Herziening rechterlijke organisatie; Verslag algemeen overleg over de brief van 25 juni 1997 inzake herziening rechterlijke organisatie (25425, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25425, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25425 nr. 2

06-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25425Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 425Herziening rechterlijke organisatienr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 oktober 1997De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
11 september 1997 overleg gevoerd met minister Sorgdrager van Justitie over
de brief van 25 juni 1997 inzake herziening rechterlijke organisatie(25 425, nr. 1).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Koekkoek (CDA) stelde dat thans als het ware een tussenstand
opgemaakt kan worden van de herziening van de rechterlijke organisatie. Ontvlechting
van het beheer van het openbaar ministerie en de zittende magistratuur per
1 januari 1998 is noodzakelijk. De voornaamste zorg van de CDA-fractie was
en is of alle arrondissementen de overgang op tijd en verantwoord kunnen maken.
Als dat niet lukt, kan wellicht een gefaseerde overgang overwogen worden.De CDA-fractie ziet niets in een raad voor de magistratuur. Wanneer een
zelfstandig bestuursorgaan met het beheer van de zittende magistratuur belast
wordt, is de ministeriële verantwoordelijkheid namelijk uiterst beperkt.
De minister van Justitie dient verantwoordelijk te blijven voor de verdeling
van middelen over de gerechten. De keuze voor integraal management houdt in
dat de president van de rechtbank verantwoordelijk wordt voor het beheer.
De vraag is echter aan wie de president van de rechtbank verantwoordelijkheid
moet afleggen en of het wel wenselijk is om de president van de rechtbank
aan enige instantie verantwoording te laten afleggen voor het beheer. Beheerskwesties
kunnen immers raken aan het beleid van de rechter in de taak waarin hij volstrekt
onafhankelijk is: het beslissen van geschillen. Er kleven echter ook bezwaren
aan, wanneer de president van de rechtbank niet die verantwoordelijkheid krijgt.De commissie-Leemhuis moet onder andere nagaan hoe bundeling van kantongerechten
en rechtbanken kan worden verbonden met geschillenbeslechting op maat. De
minister wil het wetsvoorstel Tweede fase herziening rechterlijke organisatie
aanpassen en de nabijheid van de rechtspraak voor de burger bevorderen, bijvoorbeeld
door het project Justitie in de buurt. Met de president van de rechtbank Den
Haag vroeg de heer Koekkoek zich evenwel af ten koste waarvan dat gebeurt.
Het geld kan namelijk maar één keer worden uitgegeven
binnen een arrondissement.De minister blijft bij het bestuurlijk bundelen van rechtbanken en kantongerechten.
Bij een beperkt budget moet echter binnen de arrondissementen bepaald worden
welke vestigingsplaatsen er voor welk soort zaken zijn, hetgeen onvermijdelijk
tot fricties leidt. De vraag is dan ook of de arrondissementen hiermee opgezadeld
moeten worden of dat centraal bepaald moet worden waar rechters zitting houden.
De CDA-fractie heeft steeds duidelijk gemaakt dat zij zeer grote aarzelingen
heeft over de opheffing van de kantongerechten. De kantongerechten moeten
herkenbaar blijven.Het kabinet neemt thans geen besluit over de derde fase van de herziening
van de rechterlijke organisatie. Dat stuit nu niet op bezwaar, omdat de tweede
fase uitloopt. Eens zal echter besloten moeten worden of er ook aan de top
van de rechterlijke organisatie organisatorische integratie moet plaatsvinden.
Er valt iets te zeggen voor een fraai gebouw met één hoogste
instantie, maar dat geldt ook voor een gebouw met twee torens: één
voor overwegend administratieve rechtspraak en één voor taken
die de Hoge Raad nu heeft. Op zichzelf levert de huidige verdeling van de
hoogste bestuursrechtspraak over de Hoge Raad, de Raad van State, de Centrale
raad van beroep en het College van beroep voor het bedrijfsleven geen grote
problemen op. Mochten er competentiegeschillen zijn, dan kan men door de verschillende
vormen van samenwerking toch rekening houden met elkaar. Er zou echter ook
gedacht kunnen worden aan een bundeling van de hoogste administratieve rechters
van de Raad van State, de Centrale raad van beroep en het College van beroep
voor het bedrijfsleven met daarnaast de Hoge Raad.De CDA-fractie vindt het niet verantwoord om de invoering van belastingrechtspraak
in twee instanties voor onbepaalde tijd uit te stellen. Dit hangt weliswaar
samen met de derde fase, maar deze wens leeft al heel lang. Als de minister
hier niet positief op reageert, overweegt de CDA-fractie om hierover een uitspraak
van de Kamer te vragen.Ten aanzien van de Raad van State is sprake van een scheiding van de advisering
over wetgeving en de rechtspraak. Het regeringsstandpunt over het Procola-arrest
heeft veel te lang op zich laten wachten. De Raad van State houdt nu in de
praktijk rekening met dat arrest, maar spoedige wetgeving is gewenst en lijkt
ook mogelijk.In het kader van de herijking van de omvang van de verplichte procesvertegenwoordiging
wil de minister de competentiegrens verhogen naar f 10 000, maar
de commissie-Van Delden stelt een grens van f 25 000 voor, hetgeen
serieuze overweging verdient. De commissie-Van Delden heeft in dit verband
ook gesproken over verplichte procesvertegenwoordiging op het terrein van
het arbeidsrecht. De CDA-fractie acht het weliswaar mogelijk dat arbeidsrechtszaken
ook onder die grens van f 25 000 vallen, maar is de mening toegedaan
dat de belangen in arbeidsrechtszaken die grens vaak te boven zullen gaan,
waardoor voor vele zaken vanzelf op verplichte procesvertegenwoordiging wordt
uitgekomen.De commissie-Van Delden heeft voorts aanbevolen om het civieleprocesmodel
te heroverwegen. De rechtsvordering is inderdaad uiterst moeilijk toegankelijk
geworden. De vraag is dan ook of de minister wil streven naar een vereenvoudiging
van het civieleprocesrecht, ook al is dat een gigantische klus. Omdat hier
nog de nodige studie naar verricht moet worden, zal het zeker nog vijf jaar
duren, voordat er op dit punt een wetsvoorstel komt. Als er nu echter niets
aan gedaan wordt, zal het nog veel langer duren, hetgeen echt ten nadele van
de burger is.De heer Dittrich (D66) zou, geredeneerd vanuit een situatie
waarin de rechterlijke organisatie vrijelijk vormgegeven kan worden, ervoor
kiezen dat de eerstelijnsrechtspraak, zichtbaar en efficiënt georganiseerd,
plaatsvindt in de nabijheid van de burger op goed bereikbare locaties. De organisatie van de rechtspraak zou ook moeten inspelen op maatschappelijke
behoeften, zoals conflictbemiddeling in een vroegtijdig stadium en langere
openstelling. De twee jaar geleden door de Kamer aangenomen motie waarin voor
een avondrechtbank werd gepleit, heeft geresulteerd in een experiment met
langere openstelling van de griffie. Met hetgeen de minister terzake heeft
geformuleerd, wordt echter een heel algemeen beeld geschetst, terwijl het
grote gevolgen heeft voor de zittende magistratuur. De minister heeft een
juiste keuze gemaakt door voorlopig voorrang te verlenen aan het doorhakken
van knopen over bestuur en beheer van de rechtspraak. Pas als duidelijk is
hoeveel middelen de zittende magistratuur nodig heeft, hoe daar verantwoording
over afgelegd moet worden, of er een raad voor de magistratuur nodig is en
wat de wenselijke bestuurlijke schaal van gerechten is, kan de tweede fase
soepeler geregeld worden.Bij de bestuurlijke bundeling van kantongerechten en rechtbanken moet
ervoor gewaakt worden dat alles op een gegeven moment met alles lijkt samen
te hangen. De noodzakelijke reorganisatie moet niet zo onoverzichtelijk groot
worden dat er altijd wel op onderdelen fundamentele bezwaren zijn aan te voeren,
hetgeen er uiteindelijk in kan resulteren dat er niets gebeurt. In de gewijzigde
motie-Dittrich c.s. staat op instigatie van de minister dat het rapport van
de commissie van deskundigen en het kabinetsstandpunt daarover niet op 1 januari
1998, maar in de loop van 1997 bij de Kamer moeten zijn. De commissie-Leemhuis
is echter pas in juni 1997 ingesteld. Kan de minister toezeggen dat hier ruim
voor mei 1998 duidelijkheid over geboden wordt, zodat er bij de kabinetsformatie
knopen kunnen worden doorgehakt voor de volgende eeuw?Bij de rechterlijke macht lijkt de vrees te bestaan dat door alle veranderingen
de onafhankelijkheid van de rechter in zijn werk zal worden aangetast. Als
politiek Den Haag duidelijk aangeeft dat niemand erop zit te wachten om die
onafhankelijkheid aan te tasten, is men evenwel bereid om mee te denken over
de vormgeving van een en ander. Als de onafhankelijkheid overeind blijft,
maar er wordt wel gekozen voor integraal management, zullen er knopen doorgehakt
moeten worden. De heer Dittrich was heel benieuwd naar het advies van de commissie-Leemhuis
op dit punt.In de stukken staat dat de DGO-structuur vervalt en dat er per 1 januari
een tijdelijke beheersstructuur opgezet wordt. Dit moet echter niet tot onomkeerbare
processen leiden, want de Kamer moet wel de vrijheid hebben om de koers later
wat te verleggen. Onder die voorwaarde kan de D66-fractie evenwel akkoord
gaan met de door de minister voorgestelde tijdelijke oplossing van een directeur
beheer gerechten en de vorming van een gemeenschappelijke beheersdienst. Kunnen
en willen de huidige DGO's trouwens wel doorstromen? Misschien kan er ook
nog een toelichting gegeven worden op de financiën in dit kader.De minister heeft haar brief ook naar de voorzitter van de Eerste Kamer
gestuurd. Op zichzelf is dat terecht, want er staan zeer fundamentele dingen
in. De Eerste Kamer zal ook overleg willen plegen over de vraag wat het meest
wenselijk is voor de toekomst. De vraag is dan echter wat te doen, als de
Eerste Kamer een heel andere richting op wil dan de Tweede Kamer. Het mag
niet zo zijn dat er in de politiek een patstelling gaat ontstaan.De competentiegrens wordt van f 5 000 naar f 10 000
verhoogd. In de schriftelijke behandeling van de tweede fase heeft de D66-fractie
al laten weten dat zij een hoger bedrag op zichzelf denkbaar acht. Zij heeft
dan ook geen bezwaar tegen een grens van f 25 000, maar wil wel
weten of een verhoging van die grens veel repercussies heeft op de werklast
van bijvoorbeeld de griffies.Overwogen wordt om de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften
over te hevelen naar de rechtbanken. De Nederlandse orde van advocaten juicht
dit op zichzelf toe, maar vraagt in zijn brief wel waarom de minister
niet is ingegaan op de voorstellen van de commissie-Haak.De derde fase – de voltooiing van de herstructurering van het stelsel
van bestuursrechtelijke rechtsbescherming en de bestuursrechtspraak –
wordt als het ware in de ijskast gezet in afwachting van de herziening van
het bestuur en beheer. Dat lijkt de D66-fractie niet onverstandig. Zij deelt
de voorkeur van de minister om het College van beroep studiefinanciering onder
te brengen bij de rechtbank, waar blijkens een zojuist uitgereikte brief ook
de NVvR voorstander van is. Een betere rechtsbescherming is ook goed voor
de studenten.De minister wil afwachten wat een bij de Raad van State aanhangige zaak
zou kunnen betekenen voor de Nederlandse positie. Het is verstandig dat de
Raad van State in de tussentijd geen zaken met een Procola-risico behandelt.
In haar brief koppelt de minister hieraan de mededeling dat hoger beroep in
vreemdelingenzaken voorlopig bij de Raad van State wordt ondergebracht. Uit
een recent persbericht blijkt dat het wetsvoorstel terzake pas vorige week
naar de Raad van State is gegaan, terwijl hier in de zomer van 1994 bij de
opstelling van het regeerakkoord al uitgebreid over gesproken is. Het advies
van de Hoge Raad terzake is ook al een tijd geleden uitgebracht. De D66-fractie
is er niet zeker van dat dit hoger beroep bij de Raad van State moet liggen
en wil weten welke overwegingen hieraan ten grondslag liggen. Het zou ook
bij een gerechtshof geplaatst kunnen worden.De heer Korthals (VVD) was van mening dat de brief van de minister
van Justitie veel duidelijkheid geeft over de richting die zij op wenst te
gaan. In het debat over de hoofdlijnen van de herziening van de rechterlijke
organisatie heeft de VVD-fractie aangegeven dat zij het ingezette tempo wat
hoog vond. Daarom heeft zij er het volste begrip voor dat de herziening op
sommige punten wat getemporiseerd wordt. Het was de heer Korthals trouwens
niet helemaal duidelijk waarom de brief een ander stuknummer heeft gekregen.De VVD-fractie hoopt dat de reorganisatie van het openbaar ministerie
in volle vaart zal doorgaan. In de brief wordt een ontvlechting van de rechterlijke
macht en het openbaar ministerie aangekondigd. Daardoor wordt de flexibiliteit
bij de verdeling van de budgetten echter enigszins verminderd. De DGO-structuur
wordt alweer veranderd. Het is echter de vraag of het een prettige ontwikkeling
is dat er voortdurend veranderd wordt. Behoeft dit trouwens een wettelijke
basis?De hoofdofficieren van justitie krijgen steeds meer verantwoordelijkheid
voor het beheer van de budgetten. Zijn zij evenwel verantwoording verschuldigd
aan het College van procureurs-generaal en moet dat daar dan weer verantwoording
voor afleggen aan de minister? Hoe verhoudt zich dat tot de zelfstandigheid?
Is de minister hier uiteindelijk wel op aanspreekbaar in de Tweede Kamer?
Het is belangrijk dat de zittende magistratuur verantwoordelijkheid gaat dragen
voor het beheer. Dat betekent evenwel dat er een ander soort rechters moet
komen, dus mensen die meer met beheer, management en dergelijke te maken hebben.
Op welke wijze wordt hier invulling aan gegeven? De adviescommissie toerusting
en organisatie van de zittende magistratuur is goed samengesteld. Door de
taakopdracht zal men echter al snel komen tot iets wat veel meer geld gaat
kosten.De VVD-fractie gaat ermee akkoord dat het wetsvoorstel tweede fase herziening
rechterlijke organisatie voorlopig niet doorgaat. De minister zal later waarschijnlijk
wel weer met voorstellen in die richting komen. Zoals gezegd, is het de vraag
wat de afhandeling van geschillen op maat en in de wijk aan extra kosten met
zich brengt. In eerste instantie lijkt het erg mooi om iedereen naar behoeven
te benaderen, maar in de praktijk zal dit alleen maar duur en moeilijk blijken
te zijn. Hier zal dus zeer terughoudend mee omgegaan moeten worden. De heer Korthals vroeg om meer duidelijkheid over de aanstaande experimenten
met scheidings- en/of omgangsbemiddeling. Is het de bedoeling om het destijds
in de Tweede Kamer aangenomen, maar in de Eerste Kamer verworpen wetsvoorstel
inzake een gemakkelijker echtscheidingsprocesrecht nu bij experiment uit te
proberen of staat de minister daarbij iets anders voor ogen? Zo ja, is het
in feite niet principieel onjuist om op dit soort punten te gaan experimenteren?Wat de derde fase betreft, gaat de VVD-fractie in grote lijnen akkoord
met hetgeen de minister heeft voorgesteld. Dit betekent dat de Raad van State
zijn huidige rechtsprekende taken voorlopig zal behouden. In hoeverre is daar
bij de Raad van State rekening mee gehouden? Een tijdlang is er sprake geweest
van een grote uitstroom van rechtsgeleerd personeel bij de Raad van State,
terwijl dat nu misschien onnodig zal blijken te zijn.De heer Van Oven (PvdA) constateerde dat de minister met haar
brief van 25 juni de tweede fase heeft stilgelegd en de derde fase tot nader
order heeft uitgesteld, maar dat er wel enkele tussentijdse maatregelen worden
genomen. De PvdA-fractie heeft begrip voor de argumenten die de minister hiervoor
hanteert, maar het geheel maakt geen erg slagvaardige indruk. De commissie-Leemhuis
is pas ruim zes maanden na het uitbrengen van het verslag inzake het wetsvoorstel
Tweede fase herziening rechterlijke organisatie en de aanvaarding van de motie-Dittrich
ingesteld. Had de Kamer niet wat eerder gemeld kunnen worden dat de herzieningsoperatie
uitgesteld wordt? Een dergelijke vertraging leidt in ieder geval tot onzekerheid.
Tijdens het rondetafelgesprek met vertegenwoordigers van de rechterlijke macht
in september vorig jaar bleek juist dat men behoefte had aan het doorhakken
van knopen. Na het uitkomen van het rapport van de commissie-Leemhuis, uiterlijk
31 december, moet hier zo snel mogelijk een nieuwe discussie over plaatsvinden
en zal de regering hopelijk tot een meer definitief oordeel komen.Zoals gezegd, kan de PvdA-fractie leven met aanhouding van het wetsvoorstel
tweede fase herziening rechterlijke organisatie. Met haar opsomming van allerlei
overigens zeer interessante varianten van geschillenbeslechting wekt de minister
in haar brief de indruk dat alles weer open ligt. Is dat zo of wil zij toch
vasthouden aan de hoofdlijnen van de tweede fase? Elders spreekt de minister
van de door haar onontbeerlijk geachte bestuurlijke bundeling van rechtbanken
en kantongerechten. Betekent dit dat zij het traject van de bestuurlijke bundeling
weer zal oppakken in januari? Als dat niet gebeurt, zal er her en der in ieder
geval wat gerepareerd moeten worden. In bijvoorbeeld het kantongerecht Zuidbroek
is thans sprake van een niet meer te verantwoorden exploitatie van gerechtelijke
instanties.Vooruitlopend op de tweede fase, is er nu in alle arrondissementen een
coördinerend kantonrechter. Als de tweede fase voor langere tijd wordt
uitgesteld, valt wellicht te overwegen om de functie van coördinerend
kantonrechter wettelijk te regelen. De PvdA-fractie steunt de gedachte om
op korte termijn te komen tot een herziening van het procesrecht in civiele
zaken. Wanneer komt er een wetsvoorstel voor met name de uitbreiding van de
niet-verplichte procesvertegenwoordiging en de verhoging van de competentiegrens
in civiele zaken? Desgevraagd zei de heer Van Oven dat hij voorshands overtuigd
is door de argumenten van de commissie-Van Delden dat het misschien praktischer
is om de competentiegrens in eerste instantie te beperken tot f 10 000
en op langere termijn te bezien of die tot f 25 000 kan worden uitgebreid.
Zolang de tweede fase niet haar beslag krijgt, kan verhoging van de competentiegrens
ingrijpende gevolgen hebben voor de aantallen rechters en kantonrechters.
Het is de vraag of thans een heel intensief verkeer van rechtbanken naar kantongerechten
of omgekeerd bevorderd moet worden. Het is niet duidelijk of er, wat de derde fase betreft, sprake is van
een jarenlang uitstel of van feitelijk afstel. De relatie met de discussie
over bestuur en beheer is hier ook minder duidelijk. Omdat er geen direct
verband is tussen de tweede en de derde fase, wordt niet helder waarom de
derde fase per se op de tweede fase zou moeten wachten. De indruk bestaat
dat de integratie van het bestuursrecht in de gewone rechterlijke macht als
gevolg van de eerste fase niet voltooid kan worden, zolang de derde fase niet
geregeld is. De eerste fase lijkt redelijk succesvol, maar is nog bepaald
onaf. Uitgaande van de wenselijkheid van een algemene hogerberoepsgang in
bestuursrechtelijke zaken, is het de hamvraag welke instantie daarmee zal
worden belast. Hetgeen de minister heeft geschreven over het onderbrengen
van hoger beroep in vreemdelingenzaken bij de Raad van State, heeft wel degelijk
een anticiperende werking op de besluitvorming ten aanzien van die instantie.
Waarom kan er niet al tijdens deze kabinetsperiode een beslissing worden genomen
over de derde fase? Juist vanwege die anticiperende werking heeft de PvdA-fractie
geen voorkeur voor de Raad van State als instantie voor hoger beroep in vreemdelingenzaken.
Ervan uitgaand dat de derde fase zal uitlopen op het onderbrengen van de verschillende
sectoren van het bestuursrecht bij de hoven dan wel bij een bestaand hof of
een omgebouwde centrale raad van beroep, ligt het meer voor de hand om het
hoger beroep in vreemdelingenzaken in dat echelon in te brengen. De Centrale
raad van beroep is voorlopig wellicht de veiligste oplossing. De discussie
behoort echter gevoerd te worden in het kader van het wetsvoorstel inzake
het hoger beroep in vreemdelingenzaken.Wat de tariefcommissie en het College van beroep studiefinanciering betreft,
is de PvdA-fractie het eens met de tussentijdse wijzigingen.In verband met beheer en organisatie zal ook de bemensing van de rechterlijke
macht weer aan de orde komen. De NVvR heeft in dit verband de wens van 100
mln. neergelegd voor vergroting van het aantal rechters en het aantal aan
te stellen stafjuristen. Is de minister hierover in gesprek met de NVvR en,
zo ja, heeft dit al iets heeft opgeleverd? Is hierbij ook de kwestie van de
plaatsvervangers aan de orde gekomen? De minister heeft kennelijk het voornemen
om de rol van rechters-plaatsvervangers terug te dringen, maar de vraag is
of de rechterlijke macht dit wel kan verstouwen. Is het aandeel dat door plaatsvervangers
wordt geleverd, gekwantificeerd en, zo ja, is het dan denkbaar dat dit op
korte termijn wordt opgevangen? Het antwoord van de ministerDe minister waardeerde het dat er over dit zeer belangwekkende
onderwerp gesproken wordt. Rechtspraak en rechtspleging vormen een heel belangrijk
onderdeel van de samenleving en moeten toekomstgericht besproken worden. Alles
wat met het recht te maken heeft, staat op het ogenblik niet alleen gigantisch
in de belangstelling, maar staat ook gigantisch onder druk. Ook de rechterlijke
organisatie staat onder druk, niet alleen door de werklast, maar ook door
de toegenomen aandacht en de grotere mondigheid van de burgers. Het is dan
ook tijd om een visie te schetsen voor de toekomst. Zoals de heer Dittrich
heeft gezegd, hangt alles met alles samen. Daarom moet ook eerst een toekomstvisie
ontwikkeld worden, voordat alles part voor part in wetgeving of door middel
van reorganisatie aangepakt kan worden. Zonder raamwerk bestaat het risico
dat de plannen tussentijds bijgesteld moeten worden.Door het verslag van de Kamer voelde de minister zich nog gemotiveerder
om te proberen, een en ander wat algemener op te zetten. De oorspronkelijke
plannen voor de tweede fase behelsden een grote bestuurlijke organisatie van
waaruit recht gesproken zou worden. Inmiddels is het inzicht ontstaan dat
grootschaligheid niet per definitie goed is en dat bekeken moet worden op
welke schaal welk probleem moet worden aangepakt. Bovendien kan door de ontwikkelingen
op automatiseringsgebied enerzijds grootschalig en anderzijds
gedeconcentreerd gewerkt worden. Deze ontwikkeling vereist heel veel en moet
dus heel goed overdacht worden.Het is een feit dat een minister niet direct sturing kan geven aan het
ontwikkelen van een visie op de rechterlijke organisatie. Vanwege de fundamentele
onafhankelijkheid van de rechterlijke macht zal het altijd meer tijd kosten
om hier als overheid draagvlak voor te vinden. Het is niet eenvoudig om gezamenlijk
iets te ontwikkelen, omdat de rechterlijke macht nooit als zodanig spreekt.
Niet iedere rechter of rechtbank voelt zich namelijk vertegenwoordigd door
de NVvR. Ook de vergadering van presidenten kan niet de gehele rechterlijke
macht vertegenwoordigen. Met andere woorden: het is een organisatie die nooit
als één geheel aangesproken kan worden. Een minister kan wel
proberen om een richting aan te geven en de organisatie daarvoor te winnen.
In de onderhavige brief is geprobeerd, een visie neer te leggen. De aard van
de rechterlijke organisatie is ook anders dan die van de meeste andere organisaties.
Men werkt aan de eigen vonnissen. Op zichzelf is het een goede eigenschap
om terughoudend te zijn, maar het kan ook belemmerend werken bij het inspelen
op maatschappelijke ontwikkelingen.Ook al heeft de minister thans een andere visie op de doelstellingen van
de tweede fase, zij was er wel van overtuigd dat getracht moet worden om de
rechtspraak zo dicht mogelijk bij de burger te brengen. Er zal een onderscheid
gemaakt moeten worden tussen de verschillende soorten zaken. Zaken van geringere
importantie kunnen organisatorisch op een lager niveau afgehandeld worden
dan grote ingewikkelde zaken. Haar gedachten gaan uit naar een rechterlijke
organisatie met een centrale bestuurlijke eenheid en daarnaast nevenvestigingsplaatsen
en mogelijk ook nevenlocaties. Voor de centrale bestuurlijke eenheid wordt
voorlopig uitgegaan van de schaal van de huidige rechtbanken. Een nevenvestigingsplaats
kan vergeleken worden met een kantongerecht. Vooralsnog bestaat niet het plan
om het aantal kantongerechten te verkleinen, al is het mogelijk dat een kantongerecht
opgeheven wordt en dat daarvoor in de plaats een ander geopend wordt. De locaties
moeten niet per se dezelfde blijven, maar er moeten wel nevenvestigingen komen
waar een deel van de rechtbank is gevestigd. Naast de zeer grote rechtbank
in Den Haag zijn er bijvoorbeeld kantongerechten in Leiden en Gouda. Die vestigingen
moeten blijven bestaan, maar dan moeten daar wel meer soorten recht gesproken
kunnen worden dan alleen het recht dat tot de competentie van de kantonrechter
behoort. Daarnaast zou er in Zoetermeer een nevenvestiging kunnen komen. De
overheid moet de nevenvestigingsplaatsen centraal bepalen en moet daar ook
geld voor voteren. Verder moet een rechtbank kunnen besluiten om op een andere
locatie, zoals de Brabanthallen of een gemeentehuis, zittingen te houden.De experimenten met justitie in de buurt liggen op dit moment op het strafrechtelijk
gebied. Daarbij kan eventueel aangehaakt worden bij bepaalde civiele procedures,
ook al is dat niet de vooropgezette bedoeling. De projecten met justitie in
de buurt zijn bedoeld als voorziening op het allerlaagste strafrechtelijke
niveau in moeilijke stadswijken. De burger maakt daar voor het eerst kennis
met het strafrecht, juist op de gebieden waarop justitie preventief werkt
en samenwerkt met andere instanties op het gebied van veiligheid et cetera.
In Maastricht is er een experiment met een kantonrechter die in dit verband
de functie van vrederechter vervult, maar het is nog niet bekend of dit tot
iets leidt. De hoofdlijn is evenwel een centrale rechtbank met een centraal
bestuur en een soort satellieten waar een deel van de rechtbank gevestigd
is. Niet alleen wordt de burger hierdoor dichter bij huis met de rechtspraak
geconfronteerd: het is ook gunstig voor het werkklimaat in een rechtbank.
Het is ook de bedoeling dat men niet zijn leven lang in één
vestiging rechter blijft. Voorwaarden hiervoor zijn een goed bestuur en een
goede automatiseringsinfrastructuur. Als gevolg van de tweede fase vindt uiteindelijk een bestuurlijke integratie
plaats van de kantongerechten in de rechtbanken. De dure kantonrechters moeten
ook kunnen worden ingezet voor zaken binnen de rechtbank, bijvoorbeeld opleidingen.
Jonge rechters moeten op de nevenvestigingsplaatsen kunnen deelnemen aan de
rechtspraak. Als zij een paar jaar ervaring hebben, moeten zij net als de
meer ervaren kantonrechters op één dag een reeks strafzaken
kunnen afdoen. Het komt ook steeds meer voor dat kantonrechters rechter-plaatsvervanger
zijn en dus gewoon in de rechtbank functioneren en dat rechters kantonrechter-plaatsvervanger
zijn. En dat zijn lang niet altijd de vice-presidenten. Er is dus in feite
al sprake van een wisselwerking. De minister zag dan ook geen principieel
bezwaar tegen de bestuurlijke integratie.Op de suggestie van de heer Van Oven dat deze voornemens via een wijzigingsvoorstel
ingebracht kunnen worden, merkte de minister op dat er niet te snel gehandeld
moet worden. Het is niet mogelijk om de reorganisatie bij wet te regelen,
zonder de structuur van de rechterlijke macht vormgegeven te hebben. Na de
discussie hierover kan bekeken worden welke delen van het wetsvoorstel doorgang
kunnen vinden en aan welke delen eventueel nader vormgegeven moet worden.
Met het onderhavige wetsvoorstel kan de huidige visie van de minister namelijk
niet bereikt worden. Wanneer het advies van de commissie-Leemhuis is verschenen,
zal er zeer snel een kabinetsstandpunt volgen met gedachten over een nieuwe
beheersstructuur. Daarvoor is wel veel geld nodig, hetgeen impliceert dat
een en ander in het volgende regeerakkoord opgenomen moet worden. De minister
streefde ernaar om tijdig een visie te geven, opdat een volgend kabinet hier
verder mee kan gaan.Op dit moment is er 70 mln. voor automatisering gereserveerd. Structureel
is er 60 mln. om een eerste stapje te zetten op weg naar het papierloze kantoor.
Verder wordt er geïnvesteerd in een uitbreiding van de strafrechtsector.
De financiering van de kantongerechten en nevenvestigingsplaatsen zal ettelijke
honderden miljoenen vergen. Omdat de nieuwe organisatie van de rechterlijke
macht misschien wel honderd jaar mee moet, zal pas op basis van het kabinetsstandpunt
en het advies van de commissie-Leemhuis een nieuw wetsvoorstel opgesteld worden.
Aan de rechterlijke organisatie kunnen geen termijnen gesteld worden voor
de implementatie van deze herziening. De eerste fase is nog maar net afgerond.
Verder is er sprake van reorganisatie bij het OM en de Raad van State. Omdat
de rechterlijke organisatie zo stabiel mogelijk moet zijn, moet er voorzichtig
omgegaan worden met veranderingen.In reactie op de opmerking van de heer Van Oven dat er al tientallen jaren
gediscussieerd wordt over de herziening van de rechterlijke organisatie, herhaalde
de minister dat niet zo maar een besluit genomen kan worden over principiële
zaken als bestuur en beheer. Hetzelfde geldt voor de reikwijdte van de onafhankelijkheid.
Het is onverantwoord om te besluiten over de toekomst van de rechterlijke
organisatie, zonder dat de discussie over het beheer is afgerond. De onderhavige
brief is bedoeld om de gegevens te analyseren, opdat er in het regeerakkoord
tot een blauwdruk gekomen kan worden. De besturen van de rechtbanken moeten
zo stevig worden dat zij bestand zijn tegen een reorganisatie in de volgende
eeuw. Zoals de heer Korthals oppert, is het inderdaad de vraag wat de regering
in een dergelijke rechterlijke organisatie wil investeren.Na de constatering van de heer Korthals dat de minister eigenlijk niet
wil doorgaan met de integratie van kantongerechten en rechtbanken in de tweede
fase, beaamde de minister dat zij thans één bestuur per arrondissement
wil hebben van waaruit de nevenvestigingen worden bestuurd. De kantongerechten
blijven wel fysiek bestaan, maar de rechtspraak die er gepleegd wordt, moet
uitgebreid worden. Er moeten niet alleen kantonrechters werken, maar ook bijvoorbeeld
politierechters en bestuursrechters. In reactie op de opmerking van de heer
Van Oven dat hij weinig verschil ziet tussen het wetsvoorstel en de visie
die de minister zojuist heeft ontvouwd, zei de minister dat de
redenering nu vanuit een heel andere invalshoek wordt opgebouwd. De kans is
dan ook groot dat zij het onderhavige wetsvoorstel zal intrekken en met een
nieuw voorstel zal komen, nadat de commissie-Leemhuis advies heeft uitgebracht.Integraal management betekent dat rechters belangstelling moeten hebben
voor management en daarvoor opgeleid moeten worden. Met zijn opmerking dat
de onafhankelijkheid alleen gelegen zou moeten zijn in de beslissing en niet
in de organisatie, slaat de heer Korthals de spijker op de kop. De samenleving
mag best eisen stellen aan de organisatie en de werkwijze van de rechterlijke
macht. De centrale overheid kan echter niet bepalen dat er voor een bepaalde
hoeveelheid geld een bepaald aantal vonnissen geproduceerd moet worden. Over
de interne verdeling van het budget, hetgeen daarmee gedaan moet worden en
de manier waarop hiervoor verantwoording afgelegd moet worden, wordt ook binnen
de zittende magistratuur heel verschillend gedacht. Ook al wordt de president
integraal verantwoordelijk gesteld, dan nog moet er iemand de bedrijfsmatige
en financiële zaken beheren. Dat zou een opgewaardeerde DGO kunnen zijn.
Het is een slechte zaak dat niemand thans weet waar de DGO verantwoordelijk
voor is, omdat het departement zo'n grote invloed heeft op het beheer in een
rechtbank. Met het oog op de onafhankelijkheid en de sturing op afstand, zou
het beheer aan de colleges zelf gelaten moeten worden, als er maar op de een
of andere manier verantwoording voor wordt afgelegd. Vanwege de directe relatie
tussen een college en de minister, raakt dit de onafhankelijkheidsdiscussie.
De commissie-Leemhuis zal bepaalde opties uitwerken voor een tussenoplossing,
maar dit is niet eenvoudig.Als rechters van nature wat meer affiniteit zouden hebben met beheer,
zou er een directeur aangewezen kunnen worden, waar de president dan weer
over gaat. Als gekozen zou worden voor een constructie met een algemeen directeur
die niet lid is van de rechterlijke macht, zal de organisatie die waarschijnlijk
niet als hoofd zal accepteren. Bovendien kan er zo geen hiërarchische
relatie gecreëerd worden, terwijl dat tot op zekere hoogte wel mogelijk
is wanneer de president aan het hoofd wordt gezet. Het model dat momenteel
het meest wordt aangehangen, behelst een collectief bestuur met de president
als voorzitter en een lid van het bestuur dat specifiek bedrijfsorganisatorisch
georiënteerd is. Dan nog zal er echter een voorziening getroffen moeten
worden voor het geval dit model niet werkt. Als een rechtbank slecht functioneert,
zal er toch ingegrepen moeten kunnen worden, hoe moeilijk dat ook is. Daarom
zal een voorstel ook nog even op zich laten wachten. Juist in een samenleving
waarin zelfs de sociale zekerheid geflexibiliseerd wordt, zal de rechterlijke
organisatie houvast moeten bieden. Als mensen niet meer het gevoel hebben
dat zij daar rechtvaardigheid en recht kunnen krijgen, valt de samenleving
uit elkaar.De minister beaamde dat zij haar brief ook naar de Eerste Kamer heeft
gestuurd, omdat de Eerste Kamer bij grote projecten altijd in een lastige
positie zit. Zij kan na behandeling in de Tweede Kamer alleen maar slikken
of stikken. En dat stikken heeft ongelooflijk grote consequenties. Bovendien
zou de minister het prettig vinden om nu te weten hoe men in de Eerste Kamer
over dit soort ontwikkelingen denkt. De minister wist nog niet hoe zij moet
omgaan met de door de heer Dittrich geschetste patstelling. Vooralsnog verwachtte
zij niet de Tweede Kamer en de Eerste Kamer volstrekt tegengestelde gedachten
hebben. Aan de heer Korthals gaf de minister wel toe dat de regering ermee
moet oppassen om beleidsmatige brieven ook aan de Eerste Kamer te sturen.
Deze fundamentele zaak is daar evenwel ook al in juni in het beleidsdebat
over de begroting van Justitie aan de orde gekomen.Een ander groot punt wordt gevormd door de derde fase. De eerste fase,
de integratie, is niet slecht verlopen. Vanwege de geschiedenis is het echter
niet verstandig om alle bestuursrechtspraak in de gewone rechterlijke
organisatie op te nemen. Er zijn goede ervaringen opgedaan met bepaalde vormen
van rechtspraak bij de Raad van State. Daarom wordt er thans niet alleen in
de boezems van de departementen van Binnenlandse Zaken en van Justitie, maar
ook met de Raad van State gediscussieerd over de vraag welk principe moet
prevaleren. Uit die discussies is naar voren gekomen dat het in elk geval
logisch moet zijn en dat er niet alleen maar vanwege het principe gereorganiseerd
moet worden. De Raad van State is een logische keuze voor rechtspraak bij
geschillen tussen bestuursorganen. Ook voor rechtspraak in eerste en enige
aanleg bij de Raad van State zijn er argumenten. Er wordt ook wel voor gepleit
om alle zaken van de Centrale raad van beroep naar de Raad van State over
te brengen, maar zaken die de sociale zekerheid betreffen, horen daar niet
bij thuis. Het kabinet heeft besloten om voorlopig nog geen definitieve beslissing
te nemen.Het wetsvoorstel inzake de invoering van het hoger beroep in vreemdelingenzaken
ligt bij de Raad van State. Het kabinet koos hiervoor, omdat het personeel
daar de expertise heeft. Wanneer dit bij een hof of meerdere hoven ondergebracht
zou worden, zou alles gereorganiseerd moeten worden, terwijl het wellicht
een tijdelijke situatie is. Na een definitief besluit kan het personeel hier
beter op voorbereid worden. Het is wel de vraag of de formatie van de Raad
van State kwantitatief voldoende is op dit moment. Het doorhakken van de knoop
voor de derde fase hangt dan ook meer af van de visie op de rechterlijke organisatie
in de toekomst. Daarna kan hier stapsgewijs aan gewerkt worden. Bovendien
is niet duidelijk of de derde fase wel als eerste afgehandeld moet worden.
Het zal nog een jaar of vier à vijf duren, voordat uiteindelijk besloten
zal worden wat er moet gebeuren.De minister was verheugd over de instemming van de Kamer met onderbrenging
van de Tariefcommissie en het College van beroep studiefinanciering bij bestaande
colleges. Het zijn namelijk kwetsbare instanties. Het College van beroep studiefinanciering
heeft te maken met een heel wisselende werkdruk. Bovendien is het werk buitengewoon
eenzijdig. Ook daarom is het beter om het College van beroep studiefinanciering
te integreren in een groter geheel. In antwoord op de vraag van de heer Koekkoek
of dit ook de wens van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
is, antwoordde de minister dat haar collega zich terecht inzet voor de rechtsbescherming
van studenten. Het tijdstip van de integratie zal echter gerelateerd worden
aan eventuele wijzigingen in het stelsel van studiefinanciering. Het is zeker
niet de bedoeling om langs deze weg de studiefinanciering te beëindigen.De uitspraak van het Hof in de Procola-zaak is bekend. Twee Nederlandse
zaken zijn om procedurele redenen niet ontvankelijk verklaard. Een probleem
dat in Straatsburg aan de orde wordt gesteld, moet namelijk vanaf het allereerste
begin van de procedure aan de orde gesteld worden. Dat is echter niet gebeurd.
Er lopen nu nieuwe zaken van mensen die van het begin af aan gewraakt hebben,
maar het kan nog vele jaar duren, voordat er een uitspraak van het Hof te
Straatsburg is. De Procola-uitspraak werd in het begin negatief beoordeeld,
maar later is er verandering gekomen in dat denken. Wanneer er een scheiding
aangebracht wordt tussen de mensen die zich met het een of het ander bezighouden,
behoeft het Procola-probleem zich niet voor te doen. Waar dit probleem zich
zou kunnen voordoen, wordt nu gebruik gemaakt van IBD'ers, opdat het geen
mensen zijn die in de volle raad geadviseerd hebben over een bepaald wetsvoorstel.In reactie op de opmerking van de heer Dittrich dat het roostertechnisch
heel moeilijk zal zijn om bij interne roulatie het Procola-risico uit te sluiten,
zei de minister dat de Raad van State haar had verzekerd, de eerste te zijn
om hierop te letten. Ook in die zin is het te betreuren dat het Hof in Straatsburg
niet tot een uitspraak is gekomen. Daarnaar gevraagd door de heren Koekkoek
en Van Oven, kon de minister niet toezeggen dat zij wetgeving
zal initiëren om de indruk van belangenverstrengeling bij de Raad van
State te vermijden. Op suggestie van de heer Korthals wilde de minister wel
een notitie hierover toezeggen. Vanwege de complexiteit van de materie kon
zij echter geen termijn noemen. Als er een scheiding wordt aangebracht, ontstaan
er twee soorten staatsraden. Iemand die in de advisering heeft gezeten, kan
dan eigenlijk niet meer in de rechtspraak terechtkomen. Ook zullen dan niet
meer alle staatsraden lid zijn van de volle raad. En zo spelen er nog diverse
elementen een rol.Het rapport-Van Delden geeft aan dat het mogelijk en gewenst is om het
civiele proces te stroomlijnen. Het zal nog wel een jaartje duren, voordat
alle adviezen over vereenvoudiging van de procedure verwerkt zijn. Ook al
was het aanvankelijk de bedoeling dat deze operatie parallel zou lopen met
het wetsvoorstel Tweede fase herziening rechterlijke organisatie, de fundamentele
herziening zal nog iets langer op zich laten wachten.De minister maakte zich evenals de heer Korthals zorgen over de overgang
van het beheer. Beheer is van oudsher niet het sterkste onderdeel van het
OM en de zittende magistratuur. Het openbaar ministerie moet z'n zaken op
1 januari 1998 op orde hebben. Als de minister evenwel het gevoel zou hebben
dat het beheer in een arrondissement niet op orde is, dan vindt de overgang
niet plaats. In antwoord op een vraag van de heer Koekkoek antwoordde de minister
dat de overgang van het beheer in principe in een keer voor de gehele rechterlijke
macht moet plaatsvinden en niet per arrondissement.De commissie-Haak is in het leven geroepen vanwege de hoge werkbelasting
van de Hoge Raad. Ongeveer een kwart van de zaken bestond uit zaken ingevolge
de wet-Mulder. Dat zijn relatief gezien echter kleine zaken; een groot deel
kan in de voorbereiding worden afgedaan. De werkdruk wordt echter als zeer
ernstig gevoeld. Het is niet nodig om de werkdruk in deze fase van de herziening
mee te nemen, maar er wordt wel overwogen om de zaken ingevolge de wet-Mulder
over te brengen naar een gerechtshof. Hier zullen echter nog adviezen over
gevraagd worden.Er ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer om de belastingrechtspraak
onder de Algemene wet bestuursrecht te brengen. Belastingrechtspraak in twee
instanties wordt daarin echter niet overwogen. Uit onderzoek blijkt dat de
gebruikers van het belastingrecht buitengewoon tevreden zijn. Ook al worden
belastingzaken nu door de gerechtshoven behandeld en gaan zij daarna, met
alle gevolgen van dien, naar de Hoge Raad, voor de minister heeft belastingrechtspraak
in twee instanties op dit moment geen prioriteit.De staatssecretaris van Justitie heeft de Kamer bij brief van 11 juli
experimenten met scheidings- en/of omgangsbemiddeling aangekondigd. Dit zijn
op zichzelf staande experimenten die binnen de grenzen van het huidige wettelijke
kader plaatsvinden. Niemand wordt belet om naar de rechter te gaan: het is
een voorstel dat aan mensen wordt gedaan. Het doel van de experimenten is,
ervaring op te doen met verwijzing door een rechter naar een bemiddelaar.
Hier is namelijk al veel over gesproken, ook binnen de advocatuur. Nadere gedachtewisselingDe heer Dittrich (D66) memoreerde dat hij gezegd had dat alles
met alles samen lijkt te hangen en dat hij daaraan de waarschuwing verbonden
had dat er niet tot stilstand gekomen moest worden. Op elk onderdeel kunnen
namelijk wel wat bezwaren worden aangevoerd. De minister heeft de bedoeling
om de dingen broksgewijs aan te pakken, nadat onder andere het rapport van
de commissie-Leemhuis bekend is. Het lijkt een goede zaak om op die manier
vooruitgang te boeken.De heer Dittrich benadrukte nogmaals dat het belangrijk is dat bij de
opstelling van het regeerakkoord over alle informatie terzake beschikt kan worden, opdat er dan goede afspraken gemaakt kunnen worden voor de
volgende eeuw.De heer Van Oven (PvdA) zei dat zijn fractie zich voor de korte
termijn kan vinden in hetgeen door de minister is voorgesteld voor de tweede
fase, maar dat zij er nog niet van overtuigd is dat het rapport van de commissie-Leemhuis
en het standpunt van de regering daarover automatisch tot intrekking van het
wetsvoorstel Tweede fase herziening rechterlijke organisatie zullen leiden.
De PvdA-fractie vreest dat dit tot onnodig uitstel en te lang durende onzekerheid
zal leiden. De beslissing hierover moet pas na 1 januari, als het rapport
er is, genomen worden. Als het wetsvoorstel wordt ingetrokken, moet wel de
functie van coördinerend kantonrechter geregeld worden en moet ook gekeken
worden naar de exploitatie van kantongerechten. Op zichzelf was de heer Van
Oven het met de minister eens dat er niet zo maar kantongerechten gesloten
moeten worden, maar in den lande staan her en der toch gebouwen waarvan de
exploitatie nauwelijks verantwoord is.De heer Van Oven was niet overtuigd van de noodzaak om de derde fase voor
vier à vijf jaar uit te stellen. Op een gegeven moment zal er een instantie
aangewezen moeten worden. Aan de hand van de door de minister toegezegde notitie
over de effecten van het Procola-arrest en de mogelijkheden om dit af te wikkelen,
kan wellicht verdergekomen worden met de derde fase.Tot slot herinnerde de heer Van Oven aan zijn vragen over de bemensing
van de rechterlijke macht, de functie van rechters-plaatsvervangers en de
100 mln. van de NVvR.De minister hoopte in de eerste termijn duidelijk te hebben
gemaakt dat er wel degelijk voortgang wordt gemaakt, al resulteert dit niet
meteen in grote beslissingen. Er is sprake van een proces waarbij in de door
de minister aangeduide richting wordt gewerkt, en waarbij ook de rechterlijke
macht is betrokken. Aanvankelijk stond de rechterlijke macht buitengewoon
negatief tegenover bijvoorbeeld het idee van een gerechtsbestuur, maar zij
ziet langzamerhand in dat de president een soort algemeen directeur moet zijn
van een rechterlijk college. Dergelijke stappen vormen uiteindelijk de basis
voor het welslagen van de uitvoering van een wet. In het eerstvolgende nummer van Recht vooruit zal een tussenrapportage
van de commissie-Leemhuis verschijnen. Daaruit valt op te maken waar die commissie
mee bezig is.Net als de heer Dittrich was de minister van mening dat met het volgende
regeerakkoord stappen gezet moeten kunnen worden. Dit betekent inderdaad dat
de conclusies van de regering vóór mei 1998 bij de Kamer moeten
liggen. De minister merkte voorts op dat zij daar actief bij betrokken hoopt
te zijn.Ook al is de heer Van Oven niet overtuigd van de noodzaak hiervan, de
minister achtte de kans groot dat het huidige wetsvoorstel moet worden ingetrokken.
Sommige delen van het wetsvoorstel zullen echter wel doorgang vinden. De functie
van coördinerend kantonrechter moet inderdaad in dat kader wettelijk
geregeld worden. Wellicht kan dit tegelijk met de wettelijke regeling van
de functie van coördinerend vice-president plaatsvinden.Er zullen in den lande zeker kantongerechten zijn waarvan de exploitatie
niet meer verantwoord is. Het sluiten daarvan is evenwel iets anders dan het
sluiten van kantongerechten om andere redenen. Het gaat de minister erom dat
er geen kaalslag plaatsvindt in de kantongerechtsstructuur.De notitie over het Procola-arrest kan voor het einde van het jaar aan
de Kamer toegezonden worden. Wat de derde fase betreft, zal er inderdaad op
een gegeven moment een knoop doorgehakt moeten worden. Er is een wetsvoorstel om een advocaat in het eigen arrondissement en
het eigen ressort uit te sluiten van het rechter-plaatsvervangerschap. Hierdoor
wordt voor de burger de schijn van belangentegenstellingen het beste vermeden.
Ook al zijn er goede ervaringen met de advocaat als rechter-plaatsvervanger
en is er geen aanwijzing dat dit niet op een integere manier gebeurt, die
consequentie moet getrokken worden. De rechtbanken zullen hiervoor gecompenseerd
moeten worden door creatief om te gaan met de CAO-afspraken over de 36-urige
werkweek. Er zijn trouwens al rechtbanken die geen advocaten uit het eigen
arrondissement meer inzetten als rechter-plaatsvervanger. In dit verband is
het melden van nevenfuncties ook van groot belang. Dat gebeurt nog niet optimaal
en helaas is er geen sanctiemogelijkheid. Dit punt moet dus echt de aandacht
krijgen van de presidenten en ook van de individuele rechters. Het denken
over het rechter-plaatsvervangerschap moet in ieder geval doorgaan.De voorzitter van de NVvR heeft ooit, schattenderwijze, gezegd dat er
wel 100 mln. nodig is voor vergroting van het aantal rechters en stafjuristen.
Er zullen echter ettelijke honderden miljoenen nodig zijn voor de gedachten
die de minister heeft ontvouwd. Naast de 60 mln. die nu structureel voor automatisering
wordt gevoteerd, is er ook geld nodig voor personeel. Het aantal rechters
moet echter niet zomaar worden uitgebreid; er moet ook bekeken worden hoe
het meest doelmatig met de capaciteit omgesprongen kan worden. De Kamer moet
zich in ieder geval realiseren dat er met de hele rechterlijke organisatie
meer geld gemoeid zal zijn dan op dit moment. Het is niet zo dat de NVvR een
claim van 100 mln. heeft neergelegd. Er vindt voortdurend overleg plaats met
de NVvR op alle mogelijke niveaus. Als op een gegeven moment geconcludeerd
wordt dat er meer geld nodig is dan nu, is het overigens beter om structureel
bedragen aan de rechterlijke organisatie toe te voegen. Desgevraagd zei de
minister dat uit de begroting zal blijken dat voor automatisering structureel
60 mln. toegevoegd zal blijven worden en dat er, zij het mondjesmaat, voor
de strafrechtssector een aantal voorzieningen zal worden getroffen. De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter,
Schutte (GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA),
Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M. M. van
der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra
(PvdA), Van Heemst (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
Koekkoek (CDA), J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel
(VVD), Dittrich (D66), Verhagen (CDA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de
Vries (VVD), O. P. G. Vos (VVD), Van Vliet (D66).Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA), Feenstra
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA),
Apostolou (PvdA), Meyer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel (CDA),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Roethof (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den Doel (VVD), Weisglas
(VVD), De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25425-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl