Wet organisatie en bestuur gerechten; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-27181, nr. 55

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-10-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27181 nr. 55

16-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamArtikelsgewijs 27 181Artikel 2.1.4 lid 2Artikel 2.2.1.2 lid 1 jo 2.2.1.9 jo 2.2.2.5Artikel 2.2.2.1 lid 2 en 3 jo 2.2.2.2 lid 2Artikel 2.2.1.7 lid 3Artikel 2.3.3.1 jo 2.4.2.1Artikel 46i e.v. Wet rechtspositie rechterlijke ambtenarenArtikelsgewijs 27 182Artikel 2.2.3.3Artikel 2.2.3.4Artikel 2.2.3.4 jo 2.2.3.7Artikel 2.6.2.1 jo 2.6.2.2Artikel 2.6.3.3 lid 4Artikel 2.2.3.5 lid 1 jo artikel 2.6.3.7 lid 1Artikel 2.6.2.4Artikel 2.6.4.2Artikel 2.2.4.3a jo 2.6.4.3aArtikel 2.6.1.2Artikel 2.6.3.4Nota hoofdlijnen AMvB bekostigingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27181Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 27182Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 1811Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Wet rechtspositie
rechterlijke ambtenaren en enkele andere wetten in verband met de modernisering
van de organisatie en de instelling van een bestuur bij de gerechten (Wet
organisatie en bestuur gerechten)27 1821Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Wet rechtspositie
rechterlijke ambtenaren en enkele andere wetten in verband met de instelling
van de Raad voor de rechtspraak (Wet Raad voor de rechtspraak)nr. 55VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE2Vastgesteld 16 oktober 2001Het voorbereidend onderzoek van deze wetsvoorstellen gaf de commissie
aanleiding tot het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de
volgende vragen.De leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
kennisgenomen van de voorliggende wetsvoorstellen. Zij bezagen de voorstellen
niet alleen in onderlinge samenhang, maar ook met wetsvoorstel 26 855
(Herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het bijzonder de
wijze van procederen in eerste aanleg). Deze drie wetsvoorstellen raken immers
ieder de vraag naar de visie van de wetgever en de samenleving op de plaats
en de rol van de rechter, niet alleen in het staatsrechtelijk bestel, maar
ook in het maatschappelijk leven.Over wetsvoorstel 27 182 maakten de leden van de CDA-fractie een
aantal algemene opmerkingen die mede op het wetsvoorstel 27 181 van toepassing
zijn. In het voorlopig verslag betreffende wetsvoorstel 26 855 is van
de zijde van de CDA-fractie naar aanleiding van het advies van de Raad van
State gewezen op het karakter van het proces, namelijk ontsluiting, respectievelijk
ontvouwing van een zaak. Ook is gewezen op de zeer verschillende omstandigheden
die van invloed zijn op zowel het besluit een proces te starten als op het
verloop ervan: eenzelfde type geschil kan tussen het ene tweetal partijen
toch een geheel ander verloop te zien geven dan dat tussen een ander tweetal
partijen. In zoverre reflecteert ook het verloop van het juridische proces
de in belangrijke mate ongrijpbare diversiteit die de maatschappelijke werkelijkheid
te zien geeft. In de opvatting van de leden van de CDA-fractie heeft dat niet alleen
consequenties voor de rol van de rechter in het concrete proces, bijvoorbeeld
het civiele, maar ook voor de organisatie van de rechtspraak. Het was de leden
van de CDA-fractie opgevallen, dat in de behandeling in de Tweede Kamer met
name de aandacht is gericht op de staatsrechtelijke aspecten van de verhouding
tussen Raad voor de rechtspraak en gerechtsbesturen enerzijds en de minister
van Justitie anderzijds. Zeker zo belangrijk achtten de leden van de CDA-fractie
de gevolgen van de invoering van dit model van management en beheer voor de
bestuurscultuur binnen de rechterlijke organisatie en de positie van de individuele
rechter (alleensprekend of in een meervoudige kamer opererend) als professional.
De leden hier aan het woord hechtten zeer aan een bestuurscultuur waarin de
rechter zijn of haar ambacht kan uitoefenen. Hierop zou zijdens de CDA-fractie
worden ingegaan met betrekking tot wetsvoorstel 27 181, maar ook in het
voorliggende wetsvoorstel speelt dit aspect al een belangrijke rol vanwege
de taken en bevoegdheden van de Raad voor de Rechtspraak en de gerechtsbesturen.
De leden van de CDA-fractie hadden de indruk, dat het uit het wetsvoorstel
blijkende bestuursmodel meer past bij een hiërarchisch gestructureerde
lijnorganisatie dan bij een organisatiemodel voor professionals, alhoewel –
zie de ontwikkeling bij de mega-kantoren in de advocatuur – ook daar
tendensen aanwezig zijn om sturingselementen uit een lijnorganisatie in te
bouwen.In dit verband vroegen zij aandacht voor de navolgende passage uit een
verslag van de NVvR-sector-overleg rechtspositie betreffende een notitie die
strekt tot organisatie van de overige gerechtsambtenaren binnen de NVvR.«De heer Verburg meent dat de inhoud van de voorgelegde notitie
voor zich spreekt. Hoewel de visie van het hoofdbestuur ten aanzien van de
toekomstige positie en rol van de NVvR hierin vrij nadrukkelijk is aangegeven
als de weg die door de vereniging begaan dient te worden, is dit tegelijkertijd
gedaan in het besef dat de besluitvorming daarover niet aan het hoofdbestuur
maar aan de ledenraad is. De verwachting is dat de ledenraad in elk geval
zal instemmen met het voorgestelde onderzoek naar het perspectief zoals het
hoofdbestuur voor ogen staat en dat met name gericht dient te zijn op het
vaststellen van de condities waaronder de verbreding daadwerkelijk tot een
succes kan worden. Het hoofdbestuur heeft gemeend de notitie in het sectoroverleg
aan de orde te moeten stellen, teneinde de partner in dit overleg daarmee
op de hoogte te brengen van de opvattingen over de toekomstige positie van
de NVvR in de sfeer van de collectieve belangenbehartiging. Vooropgesteld
dat de ledenraad in de vergadering van 14 mei a.s. daarvoor de ruimte geeft,
zal over een aantal van de consequenties van de door het hoofdbestuur voorgestane
nieuwe opzet in de komende tijd ongetwijfeld nader overleg volgen.De voorzitter antwoordt, dat met buitengewoon veel interesse kennis is
genomen van deze notitie. De koers die het hoofdbestuur van de NVvR aangeeft,
sluit aan bij ontwikkelingen zoals die binnen de rechterlijke organisatie
gaande en voor een belangrijk gedeelte ook onomkeerbaar zijn. Er zal tijd
nodig zijn voor de zeker niet gemakkelijke discussie die met deze notitie
binnen de NVvR in gang wordt gezet. Het is echter evident dat de tot nu toe
binnen de rechterlijke organisatie gehanteerde scheiding tussen rechterlijke
en niet-rechterlijke ambtenaren in de toekomst niet meer te handhaven valt.
Zowel de werkgever als de vertegenwoordiging van de werknemers zal zijn instrumenten
daarop moeten afstemmen, wil men ook in de toekomst het personele beheer en
de verantwoordelijkheid voor de personele ontwikkeling van de rechterlijke
organisatie goed kunnen managen. Spreker benadrukt dat de ontwikkelingen binnen
de NVvR met belangstelling gevolgd. De heer Van de Beek brengt naar voren, dat het hoofdbestuur van de NVvR
een zwaar initiatief heeft genomen, door de cultuuromslag niet zozeer te laten
plaatsvinden langs de weg van de reorganisatie zoals die zich gaat voltrekken
en zich kan concentreren rond integraal management, maar in feite toe te spitsen
op deze discussie over de gevolgen op het vlak van rechtspositie en medezeggenschap.
Daarvoor zal niet alleen de tijd moeten worden genomen, maar is ook een enorme
investering in diverse middelen nodig om alle leden daadwerkelijk te bereiken
en te overtuigen van de noodzaak van verandering. Het hoofdbestuur al zich
daarvoor een enorme inspanning moeten getroosten en wanneer de ledenraad de
gevraagde toestemming verleent, dient vervolgens de aandacht dan ook te worden
gericht op de wijze waarop de in dit opzicht genomen verantwoordelijkheid
verder gestalte krijgt.De heer Verburg noemt het opvallend dat uit de reacties van de leden duidelijk
naar voren komt, dat velen nu pas beseffen dat zich daadwerkelijk zodanige
veranderingen binnen de rechterlijke organisatie voltrekken, dat het nooit
meer zal kunnen zijn zoals het vroeger was. Met het initiatief van het hoofdbestuur
is een proces van bewustwording op gang gebracht, dat nodig zal zijn om tot
erkenning van de noodzaak van een koerswijziging te komen, opdat de vereniging
ook in de gewijzigde omstandigheden van betekenis zal kunnen zijn. In dat
proces zal de komende tijd geïnvesteerd moeten worden.De voorzitter concludeert dat nu eerst de uitkomst van de op 14 mei a.s.
te houden ledenraad van de NVvR dient te worden afgewacht, waarna ongetwijfeld
het verder verloop van het traject te zijner tijd nog wel onderwerp van gesprek
zal vormen.»De leden van de CDA-fractie merkten ten eerste op, dat uit het voorgaande
blijkt dat de invoering van het model van integraal management en beheer bepaald
niet zo breed gedragen wordt binnen de rechterlijke macht als de memorie van
toelichting doet geloven. Moet niet worden geconcludeerd, dat de desbetreffende
passages in de memorie teveel zijn gebaseerd op instemming van een betrekkelijk
kleine incrowd?Voorts constateerden de leden hier aan het woord, dat binnen de NVvR de
opvatting heeft post gevat dat het onderscheid tussen rechterlijke en niet-rechterlijke
ambtenaren in de toekomst niet meer te handhaven valt. Weliswaar wordt hier
kennelijk gedoeld op collectieve belangenbehartiging in de sfeer van arbeidsvoorwaarden
en dergelijke, maar er spreekt ook een beeld uit van de rechterlijke functionaris
als die van een ambtenaar/werknemer, maar er wordt tamelijk categorisch gesproken
over de binnen de rechterlijke organisatie niet
langer te handhaven scheiding tussen rechters en ondersteunend personeel.
Een dergelijke opvatting wordt in feite ook in wetsvoorstel 27 181 geïntroduceerd,
waar gerechtsambtenaren krachtens artikel 2.2.1.7., lid 3 deel gaan uitmaken
van de sectorvergadering.De leden van de CDA-fractie zouden de minister willen uitnodigen zijn
visie te geven op de positie van de rechter als professioneel vakman of vakvrouw
in relatie tot de organisatie van de rechtspraak als geheel. Verder hadden
de leden van de CDA-fractie de indruk, dat een aantal mechanismen in het wetsvoorstel
in directe zin kunnen bijdragen aan een bestuurscultuur binnen de gerechten
die onvoldoende rekening houdt met de professionele positie van de rechter,
terwijl anderzijds daar ook het evenwicht in de verhouding tussen (begrotings-)wetgever,
minister van Justitie en rechterlijke organisatie kan worden aangetast. De
leden hier aan het woord kwamen daarop terug bij de specifieke wetsbepalingen
terzake. Zojuist werd gesproken over het evenwicht tussen de staatsmachten. De
leden van de CDA-fractie wilden waardering uitspreken voor de pogingen die
zowel van de zijde van de minister als van de zijde van de Tweede Kamer zijn
ondernomen – deels hun neerslag vindend in het wetsvoorstel –
om te komen tot een goed evenwicht. Of het voorliggende wetsvoorstel per saldo
dat nagestreefde evenwicht kent, zou voor de leden van de CDA-fractie mede
afhangen van de beantwoording van de hierboven gestelde vragen die hieronder
artikelsgewijs worden gesteld.Alvorens daartoe over te gaan, wilden de leden hier aan het woord de minister
uitnodigen de in dit wetsvoorstel beschreven begrotings- en voteringsprocedure
te vergelijken met de huidige gang van zaken, alsmede met de procedures die
worden voorzien voor zelfstandige bestuursorganen. De leden van de CDA-fractie
merkten dat in rechterlijke kringen, ook van de Hoge Raad, het gevoel bestaat
dat de nieuwe procedure meer mogelijkheden tot departementale beïnvloeding
van de rechterlijke macht oplevert dan thans het geval is, terwijl zij de
indruk hadden dat zulks niet het geval is, behoudens op de punten die hierna
nog worden gereleveerd.Ook de leden van de VVD-fractie hadden met
belangstelling kennisgenomen van de beide wetsvoorstellen. Zij achtten het
van groot belang dat de rechterlijke organisatie zo wordt gemoderniseerd dat
de rechtsprekende macht, ook vanwege haar onafhankelijke positie, een eigen
verantwoordelijkheid zal dragen voor het functioneren van de rechterlijke
organisatie als geheel. De leden van de VVD-fractie gaven steun aan de instelling
van gerechtsbesturen en de Raad voor de rechtspraak. Wel wilden zij de minister
een aantal vragen voorleggen.Ten eerste vroegen de leden van de VVD-fractie in hoeverre, binnen de
voorgestelde en vastgelegde wettelijke beperkingen, een strikte scheiding
tussen bedrijfsvoering en het waarborgen van de kwaliteit en toegankelijkheid
van de rechtspraak in de rede ligt. Kan de minister zich voorstellen dat aanwijzingen
met betrekking tot de bedrijfsvoering van de minister aan de Raad voor de
rechtspraak en die van de Raad voor de rechtspraak aan de gerechten direct
of indirect invloed hebben op het rechterlijk beleid en dus op de kwaliteit
van de rechtspraak? Zij dachten daarbij aan de budgettering, het personeelsbeleid
en openings- en sluitingstijden.Ten tweede wilden de leden van de VVD-fractie graag verduidelijkt zien
waarom voor de regeling van de relaties tussen de minister en de rechterlijke
organisatie op verschillende punten is gekozen voor constructies die deze
leden kenden vanuit de sfeer van de zelfstandige bestuursorganen. Is de minister
het met deze leden eens dat refertes aan de relaties – wat betreft bevoegdheidsorganen –
bij dit onderwerp niet passen omdat de rechterlijke macht immers een constitutioneel
gewaarborgde onafhankelijke positie toekomt? Geldt dit ook niet à fortiori
in het kader van de ontwikkeling die door beide wetsvoorstellen beoogd wordt
c.q. zou moeten worden, te weten het op afstand plaatsen van de rechterlijke
organisatie ten opzichte van de minister en het parlement? En al evenzeer
gezien het feit dat de wetsvoorstellen de onafhankelijkheid van de rechterlijke
macht in een aantal opzichten – bijvoorbeeld wat betreft de benoeming
van rechters – mitigeren?In de derde plaats hadden de leden van de VVD-fractie in het licht van
het voorgaande enkele vragen met betrekking tot eventuele geschillen over
aanwijzingen tussen de minister en de Raad voor de rechtspraak dan wel tussen
de Raad en het college van afgevaardigden of de gerechten. De minister heeft,
mede naar aanleiding van het advies van de Raad van State, gezegd in zulke
gevallen geen beroepsmogelijkheid te willen creëren. Bij een conflict
tussen de minister en de Raad voor de rechtspraak wijst de minister
op de rol van de Tweede Kamer, met name als het gaat om budgetteringskwesties.
Kan de minister duidelijk maken hoe hij dit ziet in het kader van een van
de primaire doelstellingen van de reorganisatie rechterlijke macht, in casu
het versterken van de eigen verantwoordelijkheid van de rechtsprekende macht
voor het functioneren van de rechterlijke organisatie als geheel? Zijn mogelijke
interventies van de Tweede Kamer bij een patstelling tussen minister en Raad
voor de rechtspraak niet in strijd met de onafhankelijkheid van de rechterlijke
macht?Bij de behandeling van de wetsvoorstellen in de Tweede Kamer heeft de
minister wat betreft de mogelijkheid van een beroep op de Hoge Raad of de
Raad van State de deur opengehouden. Is de minister het met de leden van de
VVD-fractie eens dat een geschil tussen de minister en de Raad voor de rechtspraak
juist vanwege het gewenste zelfstandige en onafhankelijke karakter van de
rechterlijke macht het best beslecht kan worden door de Hoge Raad of –
als Hoog College van Staat – de Raad van State?Geschillen tussen de Raad voor de rechtspraak en de gerechtsbesturen over
een aanwijzing van de raad dienen volgens de minister via bemiddeling door
het college van afgevaardigden beslecht te worden. Deelt de minister de opvatting
van de leden van de VVD-fractie dat het college van afgevaardigden, gegeven
het feit dat het bestaat uit afgevaardigden van de gerechten, niet altijd
als neutraal bemiddelaar aangemerkt zal kunnen worden? Kan de minister nader
uiteenzetten hoe een patstelling tussen gerechten en Raad voor de rechtspraak
dan doorbroken kan worden?De leden van de fractie van de PvdA hadden
eveneens met veel belangstelling kennisgenomen van de twee wetsvoorstellen,
die de organisatie van de rechterlijke macht ingrijpend zullen veranderen.
Zij onderschreven de noodzaak om te komen tot een modernisering van de bedrijfsvoering
van de rechtspraak op alle niveaus. Deze reorganisatie zou naar hun opvatting
de kwaliteit van de rechtspraak en de dienstverlening aan de maatschappij
in de vorm van geschillenbeslechting en rechtsvorming moeten bevorderen. De
reorganisatie zou niet tot gevolg mogen hebben dat de onafhankelijkheid van
de rechterlijke macht – een van de belangrijkste onderdelen van de democratische
rechtsstaat – in gevaar zou worden gebracht, maar veeleer tot effect
moeten hebben dat de rechterlijke functie versterkt wordt. Zij vonden het
daarom een positief teken dat veel van de veranderingsvoorstellen zijn ontwikkeld
door of in samenspraak met leden van de rechterlijke macht en al een zeker
draagvlak hebben binnen de organisatie. Tegelijkertijd beluisterden zij overal
in de rechterlijke macht de vrees dat de voorstellen zouden kunnen ontaarden
in vergaande en gedetailleerde bemoeienis met het eigenlijke rechterswerk,
hetgeen de trias politica zou schaden. De leden van de PvdA-fractie benadrukten
in het licht van deze constateringen dat de nagestreefde reorganisatie een
positief effect moet hebben op de rechterlijke functie en dat een efficiënter,
doelmatiger en transparanter werkproces gepaard zal moeten gaan met onafhankelijke
en onpartijdige rechtspraak, die aan de verwachtingen van de burgers op deze
wezenlijke punten blijft voldoen. Hun vragen hadden betrekking op de spanningsverhouding
tussen modernisering en rechtsstatelijkheid.Omdat de voorstellen de kern van de rechtsstaat raken, achtten de leden
van de PvdA-fractie het van groot belang dat de reorganisatie de publieke
dienstverlening aan de rechtzoekende burger daadwerkelijk verbetert. Alleen
een duidelijk zichtbare verbetering van de positie van de justitiabele kon
in hun ogen een ingreep in de rechterlijke organisatie rechtvaardigen. In
dat kader verbaasden de aan het woord zijnde leden zich erover dat bij de
voorbereiding van dit wetsvoorstel de rechtzoekende burger niet
of nauwelijks aan het woord is gekomen. Uit de memorie van toelichting blijkt
dat alleen overleg is gevoerd met juristen, en dan nog wel voornamelijk met
vertegenwoordigers van de rechterlijke macht. Hoewel deze leden het belang
onderschreven van het overleg met de magistraten, die uiteindelijk de reorganisatie
moeten dragen en aanvaarden, verwonderde het hen dat de eerste belanghebbende
bij de reorganisatie niet is gehoord. Indien de reorganisatie gericht is op
de verbetering van de publieke dienstverlening, zoals de minister betoogt,
ligt het voor de hand om eerst de rechtsconsument te vragen naar zijn oordeel,
om ook vanuit dit perspectief knelpunten op het spoor te komen, en hem vervolgens
te betrekken bij de vernieuwingen. De leden van de fractie van de PvdA vroegen
de minister of dat wellicht toch is gebeurd (zonder dat het hen was opgevallen),
en zo nee, waarom niet? Daarnaast verzochten zij de minister uiteen te zetten
welke verbeteringen de vernieuwingen in de rechterlijke organisatie, die voor
een belangrijk deel al gerealiseerd zijn vóór aanneming van
de aan de orde zijnde wetsvoorstellen, hebben meegebracht voor burgers die
recht zoeken, en welke bijdrage de invoering van de onderhavige wetsvoorstellen
daar nog aan kan leveren. Welke aanwijsbare verbeteringen op het vlak van
snelheid, kwaliteit en doelmatigheid van de rechtspraak ondervindt de burger
als direct gevolg van deze reorganisatie? Zij vroegen de minister in het bijzonder
in te gaan op de veronderstelde verbetering die het overhevelen van de kantonrechtspraak
in hoger beroep naar de hoven oplevert. Resulteert deze wijziging niet veeleer
in langere wachttijden en hogere proceskosten voor de rechtzoekende burger?De feitelijke invoering van een Raad voor de rechtspraak – geheel
buiten het wetgevingsproces om is deze instantie al aan het werk gegaan –
heeft voor controverse gezorgd in de juridische media. Instelling van een
dergelijk orgaan is in principe goed verenigbaar met de machtenscheiding,
zo meenden de leden van de PvdA-fractie. De regering lijkt echter bij de vormgeving
van de bevoegdheden van de Raad voor de rechtspraak in relatie tot die van
de minister van Justitie op twee gedachten te hinken. Enerzijds is uit de
parlementaire discussie in de Tweede Kamer naar voren gekomen dat de Raad
voor de Rechtspraak gezien moet worden als een onderdeel van de onafhankelijke
rechterlijke macht en daarom niet gekarakteriseerd kan worden als een zelfstandig
bestuursorgaan, zoals vanuit de hoek van de Hoge Raad naar voren is gebracht.
Consistent met deze opvatting is de stellingname dat de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen niet direct van toepassing zal zijn op de raad. Maar de vormgeving
van de aanwijzingsbevoegdheid van de minister in relatie tot de Raad voor
de rechtspraak staat met dit heldere uitgangspunt op gespannen voet, zo meenden
de leden van de PvdA-fractie. Zij vroegen nadere informatie over de reikwijdte
van de aanwijzingsbevoegdheid in relatie tot de rechterlijke onafhankelijkheid.
Het was deze leden na de derde nota van wijziging – die in art. 2.6.4.4
de bepaling toevoegt dat de minister niet tot een aanwijzing overgaat indien
de Raad voor de rechtspraak van oordeel is dat de minister met die aanwijzing
in de rechterlijke onafhankelijkheid treedt – niet duidelijk in hoeverre
er nog van een zinvolle aanwijzingsbevoegdheid gesproken kan worden als de
toepassing daarvan op een veto kan stuiten. Wat is de zin van een zwaard van
Damocles als het gebruik daarvan door de bedreigde partij kan worden afgeweerd?
En wat is de situatie wanneer de Raad voor de Rechtspraak meent dat de aanwijzing
de rechterlijke onafhankelijkheid onverlet laat, maar de Hoge Raad zou vinden
dat dit niet het geval is? Zou het niet beter zijn, zo vroegen de aan het
woord zijnde leden zich hardop af, de aanwijzingsbevoegdheid te schrappen
wanneer na de verplichte evaluatie over vijf jaar blijkt dat er geen constructief
gebruik van is gemaakt? De twee wetsvoorstellen geven geen uitputtende regeling van de nieuwe
organisatie. Art. 2.6.3.1. RO bepaalt dat bij AMvB regels worden gesteld met
betrekking tot de financiering van de rechtspraak. Omdat juist bij de financiering
mogelijkheden denkbaar zijn die de rechterlijke onafhankelijkheid in gevaar
brengen, leek het de leden van de PvdA-fractie gewenst daarover zoveel mogelijk
in de wet zelf duidelijkheid te verschaffen, al hadden zij begrip voor de
stelling dat de financieringsregels flexibel moeten kunnen worden aangepast
en grote waardering voor de procedurele waarborgen die zijn opgenomen om tot
evenwichtige uitkomsten te geraken. Het gaat echter niet om een theoretische
kwestie; een duidelijke regeling (in wet of AMvB) is in het kader van het
machtsevenwicht vereist. Het financieringsmodel dat in de AMvB nadere uitwerking
krijgt omvat, naar de inschatting van de leden van de PvdA-fractie, enkele
vage elementen die de gewenste duidelijkheid vooraf ondergraven. Kan de minister
een toelichting geven op de methodieken die onder de noemer «objectieve
werklastsysteem» vallen en de normen die gehanteerd zullen kunnen worden
in het geval van de «negatieve nacalculatie»? Het is bepaald niet
ondenkbaar dat in economisch slechtere tijden met behulp van deze vage termen
de bekostiging tot een zo laag niveau kan worden teruggeschroefd dat er in
feite een vermindering zou optreden van de kwaliteit van de rechtspraak, primair
ten opzichte van de rechtzoekende burger. Dit zou dan kunnen plaatsvinden
zonder de bij een wet in formele zin vereiste instemming van de Staten-Generaal.
Kan de minister meedelen, als de gevraagde duidelijkheid kan worden verschaft,
of het niet toch mogelijk is de normen in de wet zelf op te nemen, eventueel
pas over vijf jaar wanneer na de evaluatie van de reorganisatie meer inzicht
bestaat over de financieringsmethodiek en de daarvan uitgaande effecten op
de rechtspleging?Eén van de uitgangspunten van de reorganisatie is de invoering
van integraal bestuur in de gerechten. Het gevolg van dit onderdeel van de
reorganisatie is dat rechters zich meer dan in het verleden zullen gaan bezighouden
met het bestuur van het gerecht. De leden behorende tot de PvdA-fractie juichten
deze ontwikkeling toe, omdat deze de zorg voor de efficiency, doelmatigheid
en transparantie van de rechtspraak meer dan in het verleden tot een verantwoordelijkheid
van de rechters zelf maakt. Daarbij zullen de rechters vermoedelijk niet geneigd
zijn de kwaliteit van de rechtspraak het kind van de rekening te laten worden.
Integraal bestuur biedt kansen om tot een optimalisering te komen van alle
betrokken waarden, ook als deze in een spanningsverhouding staan. Het integraal
bestuur riep nog wel enkele vragen op. Een goede rechter is niet noodzakelijk
een goede bestuurder. Rechters worden nu dan ook niet primair om hun bestuurlijke
capaciteiten geselecteerd, maar om eigenschappen die hen tot een goed rechter
maken. Is de minister van plan om de selectiecriteria te veranderen? Zo ja,
betekent dit dan dat het profiel van de rechterlijke macht eenzijdiger wordt
en dat er geen plaats meer zal zijn voor rechters die grote expertise als
rechter hebben maar helaas over minder goed ontwikkelde managementgaven beschikken?
Zijn de loopbaanperspectieven van rechters die geen bestuurlijke verantwoordelijkheden
ambiëren, de zelfde als de perspectieven van would-be managers? Indien
de minister de selectiecriteria niet aanpast, wat voor waarborgen bestaan
er dan voor een effectief en efficiënt gerechtsbestuur? De leden van
de PvdA-fractie wezen er vervolgens op dat een eenzijdiger profiel dat een
combinatie van rechterlijk en bestuurlijk talent verplicht stelt, tot gevolg
kan hebben dat mogelijk goede rechters verloren gaan voor de rechtspraak omdat
zij zich niet willen richten op bestuurlijke taken. Vergelijkbare ontwikkelingen
hebben zich al voorgedaan in andere professionele organisaties waarin de combinatie
van professional en manager wordt nagestreefd, zoals de gezondheidszorg en
het onderwijs. Kan de minister uiteenzetten welke gevolgen deze
aderlating zou hebben voor de reeds onderbezette rechterlijke macht?De Raad voor de rechtspraak betekent alleen al door haar feitelijke bestaan
een onmiskenbare toename van hiërarchische controle op de werkzaamheden
van rechterlijke colleges. De bestuurskundige Bekkers heeft tijdens de voorbereiding
van deze wetsvoorstellen twijfels geuit over de invoering van hiërarchische
werkverhoudingen in een organisatie die van oudsher gewend is aan professionele
autonomie. Bekkers ziet een spanning tussen de noodzaak het beheer en management
te versterken enerzijds en de professionele rechterlijke autonomie anderzijds
en vreest dat de invoering van de reorganisatie stuk zal lopen op de huidige,
diep gewortelde cultuur van de rechterlijke organisatie. Bij deze redenering
plaatsten de aan het woord zijnde leden van de PvdA-fractie de kanttekening
dat juist binnen een rechterlijke organisatie professionele autonomie van
groot belang is voor een goede taakvervulling. Van oudsher betrachten rechters
een professionele moraal waarin onpartijdigheid, onafhankelijkheid, hoor en
wederhoor, motivering, wetsinterpretatie en rechtmatigheidscontrole centraal
staan. Deze elementen van de bij rechtspraak als instituut passende «internal
morality of law» (zoals de Amerikaanse jurist Lon Fuller het noemde)
worden door hiërarchische interventies van buitenaf in gevaar gebracht.
Het integraal bestuur zal daaraan weerstand moeten kunnen bieden en dat vereist
meer horizontale strategieën van beïnvloeding. In de ogen van de
leden van de PvdA-fractie zou de reorganisatie juist ten goede moeten komen
aan de professionele autonomie voorzover deze uitdrukking geeft aan de hiervoor
genoemde en in de maatschappij algemeen gedeelde normen, door de randvoorwaarden
daarvoor te verstevigen. Hoe ziet de minister de verhouding tussen de reorganisatie
en de bestaande professionele cultuur binnen de rechterlijke macht? Is een
welslagen van de reorganisatie mogelijk zonder rechters te vervreemden van
hun professionele taakopvatting? Met andere woorden, blijft de rechterlijke
macht een aantrekkelijke werkomgeving voor juristen die een goed rechter willen
zijn in de traditionele zin van het woord? Indien de reorganisatie wordt doorgevoerd
zonder rekening te houden met de eisen die de professionele cultuur stelt,
vreest de PvdA-fractie een leegloop van de rechterlijke macht, hetgeen vanuit
het oogpunt van publieke dienstverlening ronduit rampzalig zou zijn.In dat kader vroegen de leden van de PvdA-fractie de minister welke managementstijl
de Raad voor de rechtspraak en de gerechtsbesturen zullen gaan hanteren. Wordt
dat een bureaucratische stijl, waarin de bestuurders het beleid bepalen en
handhaven met administratieve middelen? Ontstaat er een bedrijfscultuur van
formulieren en parafen, net als is gebeurd in andere sferen waarin professionals
worden bestuurd door een ambtelijke organisatie, zoals de gezondheidszorg
en het lager en middelbaar onderwijs? Of wordt er juist gekozen voor een bestuursstijl
die ruimte laat aan zelforganisatie en zelfregulering door de bestuurden en
daarvoor middelen inzet zoals intervisie en peer review? (In het hoger onderwijs
zijn vooral op het vlak van de onderzoeksvisitaties interessante methoden
ontwikkeld die op dit idee van zelforganiserend vermogen geschoeid zijn.)
Met het oog op de ondersteuning en versterking van de professionele cultuur
van de rechterlijke macht heeft de laatstgenoemde bestuursstijl de voorkeur,
aldus de leden van de PvdA-fractie.Het viel de leden van de PvdA-fractie op dat de minister bij geschillen
over de interpretatie van de omvang van de bevoegdheden die in de wetsvoorstellen
geregeld worden, kiest voor overleg in plaats van juridische procedures. Zowel
in de verhouding tussen de minister van Justitie en de Raad voor de rechtspraak
als in de verhouding tussen het gerechtsbestuur en de individuele
rechters, wijst de minister een formele procedure voor de beslechting van
geschillen van de hand. Hoewel deze leden erkenden dat het van belang is te
stimuleren dat geschillen in goed overleg worden opgelost, lijkt het –
om patstellingen te voorkomen – noodzakelijk wel een bepaalde geschillenbeslechtingsinstantie
aan te wijzen. Ook elders in de samenleving is het nastrevenswaardig om conflicten
op te lossen door overleg en de verhoudingen niet nodeloos te juridiseren,
maar niettemin blijft er altijd behoefte bestaan aan rechters en arbiters
op de achterhand. Zeker ten aanzien van de begrippen bedrijfsvoering en rechterlijk
beleid, die van doorslaggevend belang zijn voor scheiding en evenwicht van
machten, zijn onoverbrugbare conflicten tussen de verschillende partijen niet
geheel ondenkbaar. De leden van de fractie van de PvdA verzochten de minister
daarom nogmaals te overwegen een beroepsgang open te stellen bij de Hoge Raad
ter beslechting van ononderhandelbare interpretatieverschillen. Het enkele
feit dat overleg in beginsel de voorkeur heeft boven juridische mechanismen
achtten zij een onvoldoende tegenargument.De leden van de PvdA-fractie vroegen de minister in meer algemene zin
waarom hij de reorganisatie niet heeft aangegrepen om een rechtseenheidsvoorziening
in te voeren. In de huidige voorstellen krijgen de Raad voor de rechtspraak
en de gerechtsbesturen alleen niet-dwingende bevoegdheden om de uniforme rechtstoepassing
te bevorderen. Zou het voor de kwaliteit van de rechtspleging ten opzichte
van de rechtzoekende burger niet goed zijn om, in aanvulling daarop, een hoogste
rechtscollege aan te wijzen dat in alle takken van rechtspraak knopen doorhakt
wanneer lagere instanties tegenstrijdige uitspraken doen, zo vroegen deze
leden.Tenslotte vroegen deze leden om de toezegging de evaluatie van de reorganisatie
over vijf jaar aan te grijpen om verandering te brengen in het systeem als
dit niet én doelmatiger, efficiënter en transparanter is voor
alle betrokkenen (inclusief de burger) én een professionele en onafhankelijke
rechterlijke macht tot gevolg heeft. Dat betekent dat vanaf het begin van
de reorganisatie onderzoek moet worden verricht naar de kwaliteit van de rechtspleging
voor de burgers, naar de mogelijke veranderingen in de professionele cultuur
van de rechterlijke macht als organisatie en naar de feitelijke vormgeving
aan de idealen van de trias politica.De leden van de fractie van D66 hadden met
grote belangstelling kennisgenomen van de beide wetsvoorstellen inzake organisatie
en bestuur en Raad voor de Rechtspraak. Met genoegen constateerden deze leden
dat beide wetsvoorstellen op 19 juni jl. met algemene stemmen door de Tweede
Kamer werden aanvaard, ook al verschilden de diverse fracties in de Tweede
Kamer op onderdelen van mening met het door het kabinet voorgestelde. De eenstemmigheid
ten aanzien van. de voorliggende wetsvoorstellen is, gegeven de voor de rechtsstaat
essentiële waarden die daaraan ten grondslag liggen, niettemin van grote
betekenis. De scheiding der machten en de daaruit voortvloeiende onafhankelijkheid
van de rechterlijke macht versus de onbetwiste medeverantwoordelijkheid (en
de daaruit voortvloeiende zeggenschap) van het bestuur, i.c. van de minister
van Justitie, voor bepaalde (onder andere financiële) randvoorwaarden
waarin die onafhankelijkheid gerealiseerd kan en moet worden, lijken in de
voorliggende wetsvoorstellen naar het oordeel van de aan het woord zijnde
leden in hoofdzaak op juiste wijze geregeld.Misschien is de hartenkreet van de zijde van delen van de magistratuur –
kort weergegeven: besluitvorming gaat wel heel snel waardoor een maatschappelijk
debat over de wetsvoorstellen ontbreekt – ook wel te vertalen als kritiek
op het feit dat de verantwoordelijke bewindslieden (en daardoor de media?)
in de communicatie met betrekking tot de wetsvoorstellen te weinig
duidelijk hebben gemaakt hoe essentieel de voorgestelde regelingen zijn voor
onze democratische rechtsstaat. Soms wordt die rechtsstaat als een vanzelfsprekende
verworvenheid gezien waarover een brede maatschappelijke discussie overbodig
is – of te ingewikkeld – , ten onrechte, aldus deze leden. Want
de «balance of power» tussen de drie essentiële machten in
onze samenleving kan op cruciale momenten ontwricht raken. En niet ontkend
kan worden dat de voorliggende wetsvoorstellen in dat evenwicht nieuwe wegen
proberen te bewandelen, waardoor het nuttig en nodig is de inhoud daarvan
zeer kritisch tegen het licht te houden.Tegen die achtergrond wilden de leden van de fractie van D66 eigenlijk
slechts voor dat thema, in de schriftelijke voorbereiding van de wetsvoorstellen,
aandacht vragen. De voorgestelde regeling van het duale stelsel naar die van
het geïntegreerde bestuur is ogenschijnlijk in dat kader een verbetering
van de verhouding tussen de minister van Justitie en de rechterlijke macht.
Niettemin was de hoofdvraag die bij de leden van de fractie van D66 leefde
de volgende. Is de procedure die voorgesteld is voor benoeming en ontslag
van de bestuursleden van gerechten en van de leden van de Raad voor rechtspraak,
gekoppeld aan de algemene aanwijzingsbevoegdheid van de minister van Justitie
enerzijds en het feit dat de afbakening van bedrijfsvoering en rechtspraak
niet eenduidig te maken valt en de regels met betrekking tot financiering
van de rechtspraak daarenboven niet bij wet worden gesteld anderzijds, al
met al tegen de achtergrond van het hier bedoelde kader, niet een brug te
ver? Komt die optelling van inhoudelijke voorstellen er niet op neer dat in
hoge mate vertrouwen gevraagd wordt in de wijsheid waarmee opeenvolgende bewindslieden
met de voorgestelde bepalingen – en de daarachter schuilgaande mensen
en waarden – en eventuele tegengestelde opvattingen zullen omspringen,
terwijl voor het evenwicht tussen de machten ook volstaan had kunnen worden
met bijvoorbeeld de in de laatste nota van wijziging voorgestelde genuanceerde
vorm van aanwijzingsbevoegdheid. Waarom is het volgens de minister absoluut
nodig om zowel met betrekking tot de personen die de desbetreffende functies
gaan vervullen als met betrekking tot hun werkzaamheden (via de aanwijzingsbevoegdheid)
invloed te kunnen uitoefenen, waar het voor de onafhankelijke positie van
de rechtsprekende macht ongetwijfeld beter zou zijn indien voor een van beide
beïnvloedingsmethoden zou zijn gekozen? Is in redelijkheid vol te houden
dat de beperkte politieke verantwoordelijkheid van de minister voor het reilen
en zeilen van de rechtspraak, waaraan deze leden overigens hechtten, niet
geëffectueerd zou kunnen worden indien hetzij de invloed bij benoeming
en ontslag, hetzij die door de aanwijzingsbevoegdheid zou ontbreken?Op welke wijze is overigens gegarandeerd dat de in de wetsvoorstellen
geregelde evaluatie zowel zal zien op de werking van de wetten in de praktijk
voor de onafhankelijkheid van de rechtspraak als op die van de specifieke
verantwoordelijkheid van de minister daarvoor?Uiteraard wilden deze leden ook nader geïnformeerd worden over de
vraag of de daadwerkelijke voorbereiding van de invoering van de wetsvoorstellen
per 1/1/2002 – onder voorbehoud van goedkeuring daarvan door de Eerste
Kamer – op schema ligt en per wanneer de Eerste Kamer uiterlijk terzake
moet hebben besloten, om er nog voor te zorgen dat beide wetsvoorstellen per
die datum in praktijk gebracht kunnen worden.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden
van deChristenUnie-fractie hadden met bijzondere
belangstelling van deze voor de inrichting van de rechtsstaat zo belangrijke
wetsvoorstellen kennisgenomen. Deze leden waren van mening dat het goed is
dat thans de organisatie van de rechtsprekende macht aan de behoeften van
de tijd wordt aangepast. Zo achtten zij het goed dat het thans
geldende duale stelsel wordt vervangen door een stelsel van geïntegreerd
bestuur. Daarbij diende volgens hen wel te worden voorzien in het op deugdelijke
wijze waarborgen van de rechterlijke onafhankelijkheid.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vroegen in welk opzicht
en in welke mate het streven naar (meer) efficiency van de rechterlijke macht
een rol heeft gespeeld bij de inrichting van de organisatiestructuur. Is de
gewenste wijze van procesvoering daarbij leidend uitgangspunt geweest? Ligt
aan het streven naar efficiencyverbetering de gedachte ten grondslag dat in
de toekomst meer (categorieën) zaken enkelvoudig afgedaan zullen (moeten)
worden? Moet ook meer specialisatie binnen het rechterlijke ambt aan de efficiencybevordering
bijdragen? Is bij het ontwerpen van het nieuwe civiele procesrecht rekening
gehouden met de aanmerkelijke kans dat als gevolg van het grote gewicht dat
op de mondelinge behandeling ter zitting veel meer zittingstijd gevergd zal
worden?Deze leden stelden vervolgens de vraag of de positie en de inrichting
van de Raad voor de rechtspraak de waarborging van de onafhankelijkheid van
de rechterlijke macht niet tekort doet. Is de raad niet te zeer opgezet naar
het model van de zelfstandige bestuursorganen? Waarin komt het sui generis-karakter
van de raad tot uitdrukking? Past de mogelijkheid tot het geven van aanwijzingen
aan de rechterlijke macht door de minister van Justitie wel binnen de doelstelling
om de onafhankelijkheid zoveel mogelijk te waarborgen?Artikelsgewijs 27 181Artikel 2.1.4 lid 2In deze bepaling wordt imperatief beslechting voorgeschreven door de in
de wet bepaalde aantallen rechters. Zou de minister uiteen willen zetten hoe
deze bepaling in deze organieke wet zich verhoudt tot de grote mate van vrijheid
in het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering met betrekking tot heen en
weer verwijzing van zaken tussen enkelvoudige en meervoudige kamers, zo vroegen
de leden van de CDA-fractie.Artikel 2.2.1.2 lid 1 jo 2.2.1.9 jo 2.2.2.5Door de voorzitter van het gerechtsbestuur te sieren met de titel van
president – een verschijnsel dat men in het bedrijfsleven ten aanzien
van managementfuncties inmiddels te boven is – wordt deze functionaris
voor het publiek geïdentificeerd met het gerecht als zodanig en derhalve
ook met de rechterlijke functie, zo meenden de leden van de CDA-fractie. Nu
het niet de bedoeling is, dat de titularis zich met rechtspraak bezighoudt,
is dat al een ongewenste situatie. Nog meer ongewenst is, dat de titularis
om functionele redenen zou moeten optreden in situaties waarin geschillen
aan de orde zijn die ook nog eens ten overstaan van een met rechtspraak belaste
rechterlijk ambtenaar moet wordt beslecht. Te denken valt aan geschillen met
gerechtsambtenaren van rechtspositionele aard, maar ook bijvoorbeeld een geschil
over een huisvestingsprobleem. De opmerking in de memorie van toelichting,
pagina 51, over artikel 2.2.2.5 voorkomt in de visie van de leden van de CDA-fractie
niet, dat de president van het gerechtsbestuur hetzij als vertegenwoordiger
van een procespartij, hetzij als getuige in een openbare terechtzitting gehoord
zou kunnen worden. Dat leek de leden hier aan het woord niet goed voor het
aanzien van het gerecht als rechtsprekend orgaan. Hoe ziet de minister deze
problematiek? Is in verband hiermee niet overwogen om het rechtersambt van
president te handhaven en deze voor het leven benoemde functionaris
te belasten met het (technisch) voorzitterschap van de gerechtsvergadering,
naast een bestuursvoorzitter die in die capaciteit tijdelijk benoemd zou zijn?Artikel 2.2.2.1 lid 2 en 3 jo 2.2.2.2 lid 2In deze bepalingen wordt gesproken over de grens tussen – kort gezegd –
bedrijfsvoering en rechtspraak. Enige afbakening is te vinden in de memorie
van toelichting (pagina 37 en 38) – waar gesproken wordt van een grijs
gebied – en de nota naar aanleiding van het verslag (pagina 97). Op
zich vonden de leden van de CDA-fractie de daar genoemde voorbeelden verhelderend
en voor de praktische toepassing nuttig. Op een punt misten zij echter een
essentieel element in de onthoudingsgeboden dat in de sfeer van de bedrijfsvoering
getrokken kan worden, maar daar bepaald niet thuis hoort. Dit betrof het daadwerkelijk
opstellen, derhalve schrijven van vonnissen. De leden van de CDA-fractie meenden,
dat dit werk een essentieel onderdeel van het rechterlijk ambacht vormt. Iedere
rechter moet er in hun visie aanspraak op kunnen maken zelf (delen van) vonnissen
daadwerkelijk zelf te formuleren. Het zou in hun visie niet goed zijn, dat
ook in dit opzicht het verschil tussen rechters en rechterlijke ambtenaren
vervaagt doordat schrijfjuristen en vergelijkbare functionarissen dit handwerk
letterlijk uit handen van de rechter nemen. Is de minister bereid om buiten
twijfel te stellen, dat ook het daadwerkelijk formuleren van vonnissen, arresten
en beschikkingen, nog iets breder: de totstandkoming van deze uitspraken,
tot het terrein behoren waarvoor de onthoudingsgeboden gelden? Is hij bereid
daartoe de wet aan te passen?Artikel 2.2.1.7 lid 3De leden van de CDA-fractie vroegen hoe in de praktijk de stemverhouding
in sectorvergaderingen eruit zal zien, gezien de deelname door gerechtsambtenaren
aan die vergaderingen. Kan de minister uiteen zetten, welke dwingende redenen
nopen tot hun lidmaatschap van de sectorvergadering, zo vroegen deze leden.Artikel 2.3.3.1 jo 2.4.2.1In deze bepalingen gaat het om de vorming en bezetting van kamers. Voor
een groot aantal bijzondere kamers geldt een meervoudige bezetting, waarbij
geen verwijzing naar een enkelvoudige kamer ter beslissing mogelijk is. Dat
beperkt een herverdeling van werk bij de gerechten dan in hoofdzaak tot de
civiele kamers. Met name in relatie tot voorschriften uit hoofde van wetsvoorstel
27 182 betreffende te halen targets, kan dat ertoe leiden, dat in de
eerste plaats de vorming en bezetting van kamers in belangrijke mate door
die targets bepaald zullen worden en in de tweede plaats dat in vergaande
mate civiele zaken enkelvoudig moeten worden afgedaan, teneinde voldoende
capaciteit vrij te maken. In combinatie met de inzet van schrijfjuristen die
uitspraken voor de rechter op papier zetten, leidt dat in een «worst
case» scenario én tot een uitholling van het rechtersambt én
tot kwaliteitsverlies in de rechtspraak bij met name meer gecompliceerde zaken.
De leden van de CDA-fractie zouden graag op overtuigende wijze gerustgesteld
willen worden door de minister.Artikel 46i e.v. Wet rechtspositie rechterlijke ambtenarenLigt het in het voornemen deze en vergelijkbare regels elders aan te passen
aan de bij de Eerste Kamer aanhangige Poortwachterswet ten aanzien van reïntegratie
en ontslag bij onvoldoende medewerking daaraan, zo vroegen de leden van de
CDA-fractie. Artikelsgewijs 27 182Artikel 2.2.3.3In deze bepaling krijgt de president een specifieke toezichthoudende functie.
Blijkens de memorie van toelichting (pagina 48) zal de president informatie
kunnen vragen ex artikel 2.2.2.1 lid 3 (wetsvoorstel 27 181). Alhoewel
op zich het vragen van informatie al aanleiding kan geven tot gedragsverandering,
rijst de vraag wat het vervolg zou moeten zijn op de door de president verkregen
informatie. Zagen de leden van de CDA-fractie het goed, dat de president dan
op zich geen zelfstandige actie kan ondernemen, doch gehouden zou zijn om
een eventueel gesignaleerd probleem in het gerechtsbestuur aan de orde te
stellen?Artikel 2.2.3.4Het was de leden van de CDA-fractie opgevallen, dat aan verlening van
instemming in dit artikel niet de mogelijkheid wordt gekoppeld om daaraan
voorschriften te verbinden. Uit de memorie van toelichting en de andere stukken
is ook niet duidelijk geworden of dit een welbewuste keuze was, dan wel een
hiaat. Gaarne vernamen de leden van de CDA-fractie de reactie van de minister
hierop.Artikel 2.2.3.4 jo 2.2.3.7In deze bepalingen wordt gesproken over instemming met de jaarrekening
en vanwege artikel 10.25 Algemene Wet Bestuursrecht wordt niet over goedkeuring
gesproken om verwarring te vermijden. Gelet op de aard van de instemming was
het wellicht beter geweest om toch van goedkeuring te spreken of in ieder
geval van vaststelling (vergelijk in dit verband het hanteren van de begrippen
goedkeuring en vaststelling in het vennootschapsrecht). De leden van de CDA-fractie
merkten dit op, omdat zij ook benieuwd waren naar het antwoord op de vraag
welke rechtsgevolgen zouden zijn verbonden aan onthouding van instemming.
In het rechtspersonenrecht betekent dat immers, dat de betrokken bestuurders
niet gekweten zijn jegens de rechtspersoon waarover zij het bestuur voerden
en dat is weer van belang in verband met een eventuele aansprakelijkheid voor
bijvoorbeeld de schade als gevolg van wanbeleid. Nu de Raad voor de rechtspraak
en de gerechtsbesturen geen zelfstandige bestuursorganen zijn, kan dus geen
aansluiting worden gezocht bij de vraag naar de rechtsgevolgen voor de onthouding
van instemming bij de regelingen in dat nog in behandeling zijnde wetsvoorstel.
Is de conclusie van de leden van de CDA-fractie juist, dat de onthouding van
instemming hooguit van invloed zou kunnen zijn bij een beoordeling van een
voordracht tot ontslag of schorsing, maar verder niet leidt tot enige aansprakelijkheid,
behalve in het geval van ambtsmisdrijf?Artikel 2.6.2.1 jo 2.6.2.2De leden van de CDA-fractie vroegen zich af hoe zich de algemene aanwijzingen
ten aanzien van bijvoorbeeld toekenning van budgetten verhouden tot de voorschriften
van artikel 2.2.3.1. De toelichting in de memorie van toelichting op pagina
61 was op dit punt voor de leden hier aan het woord niet helemaal helder.Artikel 2.6.3.3 lid 4De memorie van toelichting op pagina 73 vermeldt, dat het in de rede ligt
om in de toelichting op de begrotingswet ook informatie te verschaffen over
de zienswijze van de Raad en de inhoud van het overleg. Een harde verplichting
daartoe bestaat echter niet, hetgeen ertoe kan leiden, dat het parlement eventuele
meningsverschillen en visies van de Raad voor de rechtspraak uit het jaarplan
moet halen dat conform artikel 2.6.3.6 lid 3 wordt toegezonden. Is de minister
bereid toe te zeggen, dat in het kader van de evaluatie te zijner tijd een
wettelijke verplichting wordt opgenomen in deze bepaling?Artikel 2.2.3.5 lid 1 jo artikel 2.6.3.7 lid 1De laatste zin van deze bepaling verwijst naar de tweede volzin van resp.
2.2.3.2 en 2.6.3.5. Het was de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk
wat de functie kan zijn van het verstrekken van een berekening. Volgt uit
deze berekening en de opbouw ervan informatie die moet worden opgevat als
een instructie voor wat betreft de aanwending van middelen?Artikel 2.6.2.4De leden hier aan het woord vroegen zich af wat nu precies de status zal
zijn van een ongevraagd advies van de Raad aan de gerechtsbesturen. In dit
verband wezen de leden van de CDA-fractie er ook op, dat in de memorie van
toelichting op pagina 18 gesproken wordt over coördinerende taken ten
aanzien van de rechterlijke functie. Die worden kennelijk onderscheiden van
ondersteuning aan gerechten. Die coördinerende taken worden echter niet
genoemd in artikel 2.6.2.1 of artikel 2.6.2.4. Gaarne ontvingen de leden van
de CDA-fractie een toelichting op dit punt.Artikel 2.6.4.2Deze bepaling voorziet niet in de mogelijkheid van vernietiging van besluiten
van de Raad voor de rechtspraak uit hoofde van artikel 2.6.2.4. Is de ratio
van het ontbreken van een dergelijke vernietigingsmogelijkheid, dat 2.6.2.4
geen bevoegdheden toekent aan de raad en er daarom geen strijd kan ontstaan
met het recht of met goede bedrijfsvoering, een criterium voor vernietiging?
Is het niet zo, dat een ruime interpretatie door de raad van zijn taken uit
hoofde van artikel 2.6.2.4 toch de facto een interventie in de positie van
de gerechtsbesturen en uiteindelijk ook in de positie van het rechterlijk
werk met zich mee kan brengen die strijd oplevert met het recht (met name
dan natuurlijk artikel 2.6.4.4)? Is het in dat geval niet ook de taak van
de minister van Justitie om daar tegen te waken door gebruik te maken van
een bevoegdheid tot voordracht voor vernietiging?Artikel 2.2.4.3a jo 2.6.4.3aDeze bij wijze van amendement in de wet opgenomen artikelen beogen een
bestuursrechtelijke toets. Uit de stukken van de behandeling in de Tweede
Kamer was het de leden van de CDA-fractie niet duidelijk geworden waarom hier
geen volle toetsing mogelijk is gemaakt. Ook laat de formulering van de bepalingen
ruimte voor twijfel over de vraag of met betrekking tot handelen in strijd
met artikel 2.6.4.4 evenzeer beoogd is slechts een marginale, een redelijkheidstoets
aan te leggen. Dit laatste was in de visie van de leden van de CDA-fractie
in ieder geval uiterst ongewenst. Indien er aanwijzingen zijn, dat de voordracht
in strijd is met artikel 2.6.4.4, moet het toch gaan om een volledige toetsing.
Bovendien zou in het kader van een regeling van stelplicht en bewijslast het
voor de hand liggen, dat – indien de voorgedragene feiten en omstandigheden
kan noemen en aantonen die duiden op een samenhang met de procesrechtelijke
behandeling van zaken, de inhoudelijke beoordeling ervan of betreffende categorieën
zaken – het vervolgens aan de minister is om het tegendeel
aannemelijk te maken tegenover de Hoge Raad. Deelt de minister deze opvatting
van de leden van de CDA-fractie? Zo ja, is hij dan niet van mening, dat de
tekst van de desbetreffende bepalingen zou moeten worden verhelderd?Een voordracht tot schorsing of ontslag zal doorgaans te maken hebben
met een conflict dat samenhangt met concrete voorschriften of aanwijzingen,
resp. met het vastlopen van overleg als bedoeld in artikel 2.6.1.2 lid 1 (overeenstemming
bereiken over een lijst van zes kandidaten voor een vacature in de Raad).
Betekent een en ander niet, dat de Hoge Raad zich ten minste impliciet over
dat conflict zal moeten uitlaten, ongeacht of dat gebeurt in het kader van
een marginale toetsing, dan wel een volle toetsing?Vervolgens vroegen de leden van de CDA-fractie of het oorspronkelijke
begrip «ernstig plichtsverzuim», voorkomend in het wetsvoorstel
dat aan de Tweede Kamer is voorgelegd, mede moet worden begrepen onder het
begrip «ongeschiktheid anders dan door ziekte». In samenhang hiermee
stelden de leden hier aan het woord ook de vraag wanneer het niet opvolgen
van aanwijzingen of niet voldoen aan voorschriften, hetzij door de raad in
relatie tot de minister, hetzij door gerechtsbesturen in relatie tot de Raad
voor de rechtspraak, ongeschiktheid anders dan door ziekte oplevert. Zou het
juist wanneer het gaat om die aanwijzingen en voorschriften niet moeten gaan
om een ernstig plichtsverzuim en derhalve een hoge mate van verwijtbaarheid?
Anders gezegd: indien met betrekking tot bijvoorbeeld voorschriften op budgettair
terrein in de loop van een boekjaar een gerechtsbestuur besluit van die voorschriften
af te wijken om misschien niet door de raad gedeelde, maar op zich niet apert
onredelijke gronden, kan toch moeilijk worden volgehouden, dat een dergelijke
afwijking leidt tot de conclusie, dat de leden van dat gerechtsbestuur ongeschikt
zijn voor hun functie? Is het dan niet gewenst om binnen de gronden voor voordracht
tot ontslag of schorsing van genoemde wetsbepalingen een afzonderlijke sub-categorie
in te bouwen met betrekking tot juist die aanwijzingen en voorschriften en
die dan te relateren zijn aan ernstig plichtsverzuim? De leden van de CDA-fractie
hadden namelijk de indruk, dat door de amendering in de Tweede Kamer een element
van evenwicht dat in het oorspronkelijke wetsvoorstel aanwezig was in zekere
zin afgezwakt is, alhoewel de indieners van het amendement dat bepaald niet
bedoeld lijken te hebben.Een detailvraag met betrekking tot de procedure bij de Hoge Raad en de
van toepassing verklaarde bepalingen uit de Algemene Wet Bestuursrecht leidt
tot de vraag of het wel gepast is, dat conform artikel 8.2.1 AWB griffierecht
zou worden geheven. De vraag is ook wie dan tot voldoening van het griffierecht
gehouden zou zijn: het gerechtsbestuur als zodanig of het individuele lid
van het gerechtsbestuur, zo merkten deze leden op.Artikel 2.6.1.2De leden van de CDA-fractie vroegen vervolgens hoe lid 1 van deze bepaling
wordt toegepast als de volledige raad is ontslagen, c.q. geschorst, c.q. afgetreden.Impliceert de overeenstemming niet, dat er sprake is van veto-recht zowel
zijdens de minister als zijdens de raad? En wat gebeurt er bij een impasse?
Met name in het wetgevingsoverleg is veel aandacht besteed aan de mogelijke
situatie van een conflict tussen de Raad enerzijds en de minister anderzijds,
doch in hoofdzaak met betrekking tot bijvoorbeeld de algemene aanwijzingen.
De leden van de CDA-fractie konden zich vinden in de argumenten zijdens de
minister, dat met betrekking tot die onderwerpen er op andere
wijze checks en balances zijn ingebouwd in het wetsvoorstel, maar met betrekking
tot nou juist dit belangrijke moment van het bereiken van overeenstemming
over een lijst van zes kandidaten leek er de leden hier aan het woord toch
sprake van een lacune. In de schriftelijke stukken en het wetgevingsoverleg
is daar ook niet specifiek over gesproken, naar zij meenden. Graag ontvingen
de leden van de CDA-fractie op dit punt nog een nadere reactie van de minister.Artikel 2.6.3.4In deze bepaling wordt gesproken over voorschriften die verbonden kunnen
worden aan toekenning van een budget. Het lijkt er op, dat die voorschriften
enkel kunnen worden getoetst aan artikel 2.6.4.4 door de Staten-Generaal uit
hoofde van artikel 2.6.3.3. Zagen de leden van de CDA-fractie dat goed? Voor
het overige kan de raad slechts laten blijken van bezwaren tegen die voorschriften
door uitvoering te weigeren, zo lijkt het. Ook op dit punt heeft het er de
schijn van, dat de checks en balances onvoldoende uitgewerkt zijn, zoals ook
al door de Raad van State in zijn advies was opgemerkt (pagina 6 en 7), zo
constateerden deze leden. De hantering door de Raad van die voorschriften
die aan het toegekende budget zijn verbonden is weer van belang in relatie
tot de grond voor de voordracht tot schorsing of ontslag als bedoeld in artikel
2.6.4.3a. Gaarne ontvingen de leden hier aan het woord dan ook een uiteenzetting
van de zienswijze van de minister.Nota hoofdlijnen AMvB bekostigingIn dit kader hadden de leden van de CDA-fractie ook enkele vragen met
betrekking tot de Nota hoofdlijnen AMvB bekostiging (stuk
nr. 41). Bij lezing van dit stuk viel het de leden van de CDA-fractie op,
dat deze hoofdlijnen een hoog «thuiszorg»-karakter hebben. Een
benadering die sterk geënt is op beheersing van de werkzaamheden op de
werkvloer, waarbij het risico aanwezig is, dat er een hoge mate van detaillering
gaat optreden, terwijl relatief dure overhead en daarmee gepaard gaande bureaucratie
niet of nauwelijks wordt genormeerd, zoals ook in de thuiszorg is gebleken.
Juist hier doet zich dus een tendens voelen tot het toepassen van een beheersmodel
in de zin van het Engelse begrip «control». De leden van de CDA-fractie
hadden dan ook behoefte aan nadere antwoorden met betrekking tot de volgende
vraagpunten.Op pagina 7 van de nota wordt onder 2.5 gesproken over «audits»
op het terrein van de werklastsystematiek en omvang en inhoud van taken op
het gebied van overhead. Wat moet men zich bij deze audits precies voorstellen?
Waar zijn deze op gericht? Hoe worden de resultaten ervan gecommuniceerd,
met name: gaan gegevens daaruit enkel naar de gerechtsbesturen of krijgen
ook de individuele leden van de gerechten inzage in deze audits? Deze vragen
hangen samen met de omstandigheid, dat in paragraaf 2.6 – eveneens
op pagina 7 van de nota – wordt vermeldt, dat geen nacalculatie zal
plaatsvinden, maar de genoemde audits zouden wellicht hetzelfde effect kunnen
hebben. Op pagina 9 wordt verder gesproken over nog meer «andere»
onderwerpen als bedoeld in artikel 2.6.3.1. Waar wordt dan aan gedacht? Moet
ook worden gedacht aan de in de nota genoemde targets (zie in dit verband
ook de nota naar aanleiding van het verslag, pagina 24)? Is het denkbaar dat
het dan bijvoorbeeld gaat om een voorschrift ten aanzien van het aantal te
behandelen asielzaken? Als dergelijke voorschriften niet worden nageleefd,
leidt dat dan tot ongeschiktheid in de zin van artikel 2.2.4.3a? Dit laatste
is weer van belang, omdat bij het niet realiseren van die targets er derhalve
rechtspositionele consequenties dreigen die grote druk op de
gerechtsbesturen leggen om individuele rechters te disciplineren teneinde
die targets te halen.In de nota is op pagina 18 sprake van in een AMvB neer te leggen voorschriften
inzake de realisatie van een VBTB-doelstelling, waaronder vergroting van eenheid
van rechtspraak. Dit laatste riep de vraag op wat men zich hierbij precies
moet voorstellen. In samenhang hiermee rees bij de leden van de CDA-fractie
ook een vraag betreffende artikel 2.6.2.4 jo pagina 22 van de memorie van
toelichting. Wat is in de visie van de minister de relatie tussen uniforme
straftoemetingscriteria enerzijds en efficiëntere werkwijze en verkorting
van doorlooptijden anderzijds? Dezelfde vraag met betrekking tot de vergoeding
van bepaalde soorten schade, zoals genoemd in de nota naar aanleiding van
het verslag op pagina 39. Valt in de visie van de minister een discussie over
hoofddoekjes dragende griffiers, zoals door kwartiermaker Van Delden voorgesteld,
ook onder discussies die de Raad voor de rechtspraak zou kunnen aanzwengelen
of waarover de raad adviezen zou kunnen geven als bedoeld in artikel 2.6.2.4?
Ziet de minister enige samenhang tussen dat idee van beoogd voorzitter Van
Delden en bedrijfsvoeringsprocessen?In ditzelfde kader stelden deze leden een vraag naar aanleiding van pagina
23 van de memorie van toelichting, waar gesproken wordt over studies naar
lastige juridische vraagstukken die door de raad zouden kunnen worden geëntameerd.
Wat is dan de status van die studies? Is niet het gevaar aanwezig, dat die
het karakter krijgen van beantwoording van prejudiciële vragen zoals
door de Raad als opdrachtgever geformuleerd? Hoe ziet de minister de relatie
tussen die studies enerzijds en de jurisprudentie van Hoge Raad, Europees
Hof voor de Rechten van de Mens en het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen?Zagen de leden van de CDA-fractie het juist, dat in de memorie van toelichting
op pagina 29 in feite artikel 6 van het Europese Verdrag inzake de Rechten
van de Mens wordt gehanteerd als legitimatie voor de bevoegdheid van de minister
als bedoeld in artikel 2.6.3.1 en de algemene maatregelen van bestuur inzake
de bekostiging?De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,JanssenXNoot1De eerder verschenen stukken inzake deze wetsvoorstellen zijn gedrukt
onder EK nrs. 323 en 324, vergaderjaar 2000–2001.XNoot2Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Jurgens (PvdA), Le Poole
(PvdA), Ruers (SP), Rosenthal (VVD) (plv. voorzitter),
Dölle (CDA), Kohnstamm (D66), De Wolff (GL), Lodders-Elfferich (CDA),
Van de Beeten (CDA) (voorzitter), Broekers-Knol
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-27181-55.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl