
 
 
 
 
 Het betreft hier 4 IWI-rapportages, 6 onderzoeken of evaluaties
				op diverse beleidsterreinen van mijn ministerie en 3 rapportages van reguliere
				beleidsmonitors.
 
 Het onderzoek «niet-gebruik van inkomensondersteunende
				 maatregelen» (onderzoek nr. 5) zend ik u mede namens de minister van
				 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de minister van Volksgezondheid,
				 Welzijn en Sport en de staatssecretaris van Financiën. Dit onderzoek is in
				 december 2009 door de toenmalige staatssecretaris van Sociale Zaken en
				 Werkgelegenheid toegezegd aan de Tweede Kamer.
 Met de evaluatie van de Pensioen- en Spaarfondswet (2b PSW;
				 onderzoek nr. 10) wordt voldaan aan de verplichting deze evaluaties in 2011 aan
				 de Kamer toe te sturen.
 
 Verder wil ik u melden dat de frequentie van de Monitor
				Arbeidsmarkt (onderzoek nr. 12) wordt teruggebracht en ik u hiermee vanaf heden
				nog tweemaal per jaar zal berichten over de meest recente ontwikkelingen op het
				gebied van de werkgelegenheid en werkloosheid, arbeidsmarktmaatregelen,
				uitkeringen, en re-integratie inspanningen. Voortaan treft u in de Monitor
				Arbeidsmarkt ook een sterkere inhoudelijke focus op lange termijn trends,
				uitsplitsingen naar persoonskenmerken, en lopende (in plaats van afgeronde)
				arbeidsmarktmaatregelen. Mede om dubbelingen met periodieke CBS en UWV
				publicaties te vermijden, verschijnt de Monitor Arbeidsmarkt voortaan ook in
				een beknoptere uitvoering.
 Met toezending van de monitor loonkostensubsidie UWV aan uw Kamer
				(onderzoek nr. 13), in combinatie met toezending van de eerdere
				monitorrapporten over inzet van loonkostensubsidie door UWV, wordt voldaan aan
				de toezegging tijdens een wetgevingsoverleg in het kader van de wet Stimulering
				Arbeidsparticipatie (Kamerstukken 2008–2009,
				31 567, nr. 24) om een
				kwalitatieve evaluatie te laten uitvoeren naar de effectiviteit van de inzet
				van loonkostensubsidie door UWV.
 
 
 
 
 De minister van
			 Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 
 H. G. J.
 Kamp
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 BESCHRIJVING EN BELEIDSREACTIES OP SZW-ONDERZOEKEN
				2E TERTAAL 2011
 
 
 
 1
 «De keten volgt klanten, toepassing van klantvolgsystemen
				 in het domein van werk en inkomen»
 
 De inspectie Werk en Inkomen (IWI) heeft in het rapport «De
				keten volgt, klanten, toepassing van klantvolgsystemen in het domein van werk
				en inkomen» het gebruik van klantvolgsystemen in het domein van werk en
				inkomen onderzocht.
 De sector beschikt nu al over werkende klantvolgsystemen, die de
				dienstverlening aan burgers ondersteunen. Ik streef daarbij niet naar het
				ontwikkelen van één klantvolgsysteem voor de sector werk en inkomen. De
				uitwisseling van gegevens in en tussen de (meerdere) beschikbare
				(klantvolg)systemen ten behoeve van efficiënte en effectieve samenwerking
				staat voor mij centraal. Het Digitaal Klantdossier is daar een goed voorbeeld
				van.
 In het kader van de taakstelling bij UWV en het Redesign
				Werkbedrijf gaan UWV en gemeenten anders samenwerken; de eisen voor
				klantvolginformatie worden hier op aangepast. Wel voorzie ik het gebruik van
				één landelijk systeem voor de registratie van vacatures en werkzoekenden ten
				behoeve van de matching en transparantie van de arbeidsmarkt. De UWV-systemen
				bieden hier een goede basis voor. Op dit moment lopen er pilots om te bezien of
				de systemen technisch bij gemeenten beschikbaar kunnen worden gesteld.
 Om in de praktijk de aandacht voor privacymaatregelen te
				verbeteren, ben ik samen met VNG en BKWI (beheerder van Suwinet) een campagne
				gestart, waarin het veilig en zorgvuldig gebruik van gegevens wordt bevorderd,
				die via Suwinet/Digitaal Klantdossier zijn ontsloten. Gestart wordt bij de
				gemeentelijke sociale diensten.
 
 
 
 2
 «Samenwerken voor uitkeringsgerechtigden met
				 gezondheidsproblemen»
 
 
 Het rapport Samenwerken voor uitkeringsgerechtigden met
				 gezondheidsproblemen van de Inspectie werk en Inkomen is een vervolg op het
				 IWI-rapport «maatwerk bij meervoudigheid» (TK
				 26 448 nr. 445) dat u op
				 22 november 2010 al toegezonden is.
 IWI heeft onderzocht welke aandachtspunten en voorwaarden voor
				 succes onderscheiden kunnen worden in bestaande samenwerkingsinitiatieven
				 tussen professionals in de sectoren werk en inkomen en de gezondheidszorg.
 Zij heeft daartoe acht bestaande samenwerkingsinitiatieven
				 bestudeerd en zich specifiek gericht op de oplossingen die in de uitvoering
				 zijn gevonden voor een effectievere dienstverlening aan cliënten met
				 gezondheidsproblemen. Uit de evaluatie van enkele van deze initiatieven
				 concludeert IWI dat, door nauwere samenwerking van professionals uit de
				 sectoren werk en inkomen en gezondheidszorg, de dienstverlening aan
				 uitkeringsgerechtigden is verbeterd. In 2012 zal IWI een landelijk en empirisch
				 beeld geven van de effectiviteit van de samenwerking in de
				 uitvoeringspraktijk.
 Het rapport, «Samenwerken voor uitkeringsgerechtigden met
				 gezondheidsproblemen» levert input voor de lopende initiatieven om de
				 dienstverlening aan uitkeringsgerechtigden verder te verbeteren. In de brief
				 van 15 april 2011 (zie TK 26 448 nr
				 461) is de Tweede Kamer geïnformeerd over deze initiatieven en de rol
				 die SZW speelt in de facilitering hiervan. Tevens levert het IWI rapport input
				 voor de lopende inventarisatie van belemmeringen in wet- en regelgeving die de
				 samenwerking tussen professionals bemoeilijken.
 IWI heeft in haar rapport een aantal voorwaarden benoemd die
				 van belang zijn voor een goede samenwerking tussen verschillende
				 uitvoeringsorganisaties:
 
 
 –
 het creëren van een gemeenschappelijk gevoel van urgentie
						en het formuleren van gemeenschappelijke doelen (bijvoorbeeld activering met
						als uitgangspunt «first place then train»);
 
 
 –
 het aanwijzen en opleiden van een regisseur die bij
						voorkeur opereert vanuit een multidisciplinair team;
 
 
 –
 het ontwikkelen van deskundigheid en gezamenlijke
						instrumenten die de samenwerking ondersteunen.
 
 
 
 VNG en Divosa geven in hun reactie weer dat het rapport
				aanknopingspunten biedt om hun dienstverlening te verbeteren.
 
 
 
 3
 «De voorlichting aan WGA’ers»
 
 
 IWI heeft onderzoek gedaan naar het bereik en de effectiviteit
				 van de voorlichting aan uitkeringsgerechtigden met een WGA-uitkering over de
				 financiële prikkels in deze wet en over de aanvullende inkomensregelingen. Het
				 onderzoek is uitgevoerd via een internetenquête onder ruim 1 500
				 WGA-gerechtigden.
 Met betrekking tot het bereik van de voorlichting over de WGA
				 laat het onderzoek zien dat meer dan driekwart van de respondenten aangeeft de
				 informatie van het UWV (schriftelijk of mondeling) over de systematiek van de
				 WGA uit tenminste één van de tweede informatiebronnen helemaal of grotendeels
				 te hebben begrepen. Nog eens 12% heeft één of beide bronnen naar eigen zeggen
				 enigszins begrepen. Voor veruit de meeste uitkeringsgerechtigden is de
				 verstrekte informatie dus duidelijk, al weet niet iedereen precies wat dit
				 betekent voor de eigen situatie.
 Van de onderzoekspopulatie werkt 53% voldoende, dat wil zeggen
				 dat zij genoeg verdienen om na de loongerelateerde uitkering een
				 loonaanvullingsuitkering te ontvangen. Zelfredzaamheid en het hebben van een
				 vast arbeidscontract ten tijde van de ziekmelding zijn hierbij belangrijke
				 elementen. Daarnaast blijkt dat deze groep vaker heeft aangegeven mondelinge
				 voorlichting te hebben gekregen en ook vaker zegt op de hoogte te zijn van het
				 bedrag dat ze moeten verdienen om in aanmerking te komen voor de
				 loonaanvulling.
 IWI oordeelt dat de voorlichting van UWV en het bereik daarvan
				 onder de WGA-gerechtigden voldoende is. IWI wijst er op dat de effectiviteit
				 van voorlichting alleen beperkt is. Of een WGA’er actief naar werk zoekt of
				 werk vindt, hangt vooral af van de eigen gezondheidsbeleving, de houding ten
				 opzichte van betaald werk en een zekere mate van zelfredzaamheid. De
				 voorlichting door UWV speelt voor het vinden van werk een minder
				 onderscheidende rol. IWI is dan ook van oordeel dat meer of betere voorlichting
				 door UWV over de systematiek van de wet niet leidt tot betere werking van de
				 WGA.
 Het oordeel van IWI dat de voorlichting van UWV voldoende is
				 wordt onderschreven, maar anders dan IWI verwachten wij dat de effectiviteit
				 van de voorlichting door het UWV wel verder verbeterd kan worden. UWV gaat
				 standaard wanneer het einde van de loongerelateerde WGA-uitkering nadert,
				 betrokkene informeren over de consequenties van het al dan niet voldoende
				 benutten van de resterende verdiencapaciteit. Deze informatievoorziening sluit
				 aan op het moment waarop de WGA-gerechtigde de financiële prikkel ook
				 daadwerkelijk ervaart. Wij verwachten dat het inzicht van betrokkenen in de
				 effecten van de Wet WIA daarmee verder toeneemt.
 IWI gaat ook in op bekendheid van aanvullende inkomens
				 regelingen. IWI is in deze studie overigens niet ingegaan op de vraag of mensen
				 al dan niet recht hebben op aanvullende inkomensregelingen; het is daarom niet
				 te zeggen of er sprake is van een hoog of laag niet-gebruik van de
				 regelingen.
 Het SEO rapport «Niet-gebruik inkomensondersteunende
				 maatregelen» besteedt hier aandacht aan.
 
 
 
 
 4
 «Programmarapportage Activering jongeren»
 
 IWI heeft onderzocht hoe uitvoering is gegeven aan de nieuwe
				werkwijze, die met de invoering van de WIJ en de nieuwe Wajong per 1 januari
				2010 is beoogd, en die een andere actievere benadering van jongeren met zich
				meebrengt. IWI heeft eveneens onderzocht in hoeverre gemeenten en het UWV de
				benodigde samenwerking met scholen, werkgevers en zorgverleners bij de
				activering van werkloze jongeren en jongeren met een arbeidsbeperking hebben
				gerealiseerd. Het betreft een nulmeting. IWI heeft niet naar de effecten van de
				uitvoering van de wetten gekeken, daarvoor is het nog te vroeg.
 
 IWI constateert dat de samenwerking tussen UWV en scholen, die
				 gericht is op het versoepelen van de overgang van school naar werk, goed
				 verloopt. Ook is de samenwerking tussen gemeenten en het onderwijsveld de
				 laatste tijd geïntensiveerd. Desalniettemin blijkt dat gemeenten nog niet of
				 nauwelijks samenwerken met praktijk- en VSO-scholen. De Staatssecretaris zal
				 dit bespreken met de VNG en mijn collega van OCW. Om de samenwerking tussen
				 Pro- en VSO scholen, gemeenten en werkgevers te verbeteren ondersteunt het
				 kabinet de totstandkoming van werkscholen in de arbeidsmarktregio’s.
 Het is positief dat de nieuwe manier van werken (het opstellen
				 van een participatieplan door het UWV en de verplichting voor de jongere om
				 hieraan te werken bij de Wajong) door de IWI herkenbaar wordt teruggezien in de
				 uitvoering. Dit ondanks de aanloopproblemen in de beginfase. Het UWV heeft een
				 aantal maatregelen in gang gezet om de nog bestaande organisatorische problemen
				 verder op te lossen.
 IWI constateert dat het UWV en gemeenten op het vlak van de
				 werkgeversbenadering nog weinig vanuit een gecoördineerde aanpak samenwerken.
				 De werkgeversbenadering van gemeenten en UWV voor WIJ-jongeren en Wajongers
				 lopen nog via gescheiden kanalen. Voor het verhogen van de arbeidsparticipatie
				 van jongeren is het van essentieel belang dat gemeenten en UWV in het kader van
				 de uitvoering van de WIJ en nWajong goed samenwerken met werkgevers. In het
				 voorstel tot wijziging van de Wet SUWI1 Dit voorstel ligt thans bij de Raad van State. is opgenomen dat UWV en gemeenten er gezamenlijk
				 verantwoordelijk voor zijn dat er in alle arbeidsmarktregio’s één loket
				 voor werkgevers is. Bij dit loket kunnen werkgevers terecht voor informatie en
				 advies. UWV en gemeenten geven dit loket gezamenlijk vorm. Ook zorgen UWV en
				 gemeenten voor een aanspreekpunt voor werkgevers op landelijk niveau. Daarnaast
				 krijgen werkgevers ondersteuning in specifieke situaties, zoals bij het
				 vervullen van vacatures die geschikt zijn voor moeilijk plaatsbare
				 werkzoekenden, bij de uitvoering van convenanten of bij crisissituaties en
				 massaontslagen. Dat gemeenten en UWV samenwerken bij de dienstverlening aan
				 werkgevers en deze op een effectief schaalniveau uitvoeren is ook van belang
				 met oog op de voorgenomen Wet werken naar vermogen. Het is belangrijk dat
				 werkgevers één aanspreekpunt hebben en niet met afzonderlijke partijen
				 afspraken maken over voorwaarden en inzet van ondersteuning.
 IWI constateert dat het moeilijk is om een Wajonger te vinden
				 bij een vacature van een werkgever. UWV heeft nog niet of onvoldoende de
				 mogelijkheid om via informatiesystemen competenties en wensen van Wajongers te
				 matchen met de concrete eisen van vacatures. Dit is reeds eerder in het debat
				 met de Tweede Kamer aan de orde geweest. De Staatssecretaris heeft toen
				 aangegeven dat het niet acceptabel is als werkgevers werkplekken aanbieden maar
				 niemand kan worden gevonden om die plekken te vullen. Met UWV WERKbedrijf is
				 afgesproken dat klachten daar op het hoogste niveau worden behandeld en
				 opgepakt. Verder heeft de Staatssecretaris met zijn brief van 1 juli 2011
				 (aanbieding van de tweede wajongmonitor) aangegeven dat UWV de komende tijd een
				 aantal initiatieven ontplooit om de werkgeversdienstverlening verder te
				 versterken. Een belangrijke rol daarbij is weggelegd voor het opstellen van de
				 profielen van geschikte kandidaten uit de Wajong-doelgroep voor werkgevers. Het
				 UWV zal hiermee in staat zal zijn om een grove selectie van geschikte Wajongers
				 voor werkgevers te maken.
 
 IWI vraagt aandacht voor de reactie van de uitvoering als
				jongeren onvoldoende meewerken aan re-integratie zoals verplicht is. De
				uitvoering gaat niet altijd over tot sanctionering bij onvoldoende medewerking,
				omdat de kans op werk dan in hun ogen nog kleiner wordt. Ook de werkdruk bij de
				uitvoering speelt een rol. Wij willen meer strikte handhaving van de
				verplichtingen door lik-op-stuk-beleid. Uitgangspunt is dat niet-meewerken
				bestraft wordt. De enige uitzondering hierbij kan zijn als het niet-meewerken
				zijn oorzaak vindt in een ziekte van de jongere.
 
 
 
 5
 «Niet-gebruik van inkomensondersteunende
				 maatregelen»
 
 
 In december 2009 heeft de toenmalige staatssecretaris van
				 Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer een onderzoek toegezegd
				 naar het niet-gebruik van inkomensondersteunende maatregelen. Hierbij ontvangt
				 u mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de
				 minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de staatssecretaris van
				 Financiën, het onderzoeksrapport en onze reactie.
 Inkomensondersteunende maatregelen zijn gebaseerd op
				 solidariteit. Om het draagvlak voor deze solidariteit te behouden is het van
				 belang dat deze regelingen toekomen aan de mensen waarvoor deze bedoeld zijn.
				 De redenen waarom mensen geen gebruik maken van regelingen zijn divers. Mensen
				 kunnen in eerste instantie zelf inschatten of zij inkomensondersteuning nodig
				 hebben. Gemeenten kunnen hen ondersteunen bij de aanvraag van gemeentelijke
				 regelingen. Het Rijk zorgt voor een toegankelijk systeem en een goede
				 voorlichting voor de landelijke regelingen. De burger is zelf verantwoordelijk
				 om te beslissen of hij wel of niet gebruik maakt van deze regelingen.
 Er blijkt een aanzienlijk verschil in gebruik tussen
				 verschillende doelgroepen. Met name bijstandsgerechtigden weten de regelingen
				 relatief goed te vinden. Werkenden met een laag inkomen blijken daarentegen
				 relatief weinig gebruik te maken van de landelijke regelingen. Met het oog op
				 de toegankelijkheid en als gevolg van het interdepartementaal beleidsonderzoek
				 (IBO) vereenvoudiging toeslagen wordt gekeken naar verlenging van de
				 aanvraagtermijn voor toeslagen van 1 april naar 1 september. Daarnaast
				 streeft de Belastingdienst naar introductie van het nieuwe toeslagensysteem
				 eind 2011. Dit systeem heeft diverse voordelen. Zo voorziet dit systeem
				 ondermeer in een burgerportal die het aanvragen van een toeslag eenvoudiger
				 maakt. De invoering van het nieuwe toeslagensysteem zal met een
				 voorlichtingscampagne worden begeleid.
 Voor de gemeentelijke regelingen is het moeilijk gebleken om
				 het aantal rechthebbenden te bepalen. Voor de individuele bijzondere bijstand
				 geldt dat het aantal rechthebbenden niet bekend is, omdat onbekend is of mensen
				 noodzakelijke kosten hebben gehad die zij niet uit hun inkomen of vermogen
				 konden voldoen. Er kan daarom niet worden gesproken van een hoog of laag
				 niet-gebruik. Het niet-gebruik van de categoriale bijzondere bijstand voor de
				 maatschappelijke participatie van schoolgaande kinderen is gebaseerd op een
				 kleine steekproef. De omvang van het niet-gebruik is daarom slechts indicatief.
				 Dit neemt niet weg dat het voor gemeenten goed is om aandacht te blijven
				 besteden aan het informeren van burgers over inkomensondersteunende regelingen.
				 Gemeenten kennen een grote beleidsvrijheid bij de invulling van het beleid voor
				 gebruik van gemeentelijke regelingen. Wij kunnen en willen daar niet in
				 treden.
 
 
 
 
 6
 «Experiment bevordering participatie alleenstaande ouders
				 WWB»
 
 Tussen 2009 en 2010 heeft «het Experiment ter bevordering
				arbeidsinschakeling alleenstaande ouders WWB» (hierna Experiment)
				plaatsgevonden bij 13 gemeenten. De afgelopen tweeënhalf jaar is onderzocht in
				welke mate de maatregelen in het kader van het Experiment de
				arbeidsinschakeling van alleenstaande ouders stimuleren. Zoals aangegeven in
				een brief Kamerstukken II, 2009/10, 30 545, nr. 79 van oktober 2009 over de tussenevaluatie van het
				Experiment, is het Experiment gefaseerd van start gegaan vanwege de korte
				voorbereidingstijd en werden er knelpunten gesignaleerd rondom het aantal
				deelnemende gemeenten en datalevering door gemeenten. Mede door de gefaseerde
				start was de periode waarin de maatregelen uit het Experiment zijn ingezet bij
				gemeenten relatief kort. Daarom is voorzichtigheid geboden bij het trekken van
				vergaande conclusies over de specifieke maatregelen uit het Experiment in
				algemene zin.
 De uitkomst uit het onderzoek geeft aan dat gemeenten goed in
				staat zijn alleenstaande ouders richting werk te activeren. Dit sterkt de
				overtuiging van het kabinet dat ook voor deze doelgroep geldt dat financiële
				onafhankelijkheid de voorkeur heeft boven uitkeringsafhankelijkheid. Werk is
				daartoe het beste middel. Alleenstaande ouders moeten gestimuleerd worden om
				(meer) te gaan werken, met als doel uitstroom uit de bijstand. Dit
				onderschrijft de noodzaak van het wetsvoorstel tot wijziging van de WWB en
				samenvoeging van die wet met de WIJ (Kamerstukken II, 2010–2011,
				32 815, nr. 2). Er wordt een
				andere inkomstenvrijlating ingevoerd waarbij een ruimere doelgroep dan voorheen
				hiervan gebruik kan maken, namelijk alleenstaande ouders met kinderen tot
				twaalf jaar in plaats van tot vijf jaar. Hiermee wordt het verwerven van (meer)
				eigen inkomsten gestimuleerd. Het kabinet kiest voor een andere vormgeving voor
				deze inkomstenvrijlating dan bij de vrijlating uit het Experiment.
 
 
 
 7
 «Groeitempo Leven Lang Leren; een internationale
				 vergelijking»
 
 In de bestuurlijke reactie op het onderzoek van de Algemene
				Rekenkamer over de Lissabonstrategie voor duurzame economische groei en
				werkgelegenheid in Europa (brief EZ van 18 augustus 2009, EP/EMC 9142642)
				hebben de ministers van SZW en OCW voor de indicator «leven lang leren»
				aangegeven na te gaan of lering te trekken valt uit de aanpak van EU-landen
				waar tussen 2000 en 2008 het groeitempo op deze indicator in tegenstelling tot
				Nederland aanzienlijk is toegenomen. Met dit onderzoeksrapport is hieraan
				invulling gegeven.
 Het onderzoek is in samenwerking uitgevoerd door IVA en SEOR. Het
				onderzoek bestaat uit een kwantitatieve analyse van de totstandkoming van de
				deelnamecijfers voor leven lang leren in de verschillende lidstaten en een
				kwalitatieve analyse van systeemkenmerken op het terrein van leven lang leren
				en arbeidsmarkt in Denemarken, Finland, Zweden, Verenigd Koninkrijk en
				Nederland. Deze referentielanden presteren beter op de «leven lang leren» –
				indicator dan Nederland. Dit kan volgens de kwantitatieve analyse voor een deel
				worden verklaard doordat de referentielanden meer verschillende vormen van
				scholing expliciet registreren dan Nederland, in het bijzonder
				niet-werkgerelateerde scholing. Verder zijn verschillen ook te verklaren uit
				technische veranderingen in de wijze van dataverzameling of berekening van
				participatiescores in de onderscheiden landen. Dit maakt het gat tussen
				Nederland en de referentielanden kleiner. Dat neemt niet weg dat de vier
				genoemde landen in vrijwel alle onderzoeken over leven lang leren de
				topposities innemen. Daarom is er in het onderzoek ook specifiek gekeken naar
				systeemkenmerken en beleidsinterventies die bijdragen aan een hoge deelname.
				Het flexicurity-model in Denemarken, de lange traditie van
				arbeidsmarkttrainingen in Zweden en een brede maatschappelijk verankerde
				leercultuur in de Scandinavische landen zijn daar voorbeelden van.
 In het rapport wordt geconcludeerd dat de vier referentielanden
				terecht als koplopers worden aangemerkt ofschoon de kwantitatieve analyse dat
				beeld wel nuanceert. Uit de kwalitatieve analyses kunnen een aantal grote
				lijnen voor succesvol beleid worden gedestilleerd; zorg voor culturele
				verankering van leven lang leren, gebruik gemixte financieringsmodellen, richt
				beleid meer op de individuele werknemer dan op de individuele werkgever,
				versterk regionale infrastructuur voor leven lang leren. In het rapport wordt
				aangegeven voor welke aanbevelingen inspiratie kan worden opgedaan in de vier
				onderzochte landen.
 
 
 
 8
 «Ontwikkelingscheque; uitwerking Advies Denktank Leren en
				 Werken»
 
 
 In zijn reactie (Kamerstuk
				 30 012, nr. 20) op het advies
				 Tijd voor ontwikkeling van de Denktank Leren en
				 Werken heeft het vorige kabinet aangegeven de uitvoeringsmodaliteiten voor
				 eventuele invoering van een opleidingscheque te zullen onderzoeken. Het rapport
				 Ontwikkelingscheque; uitwerking Advies Denktank Leren en
				 Werken bevat deresultaten van dat onderzoek. Het rapport is uitgevoerd
				 door ROA Maastricht.
 In het rapport staat de vraag centraal hoe een opleidingscheque
				 er uit zou moeten zien, om ervoor te zorgen dat werkenden daadwerkelijk meer
				 leeractiviteiten gaan ondernemen. Voor beantwoording van deze vraag is geput
				 uit ervaringen in een twintigtal eerdere projecten, zowel nationaal als
				 internationaal. Uit de analyse van die projecten komt onder andere naar voren
				 dat de cheque het beste werkt als deze slechts beperkte tijd geldig en van
				 voldoende omvang is, gekoppeld aan een redelijk grote keuzevrijheid bij de
				 besteding. Daarnaast is het belangrijk dat de cheque breed en herhaaldelijk
				 onder de aandacht wordt gebracht via kanalen afgestemd op de doelgroep. Met
				 name voor laagopgeleiden is begeleiding nodig bij het benutten van de cheque.
				 In het rapport wordt een model gepresenteerd voor de opzet van de
				 Ontwikkelingscheque.
 Het model bevat specifieke adviezen over de uitvoeringaspecten.
				 Zo gaat de opzet uit van twee stapelbare cheques van € 500 die jaarlijks aan
				 werknemers wordt gegeven. De ene cheque wordt gefinancierd door de overheid de
				 andere door het O&O-fonds of de werkgever. De cheques blijven maximaal drie
				 jaar geldig en kunnen dus gestapeld worden waardoor duurdere leeractiviteiten
				 mogelijk worden. Wordt er geen gebruik gemaakt van de cheque dan vervalt het
				 opgebouwde bedrag na drie jaar. De cheque mag besteed worden aan
				 niet-functiegerichte leeractiviteiten en andere activiteiten gericht op
				 loopbaanontwikkeling. Er is ook een specifiek model ontwikkeld voor werknemers
				 zonder startkwalificatie. Hierin speelt begeleiding een belangrijke rol.
				 Vanwege de hoge kosten van invoering van een ontwikkelingscheque voor alle
				 werknemers adviseren de onderzoekers te starten met laagopgeleide werknemers in
				 sectoren waar de werkgelegenheid de komende jaren het meest krimpt.
 In zijn brief over het Vitaliteitspakket van 4 juli 2011
				 (Kamerstuk 29 544, nr. 329)
				 geeft het kabinet aan te willen komen tot een VWNW (Van Werk Naar Werk)-budget,
				 een individueel leerrecht voor werknemers voor wie ontslag dreigt. Aan sociale
				 partners zal worden gevraagd een VWNW-budget te realiseren in cao’s
				 bijvoorbeeld via de bestaande O&O-fondsen of door een nieuw cao-fonds.
				 Sociale partners krijgen in de opzet een belangrijkere rol bij de begeleiding
				 en scholing in de periode rond het ontslag. De uitkomsten van het onderzoek
				 kunnen door sociale partners worden benut bij de vormgeving van het
				 VWNW-budget. Het kabinet is bereid sociale partners daarbij financieel te
				 ondersteunen. Het kabinet geeft hiermee invulling aan de motie Van Hijum c.s.
				 (Kamerstukken II 2010/11, 29 544, nr.
				 290).
 
 
 
 
 9
 «Bbz 2004: uit het startblok»
 
 
 Een onderdeel van het sociaal zekerheidsstelsel in Nederland is
				 het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) 2004. Deze regeling bevat
				 mogelijkheden voor verschillende groepen zelfstandigen.
 Aan het onderzoeksbureau Ecorys is in september 2010 gevraagd
				 de relatie tussen de uitvoeringspraktijk van het Bbz 2004 en de duurzame
				 uitstroom uit de uitkering te onderzoeken. Dit onderzoek heeft betrekking op de
				 doelgroep startende ondernemers die middels het Bbz 2004 op weg zijn
				 geholpen.
 
 Op de hoofdvraag van dit het onderzoek – of het Bbz 2004
				bijdraagt aan duurzame uitstroom – antwoordt Ecorys positief: van de
				startende ondernemers is 42% na de eerste twaalf maanden uit de uitkering. Na
				vier jaar loopt dit verder op naar 74%.
 Volgens de onderzoekers is het aantal starters vanuit een
				bijstandssituatie in verhouding ongeveer gelijk aan het aantal reguliere
				starters. Het aantal Bbz-starters bedraagt 0,6% van de bijstandspopulatie tot
				65 jaar en is vergelijkbaar met het aantal reguliere starters ten opzichte van
				de totale bevolking 20 tot 65 jaar: 0,7%. Hiermee, zo concludeert Ecorys,
				draagt het Bbz bij aan het stimuleren van ondernemerschap.
 Voorts komt uit de baten- en lastenanalyse van Ecorys naar voren
				dat de baten van het Bbz opwegen tegen de kosten (gemiddeld 18 900 euro per
				starter). Volgens Ecorys kost het Bbz veel, maar de besparing in uitgaven aan
				bijstand voor levensonderhoud wegen gemiddeld genomen ruimschoots op tegen de
				andere kosten van het Bbz.
 Zowel de begeleiding van ondernemers als de toets op
				levensvatbaarheid dragen volgens de onderzoekers bij aan het succes van het Bbz
				2004. Bovendien komt naar voren dat de overlevingskans van Bbz-starters
				vergelijkbaar is met de overlevingskans van de eerste onderneming van reguliere
				starters.
 Uit het onderzoek komt ook een aantal aandachtspunten naar voren,
				namelijk met betrekking tot de selectiviteit van de inzet van het instrument en
				het kredietbeheer van gemeenten. In de eerste plaats kan er volgens Ecorys
				extra rendement gehaald worden bij een progressieve selectie, eerst aan de
				poort en vervolgens tijdens de voorbereiding, bij de aanvraag en na de start
				van de onderneming. Selectiviteit is hierbij het sleutelwoord. Een gaandeweg
				strengere selectie in de procedure biedt een beter resultaat. Ten tweede kan
				een kritische beoordeling door de gemeente van de omzetontwikkeling na de start
				en een investering door de gemeente in een afzonderlijke
				debiteurenadministratie (kredietbeheer) voor het Bbz 2004 eveneens tot betere
				resultaten leiden.
 Het kabinet wil dat er meer mensen vanuit de uitkering aan de
				slag gaan. Minder uitkeringen en meer werkenden. De conclusies van dit
				onderzoek tonen aan dat ook het zelfstandig ondernemerschap een mogelijkheid
				kan zijn om duurzaam de uitkering uit te stromen. In Nederland hebben we
				hiervoor met het Bbz 2004 een goed instrument in handen. Gemeenten kunnen
				hiermee aan startende ondernemers financiële hulp, coaching en begeleiding
				bieden om hen op weg te helpen naar een zelfstandig bestaan. Tegelijkertijd
				constateren we dat we de lat best wat hoger mogen leggen om nog meer rendement
				uit deze regeling te halen. Ecorys geeft aan dat met name op het terrein van
				selectiviteit en kredietbeheer extra winst te behalen is. Hiervoor zal een
				stimulans gecreëerd moeten worden om dit in de uitvoering te realiseren. Over
				deze aandachtspunten zal de Staatssecretaris op korte termijn met de VNG in
				overleg treden.
 
 
 
 10
 «Evaluatie 2b PSW, deel 2»
 
 
 Op 21 december 2000 is de Wet tot wijziging van de Pensioen-
				 en spaarfondsenwet en enige andere wetten (verder «2b PSW») aangenomen. Op
				 28 april 2008 is u een evaluatie gezonden van de onderdelen van deze wet die
				 op 1 januari 2002 inwerking traden (Kamerstukken II 2007/08,
				 31 443, nr. 1).
 Voor bepaalde onderdelen gold 1 januari 2005 als datum van
				 inwerkingtreding. Voor deze onderdelen dient de Kamer in 2011 een evaluatie te
				 worden toegezonden. Middels dit onderzoek ontvangt u deze evaluatie.
 Het onderzoek, dat is uitgevoerd door Research voor Beleid, is
				 toegespitst op de volgende vragen:
 
 
 –
 Doeltreffendheid van «2b PSW»: hoe zijn in
						pensioenregelingen de wettelijke verplichtingen toegepast, te weten de gelijke
						behandelingsvoorschriften bij beschikbare premieregelingen, en bij afkoop van
						kleine pensioenen?
 
 
 –
 Tot welke effecten heeft «2b PSW» in de praktijk
						geleid?
 
 
 
 
 Ten aanzien van de doeltreffendheid blijkt uit het onderzoek
				 dat zowel pensioenfondsen als verzekeraars de wettelijke verplichtingen die
				 voortvloeien uit «2b PSW» hebben geïmplementeerd in hun beschikbare
				 premieregelingen. Alle keuzemogelijkheden die binnen het beschikbare
				 premieproduct worden geboden, worden sekseneutraal uitgevoerd. De meeste
				 verzekeraars hebben de wetswijziging geïncorporeerd door de oude beschikbare
				 premieproducten af te sluiten en nieuwe op de markt te zetten. De
				 pensioenfondsen hebben hun bestaande beschikbare premieregelingen aangepast aan
				 de nieuwe wettelijke vereisten. De wijzigingen zijn in de meeste gevallen
				 ingegaan vanaf 2005 (de uiterste datum waarop de wijzigingen in werking dienden
				 te treden) en in een enkel geval al vanaf 2002 (de datum waarop het eerste deel
				 van «2b PSW» inwerking trad).
 Het toepassen van één element van «2b PSW» blijkt in de
				 praktijk lastig. Het gaat hier om een verplichting voor pensioenuitvoerders bij
				 «shoppen», als een deelnemer het pensioen inkoopt bij een andere
				 pensioenuitvoerder dan waar het pensioen is opgebouwd. Bij shoppen moet de
				 overdragende pensioenuitvoerder controleren of de ontvangende
				 pensioenuitvoerder, aan wie het pensioenkapitaal wordt overgemaakt, de
				 wettelijk verplichte gelijke behandelingsvoorschriften hanteert (sekseneutrale
				 inkoop). Pensioenuitvoerders menen aan deze wettelijke eis geen uitvoering te
				 kunnen geven.
 
 
 Tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat in de praktijk het
				 aantal gevallen waarin inbreuk gepleegd wordt op deze eis, beperkt is. Dit komt
				 omdat de meeste beschikbare premieregelingen nog maar kort bestaan. Daardoor is
				 er te weinig kapitaal opgebouwd om shoppen financieel interessant te maken. Er
				 zijn daarom weinig ervaringen met shoppen.
 Wat betreft de effecten van «2b PSW» in de praktijk blijkt
				 dat deze over het algemeen beperkt zijn geweest. Wel vragen pensioenuitvoerders
				 aandacht voor de volgende effecten:
 
 
 –
 Het is lastig om de gelijke behandelingsvoorschriften voor
						beschikbare premieregelingen begrijpelijk uit te leggen.
 
 
 –
 De wet heeft geleid tot hogere administratieve lasten.
 
 
 –
 Fondsen vinden de informatieverplichtingen (de reguliere en
						periodieke informatieverplichting van pensioenfondsen over hun
						pensioenreglementen waarvan jaarlijks opgaaf gedaan moet worden aan DNB) nogal
						zwaar.
 
 
 –
 Verzekeraars noemen uitvoeringstechnische complicaties als
						gevolg van de opbouw vóór 1 januari 2005, waarvoor de gelijke
						behandelingsvoorschriften niet gelden, en vanaf die datum.
 
 
 De conclusies die uit het onderzoek kunnen worden getrokken
				 zijn:
 In algemene zin geldt, net als bij het eerste deel van de
				 evaluatie, dat voor de implementatie van een wijziging als «2b PSW», sociale
				 partners en pensioenuitvoerders voldoende tijd moet worden gegeven. Het lijkt
				 erop dat de keuze om voor de gelijke behandelingsvoorschriften voor beschikbare
				 premieregelingen drie jaar extra uit te trekken, uitvoeringstechnische
				 problemen heeft weten te beperken. Uit het onderzoek blijken geen grote
				 problemen in de uitvoering.
 Naar aanleiding van de geëvalueerde doeltreffendheid, is het
				 belangrijk nader te kijken naar de kennelijk problematische controle bij
				 shoppen. De naleving van deze wettelijke bepaling is blijkbaar moeilijk. Dit
				 punt zal betrokken worden bij de meer fundamentele discussie over
				 waardeoverdracht die in het najaar zal starten.
 Ten aanzien van de effecten in de praktijk moet opgemerkt
				 worden dat – eveneens in lijn met het eerste deel van de evaluatie, en zoals
				 in de toenmalige aanbiedingsbrief vermeld3 Kamerstukken II 2007/08, 31 443, nr. 1. – een overheidsmaatregel als deze van invloed is op de
				 administratieve lasten en daarmee op de kosten van pensioenregelingen. Bij
				 regelgeving zal de wetgever zich telkens moeten vergewissen van de kans op
				 dergelijke effecten. Een maatregel als «2b PSW» doet niet af aan het streven
				 van het kabinet naar lastenverlichting. Het kan echter voorkomen dat
				 regelgeving die om moverende redenen wordt getroffen – aan «2b PSW» lag het
				 principe van gelijke behandeling ten grondslag – niet bijdraagt aan
				 lastenverlichting. Het kabinet zal echter kritisch blijven op effecten voor
				 administratieve lasten.
 
 
 
 
 11
 «Wsw statistiek 2010»
 
 
 In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en
				 Werkgelegenheid voert Research voor Beleid de Wsw-statistiek uit bij gemeenten
				 en het UWV WERKbedrijf. In deze statistiek worden gegevens verzameld over alle
				 personen die een beroep doen op de Wet sociale werkvoorziening (Wsw).
 In 2010 zijn er 25 217 indicaties uitgevoerd, 14 611
				 eerste indicaties en 10 606 herindicaties. De wachtlijst is in 2010 toegenomen met
				 2 910 personen (15,5%), dit is met name veroorzaakt door een toename van de
				 1e indicaties. De gemiddelde wachttijd bedroeg eind 2010 ruim 15
				 maanden.
 De omvang van het totale werknemersbestand is vrijwel gelijk
				 gebleven: 102 856 personen. Hiervan werkt 25% gedetacheerd. Het aantal
				 plaatsen begeleid werken is gestegen van 5,297 naar 5 740 (5,6%).
 
 
 
 
 12
 «Monitor Arbeidsmarkt september 2011»
 
 
 De Monitor Arbeidsmarkt bericht u vanaf heden tweemaal per jaar
				 over de meest recente ontwikkelingen op het gebied van de werkgelegenheid en
				 werkloosheid, arbeidsmarktmaatregelen, uitkeringen, en re-integratie
				 inspanningen. Voortaan treft u in de Monitor Arbeidsmarkt een sterkere
				 inhoudelijke focus op lange termijn trends, uitsplitsingen naar
				 persoonskenmerken, en lopende (in plaats van afgeronde)
				 arbeidsmarktmaatregelen. Mede om dubbelingen met periodieke CBS en UWV
				 publicaties te vermijden, verschijnt de Monitor Arbeidsmarkt voortaan ook in
				 een beknoptere uitvoering.
 De Monitor Arbeidsmarkt schetst het volgende beeld:
 Na de economische krimp in 2009 is de economie in 2010 weer
				 aangetrokken met 1,7 procent. Voor 2011 en 2012 verwacht het CPB echter een
				 beperktere groei. De arbeidsmarkt staat er nog steeds beter voor dan tijdens
				 het dieptepunt van de crisis. De werkloosheid ligt lager en het aantal
				 vacatures hoger.
 Dat neemt niet weg dat er de laatste maanden wat meer wolken
				 aan de horizon te zien zijn. De netto arbeidsdeelname is sinds december 2010
				 licht gedaald. In juli zijn de werkloosheid en het aantal WW-uitkeringen
				 onverwachts weer gestegen. Ook het aantal Wajongers en bijstandsuitkeringen nam
				 toe in het tweede kwartaal 2011, zij het dat de bijstandsuitkeringen minder
				 hard stegen dan in het eerste kwartaal.
 De arbeidsmarkt wordt vooralsnog getekend door de financiële
				 crisis en het feit dat er nog geen sprake is van een sterk economisch herstel.
				 Niettemin heeft het gematigde herstel geleid tot veel baanopeningen, waardoor
				 ook in 2010 honderdduizenden werklozen weer een baan hebben gevonden, soms
				 zelfstandig en soms met ondersteuning. In het hoofdstuk Re-integratie wordt
				 hier nader op ingegaan. Het aantal vacatures vertoont ook een licht herstel
				 sinds het eerste kwartaal 2010.
 In komende kwartalen zal moeten blijken hoe de beperkte
				 economische groei in het tweede kwartaal 2011 zich zal doorvertalen op de
				 arbeidsmarkt.
 Over een langere periode bezien (vanaf 2005, het dieptepunt van
				 de vorige recessie) geldt dat de netto arbeidsdeelname 3,5 procent hoger is, en
				 de werkloosheid 1,3 procent lager. Met de krapte op de arbeidsmarkt in de
				 periode 2006–2008 hebben de groepen die van oudsher minder sterk op de
				 arbeidsmarkt vertegenwoordigd zijn – vrouwen, ouderen, niet-westerse
				 allochtonen – een grotere kans gekregen om aan het werk te komen of te
				 blijven, en is hun achterstand minder groot geworden.
 
 
 
 
 13
 «Monitor loonkostensubsidie UWV, meting najaar
				 2010»
 
 Deze monitor is opgesteld door Regioplan in opdracht van UWV. De
				monitor geeft inzicht in knelpunten en succes van het instrument
				loonkostensubsidie (LKS), waarvoor UWV sinds 2008 beschikt en waarvoor UWV
				tijdelijke financiële middelen beschikbaar heeft gekregen.
 De monitor is op onderdelen positief, maar is ook kritisch over
				de werking van LKS. Zo is slechts twintig procent van de werkgevers door LKS
				over de streep getrokken om een moeilijk plaatsbare werkzoekende aan te nemen.
				Daarnaast verschillen re-integratiebedrijven van mening over de meerwaarde van
				het instrument LKS voor cliënten van UWV.
 Het kabinet is van oordeel dat de toegevoegde waarde van het
				instrument loonkostensubsidie voor UWV onvoldoende is vast komen te staan. De
				monitor van UWV bevestigt deze conclusie. Het laten vervallen van de
				mogelijkheid voor UWV om loonkostensubsidie in te zetten maakt onderdeel uit
				van de wijziging van de wet SUWI, die u op korte termijn zult ontvangen.
 Overigens wordt met toezending van deze monitor aan de Tweede
				Kamer, in combinatie met toezending van de eerdere monitorrapporten over inzet
				van loonkostensubsidie door UWV, voldaan aan de toezegging tijdens een
				wetgevingsoverleg in het kader van de wet Stimulering Arbeidsparticipatie
				(Kamerstukken 2008–2009, 31 567,
				nr. 24) om een kwalitatieve evaluatie te laten uitvoeren naar de
				effectiviteit van de inzet van loonkostensubsidie door UWV.