De Staat van de Europese Unie; Brief minister en staatssecretaris
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29201, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29201 nr. 1

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVEInleiding1 DE EUROPESE AGENDA OP HOOFDLIJNEN1.1 Intern beleid1.1.1 Herstel van groei en werkgelegenheidEconomische en sociale hervormingenVerder werken aan de interne markt en ...... aan de hervorming van arbeidsmarkten... en aan hervorming van de stelsels van sociale beschermingHoudbare overheidsfinanciën van lidstaten en UnieKenniseconomie1.1.2 Veiligheid en beschermingGrensoverschrijdende problemen moeten gezamenlijk worden
aangepaktTerugblik eerste helft 2003Vooruitblik 2004De nieuwe lidstaten1.1.3 Bescherming van het milieuMilieudrukEuropese regelgevingKyotoBiotechnologieJohannesburgMilieurampen op zeeMilieuaansprakelijkheid1.2 Extern beleidEen operationeel Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB)Het internationale netwerkDe Unie en haar burenOntwikkelingssamenwerking2 CONTOUREN VAN HET NEDERLANDSE VOORZITTERSCHAP VAN DE
EUROPESE UNIE IN 2004Inleiding2.1 VoorzittenExterne vertegenwoordiging2.2 Inhoudelijke contourenDuurzame groeiVerdere uitbouw van de ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheidEen actief, betrokken en slagvaardig extern beleid3 STAND VAN ZAKEN IN DE TOEKOMSTDISCUSSIE3.1 Inleiding: het fenomeen Conventie3.1.1 Verloop en werkwijze ConventieBijeenkomsten in drie fasenEindresultaatWerkwijze PraesidiumMethode Conventie3.1.2 Rol Nederland in ConventieActieve rolSamenwerking met partnersBilaterale contactenContacten Nederlands ParlementMaatschappelijk debat3.2 Appreciatie van het resultaat van de Conventie3.2.1 Een Grondwet voor EuropaHistorische stapKernelementen3.2.2 Het institutionele debatSpeerpunt debat Conventie3.2.3 Waarden en GrondrechtenPreambuleGrondrechten3.2.4 Bevoegdheidsverdeling, subsidiariteit en rol nationale
parlementen3.2.5 Rechtspersoonlijkheid, juridische continuïteit
en rechtsinstrumenten3.2.6 Hof van Justitie3.2.7 Financiën van de Unie3.2.8 Sociaal-economisch beleidSociaal beleidBelastingenGlobale Richtsnoeren voor Economisch Beleid (GREB)Buitensporige tekortprocedureEuropese Centrale Bank (ECB)Externe vertegenwoordiging van de EMUVoorzieningen ten behoeve van eurozone landenEurogroepEuropese Investeringsbank (EIB)3.2.9 Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheidGrenscontrole, asiel en migratieJustitiële samenwerking in civiele zakenSamenwerking op het gebied van materieel strafrecht en
strafprocesrechtExterne betrekkingen op JBZ-gebied3.2.10 Extern beleidAlgemeenGemeenschappelijk Buitenlands- en VeiligheidsbeleidEuropees Veiligheids- en Defensie BeleidOntwikkelingssamenwerkingGemeenschappelijke Handelspolitiek3.2.11 Positie overzeese gebiedsdelen van de Unie3.3 Vooruitblik naar de IGCTijdschemaProcedure IGCInhoud IGC4 STAND VAN ZAKEN IN HET UITBREIDINGSPROCES4.1 Terugblik: onderhandelingen met tien landen voltooidKopenhagenFinanciële voorwaardenGereedheid4.2 Vooruitblik: ratificatie van het toetredingsverdrag
en aandacht voor de overige kandidaat-lidstaten5 DE FINANCIËN VAN DE EUROPESE UNIE5.1 De begrotingGrafiek 1: De drie schillen van de EU-begrotingEigen Middelen BesluitFinanciële perspectieven (prijzen 2004)Begroting 2004De Nederlandse bijdragen op de rijksbegrotingDe Nederlandse nettopositieGrafiek 2: Netto posities EU-lidstaten in 2001, in % BNPGrafiek 3: Netto positie Nederland, 1970–2001, x € 100 000 00005.2 Beheer en controleFinancieel beheer in de Europese UnieJaarverslag Europese RekenkamerFinancieel ReglementInternal Audit Service: Single AuditFraudebestrijdingStructuurfondssubsidiesFinancieel beheer in NederlandWet Toezicht Europese SubsidiesAchtste wijziging Comptabiliteitswet6 RAADSAGENDA'S6.1 Europese RaadVergaderdataStand van zakenDe bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Deense
voorzitterschap (Brussel, Kopenhagen)De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Griekse
voorzitterschap (Brussel, Athene, Thessaloniki)De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Italiaanse
en Ierse voorzitterschapReferenties6.2 Raad Algemene Zaken en Externe BetrekkingenVergaderdata6.2.1 Institutionele onderwerpenStand van ZakenHerziening Statuut EG-ambtenarenEuropese Politieke PartijenTalenBeleid in voorbereidingComitologieEuropees BestuurStatuut EP ledenEuropese Wet Openbaarheid van Bestuur (Eurowob)Referenties6.2.2 UitbreidingReferenties6.2.3 Externe BetrekkingenStand van zakenTerrorismeEuropees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB)Hoge Vertegenwoordiger/Speciale VertegenwoordigersBeleid in voorbereidingGemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB),
Europees Veiligheids- en Defensiebeleidbeleid (EVDB) en EU-VeiligheidsstrategieTerrorismeNon-proliferatieReferenties6.2.4 Relaties met derde landenWestelijke BalkanOost-Europa en Centraal-AziëAfrika, Caribische gebied en Stille Oceaan (ACS)Middellandse Zee en Midden-Oosten/GolfstatenLatijns-AmerikaTransatlantische betrekkingenAziëReferenties6.2.5 HandelsbetrekkingenAlgemeen Preferentieel Stelsel (APS)Referenties6.2.6 OntwikkelingssamenwerkingStand van zakenWorld Summit on Sustainable Development (WSSD)Handel en ontwikkelingFinancing for DevelopmentOntbinding van hulpBestrijding van armoedeziektes: Aids/Hiv, Malaria en Tuberculose.
Reproductieve en seksuele gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden.Beleid in voorbereiding6.3 Raad Economische en Financiële ZakenVergaderdata6.3.1 Ecofin RaadEurogroepStand van zakenVersterking van economische beleidscoördinatieBuitensporige tekortprocedureIntegratie van financiële marktenAfronding belastingpakketOverige belastingen: Energiebelastingrichtlijn en Verordening
administratieve samenwerking inzake BTWUitbreiding van de Europese UnieBeleid in voorbereidingIntegratie van financiële markten en regulering van
effectenmarktenGevolgen vergrijzingBelastingbeleid van de Europese UnieReferenties6.3.2 BegrotingsraadStand van zaken6.4 Raad Justitie en Binnenlandse ZakenVergaderdata6.4.1 Asiel, migratie en buitengrenzen alsmede integratie Stand van zakenAlgemeenWetgevingIntegratieGrenzenBescherming in de regioSamenwerking met andere landenTerugkeer en terug- en overnameMigratie en ontwikkelingFinanciering van beleidBeleid in voorbereidingWetgevingVijf jaar na Amsterdam en TampereFinanciële lastenverdeling6.4.2 Politiële en justitiële samenwerking in
strafzakenStand van zakenwederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingenCriminaliteit- en terrorismebestrijdingDrugsproblematiekExterne betrekkingen op JBZ-strafrechtgebiedBeleid in voorbereiding6.4.3 Civielrechtelijke samenwerkingStand van zakenBeleid in voorbereiding6.4.4 Civiele beschermingStand van zakenBeleid in voorbereidingReferentiesAsiel en migratieJustitie en politie6.5 Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid
en ConsumentenzakenAlgemeenVergaderdata6.5.1 Werkgelegenheid en Sociaal BeleidStand van zakenStroomlijning werkgelegenheidsstrategieWerkgelegenheidspakket 2003Vereenvoudiging coördinatie sociale zekerheidsstelsels
(verordening 1408/71)PensioenenRichtlijn uitzendkrachtenTripartiete Top Groei en WerkgelegenheidGender mainstreamingJaar van de gehandicaptenBeleid in voorbereidingEuropese WetgevingStroomlijning sociale beschermingSociale insluitingEmployment Taskforce6.5.2 VolksgezondheidStand van zakenBloed en bloedproductenBioterrorismeTabakDrugspreventieWeefsels en cellenSARSGeestelijke gezondheidKankerscreeningGeneesmiddelenregelgevingVrij patiëntenverkeerEuropese ziekteverzekeringskaartBeleid in voorbereidingEuropees Centrum InfectieziektenHerziening geneesmiddelenregelgevingConferentiesIerse prioriteitenReferentiesWerkgelegenheid en Sociaal BeleidGezondheid6.6 Raad voor het ConcurrentievermogenVergaderdataStand van zakenInterne MarktGemeenschapsoctrooiHarmonisatie technische regelgeving en gevaarlijke stoffenIndustrieIndustrie- en InnovatiebeleidMededingingsbeleidScheepsbouwOnderzoekHet Zesde KaderprogrammaEuropean and Developing Countries Clinical Trials Partnership
(EDCTP)Beleid in voorbereidingItaliaans voorzitterschapSpecifieke dossiersOvernamerichtlijnRichtlijn Vrij Verkeer van PersonenDiensten van Algemeen BelangConcentratieverordeningActieplan 3% R&DConsumentenonderwerpenReferenties6.7 Raad Vervoer, Telecommunicatie en EnergieVergaderdata6.7.1 VervoerStand van zakenVeiligheid in de scheepvaartRelaties van de EU met derde landen in de luchtvaart /
open skiesSingle European SkyEcopuntensysteemTweede SpoorpakketMarco Polo programmaGalileo, het Europese satellietnavigatiesysteemActieplan verkeersveiligheid 2003–10Beleid in voorbereidingHet vrije verkeer van goederen en personen in de EUDuurzame ontwikkeling van transport door «modal
shift»Adequate financiële instrumenten voor nieuwe infrastructuurLiberalisering van transportsystemenVeiligheid van goederen- en personentransport6.7.2 TelecommunicatieStand van zakenSituatie in de sector telecommunicatieActieplan e-Europe 2005Multi-annual programme (2003–2005) for monitoring
eEurope, dissimenation of good practices and the improvement of network and
information security (MODINIS)Hergebruik van overheidsdocumentenICT- en e-businessvaardigheden in EuropaEuropees Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging
(ENISA).World Summit on the Information Society (WSIS)Beleid in voorbereiding6.7.3 EnergieStand van zakenBeleid in voorbereidingReferenties6.8 Landbouw- en VisserijraadVergaderdata6.8.1 LandbouwBeleid in voorbereiding6.8.2 VisserijStand van zakenBeleid in voorbereidingReferentiesLandbouwVisserij6.9 MilieuraadVergaderdataStand van zakenKlimaatveranderingDuurzame ontwikkelingBiotechnologieBeleid in voorbereidingReferenties6.10 Raad Onderwijs, Jeugdzaken en CultuurAlgemeenVergaderdataStand van zakenOnderwijsBenchmarksErasmus-Mundus programmaE-learningBeroepsonderwijsUniversiteiten/Europa van de kennisGelijke kansen gehandicapten in het onderwijsHet Europees Jaar van de TalenJeugdParticipatie en informatieNieuw jeugdprogrammaHorizontale aspectenCultuur/AudiovisueelEuropese meerwaarde en mobiliteitHorizontale aspectenCultuur en gehandicaptenArchieven in de lidstatenVerlenging van Cultuur 2000 en Media Plus«Content» van interactieve media in EuropaHerziening richtlijn «Televisie zonder grenzen»Beleid in voorbereidingFollow-up DoelstellingenrapportCulturele waarde van het onderwijsSocrates/Leonardo2004: jaar van opvoeding door sportJeugd: participatie/informatieHorizontale werkingNieuwe programma's jeugdConferentiesEuropese culturele samenwerkingAudiovisueel beleidReferentiesOnderwijsJeugdCultuurBIJLAGEBeoordeling Nieuwe CommissievoorstellenStand Implementatie Europese RegelgevingLIJST VAN AFKORTINGEN TREFWOORDENREGISTER
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29201Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,4 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 201De Staat van de Europese Unienr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN DE STAATSSECRETARIS
VOOR EUROPESE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 september 2003Met genoegen bieden wij U de «Staat van de Europese Unie»
aan. Hierin is beschreven de Europese agenda 2003–2004 vanuit Nederlands
perspectief.In de bijlage is de Europese Verkenning inzake «Sociaal Europa»
opgenomen. Deze Europese Verkenning bevat de visie van het Centraal Plan Bureau
en het Sociaal Cultureel Planbureau die dan ook uitsluitend verantwoordelijk
zijn voor de inhoud ervan.Over de Nederlandse inzet in de Intergouvernementele Conferentie voor
een grondwettelijk verdrag zal de Kamer een afzonderlijke notitie ontvangen.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. G. de Hoop SchefferDe Staatssecretaris voor Europese Zaken,A. NicolaïINHOUDSOPGAVE Inleiding5   1De Europese agenda op hoofdlijnen91.1Intern beleid9 1.1.1Herstel van groei en werkgelegenheid9 1.1.2Veiligheid en bescherming13 1.1.3Bescherming van het milieu16 1.2Extern beleid19   2Contouren van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie
in 2004262.1Voorzitten26 2.2Inhoudelijke contouren27   3Stand van zaken in de toekomstdiscussie303.1Inleiding: het fenomeen Conventie303.1.1Verloop en werkwijze Conventie303.1.2Rol Nederland in Conventie323.2Appreciatie van het resultaat van
de Conventie34 3.2.1Een Grondwet voor Europa34 3.2.2Het institutionele debat353.2.3Waarden en Grondrechten363.2.4Bevoegdheidsverdeling, subsidiariteit
en rol nationale parlementen37 3.2.5Rechtspersoonlijkheid, juridische
continuïteit en rechtsinstrumenten37 3.2.6Hof van Justitie38 3.2.7Financiën van de Unie393.2.8Sociaal-economisch beleid40 3.2.9Ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid423.2.10Extern beleid44 3.2.11Positie overzeese gebiedsdelen
van de Unie45 3.3Vooruitblik naar de IGC45    4Stand van zaken in het uitbreidingsproces484.1Terugblik: onderhandelingen met
tien landen voltooid48 4.2Vooruitblik: ratificatie van het
toetredingsverdrag en aandacht voor de overige kandidaat-lidstaten52    5De financiën van de Europese Unie545.1De begroting54 5.2Beheer en controle60   6Raadsagenda's646.1Europese Raad64 6.2Raad Algemene Zaken en Externe
Betrekkingen676.2.1Institutionele onderwerpen686.2.2Uitbreiding70 6.2.3Externe Betrekkingen716.2.4Relaties met derde landen736.2.5Handelsbetrekkingen816.2.6Ontwikkelingssamenwerking83 6.3Raad Economische en Financiële
Zaken85 6.3.1Ecofin Raad866.3.2Begrotingsraad90 6.4Raad Justitie en Binnenlandse Zaken92 6.4.1Asiel, migratie en buitengrenzen
alsmede integratie92 6.4.2Politiële en justitiële
samenwerking in strafzaken976.4.3Civielrechtelijke samenwerking100 6.4.4Civiele bescherming101 6.5Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken1026.5.1Werkgelegenheid en Sociaal Beleid1036.5.2Volksgezondheid105 6.6Raad voor het Concurrentievermogen110 6.7Raad Vervoer, Telecommunicatie
en Energie1196.7.1Vervoer1196.7.2Telecommunicatie1236.7.3Energie125 6.8Landbouw- en Visserijraad128 6.8.1Landbouw1286.8.2Visserij132 6.9Milieuraad1356.10Raad Onderwijs, Jeugdzaken en
Cultuur139     Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen147    Stand Implementatie
Europese Regelgeving161    Lijst van Afkortingen162    Trefwoordenregister165         InleidingDe Europese Unie is steeds in ontwikkeling. Ook in de komende periode
speelt een aantal belangrijke veranderingen. De uitbreiding van de Unie met
tien nieuwe lidstaten krijgt op 1 mei 2004 haar beslag. Daarnaast zal
een Intergouvernementele Conferentie zich buigen over de toekomst van de Unie.
Hierbij zullen de resultaten van de Conventie als basis dienen.Parallel aan deze processen zal de Unie – in de uitgebreide samenstelling –
het hoofd moeten bieden aan actuele uitdagingen, zoals herstel van economische
groei en werkgelegenheid, zorg voor veiligheid en bescherming van inwoners,
versterking van het externe optreden en bescherming van het milieu.Hoofdstuk 1 gaat in op de hoofdlijnen van de Europese beleidsdiscussies
en de Nederlandse inzet daarin. Het beleid komt meer in detail aan de orde
in hoofdstuk 6. Dat hoofdstuk behandelt de ontwikkeling van de Raadsagenda's
gedurende vier voorzitterschappen: de twee voorgaande voorzitterschappen –
het Deense en het Griekse voorzitterschap – en het huidige en het komende
voorzitterschap – het Italiaanse en het Ierse voorzitterschap.Drie horizontale onderwerpen krijgen aandacht in aparte hoofdstukken.
Hoofdstuk 3 gaat in op de toekomstdiscussie. Het blikt terug op de Conventie
en kijkt vooruit naar de Intergouvernementele Conferentie. Hoofdstuk 4 behandelt
de voorbereiding van de uitbreiding van de Unie. Hierin komt de toetreding
van de tien kandidaat-lidstaten waarmee reeds een toetredingsverdrag is getekend
aan de orde en wordt ingegaan op de ontwikkelingen ten aanzien van de andere
kandidaat-lidstaten, Bulgarije, Roemenië en Turkije. Hoofdstuk 5 bespreekt
de financiën van de Unie.Hoofdstuk 2 is gewijd aan het Nederlandse voorzitterschap. Het besteedt
aandacht aan de plaats die de belangrijkste beleidsdiscussies tijdens het
Nederlandse voorzitterschap naar verwachting zullen krijgen. Uiteraard kan
hiervan, ongeveer tien maanden voor het voorzitterschap, alleen een indicatie
worden gegeven.Bijlage bij deze Staat van de Europese Unie is Europese Verkenning nr. 1.
Deze bijlage is onder verantwoordelijkheid van het Centraal Planbureau en
het Sociaal en Cultureel Planbureau tot stand gekomen. Het onderwerp van de
eerste volwaardige Europese Verkenning is sociaal beleid in Europa. In de
notitie aan de Tweede Kamer over de positionering en coördinerende rol
van het ministerie van Buitenlandse Zaken in het Europese en internationale
beleid (september 2001) is vastgelegd dat het Centraal Planbureau en het Sociaal
en Cultureel Planbureau jaarlijks zal worden gevraagd een gezamenlijke Europese
Verkenning op te stellen van Europese trends en ontwikkelingen die voor Nederland
van belang kunnen zijn. Zo wordt ingespeeld op de wens tot «vermaatschappelijking»
van het beleid van de Unie. Door voor onderscheiden vraagstukken duidelijk
te maken hoe Europese ontwikkelingen van invloed zijn op de speelruimte voor
nationaal beleid, wordt aanschouwelijk en aannemelijk gemaakt dat «Europa geen buitenland meer is»1: binnenlands beleid kan vrijwel niet meer worden gevormd zonder rekening
te houden met de Europese inbedding ervan. Tevens voorziet de Europese Verkenning
in de behoefte aan strategische analyse en voorbereiding van Europese dossiers
die de positie van Nederland in Europa raken.Met deze Staat van de Europese Unie licht de regering haar positiebepaling
in Europese beleidsdiscussies toe. Tevens hoopt de regering het parlementaire
en publieke debat over «Europa» en over de Nederlandse positie
ten aanzien van het beleid van de Unie te stimuleren.1 DE EUROPESE AGENDA OP HOOFDLIJNEN1.1 Intern beleid1.1.1 Herstel van groei en werkgelegenheidVrijwel alle lidstaten van de Europese Unie ervaren de negatieve gevolgen
van het huidige economische klimaat. De economische groei is laag en sommige
lidstaten hebben te maken met een economische recessie. De werkloosheid stijgt.De Europese Raad van Lissabon heeft in maart 2000 besloten tot modernisering
van de economieën van de lidstaten. Meer concreet heeft de Unie zich
ten doel gesteld voor 2010: «de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie
van de wereld te worden, die in staat is tot duurzame economische groei, met
meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang.» De Europese
Raad heeft met het formuleren van deze doelstelling een gemeenschappelijke
visie opgesteld voor het hele sociaal-economische beleid van de Europese Unie
en een verband gelegd tussen reeds bestaande instrumenten daarvoor, gericht
op verbetering van de concurrentiekracht van de Unie.Modernisering van de economie is van essentieel belang voor het concurrentievermogen
en is dan ook een taak van de lidstaten én van de Europese Unie. Door
de Economische en Monetaire Unie (EMU) en de interne markt zijn de economieën
van de lidstaten sterk met elkaar verweven geraakt. Het beleid van een lidstaat
heeft directe effecten op andere lidstaten. Tegelijkertijd zijn de lidstaten
zelf het beste in staat hun eigen economie in te richten. Echter, een effectieve
coördinatie van het sociaal-economisch beleid, die voortbouwt op de bereidheid
van lidstaten om zich extra in te spannen voor het behalen van de Lissabon-doelstellingen,
is hierbij van groot belang. De Lissabonstrategie overbrugt het spanningsveld
tussen het Europese en het nationale sociaal-economische beleid. De lidstaten
zijn vrij in de eigen sociaal-economische invulling van de gezamenlijke Lissabon-doelstelling.
Zij leren daarbij van elkaars prestaties en tekortkomingen.Om prestaties van de lidstaten en de Unie te meten en te evalueren op
de effecten van beleid is het noodzakelijk om over vergelijkbare beleidsindicatoren
en statistische gegevens te beschikken. Dit vergt een geïntegreerde beleidsanalyse,
waarvoor door de lidstaten moet worden geïnvesteerd in de onderliggende
statistische infrastructuur. Onderzoek zal worden gedaan naar de mogelijkheid
van een modulair statistisch systeem in plaats van een lijst van los van elkaar
staande structurele indicatoren. Nederland streeft naar een beter gebruik
van structurele indicatoren en de ontwikkeling van betere analytische instrumenten
bij de evaluatie van de voortgang van de Lissabonstrategie en de toepassing
van de open coördinatiemethode op diverse beleidsterreinen.Achtereenvolgende Europese Voorjaarsraden hebben de Lissabonstrategie
vorm gegeven en daarmee de basis gelegd voor een modernere economie. Het komt
nu aan op uitvoering van de maatregelen. Hierdoor zal herstel van groei en
werkgelegenheid sneller optreden. Mede op grond hiervan verdienen vier elementen
van het sociaal-economische beleid bijzondere aandacht in de komende periode:• Implementatie en voortzetting van de economische en sociale hervormingen;• Verdere vervolmaking van de interne markt;• Een houdbaar begrotingsbeleid; en• De totstandkoming van de kenniseconomie.Economische en sociale hervormingenDe Europese Raad heeft in maart 2003 geconstateerd dat er veel maatregelen
zijn genomen in de drie jaar sinds het begin van de Lissabonstrategie. Hij
heeft echter ook opgemerkt dat er nog veel te doen blijft. Economische en
sociale hervormingen moeten sneller worden doorgevoerd om duurzame groei te
bevorderen en meer en betere banen te scheppen.De Europese Raad heeft daarom termijnen gesteld voor hervorming van spoorvervoer,
energiemarkten, het Europees luchtruim, financiële markten, overheidsopdrachten,
de informatiemaatschappij, uitzendarbeid, sociale zekerheid voor grensoverschrijdende
arbeid, energiebelasting, aansprakelijkheid voor milieuschade en klimaatverandering.
Nederland steunt deze actietermijnen en zal zich in de Raad inzetten om hen
op tijd te verwezenlijken.Voorts heeft de Europese raad een werkgroep opgericht onder leiding van
de Nederlandse oud-premier Wim Kok om praktische hervormingen te identificeren
die de lidstaten kunnen helpen bij de modernisering van hun arbeidsmarkten
en vergroting van de werkgelegenheid. De werkgroep zal eind 2003 advies uitbrengen
over de maatregelen die de lidstaten op korte termijn kunnen nemen. Het advies
van deze Employment Taskforce zal tevens als input
dienen voor de Europese Voorjaarsraad van 2004.Verder werken aan de interne markt en ...Een dynamische en goed functionerende interne markt bevordert productiviteit
en groei, zeker in een grotere Unie. Daarom moeten Europese markten opener
worden en verder integreren. Het werk eraan heeft een nieuwe impuls nodig
om de voordelen van de uitbreiding volledig te realiseren, de slechtere, economische
conjunctuur het hoofd te bieden en de ambities van de Lissabonstrategie te
verwezenlijken. De Commissie wil zo'n impuls geven door zich te concentreren
op de fundamenten van de interne markt.Niet goed functionerende (deel)markten moeten worden aangepakt. Vier markten
verdienen bijzondere aandacht:• De interne markt voor diensten moet beter werken om het potentieel
ervan volledig te benutten. De regering acht het mitigeren van belemmeringen
op deze markt van groot belang gegeven de samenstelling van de Nederlandse
economie.• Het bevorderen van zoveel mogelijk openen van netwerkindustrieën
waarbij de hoogwaardige kennisindustrieën prioritair zijn.• Het stimuleren van ondernemerschap. Voor een snel en krachtig economische
herstel is Nederland het meest gebaat bij een innovatief en dynamisch ondernemersklimaat.• Vereenvoudiging van wet- en regelgeving. Hiertoe dient onder meer
het in 2002 verschenen Actieplan Kwaliteit Regelgeving van de Commissie. Momenteel
wordt een aantal sectoren op hun potentieel tot vereenvoudiging onderzocht.
De Commissie zal vervolgens concrete voorstellen doen om de betrokken wetgeving
te vereenvoudigen. De regering zal dit onderwerp in 2004 hoog
op de Europese agenda houden.De lidstaten moeten voorts de bestaande regels beter toepassen. Er lopen
1600 inbreukprocedures van de Commissie tegen lidstaten omdat deze de Europese
voorstellen voor de interne markt niet op tijd hebben omgezet in nationale
wetgeving of niet op de juiste manier.... aan de hervorming van arbeidsmarktenHervorming van de nationale arbeidsmarkten is van belang. Dynamischer
arbeidsmarkten moeten ertoe leiden dat de arbeidsparticipatie aanzienlijk
toeneemt (Lissabon-doelstelling van 70%). Dat kan onder meer door aanpassing
van de belasting- en uitkeringsstelsels, een activerend arbeidsmarktbeleid,
het creëren van een nieuw evenwicht tussen flexibiliteit en zekerheid
en door te investeren in menselijk kapitaal (een leven lang leren).... en aan hervorming van de stelsels van sociale beschermingIn dit verband speelt de vergrijzingsproblematiek een belangrijke rol.
Zij noopt tot vergaande maatregelen met als belangrijke componenten duurzame
overheidsfinanciën en het verhogen van de arbeidsparticipatie, ook van
oudere werknemers. Om de sociale functie van toereikende pensioenen te waarborgen,
moet de pensioenvoorziening een solide financiële basis hebben. De methode
van open coördinatie op pensioengebied wordt voortgezet. In 2003 wordt
de aanzet gegeven voor het uitvoeren van studies over de financiële en
sociale houdbaarheid van de verschillende pensioenstelsels in de lidstaten.
Zo wordt een vergelijkende beoordeling ervan mogelijk en kan de Raad best practices identificeren en desgewenst gezamenlijke
doelen en benchmarks vaststellen.Een tweede belangrijke uitdaging voor de modernisering van de sociale
beschermingsstelsels vormt de noodzaak om de sociale samenhang in de Unie
te versterken en de overgang naar de kenniseconomie niet gepaard te laten
gaan met nieuwe vormen van sociale uitsluiting. De samenwerking tussen de
lidstaten met behulp van de methode van open coördinatie moet ertoe leiden
dat sociale uitsluiting effectief wordt bestreden en het activerende vermogen
van de stelsels van sociale bescherming wordt vergroot.Houdbare overheidsfinanciën van lidstaten en UnieEen verstandig begrotingsbeleid is de basis voor een gezond economisch
beleid. Dit geldt zowel voor de Unie als voor de lidstaten.Volgens het verdrag moeten de lidstaten een begrotingstekort van 3 procent
van het BBP of meer voorkomen. Verder moeten zij volgens het Stabiliteits-
en Groeipact op de middellange termijn streven naar een begroting die nabij
evenwicht of in overschot is. Begrotingsdiscipline is nodig ter ondersteuning
van het Europese monetaire beleid, maar ook om de budgettaire gevolgen van
de vergrijzing op te kunnen vangen. Veel lidstaten hebben echter vanaf 2001
hun begrotingstekorten laten oplopen. De oorzaak daarvan is enerzijds een
daling van economische groei, soms gecombineerd met lastenverlichting. Anderzijds
hebben veel lidstaten tijdens de gunstige economische situatie van eind jaren
'90 te weinig gedaan aan uitgavenbeperking. Dit heeft geleid tot buitensporige
tekorten in Portugal in 2001 en in Duitsland en Frankrijk in
2002. De Ecofin Raad heeft deze landen daarom aanbevolen maatregelen te nemen
om de tekorten terug te dringen en een deadline gesteld waarvoor de tekorten
onder de 3% gebracht moeten zijn. Het begrotingstekort van Italië is
eveneens zorgelijk.Om de begrotingen structureel te verbeteren hebben alle lidstaten met
een betalingspositie die niet nabij evenwicht of in overschot is, met uitzondering
van Frankrijk, toegezegd de begrotingstekorten vanaf 2003 per jaar structureel
met ten minste 0,5 procentpunt van het BBP te verminderen, conform de in de
Eurogroep gemaakte afspraak die in de Europese Raad is bevestigd. Lidstaten
met een buitensporig tekort moeten meer doen dan een verbetering van 0,5 procentpunt.
De Ecofin Raad beoordeelt het begrotingsbeleid van de lidstaten naar de letter
van het Stabiliteits- en Groeipact. Binnen dit kader wordt rekening gehouden
met de specifieke economische situatie in lidstaten. Het komende jaar zal
Nederland zich blijven inzetten voor een zorgvuldig begrotingsbeleid dat recht
doet aan de afspraken van het Stabiliteits- en Groeipact.Ook in Europa wil de regering een behoedzame ontwikkeling van de uitgaven.
Zij meent dat de plafonnering van de steun aan de landbouw, die werd afgesproken
in Brussel in oktober 2002, een stap in de goede richting is. Daarmee is het
structuur- en cohesiebeleid de grootste openstaande budgetpost van de volgende
financiële perspectieven. Nederland is voorstander van een zogenoemde
«cohesiebenadering»: door bij de selectie rekening te houden met
de nationale welvaart (in plaats van de nu geldende regionale welvaart) kunnen
de structuurmiddelen geconcentreerd worden op de minst welvarende lidstaten.
Dit maakt tevens een einde aan het rondpompen van structuurmiddelen tussen
Brussel en de welvarende lidstaten. Wel dient op Europees niveau sprake te
zijn van het voortzetten van structuurbeleid, hoewel niet vergelijkbaar in
financiële omvang, met een werkelijk toegevoegde communautaire waarde.
Eind 2003 zal de Commissie haar Derde Cohesierapport uitbrengen. Daarin komen
voorstellen voor de hoofdlijnen van het toekomstig structuurbeleid. Nederland
zal, samen met gelijkgezinde lidstaten, trachten daarop invloed uit te oefenen.In 2004 gaan de onderhandelingen over de nieuwe financiële perspectieven
(2007–2013) van start. De huidige Financiële Perspectieven lopen
van 2000 tot en met 2006. Het volgende meerjarig financieel kader moet derhalve
vanaf 2007 ingaan. Eind 2003 zal de Commissie voorstellen doen over de
werking van het Eigen Middelen Besluit, de inhoudelijke en financiële
kaders voor de nieuwe Financiële Perspectieven en voor het toekomstige
structuurbeleid (zgn. derde cohesierapport). In de eerste helft van 2004 zullen
de bijbehorende wetgevingsvoorstellen door de Commissie worden gepresenteerd.
Om op tijd klaar te zijn voor 2007 zal een akkoord over de nieuwe Financiële
Perspectieven uiterlijk in 2005 tot stand moeten komen. Dat zal de Europese
Raad doen. Hij stelt daarmee vast de brede beleidskaders voor de Unie voor
een periode van 5 tot 7 jaar, de daarvoor benodigde financiële middelen
en de verdeling van deze middelen, zowel in termen van ontvangsten als bijdragen,
over de lidstaten.KenniseconomieOp de middellange termijn is de totstandkoming van een kenniseconomie
essentieel om welvaart en welzijn van alle burgers in Europa te garanderen. De overgang naar die kenniseconomie zal geruime tijd vergen.
De aandacht hiervoor mag ook in het komende jaar niet verslappen. Twee aspecten
spelen daarbij een belangrijke rol: vergroting van de productiviteit en voorrang
voor innovatie en ondernemerschap.Europa heeft een groot innovatiepotentieel, maar zet te weinig ideeën
om in toegevoegde waarde. Het moet dat potentieel onderhouden door hoogwaardig
onderwijs en onderzoek en het exploiteren door de wisselwerking tussen bedrijfsleven
en onderzoeksinstellingen te stimuleren. Het bedrijfsleven is een bron van
groei en werkgelegenheid en moet in de totstandkoming van de kenniseconomie
een belangrijke rol spelen. Maatregelen die in 2004 in gang gezet kunnen worden
om de innovatie te bevorderen zijn:• voorwaarden scheppen om research & development-uitgaven zo
efficiënt mogelijk in te zetten en, vooral die van bedrijven, te verhogen,
zodat de Unie toegroeit naar haar doelstelling van 3 procent;• het voor ondernemingen makkelijker maken om markten te betreden
en te verlaten;• het voor ondernemingen in het algemeen eenvoudiger maken toegang
te verkrijgen tot (commerciële) financiering en kennis;• het verbeteren van de kennisoverdracht en de innovatie in het MKB
in het bijzonder;• verlichting van regeldruk en de administratieve lasten en• ondernemerschap bij jongeren stimuleren.De kenniseconomie moet leiden tot groei van de productiviteit en een duurzame
stijging van de productieve capaciteit van de Europese economieën. Daarvoor
zijn structurele hervormingen en gerichte maatregelen nodig. Op die manier
kan Europa de uitdagingen van internationale concurrentie en vergrijzing de
baas blijven.1.1.2 Veiligheid en beschermingGrensoverschrijdende problemen moeten gezamenlijk worden
aangepaktBurgers hebben recht op veiligheid en vluchtelingen in de zin van het
Vluchtelingenverdrag hebben recht op bescherming. Europese samenwerking bij
de bestrijding van ernstige, grensoverschrijdende en al dan niet georganiseerde
criminaliteit, waaronder terrorisme, is onmisbaar voor een effectieve aanpak
ervan. Dit geldt ook voor vraagstukken van asiel en migratie. Immers, deze
verschijnselen zijn bij uitstek grensoverschrijdend. Europese burgers vragen
om een veilige Unie, waarin zij hun rechten vanwege de ruimte zonder binnengrenzen
die de Europese Unie grotendeels is, vrijelijk kunnen doen gelden.Het is daarom van groot belang dat de Unie verder werkt aan de Europese
ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zoals in Tampere in 1999
besloten en in het Verdrag van Amsterdam vastgelegd. Effectiviteit van beleid
en het waarborgen van de kwaliteit van de Nederlandse rechtsstaat moeten daarbij
volgens de regering hand in hand gaan. De aanslagen van 11 september
2001 hebben het tempo van politiële en justitiële samenwerking aanmerkelijk
verhoogd. Daarnaast kwamen ook de strijd tegen illegale immigratie en mensensmokkel
hoog op de Europese agenda te staan, doordat zich de afgelopen jaren schrijnende
incidenten voordeden waarbij illegale migranten onder erbarmelijke omstandigheden
om het leven kwamen bij pogingen Europa binnen te komen. Dergelijke incidenten
doen zich nog steeds voor.De regering verwacht dat de immigratiedruk op Europa hoog zal blijven.
Dit vraagt om een gemeenschappelijk Europees beleid voor de verschillende,
maar onderling verweven vraagstukken van asiel en immigratie alsmede integratie.
Kader daarvoor vormen de internationale verplichtingen onder het VN Vluchtelingenverdrag
en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De lidstaten zijn het
eens over de doelstelling: de Unie moet bescherming bieden aan wie dat echt
nodig heeft, maar moet tegelijkertijd ongewenste bijverschijnselen als «asielshoppen»,
asielzoekers met economische motieven en mensensmokkel tegengaan. Op die manier
kan het asielstelsel blijven functioneren voor diegenen voor wie het bedoeld
is.Terugblik eerste helft 2003De totstandkoming van gemeenschappelijke normen verloopt langzamer dan
voorzien, hoewel op sommige punten voortgang is geboekt. Lidstaten zijn gehecht
aan hun eigen beleid en nemen besluiten met unanimiteit. De Europese Raad
heeft in Sevilla (juni 2002) een nieuw politiek momentum gecreëerd. Over
verschillende, complexe asiel- en immigratiedossiers heeft de Raad sedertdien
overeenstemming bereikt, zoals de gemeenschappelijke normen voor de opvang
van asielzoekers, de criteria om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk
is voor het behandelen van een asielverzoek (Dublin II), gemeenschappelijke
normen voor gezinshereniging en de status van langdurig verblijvende derdelanders.
De lidstaten hebben sinds juni 2002 bovendien hun praktische samenwerking
bij de bewaking van de buitengrenzen van de Unie geïntensiveerd.Daarnaast zijn in Sevilla belangrijke stappen genomen om het asiel- en
migratiebeleid beter te integreren in het externe beleid van de Unie. Samenwerking
met landen van herkomst en doorreis van migranten staat daarin centraal. Zo
maakt de Unie onder meer afspraken over terug- en overname van illegale migranten.
De Europese Commissie boekt voortgang bij de onderhandelingen daarover. Het
gaat hierbij om de landen rondom de uitgebreide Unie (Middellandse Zee, westelijke
Balkan en de nieuwe buren in Oost-Europa) en verder weg gelegen landen van
waaruit grote stromen migranten komen. Ook wordt samen met deze landen onderzocht
hoe onderliggende oorzaken van migratie als gewapende conflicten en extreme
armoede aan te pakken.Mede naar aanleiding van ideeën van de Britse premier Blair bespreekt
de Europese Unie de mogelijkheden asielzoekers en vluchtelingen beter te beschermen
in de regio van herkomst. Goede regionale opvang kan vermenging van vluchtelingen
en economische migranten in de asielprocedure tegengaan en de druk op deze
procedure verlichten. De United Nations High Commissioner
for Refugees (UNHCR) moet hierin een leidende rol spelen.Ook de Europese Raad van Thessaloniki heeft topprioriteit toegekend aan
asiel- en migratiebeleid. De Europese Raad besprak de ontwikkeling van een
gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie, buitengrenzen, de terugkeer
van illegale immigranten en samenwerking met derde landen. Versterking van
bescherming in de regio hoort daarbij. De Europese Commissie is gevraagd voor
juni 2004 met voorstellen voor Europese maatregelen te komen.Bij politiële en justitiële samenwerking zijn belangrijke maatregelen
tot stand gekomen, zoals het Europees Aanhoudingsbevel en afspraken over de definitie en de strafbaarstelling van terroristische delicten.
Daarnaast zijn voor (andere) ernstige delicten van grensoverschrijdende aard,
zoals mensenhandel, mensensmokkel en seksuele uitbuiting van kinderen stappen
genomen tot onderlinge aanpassing van strafrechtelijke bepalingen. Wederzijdse
erkenning van rechterlijke beslissingen is verder uitgebreid. De regering
meent dat wettelijke en praktische belemmeringen voor de samenwerking bij
de rechtshandhaving dienen te verdwijnen met behoud van voldoende nationale
beleidsvrijheid zoals bijvoorbeeld bij het drugsbeleid.Zoals gezegd heeft, na de aanslagen van 11 september 2001, de samenwerking
tussen de Europese Unie en derde landen op politie- en justitiegebied aan
belang gewonnen. Zo is er een samenwerkingsovereenkomst tussen Europol en
de Verenigde Staten gesloten en zullen de overeenkomsten tussen de Unie en
de Verenigde Staten over rechtshulp en uitlevering spoedig worden ondertekend.Vooruitblik 20042004 wordt een belangrijk jaar voor de Europese JBZ-agenda. Op 1 mei
2004 loopt de termijn in het Verdrag van Amsterdam af, waarbinnen de wettelijke
basis voor een gemeenschappelijk asielen migratiebeleid moet zijn gelegd.
In oktober 2004 zal het vijf jaar geleden zijn dat de Europese Raad het Tampere-actieprogramma
voor het JBZ-beleid opstelde. Het ligt in de rede in 2004 tijdens het Ierse
en zeker ook het Nederlandse voorzitterschap de balans op te maken van het
Tampere-actieprogramma en de follow-up voor te
bereiden met de huidige en de nieuwe lidstaten.Voor asiel en migratie moet allereerst de wetgevingsagenda van Amsterdam
worden afgerond. Vervolgens komt verdergaande harmonisatie van met name het
asielbeleid aan de orde. De regering wil dat de Unie de stap van minimumharmonisatie
naar daadwerkelijk gemeenschappelijk beleid neemt en voortgang boekt op het
terrein van de bescherming in de regio van herkomst. De Conventie stelt voor
in een nieuw verdrag de besluitvormingsprocedures te versoepelen en de rol
van het Europees Parlement te versterken om zo'n gezamenlijk beleid te vergemakkelijken.
Het Verdrag van Amsterdam voorziet in de mogelijkheid van overgang naar gekwalificeerde
meerderheidsbesluitvorming en co-decisie voor het asiel en migratiebeleid.
Nederland zal zich daarvoor ook in de IGC inzetten. Voor een aantal onderwerpen,
zoals illegale immigratie en terugkeer, geldt dat het Verdrag van Nice bepaalt
dat vanaf 1 mei 2004 met gekwalificeerde meerderheid zal worden
besloten.Een geïntegreerd migratiebeleid, gericht op de gehele migratieketen
en onderliggende oorzaken, vergt intensievere samenwerking met landen van
herkomst om migratie als gevolg van conflicten, armoede en schending van mensenrechten
tegen te gaan en duurzame terugkeermogelijkheden te bevorderen. De regering
wil de ideeën over versterking van de bescherming van vluchtelingen in
hun eigen regio verder uitwerken met Europese partners en UNHCR. Ook een meer
gemeenschappelijk terugkeerbeleid moet aan de orde komen, inclusief uitbreiding
van het aantal terug- en overnameovereenkomsten met landen van herkomst en
doorreis van migranten. Het aanpakken van onderliggende oorzaken van migratie,
waaronder conflicten en armoede, vergt onder meer een geïntegreerd buitenlands
beleid. De regering wil ten slotte de mogelijkheden bezien voor Europese samenwerking
op het gebied van het integratiebeleid. Enerzijds worden de lidstaten
van de Unie hier met een gelijksoortige problematiek geconfronteerd en kunnen
zij van elkaars ervaringen leren, anderzijds hoort dit bij de eerder genoemde
ketenaanpak. De Europese Raad van Thessaloniki heeft opgeroepen tot een alomvattend
multidimensionaal beleid voor de integratie van legaal verblijvende derdelanders.
De regeringsleiders van de Europese Unie gaan ervan uit dat een succesvolle
integratie van migranten bijdraagt tot sociale cohesie en economische welvaart.
Dit betekent dat de discussie in Europa moet ingaan op zowel de rechten als
de plichten van migranten én gastlanden. Integratiebeleid blijft in
eerste instantie een nationale verantwoordelijkheid, maar dient wel in een
samenhangend Europese kader tot stand te komen.Op politie- en justitiegebied is aandacht nodig voor de implementatie
door de lidstaten van de reeks maatregelen die de afgelopen jaren genomen
zijn. De praktische, operationele samenwerking tussen de lidstaten is voor
verbetering vatbaar. Criminele organisaties opereren steeds internationaler
en met steeds meer geavanceerde middelen. In dat licht is het belangrijk dat
de politie- en justitiediensten van de lidstaten intensiever gaan samenwerken.
Daarvoor zijn wederzijdse kennis en vertrouwen nodig en een verdere ontwikkeling
van Europol en Eurojust om hun ondersteunende rol naar behoren te kunnen vervullen.
Een punt van aandacht bij dit laatste blijft de democratische en rechterlijke
controle, ook op Europees niveau. In de Europese Conventie zijn daarvoor voorstellen
gedaan.De nieuwe lidstatenPer 1 mei 2004 zullen naar verwachting tien nieuwe lidstaten toetreden.
Om hen goed voor te bereiden op hun toetreding wordt volop aandacht besteed
aan de overname van het acquis op het gebied van
asiel en migratie (inclusief buitengrensbewaking), op het gebied van justitie
en politie en wat betreft hun vermogen de regels naar behoren toe te passen.
Dat geschiedt door monitoring en technische bijstand. Hoewel deze landen zich
ten volle inspannen om aan de verplichtingen te voldoen, is het niet uitgesloten
dat eind 2003 nog tekortkomingen worden geconstateerd. De Unie kan in een
dergelijk geval besluiten voor wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen
op het gebied van civiel- en strafrecht vrijwaringsclausules in te stellen.
Hierdoor zouden nieuwe lidstaten tijdelijk worden uitgesloten van de toepassing
van de Europese regels op deze gebieden. Onderling vertrouwen in de kwaliteit
van elkaars rechtssysteem is immers een voorwaarde voor de wederzijdse erkenning.1.1.3 Bescherming van het milieuMilieudrukDe regering kiest in haar milieubeleid voor een pro-actieve en ambitieuze
inzet in Europees verband. Om aan milieuproblemen nu en in de toekomst het
hoofd te bieden, streeft zij naar een hoog niveau van bescherming van veiligheid
en gezondheid van bevolking en milieu. De specifieke omstandigheden in Nederland
maken zo'n inzet alleen maar noodzakelijker; ons land kent een hoge bevolkingsdichtheid,
een intensieve landbouw, industrie en druk verkeer. De druk op het milieu,
die daarvan het gevolg is, vereist een actieve aanpak in de vorm van beperking
van emissies en lozingen, kwaliteitseisen aan water en lucht, hergebruik van
afval, energiebesparing en bevordering van nieuwe technologieën. Milieu-eisen kunnen een positief economisch effect hebben; de ervaring heeft uitgewezen
dat ze een prikkel kunnen zijn voor technologische innovatie, waardoor de
concurrentiepositie verbetert.Europese regelgevingEen nationale aanpak is niet voldoende. Veel milieuproblemen hebben een
grensoverschrijdend karakter en kunnen alleen in samenwerking met andere landen
effectief worden aangepakt. De regels van de interne markt maken dat lidstaten
veel maatregelen gezamenlijk moeten nemen. Zij verzekeren een «level
playing field» op EU-niveau waardoor de concurrentiepositie van het
bedrijfsleven in de verschillende lidstaten niet wordt aangetast. Het is dan
ook niet verwonderlijk dat verreweg de meeste Nederlandse milieuregelgeving
in «Brussel» haar oorsprong vindt. De regering kent grote waarde
toe aan een integraal milieubeleid. Zij hecht dan ook aan het «Cardiff
proces», dat moet zorgen voor de integratie van milieu-doelstellingen
in de verschillende beleidsterreinen van de Unie. Dit streven is verder uitgewerkt
en geoperationaliseerd in de Europese Duurzaamheidsstrategie die door de Europese
Raad van Götenborg (juni 2001) is aanvaard. De opzet van de Lissabonstrategie,
die sinds de genoemde ER van Götenborg een milieu-dimensie kent, weerspiegelt
de erkenning dat sociale en economische ontwikkelingen in samenhang met milieu
moeten worden bezien. KyotoDe Unie heeft overeenstemming bereikt over een Europees stelsel van CO2-emissiehandel, waarmee de uitstoot van broeikasgassen op een kosten-effectieve
manier wordt verminderd. Het handelssysteem treedt per 1 januari 2005
in werking. De Unie geeft onder andere hiermee uitvoering aan haar verplichtingen
onder het Kyoto Protocol. De regering heeft zich er bij de onderhandelingen
voor ingezet dat zoveel mogelijk van de grote CO2-producenten in
Europa aan het stelsel deelnemen en dat er bij de allocatie van rechten op
emissie geen concurrentieverstoring tussen lidstaten en bedrijven plaatsvindt.
Voorts wil de regering dat bedrijven hun verplichtingen ook kunnen nakomen
door Joint Implementation en het Clean Development Mechanism toe te passen. Deze initiatieven geven
een belangrijke prikkel om in derde landen emissies te verminderen en bevorderen
de kosten-effectiviteit. De Commissie heeft een voorstel gepubliceerd voor
een richtlijn die de koppeling legt tussen het EU-handelssysteem en Joint Implementation en het Clean Development
Mechanism. In de Unie is tenslotte de discussie begonnen over welke
verdere reductiemaatregelen er in VN-kader nodig zijn na de afloop van de
eerste fase van het Kyoto Protocol (2012).BiotechnologieDe Unie is de drijvende kracht geweest bij de totstandkoming van het Cartagena
Protocol over bio-veiligheid. Dit stelt regels voor de internationale handel
in genetisch gemodificeerde organismen (GGO). Daarnaast zijn nieuwe verordeningen
in voorbereiding waarin de voorwaarden voor toelating tot de Europese markt
van GGO-voedsel en GGO-diervoerders nader worden geregeld. Hierbij horen eisen
aan traceerbaarheid en etikettering van producten waarin GGO's voorkomen of
die daarvan zijn afgeleid. De regering meent dat deze regelgeving zo spoedig
mogelijk tot stand moet komen. Dat vormt een voorwaarde voor een verantwoorde
stimulans van de biotechnologie in Europa. Een goede beoordeling van risico's voor de volksgezondheid en het milieu moet voorop staan.
De keuzevrijheid van de consument moet worden nagestreefd. Tevens onderstreept
Nederland dat de Europese regels uitvoerbaar, handhaafbaar, fraudebestendig
en WTO-conform moeten zijn.JohannesburgDe Europese Unie bewerkstelligde een bevredigende uitkomst van de World Summit on Sustainable Development (WSSD, Johannesburg
2002). Tijdens de Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (New York, mei 2003)
is een werkprogramma ter uitvoering van de WSSD vastgelegd voor de komende
15 jaar. De eerstkomende jaren zal met name aandacht worden besteed aan water
en energie. Ook de Unie zal zich de komende tijd op deze twee sectoren focussen,
onder andere door een goede invulling te geven aan het EU-partnerschap voor
Water en de EU-Duurzame Energie-Coalitie.Milieurampen op zeeOngelukken met schepen als de Erica, Prestige en Tricolor hebben de aandacht
gevestigd op de kwetsbaarheid van het mariene milieu. Nederland heeft met
het oog op het mondiale karakter van de zeevaart het besluit van de Europese
transportministers ondersteund dat de International Maritime
Organisation (IMO) het eerst aangewezen kader is om onveilige schepen
geleidelijk te verbieden en het olieschadefonds te vergroten. De Transportraad
moet wel een stimulerende rol houden. In mei 2003 heeft de IMO een akkoord
bereikt over ophoging van het olieschadefonds. In de Unie heeft de Raad besloten
versneld enkelwandige tankers uit te faseren en het vervoer van zware oliesoorten
van en naar Europese havens in enkelwandige olietankers te verbieden. Nederland
zal daarbij aandacht vragen voor de gevolgen van de versnelde sloop van dergelijke
tankers. Daarbij wordt een evenwichtige benadering bepleit die recht doet
aan bescherming van het kwetsbaar milieu en werknemers in de sloopsector en
de mogelijkheden voor (nieuwe) werkgelegenheid in ontwikkelingslanden.MilieuaansprakelijkheidIn de Milieuraad van 13 juni 2003 werd een politiek akkoord bereikt over
de ontwerp-richtlijn milieuaansprakelijkheid. Het voorstel beoogt een beperkt
aansprakelijkheidssysteem, dat gericht is op voorkoming en herstel van ernstige
schade aan het milieu door risicovolle beroepsmatige activiteiten. De richtlijn
is van toepassing op water, biodiversiteit in natuurgebieden en bodem en omvat
in principe ook de schade die door genetisch gemodificeerde organismen kan
worden aangericht. Mede wegens de toetreding van nieuwe lidstaten is de regering
van oordeel dat harmonisatie van milieuaansprakelijkheid wenselijk is.Het uiteindelijke compromis is minder ambitieus dan de Nederlandse inzet,
met name op het gebied van de financiële zekerheid en de vangnetfunctie
(subsidiaire verantwoordelijkheid) van de overheid. De verwachting is echter
dat het Europees Parlement in tweede lezing zal proberen de richtlijn vanuit
milieu-perspectief weer aan te scherpen.1.2 Extern beleidHet externe optreden van de Europese Unie maakt momenteel een sterke ontwikkeling
door, die zich in de komende periode ongetwijfeld zal doorzetten. Algemene
kritiek op de Unie vanwege haar «afwezigheid» op het politieke
wereldtoneel wordt ter harte genomen en vertaalt zich in nieuwe dadendrang
en institutionele aanpassingen in het kader van de Conventie. Een Unie die
op dergelijke wijze verantwoordelijkheid wenst te nemen en ook neemt in de
wereld, werkt eraan om een factor te worden die overeenkomt met haar economische
gewicht en met haar politieke ambitie.De Conventie heeft het voorstel opgeleverd tot instelling van een Europese
Minister van Buitenlandse Zaken, die de functies van de Hoge Vertegenwoordiger
voor het GBVB en die van Commissaris Externe Betrekkingen combineert. Hiermee
kan een aanzienlijke «coherentie-winst» worden geboekt. Daarnaast
ligt slagvaardiger besluitvorming voor de hand en wordt de externe vertegenwoordiging,
door vereenvoudiging, versterkt.De ontwikkeling in de richting van een versterkt extern optreden van de
Europese Unie gaat niet zonder slag of stoot. De kwestie Irak heeft aangetoond
dat er binnen de Unie verschillende oriëntaties bestaan over de wijze
waarop een dergelijke crisis moet worden aangepakt en hoe de samenwerking
in multilateraal verband, en met de VS, gestalte moet krijgen. Deze kwestie
is mede aanleiding geweest een discussie te beginnen over een veiligheidsstrategie
voor de Europese Unie. Op verzoek van de EU ministers van Buitenlandse Zaken
heeft HV Solana een eerste versie van een EU-veiligheidsstrategie opgesteld
die tijdens de ER van Thessaloniki is gepresenteerd. Deze strategie zal in
de tweede helft van 2003 nader worden uitgewerkt.Een operationeel Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB)Belangrijke ontwikkeling betreft het in december 2002 bereikte akkoord
tussen de EU en de NAVO op het terrein van militaire operaties van de EU met
gebruikmaking van NAVO-middelen («Berlijn-plus»). Mede door deze
regeling is de Unie nu in staat militaire operaties uit te voeren. Tevens
vormt de regeling een goede basis voor verdere verdieping en verbreding van
de samenwerking tussen de EU en de NAVO. De besluiten over militaire crisisbeheersingsoperaties
in Macedonië en Congo en de bereidheid om de NAVO-operatie in Bosnië
te zijner tijd over te nemen bewijzen dat het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB) de overgang naar de operationele fase heeft gemaakt en in een behoefte
voorziet. Deze en toekomstige activiteiten vragen bijzondere inspanningen
op het gebied van de militaire capaciteiten en samenwerking, onder meer via
het (vervolg op) het European Capabilities Action Plan. De Europese Raad heeft in lijn met de uitkomst van de Conventie
besloten een intergouvernementeel agentschap op te richten op het gebied van
de ontwikkeling van militaire capaciteiten en samenwerking, dat ertoe moet
bijdragen de capaciteitsproblemen op te lossen door middel van multinationale
oplossingen, coördinatie van defensieplannen en een kwaliteitstoets.Met een (civiel en militair) in toenemende mate operationeel EVDB beschikt
de Unie over een breder instrumentarium, naast economische, financiële
en politieke middelen, dat een krachtiger en coherenter extern optreden
mogelijk moet maken. Het is dan ook van belang dat de Unie haar veiligheidsuitdagingen
aangaat met gebruikmaking van haar brede instrumentarium.Het internationale netwerkNaast het ontwikkelen van haar eigen instrumenten en het verstevigen van
de relaties met haar directe omgeving, zal de Europese Unie een bijdrage moeten
leveren aan de instandhouding en versterking van het multilaterale systeem.
Verschillende dreigingen en uitdagingen, die in de afgelopen periode sterk
naar voren zijn gekomen, zijn alleen tegemoet te treden door de gehele internationale
gemeenschap daarbij te betrekken. Dit geldt bijvoorbeeld voor terrorisme en
de proliferatie van wapens, in het bijzonder van massavernietigingswapens.
De afgelopen jaren hebben aangetoond dat nog veel werk moet worden verzet
om de wereld voor deze dreigingen veilig te maken.De Europese Unie kan daaraan een bijdrage leveren door dergelijke dreigingen
hoog op haar agenda te plaatsen en een belangrijke plaats te geven in haar
relaties met derde landen. Zo zullen de lidstaten van de Unie moeten aandringen
op versterking van de wapenbeheersingsverdragen en- exportcontroleregimes.
De multilaterale kaders moeten «tanden» krijgen om effectief te
zijn en schenders aan te kunnen pakken. Terrorisme moet worden beteugeld door
effectieve maatregelen, onder andere door het functioneren van (mantel-)organisaties
moeilijker, zo niet onmogelijk, te maken. Betere en snellere afstemming binnen
de EU, en tussen de Verenigde Naties (VN) en de EU, is daarbij aangewezen.Het tegengaan van het ontstaan van «failing states» moet bij
voorrang aandacht krijgen. De Unie, met haar brede instrumentarium, is in
beginsel geschikt om daarbij een belangrijke rol te vervullen, ook in goede
samenwerking met de VN.Langslepende regionale conflicten eisen een zware tol van bevolkingen
en economieën. De betrokkenheid van de Unie bij dergelijke politieke
conflicten, bijvoorbeeld in Afrika, neemt toe. Daarbij is het, zoals hierboven
aangegeven, sinds kort ook mogelijk om met militaire middelen (tijdelijke)
stabiliteit te verzekeren om politieke toenaderingsprocessen een kans te geven.Veel van deze Europese agenda valt samen met de agenda van de Verenigde
Staten, waarmee in het kader van de transatlantische betrekkingen, zowel via
de EU als via de NAVO, nauwe afstemming plaatsvindt. De samenwerking met de
VS, waarmee de Unie essentiële waarden deelt, is even onvermijdelijk
als noodzakelijk. Voor de EU betekent een gelijkwaardig partnerschap met de
VS een grotere inzet en ambitie op het wereldtoneel – in politieke,
militaire en financiële zin.De Unie en haar burenDe Unie streeft naar de totstandbrenging van een zone van voorspoed en
goed nabuurschap -een «kring van vrienden»- met wie de Unie nauwe,
vreedzame en coöperatieve betrekkingen onderhoudt. De regering onderschrijft
dat goede betrekkingen met de buurlanden in het belang zijn van zowel de uitgebreide
Unie zelf als haar buurlanden. De buurlanden zijn in vijf groepen te verdelen:(1) Zwitserland en de landen van de Europese Economische Ruimte (IJsland,
Noorwegen en Liechtenstein). Deze landen kunnen het lidmaatschap aanvragen,
maar zij hebben dit tot nu toe niet gedaan of hebben wegens binnenlandspolitieke
redenen hun aanvraag niet doorgezet.(2) de kandidaat-lidstaten Bulgarije, Roemenië en Turkije. De Unie
onderhandelt met de eerste twee over toetreding. In december 2004 zal de Europese
Raad bezien of toetredingsonderhandelingen met Turkije kunnen worden geopend.(3) de landen die deelnemen aan het Stabilisatie- en Associatieproces
en een geconditioneerd lidmaatschapsperspectief hebben gekregen (Kroatië,
Servië-Montenegro, Albanië, Bosnië-Herzegovina en Macedonië).
Kroatië heeft in februari 2003 het lidmaatschap van de Unie formeel aangevraagd.
Macedonië heeft aangekondigd later in 2003 het Kroatische voorbeeld te
zullen volgen. Met deze landen kunnen, zoals ook voor andere aanvragers geldt,
pas toetredingsonderhandelingen worden gestart als zij voldoen aan de politieke
criteria voor toetreding zoals vastgesteld door de Europese Raad in Kopenhagen
in 1993. Hieronder vallen bijvoorbeeld samenwerking met het Joegoslavië
Tribunaal, bestrijding van georganiseerde misdaad en vluchtelingenterugkeer.(4) Rusland en de nieuwe buren in Oost-Europa (Oekraïne, Moldavië
en Wit-Rusland). Met deze landen heeft de Unie partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten
afgesloten. Dit geldt echter niet voor Wit-Rusland. Besloten is de overeenkomst
met dit land niet te ratificeren. Over de relatie met deze groep is binnen
de Unie in de loop van 2002 een discussie ontstaan onder de noemer «Wijder
Europa/Nieuwe buren», die begin 2003 is verbreed met de relatie tussen
de Unie en de landen uit de Mediterrane regio. Daarbij wordt de Russische
Federatie apart behandeld, gezien haar geopolitieke omvang en gezien het feit
dat het reeds buurland van de Unie is.(5) De landen uit de Mediterrane regio waarmee de Unie associatieakkoorden
heeft afgesloten (Marokko, Algerije, Egypte, Tunesië, Israël, Palestijnse
Autoriteit, Jordanië, Libanon) en waarmee zij in het kader van het Barcelona-proces
samenwerkt (dezelfde landen plus Syrië, Libië heeft waarnemerstatus).
De relatie met deze groep wordt vormgegeven door een ambitieus en vergevorderd
instrumentarium, dat financieel wordt ondersteund door het Meda-programma.
Via de zogenoemde Euromed associatieakkoorden en het Barcelona-proces streven
de betrokken landen en de Unie onder andere naar een vrijhandelszone in 2010.
Ook deze groep van landen valt zoals gezegd onder het zogenoemde Wijder Europa/Nieuwe
Buren initiatief.Door de uitbreiding komen de Unie en de nieuwe buurlanden dichter bij
elkaar te liggen. Zij hebben elk belang bij het bevorderen van transnationale
handels- en investeringsstromen en zullen meer belang moeten hechten aan een
gezamenlijke aanpak van gevaren met een grensoverschrijdend karakter, van
terrorisme tot luchtverontreiniging. De buurlanden en de Unie streven naar
groei van de productie, de economie en de buitenlandse handel, het tot stand
brengen van een grotere ruimte met politieke stabiliteit en rechtszekerheid,
en uitwisseling van menselijk kapitaal, ideeën, kennis en cultuur. Voor
de buren zonder toetredingsperspectief (de hiervoor genoemde categorieën
4 en 5) schetste de Commissie in maart 2003 in haar mededeling
over Wijder Europa een ver toekomstbeeld met «een soort participatie»
in de interne markt van de Unie, maar niet in de instellingen. Ook opperde
de Commissie de mogelijkheid van «Nabuurschapsakkoorden», met
nieuwe rechten en verplichtingen ter aanvulling op bestaande contractuele
relaties. De Raad heeft in juni 2003 conclusies over Wijder Europa aangenomen.
Daarin wordt de Commissie gevraagd op korte termijn actieplannen op te stellen
voor de buurlanden van de uitgebreide Unie met doelstellingen en ijkpunten
om de vooruitgang in de betreffende landen te meten. In juli 2003 heeft de
Commissie een vervolgmededeling uitgebracht. In deze mededeling stelt de Commissie
onder andere voor in de periode 2004–2006 de coördinatie tussen
bestaande programma's (zoals Phare, Tacis, Interreg) aanzienlijk te verbeteren
binnen de bestaande juridische en financiële kaders en per land zogenoemde
nabuurschapsprogramma's op te stellen. Voorts doet de Commissie een eerste
aanzet om voor de periode na 2006 tot een nieuw nabuurschapsinstrument te
komen.De regering onderschrijft de noodzaak van het voorkomen van nieuwe scheidslijnen
in Europa. Zij is daarbij van mening dat de nadruk ten aanzien van zowel de
ooster- als de zuiderburen voor de korte termijn moet liggen op betere implementatie
van de huidige afspraken met deze landen. Actieplannen en ijkpunten kunnen
nuttige instrumenten zijn bij het ondersteunen van hervormingen in de betreffende
landen. Nieuwe financiële instrumenten kunnen pas ter sprake komen als
onderdeel van de brede discussie over de meerjarenbegroting van de Unie (financiële
perspectieven 2007–2013).De regering meent dat de Unie de hand moet houden aan de grondslagen van
de bestaande samenwerking. Daaraan hebben ook de nieuwe buren zich gecommitteerd.
Indien verdragsverplichtingen inzake rechtsstaat of mensenrechten stelselmatig
worden geschonden, zou overwogen moeten worden om samenwerkingsrelaties te
herzien door bijvoorbeeld onderhandelingen over de uitbouw van de relaties
op te schorten of landen en regio's de toegang tot specifieke vormen van samenwerking
te ontzeggen.Stabiliteit aan de grenzen van de uitgebreide Unie vergt meer dan duurzame
verdragsrelaties. De samenlevingen en economieën aan weerszijden van
de nieuwe grenzen van de Unie moeten zodanig met elkaar worden verweven dat
van onderlinge spanningen geen sprake zal zijn. Daartoe moeten economische
hervormingen en investeringen in de nieuwe buren alsmede intra-regionale samenwerking
verder worden bevorderd. WTO-lidmaatschap van Rusland en Oekraïne zal
hierbij een krachtige stimulans vormen. In de betrekkingen met Rusland vormt
voorts energie een belangrijk aandachtspunt: de Unie heeft in toenemende mate
behoefte aan Russische energie en vormt een aanzienlijke en stabiele afzetmarkt
voor Rusland.De situatie in het Midden-Oosten is van groot belang voor de Europese
Unie. Voor het eerst in lange tijd is er weer een concreet perspectief op
onderhandelingen over vrede in het Midden-Oosten. De Unie heeft daaraan als
lid van het Kwartet, samen met de Verenigde Naties, de Verenigde Staten en
Rusland, een belangrijke bijdrage aan geleverd, onder andere door middel van
de zogenaamde routekaart voor vrede. In nauwe samenwerking met de andere leden
van het Kwartet zal in de komende tijd worden gewerkt aan implementatie van
de routekaart, die moet leiden tot een duurzame vrede tussen Israël,
de Palestijnen en de Arabische buurlanden van Israël. Nederland zal zich
binnen de Unie actief blijven inzetten voor voortgang in het vredesproces
en zal waar mogelijk een bijdrage leveren aan het bereiken van
een duurzame oplossing voor het conflict.De ontwikkelingen in de Arabische wereld op het terrein van goed bestuur
zal in de nadrukkelijke aandacht van de Unie blijven staan. De Commissie-mededeling
van mei 2003 «Nieuwe impuls voor EU-maatregelen inzake mensenrechten
en democratisering met Mediterrane partners« en het «Arab Human Development Report 2002» van UNDP zullen hierbij
belangrijke referentiepunten zijn.De Unie en haar buurlanden hebben een gezamenlijk belang bij effectieve
bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad. Terwijl illegale migratie
dient te worden bestreden aan beide zijden van de grens, moet legaal verkeer
juist gefaciliteerd worden. Een voorbeeld is klein grensverkeer. De Unie werkt
momenteel aan een regeling hiervoor met de nieuwe buurlanden. Samenwerking
op basis van gedeelde waarden betekent ook dat de Unie actief bijdraagt aan
opbouw van rechtstaat, democratie en mensenrechten in de buurlanden. Hierbij
spelen de hulpprogramma's Tacis, Cards en Meda een belangrijke rol.Het creëren van een ruimte van veiligheid en stabiliteit in Europa
vergt actieve samenwerking met de buren inzake het GBVB en het EVDB. Met deze
landen wordt ook nauw samengewerkt in andere kaders, zoals OVSE, NAVO en Raad
van Europa. Nederland zal zich blijven inspannen voor afstemming van het optreden
van de Unie met andere internationale organisaties.OntwikkelingssamenwerkingNaast het bevorderen van de stabiliteit aan de directe grenzen van de
Unie, wordt door de Unie ook gestreefd naar bevordering van welvaart en welzijn
in de landen die geografisch verder van ons af liggen, met name waar het de
minder ontwikkelde landen betreft. Het Europese ontwikkelingsbeleid heeft
in dat verband de laatste jaren een aantal belangrijke veranderingen ondergaan,
waardoor verder vorm is gegeven aan de betrekkingen tussen de Unie en de ontwikkelingslanden.
Genoemd kunnen worden de ondertekening van het Verdrag van Cotonou, de aanname
van de EU-Beleidsverklaring inzake Ontwikkelingssamenwerking, de integratie
van de Raad Ontwikkelingssamenwerking in de RAZEB en de start van het hervormingsproces
van de Commissie. De komende jaren staan er nog meer veranderingen op stapel,
onder meer als gevolg van de uitkomst van de Conventie, de uitbreiding van
de Unie en de voltooiing van het reorganisatieproces van de Commissie.Binnen deze veranderingsprocessen is het van groot belang de centrale
doelstellingen van het beleid niet uit het oog te verliezen. Duurzame armoedevermindering
en verdere integratie van ontwikkelingslanden in de wereldeconomie, met name
van de minst ontwikkelde landen (MOL's), rekent de regering tot de hoofddoelstellingen
van het beleid van de Unie op het terrein van ontwikkelingssamenwerking. Leidend
daarbij zijn de afspraken die de Europese Raad in Barcelona (14 maart
2002) maakte om een substantiële bijdrage te leveren aan de internationale
conferentie over Financing for Development (Monterrey,
Mexico, 18–22 maart 2002). Die afspraken betreffen de omvang van de official development aid (ODA, 0,7%), harmonisatie, ontbinding,
globale publieke goederen, innovatieve financieringsbronnen, handelsgerelateerde
technische assistentie, hervorming van het internationale financiële
systeem en schuldenverlichting. Voortgang op deze onderwerpen in EU-kader
is noodzakelijk voor het voldoen aan de Millennium Ontwikkelings Doelstellingen
in 2015. Met name de 0,7-doelstelling, die door Nederlandse inspanning
(weer) op de beleidsagenda is gezet, is een belangrijke afspraak. De voortgang
is inmiddels al van dien aard, dat de huidige 15 EU-lidstaten in 2006 volgens
de Commissie gemiddeld 0,44% van hun Bruto Nationaal Inkomen (BNI) aan ontwikkelingssamenwerking
zullen besteden. Dat is een grote stap vooruit ten opzichte van het gemiddelde
over 2002, dat 0,34% bedroeg.Van de nieuwe lidstaten wordt verwacht dat zij in 2006 minimaal 0,33%
van hun BNI aan ODA uitgeven. De nieuwe lidstaten zitten echter nog ver onder
dit gemiddelde, waardoor het gemiddelde van de EU-25 in 2006 iets lager zal
uitkomen. Gegeven het feit dat een aantal toetredende landen zelf op de Development Assistance Committee (DAC) lijst staat van
landen die hulp ontvangen (DAC-II: transitielanden), lijkt het tijdpad naar
0,33% in 2006 voor hen weinig realistisch. Nederland heeft er begrip voor
dat de nieuwe lidstaten meer tijd nodig zullen hebben, maar vindt ook dat
deze landen te zijner tijd de EU-afspraken wel moeten naleven.De regering is ingenomen met de afspraak dat de Commissie de voortgang
op de Monterrey-afspraken zal monitoren en daarover jaarlijks zal rapporteren
aan de Raad.Nederland zal daarnaast blijven aandringen op het verbeteren van de kwaliteit
en de effectiviteit van de Europese hulp. De hervormingen die de Commissie
heeft ingezet (delegatie van bevoegdheden naar het veld, vereenvoudiging en
stroomlijning procedures, budget based planning)
zullen in de loop van 2004 tot resultaten moeten leiden, onder meer tot uiting
komend in hogere uitgavenpercentages. Dit wordt versterkt door de in 2003
in werking getreden sunset clause, die bepaalt
dat niet bestede gelden drie jaar na vastlegging komen te vervallen. De Europese
hulp kan in Nederlandse ogen ook verbeteren door nauwe samenwerking tussen
de Commissie en andere grote donoren (VN, International
Financial Institutions (IFI's)) en door nauwe aansluiting van de Country Strategy Papers (CSP's, de landenbeleidsdocumenten
van de Commissie) bij de Poverty Reduction Strategy Papers, opgesteld door de hulp ontvangende landen zelf.Voorts zal Nederland in de Unie aandacht blijven vragen voor coherentievraagstukken.
Besluitvorming over een aantal «interne» dossiers (herziening
landbouwbeleid, herziening Tampere-afspraken) heeft ook gevolgen voor ontwikkelingslanden.
In de afweging van belangen dienen daarom ook de gevolgen voor de ontwikkelingslanden
meegewogen te worden.Nederland behoort tot de kleine groep Europese landen die het coherentieartikel
actief in praktijk wil brengen. Met het opnemen van een coherentieartikel
in het concept-verdrag zoals dat door de Intergouvernementele Conferentie
besproken zal worden, is een juridische basis voor meer coherent beleid gelegd.
Nederland streeft vooral naar praktische uitwerking van coherentievraagstukken
en naar uitwerking van het artikel in het beleid van de Unie en in de opstelling
van de Unie in internationale onderhandelingen. Voortgang in de Doha-ontwikkelingsronde
en in de besluitvorming van de Unie op de coherentiethema's katoen, suiker,
rijst, groente, fruit, productnormen en visserijakkoorden blijft de Nederlandse
inzet. Daarnaast betekent coherentie ook dat er prioriteit wordt gegeven aan
coherentiethema's in de Nederlandse multi- en bilaterale inzet.De uitbreiding van de Unie met tien nieuwe lidstaten heeft ook gevolgen
voor de Europese ontwikkelingssamenwerking. De nieuwe lidstaten zullen moeten
voldoen aan het acquis communautaire. In dat verband
gaat het, naast de eerdergenoemde kwantitatieve doelstelling, vooral om de
Algemene Beleidsverklaring van november 2000, de Barcelona/Monterrey-afspraken,
het belang van coherent beleid en het bijdragen aan het Europees Ontwikkelings
Fonds (EOF).Uit interventies van de nieuwe lidstaten blijkt dat ontwikkelingssamenwerking
er vooralsnog laag op de beleidsagenda staat, hetgeen niet alleen blijkt uit
de geringe omvang van de ODA-budgetten, maar ook uit hun beperkte institutionele
capaciteit. Daarnaast is er nauwelijks publiek draagvlak. De (mentale) omschakeling
van hulpontvanger naar de rol van donor zal nog de nodige tijd vergen. De
bestaande OS-relaties zijn veelal nog gebaseerd op de verhoudingen van voor
1989.Nederland wil een bescheiden bijdrage leveren aan het ondersteunen van
de nieuwe toetreders op het terrein van ontwikkelingssamenwerking. De meeste
nieuwe lidstaten hebben behoefte aan ondersteuning op het gebied van evaluatie
van ontwikkelingsactiviteiten, de werking van de EU-coördinatie en implementatie
van beleid in het veld, met name in Afrika. Die ondersteuning zal waar mogelijk
worden ingebed in bestaande samenwerkingskaders met de nieuwe lidstaten.2 CONTOUREN VAN HET NEDERLANDSE VOORZITTERSCHAP VAN DE
EUROPESE UNIE IN 2004Een eerste verkenning van de inhoud van het voorzitterschapInleidingOp 1 juli 2004 begint het volgende Nederlandse voorzitterschap van de
EU. Gedurende een half jaar ligt bij Nederland de taak om alle bijeenkomsten
in het kader van de Raad en van de Europese Raad voor te zitten en de taak
om de Unie naar buiten toe te vertegenwoordigen1.
Het wordt een bijzonder voorzitterschap, in meerdere opzichten. Allereerst
zullen de tien nieuwe lidstaten, die nu al meevergaderen, vanaf 1 mei
2004 ook formeel meebeslissen. Dat betekent een andere dynamiek en nieuwe
verhoudingen waarin coalitievorming een grote rol speelt. Hieraan wordt in
de aanloop naar het voorzitterschap veel aandacht besteed. Verder vinden in
juni 2004 de verkiezingen plaats van het Europees Parlement en zal per 1 november
2004 een nieuwe Europese Commissie aantreden. De Raad – en met name
het voorzitterschap daarvan – draagt dus een bijzondere verantwoordelijkheid
waar het gaat om het verzekeren van de institutionele continuïteit. Ook
met dit aspect wordt in de voorbereiding van het voorzitterschap terdege rekening
gehouden.De contouren van de inhoud van het voorzitterschap beginnen enigszins
zichtbaar te worden. Voor precieze invulling ervan is het beslist te vroeg.
Er zijn immers nog twee andere voorzitterschappen voordat Nederland het stokje
overneemt. Anderzijds is het in verband met de afstemming met andere voorzitterschappen
nuttig een eerste indruk te hebben van de inhoudelijke aspecten op hoofdlijnen.
In dit hoofdstuk vindt een eerste oriëntatie plaats op de onderwerpen
die mogelijk tijdens het Nederlandse voorzitterschap aan de orde komen.2.1 Voorzitten«Voorzitten» betekent meer dan het feitelijk leiden van vergaderingen.
In de eerste plaats bereidt het voorzittende land in samenwerking met andere
voorzitterschappen, het Secretariaat-Generaal van de Raad en de Commissie
een werkprogramma voor. Gelet op de besluiten van de ER van Sevilla betekent
dat in wezen twee programma's: een strategisch meerjarenprogramma met Ierland,
Luxemburg, het VK, Oostenrijk en Finland (2004–2006) en een «operationeel
jaarplan» samen met Ierland (2004).Voor een nauwkeurig beeld van hetgeen het Nederlandse voorzitterschap
te wachten staat, geldt dat de resultaten van het huidige Italiaanse en het
komende Ierse voorzitterschap moeten worden afgewacht. Verder is de verwachting
dat ook in de tweede helft van 2004, met andere woorden tijdens de rit, nog
aanpassingen in het programma worden aangebracht. Een voorzitterschap moet
immers snel kunnen inspelen op actuele en veranderende omstandigheden. Flexibiliteit
is even belangrijk als een zorgvuldige en tijdige voorbereiding.In de tweede plaats betekent «voorzitten» de coördinatie
van de werkzaamheden, de kalender en de agenda van de verschillende fora binnen
de Raad. Het is een belangrijke taak van het voorzitterschap de machinerie
van besluitvorming in de Unie draaiende te houden. Hiertoe dient het voorzitterschap
namens de Raad intensieve contacten te onderhouden met de andere
Instellingen, m.n. de Europese Commissie en het Europees Parlement. De voorbereidingen
hiertoe zijn reeds begonnen. Het is essentieel dat de voorzittende lidstaat
zijn rol van neutraal voorzitter scherp onderscheidt van de eigen, nationale
standpuntinname in de Raad. Juist in dit tijdsgewricht dient een zorgvuldige
balans te worden gevonden tussen de rol van de voorzitter enerzijds en de
eigen ambitie en wensen anderzijds. Goed laten functioneren van de uitgebreide
Unie is een uitdaging op zichzelf.Externe vertegenwoordigingDe vertegenwoordiging naar buiten toe, met name op het terrein van het
Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid, is een zeer in het oog
springende taak van het voorzitterschap. Als gevolg van met derde landen en
andere organisaties gemaakte afspraken en in reactie op de dagelijkse actualiteit
zullen de minister-president, de minister van Buitenlandse Zaken, de staatssecretaris
voor Europese Zaken en waar van toepassing ook andere ministers de Unie naar
buiten toe vertegenwoordigen. Ook op ambtelijk niveau zal een veelvoud van
contacten plaatsvinden in het kader van de politieke dialoog, de gestructureerde
dialoog in het kader van bijvoorbeeld Samenwerkings- en Associatieovereenkomsten
van de Unie met derde landen en in het kader van het Verdrag van Cotonou.2.2 Inhoudelijke contourenZoals gesteld zal de Europese agenda zich niet alleen tijdens het lopende
Italiaanse en het komende Ierse voorzitterschap, maar ook tijdens het voorzitterschap
zelf blijven ontwikkelen. De grote Europese agenda, die ook voor het Nederlandse
voorzitterschap richtinggevend is omvat in de eerste plaats de verwerking
van de resultaten van de Conventie en de IGC die een aanvang zal nemen in
oktober a.s. In de tweede plaats zal de Unie bezig blijven met de uitbreiding,
zowel in de zin van de daadwerkelijke uitbreiding met tien lidstaten per 1 mei
2004, als in de zin van de verdere onderhandelingen met Bulgarije en Roemenië
en de nadere besluitvorming eind 2004 inzake Turkije. In het interne reilen
en zeilen van de Unie zal vooral aandacht blijven uitgaan naar de implementatie
van het Lissabonproces, innovatie en onderwijs, duurzame ontwikkeling, de
verdere ontwikkeling van het JBZ instrumentarium in het bijzonder de voortzetting
van het proces van Tampere, het hervormingsproces van het landbouw-, visserijen
structuurbeleid en de vormgeving van de nieuwe financiële perspectieven.
Op het externe terrein zal de Unie zich met name blijven richten op verdere
ontwikkeling van het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid,
het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid, de relatie met de (nieuwe) buurlanden
van de Unie, de follow-up van de conferenties van Johannesburg en Monterrey,
de afsluiting en implementatie van de WTO-ronde van Doha en belangrijke bilaterale
betrekkingen zoals die met de VS en Rusland. Ook het behoud van het multilaterale
stelsel, het gezag van de VN en de positie van ontwikkelingslanden in het
algemeen blijven onderdeel van de grote Europese agenda.Vanuit die Europese agenda en nationale beleidslijnen zoals onder meer
neergelegd in het Hoofdlijnenakkoord dienen zich voor het Nederlandse voorzitterschap
in de tweede helft van 2004 de volgende overkoepelende thema's als contouren
aan:• duurzame groei;• verdere uitbouw van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid;
en• een actief, betrokken en slagvaardig extern beleid.Daarnaast zullen, naar het zich laat aanzien, de financiële houdbaarheid
en het functioneren van de Europese Unie op zich een horizontaal thema vormen.Duurzame groeiDe economische situatie in 2004 zal niet rooskleurig zijn. Leidraad bij
het thema van duurzame economische en werkgelegenheidsgroei is het uitvoeren
van de Lissabonstrategie. Centrale onderwerpen hierbij zijn het nakomen van
gemaakte afspraken, economische hervormingen ter versterking van het concurrentievermogen,
energie, telecommunicatie, kennis en innovatie, arbeidsmarkten, volksgezondheid,
sociale bescherming, uitvoering van milieu-actiepunten, houdbare overheidsfinanciën
en transport en infrastructuur. Daarnaast zal veel aandacht bestaan voor onderwerpen
op het terrein van water, landbouw, visserij, cultuur en sport.Verdere uitbouw van de ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheidVeiligheid – in de brede zin des woords – zal in de komende
jaren een prominente plaats blijven innemen op de Europese agenda. Het gaat
daarbij onder meer om de veiligheid van de burger op straat, een veilige woon-
en leefomgeving, een veilig milieu en veilig voedsel.Op de beleidsterreinen van Justitie en Binnenlandse Zaken speelt in de
eerste plaats een evaluatie met conclusies van het Tampere-actieprogramma,
vijf jaar na de zogenoemde Europese Raad. Op het gebied van asiel en migratie
dient een omslag teweeg te worden gebracht van minimum harmonisatie naar een
daadwerkelijk gemeenschappelijk beleid. Tijdens het Nederlandse Voorzitterschap
van de EU zal de nadruk liggen op de tweede fase van harmonisatie asiel en
migratie en gemeenschappelijke normen voor asielprocedures. Op het gebied
van politiële samenwerking gaat het om een intensivering van de politiële
en strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten en een verbeterde informatieuitwisseling.
Concreet richt de aandacht zich op een strategie voor de aanpak van grensoverschrijdende
georganiseerde misdaad en voorts op internationaal terrorisme. De justitiële
samenwerking op het gebied van straf- en civiele zaken richt zich op dossiers
van meer procesrechtelijke aard. Tenslotte zal JBZ onverminderd een integraal
onderdeel van de externe betrekkingen van de EU zijn, in het bijzonder in
de samenwerking met derde landen zoals bij terug- en overnameovereenkomsten.Een actief, betrokken en slagvaardig extern beleidKernwoorden van het voorzitterschap op dit gebied zijn daadkracht, effectiviteit
en geloofwaardigheid. Een aantal onderwerpen, zoals de follow-up van de WSSD-top
in Johannesburg en de conferentie in Monterrey, de afsluiting van de Doha
ronde en bijeenkomsten in het kader van de politieke dialoog maken deel uit
van de lopende agenda. Daarnaast zal de Unie – onder het voorbehoud
van de onvoorspelbaarheid van de internationale politieke ontwikkelingen –
een aantal accenten zetten, bijvoorbeeld in de verdere ontwikkeling
van het EVDB, de uitvoering van crisisbeheersings- en vredesoperaties, de
betrekkingen met de Mediterrane regio en het midden en oosten van Afrika.Over deze thema's zal, later dit najaar, de Kamer een brief toegaan met
een vooruitblik op hoofdlijnen. Bij het realiseren van bovengenoemde ambities
zal de regering rekening houden met het Hoofdlijnenakkoord en bezuinigingsdoelstellingen.In het voorjaar van 2004 zal de regering de Kamer een brief sturen waarin
nader wordt ingegaan op het Nederlandse EU voorzitterschap. Deze brief zal
worden opgesteld mede aan de hand van het genoemde Iers-Nederlandse operationele
jaarprogramma en het zgn. Meerjarenprogramma dat door de opeenvolgende voorzitterschappen
2004–2006 aan de Europese Raad van december 2003 zal worden voorgelegd.3 STAND VAN ZAKEN IN DE TOEKOMSTDISCUSSIE3.1 Inleiding: het fenomeen ConventieHet «mandaat van Laken» bepaalde dat de Unie democratischer,
transparanter en slagvaardiger moet worden. Teneinde te onderzoeken op welke
wijze daaraan zou kunnen worden voldaan, werd de Conventie ingesteld. De Conventie
kreeg in het bijzonder de taak opgelegd de wezenlijke problemen te bespreken
die de toekomstige ontwikkelingen van de Unie met zich zouden brengen en verschillende
mogelijke oplossingen aan te dragen. Daarbij werd de Conventie expliciet verzocht
de weg naar een constitutioneel verdrag voor de Europese burgers te verkennen.Zestien maanden lang heeft in de Conventie een dialoog plaatsgevonden
tussen vertegenwoordigers van regeringen, nationale parlementen, het Europese
Parlement, de Commissie en de burgermaatschappij. In deze dialoog zijn tekortkomingen
geanalyseerd in de huidige verdragen en in het bijzonder in de huidige institutionele
structuur. De discussies in de Conventie hebben geleid tot een resultaat dat
beoogt de bestaande verdragen te vervangen door een grondwet voor de Unie
waarin de institutionele structuur wordt hervormd. Het eindresultaat, waarin
alle leden van de Conventie zich in grote lijnen konden vinden, was de eerste
politieke daad van een herenigd Europa. De Voorzitter
van de Conventie, Valéry Giscard d'Estaing, heeft het resultaat op
20 juni 2003 aan de Europese Raad van Thessaloniki aangeboden. De Europese
Raad heeft geoordeeld dat het resultaat een goede basis is voor de start van
een Intergouvernementele Conferentie tijdens het Italiaans voorzitterschap.
De teneur van het debat met Giscard was positief; door niemand zijn veto's
uitgesproken. Op sommige punten zagen lidstaten mogelijkheden voor verbetering.
De gehele ontwerp-grondwet is op 18 juli 2003 door de (vice-) voorzitter(s)
van de Conventie aan het Italiaans voorzitterschap aangeboden.3.1.1 Verloop en werkwijze ConventieBijeenkomsten in drie fasenDe Conventie kwam 25 maal in plenaire zitting bijeen. De bijeenkomsten
verliepen in drie verschillende etappes; van de «luisterfase»
naar de «studiefase« en de «fase van voorstellen».De luisterfase bood de leden van de Conventie de gelegenheid vast te stellen
op welke punten de bestaande verdragen verbeteringen behoefden. In de daaropvolgende
studiefase zijn elf werkgroepen geformeerd; enkele daarvan bespraken inhoudelijke
beleidsterreinen (o.a. sociaal en economisch beleid, extern beleid en JBZ)
en andere werkgroepen discussieerden over institutionele onderwerpen (o.a.
Handvest Grondrechten, bevoegdheden, subsidiariteit). Later heeft ook nog
een aantal expert-werkgroepen zich over specifieke thema's gebogen (o.a. Hof
van Justitie en begroting van de Unie). In de derde fase heeft het Praesidium
in zes afzonderlijke tranches ontwerp-artikelen aan de Conventie voorgelegd.
De ontwerp-artikelen waren grotendeels gebaseerd op de aanbevelingen uit de
eindrapporten van de (expert-) werkgroepen. Op iedere tranche zijn vervolgens
door de Conventieleden amendementen ingediend (in totaal vele duizenden).
De amendementen zijn steeds plenair besproken.Niet alle onderwerpen zijn in de tranches aan de orde gekomen. Na de Europese
Raad van Thessaloniki heeft nog een amenderingsronde plaatsgevonden over het
beleidsgedeelte van het ontwerp-verdrag, maar deze heeft slechts geleid tot
een zeer gering aantal aanpassingen van de verdragstekst. Het Praesidium heeft
conform de conclusie van de Europese Raad hoofdzakelijk technische aanpassingen
doorgevoerd. Dit betekent dat bepaalde beleidsterreinen (GLB, interne markt,
mededinging, onderwijs) in de Conventie niet of alleen zijdelings aan de orde
zijn gekomen.EindresultaatHet eindresultaat van de Conventie is een ontwerp-Grondwet die uit vier
delen bestaat:Deel I: Fundamentele beginselenDeel II: Handvest GrondrechtenDeel III: Politieken van de Unie (Beleidsgedeelte)Deel IV: Algemene en slotbepalingenWerkwijze PraesidiumHet twaalfkoppige Praesidium hield de regie strak en drukte een sterk
stempel op het verloop van de werkzaamheden. Dat kwam ook pregnant naar voren
bij de behandeling van de ontwerp-artikelen. De artikelen werden steeds onderworpen
aan een lang en uitputtend onderhandelingsproces tussen de leden van het Praesidium,
alvorens te worden voorgelegd aan de Conventie. Het Praesidium volgde niet
altijd een zich in de plenaire vergadering aftekenende meerderheid.Een krachtig optredend Praesidium is uit oogpunt van efficiëntie
te waarderen. Een Conventie met 105 leden en hun plaatsvervangers –
die zich wijden aan een zo complexe zaak als het schrijven van een nieuw verdrag
voor de Unie – heeft behoefte aan sturing. Keerzijde daarvan was dat
lidstaten die geen vertegenwoordiger in het Praesidium hadden, waaronder Nederland,
duidelijk in een achterstandspositie verkeerden. Voorzitter Giscard heeft
lange tijd vastgehouden aan zaken die hem na aan het hart lagen, zoals een
Congres van Europese volkeren, ook als deze evident steun ontbeerden. Mede
geïnspireerd door de visie van Giscard op de Unie, hadden sommige voorstellen
een onversneden intergouvernementeel karakter. Pas in een later stadium is
Giscard actief, en met succes, op zoek gegaan naar compromissen.Methode ConventieDe methode van de Conventie kan om een aantal redenen als succesvol worden
bestempeld:• Ten eerste het openbare karakter van het debat; er heeft onafgebroken
een uitwisseling van standpunten in de openbaarheid plaatsgevonden, met aandacht
van de media en ruimte voor maatschappelijke debatten. Het secretariaat van
de Conventie onderhield een zeer toegankelijke website, waarop alle relevante
Conventie-documenten werden geplaatst. Dat is winst ten opzichte van conferenties
achter gesloten deuren;• Ten tweede de ruime beschikbare tijd en het uitgebreide deelnemersveld;
16 maanden lang waren vertegenwoordigers van regeringen en (Europese) parlementen,
ieder opkomend voor eigen belangen en inzichten, intensief en
op gelijke voet met elkaar in debat en in onderhandeling. Deelname van de
vertegenwoordigers van de kandidaat-lidstaten verdient daarbij aparte aandacht.
Dat heeft ontegenzeggelijk tot versnelde, wederzijdse kennismaking én
-verhoging geleid;• Ten derde het onderwerp; er is niet alleen diepgaand gesproken
over de Unie van morgen, maar ook over de Unie van vele jaren verder en niet
alleen over één terrein, maar over de meest uiteenlopende onderwerpen.
De Conventie heeft vertrouwen gegeven dat ook een Unie van 28 lidstaten kan
werken.Het feit dat de Conventie in de slotfase nog een groot aantal onderwerpen
te behandelen had, vormde een zeker nadeel. Dit leidde, met name in de laatste
maanden, tot een grote stroom aan tekstvoorstellen waarbij bijzonder korte
termijnen voor het indienen van amendementen golden.3.1.2 Rol Nederland in ConventieActieve rolLeidraad voor de Nederlandse inbreng was de notitie «Europa in de
Steigers» (september 2002). Van belang is dat bij de uitwerking van
deze beleidslijn de regering zich geconfronteerd zag met twee complicerende
«omgevingsfactoren». Ten eerste was, als gezegd, Nederland niet
vertegenwoordigd in het Praesidium en ten tweede vonden in de periode waarin
de Conventie werkzaam was tweemaal verkiezingen van de Tweede Kamer plaats,
functioneerden ruwweg 7 maanden twee demissionaire kabinetten en vond er een
wisseling plaats van de regeringsvertegenwoordiger. Niettemin kan met recht
worden gesteld dat Nederland een actieve en relevante rol heeft gespeeld in
de Conventie en een aandeel heeft gehad in de positieve resultaten die zijn
geboekt. Centraal daarbij stond de Benelux-samenwerking.Samenwerking met partnersDe samenwerking ving aan met het opstellen van het Benelux-memorandum
(4 december 2002). Hiermee werd beoogd een institutionele architectuur
voor de toekomstige Unie te schetsen. Het memorandum kreeg veel aandacht en
steun. Dat gold ook voor de gezamenlijke reactie op de Frans-Duitse voorstellen
in januari 2003 voor een institutionele architectuur van de Unie en de ingediende
alternatieve ontwerp-artikelen inzake de instellingen. De samenwerking was
niet in zichzelf gekeerd; er zijn ook diverse bijeenkomsten gehouden met gelijkgezinde (kandidaat-)lidstaten. Daarnaast bestond
er veel overeenstemming met het gedachtegoed van de Commissie. Al met al was de Benelux voor zowel grote als kleinere (kandidaat-)lidstaten
een serieuze onderhandelingspartner. En wel tot het einde aan toe; tot aan
de vooravond van het slotdebat is druk op het Praesidium uitgeoefend door
een voorstel van 17 gelijkgezinde lidstaten inzake de instellingen in te dienen.
Onmiskenbaar heeft de Benelux-samenwerking (en de daarop voortbouwende samenwerking
met gelijkgezinden) het conceptuele proces en de uitkomst daarvan substantieel
beïnvloed. Tot einde 2002 speelden de voorzitter (en zijn vice-voorzitters,
het Praesidium en het secretariaat) en de grote lidstaten een bepalende rol.
Zo anticipeerde de voorzitter met zijn «skelet» van het nieuwe
verdrag op de Elysee-voorstellen van januari 2003. De Benelux, op zichzelf
en in samenwerking met gelijkgezinden, heeft daar een derde factor ingebracht
die door grote lidstaten en voorzitter/Praesidium serieus moest
worden genomen. Verschillende elementen uit de Benelux-voorstellen, met name
de versterking van de positie van de Commissie, de rotatie voor het voorzitterschap
van de vakraden en de inperking van de Europese Raad en diens voorzitter,
hebben hun weg gevonden naar het eindresultaat.Niet zonder belang voor de toekomst is voorts dat Nederland in dat proces
veel goodwill heeft gekweekt bij de nieuwe lidstaten.
Met name in het institutionele debat is nauw opgetrokken met de nieuwe lidstaten,
met als hoogtepunt een bijeenkomst van «gelijkgezinden» op het
niveau van regeringsleiders en marge van de Europese Raad van Athene waarbij
alle nieuwe lidstaten behalve Polen acte de presence gaven. De coalitie die
aldaar gesmeed is heeft zijn vruchten afgeworpen in het eindspel van de Conventie,
waarbij door de gelijkgezinden gezamenlijk is opgetrokken.In de eindfase van de Conventie heeft er ook verschillende malen overleg
plaatsgevonden tussen de «Oude Zes», dat wil zeggen de zes oorspronkelijke
lidstaten. Daarin stonden voorstellen over de instellingen centraal. Hoewel
de «Oude Zes» geen compromisvoorstel heeft gepresenteerd, is dit
overleg nuttig geweest voor het overbruggen van tegenover elkaar staande posities
van de Benelux en Frankrijk en Duitsland.Bilaterale contactenNederland heeft tevens een aantal bilaterale initiatieven ontplooid. Verschillende
bijdragen zijn tot stand gekomen; met Frankrijk (versterking Commissie), het
Verenigd Koninkrijk en verschillende andere lidstaten (Handvest Grondrechten),
Spanje (Hof van Justitie) en Zweden (begroting). Elementen van ieder van deze
bijdragen hebben hun weg gevonden naar het eindresultaat van de Conventie.
Hiermee is de Conventie ook een goede voorproef geweest voor het optreden
van Nederland in een Unie van 25; meer dan voorheen zal het daarin erop aankomen
per onderwerp met verschillende partijen gezamenlijk in te brengen voorstellen
overeen te komen.Contacten Nederlands ParlementHet contact met het Parlement was intensief. Naast debatten over de notitie
«Europa in de Steigers» en het Benelux-memorandum, is op 10 maart
2002 op basis van de brief aan de Kamer «De conventie; een tussenstand»
gesproken over de ontwikkelingen in de Conventie. Tevens heeft op 10 juni
2003 een plenair debat met leden van de Eerste en Tweede Kamer plaatsgevonden
op basis van de brief van de regering aan de beide Kamers «De Conventie:
de eindfase». Daarnaast is herhaaldelijk over de Conventie gesproken
in reguliere algemene overleggen (AO's). In het bijzonder verdienen daarbij
aandacht het AO voorafgaand aan de Europese Raad van Thessaloniki en het plenaire
debat na afloop op 24 juni 2003. De regering heeft haar voorstellen voor
amendementen op de ontwerp-artikelen alle aan de Kamer verstuurd en de daarop
betrekking hebbende schriftelijke Kamervragen zijn uitvoerig beantwoord. De
Nederlandse regeringsvertegenwoordiger heeft regelmatig overleg gevoerd met
de overige Nederlandse Conventieleden. Waar mogelijk is samen opgetrokken.Maatschappelijk debatDe regering heeft getracht de belangstelling in de samenleving voor «de toekomst van de Unie» te bevorderen. Naast interviews en spreekbeurten
van leden van het kabinet, is de regeringsvertegenwoordiger in de Conventie
herkenbaar gebleken als aanspreekpunt voor maatschappelijke organisaties.
In de afgelopen maanden zochten vertegenwoordigers van vakbonden, decentrale
overheden, politie en verschillende geloofsovertuigingen de dialoog met hem.
De belangstelling van deze organisaties bleek ook uit hun contacten met de
Regeringsvertegenwoordiger en schriftelijke interventies om aandacht te vragen
voor uiteenlopende deelonderwerpen. De regering heeft burgers onder andere
via het internet en openbare debatten informatie ter beschikking gesteld.
Het is geen eenvoudige opgave gebleken publieke aandacht te vinden. De discussies
over waarden, doelstellingen en bevoegdheden blijken soms abstract en door
het publiek moeilijk te doorgronden. Aandacht voor de dialoog met de samenleving
blijft derhalve nodig. De regering meent dat debatten met het Parlement en
actieve deelname van vertegenwoordigers van het Nederlandse parlement in onder
meer maatschappelijke discussies over de Conventie en de IGC essentieel zijn
om de belangstelling in de Nederlandse samenleving voor «de toekomst
van Europa» ook in de komende periode te prikkelen. Als politici het
thema prominent op hun agenda zetten, kan betrokkenheid van de kant van een
brede(re) groep burgers worden verwacht.In dit kader kan nog vermeld worden dat in de Tweede Kamer een initiatiefwetsvoorstel
is ingediend over de mogelijkheid tot het houden van een referendum over de
Europese Grondwet. De Raad van State zal advies uitbrengen over dit voorstel.
Het kabinet zal op het geëigende moment een reactie geven op dit voorstel.3.2 Appreciatie van het resultaat van de Conventie3.2.1 Een Grondwet voor EuropaHistorische stapHet ontwerp voor een constitutioneel verdrag is een historische stap in
de steeds verdergaande integratie van de nationale rechtsordes in welk proces
een Europese constitutionele rechtsorde wordt gevormd naast de bestaande nationale
rechtsordes.KernelementenHet ontwerp voegt de bestaande verdragen samen; de institutionele verhoudingen,
de besluitvorming en de rechtsinstrumenten worden op één samenhangende
manier in het verdrag geregeld. Gevolg is dat de pijlerstructuur wordt afgeschaft,
waardoor de samenhang en integratie van verschillende beleidsterreinen sterk
wordt bevorderd. Meerderheidsbesluitvorming en codecisie worden de regel bij
het tot stand brengen van wetgeving. De Unie krijgt rechtspersoonlijkheid.
De rol van nationale parlementen bij de subsidiariteitscontrole wordt versterkt.
De openbaarheid van het wetgevingsproces wordt vergroot. De positie van de
Commissie wordt op punten versterkt. Voor wat betreft de samenstelling van
de Commissie wordt vastgehouden aan één onderdaan uit iedere
lidstaat, waarbij het stemrecht op gelijkwaardige wijze roteert. Er komt een
Europese Minister van Buitenlandse Zaken die de coherentie van het gehele
externe beleid kan verbeteren. Er komt een vaste voorzitter van de Europese
Raad, met een helder omschreven (en beperkt) takenpakket. Voor tal van beleidsterreinen
wordt een expliciete rechtsbasis gecreëerd. Tot slot verdient
aandacht dat het verdrag op bepaalde punten ruimte laat voor ontwikkeling.
Voorbeelden daarvan zijn dat de Europese Raad op termijn kan besluiten dat
de voorzitter van de Commissie tevens de voorzitter van de Europese Raad zal
zijn («doppelchef») alsmede dat de Europese Raad kan besluiten
dat op terreinen in het beleidsgedeelte van het verdrag waar vooralsnog met
unanimiteit wordt beslist, voortaan besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
geldt (passerelle-bepaling). Het verdrag heeft met andere woorden «ontwikkelingsperspectief».Het is de keuze van de Conventie geweest om grote delen van de bestaande
verdragen (met name de beleidsgedeelten) ongemoeid te laten. Daarmee is de
kans gemist om verouderde beleidsgedeelten te moderniseren. Het valt nog te
bezien of de IGC er alsnog toe zal overgaan om dergelijke onbehandelde onderwerpen
bij de horens te vatten.Het Euratom-Verdrag blijft bestaan naast het nieuwe verdrag. In een protocol
zal onder meer worden geregeld dat de institutionele en financiële bepalingen
van het Verdrag tot vaststelling van de Grondwet ook van toepassing zullen
zijn op de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.In de kern vergroot de ontwerp-grondwet het democratisch gehalte, de transparantie
en de slagvaardigheid van de Unie. Dat is een positieve ontwikkeling die Nederland
steunt en waaraan Nederland actief heeft bijgedragen.3.2.2 Het institutionele debatSpeerpunt debat ConventieHet debat over de instellingen trok verreweg de meeste aandacht in de
Conventie. Dat is niet verwonderlijk; de rol van de instellingen raakt direct
aan de invloed van lidstaten en onderscheiden instellingen op de Europese
besluitvorming. De posities stonden aanvankelijk mijlen ver uit elkaar; de
grote lidstaten, met steun van het Praesidium, kozen duidelijk voor een meer
intergouvernementeel, institutioneel stelsel. Zij wensen de macht te concentreren
bij de Europese Raad, terwijl de kleinere lidstaten, aangevoerd door de Benelux,
een communautaire benadering kozen door juist een versterking van de Commissie,
het Europees Parlement en de Raad te bepleiten. Uiteindelijk is een evenwichtig
compromis tot stand gekomen. Kern daarvan is dat enerzijds de Europese Raad
een instelling wordt en een vaste voorzitter krijgt, zonder dat kan worden
gesproken van een «instance suprême» of een «Président
Européen» zoals aanvankelijk in de voorstellen was voorzien.
Anderzijds zijn de bevoegdheden van de Commissie en het Europees Parlement
aanzienlijk geëxpliciteerd en uitgebreid.Het eindresultaat doet recht aan de drie basisuitgangspunten van de Benelux
in het institutionele debat; de versterking van de communautaire methode,
een evenwichtige machtsverdeling tussen de instellingen en het waarborgen
van de gelijkwaardigheid van de lidstaten. De gelijkwaardigheid van lidstaten
komt in het bijzonder tot uitdrukking in het feit dat zowel in de samenstelling
van de Commissie als in het voorzitterschap van de raadsformaties het element
van gelijkwaardige rotatie is opgenomen. De instellingen worden op bescheiden
punten versterkt, waarbij de evenwichtige machtsverdeling is behouden. De
Europese Raad krijgt geen wetgevende en uitvoerende bevoegdheden
en de rol van de vaste voorzitter moet als een meer «technisch voorzitterschap»
worden beschouwd. Hiermee is de positie van de voorzitter van de Europese
Raad minder sterk dan aanvankelijk werd voorgesteld. Het zal nog moeten worden
bezien en ervaren hoe de positie van de vaste voorzitter zich zal ontwikkelen.
De positie van de Commissie wordt onder meer versterkt doordat de Commissie
de beschikking krijgt over het recht van initiatief van wetgeving (was beperkt
tot eerste pijler) en uitvoering van wetgeving (nu ook via gedelegeerde wetgeving).
Ook is van belang dat de Voorzitter van de Commissie nauw wordt betrokken
bij de voorbereiding van de Europese Raad en dat de Commissie een recht van
initiatief heeft voor strategische meerjarenplannen. Het Europees Parlement
krijgt volledig budgetrecht en zal als gevolg van de aanzienlijke uitbreiding
van de codecisieprocedures (bijvoorbeeld op het terrein van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid) een belangrijker rol in het Europese wetgevingsproces kunnen
spelen.3.2.3 Waarden en GrondrechtenPreambuleIn de preambule wordt het karakter van de Unie als waardengemeenschap
tot uitdrukking gebracht. In het bijzonder worden de culturele, religieuze
en humanistische waarden van Europa genoemd. Veel leden van de Conventie meenden
dat in plaats van religieuze waarden de preambule een verwijzing naar Joods-Christelijke
waarden zou moeten bevatten. Zijdens de regering is in de Kamer betoogd dat
een verwijzing naar het drieluik Joods-Christelijk-Humanistisch objectief
verdedigbaar voorkomt. De regering zal het parlement op korte termijn nader
informeren over haar inzet in de IGC ten aanzien van onder andere dit punt.
De doelstellingen van de Unie worden in de preambule helder uiteengezet. Vermelding
verdient ook dat de bepalingen inzake het democratisch leven worden verbeterd.
Zo wordt expliciet bepaald dat besluitvorming op een zo open mogelijk wijze
dient te geschieden en zo dicht bij de burger als mogelijk. Ook wordt het
beginsel van openbaarheid van documenten uitgebreid naar alle instellingen.GrondrechtenOpname van het Handvest Grondrechten binnen de verdragsstructuur en de
mogelijkheid van toetreding van de Unie tot het EVRM past bij het streven
van de regering naar verdere versterking van de Unie als waardengemeenschap
en rechtsorde. Beide elementen horen ook thuis in een grondwettelijk verdrag.
Voor Nederland was van belang dat de horizontale bepalingen verbeterd zouden
worden, zodat in het verdrag meer duidelijkheid zou ontstaan over de reikwijdte
van de bepalingen in het Handvest, dat verdrag het onderscheid tussen rechten
en beginselen zou worden verduidelijkt en dat de Toelichting bij het Handvest
zou worden aangepast en een stevigere status zou krijgen. Aan deze eisen is
grotendeels voldaan. Wat betreft de Toelichting kan worden gewezen op de preambule
bij het Handvest. Daarin wordt gesteld dat de rechtscolleges van de Europese
Unie en van de lidstaten bij de uitlegging van het Handvest naar behoren met
deze Toelichting rekening zullen houden. Deze uitnodiging verleent de Toelichting
een belangrijke status als bron van uitlegging van het Handvest. Het gevolg
dat aan deze preambulaire overwegingen wordt verbonden zal uit jurisprudentie
van de genoemde rechterlijke instanties moeten blijken.3.2.4 Bevoegdheidsverdeling, subsidiariteit en rol nationale
parlementenDe verdeling van bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten wordt verduidelijkt.
In het bijzonder geldt dit voor de definitie van het attributiebeginsel. Bepaald
wordt dat het attributiebeginsel alleen ziet op de afbakening van bevoegdheden, terwijl subsidiariteit en evenredigheid juist
zien op de uitoefening van bevoegdheden. Een verbetering
is ook dat het flexibiliteitsartikel, dat in huidige verdrag (art. 308) strikt
genomen alleen betrekking heeft op de interne markt, wordt uitgebreid naar
alle beleidsgebieden zoals opgenomen in het beleidsgedeelte van het ontwerp-verdrag.
Daarmee kan beter worden ingespeeld op onvoorziene ontwikkelingen, hetgeen
de flexibiliteit van het verdrag ten goede komt.De regering juicht de grotere rol die de nationale parlementen wordt toebedeeld
toe. Meest in het oog springende elementen zijn de sterke uitbreiding van
de informatieplicht van de Commissie richting nationale parlementen. Ook de
uitgebreidere rol van COSAC, meer in het bijzonder om de samenwerking tussen
nationale parlementen onderling en met het EP te kunnen versterken, is conform
Nederlandse wens. Kern van het Subsidiairteitsprotocol is de invoering van
een «early warning» systeem; de verplichting
die op de Commissie rust een wetgevingsvoorstel te heroverwegen indien een
derde van de nationale parlementen van mening is dat het niet voldoet aan
de vereisten van subsidiariteit.3.2.5 Rechtspersoonlijkheid, juridische continuïteit
en rechtsinstrumentenDe Europese Unie zal rechtspersoonlijkheid bezitten en als zodanig in
het internationale verkeer en in interne situaties kunnen functioneren.Het constitutioneel verdrag vormt een fase in de ontwikkeling van de Unie.
Het betekent niet een nieuw begin, maar een verdere stap op weg naar de Europese
integratie. De band met het bestaande acquis is behouden doordat artikel IV-3
bepaalt dat de Europese Unie in de plaats treedt van de Europese Gemeenschap
en de Unie, voor alle rechten en verplichtingen daarvan.De juridische continuïteit wordt verzekerd doordat de nieuwe Unie
in de rechten en plichten treedt van de oude Unie en de EG. De bepalingen
van eerder vastgestelde handelingen van de instellingen van de Unie blijven
van kracht. De voorwaarden waaronder dat gebeurt zullen worden opgenomen in
een nog op te stellen protocol. De jurisprudentie van het Hof van Justitie
blijft gelden als bron voor de uitlegging van het recht van de Unie. Tegelijkertijd
kleven er ook enige nadelen aan, omdat al doende afwijkingen uit het verleden,
zoals het Schengen-protocol voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk gehandhaafd
blijven.Op het gebied van het wetgevingsinstrumentarium brengt het ontwerp-verdrag
een aantal vernieuwingen. De bestaande diversiteit aan besluiten wordt vervangen
door een stelsel dat kan worden gekenschetst als een hiërarchie van normen.
Daarmee wordt ook tegemoet gekomen aan een oude wens van het Nederlandse parlement.
Bovenaan in deze hiërarchie staan de Europese Wet (voormalige verordeningen)
en de Europese Kaderwet (voormalige richtlijnen). Zij worden in de regel gezamenlijk
vastgesteld door het EP en de Raad. De tweede laag wordt gevormd door Europese
verordeningen en Europese besluiten. Europese verordeningen kunnen
worden vastgesteld door de Commissie als behoefte bestaat aan uitwerking van
Europese Wetten en Kaderwetten. Zowel het EP als de Raad kunnen na delegatie
aan de Commissie deze bevoegdheid desgewenst weer aan zich trekken. Europese
besluiten dienen ter vergemakkelijking van de uitvoering door de lidstaten.
Verordeningen en Besluiten kunnen door de instellingen ook als zelfstandige
instrumenten worden ingezet wanneer daarin wordt voorzien in bijzondere bepalingen
van het verdrag. 3.2.6 Hof van JustitieDe hoge werklast van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg
heeft een belangrijke rol gespeeld bij de vernieuwingen die het ontwerp-verdrag
brengt in aanvulling op de mogelijkheden die het Verdrag van Nice al biedt
tot versnelling en stroomlijning van de werkzaamheden van deze beide rechterlijke
instanties. Niet alleen de uitbreiding van de Unie met ingang van 1 mei
2004, maar ook de uitbreiding van de bevoegdheden van het Hof van Justitie
die wordt voorzien in het ontwerp-verdrag, alsmede de opname van het Handvest
Grondrechten daarin, wettigen de verwachting dat deze werklast in de toekomst
verder zal toenemen. Nederland heeft door middel van een gezamenlijk met Spanje
opgestelde notitie en een eigen, aanvullende notitie toegespitst op de JBZ-problematiek
aandacht gevraagd voor deze werkdruk. Nederland heeft dat gedaan binnen de
door het Praesidium ingestelde studiegroep over het Hof van Justitie. Verscheidende
Nederlandse voorstellen hebben hun weerslag gevonden in het ontwerp -verdrag.
Andere, zoals de aanpassing van de vertaalregels en uitbreiding van het aantal
rechters en vertalers bij het Gerecht van eerste aanleg, niet. Dat was ook
al het geval bij het Verdrag van Nice.Besluitvorming over het Hof zal in een Unie van 25 of meer lidstaten moeten
worden vergemakkelijkt. In het ontwerp-verdrag wordt daarom bepaald dat besluitvorming
(behalve die over het talenregime en immuniteiten van rechters) voortaan zal
plaatsvinden met gekwalificeerde meerderheid van stemmen en volgens de wetgevingsprocedure.Op twee punten voorziet het ontwerp-verdrag in een zekere versnelling
van procedures. Allereerst betreft dat de gang van zaken bij de infractieprocedures.
Als het gaat om te late nationale implementatie van een Europese kaderwet
kan de Commissie in één procedure het Hof verzoeken de inbreuk
vast te stellen en een boete of dwangsom op te leggen. Voor overige procedures
ter vaststelling van een boete of dwangsom vervalt het vereiste van een voorafgaand
met redenen omkleed advies.Een tweede versnelling kan worden gevonden in de bepaling betreffende
de prejudiciële procedure. Daarin wordt het Hof opgedragen «zo
spoedig mogelijk uitspraak te doen» indien een vraag van uitleg wordt
opgeworpen in een nationale procedure als het gaat om een gedetineerde persoon.
Nederland had een dergelijke bepaling voorgesteld met een uiterste termijn
van drie maanden. Overigens gaat het hierbij zowel om strafrechtelijke detentie
als vreemdelingendetentie.Het Hof zal één rechter per lidstaat tellen. In de Rechtbank,
de opvolger van het Gerecht van eerste aanleg, zullen meer rechters dan het
aantal lidstaten kunnen worden benoemd. Het ontwerp-verdrag baant de weg voor
de instelling van een raadgevend comité op EU-niveau. Dit comité
zal als taak hebben te adviseren over de geschiktheid van kandidaten voor de ambten van rechter en advocaat-generaal. De regeringen besluiten
in onderlinge overeenstemming over hun benoeming.Het ontwerp-verdrag bevat een aantal verruimingen van de mogelijkheid
om rechtsvragen voor te leggen aan het Hof. Het gaat hier om de verruiming
van de toegang van burgers, maar ook van nationale parlementen, het Comité
van de Regio's, de Rekenkamer, de Europese Centrale Bank, agentschappen en
organen van de Unie. Daarnaast zal het Hof met betrekking tot enkele aspecten
van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid bevoegdheden krijgen
en vindt een substantiële uitbreiding van de bevoegdheden plaats op het
gebied van de JBZ-samenwerking.Nederland is over het algemeen verheugd over de wijzigingen die in het
ontwerp-verdrag zijn opgenomen met betrekking tot de bepalingen over het Hof
van Justitie. Desalniettemin is Nederland van mening dat de bestaande verdragsrechtelijke
mogelijkheden tot efficiencyvergroting van het Hof actiever kunnen worden
benut. Daarenboven zijn concrete flankerende maatregelen onontbeerlijk, zoals
betreffende de uitbreiding van het aantal rechters en de vertalingen van processstukken.
Een serieus punt van zorg blijft vooralsnog het effect op termijn van de lange
duur van prejudiciële procedures op het terrein van de asielprocedure
en strafrechtspleging in ons land.3.2.7 Financiën van de UnieIn het ontwerp-verdrag worden voor de gehele hiërarchie van financiële
bepalingen – Eigen Middelen Besluit, financiële perspectieven en
de jaarlijkse begrotingsprocedure – voorstellen gedaan. Het onderwerp
is technisch en complex. Het institutionele evenwicht tussen Raad, Europees
Parlement en Commissie is in het geding, alsmede de zeggenschap van de lidstaten
over de ontwikkelingen en hoogte van de afdrachten aan en de ontvangsten vanuit
de Unie. Als relatief grootste netto-betaler aan de Unie (uitgedrukt in percentage
BNI), zijn ook voor Nederland de belangen groot.Belangrijke elementen in het ontwerp-verdrag betreffen het invoeren van
volledig budgetrecht voor het Europees Parlement over de uitgavenkant van
de jaarlijkse begroting (inclusief de landbouwuitgaven), een vereenvoudiging
van de begrotingsprocedure, opname van de financiële perspectieven in
het verdrag en splitsing in de besluitvormingsprocedure voor het Eigen Middelen
Besluit. Voor dit laatste besluit wordt voorgesteld om over de hoogte en de
samenstelling van de «eigen middelen» de huidige regels (Art 269
EG) te handhaven: unanimiteit Raad, ratificatie door lidstaten en raadpleging
Europees Parlement. Voor de uitvoeringsbepalingen wordt voorgesteld om gekwalificeerde
meerderheid en instemmingsrecht van het Europees Parlement te introduceren.In de Conventie heeft Nederland steeds betoogd dat versterking van de
positie van het Europees Parlement in de begrotingsprocedure gekoppeld moet
worden aan het behoud van het institutionele evenwicht. Dat kan door binnen
het samenspel van eigen middelen, financiële perspectieven en begroting
de posities van Raad, Europees Parlement en Commissie steeds goed in onderling
verband te blijven zien. Op basis van dit uitgangspunt komt de regering tot
de conclusie dat voor de financiële perspectieven de besluitvorming zoals
in het ontwerp-verdrag voorzien (qualified majority voting (QMV) door de Raad, instemming EP) nietvoldoet. Nederland
wenst unanimiteit te behouden. Voorts is Nederland van mening dat het artikel
over het Eigen Middelen Besluit zoals oorspronkelijk door het Presidium voorgesteld
duidelijker is in zijn reikwijdte en betekenis. Met de thans voorliggende
bepaling onstaat onduidelijkheid over wat de (financiële) gevolgen voor
Nederland kunnen zijn van een splitsing tussen hoogte en samenstelling van
de eigen middelen en de uitvoeringsbepalingen zoals voorgesteld. Bovendien
wenst Nederland in de jaarlijkse begrotingsprocedure een andere optie voor
het geval dat Raad en EP in de conciliatie geen akkoord bereiken. Dan dient
(per begrotingsonderdeel) het laagste bedrag van de voorstellen van Raad/EP
te gelden.3.2.8 Sociaal-economisch beleidSociaal beleidIn de Conventie heeft de regering ingezet op uitbreiding van co-decisie
en besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid voor de artikelen die betrekking
hebben op het sociaal beleid. Deze inzet is deels succesvol geweest. Voor
de sociale zekerheid van migrerende werknemers wordt unanimiteit vervangen
door gekwalificeerde meerderheid, echter zonder de door Nederland gestelde
randvoorwaarde dat het financiële evenwicht van nationale stelsels niet
verstoord mag worden. Voor het overkoepelende artikel over sociaal beleid
bleek echter handhaving van de besluitvormingsprocedure zoals in Nice afgesproken
het meest haalbare. Verder was de algemene mening binnen de Conventie dat
er ten aanzien van het sociale beleid geen nieuwe bevoegdheden voor de Unie
noodzakelijk waren. De rol van de sociale partners, inclusief de rol als mede-wetgever,
wordt in het verdrag verankerd. Verder wordt de methode van open coördinatie
specifiek opgenomen in de artikelen over sociaal beleid, onderzoek en ontwikkeling,
industriebeleid en volksgezondheid. Tenslotte wordt, in afwijking van de Nederlandse
inzet, in het ontwerp-verdrag bepaald dat de beginselen en de voorwaarden
van diensten van algemeen belang bij Europese wet zullen worden gedefinieerd.BelastingenNederland is tevreden met de voorgestelde grondwetsartikelen inzake belastingen.
Er vindt, naar Nederlandse wens, geen verschuiving naar belastingharmonisatie
plaats. Voorts wordt het Nederlandse voorstel tot gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming
in de Raad inzake samenwerkingsmaatregelen ter bestrijding van belastingontduiking
opgenomen in het grondwetsvoorstel. Nederlandse wens voor besluitvorming met
gekwalificeerde meerderheid voor fiscale milieumaatregelen is ten dele gehonoreerd
door middel van een passerellebepaling in het verdrag.Globale Richtsnoeren voor Economisch Beleid (GREB)De Nederlandse inzet de coördinatie van sociaal-economisch beleid
in de Unie te verbeteren door versterking van de positie van de Commissie
wordt gedeeltelijk gerealiseerd in het ontwerp-verdrag. De Commissie krijgt
het recht «directe» waarschuwingen te geven aan lidstaten als
de Commissie oordeelt dat het economische beleid van een lidstaat niet in
overeenstemming is met de GREB's. Verder wordt de betrokken lidstaat uitgesloten
van stemming bij de beslissing aangaande aanbevelingen tot het nemen van maatregelen
door de Raad. Niet overgenomen is de Nederlandse wens dat de Commissie het
recht van voorstel krijgt voor het indienen van de GREB alsmede
dat de Commissie bij overtreding door een lidstaat van de GREB een voorstel
kan doen voor een Raadsaanbeveling waarin de betrokken lidstaat wordt opgeroepen
tot het nemen van maatregelen.Het Europees parlement krijgt co-decisierecht bij het opstellen van de
regels voor de multilaterale surveillance procedure. Nederland heeft in de
Conventie aangegeven voorstander te zijn van het handhaven van consultatie
van het Europees Parlement in deze, omdat het om coördinatieprocedures
gaat van beleid dat onder nationale bevoegdheid valt.Buitensporige tekortprocedureDe Nederlandse wens de positie van de Commissie te versterken in de buitensporige
tekortprocedure is gedeeltelijk gerealiseerd. Naar Nederlandse wens kan de
Commissie een voorstel doen (in plaats van een aanbeveling) aan de Raad ter
vaststelling van een buitensporig tekort (meer dan 3% van het BBP) in een
lidstaat en tevens maatregelen voorstellen die de Raad aan de betrokken lidstaat
kan aanbevelen ter terugdringing van het buitensporige tekort.Nederland wenste tevens dat de Commissie in het verdere verloop van de
buitensporige tekortprocedure ook het recht van voostel zou krijgen. Dit is
echter niet gerealiseerd in het ontwerp-verdrag. Ook het Nederlandse voorstel
alle lidstaten met een buitensporig tekort uit te sluiten bij besluitvorming
inzake de buitensporige tekortprocedure heeft het niet gehaald. Wel wordt
de betrokken lidstaat uitgesloten van stemming.Europese Centrale Bank (ECB)De Nederlandse inzet de taken, mandaten en het statuut van de Europese
Centrale Bank ongewijzigd te laten, is gerealiseerd. De wens van de regering
de bepaling te schrappen, waarin wordt geregeld dat een Europese wet of raamwerkwet
de noodzakelijke maatregelen moet vastleggen voor het gebruik van de euro
als enige munteenheid, is niet gerealiseerd. Deze bepaling laat de ruimte
de onafhankelijkheid van de ECB te ondermijnen, hetgeen onwenselijk is.Externe vertegenwoordiging van de EMUNederland was van mening dat de integratie in de Europese Unie nog onvoldoende
is gevorderd om op korte termijn al over te stappen op één Europese
stoel in bijvoorbeeld het IMF. Nederland hechte daarom veel waarde aan waarborgen.
Dankzij de Nederlandse inzet wordt de bepaling gehandhaafd dat gemeenschappelijke
standpunten alleen betrekking zullen hebben op onderwerpen van bijzonder belang
voor de EMU. Tevens blijft dankzij de Nederlandse inzet de bepaling gehandhaafd
dat lidstaten zelfstandig kunnen onderhandelen in internationale organisaties.Voorzieningen ten behoeve van eurozone landenDe Nederlandse inzet was om een aantal onderwerpen op het gebied van wederzijds
toezicht voortaan af te handelen tussen de eurolanden. Bij de eerste versie
van het ontwerp-verdrag werd echter geen uitwerking gegeven aan deze wens.
Mede door de Nederlandse inzet geeft het ontwerp-verdrag nu een duidelijkere
inkadering. Het is echter nog steeds onduidelijk of de beperking
van de rechten van de «outs» daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
De inzet van de eurolanden in het EFC is daarom de inkadering verder aan te
scherpen.EurogroepDe Nederlandse inzet was de Eurogroep niet te formaliseren. Hier is een
compromis gevonden: de Eurogroep wordt meer geïnstitutionaliseerd, maar
niet geformaliseerd: het protocol bij het ontwerp-verdrag aangaande de Eurogroep
spreekt expliciet over een «informal body». Nederland wil echter ook graag een heldere procedure met een rol
voor de Commissie in de voorbereiding van de Eurogroep. Voorts acht Nederland
artikel 85c waar naar de Eurogroep wordt verwezen overbodig, omdat artikel
6 deel IV al vastlegt dat protocollen een integraal onderdeel zijn van het
verdrag.Europese Investeringsbank (EIB)Met betrekking tot de EIB bevat het ontwerp-verdrag qualified majority voting (QMV) en co-decisie voor wijzigingen van
onderdelen van het EIB-Statuut (onder andere kapitaalverhoging). De hele Nice-clausule
met betrekking tot de wijziging van het EIB-Statuut was echter bedoeld voor
de inmiddels bekrachtigde uitbreiding van de Unie. De Nederlandse inzet in
Conventie was er dan ook op gericht deze clausue te schrappen en, indien niet
mogelijk, in ieder geval de in het huidige verdrag geldende besluitvormingsprocedure
(unanimiteit en advies EP) te handhaven.3.2.9 Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheidDe artikelen over Justitie en Binnenlandse Zaken betekenen vanuit Nederlandse
optiek op verschillende punten een welkome vooruitgang. Op enkele belangrijke
punten, met name de besluitvormingsmodaliteiten op strafrechtelijk terrein,
de uniforme verblijfsstatus en de externe betrekkingen op JBZ-gebied had Nederland
een andere uitkomst gewenst.Grenscontrole, asiel en migratieIn het algemeen kan worden gesteld dat de bepalingen op het terrein van
asiel- en migratiebeleid een belangrijke stap vooruit behelzen. Het perspectief
op een gemeenschappelijk grensbewakings-, asiel- en immigratiebeleid neemt
toe door invoering van besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid en codecisie
over de gehele linie. Op Nederlands voorstel wordt bovendien een bepaling
over het belang van partnerschap met derde landen met het oog op migratiebeheer
opgenomen, hetgeen een geïntegreerde benadering van de interne en externe
aspecten van het migratievraagstuk ten goede komt. De verdieping en verbreding
van het asiel- en immigratiebeleid doet tevens recht aan de conclusies van
de bijeenkomsten van de Europese Raad in Tampere, Laken en Sevilla. Als uitgangspunt
moet blijven gelden dat lidstaten primair zelf beleidsverantwoordelijk zijn.
Dat moet ook in de financiering van het beleid tot uitdrukking blijven komen.
Het is betreurenswaardig dat het Nederlandse voorstel voor invoering van één
en dezelfde procedure en verblijfsstatus voor de verschillende categorieën
vluchtelingen (zowel politieke vluchtelingen volgens de criteria van het Verdrag
van Genève als personen die op subsidiaire gronden aanspraak maken
op bescherming) niet is overgenomen. Dat had tot grotere rechtsgelijkheid
en kostenbesparing kunnen leiden. Indien de desbetreffende bepaling
in het ontwerp-verdrag blijft zoals ze nu luidt, leidt dit voor Nederland
in ieder geval tot een aanzienlijke toename van de kosten.Justitiële samenwerking in civiele zakenDe voorstellen voor herziening van het artikel over justitiële samenwerking
in civiele zaken is conform de Nederlandse inzet: de reikwijdte van de civielrechtelijke
samenwerking wordt beperkt tot onderwerpen die grensoverschrijdende gevolgen
hebben en besluitvorming vindt plaats met QMV en co-decisie, behalve met betrekking
tot familierecht. Nederland kan instemmen met de passerellebepaling, waardoor
de Raad de mogelijkheid heeft om met unanimiteit over te gaan tot besluitvorming
met QMV en co-decisie voor (onderdelen van) het familierecht.Samenwerking op het gebied van materieel strafrecht en
strafprocesrechtOp strafrechtelijk terrein is sprake van verbetering ten opzichte van
de huidige verdragen, zeker waar het operationele justitieen politiesamenwerking
betreft, maar is op enkele belangrijke onderdelen de Nederlandse inzet onvoldoende
gerealiseerd. In de definitieve versie wordt vastgehouden aan het voorstel
om voor een aantal specifieke strafrechtterreinen besluitvorming met gekwalificeerde
meerderheid in te voeren. Nederland is daarvan, zoals bekend, vooralsnog geen
voorstander. Het strafrecht is een van de beleidsterreinen waar Nederland
vooralsnog de mogelijkheid wil behouden Europese regelgeving die tegen Nederlandse
belangen en opvattingen indruist, tegen te houden. Dat wil niet zeggen dat
Nederland meerderheidsbesluitvorming op dit terrein in de toekomst volledig
uitsluit. Versoepeling van besluitvorming zou te zijner tijd onder bepaalde
voorwaarden gestalte kunnen krijgen en gericht zijn op het ontwikkelen van
een Europees strafrechtelijke ruimte die naast de nationale rechtsorden zou
fungeren. In dat verband betreurt de regering het dat het Nederlandse voorstel,
gesteund door België en Luxemburg, om in de bepaling over de rechtsbasis
voor een Europees Openbaar Ministerie de mogelijkheid te scheppen voor de
ontwikkeling van een specifieke Europese (straf-)rechtssfeer, niet is overgenomen.Externe betrekkingen op JBZ-gebiedNederland heeft zich op het standpunt gesteld dat in het nieuwe verdrag
moest worden vastgelegd dat de lidstaten op JBZ-gebied, dat wil zeggen civielrechtelijke,
strafrechtelijke en politiële samenwerking, het recht houden zelfstandig
internationale overeenkomsten met derde landen of internationale organisaties
te onderhouden of aan te gaan. Die bevoegdheid is ook op andere beleidsterreinen
in het verdrag (te denken valt aan milieu, ontwikkelingssamenwerking, monetair
beleid en internationaal vervoer) vastgelegd. Nederland heeft daarom een voorstel
ingediend dat ertoe strekt een bepaling in het hoofdstuk over de ruimte van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid op te nemen waarin deze bevoegdheid
ook op JBZ-gebied uitdrukkelijk wordt vastgelegd, voor zover althans dergelijke
overeenkomsten in overeenstemming zijn met het recht van de Unie en andere
relevante internationale overeenkomsten. Het desbetreffende amendement is
echter niet overgenomen door het Praesidium.3.2.10 Extern beleidAlgemeenEen geloofwaardig en coherent extern beleid is van onmisbaar belang in
de uitgebreide Unie.In het algemeen is Nederland tevreden over de resultaten van de Conventie.
Positief is dat de artikelen over het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid
(GBVB) uit het huidige EU-verdrag en de communautaire artikelen over het externe
beleid uit het EG-verdrag (1ste pijler onderwerpen als hulp en handel) in
één verdragstitel worden gebundeld. De regering is ook positief
over de instelling van een Europese minister van Buitenlandse Zaken (de personele
unie van de Hoge Vertegenwoordiger en de commissaris voor Externe Betrekkingen).
De minister behoudt de bestaande bevoegdheden van de Hoge Vertegenwoordiger
en is als minister lid van de Commissie voor zover het om communautaire onderwerpen
gaat en in die gevallen gebonden aan de regels van collegialiteit. De minister
zit de Raad Externe Betrekkingen voor, heeft een uitgebreid initiatiefrecht
en is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de uitvoering van het
GBVB-beleid. In de dialoog met derde landen vervangt de minister de Trojka,
hetgeen de zichtbaarheid van de Unie naar buiten toe vergroot. Bovendien zal
de minister kunnen beschikken over een eigen ambtelijk apparaat in de vorm
van een Europese diplomatieke dienst.De eindtekst bevat een aantal bepalingen die de coherentie van het Uniebeleid
ook inhoudelijk verder stimuleren. Voorts worden de lidstaten meer dan voorheen
aangespoord om in GBVB-kader gezamenlijk te opereren. Nederland verwelkomt
deze aanpassingen.Gemeenschappelijk Buitenlands- en VeiligheidsbeleidHet oorspronkelijke (en door Nederland gesteunde) voorstel van het Praesidium
waarbij de Raad met gekwalificeerde meerderheid zou stemmen over gezamenlijke
voorstellen van de Commissie en de Europese minister van Buitenlandse Zaken
(«QMV-bonus») op het gebied van extern beleid, is verdwenen. In
de eindtekst blijft unanimiteit de regel in het GBVB. De Nederlandse voorstellen
om voortaan met QMV te besluiten over sancties en Gemeenschappelijke Optredens
met financiële gevolgen hebben het niet gehaald. Wel is een passerelle
ingebouwd: de Europese Raad kan beleidsterreinen in het GBVB, waar de Raad
met gekwalificeerde meerderheid stemt, uitbreiden. Voorts besluit de Raad
voortaan met QMV op initiatieven van de minister van Buitenlandse Zaken, indien
hij deze ontplooit op verzoek van de Europese Raad.Europees Veiligheids- en Defensie BeleidNederland is tevreden over het merendeel van de aangepaste EVDB-bepalingen,
met name de instelling van een agentschap voor capaciteitsversterking en materieel
samenwerking, alsmede de introductie van versterkte samenwerking. Met veel
andere lidstaten is Nederland geen voorstander van de bepaling, waarbij een
wederzijdse bijstandsverplichting in het kader van versterkte samenwerking
is opgenomen, al is er in tegenstelling tot eerdere versies van deze bepaling
nu wel een verwijzing naar de NAVO.OntwikkelingssamenwerkingIn de huidige tekst inzake ontwikkelingssamenwerking is conform Nederlandse
wens de notie verwerkt dat de Unie bij de uitvoering van beleid dat gevolgen
kan hebben voor ontwikkelingslanden rekening houdt met de doelstelling van
ontwikkelingssamenwerking. Een versterking is ook dat in het hoofdstuk over
ontwikkelingssamenwerking onder meer de juridische basis voor humanitaire
hulpverlening wordt vastgelegd.Gemeenschappelijke HandelspolitiekInzake de Gemeenschappelijke Handelspolitiek is er op de laatste dag van
de Conventie, conform Nederlandse inzet, alsnog een proviso opgenomen die
het mogelijk maakt voor lidstaten om internationale vervoersovereenkomsten
te blijven sluiten. Nederland heeft op dit terrein aanzienlijke belangen.
Hier staat tegenover dat besluiten over culturele en audiovisuele diensten
nog steeds met unanimiteit zullen worden genomen. Dit wijkt af van de Nederlandse
inzet, aangezien de slagvaardigheid van de handelspolitiek beter gediend zou
zijn met besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid3.2.11 Positie overzeese gebiedsdelen van de UnieDe recente herziening van het LGO-Besluit en de verwachte afbouw van de
voor de Nederlandse Antillen en Aruba relevante handelspreferenties als gevolg
van de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het WTO-liberaliseringsproces
hebben geleid tot een herbezinning van de Nederlandse Antillen en Aruba over
hun relatie tot de Europese Unie. Parallel hieraan speelt de discussie over
de verdieping van de integratie van de Europese Unie en de mogelijke gevolgen
hiervan voor de Koninkrijksrelaties.Het bovenstaande maakt een herbezinning nodig van de relatie van de Nederlandse
Antillen met de EU. De Unie kent verschillende associatie-mogelijkheden voor
de gebieden en landen die deel uitmaken van de lidstaten. Door de Nederlandse
regering is in het Hoofdlijnenakkoord opgenomen dat Nederland zal streven
naar het toekennen van ultraperifere status aan de Nederlandse Antillen en
Aruba binnen de Europese Unie. Momenteel worden in de drie landen verkennende
onderzoeken gedaan naar de consequenties van een eventuele verandering in
de relatie met de EU. Er wordt gestreefd naar duidelijkheid op dit terrein
op zo kort mogelijke termijn. Een eventuele verandering in de status zal alleen
nagestreefd worden indien de betrokken regeringen hiertoe gezamenlijk besluiten.
Indien hiertoe wordt besloten zal dit via verdragswijziging moeten worden
gerealiseerd. Nederland zal dan aansluiting zoeken bij bredere verdragswijzigingen
in de (nabije) toekomst.3.3 Vooruitblik naar de IGCTijdschemaConform de conclusies van de Europese Raad van Thessaloniki heeft het
Italiaanse voorzitterschap tijdens de Raadszitting van 21 juli de in
artikel 48 van het verdrag neergelegde procedure voor de opening van een Intergouvernementele
Conferentie ingeleid, zodat deze conferentie in oktober 2003 – na het
laatste toetredingsreferendum en het Zweedse referendum over de Euro voor
het eerst kan bijeenkomen. De IGC zal officieel van start gaan
in Rome op 4 oktober 2003 met een bijeenkomst van regeringsleiders. Mogelijk
kan de Europese Raad van 16 en 17 oktober, voor te bereiden door de Raad Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen van 13 en 14 oktober, worden gebruikt voor een
eerste inhoudelijke discussie. De Europese Raad stelde voorts vast dat de
IGC zo spoedig mogelijk haar werkzaamheden dient te voltooien en in ieder
geval ruim op tijd voor de verkiezingen van de leden van het Europees Parlement
(juni 2004). Het Italiaanse voorzitterschap zet vooralsnog in op afronding
van de IGC eind december 2003. Gegeven de grote mate van overeenstemming onder
de leden van de Europese Raad over het eindresultaat van de Conventie ziet
het voorzitterschap geen toegevoegde waarde in verlenging na december. De
regering meent dat er geen vaste einddatum moet worden bepaald; doorslaggevend
criterium voor de afronding van de IGC moet zijn de kwaliteit van het eindproduct.
Het constitutioneel verdrag zal zo spoedig mogelijk na 1 mei 2004 –
de datum waarop de tien kandidaat-lidstaten daadwerkelijk tot de Unie toetreden –
worden ondertekend.Procedure IGCHet Italiaanse voorzitterschap heeft in juli een inventarisatie gemaakt
van de procedurele en inhoudelijke wensen van de huidige en nieuwe lidstaten.
Het voorzitterschap heeft zijn voorstellen voor de «spelregels»
voor de IGC gepresenteerd tijdens het Gymnich overleg op 5 en 6 september
2003. Het voorzitterschap lijkt aan te sturen op een IGC op politiek niveau
-staatshoofden en regeringsleiders, bijgestaan door de leden van de Raad Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen – en derhalve geen diplomatieke conferentie
op ambtelijk niveau. Het voorzitterschap lijkt vast te willen houden aan het
ritme van de reeds geplande RAZEB-bijeenkomsten en geen wekelijkse of tweewekelijkse
ministeriële bijeenkomsten te houden. Niet valt uit te sluiten dat toch
extra bijeenkomsten zullen plaatsvinden. Het voorzitterschap lijkt niet voornemens
een geïnstitutionaliseerd ambtelijk vooroverleg te entameren. Het voorzitterschap
wil voorkomen dat de onderhandelingen ontaarden in een klassieke IGC.De toetredende landen zullen ten volle en op voet van gelijkheid deelnemen
aan de IGC. Ten aanzien van de drie kandidaat lidstaten – Bulgarije
en Roemenië, waarmee reeds toetredingsonderhandelingen worden gevoerd,
en Turkije – besloot de ER van Thessaloniki dat zij als waarnemers aan
alle vergaderingen van de IGC zullen deelnemen.Tijdens de plenaire slotzitting van de Conventie op 10 juli 2003
werd door menig Conventie-lid het belang onderschreven dat de (vice-) voorzitter(s)
van de Conventie betrokken zouden blijven bij de IGC ten einde het conventieresultaat
te kunnen toelichten. Het voorzitterschap is niet op voorhand tegen een rol
voor Giscard of de vice-voorzitters Amato en Dehaene; deze kwestie is besproken
tijdens de Gymnich-bijeenkomst. Mogelijk zal Giscard aan begin van de eerste
IGC-bijeenkomst worden uitgenodigd de ontstaansgeschiedenis van Conventie-compromissen
toe te lichten.Het voorzitterschap staat eveneens open voor betrokkenheid van vertegenwoordigers
van het Europees Parlement. Vertegenwoordigers van de nationale parlementen
in de Conventie hebben de wens geuit betrokken te kunnen blijven; zij zullen
een ad hoc groep instellen die de ontwikkelingen in de IGC nauwlettend zullen
volgen. Tijdens de plenaire slotzitting van de Conventie werd
ook benadrukt dat het openbare karakter van de Conventie als een van de grootste
verworvenheden diende te worden beschouwd. Door het voeren van openbare debatten
en publiceren van openbare documenten werd ook de burger in de gelegenheid
gesteld het proces van de Conventie op de voet te volgen. Het belang dat de
IGC niet volledig achter gesloten deuren plaatsvindt werd door velen onderkend.Het moment van afsluiting van de IGC heeft geen gevolgen voor de plaats
van ondertekening; door de regering wordt ingestemd met de door Italië
gewenste ondertekening in Rome. Nederland staat evenwel ook open voor een
idee van het komende Ierse voorzitterschap om een tekenexemplaar van het grondwettelijke
verdrag een ronde langs de 25 hoofdsteden te laten maken waarbij elke lidstaat
de vrijheid heeft een ondertekeningsceremonie naar eigen wens te entameren.Inhoud IGCOver de inhoudelijke inzet van de Nederlandse regering in de IGC zal het
parlement op korte termijn worden geïnformeerd. Het ligt in de bedoeling
een notitie dienaangaand aan te bieden voor het begin van de IGC.4 STAND VAN ZAKEN IN HET UITBREIDINGSPROCES4.1 Terugblik: onderhandelingen met tien landen voltooidVolgens een strak geregisseerd tijdschema werden onder Deens en Grieks
voorzitterschap beslissende stappen gezet voor uitbreiding van de Unie met
tien landen: Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen,
Slovenië, Slowakije en Tsjechië. Tijdens het Deense voorzitterschap
resteerden onderhandelingen over een aantal specifieke hoofdstukken, zoals
transport met Tsjechië en mededinging met onder andere Polen. Daarnaast
dienden de onderhandelingen over de financiële hoofdstukken (landbouw,
regionaal beleid en begroting) te worden afgerond. De Europese Raad van Brussel
(oktober 2002) concludeerde op voorspraak van de Commissie dat genoemde tien
landen gereed waren om de onderhandelingen af te sluiten. De Unie bevestigde
dat zij vastbesloten was de toetredingsonderhandelingen met deze landen af
te sluiten in december 2002 tijdens de Europese Raad van Kopenhagen. Volgens
plan werd in Kopenhagen overeenstemming bereikt over het uiteindelijke pakket.
Nadruk lag daarbij op de financiële voorwaarden voor toetreding. De plechtige
ondertekening van het toetredingsverdrag door staats- en regeringsleiders
van de huidige en de nieuwe lidstaten vond ten slotte plaats tijdens het Griekse
voorzitterschap, te Athene op 16 april 2003.De Europese Raad van Brussel in oktober 2002 concludeerde ook dat Roemenië
en Bulgarije meer tijd nodig hebben voor de onderhandelingen. De Unie wenst
echter de dynamiek die in de onderhandelingen is ontwikkeld te handhaven.
In de conclusies van Kopenhagen van december 2002 werd 2007 dan ook genoemd
als streefdatum voor toetreding van deze landen, op voorwaarde dat zij voldoende
vooruitgang zullen boeken bij het voldoen aan de criteria voor toetreding
zoals vastgesteld door de ER van Kopenhagen in 1993.Over Turkije, het land waarmee nog geen onderhandelingen worden gevoerd,
werd in Kopenhagen besloten dat de Europese Raad in december 2004 zich zal
uitspreken over het al dan niet voldoen aan de politieke criteria. Zo ja,
dan zullen «zonder verwijl» de toetredingsonderhandelingen van
start gaan. In Kopenhagen werd daarnaast besloten meer geld uit te trekken
om Turkije dichterbij de Unie te brengen.In het voorjaar van 2003 heeft de bevolking van zeven nieuwe lidstaten
via een referendum steun uitgesproken voor toetreding. De steun was doorgaans
groot, maar de opkomst van de bevolking liet soms te wensen over. In september
zullen nog twee nieuwe lidstaten – Estland en Letland – een referendum
houden. Cyprus organiseert geen referendum.In februari 2003 diende Kroatië een aanvraag voor het lidmaatschap
van de Unie in. De beoordeling daarvan door de Commissie zal enige tijd vergen
en is pas medio 2004 te verwachten. Met nadruk zal daarbij aandacht uitgaan
naar de toetsing van de politieke criteria, waarbij onder andere respectering
van de rechten van minderheden en de medewerking van Kroatië aan het
Joegoslavië Tribunaal aandacht zullen krijgen.De Nederlandse regering heeft zich ingezet voor het welslagen van de laatste
fase van het onderhandelingsproces met de tien eerdergenoemde landen. Bijzonder
belang werd daarbij gehecht aan de financiële houdbaarheid van de Europese
begroting, ook na uitbreiding, en aan de zorgvuldige toetsing van de criteria
in de kandidaat-lidstaten. In verband met dat laatste is bedongen
dat, indien nodig en in laatste instantie, speciale vrijwaringsmaatregelen
kunnen worden ingeroepen. Het is immers in ieders belang dat de nieuwe lidstaten
in theorie en praktijk zullen voldoen aan de vele verplichtingen die voortvloeien
uit het lidmaatschap.In het vervolg van deze paragraaf wordt nader ingegaan op het verloop
van het toetredingsproces in het afgelopen jaar.KopenhagenIn 1993 werd te Kopenhagen door de – toen nog twaalf – staats-
en regeringsleiders van de EU bepaald aan welke criteria kandidaat-lidstaten
moeten voldoen alvorens zij tot de Unie kunnen toetreden. Om toe te treden
dienen landen te voldoen aan politieke en economische criteria. Tevens dienen
kandidaat-lidstaten bij toetreding in staat te zijn het acquis communautaire, met inachtneming van eventueel overeengekomen
overgangstermijnen, te implementeren en handhaven. Denemarken heeft zich tot
het uiterste ingespannen de finale toetsing van de politieke en economische
criteria en het acquis voor de eerdergenoemde
groep van tien kandidaat-lidstaten bijna een decennium later en andermaal
onder zijn voorzitterschap te doen plaatsvinden. De Commissie is daarbij een
grote steun geweest.Overeenkomstig de eerder in 2000 door de regering gekozen benadering van
snelheid en zorgvuldigheid (Stappen naar Toetreding: Een nieuwe fase in het
EU-uitbreidingsproces, november 2000) werd de Nederlandse inzet in het slottraject
gedomineerd door twee aspecten: een positieve houding tegenover de uitbreiding
en aandacht voor zowel het financiële kader als de daadwerkelijke gereedheid
van de kandidaat-lidstaten.Voor Nederland hebben het politiek-historische belang en de economische
voordelen van de uitbreiding steeds buiten kijf gestaan. Toetreding van nieuwe
landen bestendigt de democratie, rechtstaat en functionerende markteconomie
in Centraal-Europa en bevordert stabiliteit, veiligheid en welvaart op het
Europese continent. Overname en tenuitvoerlegging van het «acquis communautaire»
door de toetredende landen betekent ook dat Europese normen op het gebied
van o.a. milieu, kwaliteit van leven en (voedsel-)veiligheid ruimere verspreiding
krijgen.Met 450 miljoen inwoners en consumenten wordt de Unie de grootste interne
markt ter wereld. De economische baten van de toetreding zijn, zeker in potentie,
evident.Ten slotte is een grotere Unie goed in staat gemeenschappelijke uitdagingen
(zoals asiel- en migratiebeleid en de strijd tegen mensensmokkel, drugs, fraude,
terrorisme en corruptie) het hoofd te bieden. De toetredende landen zullen
volledig betrokken worden bij de aanpak, c.q. oplossing van deze vraagstukken.De uitbreiding noopt tot bestuurlijke hervormingen van de Unie, ten einde
de slagkracht en effectiviteit na schaalvergroting tot 25 en later meer lidstaten,
te waarborgen. Hoofdstuk 2 gaat nader in op de relatie uitbreiding en institutionele
hervorming.Financiële voorwaardenIn de afgelopen jaren heeft Nederland een eenduidige lijn gekozen ten
aanzien van het financiële kader voor de kandidaat-lidstaten: een financieel
verantwoorde uitbreiding, waarbij de financiële houdbaarheid van de Unie
op lange termijn zou worden zeker gesteld. De (boven-)grenzen voor de onderhandelingen
lagen wat Nederland betreft ondubbelzinnig vast in de financiële perspectieven
(FP's) die in Berlijn voor de periode 2000 tot 2007 waren overeengekomen.
Belangrijk bestanddeel van de FP's zijn de ramingen voor het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Nederland hechtte veel waarde aan de aanname, destijds in
Berlijn, dat inkomenstoeslagen niet van toepassing zouden zijn op producenten
in de nieuwe lidstaten. Beleidsinhoudelijke en budgettaire redenen lagen daaraan
ten grondslag; tezelfdertijd erkende de regering dat de inherent discriminerende
behandeling gelegen in die benadering (wij wel, zij niet), onwenselijk was.Teneinde discriminatie, dan wel een forse stijging van de kosten van het
landbouwbeleid te voorkomen werd hervorming van het landbouwbeleid noodzakelijk
geacht; hiertoe zou de bestaande steun aan de huidige lidstaten op den duur
moeten worden verminderd. De financiële voorstellen van de Commissie
die tijdens het Belgische voorzitterschap op tafel lagen gingen juist uit
van infasering in directie inkomenssteun in nieuwe lidstaten. Nederland bleef,
samen met een aantal gelijkgestemden, waaronder Duitsland, van mening dat
geen inkomenstoeslagen zouden kunnen worden verstrekt aan boeren in de nieuwe
lidstaten. Het Duits-Frans overleg aan de vooravond van de Europese raad van
Brussel beperkte de speelruimte voor verdere onderhandelingen aanzienlijk,
omdat infasering van de nieuwe lidstaten in het systeem van inkomenssteun
werd aanvaard, terwijl de fondsen voor categorie 1A van de begroting van de
Unie, waarvan directe inkomenssteun deel uitmaakt, voor de gehele –
vanaf 2004 dus uitgebreide – Unie vanaf 2007 tot en met 2013
reëel constant zouden worden gehouden op het niveau van 2006. Tijdens
de Europese Raad van Brussel werd deze afspraak op aandringen van Nederland
aangescherpt door de maximale inflatiecorrectie vanaf 2007 te stellen
op 1%. De afspraak is verwerkt in het in juni 2003 bereikte akkoord over de
hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Daarbij is overeengekomen
dat de Commissie jaarlijks zal evalueren of de financiële plafonds van
Brussel doorbroken dreigen te worden. Als dat het geval is, zal besloten worden
tot kortingen op bestaande inkomenspremies.GereedheidVlak voor het starten van de onderhandelingen werd de kandidaat-lidstaten
de maat genomen op het gebied van onder andere het juridische apparaat, het
functioneren van de politie, de strijd tegen corruptie en discriminatie, en
de behandeling van minderheden. Toetredingsonderhandelingen worden alleen
geopend met landen die voldoen aan de politieke criteria van Kopenhagen (democratie,
rechtsstaat, waarborging van mensenrechten en rechten van minderheden).De economische criteria (1. functionerende markteconomie; 2. weerstaan
concurrentiedruk en marktkrachten binnen de Unie) worden al geruime tijd aan
monitoring onderworpen. De Commissie oordeelde in oktober 2002 dat de tien
meest gevorderde landen op het moment van toetreding ook aan het tweede economische
criterium zouden voldoen, mits zij het macro-economische beleid
en hervormingsproces zouden continueren. De regering onderschreef dit oordeel
en pleitte voor voortdurende monitoring van de voortgang van het hervormingsproces
in de kandidaat-lidstaten, ook na toetreding. Dit resulteerde in een garantie
van deze monitoring in de conclusies van de ER van Kopenhagen.In de voortgangsrapportages van oktober 2002 stelde de Commissie vast
dat de tien landen in de afgelopen jaren ook voldoende voortgang hadden geboekt
bij de overname van het acquis communautaire en
de ontwikkeling van het bestuurlijk vermogen om deze op het moment van toetreding
in 2004 uit te voeren en te handhaven. Maar tezelfdertijd werd geoordeeld
dat er nog een aanzienlijke inspanning nodig was om de finish te halen. Nederland
heeft zijn zorgen hierover kenbaar gemaakt. Regering en parlement pleitten
ervoor het momentum van de voortgang, met name de implementatie, ook na afsluiting
van de onderhandelingen in december 2002 te behouden. Nederland heeft actief
bijgedragen aan de extra inzet van pre-accessiesteun, zowel in EU verband
(Phare Twinning) als via de bilaterale programma's Matra en Programma Samenwerking
Oost-Europa Pre-Accessie (PSO-PA).In de periode tussen Kopenhagen en toetreding wordt voortgang gecontroleerd.
Vertragingen of problemen in het economische hervormingsproces, en het niet
nakomen van verplichtingen worden tijdig gesignaleerd met behulp van «early
warning» brieven; zes maanden voor toetreding, in het najaar van 2003,
zal het slotrapport over de voortgang van implementatie worden opgesteld door
de Commissie. De lopende pre-accessiesteun wordt in de periode 2004–2006
uitgefaseerd. Voor resterende knelpunten in- en ter consolidatie van het proces
van institutionele opbouw stelt de EU gedurende drie jaar na toetreding de
Transitiefaciliteit ter beschikking. Nederland zal ook daaraan actief bijdragen
en volgt met de bilaterale instrumenten de fasering van de EU.In februari werden voor de tien toetreders monitoringtabellen opgesteld.
In mei werden de tabellen geactualiseerd en kwamen er ook tabellen voor Bulgarije
en Roemenië. De meetlat werd gelegd langs alle toegezegde, maar nog niet
vervulde, verplichtingen. Alle landen ontvingen waarschuwingsbrieven, waarbij
vooral dringende aandacht werd gevraagd voor de verbetering van de bestuurlijke
capaciteit, voor voedselveiligheid en voor het op orde krijgen van die instellingen
die belast zullen worden met de uitbetaling van EU fondsen.Het acquis voorziet in een uitgebreid stelsel
van waarborgen die het niet naleven van verplichtingen sanctioneren. Mede
op aandringen van Nederland kwamen additionele, scherpere waarborgen tot stand
om de toetredende landen aan de gemaakte afspraken te kunnen houden. Op het
gebied van de interne markt en van civielrechtelijke samenwerking en justitiële
samenwerking in strafzaken werd een speciale vrijwaringsclausule in de Toetredingsakte
opgenomen, op grond waarvan tot drie jaar na toetreding maatregelen kunnen
worden afgekondigd als de nieuwe lidstaten hun verplichtingen niet nakomen
of op een andere manier in gebreke blijven. Voor de clausule op interne markt
gebied moet het dan wel gaan om een inbreuk of dreigende inbreuk op het functioneren
van de interne markt, inclusief grensoverschrijdend beleid. Maatregelen worden
pas opgeheven als de nieuwe lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen. Nederland
heeft met succes in Kopenhagen ervoor gepleit dat de huidige lidstaten betrokken
worden bij de beslissing tot het nemen en het opheffen van maatregelen. Daarnaast
is het op basis van het vigerende acquis
uiteraard mogelijk maatregelen te nemen, bijvoorbeeld op het gebied van voedselveiligheid.4.2 Vooruitblik: ratificatie van het toetredingsverdrag
en aandacht voor de overige kandidaat-lidstatenIn de tweede helft van 2003 en het begin van 2004 staat, ook in de Nederlandse
context, ratificatie van het toetredingsverdrag door het Parlement centraal.
In vergelijking met andere lidstaten van de Unie vergt het parlementaire proces
vrij veel tijd. Doelstelling is dat ratificatie ruim voor de voorziene datum
van daadwerkelijke toetreding van de nieuwe lidstaten, 1 mei 2004, is
voltooid.Het Italiaanse voorzitterschap zal zich op uitbreidingsgebied voornamelijk
toeleggen op de onderhandelingen met Roemenië en Bulgarije. In 2002 werd
in Kopenhagen overeengekomen dat zij in de komende jaren meer fondsen zullen
ontvangen voor de voorbereiding op toetreding. De onderhandelingen met de
twee landen zullen worden voortgezet op dezelfde basis, in hetzelfde tempo
en volgens dezelfde beginselen als in het geval van de tien toetreders. Nog
niet afgerond zijn de onderhandelingen op het gebied van o.a. justitie en
binnenlandse zaken, mededinging/staatssteun en de financiële onderwerpen,
zoals landbouw en begroting. Bulgarije en Roemenië zullen elk op hun
eigen merites worden beoordeeld. Nederland zal aandacht blijven vragen voor
monitoring van werkelijke voortgang en het nakomen van gemaakte afspraken
met de kandidaat-lidstaten.Afhankelijk van de verdere voortgang bij het voldoen aan de criteria voor
lidmaatschap is het de bedoeling dat Bulgarije en Roemenie in 2007 kunnen
toetreden. In Thessaloniki bepaalde de Europese Raad dat hij de inspanningen
van Bulgarije en Roemenië om de toetredingsonderhandelingen in 2004 af
te ronden steunt. De onderhandelingen mogen de discussies over toekomstige
beleidshervormingen of de nieuwe financiële perspectieven niet in de
weg staan en zullen door deze discussies ook niet worden beïnvloed. De
Europese Raad zal in december 2003 het kader vastleggen voor afsluiting van
de toetredingsonderhandelingen met de twee landen. De voortgangsrapportage
van de Commissie van november 2003 zal hierbij een belangrijk ijkpunt vormen.
Mede met het oog op het Nederlandse voorzitterschap in de tweede helft van
2004 hecht de regering aan de totstandkoming van een concreet en realistisch
tijdpad.Tijdens het Nederlandse voorzitterschap dient zich voor de EU een belangrijke
beslissing aan over de Turkse kandidatuur. De Europese Raad van Kopenhagen
(2002) heeft immers besloten dat de Unie zonder verwijl toetredingsonderhandelingen
met het land zal openen indien de Europese Raad in december 2004 op basis
van het voortgangsrapport en een aanbeveling van de Commissie besluit dat
Turkije aan de politieke criteria van Kopenhagen voldoet. Tevens werd toen
bepaald dat de toetredingsstrategie zal worden versterkt. Dat komt in de praktijk
neer op intensivering van het doorlichtingsproces van de Turkse wetgeving,
uitbreiding van de douane-unie en verhoging van de financiële steun ter
voorbereiding van toetreding, gericht op institutionele ontwikkeling en implementatie
van het acquis.In algemene zin is door de Unie duidelijk gemaakt wat voor Turkije de
resterende prioriteiten moeten zijn om te voldoen aan de Kopenhagen criteria,
met name de politieke criteria. Veel aandacht zal uitgaan naar de grondrechten,
naar de benadeling van minderheden, naar marteling en naar de rol van het
leger.Belangrijke mijlpaal tijdens het Italiaanse voorzitterschap is de jaarlijkse
voortgangsrapportage over Turkije; dit rapport zal, samen met het voortgangsrapport
dat in najaar 2004 zal verschijnen, als richtsnoer dienen voor het besluit
dat eind 2004 moet worden genomen.5 DE FINANCIËN VAN DE EUROPESE UNIEDit hoofdstuk geeft een overzicht van de financiële aspecten van
het beleid van de Europese Unie. Eerst wordt ingegaan op de budgettaire kant
van de Unie: systematiek Europese begroting, begroting 2004, de Nederlandse
bijdragen aan de Unie; vervolgens op het beheer van de Europese middelen:
financieel beheer, controle en fraudebestrijding.5.1 De begrotingDe Europese begroting bestaat uit drie schillen (zie schema). De buitenste
schil wordt gevormd door het «eigenmiddelenplafond». Dit is het
maximum van de inkomsten van de Unie. Het wordt uitgedrukt in een percentage
van het bruto nationaal inkomen (BNI) van de lidstaten gezamenlijk en is door
de Raad vastgesteld op 1,24%. De volgende schil wordt gevormd door de «financiële
perspectieven» (FP's). Zij zijn door de Europese Raad van Berlijn, in
maart 1999, vastgelegd voor de periode 2000–2006. In het interinstitutioneel
akkoord tussen Raad, Europees Parlement en Commissie van mei 1999 zijn deze
FP's als uitgavenmaxima overeengekomen. De begroting mag daar niet bovenuit
gaan. De binnenste schil wordt gevormd door de werkelijke begroting.Tussen het plafond van de eigen middelen en de FP's zit een marge voor
onvoorziene uitgaven. Deze heeft twee functies. Hij dient als veiligheid om
de gevolgen van een eventuele, lage economische groei op te vangen waardoor
het maximum aan beschikbare middelen voor de Unie minder zou kunnen zijn dan
verwacht. Ten tweede moet hij het mogelijk maken de verschillende maxima («plafonds»)
van de FP's te herzien ingeval onvoorziene uitgaven dat nodig mochten maken.
Tot dusverre is dit niet nodig geweest.Grafiek 1: De drie schillen van de EU-begrotingEigen Middelen BesluitHet Eigen Middelen Besluit regelt de bijdragen door de lidstaten aan de
Unie en de verdeling over de vier eigen middelen: landbouwheffingen, douanerechten,
een deel van de BTW-ontvangsten in de lidstaten en bijdragen gebaseerd op
het Bruto Nationaal Product (BNP) van de lidstaten. Bovendien legt het besluit
het maximum aan middelen vast dat de Unie mag opvragen (1,24% van het BNI).
Tenslotte regelt dit besluit de speciale compensatie voor het
Verenigd Koninkrijk en de korting hierop van 75% voor Duitsland, Oostenrijk,
Zweden en Nederland.Het Eigen Middelen Besluit zoals aangepast tijdens de Europese Raad van
Berlijn in 1999 is per 1 maart 2002 van kracht geworden. Begin februari
2002 hadden de laatste lidstaten aan hun nationale ratificatie-eisen voldaan.
Voor Nederland betekent dit dat er vanaf 2002 besparingen op de bijdragen
optreden. Deze besparingen komen doordat Nederland hogere inningskosten bij
de landbouwheffingen en douanerechten mag inhouden en de korting voor Nederland
op de betaling van de Britse compensatie. Hiermee verbetert de Nederlandse
nettopositie, het saldo van alle inkomsten uit en bijdragen aan de Unie.Financiële perspectieven (prijzen 2004) Tabel 1: Financiële
perspectieven, x € 1 000 000, in prijzen 2004Vastleggingskredieten20002001200220032004200520061.Landbouw41,73844,5346,58747,37849,30550,43150,575 2.Structuur maatregelen132,67832,72033,63833,96841,0354242,9323.Intern Beleid6,0316,2726,5586,7968,7228,9679,0934.Extern Beleid4,6274,7354,8734,9725,0825,0935,1045.Administratieve Uitgaven4,6384,7765,0125,2115,9836,1546,3256.Reserves9069166764344424424427.Pretoetredingssteun3,1743,2403,3283,3863,4553,4553,4558.Compensaties3    1,4101,2991,041 Totaal vastleggingskredieten293,79297,189100,672102,145115,434117,526118,967 Totaal betalingskredieten91,32294,730100,078102,767111,380112,26114,74Betalingskredieten in % van het EU BNI1,07%1,08%1,11%1,09%1,08%1,06%1,06%1Op basis van punten 16 en 18 van het interinstitutioneel akkoord
zijn de vastleggingskredieten voor structuurbeleid aangepast2Vastleggingskredieten geven de bovengrens aan voor de uitgaven
waartoe de EU zich in de loop der jaren kan verplichten.3Als gevolg van de afsrpaken rond de uitbreiding van de Unie
hebben verschillende nieuwe lidstaten een tijdelijke compensatie toegewezen.Begroting 2004Op 30 april 2003 heeft de Commissie het voorontwerp van de begroting 2004
voorgelegd. Daarmee is de reguliere begrotingsprocedure van start gegaan met
als mijlpalen:– eerste lezing door de Raad Ecofin (begroting)1 van 16 juli 2003;– eerste lezing door het Europees Parlement in oktober 2003;– tweede lezing door de Raad Ecofin (begroting) van 24 november
2003; en– tweede lezing door het Europees Parlement in december 2003 en
aansluitend de vaststelling van de begroting door de voorzitter van het Europees
Parlement.In februari 2003 heeft de Commissie haar beleidsstrategie voor 2003 bekend
gemaakt. Centraal thema is de uitbreiding: de instellingen van de Unie moeten
zich gereed maken om per 1 mei 2004 tien nieuwe landen te verwelkomen.
Daarnaast noemt zij stabiliteit en veiligheid en een duurzame en integratiegerichte
economie als prioriteiten. De Commissie zal met voorrang menskracht en middelen
inzetten voor deze drie doelstellingen. De Commissie heeft deze prioriteiten
vertaald in concrete begrotingsvoorstellen. De aanstaande uitbreiding springt
in het oog: de Commissie heeft een onderscheid aangebracht tussen de middelen
voor de huidige 15 lidstaten van de Unie en die welke vanaf 1 mei
2004 nodig zijn, wanneer de tien nieuwe lidstaten zullen toetreden.
Het gedeelte van de begroting bestemd voor de huidige 15 lidstaten zal in
december 2003 door de Voorzitter van het Europees Parlement worden vastgesteld.
Over het gedeelte bestemd voor de tien nieuwe lidstaten zullen Raad en EP
tezelfdertijd een politiek akkoord moeten sluiten. De daadwerkelijke toekenning
van die extra middelen zal vervolgens in april 2004 geschieden door een technische
aanpassing van de begroting.De Commissie heeft vastleggingskredieten (toewijzing van gelden voor nieuwe
uitgaven) voor de EU-25 ter grootte van 112,2 miljard euro voorgesteld. De
betalingskredieten (gelden voor betalingen in 2004) komen uit op 100,7 miljard
euro. Voor de EU-15 zijn die bedragen respectievelijk 100,4 miljard euro (vastleggingen)
en 95,6 miljard euro (betalingen). De Europese begroting uitgedrukt in betalingskredieten
komt daarmee op 0,99% van het BNI van de vijfentwintig lidstaten van de Unie.
Ten opzichte van de financiële perspectieven (bijgesteld voor de uitbreiding)
bestaat er bij de vastleggingen een marge van 3,3 miljard euro en bij de betalingskredieten
een marge van 10,8 miljard euro.Bovengenoemde bedragen betekenen dat in 2004 (EU-25) de vastleggingskredieten
met 12,6% en de betalingskredieten met 3,3% stijgen ten opzichte van de begroting
2003 (EU-15). De hoogste stijging is te zien bij de uitgaven voor het structuurbeleid
(20,8% in vastleggingskredieten) en het plattelandsbeleid (39,1%, idem). Voor
de nieuwe lidstaten worden op deze twee beleidsterreinen relatief veel middelen
vrijgemaakt. Voor de EU-15 is sprake van een geringe stijging: het meest nog
bij de categorieën intern en extern beleid respectievelijk van 3,2% en
3,9%. Tabel 2: Voorontwerp van
de Begroting 2004, x € 1 000 000 BegrotingFinanciëleVoorontwerpVoorontwerpVerschilMarge 2003Perspectievenbegrotingbegrotingin %(2)-(4)  200420042004(1)/(4)    EU-15EU-25 (5) (1)(2)(3)(4)(5) Categorie 144 780.449 305.045 785.947 873.86.9%1 431.2GLB40 082.442 769.040 982.941 337.83.1%1 431.2Plattelandsbel.4 698.06 536.04 803.06 536.039.1%0.0Categorie 233 980.041 035.034 326.041 035.020.8%0.0Structuurfond.31 141.035 353.031 541.035 353.013.5%0.0Cohesie Fond.2 839.05 682.02 785.05 682.0100.1%0.0Categorie 36 795.88 722.07 006.08 639.527.3%82.5Intern Beleid      Categorie 44 949.05 082.04 996.04 996.03.9%86.0Extern Beleid      Categorie 55 360.16 157.06 112.26 112.214.0%44.8Adm. Uitgaven      Categorie 60 434.00 442.00 442.00 442.01.8%0,00Reserves      Categorie 73 386.03 455.01 732.31 732.3– 51.0%1 722.7Pre-accessie      Categorie 80.01 410.00.01 409.5nvt0.5Tijdelijke compensatie      Vastleggingskredieten      Totaal99 685.7115 608.0100 400.4112 240.312.6%3 367.7Betalingskredieten      Totaal97 502.9111 55495 586.9100 675.83.3%10 878.2De regering is over het algemeen ingenomen met het voorstel dat de Commissie
aan de Raad en het Europees Parlement heeft voorgelegd. Op sommige plaatsen
is er nog ruimte om een aantal optimistisch geschatte uitgavenvoorstellen
neerwaarts bij te stellen. De regering is van mening dat, indien bij een situatie
van budgettaire krapte nieuwe prioriteiten worden gesteld, er sprake moet
zijn van besparingen elders. Voorts moet rekening worden gehouden met onvoorziene
ontwikkelingen gedurende het begrotingsjaar waardoor voldoende marges onder
de verschillende sub-plafonds van de Financiële Perspectieven nodig zijn.
Dit zal dan ook de inzet zijn bij onderhandelingen gedurende de rest van het
jaar.De Nederlandse bijdragen op de rijksbegrotingDeze paragraaf geeft een overzicht van de Nederlandse bijdragen aan de
Europese Unie op rijksniveau. Omdat een belangrijk deel van de ontvangsten
niet op rijksniveau plaatsvindt, maar op het niveau van lagere overheden en
individuele bedrijven/instellingen, treft U de Nederlandse nettopositie niet
hier aan, doch later in dit hoofdstuk. Tabel 3 geeft de verwachte ontwikkeling
weer van de Nederlandse bijdragen aan de Unie tot en met 2006. De netto-bijdragen
laten vanaf 2001 een gestage groei zien. In 2002 is sprake van een (tijdelijke)
daling. In dat jaar werd het nieuwe Eigen Middelen Besluit van kracht en mocht
Nederland voor het eerst de daarin afgesproken hogere vergoeding inhouden
voor het innen van landbouwheffingen en douanerechten. Deze perceptievergoeding
is met terugwerkende kracht tot 1 januari 2001 verhoogd van 10% naar
25%. Eveneens als gevolg van het nieuwe Eigen Middelen Besluit zal de BNP-afdracht
in 2006 ruim 60% van de netto bijdragen uitmaken. Toename van
de BNP-afdracht betekent een steeds grotere financiering van de Unie naar
rato van de relatieve welvaart van de lidstaten. De sterkste schouders gaan
hierdoor de zwaarste lasten dragen. Nederland steunt deze ontwikkeling van
harte; zij zorgt voor een billijker verdeling van lasten. Tabel 3: De Nederlandse netto
bijdragen aan de EU, x € 1 000 000  20032004200520062007Miljoenennota 2004 (bruto)5 5225 6936 4926 7416 859Perceptiekostenvergoedingen408427446467487Miljoenennota 2004 (netto),     waarvan:5 1145 2666 0466 2746 372Landbouwheffingen230230230230230Invoerrechten1 4011 4761 5561 6361 719BTW-afdracht1 302649748776803BNP-afdracht2 5893 3383 9584 0994 107De Nederlandse nettopositie Tabel 4: De totale Nederlandse
ontvangsten uit de EU-beleidsuitgaven in 2001 en 2000, x € 1 000 000   2000 2001  % EU-15 % EU-151.Landbouwbeleid1 441,93,60%1 111.82.7%–Exportsteun730,912,90%445.813.1%–Inkomenssteun246,51,00%304.71.1%–Plattelandsbeleid59,61,40%54.8%1.3–Overig404,911,20%306.58.4%     2.Structuurbeleid478,21,70%225.81.0%–Doelstelling 123,50,20%0.70.0%–Doelstelling 21503,90%104.13.3%–Doelstelling 3240,47,80%61.33.8%–Overig64.34,90%59.721.6%     3.Intern Beleid306,76,10%303.36.4%–Onderzoek en Ontwikkeling225,67,10%196.76.7% –Trans-Europese Netwerken29,56,00%49.810.6%–Interne markt, consument en industrie82,20%11.83.3%–Energie, Euratom, milieu6,74,60%9.85.0%–Opleiding, jeugd en sociaal beleid294,00%27.44.0%–Overig7,95,90%7.76.3%TOTAAL2 226,73,00%1 640.92.4%Elk jaar rapporteert de Commissie in september over haar beleidsuitgaven
in de lidstaten in het voorgaande begrotingsjaar. Gegevens over het jaar 2002
zullen derhalve beschikbaar komen in september 2003. Tabel 4 geeft een overzicht
van de ontvangsten uit de Europese begroting voor de laatste twee jaren waarvoor
gegevens beschikbaar zijn (2000 en 2001). Dit zijn alle ontvangsten door de
Commissie overgemaakt aan Rijk, decentrale overheden en bedrijven/instellingen.
Het totale aandeel van Nederland in de EU-uitgaven is gedaald van 3% naar
2,4%. Voornaamste reden daarvoor is dat Nederland in 2001 minder geld ontving
uit het Europees structuurbeleid en in het bijzonder uit het Europees Sociaal
Fonds. De Commissie verklaart dat uit aanloopproblemen bij het
starten van nieuwe programma's. Dit is overigens op alle lidstaten van toepassing.
Er was over het jaar 2001 in totaal bij het structuurbeleid een onderuitputting
van 10 miljard euro. Nederland heeft voorts traditioneel een relatief
hoog aandeel in de exportrestituties van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
als gevolg van de rol van Rotterdam als doorvoerhaven. Dat speelde in 2001
een minder grote rol dan in 2000 door de hoge wereldmarktprijzen voor zuivelproducten.
De Unie hoefde hiervoor dus minder aan restituties (exportsubsidies) uit te
geven.Het saldo van de Nederlandse bijdragen en de Nederlandse ontvangsten is
de Nederlandse nettopositie. In de grafieken 2 en 3 worden respectievelijk
de nettoposities van de verschillende lidstaten in 2001 en de Nederlandse
nettopositie sinds 1970 weergegeven. In 2001 is de Nederlandse nettopositie
ten opzichte van het voorgaande jaar licht verslechterd. Nederland blijft
relatief de grootste nettobetaler aan de Europese Unie.Grafiek 2: Netto posities EU-lidstaten in 2001, in % BNPDe verslechtering van de Nederlandse nettopositie in 2001 lag vooral aan
de inkomstenkant. Er waren lagere ontvangsten uit het structuur- en landbouwbeleid.
De verwachting voor het komende jaar is dat de ontvangsten uit de EU-begroting
wederom lager zullen uitvallen vanwege de achterstanden bij de uitvoering
van het structuurbeleid. Vanaf 2003 verwacht de Commissie een «inhaaleffect»
waardoor geaccumuleerde betalingen uit de structuurfondsen versneld bij de
lidstaten zullen komen. Aan de bijdragenkant zijn in 2001 de effecten van
een lagere economische groei merkbaar geworden. Dit is vooral merkbaar bij
de bijdragen van de zogenaamde traditionele eigen middelen en de BTW-bijdragen.
De grotere vergoeding die Nederland krijgt voor het innen van landbouwheffingen
en douanerechten heeft niet opgewogen tegen de tegenvallers aan de ontvangstenkant.
Vanaf 2002 betaalt Nederland wel minder mee aan de compensatie
van het Verenigd Koninkrijk. Het Nederlandse aandeel in de ontvangsten over
de periode 2000–2006 zal niet veel veranderen. De bijdragen zullen stijgen
vanwege de kosten van de uitbreiding. De inschatting is dat de Nederlandse
netto-positie zich tussen 0,9% en 1% van het BNP zal stabiliseren.Grafiek 3: Netto positie Nederland, 1970–2001, x € 100 000 00005.2 Beheer en controleIn het beheer- en controlebestel van de Unie is de Europese Commissie
eindverantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid en de juiste aanwending
van de middelen. De uitvoering van het beleid vindt echter grotendeels in
de lidstaten plaats. Die dragen daarvoor een eigen verantwoordelijkheid. Commissie
en lidstaten moeten samen invulling geven aan de begrotingsuitvoering. De
Commissie geeft de laatste jaren meer aandacht aan beheer en controle. Zij
heeft daartoe ook administratieve hervormingen in gang gezet. Hieronder worden
de belangrijkste ontwikkelingen beschreven.Financieel beheer in de Europese UnieJaarverslag Europese RekenkamerUit het jaarverslag van de Europese Rekenkamer (ERK) over 2001 blijkt
dat het financieel beheer- en controlestelsel van de Commissie en de lidstaten
nog te wensen over laat. De betrouwbaarheidsverklaring is wederom negatief.
Bij de uitgaven voor landbouw- en structuurfondsen komen nog altijd te veel
fouten voor. De ERK noemt net zoals voorgaande jaren geen foutenpercentages,
waardoor jaar op jaar vergelijkingen niet mogelijk zijn. De meest opmerkelijke
negatieve bevinding is de significante onderuitputting bij de uitgaven in
2001 (16% van het totale budget van 2001).De ERK gaat uitgebreid in op de administratieve hervorming van de Europese
Commissie. Er is volgens haar significante voortgang geboekt: in het bijzonder
op het gebied van financieel management en interne controle. De hervorming
heeft geleid tot herinrichting van de financiële functie
in de Commissie. Elk directoraat-generaal (te vergelijken met een departement
in Nederland) geeft vanaf 2002 jaarlijks over het voorgaande jaar een
verklaring (management assurance statement) af
over de rechtmatigheid en doelmatigheid van zijn beheer. De Commissie maakt
daarover vanaf 2002 jaarlijks een samenvattend verslag.De Ecofin Raad van 7 maart 2003 heeft het Europees Parlement een positief
advies gegeven om kwijting te verlenen aan de Commissie voor de uitvoering
van de begroting in 2001. Nederland heeft verklaard het te betreuren dat de
betrouwbaarheidsverklaring van de ERK wederom negatief moest zijn en dat er
onvoldoende zicht is op precieze verbetering vanwege het ontbreken van kwantitatieve
prestatiemeting. Het heeft voorts de Commissie, de Raad, het Parlement en
de ERK opgeroepen om te bezien hoe zij in overleg en met inachtneming van
ieders bevoegdheden kunnen komen tot een betere presentatie van de bevindingen
van de ERK. Gezien de geboekte voortgang heeft Nederland wel ingestemd met
een positief décharge-advies. Het Parlement heeft de Commissie vervolgens
décharge verleend.Financieel ReglementAan de verbetering van het beheer en de controle door de Commissie ligt
ook een herziening van het Financieel Reglement ten grondslag. Het nieuwe
Financiële Reglement is op 1 januari 2003 van kracht geworden en
daarmee is de wettelijke basis voor de hervorming gelegd. Belangrijke vernieuwingen
op het terrein van financiële controle en beheer zijn:– decentrale structuur;– scheiding tussen ex ante en ex post controles;– introductie van de Internal Audit Service.Het begrotingsproces zal hiermee transparanter en flexibeler worden. Activity Based Budgeting (ABB) is geïntroduceerd
als algemeen principe van begrotingsopstelling en uitvoering. Met dit systeem
van «ABB» is het niet alleen mogelijk om een beter beeld te krijgen
van de input, maar ook van de output. Er kan dan meer gestuurd worden op outputcijfers. De ABB-systematiek
moet ook leiden tot een meer op resultaten gerichte verslaglegging. In het
voorontwerp van de begroting voor 2004 zijn indicatoren vastgesteld. Deze
kunnen in de rapportage over de begrotingsuitvoering inzicht geven in de relatie
tussen bestedingen (input) en resultaten (output).Internal Audit Service: Single AuditEen andere belangrijke administratieve hervorming is de oprichting van
een Internal Audit Service (IAS) bij de Commissie. De ERK heeft opgemerkt
dat de IAS in 2001 volwaardig is gaan functioneren. Deze dienst beziet de
inrichting van het EU-beheeren controlebestel vanuit het concept van single audit. In dit concept blijft de Commissie eindverantwoordelijk
voor de begrotingsuitvoering. Hiervoor heeft zij adequate verantwoordings-
en controle-informatie van de lidstaten nodig. De Commissie kan meer gaan
steunen op informatie van de lidstaten mits die aan kwaliteitseisen voldoet.
De controle-instanties kunnen meer gebruik gaan maken van elkaars bevindingen.
Nederland onderschrijft de single audit gedachte.
Het heeft hiervoor tijdens de Ecofin Raad van 7 maart 2003 gepleit.FraudebestrijdingEen belangrijk onderdeel van financieel beheer en controle is de bescherming
van de financiële belangen van de Europese Unie door het bestrijden van
fraude. De capaciteit van het bureau voor de fraudebestrijding bij de Commissie
(OLAF, Office Européen de Lutte Anti-Fraude)
is uitgebreid. Het is hierdoor beter gaan functioneren.In haar jaarverslag over de bescherming van de financiële belangen
van de Europese Unie beschrijft de Commissie welke maatregelen zij en de lidstaten
in het afgelopen jaar hebben genomen. Zij presenteert tevens de cijfers over
onregelmatigheden (aantallen, bedragen). De lidstaten zijn op grond van communautaire
regelgeving verplicht (vermeende) gevallen van fouten, onregelmatigheden en
fraudes met Europees geld te melden. Deze meldingsplicht geeft meer inzicht
in onregelmatigheden en daartegen genomen correctiemaatregelen in de lidstaten.StructuurfondssubsidiesIn 2003 worden de Structuurfondsprogramma's uit de periode 1994–1999
afgesloten. Op basis van verantwoordingen opgesteld door de lidstaten bepaalt
de Commissie welke bedragen definitief betaald worden. Het kan dus zijn dat
de maximaal per lidstaat beschikbare bedragen niet volledig besteed zullen
worden dan wel dat niet alle gedeclareerde bedragen daadwerkelijk voor vergoeding
in aanmerking komen. Vanwege het definitief afsluiten van de oude programma's
is de aandacht voor verantwoording extra hoog. Het aantal audits kan tijdelijk toenemen waardoor meer (vermeende) onregelmatigheden
aan het licht kunnen komen. Van de geleerde lessen uit de oude programma periode
(1994–1999) wordt gebruik gemaakt bij de invulling en uitvoering van
de nieuwe programmaperiode (2000–2006). De aandacht voor financieel
beheer en controle is voor deze periode verder toegenomen.Financieel beheer in NederlandWet Toezicht Europese SubsidiesMet ingang van 1 mei 2002 is de Wet Toezicht Europese Subsidies (TES)
van kracht geworden. Deze wet definieert de bevoegdheden van ministers ten
aanzien van decentrale bestuursorganen die Europese subsidies ontvangen dan
wel belast zijn met het toezicht erop door derden. Het gaat hierbij om subsidies
die door de Commissie aan bestuursorganen worden verstrekt en waarvoor de
Nederlandse Staat aansprakelijk kan worden gesteld.De Wet toezicht Europese subsidies creëert de volgende bevoegdheden:• een inlichtingenrecht voor de minister en een kennisgevingsplicht
voor het decentrale bestuursorgaan;• de bevoegdheid voor de minister tot het geven van aanwijzingen
aan het decentrale bestuursorgaan;• een verhaalsrecht van de Staat op het decentrale bestuursorgaan
voor zover de Staat aansprakelijk wordt gesteld voor het niet of onjuist naleven
van communautaire verplichtingen door het bestuursorgaan.Dit wettelijke kader is geschapen om de centrale overheid in staat te
stellen voldoende zicht te krijgen op het financiële beheer van Europese
subsidies tot op het niveau van de eindbestemming om de beheers- en controlevoorschriften
te kunnen doen naleven. Omdat Nederlandse ministers niet beschikten
over afdoende wettelijke bevoegdheden om op deze bestuursorganen invloed uit
te oefenen, was er de facto sprake van een spanningsveld tussen de door het
communautaire recht bepaalde aansprakelijkheid van de Nederlandse Staat jegens
de Europese Unie en de nationale bevoegdheden van de betrokken ministers jegens
de decentrale bestuursorganen aan de andere kant. Door de nieuwe wet is in
deze leemte voorzien.Achtste wijziging ComptabiliteitswetTegelijkertijd met de Wet TES is de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet
ingegaan. Hierdoor heeft de Algemene Rekenkamer (ARK) per 1 mei 2002
de mogelijkheid gekregen in Nederland onderzoek te doen naar de invulling
van de ministeriële verantwoordelijkheid voor de rechtmatige en doelmatige
aanwending van Europese subsidies en wel tot op het niveau van de uiteindelijke
ontvangers.Omdat er vele, verschillende Europese geldstromen zijn en de Europese
Unie een groot gebied bestrijkt, kan de Europese Rekenkamer zelf niet erg
intensief controleren. Versterking van de samenwerking met de nationale rekenkamers
is nodig. Zo kan de ERK in de toekomst een meer systeemgerichte – en
daardoor een doelmatigere – aanpak kiezen. Voorwaarde is wel dat de
bevoegdheden van de nationale rekenkamers parallel lopen aan die van de ERK.
De bevoegdheden die de wijziging van de Comptabiliteitswet voor de ARK creëert,
moeten het haar mogelijk maken beter met de ERK samen te werken.Jaarlijks informeert de ARK de Staten-Generaal over financiële controle
en beheer van Europese gelden in de vorm van het EU-Trendrapport. Het uitgebreide
rapport van dit jaar bestaat uit drie delen. Het eerste deel geeft een beschrijving
van de ontwikkelingen op het gebied van de Europese begroting en het financieel
management in de Unie. Deel twee vergelijkt een aantal lidstaten en deel drie
heeft betrekking op het financieel management van de Europese geldstromen
in Nederland. Daarmee beschikt het Nederlands parlement over een waardevolle,
aanvullende bron van informatie over de Europese geldstromen.6 RAADSAGENDA'S6.1 Europese RaadVergaderdata16 en 17 oktober 2003Europese Raad in Brussel 12 en 13 december 2003Europese Raad in Brussel 25 en 26 maart 2004Europese Raad in Brussel 17 en 18 juni 2004Europese Raad in BrusselDe Europese Raad van Nice (december 2000) bepaalde dat vanaf 2002
per voorzitterschap één Europese Raad in Brussel zou worden
gehouden en dat, zodra de Unie achttien leden telt, alle bijeenkomsten van
de Europese Raad in Brussel zullen plaatsvinden. Het Italiaanse en het Ierse
voorzitterschap hebben evenwel op voorhand besloten beide Europese Raden onder
hun voorzitterschap al in Brussel te laten plaatsvinden.Stand van zakenDe Europese Raad is samengesteld uit de staatshoofden en regeringsleiders
van de lidstaten en de voorzitter van de Commissie. Zij worden bijgestaan
door de ministers van Buitenlandse Zaken (artikel 4 van het Verdrag betreffende
de Europese Unie). Bij EMU-gerelateerde onderwerpen zijn de ministers van
Financiën aanwezig. De Europese Raad geeft de nodige impulsen voor de
ontwikkeling van de Unie en stelt de algemene politieke beleidslijnen vast.
Formeel gesproken neemt de Europese Raad dus geen besluiten. Hij accordeert
de conclusies die het voorzitterschap voor iedere bijeenkomst opstelt. De
samenstelling en werkwijze van de Europese Raad zijn uitgebreid besproken
in de Conventie over de toekomst van Europa en zal een belangrijk onderdeel
zijn van de Intergouvernementele Conferentie die najaar 2003 zal beginnen.
Hiervoor zij verwezen naar hoofdstuk 3.Onder Deens en Grieks voorzitterschap is de Europese Raad in totaal vijf
keer bijeengekomen. Eén van deze Raden betrof een informele bijeenkomst
in Athene gewijd aan de Conventie over de toekomst van Europa.De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Deense
voorzitterschap (Brussel, Kopenhagen)De Europese Raden onder Deens voorzitterschap stonden in het teken van
de uitbreiding van de Europese Unie. De Europese Raad van Brussel op 24–25
oktober 2002 bepaalde de samenstelling van de groep kandidaat-lidstaten waarmee
het slottraject van de toetredingsonderhandelingen zou worden ingezet: Cyprus,
Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije
en Tsjechië. Tevens werden de Gemeenschappelijke Posities over de onderhandelingshoofdstukken
met belangrijke budgettaire gevolgen vastgesteld. Dit betrof met name het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Dankzij Nederlandse druk werd infasering
van de nieuwe lidstaten in het systeem van directe inkomenssteun overeengekomen
in combinatie met een maximale inflatiecorrectie vanaf 2007 van 1% van
het budget voor categorie 1A van de begroting van de Unie, waaruit onder andere
de directe inkomenssteun wordt betaald. Hierdoor ontstaat een zekere mate
van degressiviteit van de directe inkomenssteun. Daarmee is het uitgavenkader
van een groot deel van het GLB op beheerste wijze voor de komende jaren bepaald.
De Europese Raad bereikte ook overeenstemming over de betrokkenheid
van Europese niet-EU lidstaten van de NAVO bij het EVDB (het zgn. participatievraagstuk).De Europese Raad van Kopenhagen op 12–13 december 2002 rondde de
toetredingsonderhandelingen met de tien hierboven genoemde kandidaat-lidstaten
af. Hij bepaalde dat deze landen, na hun toetreding op 1 mei 2004, als
lidstaten kunnen deelnemen aan de verkiezingen van het Europees Parlement
die zijn voorzien voor juni 2004. Ofschoon de twee Cypriotische gemeenschappen
in de aanloop naar Kopenhagen geen doorbraak in het conflict konden bereiken
is – gezien hun bereidheid om door te onderhandelen Cyprus toch als
lidstaat toegelaten, evenwel met een sterke voorkeur voor toetreding van een
verenigd Cyprus. Wat betreft de kandidaat-lidstaten Roemenië en Bulgarije
is het streven vastgelegd deze landen in 2007 als lidstaat te verwelkomen,
met de aantekening dat toetreding slechts mogelijk zal zijn al naar gelang
hun voortgang bij het voldoen aan de lidmaatschapscriteria. Als in december
2004 wordt vastgesteld dat kandidaat-lidstaat Turkije aan de politieke criteria
voldoet, zullen de toetredingsonderhandelingen met het land onverwijld worden
geopend. Voorts werd in Kopenhagen een akkoord bereikt op basis waarvan een
algemene overeenkomst tussen de Unie en de NAVO kon worden gesloten over permanente
regelingen voor wederzijdse bijstand en samenwerking.Tijdens beide Europese Raden onder Deens voorzitterschap gaf Conventievoorzitter
Giscard d'Estaing een overzicht van de stand van zaken in de Conventie. Hierbij
werd bevestigd dat de Conventie het resultaat van haar werk tijdig voor de
Europese Raad van juni 2003 zou indienen, en dat de nieuwe lidstaten volwaardig
bij de opstelling van het nieuwe verdrag moeten worden betrokken.De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Griekse
voorzitterschap (Brussel, Athene, Thessaloniki)De Europese Voorjaarsraad op 20–21 maart 2003 was zoals gebruikelijk
gewijd aan de Lissabonstrategie. De Raad gaf hierbij bijzondere aandacht aan
het herstel van de economische groei en erkende de sleutelrol die ondernemerschap,
kennis en innovatie spelen in de modernisering van de economie. Hij sprak
vertrouwen uit in de Lissabonstrategie, bereikte overeenstemming over maatregelen
ter versterking van de implementatie ervan en bevestigde de inzet van de Unie
en de lidstaten om hun toezeggingen gestand te doen. De Voorjaarsraad stond
evenwel in grote mate in het teken van de gebeurtenissen rond Irak. Ofschoon
de inzichten van de lidstaten over deze kwestie uiteenliepen, kon een toekomstgerichte
verklaring worden aangenomen met nadruk op een centrale rol voor de Verenigde
Naties.En marge van de plechtige ondertekeningsceremonie van het toetredingsverdrag
in Athene op 16 april 2003 kwam de Europese Raad in een informele zitting
bijeen teneinde de Conventie te bespreken. Tijdens de Europese Voorjaarsraad
was dit onderwerp komen te vervallen in verband met de ontwikkelingen rond
Irak. In de gedachtewisseling met de Conventievoorzitter Giscard d'Estaing
bleken nog veel verschillen van mening te bestaan over onder andere de gekozen
voorzitter van de Europese Raad en de samenstelling van de Commissie. Tijdens
deze bijeenkomst werd door de Benelux en gelijkgezinde landen een eenduidig
pleidooi gehouden voor evenwicht tussen de instellingen, gelijkwaardigheid
van de lidstaten en voor versterking van de communautaire methode.Tijdens de Europese Raad van Thessaloniki op 19 en 20 juni 2003 werd het
resultaat van de Conventie – een ontwerp voor een constitutioneel verdrag –
officieel gepresenteerd. De Europese Raad besloot dat deze tekst een goede
basis zou zijn voor de start van de Intergouvernementele Conferentie, waarvan
de aanvang in oktober 2003 werd bepaald en het eind vóór de
verkiezingen van het Europees Parlement in juni 2004. De Europese Raad wijdde
veel aandacht aan het vraagstuk van het gemeenschappelijk Europees beleid
inzake asiel en migratie, en stelde dat de ontwikkeling daarvan in alle opzichten
moest worden bespoedigd. Tijdens de daags op de Europese Raad volgende EU-Balkan
top werd het (geclausuleerde) perspectief op lidmaatschap van de vijf landen
uit de Westelijke Balkan herbevestigd en werd het Stabilisatieen Associatieproces
verrijkt met een aantal instrumenten uit de uitbreidingsmethodiek. De Europese
Raad boog zich over de eerste versie van de door de Hoge vertegenwoordiger
Solana opgestelde EU-veiligheidsstrategie en verzocht om nadere uitwerking
ervan. Tevens nam de Europese Raad een verklaring aan over het belang van
non-proliferatie van massavernietigingswapens in het externe beleid van de
Unie. Ook vroeg een reeks regionale conflicten variërend van het vredesproces
in het Midden-Oosten en Irak tot de situatie in de Democratische Republiek
Congo – de aandacht van de Europese Raad in Thessaloniki. Tot slot sprak
de Raad steun uit voor de inspanningen van Bulgarije en Roemenië om hun
toetredingsonderhandelingen in 2004 af te ronden. De Europese Raad zal in
december 2003 het kader vastleggen voor afsluiting van de toetredingsonderhandelingen
met de twee landen.De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Italiaanse
en Ierse voorzitterschapOnder het Italiaanse voorzitterschap zal in oktober 2003 de Intergouvernementele
Conferentie, volgend op de Conventie over de Toekomst van Europa, worden bijeengeroepen.
Andere prioriteiten van het Italiaanse voorzitterschap zijn de betrekkingen
met de Westelijke Balkan en de verdere ontwikkeling van een gemeenschappelijk
Europees beleid inzake asiel en migratie. Tevens zal aandacht worden besteed
aan Europese veiligheidsstrategie, de relaties met de nieuwe buren van de
Unie na de uitbreiding («Wijder Europa») en – indien internationale
ontwikkelingen daartoe aanleiding geven – het vredesproces in het Midden-Oosten
en de onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.In december zal de Commissie aan de Europese Raad de eerste voorstellen
presenteren voor het toekomstig financieel kader van de Unie («Agenda
2007»). Dit zal de aftrap zijn voor de onderhandelingen over de financiën
van de Unie en de bijdragen van de individuele lidstaten daaraan. Onder Italiaans
voorzitterschap zal tevens een begin worden gemaakt met de bespreking van
het derde Cohesierapport over de toekomst van het structuurbeleid.Het Ierse voorzitterschap heeft nog geen informatie gegeven over onderwerpen
op de agenda van de Europese Raden in het voorjaar van 2004. De Europese Voorjaarsraad
zal in ieder geval traditioneel in het teken staan van de Lissabonstrategie.Referenties• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel op 24–25
oktober 2002 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 196)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Kopenhagen op
12 en 13 december 2002 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 209)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel op 20–21
maart 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 216)• verslag van de informele bijeenkomst van de Europese Raad te Athene
op 16 april 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 218)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Thessaloniki
op 19 en 20 juni 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 221)• http://www.ue.eu.int/newsroom (Europese Raad)6.2 Raad Algemene Zaken en Externe BetrekkingenVergaderdata22 juli 2003RAZEB in Brussel 5 en 6 septemberInformele bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken (Gymnich) in Riva
del Garda 29 en 30 september 2003RAZEB in Brussel 4 oktober 2003Informele bijeenkomst van ministers van Defensie in Rome 13 en 14 oktober 2003RAZEB in Luxemburg 17 en 18 november 2003RAZEB in Brussel 8 en 9 december 2003RAZEB in Brussel   26 en 27 januari 2004RAZEB in Brussel 23 en 24 februari 2004RAZEB in Brussel 22 en 23 maart 2004RAZEB in Brussel 6 en 7 april 2004Informele bijeenkomst van ministers van Defensie 16 en 17 april 2004Informele bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken (Gymnich) 26 en 27 april 2004RAZEB in Luxemburg 17 en 18 mei 2004RAZEB in Brussel 14 en 15 juni 2004RAZEB in Luxemburg 28 en 29 juni 2004RAZEB in Luxemburg (eventueel)Met ingang van het Deense voorzitterschap maakt de Algemene Raad onderdeel
uit van de nieuwe Raad voor Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB).
Het onderdeel Algemene Zaken heeft drie taken. Hij bereidt de zittingen van
de Europese Raad voor en waakt over de tenuitvoerlegging van de besluiten
daarvan. Hij behandelt specifieke onderwerpen van de Algemene Raad, die vaak
op het institutionele, horizontale vlak liggen (6.2.1). Tenslotte vervult
hij een meer coördinerende rol voor het gehele beleid van de Unie, bijvoorbeeld
op het gebied van uitbreiding van de Unie (6.2.2), handelsbetrekkingen (6.2.5)
en ontwikkelingssamenwerking (6.2.6). Het onderdeel Externe Betrekkingen ziet
op de externe betrekkingen van de Unie (6.2.3.) en de relaties met derde landen
(6.2.4).6.2.1 Institutionele onderwerpenStand van ZakenHerziening Statuut EG-ambtenarenOnder Deens en Grieks voorzitterschap is veel voortgang geboekt met de
herziening van het Statuut (de rechtspositie) van de EG-ambtenaren. Dit moet
leiden tot een modernere Europese «bestuursdienst» gebaseerd op
transparantie en promotie op grond van merites en effectiviteit. De regering
is ingenomen met veel elementen van het voorstel, maar wilde op sommige onderdelen,
zoals bevorderingen en salaris- en pensioenstructuur, verbeteringen zien.
Tijdens het Griekse voorzitterschap is een akkoord bereikt over een pakket.
Dit akkoord kon tot stand komen omdat er mede door Nederlandse inzet enkele
verbeteringen in het voorstel zijn aangebracht. Deze zien op het systeem van
bevorderingen (nadruk op merite) en op de versobering van de pensioenrechten.
De pensioengerechtigde leeftijd is verhoogd (voor nieuw personeel naar 63
jaar, voor zittend personeel geldt een overgangsregime) en het opbouwpercentage
is verlaagd. Ook de bonus voor extra pensioenopbouw boven de pensioengerechtigde
leeftijd is verlaagd. Op basis van dit pakket en het advies van het Europees
Parlement zal onder Italiaans voorzitterschap besluitvorming over het Statuut
moeten worden afgerond.Europese Politieke PartijenMet de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice (februari 2003) is er
een rechtsbasis gekomen voor het vaststellen van een Statuut voor en de financiering
van Europese politieke partijen. De Commissie heeft hiervoor een voorstel
ingediend, waarover de Raad onder het Griekse voorzitterschap een akkoord
heeft bereikt. Het voorstel voorziet in de subsidiëring van Europese
politieke partijen die aan bepaalde voorwaarden van representativiteit en
democratisch gehalte voldoen uit de EU-begroting. Europese politieke partijen
kunnen een subsidie krijgen indien ze vertegenwoordigd zijn in een kwart van
de lidstaten of in die lidstaten ten minste 3% van de stemmen behaald hebben
bij de laatste EP-verkiezingen. Nederland heeft met succes ervoor geijverd
dat deze drempels ruimte laten ook voor kleinere partijen om zich te kwalificeren.
Voorts zijn er afspraken gemaakt over openbaarheid en maxima van donaties.TalenOnder Deens en Grieks voorzitterschap heeft de Raad, conform het verzoek
van de Europese Raad van Sevilla (juni 2002), de talenregeling in een uitgebreide
Unie bestudeerd. De Raad onderzoekt met welke praktische maatregelen de huidige
situatie kan worden verbeterd zonder aan de basisbeginselen van gelijkheid
van talen te tornen. Tijdens de ER in Kopenhagen in december 2002 is een voortgangsrapport
vastgesteld met verschillende voorstellen gericht op praktische aanpassingen
op het niveau van de voorbereidende, ambtelijke werkgroepen. De regering meent
dat aanpassing van de talenregeling op korte termijn noodzakelijk is. Onverminderde
handhaving van de talenregeling in een uitgebreide Unie zou niet alleen leiden
tot kostenstijgingen maar vooral tot nog grotere praktische problemen –
het gebrek aan tolken en tolkencabines speelt nu ook al. Nederland wil dat
in de Raad elke minister de eigen taal kan spreken en beluisteren; op ambtelijk
niveau wil Nederland praktische aanpassingen die moeten leiden
tot een talenregime dat de kosten beheersbaar houdt en een efficiënte
communicatie à 25 mogelijk maakt.Beleid in voorbereidingComitologieTegen het einde van het Deense voorzitterschap heeft de Commissie voorgesteld
het huidige comitologiebesluit aan te passen. Dit voorstel vloeit voort uit
het «Witboek Europees Bestuur» dat de Commissie in maart 2000
heeft gepresenteerd. De herziening ziet op twee aspecten:• verduidelijken dat de Commissie verantwoordelijk is voor de uitvoering
van besluiten op Europees niveau;• het EP als medewetgever gelijkstellen aan de Raad als het gaat
om de controle op uitvoeringsmaatregelen, wanneer de onderliggende besluiten
met co-decisie tot stand zijn gekomen.De Commissie ziet deze wijzigingen als tijdelijke maatregel in afwachting
van ontwikkelingen in de Conventie en de IGC. De regering acht de stroomlijning
van de comitologieprocedure wenselijk. De rol van de wetgever moet gewaarborgd
blijven indien het essentiële onderdelen van het uitvoeringsbesluit betreft.Europees BestuurIn vervolg op het Witboek «Europees Bestuur» van juni 2001,
heeft de Europese Commissie een aantal mededelingen en actieprogramma's opgesteld.
Deze zien onder meer op:– grotere openheid bij Europese beleidsvorming door versterking
van de contacten met en vergroting van de inbreng van de burger en het maatschappelijk
middenveld;– het betrekken van decentrale overheden, o.a. door het afsluiten
van tripartiete overeenkomsten;– instelling van regelgevende agentschappen;– verbetering van regelgeving en implementatie van regelgeving.Nederland wil daar waar mogelijk bevorderen dat de afstand tussen Europa
en de burgers wordt verkleind. Doel is de bewustwording en betrokkenheid van
burgers en maatschappelijke organisaties bij onderwerpen die in Europees verband
spelen, te vergroten. Daarbij zullen ook de decentrale overheden worden betrokken,
omdat zij dicht bij de burger staan.Daarnaast zullen primair de nationale overheden moeten worden ingeschakeld
om de Europese maatregelen uit te voeren. Indien Europese regelgevende agentschappen
worden ingezet, zal Nederland letten op voldoende democratische invloed en
controle. Onder Grieks voorzitterschap is een akkoord bereikt over het Interinstitutionele
Akkoord Betere Regelgeving. Raad, EP en Commissie hebben in dit akkoord afspraken
gemaakt over vereenvoudiging van regelgeving, het gebruik van co- en zelfregulering,
impactanalyses en grotere transparantie. Mede door Nederlandse inzet is afgesproken
dat impactanalyses ook zien op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van voorgenomen
Europese regelgeving. Veel onderwerpen uit het Witboek «Europees Bestuur»
zijn tevens aan de orde gekomen in het kader van de Conventie en zullen worden
besproken in de IGC. Nederland acht blijvende aandacht voor «Goed Europees
Bestuur» van belang en zal zich in de follow-up van de voorstellen uit
het Witboek hiervoor inzetten.Statuut EP ledenDe Raad en het Europees Parlement zullen in de komende periode moeten
besluiten over een Statuut voor leden van het Europees Parlement. Knopen moeten
worden doorgehakt over de bezoldiging, het belastingregime, de pensioenen
en de onkostenvergoedingen. Onder het Griekse voorzitterschap is enige voortgang
geboekt. Het EP heeft in juni 2003 zijn positie bepaald. Het voorstel van
het EP bevat echter elementen die sterk afwijken van de positie van de Raad,
zoals de pensioenleeftijd, de belastingregeling, het salaris en de opname
van primairrechtlijke regels over privileges in het Statuut. De regering streeft
ernaar dat voor de volgende Europese verkiezingen in 2004 een transparant
en billijk statuut voor Europese parlementariërs wordt overeengekomen.Europese Wet Openbaarheid van Bestuur (Eurowob)Begin 2004 zal door de Commissie een evaluatie worden uitgevoerd van de
Eurowob. Afhankelijk van de resultaten van deze evaluatie zal worden bezien
of inhoudelijke wijzigingen van de Eurowob wenselijk zijn.Referenties• Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van het
statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling
welke van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen
(COM (2002)213 definitief)• Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de
Raad betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen
(COM (2003)77 definitief)• Voorstel voor een besluit tot wijziging van Besluit 1999/468/EG
tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie
verleende uitvoeringsbevoegdheden (COM(2002)719 definitief)• Europese Governance – een witboek (COM(2001)428 definitief)• Verslag over de goedkeuring van het Statuut van de leden van het
Europees Parlement (2003/2004(INI), 23 mei 2003) Rapporteur: Willy Rothley
(A5–0193/2003)6.2.2 UitbreidingHet onderdeel Algemene Zaken van de RAZEB besteedde in het afgelopen jaar
ruime aandacht aan de uitbreiding van de Unie. De RAZEB bereidde de Europese
Raden van Brussel (oktober 2002) en Kopenhagen (december 2002) voor, die beide
cruciaal waren in het uitbreidingsproces. Met name aan de discussie over het
al dan niet toekennen van directe inkomenssteun onder het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) aan de nieuwe lidstaten besteedde de RAZEB tijdens het
Deense voorzitterschap veel aandacht. Dit leidde tot besluitvorming zoals
beschreven in de paragrafen 4.1 en 6.1. Ook bediscussieerde de RAZEB de concept-conclusies
van de ER's, die met ingang van het Deense voorzitterschap voorafgaand aan
de ER in de RAZEB aan de orde worden gesteld. Deze systematiek heeft ertoe
bijdragen dat de soms hectische discussie over de uitbreiding in het najaar
van 2002 gestructureerder kon verlopen. En marge van de RAZEB vonden en vinden
associatieraden met kandidaat-lidstaten plaats. De RAZEB bekrachtigde en bekrachtigt
de gemeenschappelijke posities van de lidstaten over verschillende hoofstukken
van het acquis voor de onderhandelingen met de
kandidaat-lidstaten.Tijdens de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zullen de onderhandelingen
met Bulgarije en Roemenië worden voorgezet volgens de systematiek die
tot nu toe werd gehanteerd, waarbij de onderhandelingen de besprekingen over
de financiële perspectieven en over toekomstige beleidshervormingen niet
in de weg mogen staan en deze besprekingen de onderhandelingen niet mogen
beïnvloeden, zo bepaalde de Europese Raad van Thessaloniki. De RAZEB
zal het besluit voorbereiden dat de Europese Raad in december 2003, tijdens
het Italiaanse voorzitterschap, zal nemen over het kader voor afsluiting van
de toetredingsonderhandelingen met de twee landen. Ook zal de RAZEB toezien
op monitoring van de voortgang die met name de tien toetredende landen maken
met de overname en implementatie van het acquis.
Op deze monitoring wordt nader ingegaan in paragraaf 4.1. De behandeling
van de (jaarlijkse) voortgangsrapportages over Bulgarije, Roemenië en
Turkije die de Commissie in november 2003 uitbrengt zal tijdens het Italiaanse
voorzitterschap ten slotte de aandacht van de RAZEB op het gebied van de uitbreiding
vragen.Referenties• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel op 24–25
oktober 2002 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 196)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Kopenhagen op
12 en 13 december 2002 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 209)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel op 20–21
maart 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 216)• verslag van de informele bijeenkomst van de Europese Raad te Athene
op 16 april 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 218)• verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Thessaloniki
op 19 en 20 juni 2003 (Kamerstuk 2002–2003, 21 501-20, nr. 221)6.2.3 Externe BetrekkingenStand van zakenTerrorismeIn 2003 heeft de Unie de implementatie van het EU-Actieplan terrorismebestrijding
voortgezet en stappen gezet om te komen tot aanscherping van deze maatregelen.
Daarbij is in het bijzonder gekeken naar de mogelijkheden om terrorismebestrijding
een centrale plaats in het externe beleid van de Unie te geven. Aan de hand
van specifieke dreigingsanalyses en als reactie op de aanslagen op Bali heeft
de Unie besloten technische assistentie te verlenen aan landen waar de problematiek
van terrorisme bijzonder sterk aanwezig is, zoals Indonesië, de Filippijnen
en Pakistan. Met Libanon werd versterkte samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding
overeengekomen middels een verklaring bij het associatieverdrag. Daarnaast
staat terrorisme hoog op de agenda van bijeenkomsten van de Unie met derde
landen of groepen van landen.Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB)De ontwikkeling van het Europees Veiligheids- en Defensie Beleid (EVDB)
gaat in gestaag tempo verder. Met een civiel en militair in toenemende mate
operationeel EVDB beschikt de Unie thans over het brede instrumentarium, naast
economische, financiële en politieke middelen, dat een krachtiger en
coherenter extern optreden mogelijk maakt.Met verschillende militaire crisisoperaties, waaronder in Macedonië
en de Democratische Republiek Congo (DRC), heeft de Unie een krachtig signaal
afgegeven dat ze bereid is ook op dit terrein een bijdrage aan vrede en veiligheid
te leveren, zowel in haar directe omgeving als ver buiten de grenzen van Europa.
De Unie zal ook de nabije toekomst deze rol invulling blijven geven. Zo heeft
de Unie de bereidheid uitgesproken om de NAVO-operatie in Bosnië te zijner
tijd over te nemen.Ook op het terrein van civiele crisisbeheersing zijn belangrijke vorderingen
gemaakt en zijn mechanismen ontwikkeld voor de inzet van middelen van de Unie
op dit terrein. Met de politiemissie in Bosnië-Herzegovina levert de
Unie een belangrijke bijdrage aan verdere stabilisering op de Balkan. Nederland
is van mening dat dergelijke instrumenten ook elders ingezet zouden kunnen
worden, bijvoorbeeld, in nauw overleg met de Coalitie en de VN, in Irak op
het terrein van politie en justitie.Hoge Vertegenwoordiger/Speciale VertegenwoordigersDe Hoge Vertegenwoordiger (HV) van de Raad, Javier Solana, speelt een
belangrijke rol bij de verdere versterking van het buitenlands beleid van
de Unie. Hij speelde een belangrijke rol als gezicht van de Unie in verschillende
regionale conflicten. HV Solana vertegenwoordigde de Unie in het zogenaamde
Kwartet (EU, Verenigde Naties, Rusland en Verenigde Staten) dat een routekaart
voor vrede in het Midden Oosten opstelde. Nu de verschillende partijen de
routekaart hebben geaccepteerd zal de Unie een bijdrage leveren aan de monitoring
van de implementatie van de routekaart. Daarnaast bleef HV Solana een belangrijke
rol spelen bij het proces van stabilisatie op de Balkan. Hij leverde tevens
een bijdrage aan de versterking van de politieke en veiligheidsdialoog met
landen in de Middellandse Zee-regio en hij was verantwoordelijk voor de opstelling
van de eerste aanzet voor de EU-veiligheidsstrategie.De Unie heeft momenteel zeven Speciale Vertegenwoordigers, voor het Grote
Meren gebied, het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa, het Midden-Oosten,
FYROM, de Zuidelijke Kaukasus en Afghanistan. De Speciale Vertegenwoordigers
vormen de ogen en oren van de HV in specifieke regio's en leveren een bijdrage
aan oplossing van regionale conflicten, implementatie van vredesakkoorden
en het onderhouden van de relaties van de Unie met omliggende landen. Het
instrument van speciale vertegenwoordiger vormt een goede aanvulling op de
positie van de HV.Beleid in voorbereidingGemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB),
Europees Veiligheids- en Defensiebeleidbeleid (EVDB) en EU-VeiligheidsstrategieEen belangrijk nieuw aspect van het buitenlands beleid van de Unie zal
gevormd worden door de nieuwe EU-veiligheidsstrategie, die momenteel in ontwikkeling
is. Deze strategie dient de ambities van de EU in de brede zin van het woord,
zowel «hard» als «soft» security, te omvatten. Veiligheidsbeleid vergt
geïntegreerd denken over doelen en middelen, waarbij alle instrumenten
van de Unie, ook die van de eerste en de derde pijler, ingezet kunnen worden.TerrorismeTerrorismebestrijding blijft hoog op de agenda van de Unie staan. Recente
aanslagen bewijzen eens te meer dat betere samenwerking op dit dossier noodzakelijk
is. Daarbij gaat het niet alleen om preventie en bestrijding van concrete
terroristische acties, maar ook om aanpak van ondersteunende activiteiten
op het gebied van fondsenwerving en voorbereidende activiteiten. De Unie zal
een bijdrage blijven leveren aan de bestrijding van internationaal terrorisme.
In de dialoog met derde landen, onder andere de partners in het Barcelonaproces,
zal de EU blijven streven naar versterking van de samenwerking. Waar mogelijk
en noodzakelijk zal de Unie meewerken aan de noodzakelijke opbouw van capaciteit
om terrorisme te bestrijden. Nederland zal blijven inzetten op versterking
van het instrumentarium van de Unie ter bestrijding van terrorisme, waaronder
ook de financiering van terrorisme.Non-proliferatieMede naar aanleiding van ernstige zorgen over mogelijke nucleaire programma's
in onder meer Noord-Korea en Iran, vormt versterking van het systeem van non-proliferatie
het komende jaar een van de prioriteiten binnen het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid. Binnen de Unie bestaat overeenstemming over de noodzaak
om verdergaande maatregelen te treffen tegen verspreiding van massavernietigingswapens
en hun overbrengingsmiddelen. De EU heeft hiertoe een actieplan ontwikkeld
dat tijdens de RAZEB van juni 2003 is aangenomen. Het is de bedoeling in de
tweede helft van 2003 een coherente EU-strategie ten aanzien van de dreiging
van massavernietigingswapens overeen te komen. Samenwerking met andere landen,
waaronder de Verenigde Staten en Japan, zal hierbij een belangrijke plaats
moeten innemen.Referenties• www.ue.eu.int/pesc (GBVB en EVDB)• www.ue.eu.int/solana (Hoge Vertegenwoordiger
van het GBVB)• www.europa.eu.int/comm/externalrelations
(Externe beleid Europese Commissie)6.2.4 Relaties met derde landenWestelijke BalkanOnder Deens en Grieks Voorzitterschap werd het stabilisatie- en associatieproces
verder verdiept. De (jaarlijkse) voortgangsrapporten van de Commissie uit
maart 2003 sloten op veel gebieden aan bij de Nederlandse analyse: de regio
boekt vooruitgang, maar het tempo van de hervormingen is traag. Met name bij
de tenuitvoerlegging van bestaande afspraken (politiek, economisch, JBZ, regionale
samenwerking) schieten veel landen tekort. De Commissie zag geen reden voor
een vlucht naar voren door verdere stappen richting toetreding tot de Unie.
De landen in de regio hebben het tempo van toenadering zelf in de hand.In februari 2003 opende de Unie onderhandelingen met Albanië voor
een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst.In februari 2003 diende Kroatië een officiële EU-lidmaatschapsaanvraag
in. De Raad zond deze aanvraag in april 2003 naar de Commissie voor avis. De Commissie zal naar verwachting onder Iers Voorzitterschap
haar advies geven. Nederland ondersteunt de Kroatische ambities, maar meent
ook dat het land nog onvoldoende samenwerkt met het Joegoslavië Tribunaal
(International Criminal Tribunal for Former Yugoslavia
- ICTY). Daarom besloot Nederland in november 2002 de afronding van
de nationale ratificatie van de stabilisatie- en associatieovereenkomst EU-Kroatië
aan te houden.En marge van de Europese Raad van Thessaloniki vond op 21 juni 2003
een Balkan Top plaats op het niveau van regeringsleiders. Er werd onder meer
besloten dat stapsgewijs instrumenten van de uitbreidingsmethodiek (twinning,
toegang tot bepaalde gemeenschapsprogramma's) in het stabilisatie en associatieproces
worden geïntroduceerd. Voorts werd overeengekomen meer aandacht te besteden
aan samenwerking bij de bestrijding van illegale migratie en criminaliteit.
Ook is afgesproken de samenwerking op onder andere de terreinen politieke
dialoog, gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid en parlementaire
dialoog te versterken. De Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zullen in
het teken staan van de implementatie van de afspraken van Thessaloniki. Nederland
zal daarbij in het bijzonder aandacht vragen voor samenwerking met het Joegoslavië
Tribunaal, intra-regionale samenwerking, intensivering van de handelscontacten
en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken.Oost-Europa en Centraal-AziëOost-Europa en Centraal-Azië komen met de uitbreiding van de Unie
letterlijk dichterbij. De uitgebreide Unie zal via Finland, de drie Baltische
staten, Polen, Slowakije en Hongarije grenzen aan Rusland, Wit-Rusland en
Oekraïne. Daarnaast wordt Moldavië buurland wanneer Roemenië
toetreedt. Het spreekt voor zich dat de aandacht steeds meer uitgaat naar
een duurzame en intensieve samenwerking tussen de Unie en deze landen.Onder Deens voorzitterschap heeft de EU met Rusland overeenstemming gevonden
over verkeer tussen de Unie en Kaliningrad, de Russische exclave die na toetreding
van Polen en Litouwen geheel omsloten wordt door EU-grondgebied. Er komt een
vereenvoudigd transitdocument. Dankzij goede medewerking van alle betrokken
partijen lijken de afspraken tijdig te worden geïmplementeerd. Onder
Grieks voorzitterschap kwamen de Unie en Rusland op hun Top te Sint-Petersburg
overeen hun samenwerking te versterken door op termijn gezamenlijke ruimten
van economische samenwerking, binnenlandse veiligheid en justitie, externe
veiligheid en onderzoek, onderwijs en cultuur te creëren. Dit alles binnen
de structuur van het bestaande samenwerkingsverdrag, de Partnerschaps- en
Samenwerkingsovereenkomst. Beide partijen zullen verder werken aan verbetering
en stroomlijning van hun samenwerking.De Europese Raad van Kopenhagen sprak het voornemen uit dat de uitbreiding
van de Unie geen nieuwe scheidslijnen in Europa zal veroorzaken. Dit voornemen
wordt inmiddels nader uitgewerkt het Wijder Europa/Nieuwe Buren initiatief,
waarbij de Commissie haar ideeën voor de nadere uitwerking heeft neergelegd
in de Commissiemededeling «Paving the way for a New
Neighbourhood Instrument» (zie ook paragraaf 1.2.). Nederland
kan zich op hoofdlijnen vinden in de voorstellen van de Commissie om per land
zogenoemde nabuurschapsprogramma's op te stellen en de samenhang tussen bestaande programma's (als Phare, Tacis en Interreg) aanzienlijk te verbeteren.
Naar verwachting zal de Commissie ideeën over een nieuwe nabuurschapsinstrument
presenteren in het kader van de voorbereiding van de nieuwe financiële
perspectieven. Met Oekraïne en Moldavië heeft de Unie reeds Partnerschaps-
en Samenwerkingsovereenkomsten. Met Wit-Rusland zijn de betrekkingen aanmerkelijk
koeler, hetgeen moeilijk kan veranderen zolang Loekashenko daar aan de macht
is.Onder de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zullen de banden met Rusland
verder worden versterkt, onder andere via twee EU-Rusland Toppen. De slotverklaring
van de EU-Rusland Top van mei 2003 in Petersburg over het creëren van
gezamenlijke ruimten en verbetering van de samenwerking biedt hiertoe voldoende
aanleiding. Russische WTO-toetreding zal naar verwachting hoog op de agenda
blijven figureren. Daarnaast zal een topontmoeting met Oekraïne plaatsvinden,
dat ook onderhandelt over WTO-toetreding. Ook zal de Commissie naar verwachting
met concrete voorstellen komen om in het kader van de «grotere Europese
nabuurschap» met de buurlanden aan actieplannen te kunnen gaan werken.Met alle aandacht voor Rusland en de nieuwe oosterburen dient de Unie
uiteraard de Kaukasus en Centraal-Azië niet uit het oog te verliezen.
Met name in de zuidelijke Kaukasus wil de Unie een actievere rol spelen. Het
heeft daarom in juli 2003 besloten een EU Speciale Vertegenwoordiger voor
deze regio te benoemen, vooralsnog voor de periode tot 1 januari 2004.Afrika, Caribische gebied en Stille Oceaan (ACS)In de loop van het afgelopen jaar besprak de Commissie de opzet van de
onderhandelingen en enkele algemene concepten inzake de Economic Partnership Agreements met alle ACS landen. Deze eerste «All ACP» fase zal vanaf september 2003 overgaan
in specifieke onderhandelingen met verschillende regio's.Eind 2002 ratificeerde Nederland het Verdrag van Cotonou, dat uiteindelijk
per 1 april 2003 definitief in werking trad. Tegelijk met het Verdrag
van Cotonou ging ook het negende Europees Ontwikkelings Fonds (EOF) van start
per 1 april.Eind december 2002 vroeg Cuba partij te worden bij het Verdrag van Cotonou
in, die evenwel weer ingetrokken werd nadat de Commissie had aangegeven de
behandeling van de aanvraag te zullen uitstellen in verband met de grootscheepse
arrestatiegolf van dissidenten in Cuba.De sancties tegen Zimbabwe werden in februari 2003 met een jaar verlengd,
aangezien de situatie in dat land in de voorafgaande periode geenszins verbeterd
was.De ACS-EG Raad van medio mei nam een aantal joint papers aan, onder andere over de criteria voor Niet-Gouvernementele Organisaties
(NGO's) om financiering te krijgen uit het EOF, en over de inhoud van de politieke
dialoog op basis van artikel 8 van het Verdrag van Cotonou. Tevens had de
Raad een vruchtbare gedachteuitwisseling met vertegenwoordigers van het maatschappelijk
middenveld uit de EU en de ACS-landen over het onderwerp «Goed Bestuur».
De ministers spraken ook over de follow-up van de WSSD en over conflictpreventie
in het kader van het Verdrag van Cotonou. De Commissie presenteerde over deze
onderwerpen voorstellen, die evenwel nog verdere uitwerking behoeven.
Dit geldt ook voor het «Waterinitiatief», waar de Commissie met
een voorstel zal komen om vanuit het EOF en met inachtneming van de bestaande
regelgeving, een bijdrage te leveren aan het realiseren van één
van de Millennium Development Goals.Het afgelopen jaar toonde de Raad zich bezorgd over de situatie in verschillende
Afrikaanse regio's, waaronder het Grote-Merengebied, West-Afrika (Ivoorkust)
en de Hoorn van Afrika.Vanaf september zal de Commissie de tweede fase van de Economic Partnership Agreements (EPA) onderhandelingen beginnen met
in ieder geval de landen van de Economic Community of West
African States (ECOWAS). In 2004 zal een tussentijdse evaluatie plaatsvinden
van de voortgang in de onderhandelingen.In het kader van het realiseren van de Millennium Development
Goals zal de Commissie met een uitgewerkt voorstel komen voor steunverlening
aan de watersector.Voorts zal het Verdrag van Cotonou de komende periode ook op het gebied
van de terug- en overnameovereenkomsten, anti-corruptiemaatregelen, mensenrechtenclausules
en de politieke dialoog verder geïmplementeerd moeten worden. Nederland
streeft ernaar deze afspraken in het kader van het Verdrag van Cotonou verder
uit te werken en te zorgen dat ze worden nageleefd.In 2004 vindt een algemene tussentijdse evaluatie van het Verdrag van
Cotonou plaats, zodat mogelijkerwijs aanpassingen met voldoende draagvlak
bij de betrokken partijen kunnen worden doorgevoerd.De Raad zal het komende jaar naar verwachting wederom aandacht besteden
aan de situatie in Zimbabwe, het Grote-Merengebied, West Afrika en de Hoorn
van Afrika. Met de Centraal Afrikaanse Republiek zal zij consultaties voeren
op basis van artikel 96 van het Verdrag van Cotonou.Middellandse Zee en Midden-Oosten/GolfstatenIn 1995 is door de buurlanden van de Unie aan de Middellandse Zee de Barcelona
Verklaring ondertekend, waarin ambitieuze afspraken zijn gemaakt over samenwerking
op politiek, financieel-economisch en sociaal-cultureel gebied. Aan het Barcelona
Proces nemen naast de EU-lidstaten inclusief toetreders de volgende landen
deel: Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, Palestijnse
Autoriteit, Syrië, Tunesië en Turkije. Door middel van het multilaterale
Barcelona Proces en het afsluiten van bilaterale Euromed associatie akkoorden
bouwt de EU aan de strategische relatie met haar Arabische zuiderburen en
Israël, die op lange termijn onder andere tot een vrijhandelszone moet
leiden. Voortgang op het politieke vlak is echter sterk afhankelijk van de
voortgang in het Midden-Oosten vredesproces. In de Golfregio worden op dit
moment een handelsakkoord met de Gulf Co-operation Council (GCC) en een handels- en samenwerkingsakkoord inclusief een parallel
akkoord voor de politieke dialoog met Iran uitonderhandeld.Onder Deens voorzitterschap heeft de EU de onderhandelingen met Syrië
over een associatieakkoord voortgezet. De landbouwonderhandelingen met Marokko
stagneerden, terwijl die met Israël werden uitgesteld door de
technische besprekingen over oorsprongsregels. In het Barcelona Proces werd
vooruitgang geboekt bij de voorbereiding van de oprichting van de «Stichting
voor de dialoog der culturen» en werd een Milieu Ministeriële Conferentie
georganiseerd in Athene ter bevordering van de duurzame ontwikkeling in de
Euro-Mediterrane Samenwerking.Onder Grieks voorzitterschap werden de onderhandelingen met Syrië
zonder veel succes voortgezet. Landbouwonderhandelingen met Marokko werden
uitgesteld. Wel werd overeengekomen om een zestal sub-comités in het
leven te roepen voor intensivering van de samenwerking op een aantal economische
en sociale deelterreinen. In de landbouwonderhandelingen met Israël werden
goede resultaten geboekt. Deze zouden spoedig moeten kunnen worden afgerond.
Het Griekse voorzitterschap organiseerde een Energie Ministeriële bijeenkomst
en een informele Ministeriële voor Ministers van Buitenlandse Zaken.
De Commissie mededeling over de «grotere Europese nabuurschap»,
die zowel de nieuwe oosterburen als de zuiderburen regardeert, bracht nieuwe
ideeën naar voren voor intensivering van de relaties met de zuiderburen.
Daarnaast presenteerde de Commissie in mei een Mededeling over Mensenrechten
en Democratisering in de Mediterrane regio, waarin aanbevelingen worden gedaan
voor het verbeteren van de matige tot slechte situatie in de partnerlanden
op deze gebieden. In de onderhandelingen met Iran over een handels- en samenwerkingsakkoord
ging en gaat de meeste aandacht uit naar de politieke voorwaarden voor het
akkoord, met name op het terrein van nucleaire non-proliferatie, die nauw
worden verbonden met de concessies op economisch gebied. Met de GCC werd een
Ministeriële top georganiseerd in Doha en werd verder onderhandeld over
het handelsakkoord.Onder Italiaans voorzitterschap zullen de onderhandelingen over de akkoorden
met Syrië, Iran en de GCC worden voortgezet. Wellicht biedt de acceptatie
van de routekaart voor vrede in het Midden-Oosten door Israël en de Palestijnse
Autoriteit mogelijkheden voor de politieke samenwerking in de Euro-Mediterrane
samenwerking. In oktober zal de evaluatie plaatsvinden van de in 2002 opgerichte
investeringsfaciliteit voor de mediterrane regio van de Europese Investerings
Bank (Faciliteit voor Euro-Mediterrane Investeringen en Partnerschap FEMIP)
en zal worden besloten over de toekomstige vorm van deze faciliteit. Ministeriële
bijeenkomsten staan gepland op het gebied van Handel en Sociale Integratie/Migratie.
Daarnaast zal de formele Conferentie voor Ministers van Buitenlandse Zaken
(Barcelona VI) worden georganiseerd in december 2003 te Napels, waar onder
andere besloten zal worden over de oprichting van de «Stichting voor
de dialoog der culturen». Het Italiaanse voorzitterschap zal ook de
behandeling in de Raad van de Commissiemededeling over «Mensenrechten
en democratisering in de Mediterrane regio» voorzitten.Latijns-AmerikaIn november 2002 is het associatieakkoord tussen de Europese Unie en Chili
door beide partijen getekend. Het akkoord behelst onder andere een vrijhandelszone
en een politieke dialoog. Het proces van parlementaire goedkeuring in de verschillende
lidstaten is gaande.De tweejaarlijkse EU-Rio Groep ministeriële bijeenkomst vond plaats
in maart 2003 in Vouliagmeni. De bijeenkomst stond vooral in het teken van
bevestiging van de banden tussen de Unie en Latijns-Amerika. De Raad had voorafgaand overeenstemming bereikt over de onderhandelingsmandaten
voor samenwerkingsakkoorden met de Andes landen en de landen van Midden-Amerika.De onderhandelingen voor een associatieakkoord met Mercosur vorderen langzaam
en bevinden zich in de fase van tariefonderhandelingen.Onder Iers voorzitterschap zal de derde topontmoeting tussen de landen
van de Unie en Latijns-Amerika (Latin American Countries LAC) in Mexico plaatsvinden. Deze top zal onder Italiaans voorzitterschap
worden voorbereid en zal in het teken staan van uitwerking en implementatie
van de reeds gemaakte afspraken. Onder meer is overeengekomen een geïntegreerde
analyse te maken van de verschillende vraagstukken die bestaan op het gebied
van migratie tussen de twee regio's. Deze analyse zal het komende jaar worden
uitgewerkt.Daarnaast zullen de onderhandelingen van start gaan voor een samenwerkingsakkoord
tussen de Unie en de landen van de Andes en de Unie en de landen van Midden-Amerika.
Tijdens de EU-LAC Top in Madrid is overeenstemming bereikt over een intensivering
van de samenwerking tussen de Unie en beide regio's. De samenwerking moet
leiden tot goed functionerende economieën, een intensieve politieke dialoog
en regionale integratie. Na afronding van de Doha-ronde wordt bezien of een
WTO-conform vrijhandelsakkoord nog tot wederzijds voordeel kan strekken.Transatlantische betrekkingenDe kwestie Irak heeft grote invloed gehad op de transatlantische betrekkingen.
De relatie tussen de Unie en de Verenigde Staten is niet ongeschonden uit
de strijd gekomen, maar ook de interne verhoudingen binnen de Unie zijn op
scherp gezet. Tijdens de Europese Raad van Thessaloniki van 20 juni en
de EU-VS Top van 25 juni zijn belangrijke stappen in het helingsproces
gezet.De ER besprak de bouwstenen van een EU-veiligheidsstrategie (zie ook paragraaf 6.2.3).
Met een integrale veiligheidsstrategie kan de Unie een serieuze partner zijn
van de VS en bijdragen aan veiligheid in de 21ste eeuw. Nederland pleit voor
een brede geïntegreerde aanpak, inclusief OS, handel, mensenrechten en civil society.De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell kwalificeerde de
EU-VS Top van 25 juni als de meest cruciale EU-VS top ooit. Tijdens de
top is het belang van een goede transatlantische relatie herbevestigd. De
top is gebruikt om fricties te reduceren en voort te bouwen op voorbeelden
van succesvolle samenwerking. Ook zijn onder andere voornemens voor versterkte
samenwerking en dialoog in de strijd tegen het terrorisme, non-proliferatie
en bestrijding van massavernietigingswapens en de tijdige afronding van de
WTO-Doha Ronde vastgelegd. Daarnaast werd het Verdrag over wederzijdse rechtshulp
in strafzaken en uitlevering ondertekend (zie ook paragraaf 6.4).Op 28 mei vond een EU-Canada Top plaats, tijdens welke het toegenomen
belang van het partnerschap werd bevestigd. Afgesproken werd dat de Unie en
Canada beter gebruik zouden maken, met name in multilaterale fora, van de
gelijke gezindheid op vele terreinen.Tijdens de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zullen de besluiten
van de ER en de EU-VS top verder uitgewerkt worden. Hierbij zal tevens aandacht moeten worden besteed aan verspreiding van informatie in
de Verenigde Staten over de Unie en de vele beleidsterreinen waar VS en EU
nauw samenwerken. Daarnaast zal in het najaar naar verwachting een akkoord
tussen de Unie en de Verenigde Staten kunnen worden gesloten over het zgn. Passenger Name Record (PNR). Dit akkoord regelt de verstrekking
van bepaalde gegevens van vliegtuigpassagiers aan de autoriteiten in de VS.
Het doorgeven van persoonsgegevens moet uiteraard voldoen aan de wetgeving
waarin de bescherming van persoonsgegevens is vastgelegd.Op economisch terrein zal de nadruk liggen op samenwerking tijdens en
na de vijfde Ministeriële Conferentie van de WTO in Cancun (september
2003) en naleving van de bestaande WTO-regels door alle partijen. In september
2003 zal het Beroepsorgaan van de WTO uitspraak doen in de geschillenbeslechtingszaak
over de sinds maart 2002 geldende importbeperkingen in de VS voor een groot
aantal staalproducten. In de relatie met de VS spelen voorts het Foreign Sales Corporation geschil en de discussie over het beleid
ten aanzien van genetisch gemodificeerde organismen, terzake waarvan de procedure
is gestart die kan leiden tot de instelling van een panel. Met Canada ligt
de ondertekening van een Verdrag over de export van wijn en sterke dranken
in het verschiet.AziëDe EU heeft de eind 2001 ingezette lijn voor een duidelijkere betrokkenheid
bij Azië voortgezet. In aanvulling op de in september 2001 opgestelde
de strategie voor Azië heeft de Commissie in juli 2003 een nieuwe mededeling
voor Zuidoost-Azië gepubliceerd waarin zijeen nieuw partnerschap met
Zuidoost-Azië voorstelt. Deze Mededeling zal in het najaar van 2003 door
de Raad worden besproken. De betrekkingen tussen de Unie en Azië worden
mede vormgegeven in een aantal fora, zoals de Asia-Europe
Meeting (ASEM), de samenwerkingsovereenkomst van de EU met de Association for South East Asian Nations (ASEAN) en het ASEAN Regional Forum (ARF).Op 27–28 januari 2003 kwamen de ministers van Buitenlandse Zaken
van de EU en Zuidoost-Azië (ASEAN) bijeen in Brussel. Bij wijze van uitzondering
was Birma voor het eerst uitgenodigd om aan een ministeriële bijeenkomst
op grondgebied van de Unie deel te nemen. Dit gebaar was onderdeel van een
pakket positieve maatregelen aangenomen bij Raadsconclusies van oktober 2001
in reactie op toenmalig positief gewaardeerde ontwikkelingen in het land.
De ministeriële bijeenkomst keurde een gemeenschappelijke verklaring
goed over samenwerking ter bestrijding van terrorisme.Naast de betrekkingen in het kader van ASEM, ASEAN en ARF is de aandacht
van de Unie vooral gericht op Indonesië, China, Afghanistan, de relaties
tussen India en Pakistan, het vredesproces in Sri Lanka, de situatie op het
Koreaanse schiereiland en Birma.De Unie handhaaft de intentie om de relatie met Indonesië te intensiveren.
De regering zal er in het komend jaar op blijven toezien dat deze relatie
concreter vorm wordt gegeven. Bezien moet worden op welke wijze de Unie een
bijdrage kan leveren aan de politieke stabiliteit in Indonesië, waarbij
Nederland speciale aandacht zal blijven vragen voor de situatie in de Molukken,
Papua en Aceh.De vorig jaar hoogopgelopen spanning tussen India en Pakistan is mede
onder druk van de internationale gemeenschap afgenomen. De Verenigde Staten
en de Unie zetten zich in een voor een oplossing van het conflict door beide
partijen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid en hen aan te moedigen
de dialoog te hervatten. In april 2003 heeft de Raad een «avis» ter zake aangenomen.De Unie draagt nog steeds in belangrijke mate bij aan de wederopbouw van
Afghanistan. De Commissie en de lidstaten gezamenlijk vormen één
van de grootste donoren op het gebied van humanitaire hulp en de wederopbouw.
Speciaal vertegenwoordiger Vendrell volgt de vorderingen van het Bonn proces
op de voet. Door zijn gesprekken en interventies is de Unie een actieve speler
in de voorbereidingen van de verkiezingen die in 2004 moeten plaatsvinden
en de totstandkoming van een nieuwe grondwet voor Afghanistan. De Unie wijst
regelmatig op het belang van good governance,
in het bijzonder ten aanzien de positie van vrouwen, kinderen en minderheden.De Commissie bereidt een actualisering voor van haar Mededeling over een
EU-strategie voor China van 2001. In het nieuwe document zal onder andere
aandacht worden besteed aan ondersteuning van het proces van economische hervormingen
in China. De mensenrechtensituatie in China komt onder andere aan de orde
in de speciale mensenrechtendialoog die de EU met China voert. Op handelsgebied
werden de betrekkingen tussen China en de Unie, in het bijzonder Nederland,
in 2002 en de eerste helft van 2003 enigszins overschaduwd door een Chinese
ban op aantal Nederlandse producten van dierlijke oorsprong, mede in reactie
op strengere Europese regels voor voedselveiligheid. Deze kwestie is inmiddels
vrijwel opgelost.Op het Koreaanse schiereiland is de spanning het afgelopen jaar toegenomen.
De nucleaire dreiging die van Noord-Korea uitgaat is een internationaal veiligheidsprobleem,
waar de Unie in overleg met internationale partners (onder andere de Verenigde
Staten, Zuid-Korea, China en Japan) intensief aandacht aan besteedt. Daarnaast
blijft de situatie in het land zorgelijk wat betreft mensenrechten en institutionele
en economische opbouw.De toestand in Birma blijft uiterst zorgelijk. Na haar vrijlating vorig
jaar is de democratische oppositieleidster Aung San Suu Kyi op 30 mei
2003 opnieuw gearresteerd. De Unie heeft daarop prompt gereageerd met een
aanscherping van het Gemeenschappelijk Standpunt. De inzet van de Unie zal
zich de komende tijd nog meer richten op de dialoog met Aziatische landen
over de situatie in Birma.De EU was één van de vier covoorzitters van de grote donorconferentie
die in juni 2003 in Tokio werd gehouden ter ondersteuning van het vredesproces
op Sri Lanka. Tijdens de conferentie herhaalde de internationale gemeenschap
haar steun voor het vredesproces en stelde zij ongeveer 4,5 mld. dollar in
het vooruitzicht voor de post-conflict wederopbouw. Daarnaast werd de beweging «Liberation Tigers of Tamil Eelam» (LTTE)
opgeroepen de vredesonderhandelingen te hervatten.Referenties• Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement:
«De Westelijke Balkan en Europese Integratie» (COM (2003) 285)• Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement:
«De grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen
met de oostelijke en zuidelijke buurlanden» (COM (2003) 0104 definitief)• Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement:
«Een nieuwe impuls voor EU-maatregelen inzake mensenrechten en democratisering
met mediterrane partners Strategische richtsnoeren» (COM (2003) 294
definitief)• Overeenkomst betreffende uitlevering en overeenkomst betreffende
rechtshulp in strafzaken tussen de EU en de VS (9153/03)• Mededeling van de Commissie over Zuidoost-Azië (COM (2003)
399/4 van 9 juli 2003)• Gemeenschappelijk Standpunt Birma (2003/297/GBVB van 28 april
2003 en Besluit 2003/461/GBVB van de Raad van 20 juni 2003)6.2.5 HandelsbetrekkingenTijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen werd weinig concrete vooruitgang
geboekt in de WTO-onderhandelingen in het kader van de nieuwe handelsronde
die in 2001 in Doha is begonnen. Omdat bij alle onderwerpen op deze agenda
sprake is van een bijzondere focus op de belangen van ontwikkelingslanden,
heeft deze ronde de naam «Doha Development Agenda» gekregen. Bijna alle tussentijdse deadlines
zijn echter gemist zoals voor Trade Related Intellectual
Property Rigths (TRIPs) en gezondheid, Special
and Differential Treatment (SDT), implementatie van eerdere verplichtingen,
landbouw en diensten. De ontwikkelingsdimensie van de DDA is derhalve nog
nauwelijks gerealiseerd. Nederland vindt dit zorgwekkend.Nederland heeft intensief ingezet op een werkbare oplossing binnen het
TRIPS-verdrag om ontwikkelingslanden zonder eigen productiecapaciteit in staat
te stellen goedkope versies van geoctrooieerde geneesmiddelen te importeren.
Mede dankzij deze inzet kon de Unie een middenpositie innemen tussen de ontwikkelingslanden
en enkele andere OESO-landen. De VS hebben echter als enige nog niet ingestemd
met deze oplossing. De Unie kon eveneens grotendeels instemmen met een pakket
van 22 concrete maatregelen op het gebied van SDT dat in december vorig jaar
op tafel lag. Ook hier kon echter geen overeenstemming worden bereikt.Liberalisering in de landbouw ligt dermate gevoelig, dat resultaten in
de eerste fase van de onderhandelingen nog niet bereikt konden worden. Overeenkomstig
het hoofdlijnenakkoord zal onder meer worden gewerkt aan vergroting van markttoegang
voor ontwikkelingslanden, in het bijzonder de minst ontwikkelde ontwikkelingslanden,
en het met oog daarop aan meer marktwerking in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid,
verdere omvorming van productsteun in inkomenssteun, gekoppeld aan natuur-
en landschapsbeheer en beperking van het totale beslag van de landbouwuitgaven
op de Europese begroting. Dit geldt in het bijzonder voor producten die van
belang zijn voor ontwikkelingslanden, zoals katoen, suiker, tabak en rijst.
In de dienstenonderhandelingen heeft de Unie haar aanbod ingediend. Hierbij
wordt onder andere enige verruiming aangeboden op het gebied van de tijdelijke
aanwezigheid van natuurlijke personen, een punt dat voor ontwikkelingslanden
van belang is.Tijdens het Italiaanse voorzitterschap zal de nadruk liggen op de succesvolle
afronding van de vijfde Ministeriële Conferentie van de WTO in Cancún
(september 2003). In Cancún zal een inventarisatie worden gemaakt van
de stand van zaken in de onderhandelingen, maar zullen ook besluiten moeten
worden genomen op de onderhandelingsonderwerpen waarvan de eerdere termijnen
zijn gemist. Anders komt de deadline van eind 2004 voor de gehele ronde in
gevaar. Nederland meent dat de afspraken over de hervorming van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid op korte termijn dienen te worden omgezet in een gedegen aanbod
in de WTO op landbouwgebied (markttoegang, exportsteun, interne steun), waarbij
ook erkenning van non trade concerns, zoals voedselveiligheid,
dierenwelzijn en duurzaamheid dienen te worden meegenomen. Tevens zullen de
verschillen met WTO partners op de overige onderhandelingsonderwerpen dienen
te worden verkleind. Daarnaast zal in Cancún een besluit genomen moeten
worden over de modaliteiten van onderhandelingen over investeringen, mededinging,
handelsfacilitatie en transparantie in overheidsbestedingen. De verwachting
is dan ook dat Cancún een zware conferentie zal worden. Het succes
van Cancún zal mede worden bepaald door de mate waarin voortgang wordt
geboekt bij het realiseren van de ontwikkelingsdimensie in de Doha Development Agenda. Concrete voortgang in Cancún is daarnaast
ook van bijzonder belang voor Nederland in verband met de bijdrage die verdere
handelsliberalisatie kan leveren aan het herstel van economische groei. Mislukking
van Cancún kan er toe leiden dat het momentum van de Doha Development Round verloren gaat. Daarmee zou veel schade worden
toegebracht aan de vier doelstellingen die Nederland nastreeft: versterken
van de WTO als organisatie, voortzetting van de handelsliberalisatie, erkenning
en uitwerking van raakvlakken met andere beleidsterreinen en verdere integratie
van ontwikkelingslanden. Nederland en de Unie zullen zich inzetten het niet
zover te laten komen.Algemeen Preferentieel Stelsel (APS)Het Algemeen Preferentieel Stelsel (APS) is een autonoom EU-stelsel van
handelspreferenties dat begunstigde (ontwikkelings)landen tariefkortingen
of- vrijstellingen voor specifieke productsectoren geeft, zolang de landen
voldoen aan een aantal criteria. Aangezien de huidige verordening per 31 december
2004 afloopt, zal in 2004 het APS worden herzien. In verband met de wisseling
van de Commissie zal deze herziening naar verwachting nog onder het Iers voorzitterschap
(eerste helft 2004) plaatsvinden. Leidraad voor Nederland bij de herziening
van het APS zal zijn het creëren van een zo groot mogelijke markttoegang
voor ontwikkelingslanden. Hierbij vormt de eenvoud en voorspelbaarheid van
het systeem een belangrijk uitgangspunt. Procedures en voorwaarden om in aanmerking
te komen voor preferenties moeten niet zo ingewikkeld zijn dat ondernemers
in ontwikkelingslanden afzien van het aanvragen van preferenties. Bij het
beter benutten van preferenties zal ook de vereenvoudiging en harmonisatie
van oorsprongsregels een rol moeten spelen. De regering is voorstander van
verdere vereenvoudiging van deze regels. Wel dienen de mogelijkheden die het
APS biedt, waaronder die welke met duurzaamheid en milieu samenhangen, te
worden overwogen. Bij deze harmonisatie zal eveneens gelet moeten worden op
de regels die van toepassing zijn onder de ACS-EU Partnerschapsovereenkomst.
Tot slot zal WTO-conformiteit een belangrijke rol spelen bij
de herziening van het APS. De drugsclausule van het huidige APS ligt immers
onder vuur in de WTO.Referenties• Raadsconclusies Voorbereiding vijfde WTO Ministeriële Conferentie
in Cancun (10–14 september 2003) (11 423/03)• Verordening van de Raad houdende toepassing van een schema van
algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2002 tot en
met 31 december 2004 (12 732/4/01)• Raadsconclusies Handel en Ontwikkeling (14 514/02)6.2.6 OntwikkelingssamenwerkingStand van zakenWorld Summit on Sustainable Development (WSSD)Het Deens voorzitterschap heeft zich in de eerste instantie gericht op
een goede afronding van de World Summit on Sustainable
Development (WSSD) die van 26 augustus tot 4 september
2002 in Johannesburg plaatsvond. De Unie heeft tijdens de WSSD twee initiatieven
gelanceerd, het EU-waterinitiatief en het EU-energieinitiatief. Beide initiatieven
worden nu concreet uitgewerkt en moeten leiden tot effectieve samenwerkingsverbanden
tussen overheden van ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden, het maatschappelijk
middenveld en het bedrijfsleven.Handel en ontwikkelingDe Raad heeft in november conclusies aangenomen over Handel en Ontwikkeling.
De Raad erkende het belang van bespreking van dit onderwerp in het licht van
de lopende Doha-onderhandelingen. Zij geven duidelijk aan dat integratie van
ontwikkelingslanden in het wereldhandelssysteem niet alleen afhankelijk is
van technische assistentie, maar ook van vergrote markttoegang en regelgeving
die rekening houdt met de specifieke problemen en belangen van ontwikkelingslanden.
Daarnaast wordt erkend dat de vergrote markttoegang met name geldt voor producten
die voor ontwikkelingslanden van belang zijn: landbouw en textiel. Tot slot
onderstrepen de conclusies nogmaals het belang van een coherent beleidFinancing for DevelopmentDe Raad heeft aangetoond ernst te maken met de implementatie van de afspraken
die in de aanloop naar de internationale conferentie «Financing
for Development» (Monterrey, maart 2002) zijn gemaakt. De afspraken
betreffen toename van de official development aid
(ODA) van de lidstaten tot 0,7% van hun bruto nationaal inkomen (BNI), harmonisatie
en coördinatie van hulp, ontbinding van hulp, toegang tot globale publieke
goederen, toegang tot innovatieve financieringsbronnen, handelsgerelateerde
technische assistentie, hervorming van het internationale financiële
systeem en schuldenverlichting. De Commissie heeft tijdens de Raadsbijeenkomst
van mei 2003 een overzicht gepresenteerd van de voortgang van de lidstaten
op dit gebied. Alle lidstaten hebben inmiddels een tijdpad opgesteld om in
2006 tenminste 0,33% van het BNI aan ODA te besteden. Overeengekomen
is dat de Commissie jaarlijks over de voortgang zal rapporteren.Ontbinding van hulpDe Raad heeft in het licht van de voorbereidingen voor Monterrey ook toegezegd
naar verdere ontbinding van hulp te streven. Onder Grieks voorzitterschap
heeft de Raad conclusies over ontbinding van communautaire hulp aangenomen.
De Raad stemde daarmee in met het door de Commissie voorgestelde beleid. Thematische
programma's worden ontbonden voor de lidstaten en alle ontwikkelingslanden.
Daarenboven kan deze ontbinding voor de overige (ontwikkelde) landen gelden
mits dit op basis van reciprociteit geschiedt.Ontbinding van hulp in het kader van regionale programma's geldt voor
alle landen uit de desbetreffende regio en voor de lidstaten. Deze ontbinding
gaat verder dan aanbevolen door de Development Assistance
Committee (DAC) richtlijn, die slechts spreekt van ontbinding ten
aanzien van de minst ontwikkelde landen. Ook stemde de Raad in met ontbinding
van voedselhulp en het transport daarvan.Bestrijding van armoedeziektes: Aids/Hiv, Malaria en Tuberculose.
Reproductieve en seksuele gezondheid en rechten in ontwikkelingslanden.Onder Grieks voorzitterschap heeft de Raad overeenstemming bereikt over
verordeningen op het gebied van bestrijding van armoedeziektes, met name Aids/Hiv, en op het gebied van reproductieve en seksuele
gezondheid en rechten. Door deze verordeningen maakt de Unie in de komende
4 jaar 352 miljoen euro vrij voor de bestrijding van armoedeziekten (HIV/Aids,
malaria en tuberculose). 75 miljoen euro is beschikbaar voor reproductieve
en seksuele gezondheidszorg, voorlichting en dienstverlening. Het Europees
Parlement had zijn goedkeuring reeds gegeven. Snelle implementatie van de
twee verordeningen is van groot belang, gezien de steeds ernstiger wordende
situatie op het gebied van Aids.Beleid in voorbereidingOnder Italiaans en Iers voorzitterschap zal de Raad verder werken aan
intensivering van de betrekkingen met de toetredende landen op het gebied
van ontwikkelingssamenwerking. Deze landen zullen aan het eind van het Iers
voorzitterschap voor het eerst als volwaardig lid van de Raad deelnemen. Op
het gebied van ontwikkelingssamenwerking hebben de toetredende landen een
relatief grote achterstand. Steun van de Raad en Commissie kan actieve deelname
van deze landen bespoedigen.Daarnaast zullen onder Italiaans en Iers voorzitterschap de afspraken
gemaakt in het licht van «Monterrey» verder worden uitgewerkt.
Italië heeft aangegeven de nieuwe lidstaten uit te nodigen met ideeën
te komen over mogelijke innovatieve financieringsmogelijkheden. Het streefcijfer
van 0,33% BNI aan ODA is voor toetredende landen waarschijnlijk niet haalbaar.
De Commissie zal onder Iers voorzitterschap opnieuw aan de Raad over de voortgang
rapporteren.Wat betreft de WSSD zal de Raad de uitwerking en verwezenlijking van gemaakte
afspraken en gelanceerde initiatieven verder ter hand moeten nemen.De Raad zal ook een aantal specifieke beleidsterreinen behandelen, onder
meer naar aanleiding van Mededelingen van de Commissie. Allereerst wordt de
goedkeuring van de Azië en Latijns-Amerika Verordening verwacht onder
Italiaans voorzitterschap. Deze Verordening creëert een raamwerk voor
de ontwikkelingsprogramma's die de Unie met beide regio's heeft. Daarnaast
zal de Commissie in het najaar een Mededeling uitbrengen over Goed Bestuur.
De Raad zal waarschijnlijk onder Iers voorzitterschap conclusies aannemen
naar aanleiding van deze Mededeling. Ook zullen de Mededelingen van de Commissie
«Klimaatverandering in de context van ontwikkelingssamenwerking»
en «De benaderingswijze van de Commissie voor toekomstige ondersteuning
voor de ontwikkeling van de private sector» door de Raad worden behandeld.Tot slot heeft Italië aangegeven aandacht te willen besteden aan
handel en investeringen en ontwikkeling. Nederland hecht groot belang aan
dit onderwerp en ziet uit naar behandeling door de Raad.Tijdens het Nederlands voorzitterschap komen voor ontwikkelingssamenwerking
via het reguliere werkprogramma van de Commissie een aantal dossiers in aanmerking
voor verdere behandeling. Het betreft hier onder meer de bespreking van het
jaarrapport van de Commissie in de Raad, de mid term review van het Verdrag van Cotonou en verlenging van de voedselhulp-Conventie.Daarnaast is er een aantal dossiers met langere looptijd, dat ook in 2004
op de agenda zal staan (monitoring WSSD- en Monterrey-afspraken, de betrekkingen
met de nieuwe lidstaten en de harmonisatie-discussie). Tevens heeft Nederland
het voornemen een informele bijeenkomst van ministers voor Ontwikkelingssamenwerking
te organiseren. Ten slotte verdienen ook andere dossiers, die van groot belang
zijn voor het realiseren van de ontwikkelingsdoelstellingen, tijdens het Nederlands
voorzitterschap bijzondere aandacht. Het betreft hier onder meer de afronding
van de WTO-onderhandelingen in het kader van de Doha-ronde en de herziening
van het Algemeen Preferentieel Systeem, in samenhang met Financing for Development en de WSSD.6.3 Raad Economische en Financiële ZakenVergaderdata15 juli 2003Ecofin Raad in Brussel 16 juli 2003Ecofin Raad (Budget) in Brussel 12–13 september 2003Informele Ecofin Raad in Stresa 6 oktober 2003Eurogroep in Luxemburg 7 oktober 2003Ecofin Raad in Luxemburg 3 november 2003Eurogroep in Brussel 4 november 2003Ecofin Raad in Brussel 24 november 2003Ecofin Raad (Budget) in Brussel 24 november 2003Eurogroep in Brussel 25 november 2003Ecofin Raad in Brussel 16 december 2003Ecofin Raad in Brussel (eventueel)   19 januari 2004Eurogroep in Brussel20 januari 2004Ecofin Raad in Brussel 9 februari 2004Eurogroep in Brussel 10 februari 2004Ecofin Raad in Brussel 8 maart 2004Eurogroep in Brussel9 maart 2004Ecofin Raad in Brussel 23 en 24 april 2004Informele Ecofin Raad in Dublin 10 mei 2004Eurogroep in Brussel 11 mei 2004Ecofin Raad in Brussel 1 juni 2004Eurogroep in Luxemburg 2 juni 2004Ecofin Raad in Luxemburg6.3.1 Ecofin RaadEurogroepGewoonlijk komen de twaalf lidstaten die de euro hebben ingevoerd als
Eurogroep bijeen op de avond voorafgaand aan de Ecofin Raad. De vaste agendapunten
van de Eurogroep waren:– de economische situatie in de eurozone;– budgettaire ontwikkelingen en vooruitzichten in de eurozoneDe begrotingssituatie in de lidstaten speelde net als in 2002–2003
een prominente rol in de discussies in de Eurogroep.Stand van zakenTijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen heeft de Ecofin Raad zich
geconcentreerd op de volgende hoofdthema's:• Versterking economische beleidscoördinatie;• Buitensporige tekortprocedure;• Integratie van financiële markten;• Afronding van het belastingpakket;• Overige belastingen: Energiebelastingrichtlijn en de Verordening
Administratieve Samenwerking inzake BTW; en• Uitbreiding van de Europese Unie.Versterking van economische beleidscoördinatieOnder druk van de aanhoudende economische stagnatie in de EU neigen veel
lidstaten naar een nationale benadering van de economische problemen, in plaats
van deze te bezien vanuit gemeenschappelijk belang. Uitstel van noodzakelijke
economische hervormingen en een te ruim begrotingsbeleid in economisch goede
tijden, heeft ertoe geleid dat drie lidstaten een buitensporig begrotingstekort
(> 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP)) hebben en meerdere lidstaten
te kampen hebben met oplopende begrotingstekorten.Economische beleidscoördinatie in de Unie, waaronder het begrotingsbeleid,
is wenselijk met het oog op de toenemende verwevenheid van de economieën
van de EMU en om ongewenste spill over effecten
tegen te gaan. De regering meent dat de lidstaten zich meer inspanning moeten
getroosten afspraken, die in EU-verband zijn gemaakt, daadwerkelijk uit te
voeren. Overigens vindt de regering dat het huidige coördinatieraamwerk
van het economisch beleid naar wens functioneert, maar beter gestroomlijnd
kan worden. Deze stroomlijning heeft onder de Deense en Griekse voorzitterschappen
vorm gekregen. In 2003 heeft de Unie voor het eerst een samenhangend pakket
richtsnoeren aangenomen voor de aansturing van het economisch beleid van de
Unie en van de lidstaten voor de komende drie jaar. Dit richtsnoerenpakket
zal in de toekomst om de drie jaar in plaats van elk jaar worden gepresenteerd
en bestaat uit:• de Globale Richtsnoeren voor Economisch Beleid voor de Unie en de afzonderlijke lidstaten;• de Werkgelegenheidsrichtsnoeren en
de jaarlijkse werkgelegenheidsaanbevelingen aan
de lidstaten;• de Interne Markt Strategie met aanbevelingen
aan de lidstaten voor de harmonisatie van de interne markt voor producten
en diensten.Het pakket zal jaarlijks kort bijgesteld kunnen worden om in te kunnen
spelen op belangrijke ontwikkelingen. Door meer nadruk te leggen op het middellange
termijnkarakter van de richtsnoeren verschuift de focus van het formuleren
van richtsnoeren naar de uitvoering ervan, gelijk de wens van de regering.
De Ecofin Raad behoudt zijn coördinerende rol in het economisch beleid
van de Unie.In de landenspecifieke Globale Richtsnoeren voor Economisch Beleid 2003–2005
wordt Nederland opgeroepen de beperking van de overheidsuitgaven voort te
zetten om een begrotingspositie nabij evenwicht te realiseren. Daarnaast moeten
de hervormingen van het sociale zekerheidstelsel met kracht ter hand worden
genomen om werk lonend te maken. Voorts kan de productiviteitsgroei worden
gestimuleerd door in een aantal economische sectoren het toezicht te verbeteren,
waardoor belemmering van concurrentie kan worden bestreden, zoals in de bouw.
Ook de promotie van meer technologisch georiënteerd onderwijs en de versterking
van de betrekkingen tussen wetenschap en industrie zal de productiviteitsgroei
ten goede komen.Van de economische coördinatiemechanismen stond in het afgelopen
jaar met name het stabiliteits- en groeipact (SGP) in de schijnwerpers. Een
aantal lidstaten heeft problemen met de uitvoering van de doelstelling van
het SGP om op middellange termijn naar evenwicht of overschot op de begroting
te streven. De Ecofin Raad is derhalve overeengekomen dat:• begrotingsdoelstellingen beter rekening moeten houden met de conjuncturele
cyclus;• de lidstaten hun conjunctuurgeschoonde begrotingstekort jaarlijks
met tenminste 0,5% Bruto Binnenlands Product (BBP) moeten terugbrengen, totdat
conjunctuur geschoond begrotingsevenwicht of -overschot is bereikt;• pro-cyclisch begrotingsbeleid in economisch voorspoedige tijden
moet worden vermeden;de duurzaamheid van overheidsfinanciën een centrale beleidsdoelstelling
moet worden in het begrotingsbeleid van de lidstaten. Mede met het oog op
de financiële uitdagingen van de vergrijzing zal de beoordeling van de
duurzaamheid van de overheidsfinanciën moeten worden verbeterd. De Europese
Raad van Brussel (maart 2003) heeft deze afspraken onderschreven. De stabiliteitsprogramma's
van de lidstaten1 zullen voortaan worden beoordeeld
aan de hand van bovenvermelde uitgangspunten.Buitensporige tekortprocedureHet verdrag schrijft voor dat de lidstaten een buitensporig begrotingstekort
(3% van hun Bruto Binnenlands Product (BBP) of meer) dienen te vermijden.
Een drietal lidstaten is dat niet gelukt en daarom heeft de Ecofin Raad tijdens
de Deense en Griekse voorzitterschappen tegen deze lidstaten de buitensporige
tekortprocedure gestart. Deze procedure voorziet erin dat de Commissie aan
de hand van een rapport en na raadpleging van het Economisch en Financieel
Comité (ambtelijk voorportaal van de Ecofin Raad) het vermeende buitensporige
tekort vaststelt. Vervolgens beveelt de Commissie de Ecofin Raad
aan de bevindingen van de Commissie over te nemen. De Ecofin Raad moet op
basis daarvan het bestaan van een buitensporig tekort vaststellen en de in
overtreding zijnde lidstaat manen zijn tekort binnen een bepaalde tijd onder
de maximum referentiewaarde te brengen. Mocht betrokken lidstaat dit verzuimen,
dan kan dat uiteindelijk leiden tot het opleggen van een boete aan die lidstaat
van maximaal 0,5% BBP.De tekorten van Portugal (2001: 4,1% BBP), Duitsland (2002: 3,6% BBP)
en Frankrijk (2002: 3,1% BBP) waren hoger dan in het kader van het verdrag
is toegestaan. In alle gevallen heeft de Raad de buitensporige tekortprocedure
gestart en een aanbeveling van de Commissie overgenomen die de betreffende
lidstaten maant hun tekorten binnen bepaalde tijd terug te brengen. De Ecofin
Raad had op basis van voorlopige Franse begrotingscijfers in januari 2003
een vroegtijdige waarschuwing (early warning)
gegeven aan Frankrijk, omdat het Franse begrotingstekort verontrustend snel
opliep. In juni heeft de Ecofin Raad een buitensporig tekort van Frankrijk
vastgesteld. De Nederlandse regering is niet geheel tevreden met de aanbeveling
die in het kader van dit buitensporig tekort aan Frankrijk is gericht door
de Ecofin Raad van 3 juni jl. Daarin wordt Frankrijk opgeroepen zijn
tekort in 2004 aanmerkelijk te reduceren, maar er wordt geen reductiepercentage
genoemd. Nederland hield in de Raad vast aan een reductie van het Franse voor
de conjunctuur gecorrigeerde tekort van tenminste 0,5%, mede omdat een dergelijke
lijn ook is getrokken voor Duitsland en Portugal en omdat de geloofwaardigheid
van de EMU afhangt van de consequente wijze waarop het SGP wordt nageleefd.
Nederland heeft derhalve in de Raad, samen met Denemarken, tegen de tekst
van de aanbeveling gestemd.Integratie van financiële marktenDe Ecofin Raad heeft in 2000 het «Actieplan Financiële Diensten»
aangenomen. Het bevat een pakket van 43 maatregelen dat moet leiden tot geïntegreerde
financiële markten in 2005. Tijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen
is voortgang geboekt bij de voltooiing van het actieplan. In haar achtste
voortgangsrapportage (juni 2003) uitte de Commissie zich positief over de
ontwikkelingen. De Commissie pleitte daarbij voor een aanzienlijke gezamenlijke
inspanning van Raad, Commissie en Europees Parlement om politieke overeenstemming
te bereiken over de resterende 8 actieplanmaatregelen vóór mei
2004. Daarna resteren de lidstaten nog 18 maanden voor implementatie binnen
de deadline van het Actieplan (2005).In 2002 heeft de Ecofin Raad onder meer overeenstemming bereikt over de
richtlijnen prospectussen, verzekeringsbemiddeling, financiële conglomeraten
en marktmisbruik. Voorts presenteerde de Commissie het richtlijnvoorstel beleggingsdiensten.
Nederland vindt deze richtlijn een belangrijk instrument voor verdere integratie
van Europese kapitaalmarkten door harmonisatie van gedragsregels voor effecteninstellingen
en volledige concurrentie voor handelssystemen.Afronding belastingpakketOnder het Griekse voorzitterschap heeft de Ecofin Raad het belastingpakket
definitief vastgesteld. Doel van dit pakket is schadelijke belastingconcurrentie
te vermijden en de werking van de interne markt te bevorderen. Het belastingpakket
bestaat uit drie onderdelen:– Een gedragscode ter voorkoming van schadelijke belastingconcurrentie;– Een richtlijnvoorstel voor de afschaffing van bronheffingen op
interest- en royalty-betalingen tussen verbonden
ondernemingen;– Een richtlijnvoorstel voor de belasting op rente van spaartegoeden.Het belastingpakket betrof een «package-deal»: niets was besloten totdat alles was besloten. De Raad heeft over
alle onderdelen van het pakket overeenstemming bereikt.Overige belastingen: Energiebelastingrichtlijn en Verordening
administratieve samenwerking inzake BTWTijdens het Griekse voorzitterschap werd een politiek akkoord bereikt
over de voor Nederland belangrijke richtlijn voor belasting op energieproducten.
Nederland is tevreden met de richtlijn die onder meer de tarieven van dieselaccijns
in de EU regelt.De Ecofin Raad bereikte tevens politiek akkoord over de Verordening administratieve
samenwerking inzake BTW. Deze verordening voegt de bestaande instrumenten
voor samenwerking bij de heffing van BTW samen en schept enkele nieuwe voorwaarden
ter verbetering van deze samenwerking. Zo zijn onder meer termijnen gesteld
voor het beantwoorden aan een verzoek tot administratieve bijstand en is geregeld
dat elke lidstaat een Central Liaison Office instelt.Uitbreiding van de Europese UnieZie paragraaf 4.1.Beleid in voorbereidingIntegratie van financiële markten en regulering van
effectenmarktenDe Ecofin Raad zal zich blijven inspannen de maatregelen die aangekondigd
zijn in het Actieplan Financiële Diensten voor de gestelde deadline van 2005 aan te nemen. Speciale aandacht is er voor de maatregelen
die genomen moeten worden om de integratie van de effectenmarkten te bewerkstelligen.
De Europese Raad van Stockholm (2001) heeft bepaald dat deze maatregelen uiterlijk
moeten zijn aangenomen voor het einde van 2003. De richtlijnen voor pensioenfondsen,
overnamebiedingen en grensoverschrijdende fusies zullen in de komende periode
ook hoog op de agenda prijken.Gevolgen vergrijzingDe vergrijzingsproblematiek noopt tot vergaande maatregelen. In Europees
verband is afgesproken zich te richten op sociaal en financieel houdbare pensioenstelsels
en moderne verhoudingen. Dit kan onder meer bereikt worden door verhoging
van de werkgelegenheid en gezonde overheidsfinanciën.De houdbaarheid van de overheidsfinanciën blijft daarbij van cruciaal
belang. Immers, de lasten van de vergrijzing zullen in de komende decennia
alleen kunnen worden opgevangen, indien de structuur van de overheidsfinanciën
thans gezond wordt gemaakt en de overheidsschuld wordt gereduceerd. Het is
ook voor Nederland van belang dat andere lidstaten maatregelen
treffen om de vergrijzingsproblematiek op te lossen. Nederland zal zich hiervoor
onverminderd sterk maken.Belastingbeleid van de Europese UnieEen aanpassing van de 6e BTW-richtlijn over aardgas en elektriciteit zal
waarschijnlijk in de tweede helft van 2003 kunnen worden aanvaard. Deze richtlijn
vereenvoudigt en uniformeert de huidige regels voor het belasten van aardgas
en elektriciteit, hetgeen nodig is vanwege de liberalisering van de energiemarkt
per 1 januari 2004. Voorts bestaat de verwachting dat de Ecofin Raad
in de loop van 2003 een besluit zal nemen over de uitbreiding van het bijzondere
BTW-regime voor touroperators en reisbureaus.Referenties• Commissie Mededeling: «Stroomlijning van de jaarlijkse coördinatiecyclus
van economisch en werkgelegenheidsbeleid», 3 september 2002;• Commissie mededeling: «Versterking van de coördinatie
van begrotingspolitiek in de EU», 27 november 2002.• 8th Report on the Progress of the Financial Services Action Plan
«An improving Climate – but quite some way to go».• Commission Recommendation for the 2003 Broad Guidelines of the
Economic Policies of the Member States and the Community.• http://www.minfin.nl (het ministerie
van Financiën)• http://www.dnb.nl (De Nederlandsche
bank)• http://www.europe.eu.int/comm/index
(de Europese Commissie)6.3.2 BegrotingsraadZie ook hoofdstuk 5: de financiën van de Unie.Stand van zakenDe behandeling van EU-begroting 2004 verloopt volgens het volgende stramien:– presentatie van het Voorontwerp van de Begroting van de Commissie
tijdens de reguliere Ecofin van mei 2003;– eerste lezing van het Voorontwerp van de Begroting tijdens de
Ecofin (begroting) van 16 juli 2003. Vaststelling ontwerpbegroting door
de Raad;– eerste lezing ontwerpbegroting door het Europees Parlement in
plenaire zitting van oktober 2003,– tweede lezing van de ontwerpbegroting zoals geamendeerd door het
Europees Parlement op 24 november 2003;– tweede lezing van de ontwerpbegroting door het Europees Parlement
in december 2003 en de vaststelling van de begroting voor 2004.In 2004 verloopt de voorbereiding van de begroting voor 2005 langs dezelfde
lijnen. Deze begroting zal onder de verantwoordelijkheid van het Nederlandse
Voorzitterschap tot stand komen. Op basis van de afspraken gemaakt tijdens
de Europese Raad van Sevilla zal Nederland ook tijdens de eerste helft van
2004, wanneer de Ieren het Voorzitterschap van de Unie bekleden, de ambtelijke
voorbereiding voor de begroting 2005 voor zijn rekening nemen.
Daarbij hoort ook de aanname dat er zoals in het verleden twee aparte Raden
zullen worden gewijd aan de eerste en tweede lezing van de begroting door
de Raad. Het feit dat de Begrotingsraad is opgegaan in de Ecofin Raad zou
derhalve geen gevolgen moeten hebben voor de manier waarop de jaarlijkse begrotingsprocedure
is ingericht.Op 16 juli kwam de Raad Ecofin (begroting) bijeen ter bespreking van de
EU-begroting 2004.Voorafgaand aan de eerste lezing van de begroting door de Raad is traditiegetrouw
een delegatie van de begrotingscommissie van het Europees Parlement (EP) ontvangen.
Tijdens deze conciliatie is getracht mogelijke geschilpunten tussen Raad en
EP op te lossen.Belangrijkste discussiespunten waren de middelen voor het Gemeenschappelijk
Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB), de landbouwuitgaven en de uitgaven
voor internationale visserijakkoorden. Daarnaast hebben de Raad en het EP
afspraken gemaakt over een aantal procedurele zaken die er zorg voor moeten
dragen dat in november, voorafgaand aan de tweede lezing van de ontwerpbegroting
door de Raad, een politiek akkoord kan worden bereikt met het EP. Deze procedurele
afspraken betreffen onder anderen:a) de Raad en EP zullen in november een politiek akkoord bereiken over
zowel de nodige middelen voor de Unie van 15 lidstaten (vanaf 1 januari
2004) alsook over de middelen voor de uitgebreide Unie van 25 lidstaten per
1 mei 2004. Aangezien de 10 nieuwe lidstaten pas per 1 mei van het
begrotingsjaar 2004 zullen toetreden tot de Unie zal tot die tijd de begroting
alleen voor de EU-15 worden vastgesteld. Op basis van het politieke akkoord
van november zullen Raad en EP in april 2004 dan de daadwerkelijke aanpassing
van de begroting voor de 10 nieuwe lidstaten goedkeuren.b) De Raad en EP zullen in november een politiek akkoord bereiken over
de verhoging van de middelen voor EU-programma's die te maken hebben met het
interne beleid van de Unie, bijvoorbeeld onderwijs, milieu, mkb, transport
etc. Deze verhoging is het gevolg van de uitbreiding waardoor additionele
middelen voor 10 nieuwe lidstaten die ook gaan deelnemen aan deze programma's
nodig zijn.Als gevolg van de eerste lezing van de Raad bedragen de totale vastleggingskredieten € 112,2
miljard en de betalingskredieten € 100,6 miljard. Ten opzichte van
de begroting 2003 is er bij de vastleggingskredieten sprake van een stijging
met 12,6,9% en bij de betalingskredieten met 3,2%. Deze bedragen en stijgingspercentages
hebben betrekking op de middelen voor de Unie van 25 lidstaten. De totale
marge zijnde het verschil tussen de door de Raad vastgestelde ontwerpbegroting
en de Financiële Perspectieven, bedraagt € 3,7 miljard (vastleggingskredieten).
Het totaal aan betalingskredieten komt overeen met 0,99% van het EU-BNP.6.4 Raad Justitie en Binnenlandse ZakenVergaderdata12 en 13 september 2003Informele JBZ-Raad in Rome2 en 3 oktober 2003JBZ-Raad in Luxemburg 6 november 2003JBZ-Raad in Brussel (eventueel) 27 en 28 november 2003JBZ-Raad in Brussel 19 december 2003JBZ-Raad in Brussel (eventueel)   22 en 23 januari 2004informele JBZ-Raad 19 februari 2004JBZ-Raad in Brussel 31 maart 2004JBZ-Raad in Brussel 29 en 30 april 2004JBZ-Raad in Luxemburg 8 juni 2004JBZ-Raad in Luxemburg6.4.1 Asiel, migratie en buitengrenzen alsmede integratie Stand van zakenAlgemeenSinds het Verdrag van Amsterdam en de Europese Raad van Tampere in 1999
wordt intensief gewerkt aan een gemeenschappelijk asielen immigratiebeleid
en een flinke intensivering van de samenwerking op het gebied van politie
en justitie, met als doel een «gemeenschappelijke ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid». Alle lidstaten onderschrijven deze
doelstelling; gezamenlijk beleid is onontbeerlijk. Problemen als illegale
immigratie, misbruik van asielprocedures, terrorisme en georganiseerde criminaliteit
(bijv. drugs- en mensenhandel) kúnnen eenvoudigweg niet meer door lidstaten
ieder voor zich worden opgelost. Een extra ratio is het vrij personenverkeer
binnen het Schengengebied (EU minus het VK en Ierland, plus Noorwegen en IJsland),
waar geen controle aan de binnengrenzen plaatsvindt.De doelstelling van een gemeenschappelijk Europees asielsysteem is op
Nederlands initiatief opgenomen in de conclusies van de Europese Raad van
Tampere (1999). Het doel is harmonisatie van status, standaarden en procedures.
De beoordeling van individuele asielaanvragen blijft een zaak van de lidstaten.
Verdienste van één Europees systeem is dat het secundaire stromen
van asielzoekers in Europa zou tegengaan en bijdraagt aan een eerlijker verdeling.
Een gezamenlijk beschermingsniveau voorkomt negatieve beleidsconcurrentie
tussen de lidstaten onderling, hetgeen des te belangrijker wordt in een Unie
van 25 of meer lidstaten.WetgevingDe Europese Raad van Sevilla gaf in juni 2002 het gemeenschappelijk asiel-
en migratiebeleid een impuls. Nieuwe deadlines voor een aantal belangrijke
wetgevingsinstrumenten werden vastgesteld. De verordening die bepaalt welke
lidstaat verantwoordelijk is voor het in behandeling nemen van asielverzoeken
(Dublin II) en de richtlijn waarin het recht op gezinshereniging wordt bepaald
zijn binnen de deadlines van Sevilla door de Raad
aangenomen (eind 2002, begin 2003). De richtlijn over minimumnormen voor de
opvang van asielzoekers is begin 2003 definitief vastgesteld. De Raad bereikte
in juni 2003 vóór de gestelde deadline
een politiek akkoord over de status van langdurig verblijvende
derdelanders. Momenteel wordt gewerkt aan politiek akkoord inzake de procedurerichtlijn,
waarbij een akkoord bereikt moet zijn over de eerste twee hoofdstukken vóór
eind juni 2003. De Europese Raad van Thessaloniki concludeerde dat nog voor
eind 2003 de richtlijn over de erkenning en de status van onderdanen van derde
landen en staatlozen als vluchtelingen of als personen die anderszins internationale
bescherming behoeven, en de richtlijn over de procedures in de lidstaten voor
de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus moeten worden aangenomen.IntegratieHet thema integratie staat in toenemende mate in de Europese schijnwerpers.
Zowel onder Deens als Grieks voorzitterschap zijn diverse stappen gezet om
het integratiebeleid van de Unie handen en voeten te geven. Inmiddels is een
EU-netwerk van contactpunten opgezet en bestaat er een bescheiden mogelijkheid
om vanuit Brussel financiering te krijgen voor specifieke integratieprojecten.
De Europese Commissie heeft in juni 2003 een mededeling over immigratie, integratie
en werkgelegenheid uitgebracht. De Commissie geeft aan dat de Unie zou moeten
komen tot een gemeenschappelijk uitgangspunt over integratievraagstukken.GrenzenDaarnaast gaf de Europese Raad van Sevilla (2002) richtsnoeren voor het
versterken van de samenwerking bij het bewaken van de buitengrenzen gebaseerd
op gemeenschappelijke standaarden. Op lange termijn kan die samenwerking eventueel
resulteren in een Europees Grenspolitiecorps. De discussie over de noodzaak
van een dergelijke Euro-grenswacht is in Europa nog niet uitgebreid gevoerd.
Nederland is hier altijd terughoudend over geweest, omdat eerst moet worden
bezien of de operationele samenwerking tot de gewenste resultaten leidt. De
Raad van juni 2002 heeft een «Plan voor het beheer van de buitengrenzen»
aangenomen. Het beoogt de coördinatie te verbeteren van operationele
activiteiten van de grensbewakingsdiensten van de lidstaten. Zij zijn daarmee
voortvarend aan de slag gegaan. In aanloop naar de Europese Raad van Thessaloniki
heeft de Europese Commissie in juni 2003 een mededeling gepubliceerd inzake
illegale immigratie, mensensmokkel en mensenhandel, externe grenzen en terugkeer
van illegale inwoners. Nederland erkent het gemeenschappelijk belang van een
effectieve buitengrenscontrole, maar is van mening dat grensbewaking primair
een nationale aangelegenheid is, waarbij nationale overheden de kosten van
de bewaking van hun eigen buitengrenzen voor hun rekening nemen. Nederland
is wel bereid mee te denken over een aanvullend communautair beleid en programma's
die een duidelijke Europese meerwaarde hebben.Bescherming in de regioDe Europese Unie is in het voorjaar van 2003 gestart met een discussie
over «bescherming in de regio», in nauwe samenspraak met UNHCR.
Daaraan heeft bijgedragen een brief van minister-president Blair van 10 maart
2003. Hij bepleitte daarin de bescherming van asielzoekers in de regio van
herkomst c.q. de behandeling van asielverzoeken in de opvangcentra aan de
rand van de Europese Unie. De Raad bespreekt dit eerste onderwerp. Nederland
hecht veel belang aan versterking van bescherming in de regio. Dat betekent
dat dit een onderdeel moet zijn van de externe betrekkingen van de Unie. Bescherming
in de regio kan immers alleen in nauwe samenwerking met derde
landen. Daarnaast is het belangrijk te erkennen dat er wederzijdse afhankelijkheid
bestaat tussen de inspanningen van de Unie en die van UNHCR. Nederland geeft
de voorkeur aan uitwerking van verdere plannen in EU- en UNHCR-verband. De
Europese Raad van Thessaloniki heeft de Europese Commissie verzocht vóór
juni 2004 maatregelen voor te stellen om te komen tot toegankelijker, rechtvaardiger
en beter beheerde asielstelsels. Versterking van de beschermingscapaciteit
in de regio's van oorsprong hoort daarbij. Tegelijkertijd zal een aantal lidstaten,
waaronder het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Ierland, Oostenrijk en Nederland,
in nauwe samenwerking met UNHCR, de Commissie en de regio's van herkomst verder
gaan met het nader onderzoeken van opties voor de uitwerking daarvan.Samenwerking met andere landenHet is belangrijk dat de landen van oorsprong en doorreis van migranten
meewerken aan een goed beheer van de buitengrenzen en dat zij illegale migranten
terug- of overnemen. Voor een succesvol terugkeerbeleid moet het asiel- en
migratiebeleid beter worden geïntegreerd in het externe beleid van de
Unie. Daartoe is in 2002 het mandaat van de High Level Working Group on Asylum
and Migration (HLWG) uitgebreid. Het geeft de HLWG de mogelijkheid om partnerschappen
met derde landen en vroegtijdige consultatie van landen en regio's van doorreis
en oorsprong te entameren.De Raad heeft de mogelijkheid geschapen de capaciteit van derde landen
voor migratiemanagement te verbeteren door assistentie daarbij aan te bieden.
Aan de hand van criteria als aard en grootte van de migratiestromen, geografische
ligging ten opzichte van de Unie, behoefte en bereidheid tot samenwerken wordt
hiervoor een aantal landen geselecteerd. Landen die aldus in aanmerking komen
zijn: Albanië, China, Marokko, Rusland, Servië-Montenegro en Tunesië,
maar ook samenwerking met Libië moet geïnitieerd worden. Ook met
kandidaat-lidstaat Turkije worden vergelijkbare afspraken gemaakt. Tenslotte
heeft de Raad besloten dat in toekomstige samenwerkingsovereenkomsten van
de Unie of Gemeenschap als regel een clausule moet komen over gezamenlijk
beheer van migratiestromen.Terugkeer en terug- en overnameHet terug- en overnamebeleid is een cruciaal deel van de strijd tegen
illegale immigratie. De Unie wil daarover overeenkomsten sluiten met andere
landen. Met Sri Lanka, Hong Kong en Macau zijn onderhandelingen over een terug-
en overnameovereenkomst in de afrondende fase. Met Marokko, Oekraïne,
Pakistan en Rusland wordt intensief onderhandeld. Voor onderhandelingen met
Albanië, Algerije, China en Turkije heeft de Europese Commissie een mandaat
gekregen. De Raad zal naar verwachting voor het einde van 2003 een gemeenschappelijk
terugkeerprogramma aannemen. Het actieprogramma terugkeer bestaat uit de volgende
vier elementen:• onmiddellijke versterkte praktische samenwerking, met inbegrip
van de uitwisseling van informatie en beste praktijken, gemeenschappelijke
opleiding, wederzijdse bijstand door immigratieambtenaren en gezamenlijke
terugkeeroperaties;• op de korte, middellange of lange termijn vast te stellen gemeenschappelijke
minimumnormen voor terugkeer;• programma's voor specifieke landen;• intensivering van de samenwerking met derde landen op het gebied
van terugkeer.De Commissie heeft in december 2002 aangegeven dat de financiële
middelen voor de uitvoering van de elementen uit het programma zeer beperkt
zijn.Migratie en ontwikkelingHet Deense voorzitterschap heeft de discussie over de relatie tussen ontwikkelingssamenwerking
en migratie hoog op de agenda gezet. Intensivering van economische en ontwikkelingssamenwerking,
ontwikkeling van de handel en conflictpreventie kunnen de oorzaken van migratie
helpen verminderen. Indien landen van oorsprong of transit onvoldoende meewerken
aan gezamenlijke beheersing van migratiestromen, zijn maatregelen uit het
GBVB en andere beleidsterreinen mogelijk. De hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking
(armoedebestrijding) en internationale verplichtingen in het kader van WTO
mogen daarbij niet in het gedrang komen. De vaststelling dat een land te kort
schiet moet met eenparigheid van stemmen gebeuren. In december 2002 heeft
de Commissie een mededeling over de relatie tussen migratie en ontwikkeling
gepubliceerd. Het Grieks voorzitterschap heeft hierover conclusies voorbereid
die door de RAZEB in mei 2003 zijn aangenomen.Financiering van beleidDe Commissie heeft in december 2002 een verslag uitgebracht over de financiële
middelen van de Unie beschikbaar voor de terugkeer van afgewezen immigranten
en asielzoekers, voor het beheer van de buitengrenzen en voor asiel- en migratieprojecten
in derde landen. De fondsen voor het gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid
worden ingezet voor de verbetering van de samenwerking tussen de lidstaten
(het zogeheten ARGO-fonds: een actieprogramma voor administratieve samenwerking
op het gebied van buitengrenzen, visa, asiel en immigratie), een evenwichtiger
lastenverdeling tussen de lidstaten voor de opvang van vluchtelingen en ontheemden
(Europees Vluchtelingenfonds) en samenwerking met derde landen (de B7–667-budgetlijn:
bestemd voor samenwerkingsprojecten met derde landen op het gebied van migratie).
De Europese Raad van Sevilla stelde dat ook meer gedaan moest worden aan de
integratie van legale immigranten, controle van de buitengrenzen van de Unie,
gemeenschappelijk terugkeerbeleid en beheer van migratiestromen in samenwerking
met derde landen. De Commissie berichtte dat de financiële ruimte voor
nieuwe beleidsterreinen uiterst beperkt is. Zij stelt voor in de volgende
financiële perspectieven (2007–2013) structureel meer ruimte te
maken voor het gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid. In de nabije toekomst
is een meer ambitieuze aanpak van bijvoorbeeld het gemeenschappelijk beheer
van de buitengrenzen en het gemeenschappelijk terugkeerbeleid slechts mogelijk
door een radicale herverdeling van de middelen ten koste van andere JBZ-werkterreinen.
De Europese Raad van Thessaloniki heeft het JBZ-werkterrein nogmaals als politieke
prioriteit onderstreept, en onderschrijft hiermee het voorstel van de Commissie
om na 2006 meer middelen hiervoor vrij te maken, waarbij rekening wordt gehouden
met het algemene kader en de noodzaak van begrotingsdiscipline.Beleid in voorbereidingWetgevingIn juni 2003 had de Raad – volgens de conclusies van de Europese
Raad van Sevilla – overeenstemming moeten bereiken over de richtlijn
over de vluchtelingendefinitie alsook minimumnormen voor subsidiaire bescherming
(d.w.z. bescherming om andere humanitaire redenen dan genoemd in het Geneefs
Vluchtelingenverdrag, bijvoorbeeld vervolging door niet-overheidsinstanties).
Doordat één lidstaat niet kon instemmen met de ontwerprichtlijn
van de Commissie is deze deadline niet gehaald. De Europese Raad van Thessaloniki
drong erop aan dat deze richtlijn voor eind 2003 alsnog wordt aangenomen.De Raad zal zich tevens voor eind 2003 moeten uitspreken over gemeenschappelijke
normen voor asielprocedures. Ook voor eind 2003 zal de rechtsbasis voor de
oprichting van een netwerk van immigratieverbindingsfunctionarissen in derde
landen moeten worden vastgesteld. De Raad zal verder onderhandelen over de
richtlijnen voor voorwaarden voor toegang van derdelanders voor arbeid en/of
studie.Vijf jaar na Amsterdam en TampereIn 2004 loopt een aantal termijnen af die de Europese Raad van Tampere
in 1999 heeft vastgesteld. Het «Tampere-actieprogramma» dient
dan te zijn voltooid. Gelet op de voortgang die in de tweede helft van 2003
wordt geboekt dienen Ierland en Nederland afspraken te maken hoe hieraan in
2004 opvolging te geven. Het gaat hierbij in eerste instantie om een gemeenschappelijk
EU asielsysteem, dat op termijn moet uitmonden in een gemeenschappelijke asielprocedure
en een uniforme status voor hen die asiel ontvangen. Ten tweede streeft de
Unie naar een beleid voor de integratie van legaal verblijvende derdelanders.
Ten derde moet de Unie komen tot een efficiënte beheersing van de migratiestromen,
in partnerschap met landen van oorsprong en doorreis.Tijdens de Europese Raad van Sevilla (juni 2002) werd besloten de uitvoering
van Tampere op deze terreinen te versnellen. Ook de Europese Raad van Thessaloniki
heeft in juni 2003 geconstateerd dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk
asiel- en migratiebeleid in alle opzichten bespoedigd moet worden. Hoewel
op sommige terreinen voortgang is geboekt (bijvoorbeeld de operationele samenwerking
op het beheer van buitengrenzen) blijft het noodzakelijk verder te gaan met
nieuwe aandacht en prioriteit voor bijvoorbeeld het gemeenschappelijk visumbeleid.
De Commissie zal jaarlijks verslag uitbrengen over de relaties met derde landen
inzake migratie en het integratiebeleid.Met het oog op sociale cohesie en economische welvaart moet een Europees
integratiebeleid zich vooral richten op kernthema's zoals werkgelegenheid,
economische participatie, onderwijs en het leren van talen, gezondheidszorg,
cultuur en deelname aan het sociale leven. Dit Europese streven loopt nagenoeg
parallel aan de Nederlandse beleidsvoornemens. Daarnaast is het van belang
dat het Europese integratiebeleid kan inspelen op nieuwe demografische en
economische uitdagingen van de Unie. Het integratiebeleid is een tweerichtingsproces,
gebaseerd op wederzijdse rechten en plichten van enerzijds legaal verblijvende
derdelanders en het gastland anderzijds. Ondanks de juridische, politieke,
economische, sociale en culturele verscheidenheid in de lidstaten
heeft de Europese Raad in Thessaloniki aangegeven dat behoefte bestaat te
komen tot duidelijke gemeenschappelijk basisbeginselen.Financiële lastenverdelingHet Italiaanse voorzitterschap zal inzetten op verdere discussie over
gemeenschappelijke grensbewaking (zeegrenzen) en verdeling van de financiële
lasten van de bewaking van de gezamenlijke buitengrenzen. Deze discussie hoeft
zich niet tot grenzen te beperken. Ook opvang, integratie en terugkeer kunnen
worden betrokken in een dergelijk debat over nationale versus gemeenschappelijke
verantwoordelijkheden. Nederland meent dat de inspanningen van de Gemeenschap
aanvullend moeten zijn op de verantwoordelijkheden van de lidstaten. Effectieve
bewaking van de EU-buitengrenzen is een gemeenschappelijk belang, maar het
bewaken van de nationale grenzen is primair een nationale aangelegenheid,
waarbij nationale overheden de kosten van de bewaking van de eigen buitengrenzen
voor hun rekening nemen.6.4.2 Politiële en justitiële samenwerking in
strafzakenStand van zakenwederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingenSinds de Europese Raad van Tampere (1999) is de wederzijdse erkenning
van rechterlijke beslissingen en vonnissen aangewezen als hoeksteen van de
justitiële samenwerking.Op strafrechtelijk gebied zijn verschillende besluiten genomen over de
wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen. Onder Grieks voorzitterschap
bereikte de Raad een politiek akkoord over wederzijdse erkenning van geldelijke
sancties. Het voorziet erin dat boetes (incl. verkeersboetes) en bekeuringen
opgelegd in de ene lidstaat geïnd kunnen worden in de lidstaat waar de
betreffende persoon gewoonlijk woont. De innende lidstaat mag de geïnde
bedragen in beginsel behouden.Het Deense voorzitterschap heeft een voorstel ingediend voor wederzijdse
erkenning bij confiscatie. Er is reeds een principe-akkoord bereikt over de
harmonisatie van de wetgeving voor confiscatie van opbrengsten uit misdrijven.
Naast klassieke vormen van confiscatie (van een onderwerp waarvan vaststaat
dat dat onderwerp de opbrengst is van het strafbare feit waarvoor de verdachte
veroordeeld is) bestaat er de mogelijkheid van uitgebreide confiscatie (waaronder
de opbrengst uit soortgelijke of andere feiten die ten laste van de verdachte
komen). Nederland streeft ernaar het toepassingsgebied van de wederzijdse
erkenning in lijn te brengen met het besluit inzake harmonisatie van de confiscatiewetgeving,
dus inclusief de mogelijkheid van uitgebreide confiscatie.De proef op de som voor de werking van het beginsel van wederzijdse erkenning
wordt de inwerkingtreding van het Europees Aanhoudingsbevel (EAB), die voorzien
is op 1 januari 2004. Het EAB kwam op 13 juni 2002 tot stand. Het
is erop gericht vereenvoudigde en snellere overleveringsprocedures tussen
de lidstaten in te voeren. Alle lidstaten hebben uitvoerige wetgeving nodig,
waarmee tot nu toe twee lidstaten gereed zijn. Daarnaast zullen ook organisatorische
aanpassingen nodig zijn. De Nederlandse uitvoeringswetgeving
is thans in behandeling bij de Raad van State.Criminaliteit- en terrorismebestrijdingMede in verband met 11 september 2001 heeft de Unie de afgelopen twee
jaar hoge prioriteit gegeven aan de bestrijding van criminaliteit en terrorisme.
De justitiële samenwerking heeft met het van start gaan van Eurojust
(per 6 maart 2002) en de voorlopige vestiging ervan te Den Haag, een
nieuwe impuls gekregen. Eurojust bestaat uit nationale officieren van justitie,
magistraten of politieofficieren met gelijkwaardige bevoegdheid en heeft tot
taak de vervolging door nationale justitiële autoriteiten van grensoverschrijdende,
georganiseerde criminaliteit te coördineren.Per 1 januari 2003 is de implementatiewetgeving inzake het kaderbesluit
voor gemeenschappelijke onderzoeksteams ter bestrijding van drugshandel, mensenhandel
en terrorisme in werking getreden. Deze teams moeten de lidstaten helpen bij
een meer effectieve, gezamenlijk aanpak van grensoverschrijdende criminaliteit.
Daarmee wordt vooruitgelopen op de inwerkingtreding van de overeenkomst over
wederzijdse rechtshulp in strafzaken (2000). Nederland verwacht dit jaar het
verdrag te ratificeren. De goedkeurings- en uitvoeringswetsvoorstellen zijn
in behandeling bij de Eerste Kamer.Het EU-verdrag legt de basis voor de onderlinge aanpassing van elementen
van strafbaarstellingen en van straffen op het gebied van georganiseerde criminaliteit,
terrorisme, mensenhandel en illegale drugshandel. Tijdens het Deense voorzitterschap
is een kaderbesluit aangenomen over de bestrijding van kinderpornografie alsook
mensenhandel en zijn politieke akkoorden bereikt over harmonisatie van wetgeving
voor confiscatie van opbrengsten van misdrijven en over bestrijding van corruptie
in de particuliere sector.In dit kader is voorts van belang dat per 1 januari 2003 het kaderbesluit
tot vaststelling van de definitie van terrorisme en de straffen voor terroristische
misdaden in werking had moeten treden. Lidstaten zullen een aantal delicten
als van terroristische aard aanduiden en de straffen voor terroristische daden
harmoniseren. Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, hebben de daartoe
noodzakelijke wetswijzigingen nog niet doorgevoerd. De wijzigingsvoorstellen
zijn inmiddels gereed voor behandeling in Tweede en Eerste Kamer, maar nog
niet geagendeerd.Zowel onder Deens als Grieks voorzitterschap heeft de Raad tevergeefs
getracht overeenstemming te bereiken over regels ter bestrijding van racisme
en vreemdelingenhaat. Hoewel over de meeste bepalingen inhoudelijk akkoord
is bereikt, blijven lidstaten van mening verschillen over de procedurele vraag
of in het kader van harmonisatie van materieel strafrechtelijke bepalingen
ook afspraken over wederzijdse rechtshulp mogen worden gemaakt. Nederland
en een zestal andere lidstaten vinden dit kaderbesluit daartoe niet het geëigende
instrument.Het Grieks voorzitterschap heeft een harmonisatievoorstel ingediend voor
de bestrijding van de handel in menselijke organen en weefsels. Voorts wil
het bewerkstelligen dat lidstaten in de Schengen uitvoeringsovereenkomst de
internationale erkenning het beginsel van «ne bis in idem», dat
inhoudt dat niemand twee keer kan worden vervolgd of berecht voor dezelfde
feiten en voor hetzelfde misdrijf, verder uitwerken. Het Europese
Hof van Justitie heeft medio februari 2003 over de reikwijdte van de Schengenbepalingen
twee prejudiciële beslissingen gegeven. De strekking van beide uitspraken
(Gözütok, C-187/01 en Brügge C-385/01) is dat onder het begrip
«onherroepelijk vonnis» ook een transactievoorstel dient te worden
begrepen, mits het voldoen aan zo'n voorstel naar het nationale recht van
de lidstaat waar dat wordt gedaan de strafvervolging beëindigt.DrugsproblematiekDe samenwerking om de drugsproblematiek aan te pakken staat in het teken
van de uitvoering van het Europese Actieplan Drugs 2000–2004. Op basis
van de vergelijkende studie die de Europese Commissie heeft uitgevoerd naar
strafrechtbepalingen (definities en strafmaat) en de praktische toepassing
daarvan bij de bestrijding van illegale drugshandel, is een voorstel opgesteld
voor strafbare feiten en de daaraan gekoppelde straffen. Bij de behandeling
daarvan heeft de regering zich ervoor ingezet dat dit voorstel ons nationale
drugsbeleid niet zou aantasten. Vanwege het ontbreken van overeenstemming
over de strafmaat – het vaststellen van gemeenschappelijke ondergrenzen
voor maximale strafbedreigingen in het geval van handel met verdovende middelen –
is nog geen akkoord bereikt. Het Deense voorzitterschap heeft tevergeefs getracht
tot een oplossing voor de impasse te komen. Het Griekse voorzitterschap heeft
dit kaderbesluit niet meer behandeld.Ons land hecht grote waarde aan de bestrijding van synthetische drugs
en van de illegale handel in precursoren ervan. Van belang is dat ook de kandidaat-lidstaten
op dit gebied worden ondersteund. Nederland coördineert het project Synthetische
Drugs onder het Phare-programma, waarbij de kandidaat-lidstaten betrokken
zijn.Tijdens het Griekse voorzitterschap heeft de Raad een actieplan voor samenwerking
met de landen van de Westelijke Balkan voor de aanpak van de drugsproblematiek
aangenomen.Externe betrekkingen op JBZ-strafrechtgebiedEen belangrijke ontwikkeling is dat na anderhalf jaar onderhandelen in
juni 2003 de Europese Unie en de Verenigde Staten overeenkomsten hebben ondertekend
over wederzijdse rechtshulp en uitlevering. De aanleiding was de wens intensiever
samen te kunnen werken bij de bestrijding van terrorisme en andere zware criminaliteit.
Deze overeenkomsten vullen de bilaterale verdragen tussen lidstaten en de
VS aan.Beleid in voorbereidingNu Eurojust van start is gegaan dient met spoed invulling te worden gegeven
aan de samenwerking van deze instantie met Europol.Voor wat betreft de harmonisatie van wetgeving op strafrechtelijk gebied
zal het Italiaanse voorzitterschap naar verwachting de verdere behandeling
van de ontwerp-kaderbesluiten inzake racisme en xenofobie en inzake bestrijding
van illegale drugshandel ter hand nemen.In het voorjaar van 2003 heeft de Commissie een Groenboek inzake de waarborgen
voor verdachten in het strafproces gepresenteerd. Alhoewel de regering zich
kan vinden in het streven naar meer aandacht in Europees verband
voor de verbetering van de waarborgen van verdachten, stelt zij vraagtekens
bij de door de Commissie voorgestelde weg. Nederland vindt dat de waarborgen
voor verdachten in beginsel al afdoende zijn verankerd in het kader van het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), alsmede in de jurisprudentie
van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.Voorts heeft de Unie het initiatief genomen om op het gebied van de nationale
systematiek van terrorismebestrijding tot een wederzijdse evaluatie tussen
lidstaten te komen. Iedere lidstaat dient daartoe een beschrijving te geven
aan de hand van een questionnaire. Daarna zullen tussen lidstaten evaluatiemissies
worden uitgevoerd. Dit alles is gericht op een verdere verbetering van de
Europese samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding.6.4.3 Civielrechtelijke samenwerkingStand van zakenEen ware Europese rechtsruimte impliceert dat burgers en rechtspersonen
in alle lidstaten even gemakkelijk als in hun eigen land toegang kunnen hebben
tot de rechter. Daarom heeft de Raad in februari 2003 minimumnormen voor rechtsbijstand
in civiele zaken vastgesteld. De Commissie heeft ideeën gelanceerd over
alternatieve geschillenbeslechting in handels- en civiele zaken. De regering
heeft daarop positief gereageerd. De oplossing van geschillen hoeft immers
niet altijd of uitsluitend langs rechterlijke weg plaats te vinden.Op burgerrechtelijk gebied is vooruitgang geboekt bij het tot stand brengen
van een vrij verkeer van rechterlijke uitspraken. Er wordt gewerkt aan de
verbetering en versnelling van de erkenning van bepaalde beslissingen, middels
het afschaffen van de nu bestaande procedures van rechterlijke toetsing. De
Raad onderhandelt over wederzijdse erkenning op het gebied van ouderlijke
verantwoordelijkheid en in het bijzonder over het omgangsrecht voor kinderen,
wanneer ouders na scheiding in verschillende landen wonen.De Commissie heeft ook een voorstel gedaan voor het innen van schulden.
Het beoogt beslissingen over onbetwiste vorderingen van rechters uit andere
lidstaten dezelfde status te geven als beslissingen van de eigen rechter.
Het wordt zo dus gemakkelijker met een gerechtelijk bevel een schuld te innen
in een andere lidstaat. Nederland wil daaraan meewerken.Beleid in voorbereidingNa de totstandkoming van Europese minimumnormen voor rechtsbijstand in
civiele zaken bij grensoverschrijdende geschillen, hecht de regering eraan
dat de Commissie spoedig een voorstel doet voor alternatieve geschillenbeslechting
in handelsen civiele zaken.De Commissie heeft in oktober 2002 een richtlijn voor de schadeloosstelling
van slachtoffers van misdrijven voorgesteld. Daarmee wil zij waarborgen dat
alle EU-onderdanen en personen die legaal in de Unie verblijven vergoeding
van door hen geleden schade krijgen wanneer zij binnen de Europese Unie het
slachtoffer van een misdrijf worden. Het gaat om minimumnormen die in alle
EU-lidstaten de mogelijkheid voor passende schadeloosstelling openen. De lidstaten
moeten samenwerken om in grensoverschrijdende situaties toegang
tot schadeloosstelling te verbeteren. Nederland onderschrijft het initiatief,
omdat er nu grote ongelijkheid binnen de Unie bestaat bij de schadeloosstelling
van slachtoffers. De regering vindt echter niet dat de staat de schade zou
moeten dekken. Wel dient de staat behulpzaam te zijn bij de incasso van de
door de rechter opgelegde schadevergoeding.In het programma van wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen
wordt gestreefd naar een verordening met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid
en de invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste vorderingen.In januari 2003 heeft de Commissie een groenboek over een betalingsbevel
en minimum normen voor geringe vorderingen gepresenteerd. Doel is in de eerste
plaats een eenvoudige, goedkope, makkelijk toegankelijke betalingsbevelprocedure,
alsmede vereenvoudiging en versnelling van de procesvoering.6.4.4 Civiele beschermingStand van zakenIn navolging van de conclusies van Gent, Laken en Sevilla is eind 2002
een programma ter verbetering van de samenwerking tussen de lidstaten op het
terrein van nucleaire, radiologische, biologische en chemische (NRBC)-dreigingen
opgesteld. Het NRBC-programma is onder meer gericht op het verbeteren van
de risicoanalyses, het verminderen van de kwetsbaarheid van de bevolking en
milieu alsook het garanderen van snelle detectie en identificatie van een
aanval. Het programma bestaat uit twee delen. Het eerste deel is een politiek
document. Het tweede deel van het programma bestaat uit een inventarisatie
van in dit kader relevante EU-middelen die reeds ter beschikking staan. Afgesproken
is hiervan jaarlijks een update te vervaardigen. Onder Italiaans voorzitterschap
zal het eerste NRBC-jaarverslag verschijnen.Tijdens de Europese Raad van Thessaloniki is een belangrijke nieuwe stap
gezet door voor het eerst de samenwerking tussen de EU en de NAVO op het terrein
van civiele bescherming te noemen. De EU zoekt naar wegen om haar samenwerking
met de NAVO bij de strijd tegen het terrorisme verder uit te breiden. De ER
heeft de secretaris-generaal/hoge vertegenwoordiger verzocht, samen met de
Commissie aanbevelingen te doen waarmee op al deze punten vorderingen kunnen
worden geboekt tijdens een volgende raadszitting.Beleid in voorbereidingEind 2004 loopt het communautair actieprogramma op het terrein van civiele
bescherming voor 2000–2004 af. Nederland zal samen met Ierland voorbereidingen
treffen voor een nieuw actieprogramma voor 2005–2009. Onderdeel hiervan
is een evaluatie van het lopende actieprogramma in 2004.De Commissie zal een mededeling uitbrengen over preventie van rampen.ReferentiesAsiel en migratie• Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Tampere (SN
200/99)• Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Laken (SN
300/01)• Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Sevilla (SN
200/02)• Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Thessaloniki
(SN 200/03)• Algemeen plan ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel
in de Europese Unie (6621/02)• Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europese Parlement:
Integratie van migratievraagstukken in de betrekkingen van de Europese Unie
met ontwikkelingslanden (15 284/02)• Mededeling betreffende de ontwikkeling van een gemeenschappelijk
beleid inzake illegale immigratie, mensensmokkel en mensenhandel, buitengrenzen
en de terugkeer van illegaal verblijvende personen (10 289/03)• Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement
«Naar toegankelijke, rechtvaardiger en beter beheerde asielstelsels»
(10 243/03)• Mededeling van de Commissie aan de Raad, Het Europees Parlement,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van
de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid (10 293/03)Justitie en politie• Groenboek van de Commissie: Procedurele waarborgen voor verdachten
in strafzaken in de gehele Europese Unie (COM(2003) 75 definitief)• Groenboek betreffende een Europese procedure inzake betalingsbevelen
en maatregelen ter vereenvoudiging en bespoediging van de procesvoering over
geringe vorderingen (COM(2002)746 definitief)• Groenboek betreffende alternatieve wijzen van geschillenbeslechting
op het gebied van het burgerlijk recht en het handelsrecht (COM (2002) 196
definitief)• Overeenkomst betreffende uitlevering en overeenkomst betreffende
rechtshulp in strafzaken tussen de EU en de VS (9153/03)6.5 Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid
en ConsumentenzakenAlgemeenNaar aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van Sevilla (juni
2002) zijn de Raad Werkgelegenheid en Sociaal beleid, de Raad Volksgezondheid
en de Consumentenraad samengevoegd tot de Raad Werkgelegenheid, Sociaal beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken. Deze kwam in de nieuwe vorm voor de eerste
keer bijeen op 7–8 oktober 2002. Hoewel ook consumentenbescherming onder
deze Raad valt, wordt dit onderwerp vooralsnog geagendeerd in de Raad voor
het Concurrentievermogen. Consumentenzaken komen in deze Staat van de Unie
daarom aan de orde in paragraaf 5.6, die de Raad voor het Concurrentievermogen
behandelt.Vermeldenswaard is dat de heer Langejan (DG SZW) benoemd is tot voorzitter
van het Comité voor Sociale Bescherming.Vergaderdata10 en 11 juli 2003Informele Raad WSVC in Varese 20 en 21 oktober 2003Raad WSVC in Luxemburg 21 november 2003Informele Raad (Consumentenbeleid) in Rome 1 en 2 december 2003Raad WSVC in Brussel 16 en 17 januari 2004Informele Raad WSVC 4 en 5 maart 2004Raad WSVC in Brussel 1 en 2 juni 2004Raad WSVC in Luxemburg6.5.1 Werkgelegenheid en Sociaal BeleidStand van zakenStroomlijning werkgelegenheidsstrategieOnder deze noemer besprak de Raad zowel de evaluatie van vijf jaar werkgelegenheidsstrategie
(Luxemburg-proces) als de stroomlijning van de coördinatieprocedures
in het kader van de Lissabonstrategie. Het betrof voornamelijk de coördinatie
tussen het Europees werkgelegenheidsbeleid en de globale richtsnoeren voor
het economische beleid. De uitkomst is dat de werkgelegenheidsstrategie sterker
wordt verbonden met de Lissabonstrategie, er drie overkoepelende doelstellingen
zijn vastgesteld (meer banen, betere banen en grotere sociale insluiting)
en dat de werkgelegenheidsstrategie zich zal concentreren op hoofdlijnen door
het aantal richtsnoeren (beleidslijnen) te verminderen. Daarnaast is de focus
in de richtsnoeren meer komen te liggen op de implementatie en resultaten
van beleid. De werkgelegenheidsrichtsnoeren dienen ten slotte blijvend in
overeenstemming te zijn met de globale richtsnoeren.Werkgelegenheidspakket 2003De Raad bereikte een politiek akkoord over het werkgelegenheidspakket
2003. De werkgelegenheidsrichtsnoeren hebben voor het eerst een driejarig
perspectief gekregen. Tevens worden zij in het kader van de stroomlijning
van verscheidene coördinatieprocessen tegelijk met de globale richtsnoeren
van economisch beleid vastgesteld, zodat die beter met elkaar rekening kunnen
houden. Het werkgelegenheidspakket 2003 is er vooral op gericht om tegen de
achtergrond van de neergaande conjunctuur de arbeidsparticipatie in de Unie
op peil te houden. De specifiek tot Nederland gerichte aanbevelingen voor
verbetering hadden betrekking op «een leven lang leren», op de
armoedeval en WAO en op het terugdringen van het betalingsverschil tussen
mannen en vrouwen.Vereenvoudiging coördinatie sociale zekerheidsstelsels
(verordening 1408/71)Onder het Deense en Griekse Voorzitterschap werd goede voortgang gemaakt
met de vereenvoudiging van Verordening 1408/71 over de coördinatie van
de socialezekerheidsstelsels. De Raad bereikte een politiek akkoord over een
aantal belangrijke deelterreinen. De deelakkoorden worden uitdrukkelijk
gesloten onder het beginsel dat deze afhankelijk zijn van een finaal akkoord
over het gehele pakket.PensioenenNederland heeft met succes dit onderwerp op de Europese agenda weten te
houden. De Raad (samenstelling WSVC, in samenwerking met de Ecofin Raad) kwam
overeen om verder te werken aan gezamenlijke indicatoren om de vergelijkbaarheid
van de gegevens van de lidstaten over de houdbaarheid van pensioenstelsels
te vergroten.Raad en Commissie zonden een gezamenlijk verslag over toereikende en betaalbare
pensioenen aan de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad. Deze kwam overeen
dat de open coördinatie van pensioenbeleid moet worden voortgezet en
dat er het komende jaar een aantal gespecialiseerde studies zullen worden
ondernomen. Die gaan in op de sociale en financiële houdbaarheid van
pensioenstelsels en hun vermogen om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden,
bijvoorbeeld door het verhogen van de uittredingsleeftijd. De studies moeten
leiden tot rapportage aan de Europese Voorjaarsraad van 2004.Richtlijn uitzendkrachtenDe Raad kon niet tot overeenstemming komen over dit gevoelige onderwerp.
Doel van de richtlijn is het garanderen van minimumvoorwaarden en gelijke
behandeling van uitzendwerkers. Het meest controversiële onderwerp is
het verzekeren van gelijke behandeling op het gebied van beloning. Vanaf een
bepaalde termijn (zes weken) dient een uitzendwerknemer een gelijk loon te
krijgen als een met de uitzendwerknemer vergelijkbare werknemer van het inlenende
bedrijf. Een aantal lidstaten meent dat de richtlijn zich niet met beloning
van uitzendwerknemers dient bezig te houden. In het uiterste geval wensen
deze lidstaten lange overgangstermijnen. Nederland is voorstander van de richtlijn
en wil gelijke behandeling, ook op het gebied van beloning, vanaf de eerste
werkdag. Als deze gelijke behandeling is gewaarborgd, zijn belemmeringen voor
uitzendbureaus niet meer nodig. Deze dienen dan te worden opgeheven.Tripartiete Top Groei en WerkgelegenheidDe Raad besloot de «Sociale Top» te formaliseren in de «Tripartiete
Top voor Groei en Werkgelegenheid». De bijeenkomst van de Voorzitter
van de Raad met de sociale partners op Europees niveau aan de vooravond van
de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad wordt op deze wijze beter ingebed
in de Europese structuur. Zo kunnen de sociale partners meer betrokken worden
bij de voorbereiding en de uitvoering van de Lissabonstrategie.Gender mainstreamingOnder het Griekse voorzitterschap is meer zichtbaarheid gegeven aan gender mainstreaming. Op Europees niveau dient een continue
monitoring van gender mainstreaming plaats te
vinden. Dit mondt uit in een jaarlijks kort verslag aan de voorjaarsbijeenkomst
van de Europese Raad. Deze kan desgewenst nieuwe prioriteiten op dit gebied
vast stellen.Jaar van de gehandicapten2003 was het Europees jaar van de gehandicapten. Het Griekse voorzitterschap
heeft er onder meer inhoud aan gegeven door aandacht te vragen voor de verdere
economische en sociale integratie van gehandicapten. De Raad heeft de lidstaten
verzocht hiernaar te streven door wetgeving en andere maatregelen. Daarnaast
moeten zij voor eind 2003 uitvoering geven aan richtlijnen die zien op gelijke
behandeling in arbeid en beroep en toepassing van het beginsel van gelijke
behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming.Beleid in voorbereidingEuropese WetgevingWetgevingsarbeid zal worden voortgezet op onderwerpen als uitzendarbeid,
de vereenvoudiging van sociale zekerheidsstelsels en arbeidsomstandigheden.
Daarnaast worden nieuwe voorstellen verwacht van de Commissie op het gebied
van protectie van medische gegevens, codificering van gelijke behandelingsrichtlijnen
en discriminatie op grond van sekse buiten de werkplek.Stroomlijning sociale beschermingIn navolging van de stroomlijning van de werkgelegenheidsstrategie, zoals
hierboven beschreven, zal een stroomlijning van de coördinatie van het
beleid voor sociale bescherming op Europees niveau plaatsvinden.Sociale insluitingIn het kader van de open coördinatie van sociale insluiting vindt
in 2003 en 2004 de tweede ronde van de «Nationale Actieplannen Sociale
Insluiting» plaats. De lidstaten moeten in juli 2003 hun nationale actieplannen
inleveren in Brussel. Nederland heeft zijn Nationaal Actieplan ter Bestijding
van Armoede en Sociale Uitsluiting begin juli 2003 aan de Tweede Kamer en
de Europese Commissie aangeboden. Op grond van een analyse door de Commissie
daarvan zullen Raad en Commissie een gezamenlijk verslag indienen bij de voorjaarsbijeenkomst
van de Europese Raad in 2004.Employment TaskforceDe Europese Voorjaarsraad stelde in maart een werkgroep in onder leiding
van oud-minister-president Wim Kok. Deze Taskforce Employment zal voor eind 2003 rapporteren over de arbeidsmarkten in de lidstaten
en kortetermijnmaatregelen aanbevelen om de lidstaten te helpen bij het behalen
van de doelstellingen van de Europese werkgelegenheidsstrategie.6.5.2 VolksgezondheidStand van zakenBloed en bloedproductenDe Raad heeft eind 2002 de richtlijn voor bloed en bloedproducten aangenomen.
Deze heeft als doel een veilige bloedvoorziening in Europa en
stelt kwaliteits- en veiligheidsnormen aan handelingen met bloed en bloedbestanddelen.
Nederland vindt dat donatie-om-niet belangrijk is voor veilig bloed. De richtlijn
verplicht lidstaten echter niet tot onbetaalde donatie, maar stelt dat deze
in beginsel vrijwillig en onbetaald moet plaatsvinden. Op 27 februari
2002 is de richtlijn in werking getreden.BioterrorismeAls onderdeel van het Europees actieplan ter bestrijding van terrorisme
heeft de Raad in november 2002 conclusies aangenomen over bioterrorisme. Op
grond daarvan heeft de Commissie een overzicht van de Europese activiteiten
op dit gebied gepubliceerd. De ministers van Binnenlandse Zaken hebben een
alomvattend rapport afgerond waarin de bescherming van de volksgezondheid
tegen biologische aanslagen stevig is verankerd. Naar aanleiding van deze
rapporten is besloten dat de bestaande systemen voor verbetering vatbaar zijn.
De Raad voor Volksgezondheid heeft hierop de Commissie in 2001 geadviseerd
een Actie Programma te starten voor het verbeteren van de coördinatie
op het gebied van voorbereidingen tegen mogelijke biologische en chemische
dreigingen. Dit actieprogramma is geïmplementeerd en voorziet o.a. in
een 24-uurs alarmeringssysteem waaraan alle lidstaten deelnemen, uitwisseling
over nationale plannen tegen een mogelijke pokkenuitbraak en in een inventarisatie
van Europese capaciteit op het gebied van experts en farmaceutische productiecapaciteit.
Tevens zijn richtlijnen en standaarden opgesteld en is gesproken over samenwerking
op het gebied van vaccinontwikkeling. In een Communicatie van de Commissie
op 2–6 2003 (COM 2003/320) is beschreven wat het Actie Programma
tot nu toe heeft bereikt.TabakDe Raad heeft in december 2002 na een moeilijke discussie een politiek
akkoord bereikt over tabaksreclame. Lidstaten mogen op nationaal niveau strengere
maatregelen nemen op dit vlak, met name ten aanzien van voorschriften voor
reclame en verpakkingen.In de World Health Organisation (WHO) is op
21 mei 2003 na jaren van onderhandelen overeenstemming bereikt over een
wereldwijd verdrag tegen roken. De Raad heeft op 2 juni 2003 besloten
om dit verdrag gezamenlijk te ondertekenen. Nederland is daarmee zeer ingenomen.
Het heeft intensief geijverd voor Europese regels en eensgezinde opstelling
van de Unie in de WHO.DrugspreventieDe Raad heeft een aanbeveling aangenomen over het tegengaan van de risico's
die samenhangen met drugsverslaving. De aanbeveling spoort met het Nederlandse
beleid voor de hulpverlening aan drugsverslaafden.Weefsels en cellenDe Raad bereikte in juni 2003 een politiek akkoord over de richtlijn voor
weefsels en cellen. Deze stelt kwaliteits- en veiligheidseisen aan handelingen
met menselijke weefsels en cellen. Doel is bescherming van de volksgezondheid
en het voorkomen van de overdracht van ziekten door het vrije verkeer van
weefsels en cellen in de Unie. Weefsels en cellen die worden gebruikt als
grondstof voor medische producten dienen, naast de op het productieproces
van toepassing zijnde regels, te voldoen aan de eisen van deze richtlijn.
De regels gelden ook voor de invoer vanuit derde landen.SARSHet Severe Acute Respiratory Syndrom (SARS)
is een ernstige vorm van longontsteking. De ziekte werd voor het eerst gesignaleerd
in Guandong (China) en heeft zich verspreid naar andere landen. De Raad heeft
op 6 mei 2003 over SARS en de bestrijding ervan gesproken en afspraken
gemaakt over aanvullende Europese maatregelen. Hierbij is het uitgangspunt
dat alle lidstaten één koers varen. De WHO dient het voortouw
te nemen bij het bepalen van de maatregelen. In de SARS-epidemie ziet de Commissie
een extra argument voor het oprichten van een Europees Agentschap voor Infectieziekten.De Commissie zorgt voor internationale afstemming van de preventieve maatregelen
voor SARS. Hiervoor organiseert zij bijeenkomsten van experts uit de lidstaten
om een actueel overzicht van het verloop van de epidemie te houden. Daarnaast
draagt de Commissie zorg voor goede internationale surveillance, waardoor
alle gevallen centraal worden geregistreerd.Geestelijke gezondheidDe Raad nam in juni 2003 conclusies aan op het gebied van geestelijke
gezondheid. Begin 2003 werd in Athene een conferentie georganiseerd over dit
onderwerp. Deze conferentie vormde een voortzetting van de ingezette lijn
onder het Finse Voorzitterschap (1999). Het accent ligt hierbij met name op
sociale insluiting (vermaatschappelijking) en het bestrijden van stigma's
(reïntegratie in de arbeidsmarkt en bestrijding van armoede).KankerscreeningDe Raad deed in juni 2003 aanbevelingen over kankerscreening. Zij hebben
als uitgangspunt het terugbrengen van de mortaliteit door een vroege opsporing
van kanker via een doorlichting (screening) van risicogroepen. Een vroegtijdige
opsporing is een van de strategische punten in de kankerpreventie. De door
de Commissie voorgestelde aanbevelingen stemmen overeen met het Nederlandse
beleid voor bevolkingsonderzoek op het vlak van borstkanker en baarmoederhalskanker.
Nederland neemt daarbij in Europa een vooraanstaande positie in.GeneesmiddelenregelgevingDe Raad bereikte in juni 2003 een politiek akkoord over een herziening
van de regels voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. De wijzigingen dienen
de interne markt te bevorderen voor de farmaceutische industrie en het concurrentievermogen
van de farmaceutische industrie voor innovatieve producten en generieke geneesmiddelen
te vergroten. Daardoor wordt een hoog niveau van de volksgezondheid beter
gegarandeerd. De wijzigingsvoorstellen zullen leiden tot verbeteringen voor
enerzijds de centrale Europese registratieprocedure voor medicijnen en anderzijds
voor de wederzijdse erkenning van nationale procedures.Vrij patiëntenverkeerOp 29 oktober 2002 is in Brussel het overleg van start gegaan inzake het «high level process of reflection on patient mobility and
health care developments in the European Union». Dit informele
overlegorgaan van ministers van volksgezondheid buigt zich over vraagstukken
op het gebied van grensoverschrijdende zorg. De ministersbijeenkomst van 7 juli
2003 behandelde de volgende thema's:• Europese samenwerking om beter gebruik te maken van beschikbare
hulpbronnen (delen van capaciteit, centres of excellence);• informatievereisten voor patiënten, professionals en beleidsmakers;• toegang tot en kwaliteit van zorg;• afstemming van nationaal gezondheidsbeleid en Europese verplichtingen.De uitkomsten van het high level process worden
eind 2003 verwacht. De Commissie zal waarschijnlijk op grond van de conclusies
van het high level process met voorstellen komen.
De Europese gezondheidsministers zullen er conclusies uit trekken voor hun
agenda voor de komende periode.Europese ziekteverzekeringskaartDe Europese Raad te Barcelona van 20 maart 2002 besloot tot invoering
van een Europese ziekteverzekeringskaart. Hiermee zou op elektronische wijze
de verzekeringsgerechtigdheid van de houder kunnen worden vastgesteld zodat
deze overal in Europa met die kaart medische zorg kan krijgen ten laste van
zijn nationale verzekering. De Raad stelde als beoogde invoeringsdatum juni
2004, maar op technisch niveau is dit niet haalbaar gebleken. De Commissie
lost dit op door de invoering van de elektronische kaart naar een later tijdstip
(2008) te verschuiven en per 2004 een met het oog leesbare kaart in te voeren.
Nederland is in beginsel positief waar het de invoering van een elektronische
kaart betreft. Gelet op de onhaalbaarheid van de directe invoering van de
elektronische kaart, steunt Nederland inmiddels het door de Commissie voorgestelde
traject voor invoering van de met het oog leesbare kaart.Beleid in voorbereidingEuropees Centrum InfectieziektenDe Commissie zal een voorstel doen voor een Europees Centrum voor de bestrijding
van infectieziekten. Het gaat daarbij om de oprichting van een Europees coördinatiecentrum
voor de preventie, surveillance en bestrijding van natuurlijk optredende en
bewust verspreide infectieziekten. Het centrum zal begin 2005 operationeel
kunnen zijn. Nederland pleit voor een klein maar daadkrachtig centrum met
voldoende bevoegdheden om een hoge kwaliteit van preventieve maatregelen en
maatregelen ter bestrijding van besmettelijke ziekten in Europa te kunnen
waarborgen.Herziening geneesmiddelenregelgevingDe Raad wil in het najaar van 2003 een gemeenschappelijk standpunt over
de geneesmiddelenwetgeving voor menselijk gebruik bereiken. Daarnaast zal
het Italiaanse voorzitterschap werken aan een politiek akkoord over de geneesmiddelenregelgeving
voor dierlijk gebruik. ConferentiesHet Italiaanse voorzitterschap zal conferenties organiseren over de onderwerpen
«Gezonde Leefstijlen», «Veiligheid en kwaliteit van orgaandonatie
en transplantatie» en over «Tabak, preventie en communicatie».Ierse prioriteitenIerland zal zich tijdens zijn voorzitterschap, voor zover bekend, onder
meer richten op de volgende dossiers: het centrum ter bestrijding van infectieziekten,
tabak, follow-up geneesmiddelenwetgeving, richtlijn weefsels en cellen, het «High Level Process of patient mobility» en «Public Health».ReferentiesWerkgelegenheid en Sociaal Beleid• Mededeling van de Commissie over stroomlijning werkgelegenheidsbeleid
COM (2002) 487• Voorstel van de Commissie voor wijziging van Verordening 1408/71
(sociale zekerheid) COM (98) 779• Voorstel van de Commissie voor een richtlijn bescherming uitzendkrachten
COM (2002) 701• Voorstel van de Commissie Werkgelegenheidsrichtsnoeren 2003 COM
(2003) 176• Voorstel van de Commissie over aanbevelingen aan de lidstaten over
de uitvoering van het werkgelegenheidsbeleid COM (2003) 177• Gemeenschappelijk verslag van de Commissie en de Raad over toereikende
en betaalbare pensioenen COM (2002) 737• Besluit van de Raad voor de instelling van een tripartiete Top
voor Groei en Werkgelegenheid COM (2002) 341• Mededeling van de Commissie over de stroomlijning van de sociale
dimensie van de Lissabon-strategie COM (2003) 261Gezondheid• Richtlijn Bloed en Bloedproducten (PB L/2003/33/30)• Richtlijn medische hulpmiddelen (93/42/EEG)• Voorstel voor een richtlijn reclame en sponsoring voor tabaksproducten
(COM (2001) 283)• Voorstel voor ondertekening van de kaderovereenkomst WHO voor de
bestrijding van tabaksgebruik (COM (2003) 307)• Aanbeveling over preventie drugsverslaving (93/22/02)• Richtlijn over menselijke weefsels en cellen (COM (2003) 340 definitief)• Conclusies over het ernstig respiratoir syndroom (172/2/03)• Conclusies over stigmatisering en discriminatie van geesteszieken
(9106/03)• Voorstel voor een aanbeveling over kankerscreening (COM (2003)
230)• Geneesmiddelenverordening en -richtlijn (COM (2002) 735, COM (2003)
163 definitief)• Vrij verkeer van patiënten in Europa (10 217/02)• Mededeling inzake de invoering van de Europese verzekeringskaart
(COM (2003) 73 definitief)6.6 Raad voor het ConcurrentievermogenVergaderdata11 en 12 juli 2003Informele ministeriële bijeenkomst in Rome 22 en 23 september 2003Raad voor het Concurrentievermogen in Brussel 10 en 11 en 27 november 2003Raad voor het Concurrentievermogen in Brussel   11 maart 2004Raad voor het Concurrentievermogen in Brussel 17 en 18 mei 2004Raad voor het Concurrentievermogen in BrusselStand van zakenDe nieuwe Raad voor het Concurrentievermogen (RvC) kwam onder Deens voorzitterschap
voor het eerst bijeen. De Raad is een samenvoeging van de voormalige Interne
Markt-, Consumenten- en Toerismeraad, de Industrieraad en de Onderzoeksraad.
Het onderwerp consumentenbescherming heeft een plaats gekregen in de nieuwe
raadsformatie voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken.
Gebleken is echter dat de beide afgelopen voorzitterschappen er de voorkeur
aan gaven consumentenonderwerpen die betrekking hebben op het functioneren
van de interne markt, toch in de RvC te behandelen.Het afgelopen jaar was er nog sprake van grotendeels afzonderlijke agenda's
voor de verschillende onderdelen, waardoor er van daadwerkelijke integratie
maar beperkt sprake was. In de onderstaande terugblik worden de verschillende
beleidsterreinen, met het oog op de overzichtelijkheid, afzonderlijk van elkaar
behandeld.De Raad kwam zowel onder Deens als Grieks voorzitterschap drie maal regulier
bijeen. Daarnaast organiseerde het Deense Voorzitterschap een informele bijeenkomst
van ministers van Concurrentievermogen in Nyborg. Hoofddoel van deze vergadering
was het houden van een gedachtewisseling over het functioneren en de doelstellingen
van de nieuwe Raad. Geconstateerd werd dat de nieuwe raad een belangrijke
rol moet vervullen bij het monitoren van het Lissabonproces en dat gezocht
moet worden naar synergie tussen de verschillende beleidsterreinen (interne
markt, industrie, onderzoek en innovatie) met als uiteindelijke doel het vergroten
van het concurrentievermogen van de EU. Er werd onder meer overeengekomen
een nieuwe raadswerkgroep in te richten. Deze raadswerkgroep voor Concurrentievermogen
en Groei kan ook op hoog niveau bijeenkomen (Directeuren-Generaal uit de lidstaten).
Deze groep zou zich op strategisch niveau moeten bezighouden met het integreren
van beleidsterreinen met als uiteindelijke doel het versterken van het concurrentievermogen.Op 11 en 12 juli jl. vond de informele ministeriële bijeenkomst voor
het Concurrentievermogen plaats in Rome. Hierbij waren namens Nederland de
ministers van Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen
aanwezig. Naast de lidstaten waren ook de toetredende lidstaten en de leden
van het EVA (Europees Vrijhandelsakkoord) vertegenwoordigd.
Er is gesproken over diverse onderwerpen op het terrein van onderzoek, interne
markt, industriebeleid en mededinging. Daarnaast is, in het kader van de Lissabonagenda
en meer specifiek het verzoek van de Voorjaarsraad van maart jl., gesproken
over de wijze waarop een integrale strategie voor concurrentiekracht ontwikkeld
en geïmplementeerd kan worden.Interne MarktDe Europese interne markt vierde in januari 2003 zijn tiende verjaardag.
De Commissie heeft berekend dat dankzij het totstandkomen ervan de welvaart
van de lidstaten in de afgelopen tien jaar in totaal met 877 miljard
euro is toegenomen. De werkgelegenheid steeg met 2,5 miljoen banen en
door opening van nationale markten en daarmee toegenomen concurrentievermogen
zijn de prijzen van producten gedaald.De Commissie signaleert nog wel een aantal belangrijke tekortkomingen
van de interne markt. De Commissie stelt een geïntegreerde aanpak voor.
De interne marktstrategie 2003–2006 is hier een goede aanzet toe. Een
andere tekortkoming is dat er op dit moment nog zo'n 1600 inbreukprocedures
lopen van de Commissie tegen lidstaten, omdat lidstaten de Europese regels
voor de interne markt niet op tijd hebben omgezet in nationale wetgeving,
of niet op de juiste manier. Uit het meest recente «Scorebord voor de
Interne Markt» blijkt dat het steeds slechter gaat met de omzetting
van EU-regelgeving. Het zogenaamde implementatietekort van Nederland is opgelopen
van 1,8% tot 2,4%, bij een doelstelling van maximaal 1,5%. Deze verslechtering
is verontrustend. De Europese Unie brengt zichzelf onnodig economische schade
toe door het bedrijfsleven een level playing field
te onthouden. Het omzettingstekort van Nederland is het afgelopen jaar opgelopen
van 1,3% tot 2%, waarmee ons land 7e staat op de ranglijst.Verder constateert de Commissie dat het toezicht op het aanbesteden van
opdrachten door overheden niet in alle landen voldoende is en dat de (financiële)
dienstensector nog veel barrières kent, zoals verschillen tussen de
Europese landen in BTW-tarieven, belastingen, openingstijden van winkels en
financiële verslaglegging.Om deze problemen aan te pakken publiceert de Commissie vanaf dit jaar
om de 3 jaar (voorheen jaarlijks) een herziening van haar Interne Markt Strategie
(IMS). De strategie is een van de belangrijkste bijdragen van de Raad voor
het Concurrentievermogen aan de Europese agenda voor economische hervormingen.
De herziene IMS van maart 2003 en bestaat uit tien prioriteitsgebieden, te
weten:• verbeteren van vrij verkeer van goederen;• integreren van de dienstenmarkt;• hogere kwaliteit van netwerkindustrieën;• terugdringen van de effecten van belastingobstakels;• betere naleving van de regels voor overheidsaanbestedingen;• verbeteren van het ondernemersklimaat;• de demografische uitdaging het hoofd bieden (hervorming van pensioensystemen);• vereenvoudigen van regelgeving;• de regels handhaven;• meer en betere informatievoorziening.GemeenschapsoctrooiDe Raad heeft onder Grieks voorzitterschap, na 2,5 jaar onderhandelen,
een politiek akkoord bereikt over de hoofdlijnen van het toekomstige Gemeenschapsoctrooi.
De besluitvorming verloopt moeizaam, omdat er op dit dossier grote belangen
spelen en unanimiteit vereist is. Voordat de Raad definitief kan besluiten,
zal binnen de overeengekomen politieke hoofdlijnen nu eerst de concrete tekst
van de verordening verder moeten worden uitgewerkt. Het politieke akkoord
kende de navolgende inhoud:• jurisdictie: uiterlijk in 2010 wordt er een communautair, gecentraliseerd
octrooigerecht opgezet in Luxemburg, als onderdeel van het bestaande Gerecht
van Eerste Aanleg; tot die tijd blijven nationale rechtbanken bevoegd;• talenregime: aanvragen worden ingediend in Frans, Duits of Engels
of de eigen taal; na de verlening van een Gemeenschapsoctrooi moet de tekst
van het octrooi beschikbaar zijn in opnieuw het Frans, Duits of Engels en
moeten de zogenaamde claims – de kern van
het octrooi – in al deze drie talen vertaald zijn; binnen een redelijke
termijn daarna moeten de claims in alle overige officiële Gemeenschapstalen
beschikbaar komen.• rol van de nationale bureaus: zij krijgen een rol bij de voorlichting
over het Gemeenschapsoctrooi en kunnen op verzoek van gebruikers octrooiaanvragen
in ontvangst nemen om deze door te zenden aan het Europees Octrooibureau (EOB);
onder voorwaarden is het mogelijk dat de nationale bureaus het EOB assisteren
bij het verrichten van het zogenaamde nieuwheidsonderzoek;• verdeling van de inkomsten: verdeelsleutel van 50% voor het EOB
en 50% voor de nationale bureaus; vastgesteld moet nog worden hoe de lidstaten
onderling «hun» 50% verdelen.Nederland heeft zich tijdens de onderhandelingen compromisbereid opgesteld,
vanuit de wens om een akkoord te bereiken over dit belangrijke «Lissabondossier».
Nederland is gelukkig met het besluit om te kiezen voor gecentraliseerde rechtspraak
op communautaire basis. Uit een oogpunt van rechtsbescherming voor gebruikers
(met name bedrijven) is dit nieuwe jurisdictiesysteem een enorme stap vooruit.
De inwerkingtreding ervan uiterlijk in 2010 lijkt ver weg, maar realiter is
er geen andere keuze: de implementatie van het Gemeenschapsoctrooi in het
kader van het Europees Octrooiverdrag (met het EOB als uitvoeringsorganisatie)
en overigens ook de opzet van het jurisdictiesysteem zelf kosten de nodige
tijd; tegelijkertijd moet worden bedacht dat er niet vanaf het allereerste
moment dat Gemeenschapsoctrooien zullen kunnen worden aangevraagd meteen ook
juridische geschillen ontstaan. Nederland is minder gelukkig met het gekozen
talenregime. Nederland heeft steeds gehamerd op zo laag mogelijke kosten voor
het bedrijfsleven en had dan ook een voorkeur voor een talenregime met alleen
Engels of de drie talen van het EOB. Bovengenoemd talenregime brengt per octrooi
zo'n 5000 euro vertaalkosten met zich mee. Daarmee is het Gemeenschapsoctrooi
nog steeds wel aanzienlijk goedkoper dan de huidige bescherming onder het
Europees Octrooiverdrag, waaronder alleen een zelf gekozen bundel van nationale
octrooien wordt verleend en dat bovendien geen uniform rechtsbeschermingssysteem
heeft. Daarom heeft de regering er, als maximaal haalbaar compromis, uiteindelijk
mee ingestemd.Harmonisatie technische regelgeving en gevaarlijke stoffenDe Raad heeft een politiek akkoord bereikt over:• de richtlijn inzake meetinstrumenten. Deze richtlijn moderniseert,
vereenvoudigt en harmoniseert de metrologische regelgeving.• de omzetting van de bestaande richtlijn inzake drugsprecursoren
in een verordening. Drugsprecursoren zijn chemicaliën die voor de illegale
vervaardiging van drugs en psychotrope stoffen kunnen worden gebruikt, maar
daarnaast een brede reguliere toepassing in de chemische industrie hebben.– de verordening betreffende detergentia (onder andere huishoudelijke
waspoeders en wasmiddelen voor industriële reiniging). De verordening
vervangt een aantal bestaande richtlijnenen. Daarmee wordt de regelgeving
inzake detergentia gemoderniseerd en gestroomlijnd.– de 26e wijziging van de verbodsrichtlijn betreffende gevaarlijke
stoffen. Hiermee wordt het gebruik in bepaalde producten van drie stoffen
(nonylfenol, nonylfenolethoxylaat en cement), welke een gevaar voor het oppervlaktewater
en de volksgezondheid kunnen opleveren, verboden.– de richtlijn voor overheidsaanschaffingen, gericht op de nutssectoren.
In mei 2002 werd reeds een akkoord bereikt over de zusterrichtlijn, de zogenaamde
«klassieke richtlijn overheidsaanschaffingen».IndustrieIndustrie- en InnovatiebeleidDe Raad heeft zich gebogen over de mededeling van de Commissie over «Het
industriebeleid na de uitbreiding». De Raadsconclusies herinneren aan
de bijdrage die de industrie levert aan het concurrentievermogen van de EU.
De Raad benadrukt het generieke en horizontale karakter van industriebeleid.
Het beleid moet erop gericht zijn optimale randvoorwaarden voor bedrijven
in de gehele economie te creëren om de concurrentiekracht te bevorderen.
Sectorspecifieke eigenschappen, zoals in de farmacie, de chemie of de vliegtuigbouw,
mogen bij de vaststelling van beleid een rol spelen, zodat die sectoren niet
onnodig worden geremd in hun innovatie en concurrentiekracht.Verder heeft de Raad zijn waardering uitgesproken voor de mededeling van
de Commissie «Naar een Europees Innovatiebeleid». Tussen de lidstaten
bestond brede overeenstemming over het belang van horizontale coördinatie
van het innovatiebeleid, onder andere bij het beleid ten aanzien van de kapitaal-
en arbeidsmarkten, de administratieve lastendruk en het onderwijs- en onderzoeksbeleid.
De Raad voor het Concurrentievermogen moet volgens de meeste lidstaten een
centrale rol vervullen bij deze horizontale coördinatie. Een groot aantal
lidstaten, waaronder Nederland, benadrukte het belang van het scheppen van
voorwaarden om research & development uitgaven
zo efficiënt mogelijk in te zetten en, vooral die van bedrijven, te verhogen,
zodat de Europese Unie toegroeit naar haar doelstelling van 3%. Deze lidstaten
drongen aan op het ontwikkelen van een routekaart voor beleidsacties op het
terrein van Europees innovatiebeleid.MededingingsbeleidDe Raad heeft met unanimiteit een politiek akkoord gesloten over de herziening
van het Europese mededingingsbeleid. De Commissie heeft op 27 september
2000 een conceptverordening aangenomen waarbij een nieuw stelsel
voor de handhaving van de communautaire mededingingsregels wordt geïntroduceerd.
In lijn met de oproep van de Europese Raad te Barcelona kon deze grote hervormingsexercitie
onder het Deense voorzitterschap succesvol worden afgerond. Een belangrijk
element van het voorstel is dat de Commissie afstapt van het notificatie-systeem.
In dit systeem moesten bedrijfsafspraken centraal worden aangemeld waarop
de Commissie per geval besliste wel of geen vrijstellingsmachtiging te verlenen.
Het nieuwe systeem wordt er een van «wettelijke uitzondering».
De toepassing van de EU-mededingingsregels wordt gedecentraliseerd naar de
nationale mededingingsautoriteiten en de nationale rechterlijke instanties.Nederland is tevreden met de voorliggende verordening. Deze gemoderniseerde
tekst leidt tot een grotere effectiviteit van het handhavingsysteem en vermindering
van administratieve lasten. Bovendien worden de bevoegdheden van de Nationale
Mededingingsautoriteiten versterkt en juicht Nederland de tendens tot verdere
convergentie van de nationale handhavingssystemen toe.ScheepsbouwDe onderhandelingen tussen de Commissie en Korea over het beëindigen
van oneerlijke concurrentie door Koreaanse werven zijn mislukt. De Commissie
heeft, na goedkeuring hiervan door de Raad, een WTO-procedure gestart tegen
Korea en het zogenaamde tijdelijk defensief mechanisme is in werking getreden.
Dit mechanisme stelt de lidstaten in staat 6% steun te geven aan nationale
werven als aangetoond kan worden dat er sprake is van oneerlijke concurrentie
door Korea.OnderzoekHet Zesde KaderprogrammaHet «Zesde Kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor onderzoek,
technologische ontwikkeling en demonstratie, ter bevordering van de totstandbrenging
van de Europese onderzoeksruimte en van innovatie (2002–2006)»
is het voornaamste financiële instrument van de Europese Commissie om
vorm te geven aan de Europese onderzoeksruimte (European
Research Area – ERA). In december 2002 werden de eerste oproepen
gepubliceerd voor het indienen van projecten. Het Zesde Kaderprogramma kent
een totaal budget van 17,5 miljard euro en kent 7 prioritaire onderzoeksgebieden:• genomics en biotechnologie voor de
gezondheidszorg;• technologie voor de informatiemaatschappij;• nanotechnologieën, intelligente materialen (materialen met
een informatiecomponent), nieuwe productiemethodes;• lucht- en ruimtevaart;• voedselveiligheid en gezondheidsrisico's';• duurzame ontwikkeling van en verandering in het aardsysteem;• burgers en bestuur in de Europese kennismaatschappij.Een aantal lidstaten had moeite met de ethische aspecten van het genoomonderzoek
(stamcellen) en biotechnologie. Italië stemde uiteindelijk als enige
tegen het specifieke programma waarin dit type onderzoek is opgenomen en legde
een stemverklaring af inzake de ethische dimensie van onderzoek. Daarnaast
werd overeengekomen dat voorlopig geen onderzoeksgelden zullen worden besteed
aan onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van stamcellen.
Dit moratorium zal tot eind 2003 duren. Tegen die tijd zullen de lidstaten
samen met de Commissie ethische richtlijnen aannemen. Dit onderwerp zal onder
Italiaans voorzitterschap weer aan de orde komen. De overige specifieke programma's
werden unaniem aanvaard.European and Developing Countries Clinical Trials Partnership
(EDCTP)De Raad heeft een politiek akkoord bereikt over het EDCTP-voorstel voor
een lange termijn samenwerkingsverband tussen de EU-lidstaten, Noorwegen en
ontwikkelingslanden voor klinische proeven op armoedegerelateerde ziekten
(HIV/Aids, malaria en tuberculose).Het EDCTP programma wordt met een programma-omvang van € 600
miljoen euro voor de initiële periode (2003–2007) het grootste
project dat ooit uit het onderzoeksbudget van de Unie werd gefinancierd. De
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) mag het secretariaat
van het EDCTP huisvesten, hetgeen van belang is voor de positionering van
Nederland in de «Europese Onderzoeksruimte».Beleid in voorbereidingItaliaans voorzitterschapDe Italiaanse prioriteiten moeten worden gezien in de context van de Lissabon-doelstellingen
en het streven naar het vergroten van het Europese concurrentievermogen. Om
de Europese concurrentiekracht te bevorderen dienen drie beleidshoofdlijnen
te worden gevolgd: versterking van de interne markt, de verbetering van het
ondernemingsklimaat en vergroting van kennis. Het Italiaanse voorzitterschap
zal voor de interne markt inzetten op:• versterking van de rol van de Raad voor het Concurrentievermogen
bij de economische beleidsontwikkeling. Dit dient in nauwe samenwerking te
gebeuren met de Ecofin Raad en de Europese Voorjaarsraden;• voortzetting van het «Actieplan Betere Regelgeving»;• verwijdering van belemmeringen voor de verwezenlijking van een
interne markt voor diensten.Daarnaast acht het Italiaanse voorzitterschap onderwijs en opleiding cruciaal
voor de kenniseconomie. Het is van belang om de strategische gebieden van
kennis te identificeren. Om de doelstelling van 3% R&D-uitgaven te bereiken
in de 7 jaren die nog resten tot 2010, zijn volgens het Italiaanse voorzitterschap
aanvankelijk meer publieke interventies nodig om private investeringen te
stimuleren. Het aantal en de diversiteit van de zogenaamde centra van excellente
kennis, alsmede hun onderlinge netwerk, moet stijgen. Ook moeten de opleiding
en mobiliteit van Europese onderzoekers worden bevorderd.Het Italiaanse voorzitterschap heeft in dit licht 6 doelen:• herziening van de staatssteunregels zodat ze beter rekening houden
met de behoeften van het midden- en kleinbedrijf (MKB) en toegang tot onderzoek
vereenvoudigen;• fiscale regels vaststellen die onderzoek, opleidingen en innovatie
faciliteren;• onderzoeksinitiatieven steunen die de publiek-private samenwerking verbeteren en die de mobiliteit van de wetenschappers tussen de private
en de publieke sector versterken;• het ondersteunen via bijvoorbeeld belastingsmaatregelen, van de
ontwikkeling van technologische districten, waarbij lokale overheden en publiek
en privaat kapitaal betrokken is;• het stimuleren, door middel van bonussen, van Europese technologische
districten, waarbij meerdere lidstaten, ook de nieuwe lidstaten, betrokken
zijn;• de R&D-markt concurrerend en aantrekkelijk maken voor jonge
talenten.Het Italiaans voorzitterschap meent dat de EU haar menselijk kapitaal
moet koesteren door onder meer clusters van onderzoek te identificeren die
bijdragen aan economische groei en door een onderwijsbeleid te voeren dat
bijdraagt aan dat menselijk kapitaal en de sociale cohesie. In dat verband
is relevant dat de Europese Raad (Voorjaarstop) van 2003 naast de realisering
van de 3%-doelstelling ook het beleid ten aanzien van menselijk kapitaal heeft
aangewezen als terrein waarop open coördinatie kan worden toegepast.
Verwacht mag worden dat hiervoor onder het Italiaanse voorzitterschap initiatieven
worden genomen. Daarnaast heeft de Commissie in de tweede helft van 2004 een
mededeling over de loopbaan van onderzoekers aangekondigd, alsook een actieplan
en richtlijnvoorstel voor de toelating en het verblijf van onderzoekers uit
derde landen.Specifieke dossiersOvernamerichtlijnDe Raad heeft geen politiek akkoord kunnen bereiken over de overnamebodrichtlijn.
Het bleek niet mogelijk een compromis te vinden, dat acceptabel is voor alle
lidstaten. Het Italiaanse Voorzitterschap zal dit dossier overnemen.Nederland zal zijn inzet handhaven en zal zich hard maken voor het bereiken
van een level playing field. Een Portugees voorstel
is voor Nederland de beste optie. Volgens dit voorstel mogen bedrijven beschermingsconstructies
handhaven, maar dit moet dan openbaar gemaakt worden. Hierdoor wordt het voor
de marktpartijen duidelijk of ze te maken hebben met een bedrijf met of zonder
beschermingsconstructie. De markt kan dan op basis van die informatie haar
waardeoordeel bepalen.Richtlijn Vrij Verkeer van PersonenDe Raad zal streven naar een akkoord over de richtlijn voor vrij verkeer
van personen. Het recht op vrij verkeer van burgers van de Unie en hun familieleden
is in de huidige EU-wetgeving vervat in verschillende verordeningen en richtlijnen.
Dit voorstel voor een richtlijn beoogt deze verschillende regelingen bijeen
te brengen in één geconsolideerde richtlijn.Diensten van Algemeen BelangTijdens de Raden van Laken (2001) en Barcelona (2002) is de Commissie
verzocht meer helderheid te verschaffen omtrent de reikwijdte van Diensten
van Algemeen Belang (DAB's) en de bevoegdheidsverdeling tussen
de Commissie en de lidstaten ten aanzien van de uitvoering, financiering en
organisatie hiervan. Diensten van Algemeen Belang
vormen een containerbegrip. Het omvat verschillende typen activiteiten zoals
netwerkindustrieën (energie, post, transport en telecommunicatie), gezondheidszorg,
onderwijs en sociale zekerheid.Inmiddels heeft de Commissie een groenboek over dit onderwerp gepubliceerd.
De Commissie onderstreept de bijdrage van de interne markt en de mededingingsregels
aan de (verbeterde) kwaliteit en efficiëntie van diensten die van belang
zijn voor burgers en bedrijfsleven. Daarnaast is de Commissie niet zonder
meer voorstander van algemene EU-wetgeving om de positie van DAB's af te bakenen.
Dit zou te algemeen zijn om voor de specifieke sectoren nog operationele waarde
te hebben. Tevens stelt het groenboek dat, mede door het subsidiariteitsbeginsel,
de Commissie beperkte bevoegdheden op dit onderwerp heeft. Nederland hecht
groot belang aan het waarborgen van kwaliteit, prijs, toegankelijkheid en
continuïteit van DAB's en is van mening dat de consequenties van de toepassing
van marktwerking en steunregels voor de terreinen van onderwijs en sociaal
beleid bijzondere aandacht verdienen.De regering is geen voorstander van het introduceren van een kaderrichtlijn[,
omdat een dergelijke kaderrichtlijn gegeven het algemene karakter ervan geen
recht doet aan het specifieke en zeer diverse karakter van de diverse sectoren
waarop hij betrekking heeft]. Daarnaast kan hij leiden tot concurrentieverstoring
en een obstakel vormen bij verdere liberalisering van markten.ConcentratieverordeningDe Raad zal streven naar het bereiken van overeenstemming over de herziening
van de Concentratieverordening. Het EU-mededingingsrecht kent een stelsel
om concentraties (fusies, overnames, joint ventures)
vooraf te controleren, zodat de mededinging niet in gevaar wordt gebracht.
Eind 2002 kwam de Commissie na een evaluatie van de vigerende verordening
met een voorstel tot herziening. De ervaringen met de huidige Concentratieverordening
zijn tamelijk gunstig en het voorstel omvat dan ook geen majeure stelselwijziging.
Het accent ligt op het wegnemen van praktische problemen en belemmeringen.
Het is de bedoeling dat de vernieuwde verordening voor de voorjaarstop van
2004 wordt aangenomen.Actieplan 3% R&DDe Commissie heeft de mededeling «Investeren in Onderzoek: een actieplan
voor Europa (3% BBP-doelstelling)» gepresenteerd. Het actieplan geeft
een gedetailleerde uitwerking van de doelstelling om in 2010 de Europese onderzoeksuitgaven
tot 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) van de lidstaten te verhogen,
waarvan tweederde door private partijen. Hierbij wordt het belang van onderzoek
en innovatie onderstreept. Naast meer fundamenteel onderzoek is er ook een
meer marktgerichte toepassing wenselijk. Vrijwel alle lidstaten, waaronder
Nederland, onderstrepen het belang van een actief beleid en een systematische
aanpak om het investeren in onderzoek te stimuleren, waarbij de huidige financiële
beperkingen in het oog dienen te worden gehouden. Een lichte vorm van open
coördinatie van nationaal beleid wordt daarbij nuttig geacht. Het belang
van publiek-private samenwerking wordt benadrukt als middel om een hoog investeringsniveau
te bereiken. Vooral de toekomstige lidstaten refereerden aan het belang van
de inzet van structuurfondsen voor onderzoeksdoeleinden. Afgesproken
is tijdens het Italiaanse voorzitterschap verder te spreken over het actieplan.ConsumentenonderwerpenHet komende jaar zal de Raad voor het Concurrentievermogen pogen overeenstemming
te bereiken over het verordeningsvoorstel voor verkoopbevorderende acties (sales promotions) en de richtlijn consumentenkrediet.
Verder zal de Raad zich waarschijnlijk buigen over de kaderrichtlijn oneerlijke
handelspraktijken, die de Commissie heeft voorbereid.De voorgestelde verordening «administratieve
samenwerking op het gebied van handhaving van consumentenrecht»
voorziet in «administratieve samenwerking» ten aanzien van de
handhaving van consumentenrecht in geval van grensoverschrijdende inbreuken.
Deze verordening wordt momenteel nog door de Commissie voorbereid. Omdat in
Nederland consumentenrecht met name civielrechtelijk wordt gehandhaafd, kent
Nederland geen publieke handhavingsautoriteit. Door deze verordening zou Nederland
een autoriteit moeten oprichten, dan wel het werk moeten onderbrengen bij
een bestaande publieke instantie. Nederland steunt het doel, verbetering van
de samenwerking, van de verordening, maar volgens Nederland is een verbeterde
samenwerking ook mogelijk met behoud van het huidige civielrechtelijk handhavingsysteem.De verordening sales promotions heeft tot
doel grensoverschrijdende verkoopbevordering middels kortingsacties, waardebonnen,
spelletjes en geschenken (en de reclame daarvoor) eenvoudiger te maken. De
verordening staat algehele verboden op verkoopbevorderende acties en gerelateerde
commerciële communicatie (reclame) niet langer toe. Nederland hecht veel
belang aan het voorstel en is van mening dat promotieacties op het gebied
van alcohol, tabak en kansspelen buiten de reikwijdte van de verordening dient
te vallen.De richtlijn consumentenkrediet is bedoeld om de wetgeving op Europees
niveau volledig te harmoniseren. Het doel daarvan is uniforme bescherming
te bieden aan de Europese consument. De belangrijkste elementen van de geactualiseerde
richtlijn zijn: uitbreiding van de reikwijdte (onder andere tot kredietbemiddelaars),
bevorderen van transparantie en het opzetten in iedere lidstaat van een centraal
nationaal kredietregistratiebureau. Nederland steunt de doelstelling van de
richtlijn.Referenties• Scoreboard Interne Markt:• http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/update/score/index.htm• Zesde voortgangsverslag over het Actieplan voor financiële
diensten:• http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/finances/actionplan/progres
s6nl.pdf• Voorstel Verordening Gemeenschapsoctrooi:• http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/indprop/412nl.pdf• Verordening Verkoopbevorderende Activiteiten:• http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/comcom/unfair/01-1351nl.pdf• Kwaliteit van Regelgeving:• Actieplan «Simplifying and improving the regulatory environment»
COM(2002)2786.7 Raad Vervoer, Telecommunicatie en EnergieVergaderdata4 en 5 juli 2003Informele Raad (Vervoer) in Napels 18, 19 en 20 juli 2003Informele Raad (Energie en Milieu) in Montecatini 3 en 4 september 2003Informele Raad (Telecommunicatie) in Viterbo 9 en 10 oktober 2003Raad in Luxemburg 20 november 2003Raad in Brussel 4 en 5 december 2003Raad in Brussel 15 december 2003Raad in Brussel (eventueel alleen energie)   8 en 9 maart 2004Raad in Brussel 10 en 11 juni 2004Raad in Luxemburg6.7.1 VervoerStand van zakenIn de Transportraden werd tijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen
een aantal belangrijke onderwerpen aan de orde gesteld, zoals:• de veiligheid in de scheepvaart• relaties van de EU met derde landen in de luchtvaart/open
skies• de Single European Sky• het ecopuntensysteem• het Tweede Spoorpakket• het Marco Polo-programma• het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo• het «Actieplan verkeersveiligheid 2003–10».Veiligheid in de scheepvaartIn reactie op het zinken van de olietanker «Prestige» in november
2002 voor de Spaanse kust heeft de Unie in snel tempo diverse acties ondernomen.
Tijdens het Griekse voorzitterschap is een politiek akkoord bereikt over een
verbod op het vervoer van zware oliesoorten (vanaf 900 kg per m3) in enkelwandige tankers van en naar havens in de Unie en voor schepen
onder de vlag van een lidstaat, de versnelde uitfasering van enkelwandige
tankers alsmede speciale keuringen voor enkelwandige tankers ouder dan 15
jaar.Uitfasering voor grote enkelwandige tankers (de zogenaamde categorieën
2 en 3) loopt tot 2010. Een uitloopmogelijkheid tot 2015 bestaat voor schepen
met slechts één dubbele zijde of één dubbele bodem,
mits deze niet ouder zijn dan 25 jaar. Bij een mondiale aanpak van sneller
uitfaseren van de tankervloot zouden capaciteitsproblemen kunnen ontstaan.
Hierop heeft Nederland gewezen.Eerder was onder Deens voorzitterschap reeds overeenstemming bereikt over
een aantal maatregelen om de maritieme veiligheid te bevorderen, waaronder
de publicatie van een zwarte lijst van schepen, het uitwerken van «places of refuge» en het versneld rekruteren
van port state control inspecteurs.Relaties van de EU met derde landen in de luchtvaart /
open skiesBij de uitspraak van het Europese Hof van Justitie eerder dit jaar over
de bilaterale open skies akkoorden met de VS werd
verklaard dat deze deels in strijd zijn met het EG-verdrag en dat de Gemeenschap
op een aantal deelterreinen (computer reserveringssysteem, slots, intra-EU-tarieven) exclusief bevoegd is om over luchtvaartakkoorden
te onderhandelen met derde landen. Voorts verhoudt het recht van vestiging
zich niet met het afsluiten van bilaterale akkoorden.Als gevolg van de uitspraak van het Hof werd onder Grieks voorzitterschap
een pakket maatregelen inzake open skies aanvaard:
een mandaat voor de Commissie voor luchtvaartonderhandelingen met de VS, een
horizontaal mandaat voor de Commissie voor onderhandelingen met derde landen
over onderwerpen die vallen onder de exclusieve competentie van de Gemeenschap
alsmede een Verordening over onderhandelingen en implementatie van luchtvaartverdragen
tussen de lidstaten en derde landen. Met dit pakket is tegemoet gekomen aan
de noodzaak om enerzijds de bilaterale verdragen zo snel mogelijk in lijn
te brengen met het EG-recht en anderzijds om, ten behoeve van de noodlijdende
sector en van de consument, de lidstaten in staat te stellen de huidige luchtvaartrelaties
te continueren en uit te breiden.Single European SkyTeneinde de toenemende congestie in het Europese luchtruim het hoofd te
kunnen bieden is onder Deens voorzitterschap overeengekomen om eind 2004 het
Europese luchtruim om te vormen tot een gemeenschappelijk luchtruim dat valt
onder één EU-wetgevingsregiem. De maatregelen gelden ten eerste
voor de hogere luchtlagen.EcopuntensysteemBij toetreding tot de EU (1993) bedong Oostenrijk de toepassing van het
ecopuntensysteem. Dit contingenteringssysteem beoogt de schade aan het milieu
door wegvervoer te beperken en heeft inmiddels zijn doel, een substantiële
reductie van de uitstoot door het goederenvervoer, bereikt. Het systeem, dat
eind 2003 afloopt, is alleen van toepassing op het transito-wegvervoer door
Oostenrijk. Het onder het Deense voorzitterschap door de Raad bereikte «compromisvoorstel»
voor verlenging na 2003 heeft het EP volledig verworpen. Dat betekent een
stevige conciliatie tussen Raad en EP onder Italiaans voorzitterschap. Nederland
heeft in de Raad tegen het «compromis» gestemd, aangezien hierdoor
investeringen in milieuvriendelijke vrachtwagens (Euro-4) te weinig worden
beloond.Tegenstanders van het ecopuntensysteem, waaronder Nederland, wijzen op
het belang van het vrije verkeer van goederen en verwijzen tevens naar de
achterblijvende uitvoering van Oostenrijkse verplichtingen tot uitbreiding
van het spoor. De Nederlandse voorkeur gaat uit naar een duurzaam alternatief
(infrastructuurheffing) in plaats van verlenging van het bewerkelijke en marktverstorende
ecopuntensysteem.Tweede SpoorpakketOnder het Griekse voorzitterschap werd een politiek akkoord bereikt over
het Tweede Spoorpakket, bestaande uit een aantal voorstellen voor regelgeving.
Hieronder vallen harmonisatie van spoorwegveiligheidsregels, transparantie
en informatieverstrekking over veiligheid en onderzoek naar
ernstige ongevallen en incidenten, alsmede de oprichting van een Europees
Spoorwegagentschap (European Rail Agency-ERA)
met als voorlopige zetel Brussel. Door Nederland werd met succes aangedrongen
op duidelijke veiligheidsregels. Indien strengere nationale normen worden
vastgesteld dienen deze eerst aan de Commissie te worden voorgelegd en te
worden afgestemd met de betrokken partijen; dit om te voorkomen dat strengere
nationale regels marktverstorend kunnen werken.De openstelling van nationale markten en het toestaan van cabotage is
een noodzakelijke voorwaarde om tot een verbetering van de concurrentiepositie
van het spoor te komen. Openstelling van nationale markten zal in 2006 plaatsvinden,
maar cabotage in de vorm van uitbreiding van toegangsrechten voor vervoerders
uit andere lidstaten tot binnenlands goederenvervoer (minder lege retourritten)
wordt toegestaan per 2008.Marco Polo programmaTijdens het Deense voorzitterschap ging de Raad akkoord met een budget
van 75 miljoen euro voor het programma Marco Polo. Inmiddels heeft ook
het EP hiermee ingestemd. Het betreft een stimuleringsprogramma voor multimodaal
vervoer (meer goederenvervoer via spoor, binnenvaart en kustvaart) met een
looptijd van 2003 tot en met 2010. Het programma staat tevens open voor de
kandidaat-lidstaten (inclusief Turkije) en de lidstaten van de EVA.Galileo, het Europese satellietnavigatiesysteemMet Galileo zal Europa vanaf 2008 kunnen beschikken over een eigen
satelliet- en navigatiesysteem. Door de Gemeenschappelijke Onderneming –
de uitvoeringsorganisatie voor de ontwikkelingsfase – is een tender
uitgeschreven voor het uitvoeren van de lancerings- en operationele fase van
het project. Voorts is politieke overeenstemming bereikt over de integratie
van de reeds bestaande European Geostationary Navigation
Overlay Service (EGNOS) in het Galileo-programma. EGNOS biedt aan
gebruikers van radionavigatie via satellieten een hoge prestaties leverende
dienst voor navigatie en positiebepaling, die kwalitatief beter is dan hetgeen
momenteel beschikbaar is in Europa. Verder is voortgang geboekt bij het overleg
met de Verenigde Staten over de mogelijke overlap met het militaire GPS-signaal.
Ten slotte werd de Commissie een onderhandelingsmandaat verleend voor een
overeenkomst tussen de Unie en China over de ontwikkeling van het civiele
navigatiesysteem van Galileo. Het doel van deze samenwerking is tot een versterking
van het project te komen. Het mandaat sluit samenwerking op het gebied van Public Regulated Service (PRS, het meest beveiligde signaal)
uit.Actieplan verkeersveiligheid 2003–10Tijdens het Griekse voorzitterschap werd een «Actieplan verkeersveiligheid»
aangenomen, teneinde in 2010 te komen tot een halvering van de 40 000
verkeersslachtoffers die jaarlijks in de Unie te betreuren zijn. De gestelde
doelen worden gedifferentieerd naar gelang de nationale situatie; niet in
alle lidstaten valt evenveel winst te behalen op het gebied van verkeersveiligheid.Beleid in voorbereidingHoofdthema's onder het Italiaanse voorzitterschap zullen zijn:Het vrije verkeer van goederen en personen in de EUTijdens de Informele Raad te Napels op 4 en 5 juli stond de ontwikkeling
van de Europese transportinfrastructuur (herziening van de Trans-Europese
Netwerken – TEN's) en het Alpentransport en de financiering daarvan
centraal. De discussie vond plaats tegen de achtergrond van• de Mededeling van de Commissie over de ontwikkeling van de Trans-Europese
Netwerken (nieuwe financieringsvormen en coördinatiemechanismen);• het adviserend rapport van de Groep op Hoog Niveau onder leiding
van Karel van Miert over nieuwe TEN-richtsnoeren (criteria voor TEN-subsidies)
en nieuwe prioritaire projecten op de hoofdverbindingsassen in een uitgebreid
Europa van 30 juni 2003;• het initiatief van de Italiaanse minister van Transport Tremonti,
gericht op het bevorderen van private deelname in infrastructuurinvesteringen,
met name via een grotere en meer risicodragende rol van de Europese Investeringsbank
en• een Mededeling van de Commissie over de ontwikkeling van een Euro-Mediterraan
transportnetwerk.Ook loopt op dit moment een studie van de Commissie naar de Europese transportstromen.
Op basis van het rapport van Van Miert en de uitkomst van de studie zal de
Commissie eind september met een voorstel aan de Raad komen met hierin opgenomen
algemene richtsnoeren en een lijst van prioritaire projecten, dit ter vervanging
van de huidige lijst van Essen. Tevens wordt gekeken naar horizontale projecten
op het gebied van informatietechnologie en management in vervoer. Genoemde
projecten komen met voorrang in aanmerking voor (gedeeltelijke) financiering
uit de financiële middelen voor de TEN's. De voorstellen zullen moeten
worden bekeken in het licht van de volgende financiële perspectieven.Duurzame ontwikkeling van transport door «modal
shift»Teneinde de toename in het Europese verkeer en transport op te vangen
is een verbetering van alternatieven voor het wegvervoer; spoor, binnenvaart
en kustvaart, gewenst. Het Marco Polo programma kan, nu het is vastgesteld,
verder worden ingevuld. Onder het Italiaans voorzitterschap zal een start
worden gemaakt met de conciliatie tussen Raad en EP over het Tweede Spoorpakket. Modal shift dient gepaard te gaan met gelijktijdige toepassing
van emissie beperkende technieken voor alle modaliteiten om substantiëler
bij te dragen aan duurzame ontwikkeling.Adequate financiële instrumenten voor nieuwe infrastructuurHet Italiaanse voorzitterschap is voornemens een raamwerk op te stellen
voor de financiering van infrastructuur, teneinde duidelijkheid te krijgen
over de regels voor de verhouding tussen privaat en publiek geld bij investeringen
in infrastructuur. Het raamwerk moet tevens kruissubsidiëring tussen
verschillende vervoersmodaliteiten mogelijk maken en een verdeelsleutel voor
de inzet van nationaal en Europees geld bij grensoverschrijdende projecten
vaststellen. Nederland is tegenstander van de voorgestelde verhoging van het
cofinancieringpercentage voor TEN's. Op de agenda staat eveneens de richtlijn
interoperabiliteit van tolsystemen eventueel de herziening van
de Eurovignet-richtlijn (beprijzing goederenvervoer over de weg). Verder zal
het Italiaanse voorzitterschap een begin maken met de herziening van de TEN-richtsnoeren.Liberalisering van transportsystemenIn het komende jaar komt liberalisering van transportsystemen aan de orde
in de vorm van de herziening van het derde pakket voor de luchtvaart, de bescherming
tegen oneerlijke praktijken van luchtvaartmaatschappijen uit derde landen,
de verzekeringseisen in de luchtvaartsector en de conciliaties tussen Raad
en EP over de liberalisering van diensten in havens en het Tweede Spoorpakket.Veiligheid van goederen- en personentransportOp de agenda staan verbetering van tunnelveiligheid, de veiligheid van
zeelieden, bescherming tegen maritieme vervuiling, beveiliging van schepen
en havenfaciliteiten, nieuwe veiligheidsstandaarden voor het spoor en veiligheid
in de lucht door het Single European Skypakket.Het Ierse voorzitterschap zal naar verwachting aandacht geven aan:• de Trans-Europese Netwerken (TEN's)• het Derde Spoorpakket• modal shift• maritieme veiligheid• passagiersrechten• verkeerveiligheid• Galileo6.7.2 TelecommunicatieStand van zakenTijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen sprak de Telecommunicatieraad
onder andere over:• de algemene situatie in de telecommunicatiesector;• het Actieplan e-Europe 2005;• het programma ter omvorming van Europa tot een kenniseconomie (MODINIS);• het hergebruik van overheidsdocumenten;• ICT- en e-businessvaardigheden in Europa;• de oprichting van een Europees Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging
(European Network and Information Security Agency
- ENISA); en• de bijdrage van de Unie aan de World Summit
on the Information Society (WSIS)Situatie in de sector telecommunicatieDoor de slechte situatie in de telecomsector zijn de laatste jaren de
investeringen sterk gedaald. Het uitblijven van onderzoek en van innovaties
ondermijnt de concurrentiepositie van de sector op lange termijn. Directe
aanleiding om de algemene situatie in de telecommunicatiesector op de agenda
van de Raad te zetten was een brief van de Franse president Chirac aan het
Deense voorzitterschap en de Commissie waarin de alarmklok over de sector
werd geluid.Begin dit jaar bracht de Commissie de mededeling «Elektronische
communicatie: de weg naar een kenniseconomie» uit. Hierin geeft zij
aan welke stappen genomen kunnen worden om de situatie in de sector de verbeteren.
Genoemde maatregelen zijn de implementatie van het regelgevend kader, het e-Europe actieplan, de ontwikkeling van de respectievelijke
breedbandstrategieën in de lidstaten en de derde generatie mobiele telefonie.
Staatssteun aan de sector wordt ondubbelzinnig afgewezen, zoals bleek uit
de steun van de Raad aan de mededeling van de Commissie.Verdere ontwikkeling van de telecommunicatiesector zal een belangrijke
bijdrage leveren aan het bereiken van de Lissabon-doelstellingen. Vooral aandacht
voor de ontwikkeling van breedbandinfrastructuur en -diensten sluit aan bij
de Nederlandse prioriteiten.Actieplan e-Europe 2005Het «Actieplan e-Europe 2002»
is afgerond. De doelstelling voor de informatiemaatschappij zijn gehaald.
In vervolg op het actieplan is onder het Deense voorzitterschap het «Actieplan e-Europe 2005 – een informatiemaatschappij voor
iedereen» aangenomen. Dit actieplan heeft als doel de ontwikkeling en
het gebruik van nieuwe elektronische diensten (e-government,
e-health, e-learning en e-business) te bevorderen. Hiertoe wordt
de aanleg van breedbandige en veilige informatienetwerken gestimuleerd. Multi-annual programme (2003–2005) for monitoring
eEurope, dissimenation of good practices and the improvement of network and
information security (MODINIS)De Raad bereikte overeenstemming over MODINIS, een driejarig (2003–2005)
financieel programma ter ondersteuning van nationale inspanningen op het gebied
van ICT voor de omvorming van Europa in een kenniseconomie. Tijdens het Deense
voorzitterschap werd een budget van 20 miljoen euro voor MODINIS overeengekomen.
Op aandringen van het EP komt binnen het programma meer aandacht voor zwakkere
groepen in de samenleving en zal het opengesteld worden voor de kandidaat-lidstaten.Hergebruik van overheidsdocumentenDe Raad bereikte overeenstemming over de richtlijn over het hergebruik
van overheidsdocumenten. Hiermee beoogt hij te bereiken dat op de Europese
informatiemarkt voor alle marktdeelnemers dezelfde basisvoorwaarden gelden
voor het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsinformatie,
dat deze voorwaarden transparanter worden en dat aldus marktverstoringen tot
het verleden behoren.ICT- en e-businessvaardigheden in EuropaDe Raad kwam tot een akkoord over ICT- en e-businessvaardigheden die een
bijdrage leveren aan het behalen van de Lissabon-doelstellingen (de zogenaamde «e-skills»). De behoefte aan e-skills geldt voor zowel professioneel ICT-personeel als de maatschappij
in het algemeen.Europees Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging
(ENISA).De Raad sloot een politiek akkoord over de oprichting van een Europees
Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging (ENISA). Het Agentschap
zal een belangrijke rol spelen bij de beveiliging van de digitale economie
in Europa en de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in het algemeen.
De organisatie krijgt adviserende en coördinerende taken, waarbij gegevens
over informatiebeveiliging worden verzameld en geanalyseerd, en zal vooral
dienen als een expertisecentrum voor zowel de lidstaten als de EU-instellingen.World Summit on the Information Society (WSIS)De Raad kwam tot politieke overeenstemming over de bijdrage van de Unie
aan de World Summit on the Information Society
(WSIS), waarvan het eerste deel in december te Genève zal plaatsvinden.
Het doel van dit initiatief van de Verenigde Naties is het samenbrengen van
nationale overheden, VN-agentschappen, de private sector, het maatschappelijke
middenveld en niet-gouvernementele organisaties (NGO's), teneinde de ontwikkeling
van de informatiemaatschappij te coördineren en verder uit te bouwen.
Vanuit de Unie zal in dit kader aandacht worden gevraagd voor Europese waarden
(waaronder mensenrechten en versterking van democratie door e-government) en voor thema's op het gebied van ontwikkeling (onder
andere ziektebestrijding door e-health). Beleid in voorbereidingOnder de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zal naar verwachting aandacht
worden gegeven aan:• de algemene situatie in de telecomsector, met aandacht voor mobiele
telefonie en breedband.• hergebruik van overheidsdocumenten• Europees Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging (ENISA).• World Summit on the Information Society
(WSIS)• e-government: in vervolg op de Europese e-government conferentie komt de Commissie in het najaar
van 2003 met een mededeling over e-government.
Verder zal de Commissie met een voorstel komen voor het vervolg van het programma
voor Interchange of Data between Administrations
(IDA-programma), waarin activiteiten worden ontwikkeld voor onder andere pan-Europese
dienstverlening en interoperabiliteit.• digitale televisie• nationale breedbandstrategieën• het netwerk voor de derde generatie mobiele telefonie (Universal Mobile Telecommunication System - UMTS)6.7.3 EnergieStand van zakenDe liberalisering van de energiemarkt vordert zoals voorzien. Er is overeenstemming
bereikt over het aanpassen van de richtlijnen voor elektriciteit en gas. De
geschilpunten over publieke dienstverlening aan huishoudens, de datum voor
volledige marktopening en de juridische scheiding tussen enerzijds bedrijven
van (transmissie- en distributie-)netbeheerders en anderzijds bedrijven voor
productie en levering van energie zijn door compromissen weggenomen. In de
Ecofin Raad is overeenstemming bereikt over de richtlijn energiebelastingen.
Overeenstemming bestaat inmiddels ook over een verordening voor grensoverschrijdende
handel in elektriciteit. De verordening is gericht op het verbeteren van de
omstandigheden voor de grensoverschrijdende handel in elektriciteit. Daartoe
wordt een compensatieregeling ingevoerd tussen de netwerkbeheerders in Europa
en wordt een aantal principes met betrekking tot netwerktarieven en de toedeling
van (schaarse) beschikbare capaciteit op de verbindingslijnen geharmoniseerd.Overeenstemming is bereikt over wijziging van de bestaande richtlijn voor
Trans-Europese netwerken (TEN-richtlijn) in de energiesector. Hierdoor kan
in het bijzonder prioriteit gegeven worden aan projecten voor het tot stand
brengen van verbindingsleidingen (interconnecties) tussen de EU-landen in
de haalbaarheidsfase. De verbindingsleidingen zijn essentieel voor het tot
stand komen van een interne energiemarkt.Zoals nu voorzien zal de energiemarkt per 2004 geliberaliseerd zijn voor
de commerciële gebruikers. In 2007 volgt volledige liberalisering.De Raad kwam tot een akkoord over het programma «Intelligente energie
voor Europa» voor de jaren 2003–2006. Het gaat om (voortzetting
van) ondersteuning van beleidsstudies op het gebied van duurzame energie (Altener),
energiebesparing (SAVE), transport (STEER) en samenwerking met ontwikkelingslanden
(Coopener). Het budget voor de jaren 2003–2006 bedraagt 200 miljoen
euro.Ook over een richtlijn voor bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK)
in de interne energiemarkt bereikte de Raad een gemeenschappelijk standpunt.
De richtlijn beoogt het gebruik van warmtekrachtkoppeling als energiezuinige
elektriciteitsopwekking in Europa te bevorderen. De richtlijn zoekt daartoe
harmonisatie voor wat betreft de berekeningsmethoden en definities van «hoog
renderende WKK». Ook schept de richtlijn een kader voor de interne handel
in WKK-elektriciteit.Akkoord is bereikt over het richtlijnvoorstel ter bevordering van biobrandstoffen
in de transportsector. De richtlijn stelt landen verplicht zich in te spannen
om een aandeel biobrandstoffen op de nationale markt te brengen. Voor 2005
is een referentiewaarde gegeven van 2%, voor 2010 5,75%.De Raad werd het ook eens over de richtlijn «Energie Prestaties
van Gebouwen». De richtlijn beoogt een bijdrage te leveren aan de te
behalen CO2-reductie door besparing op het energieverbruik in gebouwen.
De energiebehoeften van gebouwen zullen in kaart worden gebracht door middel
van periodieke certificering en installatiekeuring.In september 2002 publiceerde de Europese Commissie voorstellen voor richtlijnen
met betrekking tot de voorzieningszekerheid voor olie en gas. De Commissie
doet voorstellen voor nieuw Europees beleid en voor uitbreiding van de bevoegdheden
van de Commissie daarbij. De lidstaten hebben vrijwel unaniem de voorstellen
van de Commissie afgewezen. De twee voor Nederland meest bezwaarlijke voorstellen
waren (1) uitbreiding verplichte olievoorraden van 90 naar 120 dagen en (2)
in tijden van crisis de Europese Commissie zeggenschap te geven over de nationale
bodemschatten via aanwijzingen over opslag en productie van gas. Nederland
interpreteert dit als aantasting van soevereiniteit. Het Griekse voorzitterschap
heeft tijdens de Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie
van 14 mei 2003 nieuwe voorstellen gepresenteerd waarin Nederland zich
beter kan vinden. In de komende periode zal verder overleg plaatsvinden.Relaties met niet-lidstaten vormen in het Europees energiebeleid een belangrijk
aandachtspunt, zeker in het kader van voorzieningszekerheid. Bestaande programma's,
zoals Meda, Tacis, Cards en Phare, als ook bilaterale, regionale en internationale
programma's dragen in hoge mate bij aan de ontwikkeling van de energiesector
in de omliggende landen. De Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie
van 14 mei 2003 nam conclusies aan over de dialoog tussen de Unie en
Rusland over energie, Europees-mediterrane samenwerking, energiedimensie in
Zuid-Oost Europa en de noordelijke dimensie.Beleid in voorbereidingBij de voorbereiding van het beleid op het gebied van voorzieningszekerheid
voor olie en gas zal Nederland ervoor waken dat de soevereiniteit over de
eigen bodemschatten in het geding komt.In het kader van de bevordering warmtekrachtkoppeling zal Nederland niet
veel aan beleid behoeven te ontwikkelen. Het is met Denemarken koploper in
het WKK-aandeel in Europa. Het huidige beleid op het gebied van certificaten
van oorsprong zal aangepast dienen te worden voor wat betreft stroom uit WKK.Dit najaar zal de Commissie een voorstel doen voor een kaderrichtlijn
eco-labelling in het kader van energie-efficiency apparatuur.Dit najaar zal de Commissie komen met een concept-richtlijn inzake energiediensten,
die zal bevorderen dat producenten en distributeurs adviezen geven aan burgers
en kleine bedrijven op het gebied van energiebesparing.Nederland heeft er meermalen op aangedrongen het energie- en milieubeleid
beter op elkaar af te stemmen. In dat kader hecht zij veel waarde aan de informele
bijeenkomst die als start van het Italiaanse voorzitterschap zal plaatsvinden.Referenties• Nederlandse elektriciteitswet: Stb 98–427• Nederlandse gaswet; Stb 2000–305• Europese richtlijn elektriciteit (96/92/EG)• Europese richtlijn gas (98/30/EG)• Voorstel voor een richtlijn tot wijziging van de richtlijnen voor
elektriciteit (96/92/EG) en gas (98/30/EG) (COM (2001)125 definitief)• Voorstel voor een richtlijn voor energiebelastingen• Groenboek «Op weg naar een Europese strategie voor een continue
energievoorziening» (COM (2000) 769 definitief)• Beschikking 1254/96/EG tot opstellen van richtsnoeren voor Trans-Europese
Netwerken (TENS)• Beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling
van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: programma «intelligente
energie voor Europa» (2003–2006) (COM (2002) 162 definitief/2)• Richtlijn 2002/91/EG van het Europees Parlement en de Raad van
16 december 2002 betreffende de energieprestatie van gebouwen • http://www.ue.eu.int/newsroom/newmain
(Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie)• http://europa.eu.int/comm/ten/indexen.html• http://europa.eu.int/comm/transport/marcopolo/indexen.htm• http://europa.eu.int/comm/dgs/energytransport/galileo/indexen.htm• http://europa.eu.int/comm/transport/air/singlesky/indexen.htm• http://europa.eu.int/comm/transport/air/international/deven.htm• http://europa.eu.int/comm/transport/air/rules/package3en.htm• http://europa.eu.int/comm/transport/road/roadsafety/rsap/indexen.htm• http://europa.eu.int/comm/transport/ ail/package/nexten.htm6.8 Landbouw- en VisserijraadVergaderdata20 en 21 september 2003Informele Raad in Taormina 29 en 30 september 2003Raad in Brussel 13 en 14 oktober 2003Raad in Luxemburg 17 en 18 november 2003Raad in Brussel 16, 17, 18 en 19 december 2003Raad in Brussel   8 januari 2004Raad in Brussel (eventueel) 26 en 27 januari 2004Raad in Brussel23 en 24 februari 2004Raad in Brussel 22 en 23 maart 2004Raad in Brussel 26 en 27 april 2004Raad in Luxemburg8, 9, 10 en 11 mei 2004Informele Raad 24 en 25 mei 2004Raad in Brussel 21 en 22 juni 2004Raad in Luxemburg6.8.1 LandbouwTijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen domineerde de discussie
over de mid-term review (MTR) van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) de agenda van het landbouwgedeelte van deze Raad. De
MTR komt voort uit de besluitvorming over Agenda 2000 op de Europese Raad
van Berlijn in 1999. Toen werd overeengekomen dat in 2002 en 2003 een tussentijdse
evaluatie van de afspraken van Agenda 2000 zou plaatsvinden. Aanvankelijk
zag het ernaar uit dat het hier om niet meer dan een technische exercitie
over het functioneren van een beperkt aantal marktordeningen zou gaan.Mede als gevolg van de discussie over de financiële aspecten van
de uitbreiding (zie aldaar) en de afspraken die de Wereldhandelsorganisatie
(WTO) in Doha had gemaakt over het terugdringen van concurrentieverstorende
steun, bleek de ambitie van de Commissie verder te gaan. In juli 2002 presenteerde
de Commissie haar mededeling over de MTR in de Raad. Kern van de mededeling
was de ontkoppeling van directe inkomenssteun. Door directe inkomenssteun
niet meer te koppelen aan de feitelijke productie zouden concurrentieverstorende
elementen van het GLB vergaand teruggedrongen kunnen worden, hetgeen volgens
de Commissie goed zou zijn voor de positie van de Unie in de WTO-onderhandelingen.
Naast de ontkoppeling kwam de Commissie met voorstellen om de inkomenssteun
afhankelijk te maken van milieuvoorwaarden en eisen op het gebied van onder
andere dierenwelzijn, formuleerde zij een aantal aanpassingen van marktordeningen
en stelde zij voor financiële middelen uit het markt- en prijsbeleid
(begrotingscategorie 1a) over te hevelen naar het plattelandsbeleid
(categorie 1b). Nederland verwelkomde de voorstellen van de Commissie, hoewel
het ambitieniveau voor Nederland op bepaalde onderdelen hoger had gemogen.
Overigens bleek dat een overgrote meerderheid van de lidstaten juist grote
problemen had met het ambitieniveau van de voorstellen.Vervolgens nam in oktober 2002 de Europese Raad in Brussel besluiten over
de financiering van de uitbreiding. Ten einde de uitgaven voor het GLB ook
na de uitbreiding in de hand te houden, werd een plafond ingesteld voor de
uitgaven in categorie 1a («plafond van Brussel»). Dit houdt in
dat de uitgaven voor markten prijsbeleid in de periode 2007–2013 jaarlijks
met maximaal 1% mogen stijgen. Aanvankelijk werd 1,5% voorgesteld. Toen Nederland
aangaf hiermee niet in te kunnen stemmen, is overeengekomen de uitgaven met
maximaal 1% per jaar te laten stijgen. Bij een gemiddelde inflatie die over
die periode waarschijnlijk hoger is dan 1%, wordt hiermee een daling van de
uitgaven in deze categorie in reële termen bewerkstelligd.De Commissie heeft vervolgens in januari 2003 definitieve MTR-voorstellen
gepresenteerd. De kern van de voorstellen bleef overeind. Vanwege het plafond
van Brussel werd degressiviteit van directe inkomenssteun noodzakelijk: onder
het plafond moeten immers ook de kosten van infasering van nieuwe lidstaten
in het systeem van directe inkomenssteun worden betaald. Verder zullen de
kosten voor de hervorming van marktordeningen die vanwege afgesproken compensatie
aan boeren aanvankelijk geld zullen kosten (met name zuivel) binnen dit kader
gefinancierd moeten worden.Als gevolg van het afgesproken plafond stelde de Commissie tenslotte voor
minder extra middelen beschikbaar te stellen voor het plattelandsbeleid dan
aanvankelijk was voorzien. Het uiteindelijke pakket voorstellen had een dusdanig
ingrijpend karakter dat de Commissie van de term «mid-term
review» afstapte en nu over de hervorming van het GLB ging
spreken.De Raad heeft uiteindelijk eind juni 2003 een akkoord weten te bereiken
over de hervorming. Om lidstaten als Frankrijk en Spanje over de streep te
trekken waren weliswaar concessies nodig van de zijde van de Commissie, maar
de kern van de hervorming bleef overeind. Het principe om de inkomenssteun
die boeren krijgen los te koppelen van productie bleef gehandhaafd. Hiermee
wordt de prikkel tot extra productie uit het beleid gehaald. Lidstaten krijgen
wel de mogelijkheid een deel van de premie te blijven koppelen aan de productie.
Voor sommige lidstaten is dit van belang omdat men anders bang is dat de productie
instort, hetgeen gevaren van leegloop van het platteland met zich mee zou
kunnen brengen. Nederland zal de premies zoveel mogelijk ontkoppelen. Het
is de verwachting dat op de langere termijn in de meeste lidstaten de premies
in de plantaardige sector volledig ontkoppeld worden. Voor de dierlijke sectoren –
met name rundvlees en schapen die veelal in benadeelde gebieden gehouden worden –
zal waarschijnlijk wel worden vastgehouden aan een beperkte mate van koppeling.
Omdat de ontkoppelde premies minimaal handelsverstorend zijn worden ze naar
verwachting toegestaan door WTO en vallen ze in de zogenaamde «groene
box», subsidies die niet afgebouwd hoeven te worden.Voor Nederland is van belang dat lidstaten in staat gesteld zullen worden
tot 10% van ontkoppelde premies af te romen en die te herverdelen op grond
van milieucriteria en kwaliteit van de productie. Zodoende kan de gewenste
«vergroening» van het beleid gerealiseerd worden. Vergroening
van het beleid zal met deze hervorming verder gestimuleerd worden door de
overeengekomen versterking van het plattelandsbeleid en door de betaling van
inkomenspremies afhankelijk te maken van het voldoen aan standaarden op het
gebied van milieu, dierenwelzijn en voedselveiligheid («cross compliance»).Verder is overeengekomen van prijsverlagingen in de granensector af te
zien, terwijl voor rijst en rogge wel prijsverlagingen doorgevoerd zullen
worden. Ook in de sectoren harde tarwe, eiwithoudende gewassen, zaden, gedroogde
voedergewassen en dopvruchten wordt het beleid aangepast. De premies in de
voor Nederland belangrijke aardappelzetmeelsector zullen voor 60% gekoppeld
blijven, terwijl de minimumprijs gehandhaafd blijft. Voor de zuivelsector
is besloten de bij Agenda 2000 overeengekomen prijsverlagingen een jaar te
vervroegen en dus in 2004 in te laten gaan en daarbovenop de interventieprijs
voor boter extra te verlagen. Extra melkquota zijn toegekend aan de Azoren
en Griekenland. Het systeem van de melkquota zal in ieder geval tot 2014/2015
blijven bestaan. Op het moment dat de prijsverlagingen doorgevoerd zijn (2008)
zullen de premies in de zuivelsector volledig ontkoppeld worden. Tegen die
tijd zal ook worden bezien of een verdere verruiming van het melkquotum mogelijk
is.Om ervoor te zorgen dat al deze maatregelen ook na de uitbreiding van
de Unie en de hervormingen van andere marktordeningen binnen de financiële
kaders van de ER in Brussel (oktober 2002) blijven, is afgesproken dat de
Commissie jaarlijks zal bezien of budgettaire aanpassingen nodig zijn en overeenkomstig
voorstellen aan de Raad doen. Mocht wegens marktontwikkelingen of valutaschommelingen
blijken dat de financiële plafonds doorbroken dreigen te worden, dan
zal besloten worden tot kortingen op bestaande inkomenspremies. Hierbij dient
rekening te worden gehouden met een veiligheidsmarge van 300 miljoen euro.Tegenover de tegenstand door een meerderheid van de lidstaten tegen de
Commissievoorstellen was de Nederlandse inzet er vanaf het begin op gericht
zoveel mogelijk de Commissie te steunen en het pakket dus zo min mogelijk
te laten verwateren. Die opzet is grotendeels geslaagd. Met het vastleggen
van het uitgangspunt van ontkoppeling van directe inkomenssteun creëert
de Unie ruimte voor haar onderhandelingspositie in WTO-kader. De EU hoopt
WTO-erkenning te krijgen voor zaken als milieu, dierenwelzijn en voedselveiligheid,
de zogenaamde «non-trade concerns».
De hervorming waartoe in juni is besloten wordt over het algemeen gezien als
de meest ingrijpende sinds de invoering van het GLB. Of de hervorming ook
werkelijk voldoende vergaand is om vooruitgang in de WTO-onderhandelingen
te boeken, zal blijken tijdens de ministeriële WTO-conferentie in Cancún
(september 2003).Tijdens het Deense en het Griekse voorzitterschap is onverminderd doorgegaan
met het behandelen van voorstellen die de Commissie heeft ingediend ter uitwerking
van het Witboek Voedselveiligheid. Met het pakket van vier voorstellen ter
modernisering van de regelgeving voor de hygiëne van levensmiddelen is
veel vordering gemaakt. Verder zijn begin 2003 twee nieuwe voorstellen op
het gebied van diervoeders gedaan ten aanzien van hygiënevoorschriften
voor diervoeders en over de officiële controles op levensmiddelen
en diervoeders. Dit draagt in aanzienlijke mate bij aan het streven om voedselveiligheid
in de gehele keten van de voedselproductie te garanderen. Ook werden twee
regelingen vastgesteld op het gebied van salmonella en andere van dier op
mens overdraagbare dierziekten (zoönosen). Zowel de monitoring van zoönosen
als de bestrijding ervan zijn hierdoor verbeterd.De Raad bereikte in juni 2003 een politiek akkoord over een herziening
van de regels voor diergeneesmiddelen. De wijzigingen dienen de interne markt
voor de farmaceutische industrie te bevorderen. De wijzigingsvoorstellen zullen
leiden tot verbeteringen voor enerzijds de centrale Europese registratieprocedure
voor medicijnen en anderzijds de wederzijdse erkenning van nationale procedures.De Raad bereikte eveneens een akkoord over een verordening over de markttoelating
van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders en over regelgeving
inzake Mond- en Klauwzeer (MKZ). Het akkoord inzake MKZ houdt in dat binnen
de Unie noodvaccinatie mogelijk wordt als alternatief bestrijdingsmechanisme
naast het doden van dieren in geval van een uitbraak van MKZ. Nederland heeft
zich sterk gemaakt voor de mogelijkheid van noodvaccinatie. De nieuwe richtlijn
komt in belangrijke mate tegemoet aan de Nederlandse wensen. Over de maatregelen
ten aanzien van de handel in producten van gevaccineerde dieren, met name
voor varkensvlees, bleken de meningen van de lidstaten uiteen te lopen. Men
was vooral bevreesd voor de consequenties voor de handel met landen buiten
de EU. Uiteindelijk is er een compromis bereikt waarin strengere eisen voor
vlees van gevaccineerde varkens gelden. Nederland heeft hiermee ingestemd,
maar heeft wel een verklaring afgelegd waarin wordt opgemerkt dat de voorgestelde
maatregelen negatieve gevolgen kunnen hebben voor de handel in varkensproducten,
wanneer daadwerkelijk gekozen wordt om bij een MKZ-uitbraak beschermend te
vaccineren. De Commissie zal hierover nadere voorstellen formuleren.Verder werd overeenstemming bereikt over het intracommunautaire verkeer
van gezelschapsdieren, zodat meer eenheid wordt geschapen in de eisen die
de lidstaten stellen aan gezelschapdieren die reizigers meenemen.Daarnaast werd de voor Nederland belangrijke richtlijn voor de handel
in rundersperma aangepast waardoor de distributie ervan in de EU wordt vergemakkelijkt.Beleid in voorbereidingTijdens de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zal de Raad aandacht
besteden aan de mogelijkheden biologische landbouw verder te stimuleren. De
Commissie zal voorstellen doen voor een actieplan voor biologisch geproduceerde
levensmiddelen en biologische landbouw. Hierbij zal het uitgangspunt de vraag
van de consument naar biologische producten zijn.Het Italiaanse voorzitterschap zal bijzondere aandacht besteden aan de
betrekkingen met mediterrane landen buiten de Unie en de betrekkingen met
ontwikkelingslanden.In de loop van 2003 zal de Commissie voorstellen doen voor de hervorming
van die sectoren die tot nu nog geen deel uitmaakten van hervorming
van het GLB. Het betreft hier de sectoren suiker, olijfolie, tabak en katoen
en mogelijk ook groenten en fruit en wijn. Met name suiker en katoen zijn
sectoren die voor ontwikkelingslanden van groot belang zijn. De Commissievoorstellen
over deze marktordeningen zullen in ieder geval rekening moeten houden met
de uitkomsten van de WTO ministeriële conferentie in Cancún. Daarnaast
is de uitkomst van de bredere hervormingsdiscussie die in juni 2003 afgerond
is, bepalend voor de manier waarop ook deze andere marktordeningen vormgegeven
zullen worden. De regering gaat ervan uit dat de financiële consequenties
van deze hervormingen ook onder het in Brussel afgesproken plafond dienen
te worden opgevangen, evenals de GLB-gerelateerde kosten van toetreding van
Roemenië en Bulgarije.Het Italiaans voorzitterschap zal ook aandacht besteden dierenwelzijn
in relatie tot de wijziging van de transportrichtlijn. Aangezien er vanuit
Nederland veel export van levend vee plaatsvindt, is dit een voor Nederland
belangrijk onderwerp.Op veterinair en voedselveiligheidsgebied zal het Italiaanse voorzitterschap
zich richten op het voorstel inzake officiële controles op levensmiddelen
en diervoeders, het voorstel voor hygiëne van diervoeders en het voorstel
voor identificatie en registratie van schapen en geiten. Ook wordt een voorstel
van de Commissie verwacht over wijziging van de bestrijdingsrichtlijn voor
Aviaire Influenza (vogelpest). Tenslotte zal de Commissie naar verwachting
een welzijnsrichtlijn voor het houden van vleeskuikens presenteren.6.8.2 VisserijStand van zakenHet Deense voorzitterschap heeft voor wat betreft visserij geheel in het
teken gestaan van de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB),
waarvoor de Commissie in mei 2002 voorstellen had gepubliceerd. De belangrijkste
onderdelen van het pakket voorstellen zijn nog in 2002 afgerond. Het betrof
hier de basisverordening, waarin de grondbeginselen van het GVB zijn vastgelegd,
een noodmaatregel voor de sloop van vaartuigen en de aanpassing van het structuurbeleid
met betrekking tot visserij.Het uiteindelijk bereikte compromis betekent een belangrijke stap op weg
naar een duurzamer visserijbeleid. De nu vastgestelde basisverordening noemt
expliciet de voorzorgaanpak en de ecosysteembenadering als doelstelling van
het GVB. De herstelplannen voor visserijbestanden die bedreigd zijn omspannen
meerdere jaren. Ook houden deze plannen rekening met het meersoortenkarakter
van de visserij (visserij op een bepaald bestand is vaak van invloed op een
ander bestand) en kunnen zij leiden tot beperking van de visserijinspanning.
Voor de vlootcapaciteit is bepaald dat deze niet mag groeien boven het niveau
van de vlootcapaciteit eind 2002. De bestandssituatie en de daaruit voortvloeiende
beperkende maatregelen zullen bepalen of er voor de visser economisch perspectief
is om actief te blijven in de visserij, dan wel dat hij gebruik wenst te maken
van beschikbare saneringsmogelijkheden.Controle en handhaving hebben een prominente plaats gekregen in het nieuwe
beleid. De Commissie heeft meer mogelijkheden gekregen om door inspecties
toe te zien op de controlesystemen in de lidstaten. De samenwerking tussen
de inspectiediensten van de lidstaten wordt versterkt en de
mogelijkheden om elkaars wateren te inspecteren vergroot. Tevens is de basis
gelegd voor verdere harmonisatie van sancties bij overtredingen.Ten slotte is afgesproken dat «Regionale Adviesraden» zullen
worden opgericht. Deze zullen worden samengesteld uit visserijorganisaties
en andere vertegenwoordigers van belanghebbenden, zoals milieu- en consumentenorganisaties
en wetenschappelijke deskundigen. De raden zullen de Commissie adviseren over
het visserijbeheer. Met betrekking tot dit onderdeel is Nederland kritisch:
Nederland had de rol van deze raden liever minder vrijblijvend en niet als
uitsluitend adviserend gezien.Alles afwegende was het uiteindelijke totaalpakket voor Nederland acceptabel.
Als handreiking naar met name de zuidelijke lidstaten is overeengekomen nieuwbouwsteun
voor vaartuigen nog twee jaar te laten bestaan. Deze concessie was nodig om
een gekwalificeerde meerderheid te bereiken. Mede op aandringen van Nederland
is overeengekomen dat de voorgestelde saneringsmaatregelen – de noodmaatregel
sloop – voor alle vaartuigen openstaan en niet alleen voor die vlootsegmenten
die voldoen aan de verplichte reductiepercentages in het kader van het vierde
Meerjarige Oriëntatieprogramma (MOP IV). Dit laatste was voor Nederland
van belang, omdat zodoende gegarandeerd is dat alle Nederlandse vlootsegmenten
een beroep kunnen doen op de saneringsmaatregelen. Ook blijft het nog twee
jaar mogelijk om gesaneerde vaartuigen door te verkopen aan derde landen.
Aan deze verkoop is een aantal voorwaarden verbonden: alleen derde landen
die een visserijovereenkomst hebben met de Gemeenschap en waar garanties bestaan
over instandhouding en beheer van de visbestanden komen in aanmerking.Parallel aan de hervormingsdiscussie werd gesproken over een herstelplan
voor heek en kabeljauw. Deze bestanden zijn dermate gekrompen, dat het voortbestaan
in gevaar is gekomen. Uiteindelijk is besloten tot een tijdelijke herstelmaatregel,
die gericht is op het beperken van de visserijinspanning in het Skagerrak,
de Noordzee en wateren ten westen van Schotland. De maatregelen betreffen
een beperking van het aantal zeedagen in deze gebieden voor verschillende
soorten visserijen. De tijdelijke maatregelen zullen tussen 1 februari
en 31 december 2003 van toepassing zijn.Zoals altijd werd in de decemberraad ook besloten over de toegestane vangsthoeveelheden
voor het komende jaar. Net als vorig jaar stond deze discussie in het teken
van de alarmerende situatie van enkele visbestanden. Voor verreweg de meeste
soorten werden dan ook kleinere vangsthoeveelheden toegestaan. Uitzondering
vormde de voor Nederland belangrijke haring. Dat bestand heeft zich in de
afgelopen periode dusdanig goed hersteld dat een verhoging van de toegestane
vangsthoeveelheid verantwoord was.Beleid in voorbereidingTijdens het Italiaanse voorzitterschap zal verder gewerkt worden aan een
definitief herstelplan voor de kabeljauw en heek. Tevens zal de Commissie
in het kader van de hervorming van het GVB verdere maatregelen en voorstellen
aan de Raad voorleggen. Zo zal de Commissie naar verwachting voorstellen doen
over de bestrijding van illegale visserij, het beperken van de teruggooi van
vis en de integratie van milieueisen in het GVB. Ook zal de
Commissie voorstellen doen voor de instelling van Regionale Adviesraden (zie
ook onder Stand van zaken).Verder zal de Raad conclusies formuleren over de toekomst van het externe
visserijbeleid, de zogenaamde partnerschapsovereenkomsten met derde landen.
Nederland heeft in een eerder stadium al aangegeven teleurgesteld te zijn
over het gebrek aan ambitie dat de Commissie tentoonspreidt in haar mededeling
over dit onderwerp. Duurzame ontwikkeling alsmede de belangen van de lokale,
veelal artisanale visserij in derde landen komen in de mededeling onvoldoende
uit de verf. Er worden geen concrete initiatieven en acties voorgesteld gericht
op de bevordering van duurzaamheid en coherentie tussen visserijbeleid en
ontwikkelingssamenwerking. Voor Nederland is daarbij de instelling van wetenschappelijke
comités, die beter inzicht kunnen verschaffen in de bestandssituaties,
van bijzonder belang.In 2004 zal de Commissie voorstellen doen ter verbetering van het wetenschappelijk
advies over het beheer van visserijbestanden. De discussie zal zich met name
richten op verbetering van de coördinatie en afstemming van de advisering.
Nederland acht een goed functionerend GVB, gebaseerd op gefundeerde wetenschappelijke
adviezen, noodzakelijk voor een duurzame exploitatie van aquatische ecosystemen.
Nederland zal mogelijke oplossingen beoordelen in het licht van het waarborgen
van onafhankelijkheid, openbaarheid, kwaliteit en kosteneffectiviteit van
de wetenschappelijke advisering.Tenslotte zal de Raad zich buigen over voorstellen van de Commissie over
inspectie en rechtshandhaving. De Commissie stelt voor in de toekomst een
communautair bureau voor visserijcontrole tot stand te brengen. In dit kader
zullen communautaire inspectie- en controlestrategieën worden vastgesteld.
Op deze manier kan de inzet van nationale inspecties beter gecoördineerd
worden. De lidstaten blijven uiteindelijk verantwoordelijk voor de controle
en handhaving van de regels van het GVB. Nederland acht voor het draagvlak
in de visserijsector een uniforme uitvoering van het GVB en een gelijkwaardig
niveau van handhaving en inspectie van groot belang. De Commissie geeft hier
onder andere invulling aan door opstelling van communautaire maatstaven voor
de controle van visserijactiviteiten. Nederland heeft hier in het kader van
de discussie over de hervorming van het GVB steeds voor gepleit. Ten aanzien
van een toekomstig communautair bureau voor visserijcontrole wacht Nederland
de reeds aangekondigde haalbaarheidsstudie af. De institutionele, juridische, en
uitvoeringsconsequenties, die met de oprichting van een dergelijk bureau zijn
gemoeid, zullen gedegen moeten worden afgewogen. De haalbaarheidsstudie zal
inzicht moeten bieden in niet alleen de taken van een dergelijk bureau, maar
ook in de institutionele en juridische implicaties.ReferentiesLandbouw• brieven van minister Veerman aan de Tweede Kamer over de hervorming
van het GLB d.d. 4 oktober 2002 (TK 28 625, nr. 1) 19 februari
2003 (TK 28 625, nr. 3) en 7 juli 2003• notitie Beleidscoherentie ontwikkelingssamenwerking – landbouw,
brief aan de Tweede Kamer van minister Veerman en staatssecretaris Van Ardenne
d.d. 2 december 2002 (TK 28 318, nr. 2)• Oorspronkelijk Commissievoorstel hervorming GLB: «Een beleidsperspectief op lange termijn voor duurzame landbouw», COM (2003)
23 definitief, 21 januari 2003Visserij• Mededeling van de Commissie over de hervorming van het GVB (COM
(02) 181 d.d. 28 mei 2002)• Brief van staatssecretaris Faber aan de Tweede Kamer over de hervorming
van het GVB d.d. 4 juni 2002• Raadsconclusies over visserijovereenkomsten met derde landen d.d.
4 november 1997 (Raadsdocument 11 784/976.9 MilieuraadVergaderdata18–20 juli 2003Informele Raad (Energie- en Milieu) in Montecatini 27 oktober 2003Raad in Luxemburg 22 december 2003Raad in Brussel   2 maart 2004Raad in Brussel 14, 15 en 16 mei 2004Informele Raad28 en 29 juni 2004Raad in LuxemburgStand van zakenTijdens het Deense voorzitterschap werden politieke akkoorden bereikt
over de richtlijnen inzake Emissiehandel, Seveso II (industriële ongevallen)
en Verpakkingsafval.Nederland stemde tegen het politiek akkoord over laatstgenoemde richtlijn,
omdat het verplichte minimum percentage voor hergebruik van afval weinig ambitieus
is. Ook het EP had in eerste lezing aangegeven voor hogere hergebruikpercentages
te zijn. De Nederlandse tegenstem strekte er mede toe het EP te bewegen voet
bij stuk te houden. In tweede lezing heeft het EP echter alle amendementen
die hier betrekking op hadden verworpen. Het wordt verwacht dat de Raad en
het EP het tijdens de conciliatieprocedure snel eens zullen worden over de
amendementen die in tweede lezing wel zijn aangenomen. Voor Nederland is belangrijk
dat de Raad instemt met het amendement dat lidstaten toestaat de richtlijn
ook via een convenant te implementeren.Twee andere belangrijke dossiers waarover politieke akkoorden werden bereikt
zijn de Verordeningen inzake traceerbaarheid en etikettering van genetisch
gemodificeerde organismen (GGO's) en inzake de uitvoer van GGO's (implementatie
van het Cartagena Protocol inzake Bioveiligheid).Ten slotte werden onder Deens voorzitterschap de conciliatieprocedures
met het Europees Parlement inzake twee Aarhusrichtlijnen (toegang tot milieu-informatie
en inspraak van het publiek) succesvol afgerond.Tijdens het Grieks voorzitterschap is een politiek akkoord bereikt over
de Verordening inzake de bewaking van bossen en milieu-interacties in de Gemeenschap.
De reikwijdte van de nieuwe verordening is ruimer dan die van de verordening
die vervangen wordt; naast de gevolgen van bosbranden en zure depositie worden
voortaan ook de gevolgen van klimaatverandering op de biodiversiteit gemonitord.Voorts heeft het Grieks voorzitterschap veel energie gestoken in de onderhandelingen
over de ontwerp-richtlijn milieuaansprakelijkheid. Het voorstel beoogt een
beperkt aansprakelijkheidssysteem, dat gericht is op voorkoming en herstel
van ernstige schade aan het milieu door risicovolle beroepsmatige activiteiten.
De richtlijn is van toepassing op water en biodiversiteit in natuurgebieden
en bodem en omvat in principe ook de schade die door genetisch gemodificeerde
organismen kan worden aangericht. Mede vanwege de toetreding van nieuwe lidstaten
is de regering van oordeel dat harmonisatie van milieuaansprakelijkheid wenselijk
is. In de Milieuraad van 13 juni werd een politiek akkoord bereikt over
deze ontwerp-richtlijn. Hierbij moet worden aangetekend dat de uiteindelijke
compromistekst minder ambitieus is dan de Nederlandse inzet, met name op het
gebied van de financiële zekerheid en de vangnetfunctie (subsidiaire
verantwoordelijkheid) van de overheid. De verwachting is echter dat het EP
in tweede lezing zal proberen de richtlijn vanuit milieu-perspectief weer
aan te scherpen.Tweede prioriteit van het Grieks voorzitterschap is de richtlijn betreffende
de kwaliteit van het zwemwater, die eind 2002 door de Europese Commissie is
gepresenteerd. De huidige zwemwaterrichtlijn is, zowel wetenschappelijk als
beheermatig gezien, verouderd en dient gemoderniseerd te worden. Doel van
de richtlijn is het beschermen van de gezondheid van zwemmers in oppervlaktewateren
(binnenwateren, kustwater), met inachtneming van het behoud, de bescherming
en verbetering van de kwaliteit van het milieu. Voor wat betreft de onderhandelingen
in de Raad over deze richtlijn laat Nederland zich leiden door het uitgangspunt
dat de richtlijn economisch haalbaar, uitvoerbaar en handhaafbaar moet zijn.
Bovendien zal de nieuwe zwemwaterrichtlijn consistent moeten zijn met de Kaderrichtlijn
water. De eerste lezing van het EP is nog niet afgerond.Ook heeft het Grieks voorzitterschap hard gewerkt om in Raadskader tot
overeenstemming te komen over het richtlijnvoorstel inzake maatregelen tegen
de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren
die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines. Tijdens
de Milieuraad van 13 juni 2003 is overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijke
benadering. De voor Nederland belangrijke wederzijdse erkenning van de eisen
van de Rijnvaart Commissie (CCNR) met de EU-eisen maakt onderdeel uit van
de tekst. Het EP heeft nog geen advies in eerste lezing uitgebracht.Verder zijn tijdens het Grieks voorzitterschap de onderhandelingen begonnen
over de beschikking inzake monitoring mechanisme broeikasgassen en uitvoering
Kyoto Protocol. Met deze beschikking geeft de Europese Commissie uitvoering
aan de verplichtingen die zijn vastgelegd in het klimaatverdrag en het Protocol
van Kyoto.Tenslotte is ter uitvoering van één van de prioriteitsgebieden
van het 6e Milieu Actieprogramma in oktober 2002 de Commissie-mededeling gepresenteerd
«Naar een strategie voor de bescherming en de instandhouding van het
mariene milieu». De Milieuraad van december 2002 heeft hierover Raadsconclusies
vastgesteld die de Commissie aanmoedigen om zo spoedig mogelijk met een strategie
te komen die aanvullend is op hetgeen andere internationale organisaties en
samenwerkingsverbanden al hebben bereikt en nog kunnen bereiken.Het Italiaanse voorzitterschap heeft van 18 tot 20 juli jl. In Montecatini
een gezamenlijke informele Raad georganiseerd met ministers van Milieu en
Energie. Er bleek overeenstemming te bestaan over:• De belangrijke rol van nieuwe duurzame technologie en daarmee van
R&D bij het oplossing van het klimaatvraagstuk.• De mogelijkheid van win-win situaties voor de interne energiemarkt
en het milieu. In dit verband werd het nieuwe systeem van Europese emissiehandel
verwelkomd.• De belangrijke rol van de EU bij mondiaal klimaatbeleid. In dit
verband werd Rusland met klem opgeroepen het Kyoto protocol te ratificeren.KlimaatveranderingHet terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen blijft een van de
voornaamste doelstellingen op milieugebied. Tezamen met andere EU-partners
wordt druk uitgeoefend op Rusland om spoedig het Kyoto protocol te ratificeren,
zodat het protocol in werking kan treden. Tegelijk voert de Unie een dialoog
met de VS, om dit land te bewegen desnoods buiten het kader van het Kyoto
protocol de uitstoot van broeikasgassen in vergelijkbare mate te verminderen.In EU-verband wordt gewerkt aan regelgeving die de implementatie van de
Kyoto-verplichtingen door de EU-landen mogelijk maakt. Onderdeel hiervan is
de richtlijn voor CO2-emissiehandel, waar de Unie in juli 2003
overeenstemming over heeft bereikt. De richtlijn zal de handel in uitstootquota
voor CO2 (en later toe te voegen andere broeikasgassen) reguleren.
Dit geeft het Europese bedrijfsleven de flexibiliteit om te bepalen of een
bedrijf zelf de uitstoot van CO2 wil beperken of elders additionele
uitstootrechten wil kopen. Nederland zet zich er met name voor in dat het
stelsel ook het gebruik van reductie-eenheden inpast die met Joint Implementation- en Clean Development Mechanism-projecten (JI- en CDM-projecten) worden gehaald. Via JI en CDM kunnen
emissiereducties in het buitenland worden gerealiseerd.Naast deze nadruk op inwerkingtreding van het Kyoto Protocol bereidt de
EU (en Nederland) zich reeds voor op de onderhandelingen in de VN voor verdere
verplichtingen in de tweede budgetperiode, beginnend in 2012. Deze onderhandelingen
zullen uiterlijk in 2005 starten.Duurzame ontwikkelingTijdens de Europese Raad van 20–21 maart 2003 (Brussel) is de Europese
duurzaamheidsstrategie verder uitgebouwd. De milieudimensie van duurzame ontwikkeling –
naast de sociale en economische dimensies – is hier herbevestigd. Aangegeven
werd dat de integratie van milieuoverwegingen in het sectoraal beleid, de
afbouw van niet duurzame subsidies en het ontwikkelen van ontkoppelingsdoelstellingen
hier deel van uitmaken. Veel aandacht binnen duurzame ontwikkeling wordt besteed
aan de follow-up van de World Summit on Sustainable Development (WSSD, Johannesburg, september 2002).Binnen de EU is veel aandacht besteed aan de voorbereiding van de Commission on Sustainable Development (CSD) in april 2003,
die het werkprogramma ter uitvoering van Johannesburg moest vaststellen. Nederland
heeft hier een actieve rol in gespeeld. Komende twee jaar zal in CSD-kader
het WSSD-thema water aan de orde zijn.In Nederland is in december 2002 de notitie Duurzame Daadkracht aan de
Tweede Kamer aangeboden. Deze notitie bevat de internationale strategie om
tot uitvoering van de afspraken van Johannesburg te komen. In de loop van
2003 verschijnt de nationale strategie, die eveneens onderdeel uitmaakt van
Duurzame Daadkracht.BiotechnologieHet Deense voorzitterschap heeft op vier biotechnologie dossiers drie
politieke akkoorden resp. Raadsconclusies bereikt. Het betreft:– een verordening over de markttoelating van genetisch gemodificeerde
levensmiddelen en diervoeders;– een verordening over de traceerbaarheid en etikettering van deze
producten;– een verordening over de grensoverschrijdende verplaatsing van
GGO's waarmee het bioveiligheidsprotocol (ofwel Cartagena-protocol) door de
EG wordt geïmplementeerd.– de Europese Strategie inzake Life Sciences.Nederland kon niet instemmen met het politiek akkoord over de tweede verordening
vanwege de eis van een limitatieve lijst van alle GGO's die in een bulktransport
aanwezig zijn. Deze eis is volgens Nederland onuitvoerbaar en niet handhaafbaar.Vanwege de verschillende raakvlakken van biotechnologie zijn de dossiers
behalve in de Milieuraad ook in andere raadsformaties aan de orde geweest
(Landbouwraad, Concurrentiekrachtraad). De Raad en het EP hebben overeenstemming
bereikt over de drie verordeningen. De verordeningen zullen naar verwachting
eind dit jaar in werking treden. Over de uitvoering van de strategie Life Sciences en het bijbehorende actieplan wordt jaarlijks
aan de Voorjaarstop gerapporteerd.De Europese Gemeenschap heeft in juni 2002 het Cartagena-protocol geratificeerd.
Het protocol zal op 11 september 2003 in werking treden.In mei 2003 hebben de VS, Canada en Argentinië de procedure voor
een WTO-zaak tegen de EU ingezet vanwege het de facto
moratorium op de toelating van GGO's. Een blokkerende minderheid van lidstaten
houdt sinds enkele jaren de toelating van nieuwe GGO's tegen omdat regels
ten aanzien van etikettering en traceerbaarheid ontbreken. Ook co-existentie
van GGO en niet-GGO gewassen is een rol gaan spelen. Nederland is voorstander
van opheffing van het moratorium en meent dat met de aanstaande verordeningen
en de milieu-aansprakelijkheidsrichtlijn tegemoet gekomen wordt aan de zorgen
van de moratoriumlanden en de toelatingsprocedures gestart kunnen worden.Beleid in voorbereidingIn oktober 2003 wordt het richtlijnvoorstel over het Europese chemische
stoffen beleid verwacht. Belangrijke elementen voor Nederland zijn: een hoog
beschermingsniveau voor mens en milieu, een effectieve interne markt en het
verbeteren van de concurrentiepositie van de industrie door het stimuleren
van innovatie, onder andere in de vorm van de inzet van minder milieubelastende
alternatieven. De regering streeft naar een zo nauw mogelijke aansluiting
bij de uitgangspunten van de nationale strategienota voor het omgaan met chemische
stoffen (SOMS). Voorts pleit Nederland voor een effectief systeem van bescherming
met aanvaardbare kosten, hetgeen kan worden bereikt door meer
verantwoordelijkheid bij de industrie te leggen (productverantwoordelijkheid
en ketenbeheer).Voorts zijn in juli 2003 twee voorstellen op het gebied van klimaatverandering
gepresenteerd; een voorstel voor een richtlijn inzake het linken van Joint Implementation en Clean Development
Mechanism aan emissiehandel en een voorstel inzake fluoride-gassen.
Fluoride heeft een schadelijke werking op de ozonlaag en heeft daardoor invloed
op klimaatverandering. Na de zomer komt de Commissie naar verwachting met
een voorstel ter implementatie van de zogenaamde derde pijler van het Aarhus
Verdrag inzake toegang tot de rechter. Ook zal de Commissie met een voorstel
komen inzake het toepassen van de beginselen van het Aarhus Verdrag op de
Europese instellingen zelf. Het Italiaanse voorzitterschap zal deze voorstellen
behandelen.De Commissie heeft op 23 juni 2003 de Mededeling over IPP (geïntegreerd
productenbeleid) uitgebracht. Belangrijkste doel van IPP is het terugdringen
van de milieueffecten van producten tijdens hun hele levenscyclus. De regering
vindt het van groot belang dat er een relatie tussen het producten- en stoffenbeleid
van de EU wordt gelegd, omdat beide beleidsterreinen nauw met elkaar zijn
verweven. Ook hecht de regering aan een grotere verantwoordelijkheid voor
de producenten dan in het groenboek (juni 2001) het geval was.Referenties• Verordening inzake de bewaking van bossen en milieu-interacties
in de Gemeenschap (COM(202)404 def)• Ontwerp richtlijn Milieuaansprakelijkheid (COM(2002)17)• Ontwerp richtlijn betreffende de kwaliteit van het zwemwater (COM(2002)581
def)• Ontwerp richtlijn inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende
gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren voor niet voor de weg
bestemde mobiele machines (COM(2002)765)• Beschikking inzake monitoring mechanisme broeikasgassen (COM(2003)51
def)• Mededeling Mariene Strategie (COM(2002)• Mededeling over geïntegreerd productbeleid (COM(2003)302 def)6.10 Raad Onderwijs, Jeugdzaken en CultuurAlgemeenZoals afgesproken tijdens de Europese Raad van Sevilla zijn de voorheen
afzonderlijke raden Onderwijs, Jeugd en Cultuur/Audiovisueel tot één
Raad samengevoegd. De Raad kwam op 11–12 november 2002 voor het eerst
in samengestelde formatie bijeen.Vergaderdata1 en 2 oktober 2003Informele Raad (Cultuur & Audiovisueel) in Florence 24 en 25 november 2003Raad in Brussel   26 februari 2004Raad in Brussel 27 en 28 mei 2004Raad in BrusselStand van zakenOnderwijsBenchmarksIn het kader van de Lissabonstrategie heeft de Raad in mei 2003 overeenstemming
bereikt over de volgende in 2010 te realiseren benchmarks:• een gemiddeld percentage in de EU van niet meer dan 10% vroegtijdige
schoolverlaters;• een stijging van het aantal afgestudeerden in wiskunde, exacte
vakken en technologie in de EU met tenminste 15%, terwijl tegelijkertijd het
gebrek aan evenwicht tussen mannen en vrouwen vermindert;• minimaal 85% van de 22-jarigen in de Unie heeft hoger secundair
onderwijs voltooid;• vermindering in de Unie met minimaal 20% ten opzichte van 2000
van het percentage 15-jarigen die slecht lezen;• een gemiddelde deelname van minimaal 12,5% van de volwassen beroepsbevolking
aan «levenslang leren»;Deze benchmarks laten voldoende ruimte voor
nationaal beleid en dienen binnen de (nationale) budgettaire kaders te worden
gerealiseerd.Erasmus-Mundus programmaDe Raad heeft in mei 2003 een politiek akkoord bereikt over het Erasmus-mundus
programma (2004–2008). Doel van dit programma is de verhoging van de
kwaliteit van het hoger onderwijs en het intercultureel begrip door samenwerking
met derde landen. Het programma moet de totstandkoming van zelfstandige EU-masteropleidingen
en de mobiliteit vanuit derde landen naar de EU bevorderen. Tevens zal de
positie van Europa als «centre of excellence» op het gebied van
het hoger onderwijs worden bevorderd en voor de gehele wereld aantrekkelijker
worden. De EU-masteropleidingen kunnen door studenten met een universitaire
graad uit landen buiten de Unie worden gevolgd. De Europese Unie stelt hiervoor
kostendekkende beurzen ter beschikking. De Raad moet nog overeenstemming bereiken
met het Europees Parlement over het budget voor ERASMUS MUNDUS.E-learningOp 5 mei 2003 heeft de Raad een politiek akkoord bereikt over het driejarige
stimuleringsprogramma E-Learning. Doelstelling van het programma is om ICT
effectief in onderwijs- en opleidingssystemen te integreren. Het E-learning
programma vult bestaande programma's als Socrates, Leonardo en het Zesde Kaderprogramma
voor onderzoek aan. De prioriteiten zijn:– het bevorderen van netwerken tussen scholen;– samenwerking binnen het hoger onderwijs, via virtuele universiteiten;– een betere sociale integratie;– grotere verspreiding van resultaten van Europese projecten;De Raad moet nog overeenstemming bereiken met het Europees Parlement over
het budget voor het E-learning programma.BeroepsonderwijsDe ministers van onderwijs uit de EU, de kandidaat-lidstaten en de partners
van de Europese Economische Ruimte (Noorwegen, IJsland, Liechtenstein)
hebben op een conferentie in november 2002 in Kopenhagen een verklaring aangenomen
over versterkte Europese samenwerking op het gebied van het beroepsonderwijs.In deze zogeheten «Kopenhagenverklaring» zijn prioriteiten
gesteld als «versterking van de Europese mobiliteit», «vergelijkbaarheid
van kwalificaties» en «kwaliteitswaarborging». De Kopenhagenverklaring
is tijdens het Deense voorzitterschap door de Raad geformaliseerd in een vrijwel
gelijkluidende resolutie.Universiteiten/Europa van de kennisDe Commissie heeft in december 2002 een mededeling uitgebracht over de
rol van de universiteiten in het Europa van de kennis. Doelstelling is dat
de universiteiten in de Unie een niveau van wereldklasse bewaren en de mondiale
concurrentie aan kunnen, zonder daarbij hun eigen identiteit te verliezen.
Naar aanleiding van de reacties van lidstaten en belanghebbenden op de mededeling
zal de Commissie met een voorstel voor een vervolgactie komen. Dit zal worden
voorgelegd aan een ministeriële conferentie op 18–19 september
a.s. te Berlijn.Gelijke kansen gehandicapten in het onderwijsNaar aanleiding van het Europees jaar voor gehandicapten heeft de Raad
in mei 2003 een resolutie aangenomen over gelijke mogelijkheden in onderwijs
en opleiding voor leerlingen en studenten met een handicap. Hierin worden
lidstaten uitgenodigd om aandacht te schenken aan integratie van kinderen
en jonge mensen met een handicap door:– aangepast onderwijs;– het toegankelijk maken van een leven lang leren;– het voorzien in informatie en begeleiding in onderwijskeuzes;– het voorzien in toegepaste pedagogische technieken en– verbetering van uitwisseling van ervaringen.Het Europees Jaar van de TalenIn november 2002 heeft de Raad kennis genomen van de resultaten van het
Europees Jaar van de Talen 2001. De Europese talenrijkdom is breed onder de
aandacht gebracht van de Europese burger. De Commissie brengt medio 2003 een
mededeling uit met een Actieplan ter bevordering van de taalverscheidenheid
en het leren van talen.JeugdParticipatie en informatieAls follow-up van haar Witboek Jeugd heeft de Commissie in juli 2002 de
lidstaten vragenlijsten over participatie en informatie van jongeren, twee
van de vier prioriteiten uit het Witboek Jeugd, voorgelegd. De lidstaten en
acht kandidaat-lidstaten hebben de vragenlijsten beantwoord. Daarvan heeft
de Commissie in april 2003 een syntheseverslag opgesteld. Tevens heeft de
Commissie aan de Raad een Mededeling voorgelegd met voorstellen voor gemeenschappelijke
doelstellingen voor participatie en informatie van jongeren. De Raad heeft
in een eerste reactie in mei 2003 positief gereageerd op deze voorstellen
van de Commissie.Nieuw jeugdprogrammaDe lidstaten moesten voor juli 2003 studies afronden over de effecten
van het huidige programma «Jeugd». De effectstudies dienen als
voorbereiding voor de toekomstige generatie programma's op het gebied van
onderwijs, opleiding en jeugd. Daarnaast heeft de Commissie in de periode
november 2002 tot maart 2003 Europese maatschappelijke organisaties geconsulteerd
over de huidige programma's «Jeugd», «Leonardo» en
«Socrates», alsmede over de gedachten en wensen over de nieuwe
generatie programma's voor 2007 en daarna.In mei 2003 heeft de Raad zich uitgesproken over de toekomst van jeugdprogramma's.
De Raad heeft voorkeur voor een apart, als zodanig herkenbaar Jeugdprogramma.Horizontale aspectenIn het kader van de mainstreaming van het onderwerp jeugd op andere beleidsterreinen
(horizontale werking) heeft de Raad in februari 2003 aanbevelingen gedaan
over de positie van jongeren in de toekomstige Europese werkgelegenheidsstrategie.Cultuur/AudiovisueelEuropese meerwaarde en mobiliteitOnder Deens voorzitterschap heeft de Raad criteria ontwikkeld voor het
bepalen van Europese meerwaarde van gezamenlijke culturele acties: het moet
gaan om multilaterale acties die een duidelijke waarde op Europees niveau
vertegenwoordigen. Daarnaast dienen de acties zichtbaar te zijn en toegankelijk
voor de Europese burgers. Zij moeten tenslotte kennis van elkanders culturen
bevorderen. Voorts verzocht de Raad de lidstaten en Commissie om de mobiliteit
van culturele werken en van personen die werken in de culturele sector te
bevorderen.Horizontale aspectenOnder het Griekse voorzitterschap heeft de Raad de Commissie verzocht
meer inzicht te geven over de culturele dimensie bij de huidige inzet van
Europese structuurmiddelen. Daarmee wordt verwezen naar de horizontale bepaling
in het EG-verdrag (artikel 151 lid 4) om bij Europees beleid rekening te houden
met culturele aspecten.Cultuur en gehandicaptenDe Raad nam een resolutie aan in het kader van het Europese jaar van mensen
met een handicap (2003). Lidstaten en Commissie worden verzocht om acties
te ondernemen die bijdragen aan de artistieke en culturele expressie en de
toegang tot kunst en cultuur van mensen met een handicap.Archieven in de lidstatenDe Raad verzoekt in zijn resolutie over «nationale archieven»
de Commissie een groep van deskundigen aan te wijzen om de toestand van de
nationale archieven in de lidstaten te bezien. Daarbij dient oog te zijn voor
nieuwe technologieën en mogelijkheden van concrete samenwerking. De Commissie
zal medio 2004 hierover verslag uitbrengen.Verlenging van Cultuur 2000 en Media PlusDe Raad besloot de stimuleringsprogramma's Cultuur 2000 (met twee jaar)
en Media Plus (met één jaar) ongewijzigd te verlengen. Deze
programma's lopen nu beide (inclusief verlenging) in 2006 af. De onderhandelingen
over de programma's vanaf 2007 – dus onder de nieuwe Financiële
Perspectieven zullen beginnen in 2004.«Content» van interactieve media in EuropaHet stimuleren en ontwikkelen van kwalitatief hoogwaardige inhoud (content) van interactieve media draagt bij aan de verwezenlijking
van de Lissabonstrategie en in het bijzonder van nieuwe technologieën.
Onder het Deense voorzitterschap spraken de lidstaten af om ervaringen uit
te wisselen (best practices) over de stimulering
van inhoud voor interactieve media. Daarnaast vroegen de lidstaten de Commissie
om te onderzoeken of op dit vlak op Europees niveau aanvullende beleidsinitiatieven
genomen kunnen worden.Herziening richtlijn «Televisie zonder grenzen»Op 6 januari 2003 publiceerde de Commissie het vierde verslag over de
toepassing van de richtlijn. Bij dat verslag is een werkprogramma voor een
eventuele herziening ervan gevoegd. De start daarvan was een publieke discussie,
waarvoor de Commissie een aantal documenten over verschillende aspecten van
de richtlijn heeft opgesteld. Op basis van de resultaten van dit debat zal
de Commissie eind 2003, uiterlijk begin 2004, met een mededeling komen over
eventuele herzieningsvoorstellen.Beleid in voorbereidingFollow-up DoelstellingenrapportDe Raad en de Commissie zullen in het voorjaar van 2004 aan de Europese
Raad rapporteren over de follow-up van de gemeenschappelijke doelstellingen
voor onderwijs- en beroepsopleidingen. Deze doelstellingen betreffen de kwaliteit
en toegankelijkheid van de onderwijssystemen in de EU.Tevens zal de Raad aan de Voorjaarsraad 2004 verslag uitbrengen over de
voortgang in het actieprogramma voor een «Leven Lang Leren».Culturele waarde van het onderwijsIn het voorjaar van 2005 zal de Raad aan de Europese Raad rapporteren
over hoe de Europese samenwerking op het bredere gebied van onderwijs en cultuur
kan worden bevorderd. Medio 2004 wordt hierover een voorstel van de Commissie
verwacht dat tijdens het Nederlandse voorzitterschap aan de orde zal komen.Socrates/LeonardoEind 2003 zullen de tussentijdse evaluaties plaatsvinden van de stimuleringsprogramma's
Socrates II (wetenschappelijk en hoger onderwijs) en Leonardo II (beroepsonderwijs)
die lopen van 2000–2006. De Commissie zal aan de hand van de resultaten
van deze evaluaties in het voorjaar van 2004 voorstellen doen voor een mogelijk
vervolg hierop.2004: jaar van opvoeding door sportDe Europese Commissie heeft 2004 uitgeroepen tot het Europese jaar van
opvoeding door sport. Daarmee wil ze de aandacht vestigen op de mogelijkheden
die het beoefenen van sport biedt voor de opvoeding van en onderwijs aan de
jeugd. Meer concreet formuleert zij onder meer de volgende doelstellingen• onderwijsinstellingen en sportorganisaties ervan bewust maken dat
er moet worden samengewerkt om de educatieve rol van de sport en de Europese
dimensie daarin tot ontwikkeling te brengen;• gebruik maken van de waarden van sport om jongeren de kennis en
vaardigheden mee te geven die ze nodig hebben om zich in een multiculturele
context verder te kunnen ontwikkelen; en• de uitwisseling van good practice stimuleren
over de vraag hoe sport in het onderwijsbestel een bijdrage aan de sociale
integratie van kansarme groepen kan leveren.Andere doelstellingen betreffen het bevorderen van vrijwilligerswerk;
de uitwisseling van leerlingen en studenten en de onderwijsproblemen van jonge
sporters en jongeren die aan wedstrijdsport doen.Nederland zal als EU-voorzitter in december 2004 de slotmanifestatie van
dit jaar organiseren.Jeugd: participatie/informatieDe Raad streeft ernaar in november 2003 gemeenschappelijke doelstellingen
van het beleid voor participatie en informatie van jongeren vast te stellen.
De implementatie is vervolgens aan de lidstaten.Horizontale werkingDe Commissie zal in 2004 een evaluatie voorleggen aan de Raad van de initiatieven
van de lidstaten en de Gemeenschap ter mainstreaming
van de jeugddimensie in andere beleidsterreinen.Nieuwe programma's jeugdDe Commissie wil in december 2003 een voorstel voor de nieuwe generatie
programma's aan de Raad voor te leggen. Deze programma's zijn een vervolg
op de huidige EU-programma's «Jeugd», «Leonardo» en
«Socrates» die tot en met 2006 lopen.ConferentiesHet Italiaanse voorzitterschap zal in oktober 2003 een conferentie houden
over «het onbehagen bij jongeren en schoolverzuim». Daaraan zullen
niet alleen de onderwijsministers, maar ook de ministers van Jeugd/Sociale
Zaken deelnemen. Daarnaast zal er in oktober een ministeriele conferentie
plaats vinden over de kwaliteit en de ontwikkeling van menselijk potentieel.
Tenslotte zal er een bijeenkomst gewijd worden aan de interuniversitaire samenwerking
in het Mediterrane gebied.Europese culturele samenwerkingDe culturele agenda zal ook voor de periode tot en met het jaar 2004 in
het teken staan van de agenda die de Raad in het werkplan «Europese
culturele samenwerking» heeft vastgelegd. Dit betekent dat door de komende voorzitterschappen nog de volgende onderwerpen behandeld
dienen te worden:– de toegang tot en zichtbaarheid van Europese culturele samenwerking;– de dialoog tussen culturen;– de samenwerking met de nieuwe lidstaten en– internationale samenwerking met internationale organisaties en
derde landen.Het is nog niet duidelijk hoe de komende twee voorzitterschappen deze
onderwerpen zullen behandelen. Aannemelijk is dat het Nederlandse voorzitterschap
in de tweede helft van 2004 de balans zal moeten opmaken van het meerjarig
werkplan.Audiovisueel beleidOnder de Italiaanse en Ierse voorzitterschappen zal de discussie over
de toekomst van de richtlijn «Televisie zonder grenzen» worden
voortgezet.ReferentiesOnderwijs• Conclusies inzake benchmarks (8486/03)• Resolutie beroepsonderwijs• Resolutie gelijke kansen in onderwijs en opleiding voor leerlingen
en studenten met een handicap (8253/03)• Verslag van de Commissie aan de Raad betreffende de uitvoering
en resultaten van het Europees Jaar van de Talen 2001• Mededeling van de Commissie «Efficiënt investeren in
het onderwijs en beroepsopleiding: een dwingende noodzaak voor Europa»
(COM (2002) 751 definitief)• E-learning programma (5053/03)• Voorstel tot invoering van een programma voor de verhoging van
de kwaliteit van het hoger onderwijs en de bevordering van het intercultureel
begrip door middel van samenwerking met derde landen (Erasmus Mundus) (8488/03,
COM (2002) 401 definitief)• Mededeling van de Commissie «De rol van universiteiten in
het Europa van kennis» (8153/03, COM (2003) 58 definitief)Jeugd• Analyse van de antwoorden van de lidstaten op de Commissie questionnaire
over jeugd deelname en informatie (SEC (2003) 465)• Mededeling van de Commissie aan de Raad betreffende de follow-up van het Witboek «Een nieuw elan voor Europa's
jeugd» – Voorstel tot gemeenschappelijke doelstellingen inzake
participatie en informatie van jongeren naar aanleiding van de Resolutie van
de Raad van 27 juni 2002 betreffende het kader voor de Europese samenwerking
in jeugdzaken (COM (2003) 184 def)• Conclusies betreffende de toekomst van jeugdactiviteiten in het
kader van de nieuwe generatie programma's (COM (2003) 272 definitief)• Resolutie over de maatschappelijke waarde van sport voor jongeren
(6989/03)Cultuur• Resolutie over archieven in de lidstaten (OJC 113, 13 mei
2003)• Resolutie over culturele infrastructuur en culturele activiteiten
voor personen met een handicap (OJC 134, 7 juni 2003, 2729/03)• Resolutie over de horizontale aspecten van cultuur: het vergroten
van synergie met andere sectoren en gemeenschapsacties en uitwisseling van «good practices» in verband met de sociale en economische
dimensies van cultuur (OJC 136, 11 juni 2003, 8406/03).BIJLAGEBeoordeling Nieuwe CommissievoorstellenFiches opgesteld door de Werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC) 2002–2003Titel ficheDeptNr Comdoc (def)Kamerstuk
22 112/ dd. 1. – Ontwerp van verordening van
de Commissie houdende de financiële kaderregeling van de in artikel 185
van Verordening (EG, Euratom) van de Raad (Financieel Reglement van toepassing
op de algemene begroting) bedoelde organen – Voorstel tot wijziging
van de oprichtingsbesluiten van de communautaire organen als gevolg van de goedkeuring van het nieuwe financieel reglementBZ(02)406 + SEC(02)836244 dd. 09-10-02 2. Mededeling van de Commissie over een voorlichtings- en communicatiestrategie voor de Europese
UnieBZ(02)350247 dd. 30-10-02 3. Voorstel voor een besluit van het Europees
Parlement en de Raad voor de inzet van het flexibiliteitsinstrument op basis van paragraaf 24 van het inter-institutioneel akkoord
van 6 mei 1999BZ(02)399247 dd. 30-10-02 4. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement. Activiteiten en personeel
van de Commissie in de uitgebreide UnieBZ(02)311249 dd. 07-11-02 5. Mededeling van de Commissie «Bestrijding
van plattelandsarmoede. Beleid en maatregelen van de Europese Gemeenschap
voor plattelandontwikkeling en het duurzame beheer
van natuurlijke hulpbronnen in ontwikkelingslanden.»BZ(02)429249 dd. 07-11-026. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: «Samenwerking op
energiegebied met de ontwikkelingslanden».BZ(02)408249 dd. 07-11-02 7. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: «Handel en Ontwikkeling. Hulp aan ontwikkelingslanden om de voordelen van handel te benutten». BZ/EZ(02)513250 dd. 26-11-02 8. Voorstel voor een verordening van de
Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1268/1999 inzake steunverlening door de Gemeenschap voor pre-toetredingsmaatregelen op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling in de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa gedurende de pre-toetredingsperiode.BZ(02)519251 dd. 06-12-02 9. Verordening betreffende de samenwerking van de Gemeenschap met de landen van Azië en Latijns-Amerika en tot wijziging van verordening (EG) nr. 2258/96 van de RaadBZ(02)340255 dd. 29-01-0310. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Integratie van migratievraagstukken
in de betrekkingen van de Europese Unie met ontwikkelingslandenBZ(02)703258 dd. 07-02-0311. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Participatie van niet-overheidsactoren in het EG-ontwikkelingsbeleidBZ(02)598259 dd. 11-03-0312. - Voorstel voor een verordening van
de Raad tot invoering van een specifiek vereenvoudigd doorreisdocument
(FTD) en een vereenvoudigd doorreisdocument voor treinreizigers (FRTD)
en tot wijziging van de Gemeenschappelijke Visuminstructie en het Gemeenschappelijk
Handboek – Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende uniforme
modellen voor vereenvoudigde doorreisdocumenten (FTD) en vereenvoudigde doorreisdocumenten
voor treinreizigers (FRTD)BZ(03)60261 dd. 12-03-0313. Mededeling van de Commissie: Verbetering van de invordering van tegoeden van de Gemeenschap die voortvloeien uit het directe en het gedeelde beheer van de uitgaven
van de Gemeenschap.BZ(02)671265 dd. 08-04-0314. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: naar een wettelijk bindend instrument van
de Verenigde Naties ter bevordering en bescherming van
de rechten en de waardigheid van personen met een handicap.BZ(03)16267 dd. 01-05-0315. Voorstel voor een besluit van de Raad
tot wijziging van Besluit 1999/468/EG tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden.BZ(02)719267 dd. 01-05-0316. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: De grotere Europese nabuurschap: een nieuw kader voor de betrekkingen met de oostelijke en zuidelijke
buurlandenBZ(03)104270 dd. 12-05-03 17. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: «ontkoppeling van
steun: voor effectievere steun». BZ(02)639270 dd. 12-05-0318. Voorstel voor een verordening van
de Raad inzake maatregelen ter vergemakkelijking van de procedures voor de
aanvraag en afgifte van visa voor de leden van de olympische
familie die deelnemen aan de olympische spelen en/of de paralympische
spelen van 2004 in AtheneBZ(03)172274 dd. 13-06-0319. – Mededeling van de Commissie
aan de raad. Versterking van de toetredingsstrategie voor
Turkije en een – Voorstel voor een besluit van de Raad inzake
de beginselen, prioriteiten, tussentijdse doelstellingen en voorwaarden van
het partnerschap voor de toetreding met TurkijeBZ(03)144274 dd. 13-06-0320. Mededeling van de Commissie: «De Westelijke Balkan en Europese Integratie»BZ(03)285276 dd. 20-06-0321. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Klimaatverandering in de
context van ontwikkelingssamenwerkingBZ(03)85277 dd. 23-06-0322. Mededeling van de Commissie: «Een
nieuwe impuls voor EU-maatregelen inzake mensenrechten
en democratisering met mediterrane partners – Strategische
richtsnoeren»BZ(03)294279 dd. 11-07-0323. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: De hervorming van staatsbedrijven
in ontwikkelingslanden met bijzondere aandacht voor openbare voorzieningen:
de noodzaak alle opties te beoordelen.BZ(03)326(augustus) 24. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende de samenwerking van de Europese
Gemeenschap met derde landen: «De aanpak van de Commissie
inzake de toekomstige steun voor de ontwikkeling van de bedrijvensector»BZ(03)267(augustus)25. Mededeling van de Commissie over de
betrekkingen EU CanadaBZ(03)266(augustus) 26. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement, Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: manieren om de economische ontwikkeling in het
noordelijk deel van Cyprus te bevorderen en om
het dichter bij de Unie te brengen. BZ(03)325(augustus) 27. Mededeling van de Commissie voor een nieuw type bureau voor het beheer van ondersteunende en administratieve
taken bij de Europese CommissieBZK(02)264243 dd. 03-10-02 28. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad, inzake het hergebruik en de commerciële exploitatie van overheidsdocumenten. BZK(02)207247
dd. 30-10-0229. Mededeling van de Commissie Naar een
krachtige cultuur van raadpleging en dialoog –
Voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van
de betrokken partijen door de CommissieBZK(02)704262 dd. 19-03-0330. Mededeling van de Commissie over een
kader voor tripartiete doelstellingencontracten en -overeenkomsten tussen de Gemeenschap, de lidstaten en de regionale en lokale autoriteitenBZK(02)709262 dd. 19-03-0331. Mededeling van de Commissie: Kader voor Europese regelgevende agentschappenBZK(02)718262 dd. 19-03-0332. Mededeling van de Commissie over het
bijeenbrengen en benutten van deskundigheid door de Commissie: beginselen
en richtsnoeren («Verbetering van de kennisbasis
voor beter beleid»)BZK(02)713262 dd. 19-03-0333. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende het statuut en de financiering van
Europese politieke partijen.BZK(03)77270 dd. 12-05-03 34. Mededeling van de Commissie inzake
de door de lidstaten te nemen maatregelen om ervoor te zorgen dat alle burgers
van de Unie in 2004 deelnemen aan de verkiezingen voor
het Europees Parlement in een uitgebreide Unie. BZK(03)174278 dd. 10-07-0335. Mededeling van de Commissie –
Methodologische nota voor de horizontale evaluatie van diensten van algemeen economisch belang. EZ (02)331244 dd. 09-10-0236. Mededeling van de Commissie over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven: een bijdrage
van het bedrijfsleven aan duurzame ontwikkelingEZ(02) 347244 dd. 09-10-02 37. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad Inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling op basis van vraag naar nuttige warmte binnen
de interne energiemarktEZ(02)415248 dd. 06-11-0238. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende implementatie van de Kimberleycertificering voor de internationale handel in ruwe diamantEZ(02)455249 dd. 07-11-0239. Voorstel voor een beschikking van
de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma
(2003–2005) voor de monitoring van eEurope,
verspreiding van goede praktijken en de verbetering van de netwerk- en informatieveiligheid (MODINIS). EZ(02)425250 dd. 26-11-0240. Verordening van de Raad betreffende
het communautair toezicht op de invoer van steenkool
van oorsprong uit derde landenEZ(02)482252 dd. 19-12-02 41. Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad inzake drugsprecursorenEZ(02)494252 dd. 19-12-02 42. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende de harmonisatie van het bruto nationaal
inkomen tegen marktprijzen («BNI verordening»)EZ(02)558252 dd. 19-12-0243. – mededeling van de Commissie
aan het Europees Parlement en de Raad: de interne energiemarkt: gecoördineerde
maatregelen met betrekking tot de continuïteit van de energievoorziening. –
voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende
coördinatie van de maatregelen met betrekking tot de continuïteit van de voorziening met aardolieproducten. – voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad betreffende maatregelen tot veiligstelling van de aardgasvoorziening – voorstel voor een richtlijn van de Raad
houdende intrekking van richtlijnen 68/414/EEG en 98/93/EG van de raad houdende
verplichting voor de lidstaten van de EEG om minimumvoorraden ruwe aardolie en/of aardolieproducten in opslag te houden, alsmede
richtlijn 73/238/EEG van de raad betreffende de maatregelen ter vermindering
van de gevolgen van moeilijkheden bij de bevoorrading met ruwe aardolie en
aardolieproducten – voorstel voor een beschikking van de Raad houdende
intrekking van beschikking 68/416/EEG van de Raad betreffende het sluiten
en uitvoeren van de speciale intergouvernementele overeenkomsten inzake de
verplichting voor de lidstaten om minimumvoorraden ruwe aardolie en/of aardolieproducten
in opslag te houden en Beschikking 77/706/EEG van de Raad tot vaststelling
van een communautaire doelstelling inzake een beperking van het verbruik van
energie in geval van moeilijkheden bij de voorziening met ruwe aardolie en
aardolieproducten. EZ(02)488254 dd. 03-01-03 44. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende de tenuitvoorlegging
van het Actieplan voor Risicokapitaal (APRK)EZ(02)563255 dd. 29-01-03 45. Voorstel voor een verordening van
de Raad ter voorkoming van verlegging van het handelsverkeer
in bepaalde belangrijke geneesmiddelen naar de Europese UnieEZ(02)592256 dd. 03-02-0346. Mededeling van de Commissie: De Europese Onderzoeksruimte: Een nieuwe aanpak –
Versterking en heroriëntering van bestaande perspectieven, opening van
nieuwe perspectievenEZ/OCW(02)565258 dd. 07-02-0347. Mededeling van de Commissie «Meer onderzoek voor Europa Naar 3% van het BBP»EZ(02)499258 dd. 07-02-03 48. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad over statistieken betreffende de eurozone: «Naar betere methodieken voor statistieken en indicatoren
betreffende de eurozone»EZ(02)661259 dd. 11-03-0349. Voorstel voor een Verordening van
de Raad met betrekking tot de handel in instrumenten en
producten die gebruikt zouden kunnen worden voor de doodstraf, foltering of
andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffingEZ(02)770261 dd. 12-03-0350. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot wijziging en tot bijwerking van Verordening (EG) nr. 1334/2000
tot instelling van een communautaire regeling voor controle
op de uitvoer van producten en technologie voor tweeërlei gebruikEZ(02)730261 dd. 12-03-0351. – Mededeling van de Commissie: Europese governance: Een betere wetgeving – Mededeling
van de Commissie: Actieplan «Vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving» –
Raadplegingsdocument: Naar een krachtiger cultuur van raadpleging en dialoog –
Voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van
de betrokken partijen door de Commissie – Mededeling van de Commissie
over effectbeoordelingEZ/JUST(02)275 (02)278
(02)276(02)277262 dd.
19-03-03 52. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 40/94 inzake het GemeenschapsmerkEZ(02)767264 dd. 03-04-03 53. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de
wetgevingen van de Lid-Staten inzake elektromagnetische
compatibiliteit. EZ(02)759264 dd. 03-04-0354. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende controle op concentraties van ondernemingen («de EG-concentratieverordening»)EZ(02)711264 dd. 03-04-0355. Voorstel voor een Verordening van
de Raad inzake de maatregelen die de Commissie kan nemen ten aanzien van het
gecombineerde effect van antidumping- of antisubsidiemaatregelen en vrijwaringsmaatregelenEZ(03)59265 dd. 08-04-0356. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende landbouwrekeningen in de gemeenschap. EZ(03)50267 dd. 01-05-0357. Voorstel voor een besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een algemeen kader voor
de financiering van communautaire acties ter ondersteuning
van het consumentenbeleid in de periode 2004–2007EZ(03)44267
dd. 01-05-03 58. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio's: Het industriebeleid
na de uitbreidingEZ(02)714267 dd. 01-05-0359. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2501/2001 van de Raad
houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2002 tot en met 31 december
2004EZ(03)43267 dd. 01-05-03 60. Voorstel voor een Verordening van
de Raad voor de tenuitvoerlegging van artikel 12
van Verordening (EG) nr. 2501/2001 van de Raad houdende toepassing van een schema van algemene tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2002 tot en met 31 december
2004EZ(03)43267 dd. 01-05-03 61. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: «Electronische communicatie:
de weg naar een kenniseconomie»EZ(03)65272 dd. 15-05-0362. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's – Europese Defensie –
Industriële en marktvraagstukken Naar een EU-beleid voor defensiematerieelEZ(03)113272 dd. 15-05-0363. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad tot oprichting van het Europees Agentschap voor
netwerk- en informatiebeveiliging. EZ(03)63273 dd. 28-05-0364. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 577/98
van de Raad betreffende de organisatie van een steekproevenquête
naar de arbeidskrachten in de gemeenschap met het oog op aanpassing
van de lijst van kenmerken van de enquête. EZ(03)109273 dd. 28-05-0365. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio's: «Innovatiebeleid:
actualisering van de aanpak van de Europese Unie in de context van de strategie
van Lissabon».EZ(03)112273 dd. 28-05-0366. Mededeling: Aanpassing van het beleid
op het gebied van e-zakendoen aan de veranderende
omgeving: de lering uit het Go-Digital initiatief en de toekomstige uitdagingenEZ(03)148276 dd. 20-06-03 67. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad als aanvulling op de Richtlijn van de Raad 96/16/EC
betreffende statistische enquêtes voor melk en melkproducten.EZ(03)158278 dd. 10-07-03 68. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Europees economisch en sociaal comite en
het Comite van de regio's betreffende de wereldradioconferentie 2003 (WRC-03)EZ(03)183278 dd. 10-07-0369. Voorstel voor een Verordening van
het Europese Parlement en de Raad betreffende financiële
kwartaalrekeningen voor de overheid. EZ(03)242 (augustus)70. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio's: Interne Markt Strategie
Prioriteiten 2003–2006EZ(03)238(augustus)71. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende het beheer van
afval van de winningsindustrieënEZ(03)319(augustus) 72. Mededeling van de Commissie. Investeren in onderzoek: Een actieplan voor EuropaEZ(03)226(augustus) 73. Mededeling van de Commissie: «Structurele indicatoren»EZ(02)551252 dd. 19-12-0274. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio's – Modernisering
en vereenvoudiging van het acquis communautaireEZ//JUST(03)71274 dd. 13-06-0375. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement «Clearing en afwikkeling in de Europese Unie, Belangrijke beleidsvraagstukken en toekomstige
uitdagingen»FIN(02)257244 dd. 09-10-0276. Voorstel voor een verordening voor
het instellen van een Europees solidariteitsfonds.FIN(02)514244 dd. 09-10-02 77. Mededeling van de Europese Commissie
over het stroomlijnen van de jaarlijkse economische en
werkgelegenheids beleidscoördinatie cycliFIN(02)487245 dd. 17-10-02 78. Voorstel voor een Verordening van
de Raad betreffende financiële bijdragen van de Gemeenschap aan het Internationale Fonds voor Ierland (2003–2004)FIN(02)472247 dd. 30-10-0279. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de voorkoming van het witwassen
van geld door douanesamenwerkingFIN(02)328249 dd. 07-11-0280. Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de lidstaten inzake consumentenkrediet. FIN(02)443251 dd. 06-12-0281. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van Richtlijn 92/81/EEG en Richtlijn 92/82/EEG tot vaststelling
van een bijzondere belastingregeling voor als motorbrandstof voor commerciële doeleinden gebruikte gasolie en tot geleidelijke
onderlinge aanpassing van de accijnzen op benzine en op gasolieFIN(02)410251
dd. 06-12-02 82. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende beleggingsdiensten
en gereglementeerde markten, en tot wijziging van de Richtlijnen
85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van Richtlijn 2000/12/EG van het Europees
Parlement en de RaadFIN(02)625255 dd. 29-01-03 83. – Voorstel voor een Besluit
van de Raad tot wijziging van Besluit 77/270/Euratom waarbij de Commissie
wordt gemachtigd tot het aangaan van Euratomleningen om een bijdrage te leveren
tot financiering van kerncentrales – Voorstel
voor een Besluit van de Raad tot wijziging van Besluit 77/271/Euratom houdende
toepassing van Besluit 77/270/Euratom waarbij de Commissie wordt gemachtigd
tot het aangaan van Euratomleningen teneinde een bijdrage te leveren tot financiering
van kerncentralesFIN(02)456 en (02)457255 dd. 29-01-03 84. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement – Verbetering van
de coördinatie van het begrotingsbeleidFIN(02)668255 dd. 29-01-0385. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: – Belasting van personenauto's in de Europese Unie – Opties voor maatregelen op nationaal
niveau en op het niveau van de GemeenschapFIN(02)431258 dd. 07-02-0386. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad over de noodzaak en de methoden om de kwaliteit van de begrotingsstatistieken te verbeterenFIN(02)670259 dd. 11-03-03 87. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG met betrekking tot de regels inzake de plaats van levering van gas en elektriciteitFIN(02)688259 dd. 11-03-0388. Mededeling van de Commissie over de modernisering van het boekhoudsysteem van de Europese
GemeenschappenFIN(02)755261 dd. 12-03-0389. Voorstel voor een verordening van
de Raad inzake het optreden van de douaneautoriteiten ten aanzien van goederen
waarvan wordt vermoed dat zij inbreuk maken op bepaalde
intellectuele-eigendomsrechten en de door de bevoegde autoriteiten
te nemen maatregelen ten aanzien van goederen waarvan is vastgesteld dat zij
inbreuk maken op bepaalde intellectuele-eigendomsrechtenFIN(03)20265 dd. 08-04-0390. Voorstel voor een besluit van het
Europees Parlement en de Raad over de aanpassing van de Financiële Perspectieven in verband met de uitbreiding, ingediend
door de Commissie overeenkomstig punt 25 van het Interinstitutioneel Akkoord
van 6 mei 1999 over de begrotingsdiscipline en verbetering van de begrotingsprocedureFIN(03)70265 dd. 08-04-0391. Verordening van de Raad tot wijziging
van Verordening (EEG) nr. 2454/93 houdende vaststelling van enkele bepalingen
ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 2913/92 tot vaststelling van het communautair douanewetboekFIN(03)115268 dd. 01-05-03 92. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Implementatie van het nieuwe geautomatiseerde systeem voor douanevervoer (NCTS)FIN(03)125273 dd. 28-05-0393. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van de transparantievereisten die gelden voor informatie over uitgevende instellingen
waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn
toegelaten en tot wijziging van Richtlijn 2001/34/EGFIN(03)138278 dd. 10-07-03 94. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388EEG wat betreft de BTW op postale dienstverleningFIN(03)234(augustus)95. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van richtlijn 77/388/EEG betreffende het gemeenschappelijk
stelsel van belasting over de toegevoegde waarde,
wat de procedure voor het treffen van afwijkende maatregelen alsmede de verlening
van uitvoeringsbevoegdheden betreft. FIN(03)335(augustus)96. Gewijzigd voorstel voor een richtlijn
van de Raad betreffende minimumnormen voor de procedures
in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatusJUST(02) 326243 dd. 03-10-0297. Initiatief van het Koninkrijk Denemarken
met het oog op de aanneming door de Raad van een ontwerp-kaderbesluit inzake
de bestrijding van corruptie in de privé-sectorJUSTn.v.t.; (PbEG 2002/C 184/04)245 dd. 17-10-02 98. Gewijzigd voorstel voor een richtlijn
van de Raad inzake het recht op gezinshereniging.JUST(02)225245 dd. 17-10-02 99. Initiatief van het Koninkrijk Denemarken
met het oog op de aanneming door de Raad van een ontwerp-kaderbesluit inzake
de confiscatie van opbrengsten, hulpmiddelen en
voorwerpen van misdrijvenJUSTn.v.t (PbEG 2002/C
184/03)247 dd. 30-10-02100. Initiatief van het Koninkrijk België
met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad tot oprichting van
een Europees Netwerk van nationale contactpunten voor het
herstelrechtJUSTn.v.t. (PbEG 2002/C
242/09)247 dd. 30-10-02 101. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende het openbaar
overnamebodJUST(02)534251 dd. 06-12-02102. Mededeling van de Europese Commissie
over een communautair terugkeerbeleid ten aanzien
van personen die illegaal in de Europese Unie verblijven.JUST(02)564251 dd. 06-12-02 103. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf
van onderdanen van derde landen met het oog op studie, beroepsopleiding
of vrijwilligerswerk. JUST(02)548255 dd. 29-01-03 104. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers
van misdrijven'. JUST(02)562256 dd. 03-02-03105. Initiatief van het Koninkrijk Denemarken
met het oog op de aanneming door de Raad van een ontwerp-besluit van de Raad
betreffende versterking van de samenwerking tussen de lidstaten van de Europese
Unie met betrekking tot ontzetting van rechtenJUSTn.v.t. (lidstaatinitiatief)261 dd. 12-03-03106. Initiatief van de Bondsrepubliek
Duitsland voor een richtlijn van de Raad betreffende de ondersteuning bij
doorgeleiding in het kader van maatregelen tot verwijdering
door de luchtJUSTn.v.t. (lidstaatinitiatief)261 dd. 12-03-03107. Groenboek betreffende een Europese
procedure inzake betalingsbevelen en maatregelen ter vereenvoudiging
en bespoediging van de procesvoering over geringe vorderingenJUST(02)746262 dd. 19-03-03108. Voorstel voor een Besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een tweede fase van het
communautair actieprogramma (2004–2008) ter voorkoming van geweld tegen
kinderen, jongeren en vrouwen en ter bescherming van slachtoffers en risicogroepen (het Daphne II-programma).JUST(03)54264 dd. 03-04-03 109. Initiatief van de Helleense Republiek
betreffende de aanneming door de Raad van een ontwerp- kaderbesluit inzake
de toepassing van het beginsel ne bis in idem. JUSTn.v.t. (lidstaat-initiatief)265 dd. 08-04-03 110. Initiatief van het Helleense Republiek
met het oog op de aanneming van een ontwerp- kaderbesluit van de Raad betreffende
de voorkoming en bestrijding van de handel in menselijke
organen en weefselsJUSTn.v.t. (lidstaat-initiatief)265 dd. 08-04-03 111. Mededeling van de Commissie over
de verbetering van de controle op de toepassing van het
GemeenschapsrechtJUST(02)725267 dd. 01-05-03112. Voorstel voor een beschikking van
de Raad tot vaststelling van de criteria en uitvoeringsvoorschriften voor
compensatie van de verstoringen van het financiële evenwicht die voortvloeien
uit de toepassing van richtlijn 2001/40/EG van de Raad betreffende de onderlinge erkenning van besluiten inzake de verwijdering van onderdanen
van derde landenJUST(03)49270 dd. 12-05-03113. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad: Een coherenter verbintenissenrecht, Een actieplanJUST(03)68270 dd. 12-05-03 114. Initiatief van het Koninkrijk Spanje
met het oog op de aanname van de richtlijn van de Raad betreffende de verplichting voor vervoerders om de gegevens van vervoerde personen
door te geven. JUSTn.v.t. PbEG 2003/C
82/08277 dd. 23-06-03115. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement met het oog op de presentatie van een actieplan voor de verzameling en analyse van communautaire statistieken
over migratieJUST(03)179277 dd. 23-06-03116. Mededeling betreffende de ontwikkeling
van een gemeenschappelijk beleid inzake illegale immigratie,
mensensmokkel en mensenhandel, buitengrenzen en de terugkeer van illegaal
verblijvende personenJUST(03)323(augustus)117. Initiatief van de Helleense Republiek
met het oog op de aanneming van een beschikking van de Raad houdende vaststelling
van de minimumaanduidingen voor signalisatie.JUSTn.v.t. (lidstaat-initiatief)(augustus) 118. Besluit van de Raad betreffende de financiering van bepaalde activiteiten van Europol in
het kader van de samenwerking inzake terrorismebestrijdingJUST/BZK(02)439254 dd. 03-01-03 119. Richtlijn betreffende de maatregelen
en procedures om de handhaving van intellectuele eigendomsrechten te waarborgenJUST/EZ(03)46268 dd. 01-05-03 120. Verordening tot wijziging van (artikel
7, vierde lid) van Verordening (EG) nr. 1258/1999 betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleidLNV(02)293247 dd. 30-10-02121. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad inzake de bewaking van bossen en milieu-interacties
in de GemeenschapLNV(02)404247 dd. 30-10-02122. Voorstel voor een verordening van
de raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 1255/97 van de raad met
betrekking tot het gebruik van halteplaatsenLNV(02)414247 dd. 30-10-02 123. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1098/98 tot vaststelling
van tijdelijke bijzondere maatregelen in de hopsector.LNV(02)493249 dd. 07-11-02124. Mededeling van de Commissie: Een
strategie voor duurzame ontwikkeling van de Europese aquacultuurLNV(02)511249 dd. 07-11-02125. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende het afsnijden van haaienvinnen
aan boord van vaartuigenLNV(02)449250 dd. 26-11-02126. Richtlijn van de Raad tot wijziging
van Richtlijn 91/68/EEG met betrekking tot de intensivering
van de controles op verplaatsingen van schapen en geiten. LNV(02)504250 dd. 26-11-02 127. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad houdende wijziging van Richtlijn 88/407/EEG tot vaststelling van de veterinairrechtelijke
voorschriften van toepassing op het intra-communautaire handelsverkeer in diepgevroren sperma van runderen en de invoer daarvan.LNV(02)527251 dd. 06-12-02 128. Verordening van de Raad tot wijziging
van Verordening (EEG) nr. 2092/91 inzake de biologische
productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten
en levensmiddelenLNV(02)561251 dd. 06-12-02 129. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en aan het Europees Parlement betreffende de vaststelling van een communautair
actieplan voor de instandhouding en de duurzame exploitatie
van visbestanden in de Middellandse Zee in het kader van het gemeenschappelijk
visserijbeleidLNV(02)535252 dd. 19-12-02130. – Voorstel voor een besluit
van de Raad betreffende de sluiting van de Overeenkomst in de vorm van een
briefwisseling inzake de voorlopige toepassing van het protocol tot vaststelling
van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie als bedoeld
in de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de regering
van de Republiek Senegal inzake de visserij voor de Senegalese
kust, voor de periode van 1 juli 2002 tot en met 30 juni
2006 – Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting
van het protocol tot vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële
tegenprestatie als bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Economische
Gemeenschap en de regering van de Republiek Senegal inzake de visserij voor
de Senegalese kust, voor de periode van 1 juli 2002 tot en met 30 juni
2006. LNV(02)496 en (03)497254 dd. 03-01-03 131. – Voorstel voor een besluit
van de Raad betreffende de goedkeuring van de Overeenkomst in de vorm van
een briefwisseling inzake de voorlopige toepassing van het Protocol tot vaststelling,
voor de periode van 3 augustus 2002 tot en met 2 augustus 2004,
van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie, als bedoeld
in de Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Angola inzake
de visserij voor de kust van Angola – Voorstel
voor een verordening van de Raad betreffende de sluiting van het Protocol
tot vaststelling, voor de periode van 3 augustus 2002 tot en met 2 augustus
2004, van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie, zoals
bedoeld in de Overeenkomst tussen de Europese Economische gemeenschap en de
Regering van de Republiek Angola inzake de visserij voor de kust van Angola. LNV(02)492 en (02)495254 dd. 03-01-03132. Mededeling over de wetgeving inzake
het welzijn van landbouwhuisdieren in derde landen
en de gevolgen voor de EULNV(02)626258 dd. 07-02-03 133. Mededeling van de Commissie over
een geïntegreerd kader voor partnerschaps-overeenkomsten
op visserijgebied met derde landenLNV(02)637262 dd. 19-03-03134. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende een actieplan van de Gemeenschap
om de teruggooi van vis te beperkenLNV(02)656262
dd. 19-03-03135. Voorstel voor een verordening van
de Raad voor de instandhouding van de visbestanden
via technische maatregelen voor de bescherming van jonge exemplaren van mariene
organismenLNV(02)672262 dd. 19-03-03136. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot vaststelling van een identificatie- en registratieregeling
voor schapen en geiten tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 3508/92LNV(02)729262 dd. 19-03-03137. Voorstel voor een richtlijn van de
raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor
de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn
92/46/EEGLNV(02)736262 dd. 19-03-03 138. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende het beheer van de visserijinspanning voor bepaalde vangstgebieden en visbestanden van de Gemeenschap
en tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2847/93LNV(02)739264 dd. 03-04-03139. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2092/91 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande
op landbouw-producten en levensmiddelen. LNV(03)14265 dd. 08-04-03 140. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement «Naar een uniforme
en effectieve uitvoering van het gemeenschappelijk visserijbeleid»LNV(03)130277 dd. 23-06-03141. Voorstel voor een Verordening van
de Raad betreffende het beheer van de in ultraperifere
gebieden geregistreerde visserijvlotenLNV(03)175277 dd. 23-06-03142. Mededeling van de Commissie inzake verbetering van het wetenschappelijk en technisch advies ten behoeve
van het communautair visserijbeheerLNVC(03)625278 dd. 10-07-03143. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van voorschriften voor diervoederhygiëneLNV(03)180(augustus)144. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot vaststelling van herstelmaatregelen voor bepaalde
kabeljauwbestandenLNV(03)237(augustus)145. Voorstel voor een besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot invoering van een programma
voor de verhoging van de kwaliteit van het hoger onderwijs en de
bevordering van het intercultureel begrip door middel van samenwerking met
derde landen (ERASMUS World) (2004–2008)OCW(02)401250 dd. 26-11-02146. Mededeling van de Commissie omtrent
Europese benchmarks in onderwijs (opvolging van
de Europese Raad te Lissabon)OCW(02)629255 dd. 29-01-03147. Mededeling van de Europese Commissie: Efficiënt investeren in onderwijs en beroepsopleiding:
een dwingende noodzaak voor Europa. OCW(02)779266 dd. 17-04-03148. Voorstel voor een besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot goedkeuring van een meerjarenprogramma (2004–2006)
voor de doeltreffende integratie van informatie- en communicatietechnologie
(ICT) in de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels in Europa (eLearning-programma)OCW(02)751266 dd. 17-04-03149. Mededeling van de Commissie: De rol van de universiteiten in het Europa van de kennis.OCW(03)58270 dd. 12-05-03 150. Mededeling van de Commissie: De Europese Sociale Dialoog, een kracht voor modernisering
en verandering. Voorstel voor een besluit van de Raad tot instelling van een
tripartiete top voor groei en werkgelegenheidSZW(02)341244 dd. 09-10-02151. Mededeling van de Commissie: Een
kader voor de bevordering van de financiële participatie
van werknemersSZW(02)364247 dd. 30-10-02152. Voorstel voor een besluit van de
Raad tot instelling van een Raadgevend Comité voor
de veiligheid, hygiëne en de gezondheidsbescherming op de werkplekSZW(02)486247 dd. 30-10-02153. Mededeling «Vrij verkeer van werknemers – de voordelen en mogelijkheden
volledig benuttenSZW(02)694261 dd. 12-03-03154. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: De toekomst van de Europese
werkgelegenheidsstrategie (EWS) «Een strategie voor volledige
werkgelegenheid en beter werk voor allen»SZW(02)006264 dd. 03-04-03 155. Mededeling van de Commissie aan het
Europese Parlement en de Raad: Raamstrategie inzake de gelijkheid van vrouwen en mannen werkprogramma voor 2003SZW(03)47270 dd. 12-05-03156. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: De sociale dimensie van de
strategie van Lissabon versterken: de open coördinatie stroomlijnen
op het gebied van de sociale beschermingSZW(03)261(augustus) 157. Voorstel voor een beschikking van
de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/49/EG van de Raad ten aanzien van de
termijnen waarop drukvaten, flessenbatterijen en tanks voor het vervoer van gevaarlijke goederen per spoor aan de richtlijn moeten
voldoenV&W(02)357243 dd. 03-10-02 158. Voorstel voor een beschikking van
de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/55/EG van de Raad ten aanzien van de
termijnen waarop drukvaten, flessenbatterijen en tanks voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg aan de richtlijn moeten
voldoenV&W(02)358243 dd. 03-10-02159. Mededeling van de Commissie inzake verzekeringen in de luchtvervoersector na de terroristische
aanslagen op 11 september 2001 in de Verenigde StatenV&W(02)320244 dd. 09-10-02160. – Aanbeveling van de Commissie
aan de Raad teneinde de Commissie te machtigen onderhandelingen met de Internationale
Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) te openen en
te voeren betreffende de voorwaarden en modaliteiten van toetreding van de
Europese Gemeenschap – Aanbeveling van de Commissie aan de Raad met
het oog op machtiging van de Commissie voor het openen van onderhandelingen
met de Internationale Maritieme Organisatie (IMO)
over de voorwaarden voor toetreding van de Europese Gemeenschap tot de IMOV&W(02)381 (SEC)248 dd. 06-11-02161. Verordening van het EP en de Raad
houdende een verbod op organische tinverbindingen op schepenV&W(02)396249 dd. 07-11-02162. Mededeling van de Commissie getiteld:
«Op weg naar een strategie ter bescherming en de
instandhouding van het mariene milieu»V&W(02)539250 dd. 26-11-02163. Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de verzekeringen
voor luchtvervoerders en vliegtuigexploitantenV&W(02)521254 dd. 03-01-03164. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de kwaliteit
van het zwemwaterV&W/VROM(02)581255 dd. 29-01-03165. Mededeling van de Commissie over
de gevolgen van de Hofuitspraken van 5 november voor
het Europees luchtvervoersbeleid («Open Skies»).V&W(02)649258 dd. 07-02-03 166. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de raad houdende wijziging van Richtlijn 2001/25/EG
van het Europees Parlement en de Raad inzake het minimum
opleidingsniveau van zeevarendenV&W(03)1259 dd. 11-03-03167. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad inzake minimale veiligheidseisen
voor tunnels in het trans-Europese wegennet. V&W(02)769263 dd. 25-03-03168. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 417/2002
betreffende het versneld invoeren van de vereisten inzake
een dubbelwandige uitvoering of een gelijkwaardig ontwerp voor enkelwandige
olietankschepen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2978/94 van
de RaadV&W(02)780263 dd. 25-03-03169. – Mededeling van de Commissie
inzake de betrekkingen tussen de Gemeenschap en derde landen op het gebied
van luchtvervoer – Voorstel voor een verordening inzake tenuitvoerlegging
van overeenkomsten inzake luchtdiensten tussen lidstaten
en derde landenV&W(03)94270 dd. 12-05-03170. Verordening van de Raad houdende
de intrekking van Verordening (EEG) Nr. 3975/87 en houdende wijziging
van verordening (EEG) Nr. 3976/87 en Verordening (EG) Nr. 1/2003
wat betreft het luchtvervoer tussen de Gemeenschap en derde
landenV&W(03)91270 dd. 12-05-03171. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming
van voetgangers en andere kwetsbare weggebruikers bij een botsing
met een motorvoertuig en houdende wijziging van Richtlijn 70/156/EEG.V&W(03)67270 dd. 12-05-03 172. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende intermodale laadeenheden. V&W(03)155279 dd. 11-07-03 173. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de algemene invoering en de interoperabiliteit
van elektronische tolheffingsystemen voor het wegverkeer in de GemeenschapV&W(03)132(augustus)174. Mededeling van de Commissie: Ontwikkeling
van het trans-Europese vervoersnetwerk: vernieuwende financieringsvormen en interoperabele elektronische tolheffing.V&W(03)132(augustus) 175. a) Doc. 10 791/02: Voorstel
voor een beschikking van de Raad tot vaststelling, van richtsnoeren in aanvulling
op annex VII van Richtlijn 2001/18 van het Europees Parlement en de Raad,
inzake introductie in het milieu van genetisch gemodificeerde
organismen en intrekking van Richtlijn 90/220/EEC van de Raad (Monitoring richtsnoer);b) Doc. 10 792/02: Voorstel
voor een beschikking van de Raad tot vaststelling, overeenkomstig Richtlijn
2001/18 van het Europees Parlement en de Raad, van het model voor de samenvatting
van het informatie dossier voor kennisgevingen inzake de doelbewuste introductie
van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu voor andere doeleinden
dan het op de markt brengen ervan (SNIF B); c)
Doc. 10 789/02: Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling,
overeenkomstig Richtlijn 2001/18 van het Europees Parlement en de Raad, van
het model voor de samenvatting van het informatie dossier voor kennisgevingen
inzake het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde organismen als
of in producten (SNIF C);VROM(02)359 (02)361 (02)362244 dd. 09-10-02 176. Mededeling: Milieuconvenanten op het niveau van de Gemeenschap binnen het kader van het actieplan
inzake de vereenvoudiging en verbetering van regelgeving.VROM(02)412248 dd. 06-11-02 177. Mededeling: Op weg naar een thematische
strategie voor een duurzaam gebruik van bestrijdingsmiddelenVROM(02)349249 dd. 07-11-02 178. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende beperkingen op het in de handel
brengen en het gebruik van nonylfenol, nonylfenolethoxylaat
en cement (zesentwintigste wijziging van Richtlijn 76/769/EEG van de Raad)VROM(02)459249 dd. 07-11-02179. Voorstel voor een verordening van
het Europese Parlement en de Raad betreffende detergentiaVROM(02)485249 dd. 07-11-02 180. Voorstel voor een beschikking van
de Raad tot vaststelling van criteria en procedures voor het aanvaarden van
afvalstoffen op stortplaatsen overeenkomstig artikel 16 en bijlage II van
Richtlijn 1999/31/EG betreffende het storten van afvalstoffen. VROM(02)512249 dd. 07-11-02181. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: nucleaire veiligheid in
het kader van de Europese UnieVROM/EZ(02)605
SEC (02)1216256 dd. 03-02-03 182. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van verordening (EG)
nr. 2037/2000 ten aanzien van de kritische toepassingen
en de uitvoer van halonen, de uitvoer van producten en apparatuur
die chloorfluorkoolstoffen bevatten en de regulering van broomchloormethaan. VROM(02)642258 dd. 07-02-03 183. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende
de onderlinge aanpassing van de wetgeving van de lidstaten inzake maatregelen
tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes
door inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg
bestemde mobiele machinesVROM(02)765259 dd. 11-03-03184. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europese Parlement en de Raad inzake de beperking van emissies
van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van
organische oplosmiddelen in decoratieve verven en vernissen en producten voor
het overspuiten van voertuigen, en tot wijziging van Richtlijn 1999/13/EGVROM(02)750262 dd. 19-03-03185. Voorstel voor een beschikking van
het Europees Parlement en de Raad betreffende een bewakingssysteem voor de uitstoot van broeikasgassen in de Gemeenschap en de tenuitvoerlegging
van het Protocol van KyotoVROM(03)51265 dd. 08-04-03186. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende Pan-europese
samenwerking op milieugebied na de conferentie van Kiev in 2003VROM(03)62266 dd. 17-04-03187. Mededeling: De
ontwikkeling van een actieplan voor milieutechnologieVROM/EZ(03)131278
dd. 10-07-03 188. Mededeling van de Commissie; Naar
een thematische strategie inzake afvalpreventie en afvalrecyclingVROM(03)301(augustus)189. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Geïntegreerd productbeleid – Voortbouwen op een milieugericht levenscyclusconceptVROM(03)302(augustus)190. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité: Een Europese strategie voor milieu en gezondheidVROM(03)338(augustus)191. Voorstel voor een Aanbeveling van
de Raad inzake de preventie van roken en initiatieven ter verbetering van
de bestrijding van het tabaksgebruikVWS(02)303249
dd. 07-11-02 192. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad inzake in of op levensmiddelen gebruikte of te gebruiken rookaroma'sVWS(02)400249 dd. 07-11-02 193. Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van richtlijn 95/2/EG wat betreft de gebruiksvoorwaarden
voor het levensmiddelenadditief E 425 konjacVWS(02)451251 dd. 06-12-02194. Voorstel voor een beschikking van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de deelname van de Gemeenschap
aan een programma voor onderzoek en ontwikkeling
met het oog op de ontwikkeling van nieuwe klinische interventies voor de bestrijding van hiv/aids, malaria en tuberculose dankzij
een partnerschap op lange termijn tussen Europa en de ontwikkelingslanden,
opgezet door verscheidene lidstaten en NoorwegenVWS(02)474251 dd. 06-12-02195. Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van Richtlijn 95/2/EG betreffende levensmiddelenadditieven met uitzondering van kleurstoffen en zoetstoffen. VWS(02)662258 dd. 07-02-03196. Mededeling van de Commissie betreffende
de invoering van de Europese ziekteverzekeringskaartVWS(03)73267 dd. 01-05-03 197. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad tot vaststelling van maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in producten van plantaardige en van dierlijke oorsprongVWS/LNV(03)117278 dd. 10-07-03198. Voorstel voor een Aanbeveling van
de Raad over kankerscreeningVWS(03)230(augustus)199. Mededeling van de Commissie aan de
Raad betreffende de follow-up van het Witboek «Een
nieuw elan voor Europa's jeugd» Voorstel tot gemeenschappelijke
doelstellingen inzake participatie en informatie van jongeren naar aanleiding
van de Resolutie van de Raad van 27 juni 2002 betreffende het kader voor
Europese samenwerking in jeugdzakenVWS(03)184(augustus)200. Verordening van het Europese Parlement
en de Raad houdende vaststelling van specifieke voorschriften voor de organisatie
van de officiële controles van voor menselijke consumptie
bestemde producten van dierlijke oorsprongVWS /LNV(02)377248 dd. 06-11-02 201. Voorstel voor een Verordening van
het Europese Parlement en De Raad inzake officiële
controles van diervoeders en levensmiddelenVWS/LNV(03)52272 dd. 15-05-03Stand Implementatie Europese RegelgevingVoor het bewaken van implementatietermijnen van Europese richtlijnen en
kaderbesluiten houdt het Ministerie van Buitenlandse Zaken een implementatie-overzicht
bij. Elk kwartaal bespreekt de Interdepartementale Commissie Europees Recht,
subcommissie Implementatie (ICER-I) aan de hand van dit implementatie-overzicht
de bestaande achterstanden in de omzetting van richtlijnen. Op basis van dit
overzicht wordt gerapporteerd aan de Ministerraad. Buitenlandse Zaken zendt
het kwartaaloverzicht implementatie EG-richtlijnen vervolgens aan de Tweede
Kamer.Schematisch overzicht van de stand van zaken van de implementatie:Tot en metAchterstandInbreukprocedures m.b.t.
achterstandUitgevoerd in 2e kwartaal
2003Uitgevoerd t/m 2e kwartaal 2003 30-06-035035223931-03-0342281717     31-12-0237192090 (2002)30-09-022618257030-06-022820244531-03-0229222121Het Directoraat-Generaal voor de Interne Markt van de Europese Commissie
publiceert tweemaal per jaar het zogenaamde scorebord interne marktrichtlijnen.
In dit scorebord wordt de stand van zaken implementatie interne marktrichtlijnen
van alle lidstaten weergegeven.Uit het nog te publiceren scorebord van september 2003 zal blijken dat
Nederland in de verslagperiode (september 2002 – mei 2003) helaas is
gezakt naar de zevende plaats in de EU-rangorde (was vierde): 2,5% van de
Europese interne marktregelgeving is door Nederland nog niet of slechts gedeeltelijk
geïmplementeerd.LIJST VAN AFKORTINGEN ACS-landenlanden in Afrika, het Caraïbische gebied en de Stille OceaanAPSAlgemeen
Preferentieel StelselARFASEAN Regional ForumARKAlgemene
RekenkamerASEANAssociation of South-East Asian NationsASEMAsia-Europe Meeting  BBPBruto
Binnenlands ProductBNCWerkgroep
Beoordeling Nieuwe CommissievoorstellenBNIBruto
Nationaal Inkomen BNPBruto
Nationaal ProductBTWBelasting
op Toegevoegde Waarde  CardsCommunity Assistance Programme for Reconstruction, Development
and AssociationCDMClean Development MechanismCOSACConférence des Organes Spécialisées dans les
Affaires CommunautairesCSPCountry Strategy Paper  DABDiensten
van Algemeen Belang  EABEuropees
AanhoudingsbevelEASAEuropean Aviation Safety AgencyEBRDEuropean Bank for Reconstruction and DevelopmentECBEuropese
Centrale BankECOWASEconomic Community of West African StatesEDCTPEuropean and Developing Countries Clinical Trials PartnershipEEREuropese
Economische Ruimte EGEuropese
Gemeenschap EGKSEuropese
Gemeenschap voor Kolen en Staal EIBEuropese
InvesteringsbankEMSAEuropean Maritime Safety AgencyEMUEconomische
en Monetaire UnieENISAEuropees
Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging EOBEuropees
OctrooibureauEOFEuropees
OntwikkelingsfondsEPEuropees
Parlement EPAEconomic
Partnership Agreement ERKEuropese
Rekenkamer ESFEuropees
Sociaal Fonds EUEuropese
UnieEuratomEuropese Gemeenschap voor Atoomenergie EurojustEuropese Eenheid voor Justitiële Samenwerking EuropolEuropese Politiedienst EVAEuropees
VrijhandelsakkoordEVDBEuropees
Veiligheids- en Defensiebeleid EVRMEuropees
Verdrag voor de Rechten van de Mens   FEMIPFaciliteit
voor Euro-Mediterrane Investeringen en Partnerschap FP'sFinanciële
Perspectieven  GBVBGemeenschappelijk
Buitenlands en Veiligheidsbeleid GCCGulf Co-operation CouncilGGOGenetisch
Gemodificeerde Organismen GLBGemeenschappelijk
LandbouwbeleidGREBGlobale
Richtsnoeren voor Economisch BeleidGVBGemeenschappelijk
Visserijbeleid  HVHoge Vertegenwoordiger  IASInternal Audit ServiceICAOInternational Civil Aviation OrganisationICTYInternational Criminal Tribunal for Former YugoslaviaIDAInterchange of Data between AdministrationsIGCIntergouvernementele
ConferentieIFI'sInternationale
Financiële InstellingenIMOInternational Maritime OrganisationInterregInitiatief van de Europese Gemeenschap betreffende grensgebieden   JBZbeleidsterreinen
van Justitie en Binnenlandse Zaken JIJoint Implementation  LACLatin-American CountriesLGOLanden
en Gebieden Overzee LTTEbeweging
«Liberation Tigers of Tamil Eelam»  MATRAProgramma
Maatschappelijk TransformatieMEDA-programmaEuro-Mediterraan Partnerschapsprogramma MKBMidden-
en Kleinbedrijf  NAVONoord-Atlantische
Verdragsorganisatie  ODAOfficial Development AidOESOOrganisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling OLAFOffice Européen de Lutte Anti-FraudeOVSEOrganisatie
voor Veiligheid en Samenwerking in Europa  PharePologne,
Hongrie; Aide à la Reconstruction Economique PSO-PAProgramma
Samenwerking Oost-Europa – Pre-Accessie  QMVQualified Majority Voting – stemmen met gekwalificeerde
meerderheid  R&DResearch & Development  SAPStabilisatie-
en AssociatieprocesSARSSevere Acute Respiratory SyndromSDTSpecial and Differential Treatment  TacisTechnical Assistance to the Commonwealth of Independent StatesTEN'sTrans-Europese
Netwerken TESWet Toezicht
Europese Subsidies TRIPSTrade Related Intellectual Property Rights  UMTSUniversal Mobile Telecommunication SystemUNDPUnited Nations Development ProgrammeUNHCRUnited Nations High Commissioner for Refugees  VKVerenigd
Koninkrijk VNVerenigde
NatiesVSVerenigde
Staten van Amerika  WHOWorld Health OrganisationWKKWarmtekrachtkoppelingWSISWorld Summit on the Information SocietyWSSDWorld Summit on Sustainable DevelopmentWTOWorld Trade OrganisationTREFWOORDENREGISTERACS-landen 75, 162APS 82, 83, 162ASEAN 79, 162ASEM 79, 162Asiel en migratie 13, 15, 16, 28, 42, 66, 102Audiovisueel 139, 142, 145Begroting 3, 10, 11, 12, 22, 30, 33, 39, 40, 48, 50, 52, 54, 55, 56, 57,
58, 59, 60, 61, 63, 64, 68, 81, 86, 87, 88, 90, 91, 95, 128, 147, 152, 153Benelux 32, 33, 35, 65Biotechnologie 17, 114, 138BNC 147, 162Buitensporige tekortprocedure 41, 86, 87, 88Bulgarije 5, 21, 27, 46, 48, 51, 52, 65, 66, 71, 132Cards 23, 127, 162CDM 137, 162Comitologie 69Comptabiliteitswet 63Conventie 3, 5, 15, 16, 19, 23, 27, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 39, 40,
41, 42, 44, 45, 46, 47, 64, 65, 66, 69, 85Cultuur 3, 21, 28, 74, 96, 110, 139, 142, 143, 145, 146, 148, 150, 155DAB 116, 117, 162Doha 24, 27, 28, 77, 78, 81, 82, 83, 85, 128Drugs 15, 49, 83, 92, 98, 99, 106, 109, 113, 149Duurzaam 17, 82, 87, 120, 134, 137, 159EASA 162EBRD 162ECB 41, 162ECOWAS 76, 162EDCTP 115, 162EER 126, 162EGKS 162EIB 42, 162Eigen Middelen Besluit 12, 39, 40, 54, 55, 57EMSA 162EMU 9, 41, 64, 86, 88, 162Energie 3, 10, 16, 18, 22, 28, 35, 58, 77, 83, 86, 89, 90, 117, 119, 125,
126, 127, 128, 135, 136, 137, 147, 149, 150, 162ENISA 123, 125, 162EOB 112, 162Euratom 35, 58, 147, 152, 162Eurogroep 12, 42, 85, 86Eurojust 16, 98, 99, 162Europees Ontwikkelingsfonds 162Europees Parlement 15, 18, 26, 27, 35, 36, 39, 41, 46, 54, 55, 56, 57,
61, 65, 66, 68, 70, 81, 84, 88, 90, 91, 102, 127, 135, 140, 147, 148, 149,
150, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160, 162Europees Sociaal Fonds 58, 162Europol 15, 16, 99, 155, 162Eurowob 70EVA 110, 121, 162EVDB 19, 23, 29, 44, 65, 71, 72, 73, 162EVRM 36, 100, 162Extern beleid 3, 19, 28, 30, 44, 56FEMIP 77, 163Financiële Perspectieven 12, 22, 27, 39, 50, 52, 54, 56, 57, 71,
75, 91, 95, 122, 143, 153, 163Financing for Development 23, 83, 85GBVB 19, 23, 44, 72, 73, 81, 91, 95, 163GCC 76, 77, 163Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 36, 45, 50, 59, 64, 70, 81, 82, 128,
163Gemeenschappelijk Visserijbeleid 132, 163Gemeenschapsoctrooi 112, 118Genetisch gemodificeerde organismen 17, 18, 79, 135, 136, 159Genetisch Gemodificeerde Organismen 163Globale Richtsnoeren voor Economisch Beleid 40, 87, 163Grondwet 3, 30, 31, 34, 35, 36, 40, 47, 80Hof van Justitie 3, 30, 33, 37, 38, 39, 99, 120Hoge Vertegenwoordiger 19, 44, 72, 73, 163IAS 61, 163ICAO 158, 163ICTY 74, 163IGC 3, 15, 27, 34, 35, 36, 45, 46, 47, 69, 163Industrie 10, 16, 40, 58, 87, 107, 110, 111, 113, 117, 131, 138, 139,
151, 152Innovatie 10, 13, 17, 23, 27, 28, 65, 83, 84, 107, 110, 113, 114, 115,
117, 123, 138, 151Interchange of Data between Administrations 125, 163Intergouvernementele Conferentie 5, 24, 30, 45, 64, 66, 163International Maritime Organisation 18, 163Interreg 22, 75, 163JBZ 15, 27, 28, 30, 38, 39, 42, 43, 73, 92, 95, 99, 163Jeugd 3, 58, 139, 141, 142, 144, 145, 160Joint Implementation 17, 137, 139, 163Kandidaat-lidstaten 3, 5, 21, 32, 46, 48, 49, 50, 51, 52, 64, 65, 70,
99, 121, 124, 140, 141, 147Kyoto 17, 136, 137, 159LAC 78, 163LGO 45, 163Lissabon-strategie 109MATRA 163MEDA-programma 163Mededinging 31, 48, 52, 82, 111, 113, 114, 117Midden- en kleinbedrijf 115, 163Milieu 3, 5, 10, 16, 17, 18, 28, 40, 43, 49, 58, 77, 82, 91, 101, 119,
120, 127, 128, 130, 133, 135, 136, 137, 138, 139, 155, 158, 159, 160NAVO 19, 20, 23, 44, 65, 72, 101, 163Nederlandse Antillen en Aruba 45Netto positie 59, 60ODA 23, 24, 25, 83, 84, 163OESO 81, 163OLAF 62, 163Onderzoek 9, 13, 30, 40, 45, 58, 63, 68, 74, 94, 98, 107, 110, 111, 112,
113, 114, 115, 116, 117, 118, 121, 123, 140, 143, 150, 152, 160Ontwikkelingssamenwerking 3, 23, 45, 83, 85Open coördinatie 9, 11, 40, 104, 105, 116, 117, 157OVSE 23, 163Pensioen 11, 68, 70, 89, 104, 109, 111Phare 22, 51, 75, 99, 127, 163Politiële en justitiële samenwerking 3, 13, 14, 97PSO-PA 51, 163QMV 39, 42, 43, 44, 163Research & development 13, 113Research & Development 163Roemenië 5, 21, 27, 46, 48, 51, 52, 65, 66, 71, 74, 132Rusland 21, 22, 27, 72, 74, 75, 94, 127, 137SARS 107, 164Special and Differential Treatment 81, 164Sport 28, 144, 145Stabilisatie- en Associatieproces 21, 164Stabiliteits- en Groeipact 11, 12Statuut EP leden 70Structuurfonds 59, 60, 62, 118Tacis 22, 23, 75, 127, 164Telecommunicatie 3, 28, 117, 119, 123, 124, 126, 127, 128Terrorisme 13, 20, 21, 23, 28, 49, 71, 73, 78, 79, 92, 98, 99, 100, 101,
106, 155Terug- en overname 14, 15, 28, 76, 94Terugkeer 14, 15, 21, 93, 94, 95, 97, 102, 154, 155Toetredingsverdrag 3, 5, 48, 52, 65Trans-Europese Netwerken 58, 122, 123, 127, 164Transport 18, 28, 48, 84, 91, 117, 119, 122, 123, 126, 128, 132, 138TRIPS 81, 164Turkije 5, 21, 27, 46, 48, 52, 53, 65, 71, 76, 94, 121, 148UMTS 125, 164UNDP 23, 164UNHCR 14, 15, 93, 94, 164Veiligheid 3, 5, 13, 16, 17, 19, 20, 23, 27, 28, 39, 42, 43, 44, 49, 51,
52, 54, 55, 66, 71, 72, 73, 74, 78, 80, 82, 91, 92, 106, 109, 114, 119, 120,
121, 123, 130, 131, 132, 135, 138, 149, 157, 158, 159, 162, 163Verenigd Koninkrijk 33, 37, 55, 60, 94, 164Verenigde Naties 20, 22, 65, 72, 125, 148, 164Verenigde Staten 15, 20, 22, 72, 73, 78, 79, 80, 99, 121, 158, 164Vergrijzing 11, 13, 87, 89, 90Vervoer 3, 10, 18, 43, 45, 119, 120, 121, 122, 123, 126, 127, 128, 153,
154, 157, 158, 159Voorzitterschap 3, 5, 15, 26, 27, 28, 29, 30, 33, 35, 36, 45, 46, 47,
48, 49, 50, 52, 53, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 73, 74, 75, 76, 77, 78,
81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 93, 95, 97, 98, 99, 101, 102, 103,
104, 105, 107, 108, 109, 110, 112, 114, 115, 116, 118, 119, 120, 121, 122,
123, 124, 125, 126, 127, 128, 130, 131, 132, 133, 135, 136, 137, 138, 139,
141, 142, 143, 144, 145Vrijwaringsclausule 16, 51Warmtekrachtkoppeling 126, 127, 149, 164Werkgelegenheid 3, 5, 9, 10, 13, 18, 28, 87, 89, 90, 93, 96, 102, 103,
104, 105, 109, 110, 111, 142, 152, 157Wet Toezicht Europese Subsidies 62, 164WHO 106, 107, 109, 164Wijder Europa 21, 22, 66, 74WSIS 123, 125, 164WSSD 18, 28, 75, 83, 84, 85, 137, 164WTO 18, 22, 27, 45, 75, 78, 79, 81, 82, 83, 85, 95, 114, 128, 129, 130,
132, 138, 164XNoot1Troonrede 2000.XNoot1Voor zover deze taak niet uitdrukkelijk bij de Europese Commissie is neergelegd.XNoot1De Begrotingsraad is opgenomen in de nieuwe Raad voor Economische en Financiële
Zaken. Zie ook paragraaf 5.3.XNoot1Stabiliteitsprogramma = De lidstaten zijn onder het SGP verplicht jaarlijks
een stabiliteitsprogramma's aan de Commissie ter beoordeling voor te leggen.
Hierin beschrijven de lidstaten hun begrotingspolitiek van het afgelopen jaar
en hun beleidsvoornemens voor de komende 3 jaar ter vervulling van de SGP-doelstellingen.
Op basis van de beoordeling doet de Commissie per lidstaat aanbevelingen aan
de Ecofin Raad. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29201-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl