Wijziging van de Mededingingswet (implementatie van een wijziging van de EG-transparantierichtlijn); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27870, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-08-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27870 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. Inleiding2. Verplichtingen met betrekking tot het voeren van een
afzonderlijke administratie2.1 Achtergrond van de wijzigingsrichtlijn2.2 Aard van de verplichtingen2.3 Implementatie van de verplichtingen2.4 Administratieve lasten voor het bedrijfsleven3. Reikwijdte van het wetsvoorstel3.1 Ondernemingen3.2 Uitsluitende en bijzondere rechten3.3 Ondernemingen belast met het beheer van een dienst
van algemeen economisch belangII. ARTIKELENArtikel IOnderdeel AAlgemeenArtikel 25aUitsluitende en bijzondere rechtenVerschillende activiteitenArtikel 25bEerste lidTweede lidArtikel 25cArtikel 25dEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 25eArtikel 25fCArtikel 70aGArtikel IIIII. TransponeringstabelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27870Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 870Wijziging van de Mededingingswet (implementatie van een wijziging van
de EG-transparantierichtlijn)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN1. InleidingDit voorstel van wet strekt tot implementatie van richtlijn nr. 2000/52/EG
van de Commissie van de Europese Gemeenschappen van 26 juli 2000 (PbEG L193)
(hierna ook: de wijzigingsrichtlijn) tot wijziging van Richtlijn 80/723/EEG
de 25 juni 1980 betreffende de doorzichtigheid in de financiële betrekkingen
tussen lidstaten en openbare bedrijven (PbEG L 195) (hierna: de oude richtlijn).
De artikelen 1, tweede lid, 3bis en 5, tweede en derde lid, van de wijzigingsrichtlijn
bevatten verplichtingen inzake het voeren van een afzonderlijke administratie
voor verschillende activiteiten door bepaalde ondernemingen, het bewaren van
die gegevens en het verstrekken daarvan aan de Commissie van de Europese Gemeenschappen
(hierna: de Commissie). Bij dit voorstel van wet worden die verplichtingen
vastgelegd in de Mededingingswet. Tevens worden in die wet de voor de uitvoering
en handhaving van die verplichtingen noodzakelijke voorzieningen getroffen.In de wijzigingsrichtlijn wordt daarnaast een aantal al in de oude richtlijn
opgenomen bepalingen omtrent verplichtingen van de lidstaten met betrekking
tot doorzichtigheid in de financiële betrekkingen tussen overheden en
openbare bedrijven om kennelijk redactionele redenen herhaald. Nieuwe verplichtingen
worden daarmee echter niet in het leven geroepen. In de transponeringstabel
in paragraaf III wordt precies aangegeven welke bepalingen nieuwe verplichtingen
inhouden en op welke wijze daaraan in dit wetsvoorstel uitvoering is gegeven.2. Verplichtingen met betrekking tot het voeren van een
afzonderlijke administratie2.1 Achtergrond van de wijzigingsrichtlijnUit de overwegingen van de wijzigingsrichtlijn en de toelichting die door
de Commissie werd gegeven bij het ontwerp ervan blijkt wat de redenen zijn
voor het scheppen van bepaalde administratieve verplichtingen voor ondernemingen
die beschikken over uitsluitende of bijzondere rechten en voor
ondernemingen die belast zijn met een dienst van algemeen economisch belang
die daarvoor staatssteun ontvangen. Deze overwegingen worden hieronder weergegeven.Verschillende sectoren van de economie werden in het verleden gekenmerkt
door het bestaan van nationale, regionale of plaatselijke monopolies. Het
gaat hierbij veelal om sectoren waarin de overheid in het verleden uit overwegingen
van algemeen belang deze monopolies had toegekend, zoals bij voorbeeld in
de nutssector. Als gevolg van liberalisatie van die sectoren zijn of worden
die monopolies inmiddels op basis van het EG-Verdrag of door de wetgeving
van de lidstaten en van de Europese Gemeenschap afgeschaft en worden die sectoren
opengesteld voor concurrentie. Concurrentie is echter niet terstond bij de
openstelling van een voorheen gesloten sector een feit, want met de toetreding
van nieuwe ondernemingen is meestal de nodige tijd gemoeid. Afgezien van het
feit dat in sommige sectoren de (voormalige) monopolist voor een beperkt deel
van zijn activiteiten over uitsluitende rechten blijft beschikken, geschiedt
de afschaffing van zodanige rechten gewoonlijk niet in één keer
maar geleidelijk. Ook als de uitsluitende rechten van een monopolist echter
zijn afgeschaft, zal die door bijvoorbeeld zijn bestaande relaties met toeleveranciers
en distributeurs, zijn opgebouwde klantenbestand en zijn ervaring geruime
tijd een concurrentievoorsprong behouden op nieuwe toetreders. Dit alles betekent
dat een voormalige monopolist nog geruime tijd een economische machtspositie
in de zin van artikel 82 van het EG-Verdrag kan blijven behouden en daardoor
de toetreding van nieuwe ondernemingen kan bemoeilijken of tegenhouden.Door de overheid werd ook wel gekozen voor een ingrijpen in de vrije markt
door het toekennen van bijzondere rechten aan ondernemingen. In die gevallen
heeft de overheid of de wetgever een recht om bepaalde diensten te verlenen
of activiteiten te verrichten verleend aan een beperkt aantal ondernemingen,
verscheidene concurrerende ondernemingen aangewezen om dat recht uit te oefenen
of aan een of meer ondernemingen bestuursrechtelijke voordelen toegekend waardoor
andere ondernemingen aanzienlijk worden belemmerd in de mogelijkheid om onder
gelijkwaardige voorwaarden te concurreren. Ook ondernemingen met bijzondere
rechten zullen op de markt voor hun beschermde activiteiten al snel over een
economische machtspositie beschikken.Een andere figuur die in de hier bedoelde economische sectoren veel voorkomt
is die van de onderneming die is belast met het beheer van een dienst van
algemeen economisch belang en met betrekking tot die dienst in enigerlei vorm
staatssteun ontvangt. Volgens de Mededeling van de Commissie betreffende Diensten
van algemeen belang in Europa van 20 september 2000, PbEG C 17/4 van 19-1-2001
(verder ook: Mededeling) verschillen diensten van algemeen economisch belang
in zoverre van gewone diensten dat overheidsinstanties van mening zijn dat
in deze diensten moet worden voorzien, ook als de markt daartoe zelf niet
voldoende wordt gestimuleerd. Overheidsinstanties kunnen verplichtingen tot
het verrichten van zodanige diensten opleggen aan alle of aan een beperkt
aantal van één of meer ondernemingen op een markt, zonder hun
bijzondere of uitsluitende rechten toe te kennen. In die gevallen is op die
markt in beginsel vrijheid van concurrentie aanwezig. Als overheidsinstanties
echter aan ondernemingen belast met het beheer van een dienst van algemeen
economisch belang zodanige rechten wel verlenen of hun enige vorm van steun
verlenen voor het verrichten van die taak, zullen die ondernemingen veelal
over een economische machtspositie beschikken.Vaak verrichten ondernemingen naast hun activiteiten waarvoor zij een
bijzonder of uitsluitend recht hebben of die zij als een van overheidswege
gesubsidieerde taak van algemeen economisch belang verrichten, ook andere
economische activiteiten. Daardoor kan zich het geval voordoen dat zo'n onderneming
een economische machtspositie heeft wat haar beschermde activiteiten
betreft, maar dat eventueel misbruik van die positie effect heeft op de markt
waarop zij haar andere economische activiteiten verricht.Op zichzelf staat de omstandigheid dat misbruik gevolgen heeft op een
andere relevante markt dan de markt waarop de economische machtspositie bestaat,
niet in de weg aan de toepassing van het verbod van misbruik van een economische
machtspositie van artikel 82 van het EG-Verdrag (arresten Istituto Chemoterapico
Italiano en Commercial Solvents t. Commissie, HvJEG, zaak 6–7/73, jur.1974,
blz. 255; Centre belge d'études de marché-télémarketing
(CBEM) t. Compagnie luxembourgeoise de télédiffusion (CLT) en
Information publicité Benelux (IPB), HvJEG, zaak 31/84, jur. 1985,
blz. 3261). Om in een concreet geval te kunnen beoordelen of sprake is van
misbruik van een economische machtspositie, is het wel nodig een goed inzicht
te hebben in de wijze waarop de verschillende activiteiten worden gefinancierd.
Als een onderneming bijvoorbeeld voor haar andere economische activiteiten
een veel lagere prijs in rekening brengt dan haar concurrenten, kan dit het
gevolg zijn van haar grotere efficiëntie. Zij kan die lagere prijsstelling
echter ook realiseren door de kosten van die andere economische activiteiten
ten laste te laten komen van haar beschermde activiteiten (kruissubsidiëring).
In het eerste geval is die lagere prijsstelling mededingingspolitiek volstrekt
aanvaardbaar. In het tweede geval kan, als die onderneming een economische
machtspositie heeft, sprake zijn van overtreding van artikel 82 van het EG-Verdrag.
Dat zal het geval zijn als die onderneming voor haar andere economische activiteiten
prijzen in rekening brengt die liggen beneden het niveau van haar gemiddelde
variabele kosten of beneden dat van haar integrale kosten met als kennelijk
doel de concurrentie uit te schakelen (arrest Akzo Chemie BV/Commissie EG,
HvJEG zaak C-62/86, jur. 1991, blz. I-3359). Om artikel 82 in deze gevallen
in de praktijk goed te kunnen handhaven is doorzichtigheid van de interne
financiering van activiteiten van dergelijke ondernemingen noodzakelijk.Ook voor de toepassing van artikel 86 van het EG-Verdrag is die doorzichtigheid
noodzakelijk, zowel in relatie tot artikel 82 als tot artikel 87 van het EG-Verdrag.
Een lidstaat die met betrekking tot een onderneming waaraan hij bijzondere
of uitsluitende rechten heeft verleend, een maatregel neemt die ertoe leidt
dat die onderneming misbruik maakt van zijn of haar economische machtspositie
handelt in strijd met artikel 86, eerste lid, van het EG-Verdrag. Voorts bepaalt
het tweede lid van dat artikel 86 dat ondernemingen belast met het beheer
van diensten van algemeen economisch belang slechts onder de EG-mededingingsregels
vallen voor zover de toepassing daarvan de vervulling van de hun toevertrouwde
bijzondere taak niet verhindert. Dit betekent dat zo'n onderneming niet onder
artikel 82 van het EG-Verdrag valt, als zij daardoor zou worden verhinderd
die taak te verrichten. Eveneens kan compensatie die een lidstaat aan een
zodanige onderneming verleent, ingevolge artikel 86, tweede lid, van het EG-Verdrag
verenigbaar zijn met het verbod van steunmaatregelen van artikel 87 van het
EG-Verdrag. Dat is het geval als aan alle voorwaarden van artikel 86, tweede
lid, van het EG-Verdrag is voldaan, en in het bijzonder als de compensatie
de netto extra kosten voor de specifieke taak waarmee die onderneming is belast,
niet te boven gaat (Mededeling van de Commissie betreffende Diensten van algemeen
belang, nr. 26).2.2 Aard van de verplichtingenVanwege de in de vorige paragraaf beschreven situatie dienen – aldus
de overwegingen bij de wijzigingsrichtlijn – de lidstaten en de Commissie
van de EG met het oog op de handhaving van de artikelen 82, 86 en 87 van het
EG-Verdrag ten aanzien van ondernemingen die beschikken over bijzondere of
uitsluitende rechten en ondernemingen belast met het beheer van diensten van
algemeen economisch belang die daartoe staatssteun ontvangen,
te kunnen beschikken over gedetailleerde administratieve gegevens. Hieruit
moet duidelijk blijken welke kosten en opbrengsten met de verschillende activiteiten
verband houden en volgens welke methoden die kosten en opbrengsten aan de
verschillende activiteiten worden toegerekend. Er moeten afzonderlijke gegevens
beschikbaar zijn over zowel de producten of diensten waarvoor de betrokken
lidstaat de onderneming een bijzonder of uitsluitend recht heeft verleend
of haar met het beheer van een dienst van algemeen economisch belang heeft
belast, als over elk ander product of elke andere dienst waarvoor de onderneming
werkzaam is.Deze gegevens zijn thans niet altijd beschikbaar, niet voldoende gedetailleerd
of niet betrouwbaar. Daarom heeft de Commissie in de wijzigingsrichtlijn bepaald
dat de lidstaten ervoor moeten zorgdragen dat ondernemingen met bijzondere
of uitsluitende rechten en ondernemingen belast met het beheer van diensten
van algemeen economisch belang die daartoe staatssteun ontvangen, een afzonderlijke
administratie voeren voor enerzijds hun beschermde activiteiten en anderzijds
hun andere activiteiten. De lidstaten dienen ervoor zorg te dragen dat de
gegevens uit de afzonderlijke administratie gedurende vijf jaar ter beschikking
van de Commissie blijven. Op verzoek van de Commissie is een lidstaat verplicht
haar de gegevens te doen toekomen.2.3 Implementatie van de verplichtingenDe wijzigingsrichtlijn verplicht de lidstaten om ervoor zorg te dragen
dat de hiervoor genoemde ondernemingen hun verplichtingen tot het voeren van
een afzonderlijke administratie en het gedurende de voorgeschreven periode
bewaren van de gegevens naleven. In dit wetsvoorstel wordt daaraan uitvoering
gegeven door deze verplichtingen op te nemen in de Mededingingswet. Hierdoor
kunnen de door de directeur-generaal van de NMa aangewezen ambtenaren hun
toezichthoudende bevoegdheden en onderzoeksbevoegdheden op basis van die wet
ook toepassen met betrekking tot de naleving van die verplichtingen. In geval
van het niet naleven van de boekhoudkundige verplichtingen kan de directeur-generaal
een boete of een last onder dwangsom opleggen. Handhaving van die verplichtingen
door de directeur-generaal ligt voor de hand, omdat die met name dienen ter
bevordering van de handhaving van artikel 82 van het EG-Verdrag. De directeur-generaal
kan op grond van artikel 88 van de Mededingingswet ook zelf artikel 82 van
het EG-Verdrag toepassen. In dat geval kan ook hij gebruik maken van de gegevens
uit de afzonderlijke administratie van ondernemingen. Hetzelfde geldt overigens
als de directeur-generaal artikel 24 van de Mededingingswet toepast. Ik merk
overigens op dat het niet de bedoeling is dat de NMa systematisch boekhoudingen
van ondernemingen gaat controleren op de naleving van de verplichtingen van
artikel 25b, eerste lid. Dat zou onevenredige inspanningen van de NMa vergen.
Het toezicht op deze bepalingen zal, indien de situatie zich daartoe leent,
wel in het kader van het algemene toezicht op de naleving van de mededingingsbepalingen
worden meegenomen.De lidstaten zijn verplicht gegevens inzake een afzonderlijke administratie
van een onderneming aan de Commissie te doen toekomen, als die daarom verzoekt.
Daarom wordt in dit wetsvoorstel een onderneming verplicht deze gegevens aan
de directeur-generaal van de NMa te verstrekken. De directeur-generaal vraagt
de gegevens op als hij van de Commissie een verzoek heeft ontvangen om terbeschikkingstelling
daarvan en doet deze aan de Commissie toekomen. Het is praktisch om de directeur-generaal
hiermee te belasten, omdat hij ook al moet toezien op de naleving van de verplichtingen
inzake een afzonderlijke administratie en het bewaren van die administratieve
gegevens.In het voorstel voor een Wet markt en overheid zijn dezelfde bepalingen
inzake een afzonderlijke administratie opgenomen als in dit wetsvoorstel. Die bepalingen hebben echter een ruimere werkingssfeer, omdat zij ook
gelden in de gevallen waarin geen sprake is van ongunstige beïnvloeding
van de handel tussen lidstaten. Anderzijds hebben zij een beperktere werkingssfeer
omdat zij niet van toepassing zijn op ondernemingen belast met het beheer
van diensten van algemeen economisch belang die daartoe staatssteun ontvangen.
Het is uiteraard niet de bedoeling dat deze elkaar gedeeltelijk overlappende
regelingen beide naast elkaar blijven bestaan. Omdat aannemelijk is dat dit
wetsvoorstel eerder in werking zal treden dan de Wet markt en overheid, zullen
tijdens de verdere behandeling van het wetsvoorstel markt en overheid daarin
de nodige aanpassingen van de Mededingingswet, zoals die zal luiden na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel ter uitvoering van de wijzigingsrichtlijn, worden opgenomen.Dit wetsvoorstel heeft geen betrekking op economische activiteiten waarvoor
ondernemingen al op basis van specifieke Europeesrechtelijke bepalingen een
afzonderlijke administratie moeten voeren. De Commissie acht het noodzakelijk
dat voor alle economische activiteiten in de gehele Gemeenschap een gelijke
behandeling wordt gewaarborgd en dat de verplichting tot een afzonderlijke
administratie voor alle vergelijkbare situaties geldt. De verplichtingen uit
de wijzigingsrichtlijn dienen echter, aldus overweging 9 bij de richtlijn,
geen wijziging te brengen in de specifieke regels die met hetzelfde doel in
andere communautaire bepalingen zijn neergelegd.Het wetsvoorstel geldt onverkort voor economische activiteiten, ook al
dienen ondernemingen op basis van nationaalrechtelijke, niet op een EG-richtlijn
gebaseerde, bepalingen reeds aan bepaalde administratieve verplichtingen te
voldoen. Van volledige overlapping tussen de administratieve verplichtingen
op basis van het wetsvoorstel en die op basis van andere nationaalrechtelijke
regelingen zal geen sprake zijn. Verplichtingen om gegevens aan de Commissie
ter beschikking te stellen zullen in nationale regelingen vanzelfsprekend
niet voorkomen. Mocht er sprake zijn van een zekere overlapping, dan zou dat
nog geen extra administratieve belasting voor het bedrijfsleven betekenen.
Door aan de verplichting inzake het voeren van een afzonderlijke administratie
uit het wetsvoorstel te voldoen, voldoen ondernemingen tevens aan de daarmee
overeenkomende verplichting uit die andere wet en omgekeerd. Wel is het van
belang dat ondernemingen in dergelijke gevallen dezelfde gegevens niet aan
meer dan één toezichthouder behoeven te verstrekken. Het kabinet
zal ervoor zorgdragen dat de directeur-generaal van de NMa en de betrokken
andere toezichthouder daartoe zo goed mogelijk samenwerken. Dit laat onverlet
dat de directeur-generaal van de NMa ingevolge artikel 25e van het wetsvoorstel
bevoegd is een onderneming te verzoeken aan hem de gegevens inzake een afzonderlijke
administratie te verstrekken, bijvoorbeeld als die onderneming de gegevens
niet aan de betrokken andere toezichthouder heeft verstrekt. Ook is het ingevolge
dat artikel uitsluitend de directeur-generaal die bevoegd is de gegevens op
daartoe strekkende aanvraag aan de Commissie te doen toekomen.2.4 Administratieve lasten voor het bedrijfslevenIn overweging 8 bij de wijzigingsrichtlijn schrijft de Commissie dat het
noodzakelijk is rekening te houden met de betekenis van de betrokken sectoren
waarbij het kan gaan om diensten van algemeen belang, met de sterke marktpositie
die de betrokken ondernemingen kunnen hebben, en met de kwetsbaarheid van
de opkomende mededinging in die sectoren. Verwijzend naar het evenredigheidsbeginsel
merkt de Commissie op dat het voor de verwezenlijking van de fundamentele
doelstelling van doorzichtigheid noodzakelijk en passend is voorschriften
voor een afzonderlijke administratie vast te stellen. De richtlijn gaat echter
niet verder dan nodig is om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken.
Dit blijkt met name ook uit de verschillende beperkingen van de reikwijdte
van de richtlijn.In dit wetsvoorstel worden uitsluitend verplichtingen aan het bedrijfsleven
opgelegd voor zover dat voor de implementatie van de wijzigingsrichtlijn nodig
is, zoals het voeren van een afzonderlijke administratie. Ook het bewaren
van die administratieve gegevens is een verplichting die aan het bedrijfsleven
is opgelegd. De richtlijn laat de lidstaten weliswaar vrij dat op een andere
wijze te regelen, maar dat zou niet doelmatig zijn. Die gegevens bevinden
zich immers bij de betrokken ondernemingen. Bovendien zijn die ook ingevolge
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek verplicht die gegevens te bewaren, zodat
de in dit wetsvoorstel neergelegde bewaarplicht geen extra belasting betekent.
Ook voorziet het wetsvoorstel in bevoegdheden tot het uitoefenen van toezicht
op de naleving van die verplichtingen en het ingeval van overtreding opleggen
van een boete en een last onder dwangsom. Dit zal voor ondernemingen echter
geen belasting betekenen, zolang zij de voor hen geldende verplichtingen nakomen.Vanzelfsprekend zijn ook de in de wijzigingsrichtlijn opgenomen beperkingen
van de reikwijdte van de verplichtingen in dit wetsvoorstel overgenomen. Zo
zijn de verplichtingen inzake een afzonderlijke administratie niet van toepassing
op ondernemingen als zij diensten verrichten die de handel tussen lidstaten
niet op merkbare wijze ongunstig kunnen beïnvloeden, en evenmin als zij
een totale jaaromzet van minder dan 40 miljoen euro hebben. Bovendien gelden
de verplichtingen inzake een afzonderlijke administratie niet voor ondernemingen
die voor een redelijke periode zijn belast met het beheer van een dienst van
algemeen economisch belang, als de staatssteun die zij daartoe ontvangen was
vastgesteld ingevolge een open, doorzichtige en niet-discriminerende procedure.3. Reikwijdte van het wetsvoorstel3.1 OndernemingenDe wijzigingsrichtlijn en in navolging daarvan dit wetsvoorstel stelt
regels voor ondernemingen waaraan overeenkomstig artikel 86, eerste lid, van
het Verdrag een bijzonder of uitsluitend recht is verleend en voor ondernemingen
die zijn belast met het beheer van een dienst van algemeen economisch belang
en met betrekking tot deze dienst in enigerlei vorm overheidssteun ontvangen.
Het begrip onderneming wordt in het Verdrag niet nader omschreven doch heeft
in de afgelopen decennia invulling gekregen in de jurisprudentie van het Hof
van Justitie van de EG. In de Mededingingswet wordt bij het begrip uit het
Verdrag aangesloten. Artikel 1, onderdeel f, van de Mededingingswet bepaalt
namelijk dat onder een onderneming in die wet een onderneming in de zin van
het EG-Verdrag moet worden verstaan. Dat wil zeggen – kort samengevat –
dat er sprake moet zijn van een entiteit, die ongeacht haar rechtsvorm, een
economische activiteit verricht (in tegenstelling tot activiteiten van zuiver
sociale aard of tot activiteiten waarbij slechts sprake is van uitoefening
van overheidsgezag) (arresten Mannesmann, HvJEG zaak 19/61, jur. 1962, blz
709, Hydrotherm, HvJEG zaak 170/83, jur. 1984, blz. 2999). Onder economische
activiteiten wordt verstaan iedere activiteit bestaande in het aanbieden van
goederen en diensten op een bepaalde markt (arrest Commissie/Italië,
HvJEG zaak C-118/85, jur. 1987, p. 2599). De aanwezigheid van een winstoogmerk
is niet noodzakelijk. Evenmin doet ter zake of de onderneming toebehoort aan
een privaatrechtelijke rechtspersoon of aan een krachtens publiekrecht ingestelde
rechtspersoon. Van belang voor een antwoord op de vraag of sprake is van een
onderneming ingeval de activiteit wordt verricht door een krachtens publiekrecht
ingestelde rechtspersoon is vooral de mate waarin de activiteit met commerciële
speelruimte kan worden uitgeoefend (arresten SAT Fluggesellschaft/Eurocontrol,
HvJEG, zaak C-364/92, jur. 1994, blz. I-0043, Poucet/Pistre HvJEG, gevoegde
zaken C-159.91 en C-160/91, jur. 1993, blz. I-637, Albany, HvJEG, zaak C-115/97).
Het begrip «onderneming» is dus een economisch begrip, dat niet
noodzakelijkerwijs samenvalt met de juridische begrippen rechtspersoon en
natuurlijke persoon. Indien sprake is van verschillende in een groep met elkaar
verbonden privaatrechtelijke rechtspersonen (vaak in de vorm van een «holding»
met daaronder dochters) dient van geval tot geval te worden bezien of sprake
is vanéén of van meerdere ondernemingen. Bepalend voor het antwoord
op de vraag welke eenheid als onderneming moet worden aangemerkt is, wie feitelijk
het beleid bepaalt (arrest Bodson/Pompes Funebres, HvJ EG, zaak 30/87, jur.
1988, blz. 2479).3.2 Uitsluitende en bijzondere rechtenHet begrip «onderneming met bijzondere of uitsluitende rechten»
dat in de wijzigingsrichtlijn wordt gebruikt, is ontleend aan artikel 86,
eerste lid, van het Verdrag. Het begrip wordt in het Verdrag verder niet gedefinieerd,
maar heeft door jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
nadere invulling gekregen. Hierbij maakt het Hof geen onderscheid tussen uitsluitende
rechten en bijzondere rechten. Beide worden in één adem genoemd
(arrest INNO/ATAB, HvJEG zaak 13/77, jur. 1977, p. 2115). In het arrest inzake
de ONP-richtlijn (arrest ONP-richtlijn, HvJEG zaak C-302/94, jr. 1996, p.
I-6417) gebruikt het Hof voor de omschrijving van beide rechten een algemene
formule die neerkomt op de wijze waarop in de wijzigingsrichtlijn bijzondere
rechten zijn omschreven.In de wijzigingsrichtlijn wordt wel een onderscheid gemaakt tussen uitsluitende
en bijzondere rechten. Van beide wordt in de richtlijn een omschrijving gegeven
(artikel 1, onderdeel 1, artikel 2, eerste lid, onderdelen f en g, van de
richtlijn). Voor beide rechten geldt dat deze, aldus de wijzigingsrichtlijn,
moeten zijn verleend bij een wetgevend of bestuursrechtelijk besluit. Het
uitsluitende of bijzondere recht kan dus zijn verleend door de rijksoverheid,
de provinciale of gemeentelijke overheid, een waterschap, publiekrechtelijke
bedrijfsorganisatie of een ander (zelfstandig) bestuursorgaan. Alle wijzen
waarop van overheidswege bijzondere of uitsluitende rechten worden toegekend,
variërend van wet in formele zin tot een vergunning van burgemeester
en wethouders, zijn hierin vervat. De kern van het verschil tussen ondernemingen
die beschikken over uitsluitende of bijzondere rechten en ondernemingen met
«gewone» rechten is gelegen in het feit dat bij de eerste categorie
het aantal ondernemingen dat over dat recht kan beschikken op voorhand is
beperkt. De overheid heeft – om redenen van publiek belang – geoordeeld
dat een bepaalde dienst of een bepaalde activiteit in een bepaalde regio slechts
door één of enkele ondernemingen dienen te worden verricht.
De rechten zijn dus niet in het algemeen beschikbaar voor alle ondernemingen
die even gekwalificeerd zijn. Dat is anders bij de toekenning van «gewone»
rechten. In dergelijke gevallen kan het recht (veelal in de vorm van een vergunning)
worden verkregen door iedere onderneming die aan de eisen voldoet (bij voorbeeld
APK-garages en vestigingsvergunningen op grond van de Vestigingswet bedrijven
1954). In de praktijk gaat de toekenning van een uitsluitend of bijzonder
recht veelal gepaard met een plicht. De overheid kiest voor het toekennen
van uitsluitende of bijzondere rechten omdat er een publiek belang is gemoeid
met de diensten of activiteiten in kwestie. Daartegenover staat een verplichting
met het oog op de behartiging van dat belang. Zo staat tegenover het recht
op distributie van elektriciteit in een bepaalde regio de plicht tot voorziening
in onrendabele gedeelten van die regio (althans zolang de elektriciteitsvoorziening
niet is geliberaliseerd). Op dit punt is er een raakvlak tussen ondernemingen
met uitsluitende of bijzondere rechten enerzijds en ondernemingen
belast met een dienst van algemeen economisch belang anderzijds. Daarop wordt
in paragraaf 3.2 nader ingegaan.Van een uitsluitend recht is, aldus de omschrijving in de richtlijn en
in onderdeel b van artikel 25a van dit wetsvoorstel, sprake indien aan een
onderneming het recht wordt voorbehouden om binnen een bepaald geografisch
gebied een dienst te verrichten of een activiteit uit te oefenen. Onder het
uitoefenen van een activiteit moet worden verstaan iedere wijze (anders dan
door middel van het verrichten van diensten) waardoor een onderneming aan
het economische verkeer deelneemt, zoals het leveren van goederen of het aannemen
van werk. Indien een bepaalde onderneming een uitsluitend recht heeft met
betrekking tot het verrichten van een bepaalde dienst of het verrichten van
een bepaalde activiteit kunnen andere ondernemingen dus in dat gebied niet
de desbetreffende dienst verrichten of die activiteit uitoefenen. De onderneming
die over het exclusieve recht beschikt kan zich daartegen ook met behulp van
de wet verzetten. Dat geografische gebied kan geheel Nederland zijn of een
bepaalde regio. Een voorbeeld van het eerste is de exclusieve bevoegdheid
tot het verrichten van bepaald postvervoer in Nederland op basis van artikel
2a van de Postwet. Regionale exclusieve rechten liggen veelal op het terrein
van nutsvoorziening, zoals een (gemeente)waterleidingbedrijf dat het uitsluitende
recht heeft water te leveren binnen een bepaalde regio, het exclusieve recht
om busvervoer in een bepaalde regio te verrichten en dergelijke. Een en ander
komt erop neer dat sprake is van een monopolist in een bepaald gebied op een
bepaalde markt.Kenmerkend voor een bijzonder recht, aldus het in artikel 1, onderdeel
2, van de wijzigingsrichtlijn opgenomen artikel 1, tweede lid, onderdeel g,
en artikel 25a, onderdeel c, van dit wetsvoorstel is dat slechts een (tevoren)
beperkt aantal ondernemingen over het recht kan beschikken. Hierbij wordt,
aldus de richtlijn c.q. het wetsvoorstel, binnen een bepaald geografisch gebied:– het aantal ondernemingen op een andere wijze dan volgens objectieve,
evenredige en niet-discriminerende criteria tot twee of meer beperkt,– of worden verscheidene ondernemingen op een andere wijze dan volgens
deze criteria aangewezen,– dan wel worden aan een of meer ondernemingen op een andere wijze
dan volgens deze criteria voordelen toegekend die andere ondernemingen belemmeren
in hun mogelijkheden om dezelfde activiteit binnen hetzelfde gebied onder
in wezen dezelfde voorwaarden uit te oefenen.In al deze drie gevallen wordt de bijzondere positie toegekend «op
een andere wijze dan volgens objectieve, evenredige en niet-discriminerende
criteria». Daarmee wordt in eerste instantie de verlening van een bijzonder
recht onderscheiden van de verlening van een «gewoon» recht. Bij
gewone rechten bestaat immers, zoals hiervoor al is aangegeven, door de vervulling
van vastliggende, objectieve criteria een aanspraak op een bepaald recht en
is het aantal ondernemingen niet bij voorbaat gelimiteerd. Bij bijzondere
rechten is juist geen sprake van automatische verlening van het recht wanneer
aan bepaalde criteria is voldaan. De overheid heeft een discretionaire bevoegdheid
bij de toekenning van het recht. De rechten zijn dus niet beschikbaar voor
andere ondernemingen die even gekwalificeerd zijn. Uit informatie van de Europese
Commissie bij contacten over de uitvoering van de richtlijn is gebleken dat
met de zinsnede «op een andere wijze dan volgens objectieve, evenredige
en niet-discriminerende criteria» tevens is bedoeld dat rechten die
verkregen zijn na een veiling of openbare aanbesteding geen bijzondere rechten
zijn. De achtergrond daarvan is dat bij een veiling of aanbesteding de mededinging
al ten tijde van de gunning van het recht wordt verzekerd. Het staat iedere
onderneming immers vrij om te participeren aan de veiling of aanbesteding,
zodat er geen sprake meer kan zijn van een bijzondere positie die door de
overheid aan een beperkt aantal ondernemingen wordt verleend. Zo wordt een
UMTS-frequentie die na veiling is verkregen, niet beschouwd als een bijzonder
recht. Bij de omschrijving van het begrip uitsluitend recht is geen clausule
omtrent de wijze van toekenning van dat recht opgenomen. Een door middel van
bij voorbeeld een veiling verkregen monopolie blijft dan ook een uitsluitend
recht.De vraag is of ook sprake is van een bijzonder recht als het feit dat
het desbetreffende recht niet voor anderen beschikbaar is, niet voortvloeit
uit overheidsbeleid maar uit de aard van het onderwerp met betrekking tot
welke het recht is verleend. Dat moet van geval tot geval worden bekeken.
Zo wordt een vergunning om een bepaald gas-of olievoorkomen te exploiteren
doorgaans aan één onderneming of enkele ondernemingen tezamen
gegeven. Het aantal ondernemingen is echter niet op voorhand beperkt. Er zijn
meerdere gas- en oliebronnen, en er komen er nog steeds bij. Dat betekent
dat er steeds nieuwe vergunningen kunnen worden uitgegeven en vergunninghouders
steeds met nieuwe concurrenten kunnen worden geconfronteerd.3.3 Ondernemingen belast met het beheer van een dienst
van algemeen economisch belangDe wijzigingsrichtlijn (en uiteraard artikel 25b van dit wetsvoorstel)
is ook van toepassing op ondernemingen belast met het beheer van een dienst
van algemeen economisch belang die met betrekking tot deze dienst in enigerlei
vorm overheidssteun ontvangen. Het begrip onderneming belast met een dienst
van algemeen economisch belang is ontleend aan artikel 86, tweede lid, van
het Verdrag, maar wordt daar noch in de richtlijn gedefinieerd. Het begrip
komt ook elders voor in de Mededingingswet (artikelen 11 en 25). Het begrip
onderneming belast met een dienst van algemeen economisch belang is in de
rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en de
beschikkingenpraktijk van de Commissie van de Europese Gemeenschappen verder
uitgewerkt. Daarnaast is – zoals in paragraaf 2.1 al is aangegeven –
onlangs een Mededeling van de Commissie verschenen omtrent diensten van algemeen
belang (verder: Mededeling), waarin de Commissie een toelichting geeft op
de wijze waarop zij aankijkt tegen ondernemingen belast met een dienst van
algemeen economisch belang in het licht van de regels inzake mededinging en
de interne markt.Voor de goede orde merk ik op dat het ook hier gaat om ondernemingen,
met andere woorden: het moet gaan om economische activiteiten. Uit de Mededeling
(nr. 22) blijkt dat het in eerste instantie een zaak van de desbetreffende
overheid is om te beoordelen of een dienst moet worden beschouwd als een dienst
van algemeen economisch belang. Wel dient de taak expliciet door de overheid
te zijn opgelegd en duidelijk te zijn omschreven. Een taak kan ook aangemerkt
worden als opgelegd door de overheid als dat door middel van een overeenkomst
is geschied (arrest Commissie v. Frankrijk, HvJEG zaak C-159/94, jur. 1997,
blz. I-5815). Diensten van algemeen economisch belang verschillen van gewone
diensten in de zin dat de overheid meent dat in die diensten moet worden voorzien,
ook wanneer de markt daarin niet (voldoende) voorziet. Zo draagt de overheid
zorg voor de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de dienst.
De diensten behoeven niet noodzakelijk betrekking te hebben op de gehele nationale
economie; het lijkt voldoende als de dienst een bepaalde regio of bevolkingsgroep
raakt. Voorbeelden van ondernemingen belast met het beheer van een dienst
van algemeen economisch belang zijn postdiensten, openbaar spoorwegvervoer
en watervoorziening. Ondernemingen die belast zijn met het beheer van een
dienst van algemeen economisch belang beschikken in de praktijk vaak als tegenprestatie
over een bijzonder of uitsluitend recht. Zo staat tegenover de plicht
tot watervoorziening in niet-rendabele gedeelten van een regio veelal het
bijzondere of uitsluitende recht op distributie van water in de gehele regio.
De categorieën van ondernemingen genoemd in de artikelen 86, eerste lid
en 86, tweede lid, van het Verdrag zullen elkaar dus vaak overlappen; noodzakelijk
is dat echter niet. Tegenover verlening van een uitsluitend of bijzonder recht
behoeft immers niet een bepaalde plicht te staan; als dat wel het geval is,
heeft die plicht niet noodzakelijkerwijs het karakter van dienst van algemeen
economisch belang.De verplichtingen van de richtlijn gelden uitsluitend indien de onderneming
ter compensatie van de uitvoering van zijn taak van algemeen economisch belang,
overheidssteun ontvangt. Als dat niet het geval is, kan immers ook geen sprake
zijn van een concurrentievoordeel. Men zou in tegendeel kunnen zeggen dat
het belast zijn met een dienst van algemeen economisch belang eerder een concurrentienadeel
is voor een onderneming. Dat ligt anders bij ondernemingen die beschikken
over uitsluitende of bijzondere rechten. Het beschikken over het recht is
op zichzelf een concurrentievoordeel. De bepalingen van de richtlijn zijn
dan ook van toepassing op die categorieën zonder dat de vraag of steun
wordt verleend, een rol speelt. De administratie moet inzichtelijk maken of
de verleende steun de kosten van het beheer van de taak van algemeen economisch
belang niet te boven gaat, en zodoende ook overige activiteiten financiert.Uit de omschrijving in de richtlijn (en artikel 25b, eerste lid, van het
wetsvoorstel) blijkt dat het gaat om overheidssteun in ruime zin, dus inclusief
subsidies, ondersteuning of compensatie. Daarmee wordt aangesloten bij de
jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen met
betrekking tot artikel 87 EG-verdrag (bijvoorbeeld de arresten Italië/Commissie,
HvJEG zaak 173/73, jur. 1974, blz. 709, Boussac, HvJEG zaak C-301/87, jur.
1990 I-307, La Poste, HvJEG zaak C-39/94, jur. 1996, blz. I-3547, Frankrijk/Commissie,
HvJEG zaak C-241/94, jur. 1996, blz. I-4551).II. ARTIKELENArtikel IOnderdeel AAlgemeenDit onderdeel voegt een nieuw hoofdstuk 4A in de Mededingingswet in, waarin
de materiële verplichtingen ter uitvoering van de wijzigingsrichtlijn
zijn vervat. De in de andere onderdelen voorgestelde wijzigingen van de Mededingingswet
houden verband met de handhaving van de bepalingen in dit hoofdstuk.Artikel 25aUitsluitende en bijzondere rechtenZie hierover paragraaf 3.2 van het algemeen deel.Verschillende activiteitenOnderdeel d. De wijzigingsrichtlijn schrijft voor dat de ondernemingen
waarop de richtlijn betrekking heeft in hun administratie een onderscheid
maken tussen verschillende activiteiten. De richtlijn geeft een omschrijving
van het begrip verschillende activiteiten, die in onderdeel d van artikel
25a wordt overgenomen. Hierin wordt onderscheiden tussen activiteiten
die de onderneming verricht op grond van zijn uitsluitende of bijzondere recht
of taak van algemeen belang en de overige activiteiten die de onderneming
verricht. Een vervoersonderneming die bij besluit van de gemeenteraad belast
is met het verzorgen van buslijndiensten en die daarnaast ook touringcardiensten
aanbiedt, moet dus de lijndienstverlening afzonderlijk administreren van de
overige activiteiten. Als een onderneming over een uitsluitend of een bijzonder
recht beschikt dat verschillende activiteiten omvat of een dergelijke dienst
van algemeen belang verricht, verricht, behoeven deze activiteiten onderling
in beginsel niet te worden uitgesplitst. Dat is anders wanneer dat nodig is
ten behoeve van de kostenen opbrengstentoerekening aan die beschermde activiteiten
en de overige activiteiten.Wat betreft de overige activiteiten wordt opgemerkt dat de bewoordingen
in de definitie «elk ander afzonderlijk product» en «elke
afzonderlijke dienst», aldus informatie van de Commissie, niet betekenen
dat de overige activiteiten altijd per product of dienst in de administratie
moeten worden uitgesplitst. Dat zou immers een zware administratieve belasting
van de ondernemingen betekenen. De gegevens uit de administratie dienen ertoe
de Commissie inzicht te geven in de werking van de mededinging op concurrerende
markten. Het gaat er dus uiteindelijk om dat inzicht wordt verkregen in de
financiële stromen tussen de voorbehouden activiteit of dienst van algemeen
economisch belang, en de activiteiten c.q. diensten die op andere markten
worden verricht. Indien sprake is van verschillende «relevante markten»
waarop de onderneming werkzaam is, dient de administratie zodanig te zijn
ingericht, dat de financiële verhoudingen tussen het bijzondere of uitsluitende
recht of de dienst van algemeen economisch belang enerzijds en ieder van de
afzonderlijke andere markten doorzichtig zijn.Artikel 25bEerste lidHet eerste lid van artikel 25b geeft aan welke administratieve verplichtingen
rusten op ondernemingen die beschikken over bijzondere of uitsluitende rechten
en op ondernemingen die belast zijn met het beheer van een dienst van algemeen
economisch belang die staatssteun voor die dienst ontvangen. Een en ander
komt neer op een gescheiden registratie van de verschillende activiteiten.
Uiteraard behoeven de desbetreffende ondernemingen alleen een afzonderlijke
administratie te voeren indien zij inderdaad verschillende activiteiten verrichten,
dat wil zeggen indien zij naast de activiteit waarvoor het bijzondere of uitsluitende
recht is verleend of naast de dienst van algemeen economisch belang ook andere
activiteiten uitoefenen. In paragraaf 2.1 van het algemeen deel van deze
memorie van toelichting is toegelicht waarom juist op deze ondernemingen de
plicht tot het voeren van een afzonderlijke administratie rust. In paragraaf 3.2
is uiteengezet dat het begrip onderneming niet behoeft samen te vallen met
het begrip rechtspersoon. In het algemeen worden uitsluitende en bijzondere
rechten en diensten van algemeen economisch belang wel verleend c.q. opgelegd
aan rechtspersonen. Vooral bij uitsluitende rechten is het nogal eens zo dat
het de rechtspersoon is verboden andere activiteiten te verrichten dan die
welke samenhangen met dat recht. Een voorbeeld daarvan zijn de gemeentelijke
vervoerbedrijven op grond van artikel 69 van de Wet personenvervoer 2000.
Zo'n rechtspersoon kan dan wel deel uitmaken van een concern, waarbij dat
concern als onderneming moet worden aangemerkt. Vanwege het feit dat er sprake
is van afzonderlijke rechtspersonen, die ieder op grond van Boek 2 van het
Burgerlijk Wetboek al afzonderlijke jaarstukken moeten opstellen en dus een
afzonderlijke boekhouding moeten bijhouden, is in zo'n geval al automatisch
voldaan aan de verplichtingen van de wijzigingsrichtlijn. Bij het verwoorden van de verplichtingen van de richtlijn in dit wetsvoorstel
is vooral uitgegaan van de Engelse tekst van de richtlijn. Uit overleg met
accountants bleek namelijk dat de bewoordingen van de Nederlandse vertaling
nogal eens tot misverstanden leidden omtrent de bedoeling van de verplichtingen.
In de aanhef van artikel 3bis van de wijzigingsrichtlijn wordt gesproken over
de tot het voeren van een gescheiden boekhouding verplichte onderneming. De
Engelse tekst spreekt over «separate accounts». De Nederlandse
tekst wekt ten onrechte de indruk dat een onderneming twee verschillende boekhoudingen
moet bijhouden. In het eerste lid, aanhef, van artikel 25b wordt duidelijk
gemaakt dat de administratie zodanig moet zijn ingericht, dat aan de eisen
van onderdeel a wordt voldaan. In onderdeel a is het ongebruikelijke begrip
«interne rekeningen» vervangen door: registratie van baten en
lasten.De onderdelen b en c strekken ertoe inzichtelijk te maken welke lasten
en baten met de verschillende activiteiten verband houden, en volgens welke
methoden deze lasten en baten worden toegerekend. De wijze van toerekening
staat ter keuze van de onderneming. Wel moet duidelijk zijn welke beginselen
worden toegepast (bij voorbeeld welke kostenverdeelsleutel is gebruikt) en
moet het toerekenen van lasten proportioneel zijn, dat wil zeggen in overeenstemming
met het gebruik of verbruik van de desbetreffende middelen. De beginselen
die op grond van onderdeel c moeten worden vastgelegd zijn de toegepaste waarderingsgrondslagen
en de allocatiebeginselen. Allocatiebeginselen zijn intern werkende uitgangspunten
met betrekking tot lastentoerekening voor de administratie, vastgelegd in
bijvoorbeeld een handboek administratieve organisatie.Tweede lidIngevolge het in artikel 1, onderdeel 5, van de wijzigingsrichtlijn opgenomen
artikel 5, tweede lid, dienen de boekhoudgegevens gedurende vijf jaar, gerekend
vanaf het einde van het boekjaar waarop ze betrekking hebben, ter beschikking
van de Commissie te blijven. Om die reden is in dit lid een bewaarplicht opgenomen.Artikel 25cDit artikel maakt duidelijk dat de plicht tot het voeren van een gescheiden
administratie op grond van artikel 25b niet geldt voor activiteiten die al
op grond van specifieke europeesrechtelijke bepalingen afzonderlijk in de
administratie moeten worden bijgehouden. Zie bijvoorbeeld de activiteiten
genoemd in de Elektriciteitsrichtlijn (richtlijn nr. 96/92/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 19 december 1996 betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit (PbEG 1997,
L 27) c.q. Elektriciteitswet 1998 (zie hoofdstuk 3, par. 6), de Gasrichtlijn
(richtlijn nr. 98/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 22 juni 1998 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne
markt voor aardgas (PbEG 1998, L 204) c.q. Gaswet (zie hoofdstuk 4, par. 4.1)
en richtlijn nr. 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 15 december 1997 betreffende gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling
van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en de verbetering
van de kwaliteit van de dienst (PbEG 1997, L 15) c.q. artikel 5 van de Postwet
en het Besluit algemene richtlijnen post.Artikel 25dEerste lidIn artikel 25d, eerste lid, is aangegeven welke ondernemingen zijn uitgezonderd
van de plicht om een gescheiden administratie te voeren. Onderdeel a zondert ondernemingen die diensten verrichten welke de handel
tussen lidstaten niet op merkbare wijze ongunstig kunnen beïnvloeden
uit. De uitzondering heeft alleen betrekking op diensten, niet op goederen.
De bepaling heeft betrekking op alle diensten van de onderneming, dus niet
alleen op de dienst waarop het uitsluitende of bijzondere recht betrekking
heeft, of de dienst van algemeen economisch belang. Onderdeel b bevat een
zogenaamde bagatel-bepaling. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat kleinere ondernemingen
niet aan de administratieve verplichtingen van de richtlijn c.q. dit wetsvoorstel
behoeven te voldoen. De grens is gelegd bij een totale netto-jaaromzet van
40 miljoen euro gedurende de twee boekjaren die voorafgaan aan het boekjaar
waarover de afzonderlijke administratie zou moeten worden gevoerd. Als bijvoorbeeld
een onderneming in het boekjaar 2002 over een uitsluitend of bijzonder recht
beschikt of is belast met een dienst van algemeen economisch belang waarvoor
steun wordt ontvangen, dient de netto-omzet over 2000 en 2001 te worden bezien.
Is die in beide jaren minder dan 40 miljoen euro, dan valt de onderneming
onder de bagatelvrijstelling.De omzet wordt berekend over alle activiteiten van de onderneming gezamenlijk,
dat wil zeggen over de diensten of activiteiten die verricht worden ter uitvoering
van het uitsluitende of bijzondere recht of de taak van algemeen economisch
belang, en de omzet van de overige activiteiten van de onderneming. Zoals
in paragraaf 3.1 is uiteengezet, valt het begrip onderneming als zodanig
niet samen met het begrip rechtspersoon. Indien de rechtspersoon die over
het uitsluitende of bijzondere recht beschikt of die is belast met een dienst
van algemeen economisch belang deel uitmaakt van een concern, en het concern
als onderneming moet worden aangemerkt, dient de omzet van het concern als
uitgangspunt te worden genomen. Onderdeel c bevat een uitzondering voor ondernemingen
die voor een redelijke periode zijn belast met het beheer van een dienst van
algemeen economisch belang en daarvoor enigerlei vorm van overheidssteun ontvangen,
mits die steun volgens een open, doorzichtige en niet-discriminerende procedure
is vastgesteld. Voor uitleg van het begrip overheidssteun wordt verwezen naar
paragraaf 3.3 van het algemeen deel. Wat onder «een redelijke periode»
moet worden verstaan, hangt af van het type dienst waarmee de onderneming
is belast. Uit een oogpunt van bijvoorbeeld noodzakelijke investeringen zal
het beheer van de ene dienst van algemeen economisch belang voor een langere
periode moeten worden toegekend dan het beheer van een andere dienst. Aangezien
niet alle situaties kunnen worden overzien, is de duur van deze periode in
artikel 4, tweede lid, onderdeel c, van de richtlijn opengelaten.Bij de voorwaarde dat de overheidssteun volgens een open, doorzichtige
en niet-discriminerende procedure is vastgesteld, kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan de situatie dat een onderneming via aanbesteding of veiling met
het beheer van een dienst van algemeen economisch belang wordt belast, terwijl
tevoren kenbaar was aan de inschrijvende partijen dat er aanspraak zou zijn
op een vergoeding als tegenprestatie voor het verrichten van de dienst. Ook
kan worden gedacht aan de situatie dat een onderneming via een algemene subsidieregeling
een vorm van overheidssteun ontvangt voor het verrichten van de dienst. De
gedachte achter deze uitzondering is dat in deze gevallen aannemelijk is dat
de verleende steun verenigbaar is met de regels inzake staatssteun van het
Verdrag. Er is immers zichtbaar hoeveel steun ten behoeve van de publieke
taak wordt gegeven; een afzonderlijke administratie van de overige activiteiten
met oog op naleving van de steunbepalingen van het Verdrag is dan overbodig.
Verwezen wordt naar de Mededeling van de Commissie inzake diensten van algemeen
belang in Europa, nr. 26.Tweede lidVoor openbare kredietinstellingen geldt een speciale bagatelgrens, die niet is gekoppeld aan de nettojaaromzet van het eerste lid, onderdeel
b, maar aan het balanstotaal. Openbare kredietinstellingen zijn kredietinstellingen
waarop de overheid een dominerende invloed kan uitoefenen (zie artikel 2,
eerste lid, onderdeel b, en artikel 2, tweede lid, van de richtlijn). Een
voorbeeld van een dergelijke kredietinstelling is de Bank voor Nederlandse
Gemeenten.Derde lidDe transparantierichtlijn is een zogenaamde Commissie-richtlijn. Het is
niet ondenkbaar dat, als de Commissie van mening is dat de bagatelgrenzen
moeten worden aangepast, daartoe binnen een korte termijn wordt besloten en
een korte implementatietermijn wordt gegeven. Dit artikelonderdeel maakt dan
een snelle aanpassing van de Nederlandse regels mogelijk.Artikel 25eOp grond van artikel 5, derde lid, van de richtlijn kan de Commissie lidstaten
verzoeken haar gegevens met betrekking tot de administratie van een bepaalde
onderneming te zenden. In artikel 25e is geregeld dat de onderneming van welke
de gegevens worden opgevraagd, de gegevens in dat geval aan de directeur-generaal
van de NMa verstrekt, binnen een door deze gestelde termijn. De directeur-generaal
stelt de gegevens ter beschikking van de Commissie. Het staat de directeur-generaal
vrij om naar aanleiding van de inhoud van deze gegevens een nader onderzoek
in te stellen naar de naleving van de boekhoudkundige verplichtingen van dit
wetsvoorstel of naar overtreding van bij voorbeeld artikel 24 van de Mededingingswet.
Ik verwijs hierbij naar artikel 90 van de Mededingingswet.Artikel 25fHet is denkbaar dat de Commissie in de toekomst nadere aanwijzingen geeft
over de wijze van uitvoering van de richtlijnverplichtingen tot het voeren
van afzonderlijke administratie, bij voorbeeld ten aanzien van de mate van
detaillering van de registratie van de baten en lasten van de overige activiteiten.
Zo'n verdere invulling vergt dan geen wetswijziging, maar kan snel bij ministeriële
regeling tot stand worden gebracht.CArtikel 70aIn dit artikel zijn de sancties opgenomen die verbonden kunnen worden
aan overtreding van de verplichtingen van artikel 25b. Zowel de verplichting
inzake de afzonderlijke administratie wordt gesanctioneerd als de verplichting
de gegevens gedurende vijf jaar te bewaren en de verplichting om een verklaring
ter inzage te leggen. Naast een boete kan ook een last onder dwangsom worden
opgelegd, zoals ook bij de overige overtredingen in de Mededingingswet het
geval is. Zo zou bij voorbeeld een last kunnen worden opgelegd om binnen een
bepaalde tijd alsnog een verklaring ter inzage te leggen of om aanpassingen
aan de administratie door te voeren.GIn artikel 82a wordt de verjaringstermijn voor het opleggen van een boete
of last onder dwangsom op vijf jaar gesteld. Die verjaringstermijn stemt overeen
met de duur van de bewaarplicht, zoals opgenomen in artikel 25b,
tweede lid. Zo wordt bewerkstelligd dat nog een sanctie kan worden opgelegd,
indien de Commissie bijvoorbeeld in het jaar 2007 verzoekt om terbeschikkingstelling
van de administratie van een bepaalde onderneming over het boekjaar 2002,
en de onderneming hier niet aan kan voldoen.Artikel IIDe richtlijn moet op 31 juli 2001 zijn geïmplementeerd. De plicht
tot het voeren van een afzonderlijke administratie is echter – met oog
op het boekhoudkundige jaar – pas van toepassing met ingang van 1 januari
2002. Het is de bedoeling dit wetsvoorstel met ingang van dat tijdstip in
werking te doen treden.III. TransponeringstabelIn paragraaf 1 van het algemeen deel is aangegeven dat de wijzigingsrichtlijn
deels bestaat uit een weergave van reeds daarin opgenomen verplichtingen.
Voor de volledigheid van het overzicht in onderstaande tabel worden die onderdelen
ook genoemd. Bij de rubriek «implementatie nodig?» wordt dan vermeld:
nee, bestaande verplichting. artikel wijzigingsrichtlijnimplementatie nodig?implementatieARTIKEL 1  onderdeel 1 (wijziging titel)nee onderdeel 2, art. 1, eerste lid (beschikbaarstelling
openbare middelen)nee, bestaande verplichting onderdeel 2, art. 1, tweede lid (doelstelling boekhoudkundige
eisen)nee, betreft omschrijving van doel. De eisen
zelf staan in art. 3bis.  onderdeel 2, art. 2, eerste lid, onder a, b en c
(overheden, openbare bedrijven)nee, bestaande
verplichting onderdeel 2, art. 2, eerste lid, onder d (tot het
voeren onderneming)jaart. 25b, eerste lid, Mededingingswetonderdeel 2, art. 2, eerste lid, onder e) (verschillende
activiteiten)jaart.
25a, onderdeel d, Mededingingswetonderdeel 2, art. 2, eerste lid, onder f (uitsluitende
rechten)jaart. 25a,
onderdeel b, Mededingingwet onderdeel 2, art. 2, eerste lid, onder g (bijzondere
rechten)jaart. 25a,
onderdeel c, Mededingingswet onderdeel 2, art. 2, tweede lid (dominerende invloed)nee, bestaande verplichting onderdeel 3nee onderdeel 4, (invoeging art. 3 bis, eerste lid) (inhoud
gescheiden boekhouding)jaart. 25b, eerste lid, Mededingingswetonderdeel 4 (invoeging art. 3 bis, tweede
lid) (toepassingsbereik)jaart. 25c Mededingingwet onderdeel 5, art. 4, eerste lid (uitzonderingen)nee, bestaande verplichting onderdeel 5, art. 4, tweede lid (uitzonderingen)jaart. 25d, eerste
lid, onder a, b en c, en tweede lid, Mededingingswet onderdeel 5, art. 5, eerste lid (bewaarplicht)nee, bestaande verplichting onderdeel 5, art. 5, tweede lid (bewaarplicht)jaart. 25b, tweede lid, Mededingingswet onderdeel 5, art. 5, derde lid (informatieplicht)jaart. 25e Mededingingswet onderdeel 6nee onderdeel 7nee ARTIKEL 2  eerste alinea (implementatietermijn)nee tweede alinea (inwerkingtreding boekhoudkundige verplichtingen)jaartikel II wetsvoorstel ARTIKEL 3nee ARTIKEL 4nee De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-Lebbink 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27870-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl