Wapenexportbeleid; Brief minister en staatssecretaris met een rapport over het Nederlandse wapenexportbeleid in 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 63

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

22054 nr. 63

03-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgave openbaar jaarrapport Nederlands wapenexportbeleid
2001 1. Inleiding2. Instrumenten en procedures van het wapenexportbeleid3. Uitgangspunten van het wapenexportbeleid4. Informatie over het wapenexportbeleid5. De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie in 20016. Openheid in bewapening en het VN-wapenregister7. Het Wassenaar Arrangement8. EU-samenwerking9. Kleine wapens10. Doorvoer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleidnr. 63BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE MINISTER
VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 3 juli 2002Naar aanleiding van de u eerder aangeboden «notitie over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen»
van 27 februari 1998 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 22 054,
nr. 30), doen wij u, mede namens de Minister van Ontwikkelingssamenwerking,
hierbij een rapport met een aantal bijlagen toekomen over het Nederlandse
wapenexportbeleid in 2001.In dit rapport, dat tevens als Engelstalige publicatie van het Ministerie
van Economische Zaken zal verschijnen, wordt onder meer ingegaan op de instrumenten,
procedures en uitgangspunten van het Nederlandse wapenexportbeleid. Tevens
wordt aandacht besteed aan het karakter van de Nederlandse defensiegerelateerde
industrie en wordt een aantal internationale ontwikkelingen op het terrein
van de wapenexportcontrole beschreven.De bijlagen van het rapport bestaan uit:– overzichten voor achtereenvolgens de eerste helft van 2001, de
tweede helft van 2001 en het totale jaar 2001 van de waarde van de afgegeven
vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen per categorie goederen
en van de waarde van de afgegeven vergunningen voor de uitvoer van militaire
goederen per land van eindbestemming, inclusief categorieën goederen;– een weergave van de door Nederland in EU-verband genotificeerde
afgewezen vergunningaanvragen;– en een overzicht van de in 2001 beantwoorde schriftelijke vragen
van de Tweede Kamer over wapenexport en daaraan gerelateerde onderwerpen.Voor de goede orde zij vermeld dat de overzichten (vanaf nu in euro's)
die betrekking hebben op de in de eerste helft van 2001 afgegeven vergunningen
u reeds bij brief van 7 december 2001 werden aangeboden (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 22 054, nr. 60). Er zijn wel
twee kleine correcties aangebracht in het overzicht van de eerste helft van
2001. Te weten Noorwegen, categorie A, daar stond een bedrag van 143 miljoen
gulden, dit is verbeterd in 147 miljoen. Daarnaast stond Thailand abusievelijk
vermeld bij de landen met een waarde onder de 100.000 gulden. De totalen in
dit overzicht zijn niet veranderd.Tijdens het Algemeen Overleg over wapenexportbeleid op 12 december
2001 hebben wij, op verzoek van diverse kamerleden, toegezegd te bezien of
het mogelijk is te komen tot een nadere specificatie van de subcategorieën
A10 en B10 in de rapportage. In het voorliggende rapport was dit niet te realiseren.
Voor de eerstvolgende rapportage zal worden bekeken of het mogelijk is de
categorieën A10 en B10 op te splitsen dan wel te specificeren. Met ingang
van de rapportage over 2002 zal het tevens mogelijk zijn cijfers over doorvoer
in de rapporten op te nemen, zoals eveneens verzocht tijdens genoemd Algemeen
Overleg. Eerst op 1 januari 2002 is immers de zogenoemde doorvoerregeling
van kracht geworden.De Staatssecretaris van Economische Zaken,G. YbemaDe Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenInhoudsopgave openbaar jaarrapport Nederlands wapenexportbeleid
2001   pagina1.Inleiding42.Instrumenten en procedures van het
wapenexportbeleid43.Uitgangspunten van het wapenexportbeleid54.Informatie over het wapenexportbeleid6 5.De Nederlandse defensie-gerelateerde
industrie in 200166.Openheid in bewapening en het VN-wapenregister77.Het Wassenaar Arrangement8 8.EU-samenwerking99.Kleine wapens11 10.Doorvoer12   BIJLAGEN1 1.Overzichten van
de waarde van de in 2001 afgegeven vergunningen voor de uitvoer van militaire
goederen per categorie goederen en van de waarde van de in 2001 afgegeven
vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen per land van eindbestemming
met vermelding van de categorieën goederen 2.Genotificeerde afgewezen vergunningaanvragen («denial notifications») 3.Antwoorden van de regering op schriftelijke vragen van de Tweede
Kamer in 2001 11. InleidingHet voorliggende rapport over het Nederlandse wapenexportbeleid in 2001
is het vijfde rapport dat conform de «Notitie over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen»
(Kamerstuk 22 054 Nr. 30, 27 februari 1998) is opgesteld. In
bijlage 1 bij het rapport informeert de regering de Kamer over de waarde van
de verleende exportvergunningen in het jaar 2001 per categorie militaire goederen
en per bestemmingsland. Teneinde de inzichtelijkheid van de cijfers verder
te vergroten zijn, zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg wapenexportbeleid
van 17 januari 2001, per land van bestemming de categorieën goederen
nader gespecificeerd. De regering wijst erop dat de vergunningwaarde de maximum
exportwaarde aangeeft, welke op het moment van publicatie evenwel niet behoeft
te corresponderen met de daadwerkelijk gerealiseerde exporten. De waarde van
de afgegeven vergunningen bedroeg in 2001 EUR. 651,3 miljoen (in 2000:
EUR. 416.6 miljoen). In de rapportage is ervoor gekozen de cijfers over
de eerste en de tweede helft van 2001 ook afzonderlijk weer te geven. In bijlage
2 worden de door Nederland, onder de EU-Gedragscode aan de EU-partners gemelde
afwijzingen van aangevraagde vergunningen, vermeld.Voorts omvat het rapport een overzicht van de uitgangspunten en het instrumentarium
van het Nederlandse wapenexportbeleid, wordt aandacht besteed aan de Nederlandse
defensie-gerelateerde industrie, aan ontwikkelingen in EU-kader, aan het VN-Wapenregister
en het Wassenaar Arrangement, en wordt stilgestaan bij het beleid op het gebied
van kleine wapens en de doorvoerregeling, die sinds 1 januari 2002 van
kracht is.Tot slot is als bijlage 3 bij deze rapportage gevoegd een overzicht van
de in 2001 beantwoorde schriftelijke vragen van de Tweede Kamer over de wapenexport.2. Instrumenten en procedures van het wapenexportbeleidVergunningen voor de uitvoer van militaire goederen worden verstrekt op
grond van de In- en uitvoerwet. Bedrijven of personen die voornemens zijn
goederen en technologie uit te voeren die voorkomen op de zgn. lijst militaire
goederen behorend bij de bijlage van het In- en uitvoerbesluit strategische
goederen, dienen bij de Centrale Dienst voor Inen Uitvoer (CDIU) een aanvraag
in voor een uitvoervergunning. De CDIU, onderdeel van de Belastingdienst/Douane
van het Ministerie van Financiën, staat voor de verlening van uitvoervergunningen
onder beleidstoezicht van het Ministerie van Economische Zaken. Aanvragen
voor de uitvoer van militaire goederen naar lidstaten van de NAVO en daarmee
gelijkgestelde landen (de EU-lidstaten Finland, Ierland, Oostenrijk en Zweden,
alsmede Australië, Japan, Nieuw Zeeland en Zwitserland) worden in beginsel
door het Ministerie van Economische Zaken afgehandeld. Voor de NAVO-landen
Griekenland en Turkije geldt thans een uitzondering op deze regel. Aanvragen
voor uitvoer naar deze twee NAVO-landen, alsmede aanvragen voor uitvoer naar
alle overige landen, worden voor advies voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse
Zaken. Diens advies neemt bij de besluitvorming over de afgifte van een exportvergunning
een essentiële plaats in. Indien wordt vastgesteld dat geen bezwaren
bestaan tegen de voorgenomen uitvoer, wordt door het Ministerie van Economische
Zaken een uitvoervergunning verleend.Waar het aanvragen betreft voor uitvoer naar ontwikkelingslanden die voorkomen
op deel 1 van de OESO/DAC-lijst geeft de Minister van Buitenlandse
Zaken na overleg met de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking een «ontschot»
advies aan de Minister van Economische Zaken.1In geval van uitvoer van wapensystemen die worden afgestoten door de Nederlandse
krijgsmacht, wordt de Kamer vooraf vertrouwelijk ingelicht door de Staatssecretaris
van Defensie. Indien commerciële belangen en de belangen van het bestemmingsland
zich daar niet tegen verzetten, kan de Kamer openbaar over de voorgenomen
transacties worden geïnformeerd. Daarenboven is ook in het geval van
afstoting de normale vergunningprocedure van toepassing en worden dergelijke
transacties evenals exporttransacties van het bedrijfsleven getoetst aan de
criteria van het wapenexportbeleid.3. Uitgangspunten van het wapenexportbeleidAanvragen voor vergunningen voor de uitvoer van militair materieel worden
per geval getoetst aan de acht criteria van het wapenexportbeleid met inachtneming
van de aard van het goed, de eindbestemming en de eindgebruiker. Deze acht
criteria zijn vastgesteld door de Europese Raden van Luxemburg (1991) en Lissabon
(1992), en luiden als volgt:1. naleving van de internationale verplichtingen van de lidstaten van
de Gemeenschap, met name door de VN Veiligheidsraad en de Gemeenschap uitgevaardigde
sancties, de verdragen inzake non-proliferatie en andere onderwerpen, alsmede
andere internationale verplichtingen.2. eerbiediging van de rechten van de mens in het land van eindbestemming.3. de interne situatie van het land van eindbestemming ten gevolge van
spanningen of gewapende conflicten.4. handhaving van vrede, veiligheid en stabiliteit in de regio.5. de nationale veiligheid van de lidstaten, van de gebieden waarvan één
van de lidstaten de buitenlandse betrekkingen behartigt, alsmede van bevriende
landen of bondgenoten6. het gedrag van het land van eindbestemming ten opzichte van de internationale
gemeenschap, met name de houding ten aanzien van terrorisme, de aard van zijn
bondgenootschappen en de eerbiediging van het internationale recht.7. het gevaar dat de goederen een andere dan de opgegeven eindbestemming
krijgen, hetzij in het aanschaffende land zelf ofwel via ongewenste heruitvoer.8. de verenigbaarheid van de wapenexporten met het technische en economische
vermogen van het ontvangende land, rekening houdend met de wenselijkheid dat
staten met een zo gering mogelijk beslag op mensen en economische middelen
voor bewapening, in hun legitieme veiligheids- en defensiebehoeften voorzien.In juni 1998 aanvaardden de lidstaten van de Europese Unie de EU-Gedragscode
voor de wapenexport. Zij kwamen daarin een gemeenschappelijke interpretatie
van de criteria van het wapenexportbeleid overeen. Tot de Gedragscode behoort
tevens een mechanisme voor informatie-uitwisseling, notificatie en consultatie
indien een land een exportvergunningaanvraag in behandeling heeft op een bestemming
waarvoor eerder een soortgelijke aanvraag door een andere lidstaat is geweigerd.
De Gedragscode erkent de bevoegdheid van de lidstaten om nationaal een restrictiever
wapenexportbeleid te voeren dan de Gedragscode voorschrijft.De regering informeerde de Tweede Kamer in haar brief van 22 februari
2000 (Kamerstuk 22 054 nr. 47) over de nationale invoering van de
toets op deelname aan het VN-wapenregister als onderdeel van het zesde criterium
van het wapenexportbeleid. Daarmee werd het best aangesloten bij de
systematiek van de EU-Gedragscode en de kans op internationale navolging opengehouden.
De regering gaf in de brief tevens aan dat bij de EU-partners tevergeefs steun
was gezocht voor de opname van deze toets als een separaat nieuw criterium
van de EU-Gedragscode. Geen van de EU-partners zag heil in de opname van een
verwijzing naar het VN-wapenregister als een op zichzelf staand nieuw «negende»
criterium. Wel bleken enkele EU-partners te voelen voor de gedachte om de
deelname van het land van eindbestemming aan het register te laten meewegen
als onderdeel van het zesde criterium van het wapenexportbeleid. Vanaf februari
2000 is vervolgens getoetst op deelname aan het VN-wapenregister. Nederland
is het enige land dat niet-deelname aan het VN-wapenregister expliciet laat
meewegen bij de toetsing van vergunningaanvragen.4. Informatie over het wapenexportbeleidIngevolge een toezegging van de Minister van Buitenlandse Zaken gedaan
tijdens de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken in december 1997, bood
de regering de Kamer in februari 1998 een notitie aan over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen (Kamerstuk
22 054 nr. 30). Het voorliggende rapport over 2001 is het vijfde
openbare rapport sedertdien. Het gaat uit van de waarde van de afgegeven vergunningen
per categorie militaire goederen en per bestemmingsland. Teneinde de inzichtelijkheid
van de cijfers verder te vergroten, zijn per land van bestemming de categorieën
goederen nader gespecificeerd. Omwille van een heldere weergave van de trend
is ervoor gekozen zowel de geconsolideerde cijfers over 2001 te presenteren,
als de cijfers over de eerste en de tweede helft van 2001 afzonderlijk. Voorts
is informatie opgenomen over de in het kader van de EU-Gedragscode aan de
EU-partners gemelde weigeringen tot het verstrekken van een vergunning (zie
bijlage 2).Naast dit rapport over de Nederlandse uitvoer van militaire goederen in
2001, wordt het publiek ook op andere wijze geïnformeerd over het wapenexportbeleid.
Zo publiceert de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer het «Handboek Strategische
Goederen». Dit handboek is bedoeld voor personen, bedrijven en instellingen,
die professioneel met procedures voor de in- en uitvoer van strategische goederen
te maken hebben. De gebruiker vindt daarin informatie over de doelstellingen
van het beleid, de toepasselijke wettelijke regelingen en procedures, alsmede
allerhande praktische informatie. Het handboek vergroot op deze wijze de bekendheid
met dit specifieke beleidsterrein. Het handboek wordt regelmatig herzien in
het licht van de (inter)nationale ontwikkelingen op dit terrein.5. De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie in 2001De Nederlandse defensiegerelateerde industrie bestaat, op een enkele uitzondering
na, vooral uit civiele ondernemingen en onderzoeksinstellingen met in militaire
productie gespecialiseerde onderdelen. Deze sector is weliswaar van beperkte
omvang, maar kenmerkt zich door technologisch hoogwaardige productie, frequente
innovatie en hoog opgeleid personeel. Het overheidsbeleid is er, binnen de
marges van een verantwoord buitenlands- en veiligheidsbeleid, op gericht deze
technologisch waardevolle capaciteit voor Nederland te behouden. Daartoe worden
Nederlandse bedrijven rechtstreeks, of indirect door middel van compensatie-opdrachten,
betrokken bij nationale militaire aanbestedingen. Omdat de Nederlandse markt
te klein is om de aanwezige expertise in stand te houden, wordt ook deelname
van de Nederlandse defensiegerelateerde industrie aan internationale samenwerking
op het gebied van defensiematerieel gestimuleerd. Zodoende zijn inmiddels commerciële relaties ontstaan, met name met Britse, Duitse, Franse
en Amerikaanse ondernemingen, waarbij ook gezamenlijke verplichtingen worden
aangegaan met betrekking tot het onderhoud van systemen en de naleverantie
van onderdelen. Dezelfde constatering geldt voor de leverantie aan derde landen
van systemen die in een samenwerkingsverband worden geproduceerd. De mogelijkheid
voor Nederlandse bedrijven om langdurige internationale samenwerkingsrelaties
aan te gaan, hangt in dat licht mede af van de transparantie en de consistentie
van het Nederlandse wapenexportbeleid.Het belang van de exportactiviteiten van deze sector wordt erkend als
noodzakelijke voorwaarde voor de continuïteit van de bestaande kennisbasis.
Evenzeer wordt erkend dat in het belang van de internationale rechtsorde en
de bevordering van vrede en veiligheid grenzen moeten worden gesteld aan de
exportactiviteiten van de defensiegerelateerde industrie. Binnen die grenzen
mag de Nederlandse industrie, naar het oordeel van de regering, echter voorzien
in de legitieme behoefte van andere landen aan defensiematerieel. Rekening
houdend met bovengenoemde omstandigheden heeft de Nederlandse defensiegerelateerde
industrie zich steeds meer gespecialiseerd. De ondernemingen met het grootste
exportaandeel in hun militaire productie produceren voornamelijk technologisch
hoogwaardige componenten en subsystemen. Hoewel zeker de maritieme sector
nog altijd in staat is om alle productiefasen tussen tekentafel en tewaterlating
op zich te nemen, is de Nederlandse uitvoer van complete wapensystemen in
de afgelopen jaren vrijwel geheel te herleiden tot het afstoten van overtollig
Nederlands defensiematerieel.Gegevens over het defensiegerelateerde bedrijfsleven zijn op basis van
vrijwilligheid door de betrokken bedrijven beschikbaar gesteld. Het betreft
gegevens over productie (civiel/militair), export (als deel van de totale
omzet), werkgelegenheid e.d. Al enige jaren telt Nederland circa 150 ondernemingen
die betrokken zijn bij militaire productie. Daarbij moet worden bedacht dat
militaire productie wordt gedefinieerd als productie op basis van binnenlandse
en buitenlandse defensie-opdrachten en niet als productie van goederen die
op grond van het In- en uitvoerbesluit Strategische Goederen bij uitvoer vergunningplichtig
zijn.De totale jaaromzet in 2001 van deze bedrijven bedraagt EUR. 24 miljard
waarvan EUR. 1,5 miljard kan worden toegeschreven aan militaire productie.
In willekeurige volgorde zijn de voornaamste sectoren: maritieme toepassingen,
elektronica, lucht- en ruimtevaarttechnologie, transport, infrastructuur en
informatica. Van de totale export van de betrokken bedrijven wordt EUR. 863
miljoen als militaire export gekwalificeerd. Met militaire productie zijn
ongeveer 10.000 arbeidsplaatsen gemoeid.6. Openheid in bewapening en het VN-wapenregisterIn 1991 werd bij resolutie 46/36 L van de Algemene Vergadering van de
Verenigde Naties over openheid in bewapening het VN-wapenregister ingesteld.
Het register verschaft openheid over de in- en uitvoer van zeven categorieën
conventionele zware wapens met het oogmerk daarmee het vertrouwen tussen landen
te vergroten.Het Register geeft informatie over het land van uitvoer van militaire
goederen, het eventuele land van doorvoer, en het land van invoer, alsmede
de omvang van de goederenstromen verdeeld over de volgende categorieën:
tanks, pantsergevechtsvoertuigen, zware artilleriesystemen, gevechtsvliegtuigen,
gevechtshelikopters, oorlogsbodems, raketten en raketwerpers.Daarnaast kunnen landen in een aparte rubriek «Opmerkingen»
een nadere omschrijving geven van de wapens en commentaar leveren op de overdracht.
Verder worden landen aangespoord informatie te verschaffen over de eigen militaire
bestanden en over aanschaf door middel van eigen productie.1Sinds 1991 is door de Algemene Vergadering elk jaar een resolutie inzake
openheid in bewapening aangenomen met een oproep gegevens aan het register
te leveren. Inmiddels is de gewoonte gegroeid dat Nederland het initiatief
tot deze resolutie neemt. De resolutie kan traditioneel rekenen op de steun
van een grote meerderheid van de VN lidstaten.In het jaar 2000 kon het Register rekenen op een bijdrage van 117 landen.
In vergelijking met voorgaande jaren, toen het gemiddeld aantal aanmeldingen
rond de 90 schommelde, is een duidelijke stijging waarneembaar. Uit het aantal
landen dat ook informatie over hun militaire bestanden en over de aankopen
bij de eigen defensie-industrie heeft verstrekt, valt geen opvallende ontwikkeling
af te leiden. Het totaal aantal is in 2000 ten opzicht van voorgaande jaren
redelijk constant gebleven en kwam uit op 36 landen.De EU-lidstaten zorgen ervoor dat openheid in bewapening en deelname aan
het VN-wapenregister voortdurende aandacht krijgen. Zo worden na het verstrijken
van de rapportagedatum de landen die op dat moment nog geen informatie hebben
verschaft, door de EU-landen aangespoord dit alsnog te doen. Verder wordt
de Secretaris-Generaal van de VN jaarlijks geïnformeerd over het standpunt
van de EU inzake openheid in bewapening. Ten slotte worden de gegevens ook
in de OVSE uitgewisseld.Om participatie aan het VN-Wapenregister verder te bevorderen heeft Nederland
samen met Canada, Duitsland, Japan en UN/DDA het initiatief genomen een aantal
(sub)regionale workshops te organiseren over transparantie in bewapening.
De organisatie van dergelijke workshops was een van de aanbevelingen van de
Groep van Regeringsdeskundigen die in 2000 bij elkaar kwam. In het verslagjaar
werd de voorbereiding van een drietal workshops ter hand genomen, die in nauwe
samenwerking met de gastlanden zullen worden georganiseerd. De eerste workshop,
gericht op de ECOWAS-regio, zal in maart 2002 in Accra plaatsvinden. In juni
2002 is een tweede sub-regionale workshop in Windhoek gepland. Deze zal zijn
gericht op de zg. SADC-landen. Nederland zal de belangrijkste donor van deze
Afrikaanse workshops zijn. Verder staat er in september 2002 nog een workshop
in Buenos Aires op het programma, gericht op Zuid-Amerika. Ten slotte wordt
de mogelijkheid om ook in de Kaukasus een workshop te organiseren nader bestudeerd.7. Het Wassenaar ArrangementDe ontwikkelingen rondom de wapenexport worden in multilateraal verband
besproken in het kader van «The Wassenaar Arrangement on Export Controls
for Conventional Arms and Dual Use Goods and Technologies» (WA). Aan
dit forum, dat zijn naam ontleent aan de plaats waar onder Nederlands voorzitterschap
de onderhandelingen over de oprichting van het arrangement werden gevoerd,
nemen 33 landen deel. Deze landen vertegenwoordigen tezamen meer dan 90% van
de totale uitvoer van militaire goederen.Doel van het WA (zoals geformuleerd in de Initial Elements2 is het leveren van een bijdrage aan de regionale en internationale
veiligheid en stabiliteit. Middel is de uitwisseling van informatie inzake
de uitvoer naar derde landen van wapens en van goederen die voor de productie
van wapens kunnen worden gebruikt. Dit moet leiden tot meer verantwoordelijkheidsbesef
bij de nationale toetsing van aanvragen voor vergunningen voor de uitvoer
van militaire goederen. Immers, meer informatie betekent dat al in een vroeg
stadium door de deelnemende landen kan worden geconstateerd dat de bewapeningsinspanningen
van bepaalde landen de legitieme behoefte aan militaire verdedigingsmiddelen
te boven gaan. In dat geval zouden de deelnemende landen terughoudender moeten
worden met het afgeven van vergunningen op dergelijke bestemmingslanden.Het Wassenaar Arrangement kent voorts een lijst militaire goederen, die
de basis vormt voor de besluitvorming van de deelnemende landen inzake exportcontrole.
In Nederland is deze controlelijst integraal opgenomen in het In- en uitvoerbesluit
strategische goederen. Elke herziening van de WA-lijst leidt dan ook tot een
aanpassing van genoemd In- en uitvoerbesluit.Als gevolg van een tussentijdse evaluatie van het Wassenaar Arrangement
in 1999 wordt nu meer aandacht besteed aan de problematiek van de kleine en
lichte wapens, en aan verdere verdieping van de informatie-uitwisseling op
het terrein van deze en andere wapens en militaire goederen. De meerderheid
der deelnemende landen is voorstander van opname van kleine wapens onder de
rapportageverplichtingen van het WA. Een enkel land wil eerst bezien hoe de
OVSE dit thema aanpakt alvorens hier een taak voor het WA in overweging te
nemen.Nederland is evenals de meeste andere Europese landen van mening dat het
WA relatief veel aandacht besteedt aan controle op dual-use goederen, en weinig
aan controle op wapenexport. Zo geldt de verplichting voor het melden van
weigeringen van vergunningen voor exporttransacties alleen voor dual-use goederen,
en niet voor wapens.Nederland heeft zich in 2001 ingespannen om de lijst van dual-use goederen
die voor controle in aanmerking komen, te verkleinen. Concreet wil Nederland
vrijgave van commerciële goederen als computers en micro-processoren.In 2001 is gesproken over vergroting van de doorzichtigheid van wapenhandel
en de mogelijkheid tot controle op de tussenhandel (zgn. «brokerage»)
in wapens. Dit debat, dat nog niet tot conclusies heeft geleid, wordt in 2002
voortgezet.Een belangrijke ontwikkeling in 2001 was de formele toevoeging van de
bestrijding van terrorisme aan de doelstellingen van het WA, zoals vermeld
in de «Initial Elements». Dat betekent dat het voorkomen van de
verwerving van wapens door terroristische groeperingen een aandachtspunt is.
In de Nederlandse visie pleit dit des te meer voor opname van kleine wapens
in de rapportagelijst van het WA.8. EU-samenwerkingEU-samenwerking inzake wapenexporten vindt plaats binnen de Raadswerkgroep
conventionele wapenexport, COARM. In deze werkgroep hebben vertegenwoordigers
van de EU-lidstaten zitting die zijn belast met het wapenexportbeleid van
hun land. Namens Nederland hebben vertegenwoordigers van Buitenlandse Zaken
en Economische Zaken zitting in de COARM.In COARM wisselen de lidstaten in het kader van het Gemeenschappelijk
Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU informatie uit over hun
wapenexportbeleid en trachten zij dit beleid en de daarop betrekking hebbende procedures beter op elkaar af te stemmen. De basis hiervoor
is de in paragraaf 3 genoemde EU-Gedragscode.In de werkgroep heeft in het verslagjaar veelvuldig uitwisseling van informatie
tussen de lidstaten plaatsgevonden over het nationale wapenexportbeleid ten
aanzien van bepaalde landen of regio's waar sprake is van spanningen of gewapende
conflicten. Tevens werden in COARM standpunten van de lidstaten in multilaterale
fora waar wapenexportkwesties aan de orde waren, gecoördineerd. Een voorbeeld
hiervan is de conferentie van de Verenigde Naties over illegale handel in
kleine wapens, die in juli 2001 in New York plaatsvond. De EU presenteerde
tijdens deze conferentie een gezamenlijk actieplan. Een belangrijke doelstelling
van de EU en de lidstaten is voorts het bevorderen van de naleving van de
beginselen en criteria van de Gedragscode. Bijzondere aandacht gaat daarbij
uit naar de met de EU geassocieerde landen. Tijdens het Zweedse voorzitterschap
in de eerste helft van 2001 hebben twee studiebijeenkomsten over wapenuitvoer
met deze landen plaatsgevonden om hen nader te informeren over de werking
van de Code en de toepassing van de daarin opgenomen criteria. Ten slotte
heeft COARM zich over een aantal andere met wapenexport verband houdende onderwerpen
gebogen en daarover afspraken gemaakt, zoals de uitvoer van materieel dat
wordt gebruikt voor humanitaire operaties, controle op tussenhandel («brokerage»),
immateriële technologieoverdracht en licentieverlening voor productie
in het buitenland.In december 2001 is het derde door de COARM opgestelde EU-jaarrapport
gepubliceerd, waarin verslag is gedaan van de in COARM in 2000 besproken onderwerpen.
Het rapport bevat verder statistische informatie over de uitvoer van wapens
en de toepassing van de Gedragscode door de lidstaten in 2000. In het verslagjaar
is wederom vooruitgang geboekt in het creëren van een gemeenschappelijke
standaard en bijgevolg in meer duidelijkheid en transparantie in de in het
verslag opgenomen statistische gegevens. In het rapport zijn voor het eerst,
naast algemene uitvoergegevens per lidstaat, tevens gegevens per geografisch
gebied per lidstaat opgenomen.1Een essentieel onderdeel van de Gedragscode is de daarin neergelegde informatie-
en consultatieprocedure over geweigerde exportvergunningen («denials»).
Het aantal «denial notifications» en consultaties vertoont een
stijgende lijn, hetgeen duidt op een intensivering van de dialoog tussen de
lidstaten over de interpretatie van de Gedragscode. Diverse landen hebben
Nederland in de verslagperiode benaderd voor een nadere uitleg over uitgebrachte
afwijzingen («denial notifications»). Dit heeft er een aantal
keren toe geleid dat de consulterende EU-partner de Nederlandse afwijzing
niet overnamen, omdat de Nederlandse bezwaren niet werden gedeeld of omdat
de politieke en/of veiligheidssituatie in het land van eindbestemming inmiddels
zodanig was verbeterd dat uitvoer geen schending van één of
meer van de criteria van de Gedragscode opleverde. Ook het tegendeel is voorgekomen,
waarbij het consulterende land de Nederlandse bezwaren overnam en afzag van
de voorgenomen uitvoer.Er blijft vanzelfsprekend ruimte voor verbetering van de Gedragscode.
De Code is immers een product van een internationaal compromis. Zo zal de
Code pas goed werken, indien besluiten naar aanleiding van bilaterale consultaties
aan alle lidstaten worden gemeld, en niet slechts aan het land dat eerder
een vergunning weigerde. Nederland zal zich hiervoor blijven inzetten. Een
punt van aandacht blijft verder de wijze waarop lidstaten het «denial»-consultatiemechanisme
implementeren, onder andere ten aanzien van de interpretatie van het begrip
«essentially identical transactions». De lidstaten hebben daarover
inmiddels afgesproken een brede interpretatie van «essentially
identical» te hanteren en elkaar te informeren ingeval bilaterale consultaties
leiden tot de conclusie dat twee transacties niet als «essentially identical»
kunnen worden aangemerkt. Deze nieuwe afspraak zal voorkomen, dat op basis
van een miniem verschil in bijvoorbeeld productspecificaties partners besluiten
dat niet geconsulteerd hoeft te worden, en aldus bijdragen aan een effectievere
implementatie van de Gedragscode.Naast de groep COARM kent de EU de zgn. ad hoc groep POLARM, die zijn
aandacht richt op het bevorderen van een Europees defensiematerieelbeleid
en herstructurering van de Europese defensie-industrie. De beraadslagingen
in deze groep verlopen moeizaam vanwege het uit oogpunt van de nationale (defensie)belangen
van de lidstaten gevoelige karakter van deze materie. In het verslagjaar is
onder andere gesproken over vereenvoudiging van intracommunautaire doorvoerprocedures
van militair materieel, douaneheffingen op de invoer van militair materieel
en bevoorradingszekerheid voor defensiematerieel.Eind 2001 waren de volgende door de EU ingestelde wapenembargo's van kracht:
Afghanistan (Taliban), Bosnië-Herzegovina, Birma, China, Democratische
Republiek Kongo, Irak, Liberia, Libië, Sierra Leone en Soedan.Daarnaast waren de volgende wapenembargo's van de veiligheidsraad van
de Verenigde Naties van kracht: Afghanistan (Taliban), Angola, Armenië
(niet-bindend), Azerbaidjan (niet-bindend), Irak, Liberia, Rwanda, Sierra
Leone en Somalië.Ten slotte kende de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa
(OVSE) een embargo voor Nagorno-Karabach.9. Kleine wapensDe dreiging die uitgaat van grote ongecontroleerde stromen van kleine
wapens en het risico van proliferatie naar criminele organisaties en terroristische
groeperingen is sinds de gebeurtenissen op 11 september jl. nog actueler
geworden. Daarom hecht de regering groot belang aan de uitvoering van internationale
afspraken (o.a. binnen de EU, OVSE, SADC en ECOWAS) die zijn gemaakt om de
illegale handel in kleine wapens te bestrijden. Nederland probeert bovendien
samen met andere landen tot verdergaande regionale of mondiale afspraken te
komen, onder andere op het gebied van tussenhandel («brokerage»)
in en de traceerbaarheid («marking and tracing») van kleine wapens.
Ook in het kader van het Wassenaar Arrangement wordt gewerkt aan het tegengaan
van ongecontroleerde verspreiding van kleine wapens.Tijdens de VN-conferentie over kleine wapens, die van 9–21 juli
2001 in New York plaatsvond, is het VN-Actieprogramma aangenomen waarin politiek
bindende maatregelen zijn opgenomen over onder andere het opstellen van adequate
wet- en regelgeving voor productie en handel in kleine wapens, markering,
veilige opslag, transport en voorraadbeheer, het bijhouden van een goede registratie
en de vernietiging van surplus. In de brief van 16 augustus 2001 (TK
27 400 V, nr. 83) heeft de regering hierover verslag gedaan. Tijdens
de eerste dag van deze conferentie vond de door Nederland georganiseerde «Small
Arms Destruction Day» plaats, waarop in meer dan 20 landen in de wereld
vrijwillig kleine wapens zijn vernietigd. In de First Committee van de 56e
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft Nederland de resolutie
over «transparency in armaments» voorgedragen en de resoluties
over illegale handel in kleine wapens en het verlenen van assistentie aan
staten bij de bestrijding van deze illegale handel, ondersteund. Nederland
heeft bovendien actief deelgenomen aan het tot stand komen van
het VN-Vuurwapenprotocol, dat in mei 2001 is aangenomen. Het ministerie van
Buitenlandse Zaken heeft voorts wapenvernietigingsprojecten van UNDP in de
Grote Meren Regio en in Albanië ondersteund via het UNDP-Trustfund voor
Kleine Wapens.Naast de VN speelt ook de OVSE een belangrijke rol op het gebied van kleine
wapens. De verplichtingen die zijn opgenomen in het OVSE-document inzake kleine
wapens (november 2000) gaan, met name op het gebied van exportcontrole, veel
verder dan het VN-Actieprogramma. Nederland voldoet reeds aan deze verplichtingen.
De Nederlandse regering heeft samen met Canada en Zwitserland workshops gefinancierd
in vijf Centraal Aziatische republieken waarin technische experts, afkomstig
uit deze landen, in een tweedaagse nationale workshop zijn getraind in o.a.
voorraadbeheer en vernietiging van kleine wapens en het opstellen van regelgeving
om de handel in kleine wapens te reguleren.In de Europese werkgroep over ontwapening (CODUN) is actief overlegd over
de voorbereiding van de VN-conferentie over kleine wapens in New York en de
implementatie van de afspraken die in het VN-Actieprogramma zijn opgenomen.
In het kader van de EU Joint Action (1997) is besloten over EU-financiering
van wapenvernietigingsprojecten in onder andere Cambodja en Mozambique (Operation
Rachel) en de Zuid-Amerikaanse regio. Nederland co-financiert het wapeninzamelings-
en vernietigingsproject in Cambodja.Onder auspiciën van de NAVO is op kosten van de Nederlandse regering
een verbrandingsoven in Kosovo gebouwd, die op grote schaal kleine wapens
kan vernietigen die in dit gebied zijn opgeslagen.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking stelt jaarlijks ca. EUR. 2,3
miljoen beschikbaar voor het Fonds Kleine Wapens, dat in 2001 is ingesteld.
Daarnaast worden projecten gefinancierd uit het Programma Ondersteuning Buitenlands
Beleid (POBB) en het Vredesfonds. Naast de activiteiten en projecten die hierboven
zijn beschreven heeft Nederland in 2001:• een regionale (Midden-Oosten) workshop georganiseerd in Jordanië
over de voorbereiding van de VN-Conferentie over kleine wapens in juli 2001;• een seminar georganiseerd in Garderen over de rol van de niet-gouvernementele
organisaties (NGO's) bij de uitvoering van het VN-Actieprogramma;• een bijdrage geleverd aan het tot stand komen van de «Small
Arms Survey», de productie van het handboek «Wapenvernietiging»
van de Verenigde Naties en de documentaire over het wapenvernietigingsprogramma
van de EU in Cambodja;• de follow-up conferentie over kleine wapens voorbereid in samenwerking
met Oostenrijk, Canada, Kenia, Mali, Zwitserland, Nigeria, Noorwegen, Zuid-Afrika
en het Verenigd Koninkrijk die op 18–21 maart 2002 in Pretoria zou plaatsvinden.10. DoorvoerOp 27 april 2001 trad een wijziging van de In- en Uitvoerwet in werking,
waarmee de mogelijkheid gecreëerd werd om de systematiek en toetsing
van het wapenexportbeleid ook toe te passen op de doorvoer van strategische
goederen. Tot dan toe was de controle op de doorvoer van wapens gebaseerd
op de Wet wapens en munitie, met eigen uitvoeringsinstanties en een primaire
focus op de aanwezigheid van wapens op Nederlands grondgebied. Door de overheveling
van de doorvoercontrole naar de In- en uitvoerwet is de primaire focus bij
die controle op het belang van de internationale rechtsorde komen te liggen
en zijn uitvoering en toezicht op de handhaving bij instanties
ondergebracht die diezelfde taken al in het kader van de exportcontrole verrichtten.Zoals al bij de behandeling van de wetswijziging in de Kamer uiteen werd
gezet, is de nieuwe bevoegdheid vervolgens in 2001 nader uitgewerkt in een
generieke vergunningplicht in gevallen waarbij militaire goederen gedurende
de doorvoer voor langere tijd in Nederland verblijven dan wel tijdens doorvoer
een bewerking ondergaan. Daarnaast werd de mogelijkheid geschapen om op ad
hoc basis een vergunningplicht op te leggen voor doorvoerzendingen van militaire
goederen die buiten de generieke vergunningplicht vallen. Van die laatste
mogelijkheid zal met name gebruik worden gemaakt in gevallen waarbij aanwijzingen
bestaan dat zendingen niet al onder de effectieve exportcontrole van het land
van herkomst staan of tijdens de doorvoer over Nederlands grondgebied een
andere dan bij de afgifte van een uitvoervergunning beoogde bestemming lijken
te krijgen.Naast een vergunningplicht is bij de uitwerking van de nieuwe bevoegdheid
ook een meldplicht voor doorvoerzendingen van bepaalde typen wapens geïntroduceerd.
Het gaat hierbij om de categorieën vuurwapens en kleine wapens die opgenomen
zijn in het Gemeenschappelijk Optreden (1999/34/GBVB) van 17 december
1998 inzake de bijdrage van de Europese Unie aan de bestrijding van de destabiliserende
accumulatie en verspreiding van handvuurwapens en lichte wapens. Ook op basis
van deze meldingen kan bezien worden of er aanleiding is om de ad hoc vergunningplicht
voor specifieke zendingen in te stellen.Genoemde generieke vergunningplicht, ad hoc vergunningplicht en meldplicht
zijn opgenomen in een tijdelijke ministeriële regeling die per 1 januari
2002 van kracht werd en in de loop van 2002 vervangen zal worden door een
definitieve regeling middels de aanpassing van het In- en Uitvoerbesluit strategische
goederen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1De OESO/DAC lijst is een door de Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling (OESO) opgestelde lijst van landen die internationale financiële
steun ontvangen. Deel 1 van de lijst betreft ontwikkelingslanden.XNoot1Informatie over het VN-Wapenregister is beschikbaar op de ontwapeningswebsite
van de VN; www.un.org/depts.dda link «Register of Conventional Arms».XNoot2De initial Elements zijn te vinden op de website van het Wassenaar Arrangement:
www.wassenaar.org.XNoot1Het openbare gedeelte van het jaarverslag van COARM is te vinden op de
website van de Raad van de EU: http://ue.eu.int/pesc/ExportCTRL/nl/index.htm. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-63.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl