Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte; Brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132695
 2008-2009
 
 29 355
 Gelijke behandeling voor mensen met een handicap of een chronische ziekte
 
 
 
 
 Nr. 
 39
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 juni 2009
 
 Mede namens de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Justitie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Verkeer en Waterstaat en Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, alsmede de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap mevrouw Van Bijsterveldt-Vliegenthart, zend ik u hierbij het
verslag over de doeltreffendheid en de effecten van de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) in de praktijk.
 1. Inleiding
 De Wgbh/cz is op 1 december 2003 in werking getreden. Artikel 13
van de Wgbh/cz verplicht de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) in overeenstemming met de betrokken bewindspersonen de Staten-Generaal
binnen 5 jaar verslag uit te brengen over de doeltreffendheid en de effecten
van de Wgbh/cz in de praktijk. Met de Wgbh/cz heeft het kabinet destijds beoogd
zowel de rechtsbescherming als de participatie van mensen met een handicap
of chronische ziekte te verbeteren.
 
 Iedereen moet mee kunnen doen in de samenleving. Daar is de Wgbh/cz voor
bedoeld. Een handicap of chronische ziekte mag geen reden zijn om iemand te
belemmeren in zijn of haar participatie, of anders te behandelen zelfs als
daar aanpassingen voor nodig zijn. De Wgbh/cz geeft personen met een handicap
of chronische ziekte het recht gelijke behandeling op te eisen als dat recht
niet spontaan gegeven wordt. Het kabinet concludeert dat de Wgbh/cz de beoogde
rechtsbescherming biedt. De individuele rechtsbescherming van personen met
een handicap of chronische ziekte wordt erdoor verbeterd. Zo kan de Wgbh/cz
ook worden gezien als een stap vooruit in het bevorderen van de participatie
van personen met een handicap of chronische ziekte. Meer voorlichting is evenwel
nodig. Een betere bekendheid kan bijdragen aan een intensiever gebruik van
dit wettelijke instrument en aan een bredere verspreiding van gelijke behandelingsnormen in de samenleving. Deze uitkomst vormt een ondersteuning
voor de kabinetsambitie tot verdere uitbreiding van de Wgbh/cz.
 
 Dit verslag richt zich met name op het effect van de Wgbh/cz op de individuele
rechtsbescherming en het optreden van de beoogde maatschappelijke gedragsveranderingen
ten aanzien van personen met een handicap of chronische ziekte. In deze brief
wordt in hoofdstuk 2 eerst ingegaan op de achtergrond en de doelstellingen
van de Wgbh/cz en op de verhouding van de Wgbh/cz ten opzichte van het overige
beleid dat tot doel heeft de participatie van personen met een handicap of
chronische ziekte te bevorderen. Daarbij komt tevens de tijdens de wetsbehandeling
gedane toezegging over de monitoring van de mogelijk (financiële) belasting
van (onderwijs)instellingen aan de orde. In hoofdstuk 3 wordt de bruikbaarheid
van de Wgbh/cz als instrument voor individuele rechtsbescherming en de afstemming
met andere relevante wetgeving behandeld. Hoofdstuk 4 gaat in op het effect
van de Wgbh/cz op de terreinen arbeid en beroepsonderwijs en de samenleving
in den brede. In de hoofdstukken 5 en 6 komen respectievelijk de conclusies
over de bekendheid van de wet en de aanbevelingen over de uitbreiding van
de Wgbh/cz en de overige gelijke behandelingstrajecten aan de orde.
 Evaluatieonderzoeken
 Ten behoeve van dit verslag over doeltreffendheid en de effecten van de
Wgbh/cz in de praktijk zijn verschillende onderzoeken verricht:
 – Het rapport «Beperkingen, recht en gelijkheid. Evaluatie
van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte»
van het Verwey-Jonker Instituut;
 – Het rapport «Zonder vallen en opstaan. Bevindingen van de
Commissie Gelijke Behandeling over de werking van de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte in de praktijk» van de Commissie
Gelijke Behandeling (CGB). De Cgb doet in dit rapport op grond van artikel
12 van de Wgbh/cz verslag over haar bevindingen ten aanzien van de werking
van de Wgbh/cz in de praktijk;
 – De rapportage «Bekendheid met de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling»
van het NIVEL;
 – De rapportage «Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap
of Chronische Ziekte in het mbo, Een verkennende studie naar de financiële
belasting voor mbo-instellingen bij het uitvoeren van de WGBHC» van
Risbo/OECR/SEOR;
 – Het rapport «Studeren met een functiebeperking, resultaten
van een onderzoek onder eerstejaarsstudenten» van Risbo en SEOR.
 
 Met mijn brief van 5 maart jl. (Kamerstukken II 2008/09, 24 170,
nr. 92) heb ik u reeds de bevindingen van de Cgb toegezonden, de overige onderzoeken
waarop deze evaluatie gebaseerd is, vindt u bijgaand.
 Consultatie
 De Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland (CG-raad), Art. 1
(de landelijke vereniging ter voorkoming en bestrijding van discriminatie
op alle gronden), de Cgb, het Landelijk Platform GGz en de Stichting van de
Arbeid (Star) zijn gevraagd een oordeel te geven over de evaluatie van de
Wgbh/cz.
 
 Art. 1 onderschrijft de conclusie dat de uitleg van de Wgbh/cz niet tot
problemen leidt en is tevreden over de structurele en individuele maatregelen
die in een meerderheid van de zaken, die voorgelegd worden aan de Cgb, kunnen
worden getroffen. Art. 1 merkt tevens op dat antidiscriminatiebureaus,
als voorportaal voor de Cgb, over waardevolle gegevens inzake klachten en
meldingen beschikken die tot op heden niet gebruikt zijn bij het onderzoek
naar de werking van de Wgbh/cz. Art. 1 beveelt aan nadrukkelijker rekening
te houden met de positie van de antidiscriminatiebureaus en bij de publiciteitscampagne
over de Wet op de gemeentelijke antidisciriminatievoorzieningen specifiek
aandacht te geven aan de rechten en plichten die voortvloeien uit de Wgbh/cz.
Meer in zijn algemeenheid is Art. 1 van mening dat het systeem van de gelijkebehandelingswetgeving
enkele belangrijke tekortkomingen bevat. Zo worden vrijwel alle zaken aan
de Cgb en niet aan de rechter voorgelegd, overtreders van de norm worden nooit
met een sanctie geconfronteerd en de normstelling van de Cgb kan niet worden
getoetst door hogere rechterlijke instanties. De CG-raad geeft aan zich op
verschillende onderdelen te kunnen vinden in de reactie van het kabinet, betrekt
in zijn commentaar tevens het overige participatiebevorderend beleid, vraagt
aandacht voor het belang van een positieve en realistische beeldvorming en
benadrukt de samenhang tussen deze evaluatie en de overige gelijke behandelingstrajecten.
De CG-raad wijst tevens op een aantal tegenstrijdigheden in de verschillende
wettelijke regelingen en benadrukt daarmee het belang van mijn toezegging
in het Algemeen Overleg op 29 januari jongstleden (Kamerstukken II 2008/09,
24 170. nr. 91). De Cgb gaat in haar reactie voornamelijk in op de wijze
waarop binnen het beroepsonderwijs wordt omgegaan met de positie van studenten
met een handicap of chronische ziekte. De Star concludeert op grond van het
ontbreken van empirische informatie dat de Wgbh/cz een miniem effect heeft
op de arbeidsparticipatie en deel uit maakt van een breder palet van wet-
en regelgeving dat wel een stimulans vormt voor de verbetering van de positie
van mensen met een handicap of chronische ziekte. VNO-NCW ziet het belang
van de participatiebevorderende maatregelen en stelt dat dit eerste spoor
ook binnen de uitbreiding goederen en diensten benadrukt zou moeten worden.
De werkgevers stemmen volledig in met de evaluatie. De vakbonden wijzen op
de bevindingen van de Cgb dat slechts weinig oordelen op het gebied van arbeid
over doeltreffende aanpassingen gaan en missen onderzoeksgegevens over het
aantal geschillen tussen werknemers en werkgevers en over de aard van de aanpassingen
en de kosten daarvan.
 2. Achtergrond
 De Wgbh/cz is op 1 december 2003 in werking getreden. Met de Wgbh/cz
is een belangrijk deel van richtlijn 2000/78/EG van de Raad van de Europese
Unie van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor
gelijke behandeling in arbeid en beroep geïmplementeerd. Bij de totstandkoming
van de Wgbh/cz is gekozen voor een aanbouwwet. Een wet met een beperkte reikwijdte
die stapsgewijs met terreinen kan worden uitgebreid. Bij de inwerkingtreding
was de wet alleen van toepassing op de terreinen arbeid, beroepsonderwijs
en openbaar vervoer. Dit verslag heeft alleen betrekking op de terreinen arbeid
en beroepsonderwijs omdat het onderdeel openbaar vervoer nog niet in werking
is getreden.
 Doelstelling van de Wgbh/cz
 De Wgbh/cz heeft tot doel discriminatie vanwege handicap of chronische
ziekte te bestrijden en gelijke behandeling van personen met een handicap
of chronische ziekte te bevorderen.
 
 Gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte betekent
dat iemand met een handicap of chronische ziekte niet anders behandeld wordt
dan wanneer hij of zij geen handicap of chronische ziekte heeft. Dat houdt
bijvoorbeeld in dat er niet bij voorbaat vanuit wordt gaan dat iemand in een
rolstoel bepaalde activiteiten wel niet zal willen of kunnen uitvoeren.
Dat houdt ook in dat er gezorgd wordt voor aanpassingen waardoor bijvoorbeeld
de werknemer met een visuele beperking zijn werkzaamheden kan uitvoeren. Het
ongelijk behandelen van personen met een handicap of chronische ziekte is
discriminatie.
 
 De Wgbh/cz biedt een instrument om de individuele rechtsbescherming van
personen met een handicap of chronische ziekte te verbeteren. Personen met
een handicap of chronische ziekte die het vermoeden hebben ongelijk behandeld
te worden op het gebied van arbeid of beroepsonderwijs kunnen de Cgb of de
rechter vragen daarover een uitspraak te doen. Gelijke behandeling en het
voorkomen van discriminatie zijn even goed belangrijk om een betere participatie
van personen met een handicap of chronische ziekte in de samenleving mogelijk
te maken. Uit de memorie van toelichting van de Wgbh/cz (Kamerstukken II 2001/02,
28 169, nr. 3, blz. 2) blijkt dan ook dat de verwachtingen over de werking
van de Wgbh/cz zich niet alleen beperkten tot het effect op de individuele
rechtsbescherming. De verwachting was dat het wetsvoorstel tevens positief
zou bijdragen aan het denken over en het benaderen van personen met een handicap
of chronische ziekte. De Wgbh/cz zou als gevolg van de daarmee gepaard gaande
maatschappelijke gedragsverandering een positief effect hebben op de participatie
van deze groep. Hoewel de Wgbh/cz slechts op een beperkt aantal terreinen
van toepassing is, zou deze gedragsverandering zich – als een «olievlek» –
over meer maatschappelijke terreinen kunnen uitbreiden. 
 Beleid gericht op de bevordering van de maatschappelijke
participatie
 «Ieder mens telt mee en ieder mens is nodig» aldus de Troonrede
van 2007. In het Beleidsprogramma 2007–2011 «Samen werken samen
leven» heeft het kabinet de maatschappelijke participatie van alle burgers,
met en zonder beperking, tot speerpunt van beleid benoemd. De maatschappelijke
participatie van personen met een handicap of chronische ziekte heeft prioriteit
gekregen binnen het beleid van dit kabinet. De regering wil stimuleren dat
personen met een handicap of chronische ziekte gelijke kansen hebben om zich
te ontplooien en aan de samenleving deel te nemen. Binnen dit participatiebevorderend
beleid wordt een onderscheid gemaakt tussen het eerste en het tweede beleidsspoor.
 
 Het eerste spoor is het voorwaardenscheppend en stimulerend beleid zoals
dat is vastgelegd in bijvoorbeeld de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo),
de regelingen voor het persoonsgebonden budget (pgb), de Leerling Gebonden
Financiering (LGF) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA).
Het tweede spoor, waarvan de Wgbh/cz een belangrijk onderdeel is, is gericht
op het verbeteren van de individuele rechtsbescherming van personen met een
handicap of chronische ziekte die geconfronteerd worden met verboden onderscheid.
 
 Door het samenspel tussen het eerste en tweede spoor wordt de gelijkwaardige
participatie van personen met een handicap of chronische ziekte in de samenleving
bevorderd. De wijze waarop en de mate waarin vastgesteld kan worden of de
Wgbh/cz effect heeft op de bevordering van de participatie van personen met
een handicap of chronische ziekte krijgt specifiek aandacht in hoofdstuk 4
van dit verslag.
 Kosten van aanpassingen
 Tijdens de wetsbehandeling (Kamerstukken II 2001/02, 28 169, nrs.
3 en 5) zijn de effecten van de wet voor de individuele bedrijven en instellingen
op het gebied van arbeid en beroepsonderwijs aan de orde geweest. Aangenomen
werd dat werkgevers zich ten gevolge van dit wetsvoorstel niet
geconfronteerd zouden zien met onoverkomelijke kosten. De verschillende wettelijke
voorzieningen zouden voldoende mogelijkheden bieden om de krachtens de Wgbh/cz
verplichte doeltreffende aanpassingen te bekostigen (Kamerstukken II 2001/02,
28 169, nr. 3, blz. 20). Gezien de bevinding van de Cgb dat slechts drie
van de 97 oordelen op het gebied van arbeid over de doeltreffende aanpassing
gaan, kan geconcludeerd worden dat de doeltreffende aanpassing inderdaad nauwelijks
aanleiding geeft tot geschillen tussen werknemers en werkgevers.
 
 In de memorie van toelichting van de Wgbh/cz werd verondersteld dat de
aanbieders van het beroepsonderwijs met grotere kosten geconfronteerd zouden
worden de werkgevers (Kamerstukken II 2001/02, 28 169, nr. 3, blz. 21).
Uit recente kostenonderzoeken onder een beperkt aantal instellingen van het
hoger en middelbaar beroepsonderwijs bleek dat vrijwel niet geregistreerd
wordt welke extra kosten gemaakt worden om een deelnemer met een beperking
goed te kunnen begeleiden. Hoewel het percentage studenten met een handicap
of chronische ziekte toeneemt, lijkt de bijgevolg toegenomen vraag naar doeltreffende
aanpassingen goed te kunnen worden opgevangen binnen de reguliere onderwijsmiddelen
en de specifieke middelen die het ministerie van OCW ter beschikking heeft
gesteld. Veel van de maatregelen, die instellingen nemen voor deelnemers met
een handicap of chronische ziekte, werden ook al genomen voor de inwerkingtreding
van de Wgbh/cz en kunnen daarom niet als kosten als gevolg van de Wgbh/cz
worden aangemerkt.
 3. Werking van de Wgbh/cz als instrument van rechtsbescherming
 De Wgbh/cz werkt goed, dat is de conclusie van de Cgb en het Verwey-Jonker
Instituut. De Cgb ervaart geen grote problemen bij het uitleggen en toepassen
van de Wgbh/cz in de praktijk, zo concludeert zij in het rapport «Zonder
vallen en opstaan». Het Verwey-Jonker Instituut bevestigt deze bevinding
van de Cgb en beschrijft de Wgbh/cz als helder, eenduidig en uitvoerbaar.
 Gebruik van de Wgbh/cz
 Het aantal verzoeken om een oordeel op de grond handicap of chronische
ziekte bedraagt jaarlijks 13–14% (tussen de 58 en 89) van het
totaal aantal verzoekschriften voor de in totaal 12 gronden waarover de Cgb
haar oordeel mag geven. Een groot deel van deze verzoeken heeft betrekking
op terreinen die niet onder de Wgbh/cz vallen en waarover de Cgb dus geen
oordeel kan geven. Tevens komt het regelmatig voor dat een werkgever of een
beroepsopleiding nadat er een klacht is ingediend alsnog bereid is een oplossing
te zoeken. In reactie op de resterende verzoeken geeft de Cgb per jaar gemiddeld
iets meer dan 30 oordelen uit.
 
 De meeste oordelen hebben betrekking op het terrein arbeid en gaan dan
over arbeidsvoorwaarden, de beëindiging van de arbeidsrelatie en de werving-
en selectieprocedures. Op het terrein van het beroepsonderwijs gaan de oordelen
het vaakst over de doeltreffende aanpassing en daarnaast over bejegening en
de toelating tot en toegankelijkheid van de onderwijsinstelling. De Cgb stelt
vast dat naar aanleiding van 74% van de oordelen maatregelen worden
getroffen; bij 63% van de oordelen is er sprake van structurele maatregelen.
Het Verwey-Jonker Instituut concludeert naar aanleiding van deze gegevens
dat de invloed van de Wgbh/cz verder strekt dan alleen tot de individuele
rechtsbescherming. Daardoor is er met de Wgbh/cz een kleine stap vooruit gezet
in het proces van mentaliteitsverandering, empowerment van de doelgroep en
het benutten van het potentieel van personen met een functiebeperking.
 
 Sinds 2005 biedt de Cgb partijen die om een oordeel vragen aan met mediation
afspraken te maken inzake klachten over ongelijke behandeling. Inmiddels zijn
6 geslaagde mediations op de grond handicap of chronische ziekte tot stand
gekomen. Mediation wordt met name geschikt geacht als het gaat over doeltreffende
aanpassingen omdat daarmee de mogelijkheid aanwezig is afspraken te maken.
In een oordeel kan de Cgb slechts beslissen of er al dan niet een onderscheid
is gemaakt bij de weigering een doeltreffende aanpassing te verrichten.
 
 Binnen de reguliere rechtspraak vormt de Wgbh/cz nauwelijks grond voor
een juridisch geschil. De toepassing van de Wgbh/cz vindt voornamelijk plaats
door de Cgb, concludeert het Verwey-Jonker Instituut.
 Bruikbaarheid van de Wgbh/cz in de praktijk
 De Wgbh/cz is gemodelleerd naar de Algemene Wet Gelijke Behandeling maar
kent enkele begrippen die specifiek zijn voor de gronden handicap of chronische
ziekte. De normstelling en de personele werkingssfeer van beide wetten zijn
hetzelfde. De begrippen handicap of chronische ziekte zijn specifiek voor
de Wgbh/cz en blijken in de praktijk goed uit te leggen zo concludeert de
Cgb. De verplichting tot het treffen van doeltreffende aanpassingen in de
Wgbh/cz is nieuw binnen de gelijkebehandelingswetgeving. De Cgb merkt daarover
op dat de norm van de doeltreffende aanpassing zich goed laat uitleggen.
 Verduidelijking van normadressaten
 De Cgb constateert bij de toepassing van de Wgbh/cz in de praktijk, dat
verduidelijking over de normadressaten nodig is. De Wgbh/cz differentieert
niet tussen normadressaten waardoor de verplichting tot het maken van doeltreffende
aanpassingen in dezelfde mate geldt voor bijvoorbeeld een uitzendbureau en
een werkgever of voor een school en een stageaanbieder. Deze wetsuitleg zou
onvoldoende aansluiten bij de praktijk. De Cgb oordeelt daarom dat de plicht
tot het treffen van doeltreffende aanpassingen primair rust op de persoon
of instantie waarmee de begunstigde de sterkste juridische band heeft. De
Cgb beveelt aan duidelijker in de wet op te nemen dat de verplichting tot
het maken van doeltreffende aanpassingen primair rust op de persoon of instantie
waarmee de begunstigde de sterkste juridische band heeft.
 
 Het kabinet is van mening dat de door de Cgb aanbevolen differentiatie
tussen normadressaten niet gewenst is. In het door de Cgb gegeven voorbeeld
waarbij een student met een handicap of chronische ziekte een aanpassing nodig
heeft om voor een opleiding een stage te kunnen doorlopen, zou bij toepassing
van het criterium van de sterkte van de juridische band niet de stageaanbieder
maar de school verplicht zijn tot het treffen van een aanpassing op de stageplek.
Anders dan de Cgb is het kabinet van mening dat een dergelijke verplichting
niet op een school rust. De verplichting aanpassingen te treffen bij stageaanbieders
reikt verder dan de zeggenschap van de school. De school heeft slechts een
inspanningsverplichting en geen resultaatsverplichting als het gaat om het
verzorgen van stageplaatsen voor leerlingen/studenten en kan op grond van
de Wgbh/cz verantwoordelijk worden gesteld voor de beschikbaarheid van stageplaatsen.
In bovenstaand voorbeeld is aannemelijk dat, indien de school verantwoordelijk
gesteld wordt voor de redelijke aanpassing bij de stageaanbieder, al gauw
sprake zal zijn van een onevenredige belasting voor de school. Overigens wordt
een onderscheid tussen betrokken normadressaten op basis van het criterium «sterkste
juridische band» onvoldoende geacht, onduidelijk blijft waaraan een
dergelijk criterium inhoudelijk getoetst moet worden. Het kabinet concludeert
dat de huidige opzet van de Wgbh/cz, de Cgb voldoende mogelijkheid
geeft de norm te nuanceren en om per geval na te gaan op wie de verplichting
rust tot het maken van een doeltreffende aanpassing.
 
 De Cgb gaat er in haar oordeelsvorming voorts van uit dat personen en
instanties die geen op rechtgevolg gerichte adviezen geven niet tot de kring
van normadressaten behoren. Een adviseur bij wie advies wordt ingewonnen over
de geschiktheid van een persoon voor bijvoorbeeld het vervullen van een bepaalde
functie, wordt door de Cgb niet gezien als normadressaat. De mogelijk ongelijke
behandeling door deze adviseur komt slechts tot uitdrukking in een advies
aan bijvoorbeeld een toekomstige werkgever. Het is de betrokken werkgever
die uiteindelijk besluit om de werknemer niet in dienst te nemen en daarmee
eventueel ongelijk behandelt.
 
 Het kabinet heeft begrip voor de door de Cgb aangebrachte beperking in
de kring van normadressaten. Het, ter onderbouwing van besluiten over bijvoorbeeld
arbeidsovereenkomsten, inwinnen van adviezen waarin tevens uitgangspunten
zoals verwoord in de Wgbh/cz worden meegenomen kan gezien worden als een verantwoordelijkheid
van de arbeids- of beroepsinstelling. Met de beperking in de kring van normadressaten
zoals door de Cgb wordt toegepast, wordt deze verantwoordelijkheid nog eens
benadrukt. Aangezien de door de Cgb toegepaste werkwijze niet strijdig is
met de bedoeling van de Wgbh/cz is een wetswijziging waardoor de kring van
normadressaten beperkt wordt, niet nodig.
 Afstemming tussen de Wmk en de Wgbh/cz
 De Cgb beveelt aan te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is de Wet op
de medische keuringen (Wmk) beter af te stemmen op de Wgbh/cz. In mijn brief
van 11 februari jl. over gehandicaptenbeleid (Kamerstukken II 2008/09,
29 355, 24 170, nr. 86) heb ik aangegeven dat ik de samenhang met
de Wet op de medische keuringen bezie, waarop ik door de Cgb ben gewezen.
De Cgb heeft aanbevolen te onderzoeken hoe de Wmk zodanig op de Wgbh/cz kan
worden afgestemd, dat vragen en onderzoek gericht op arbeidsparticipatie en
aanpassingen niet onder het keuringsverbod van de Wmk vallen.
 
 Het kabinet heeft de verhouding tussen Wmk en Wgbh/cz bezien en daarbij
de aanbeveling van de Cgb betrokken en wil daarover het volgende opmerken:
 De Wmk beschermt de sollicitant tegen onnodige aanstellingskeuringen en
lekenkeuringen in de vorm van vragen naar de gezondheid en ziekteverzuim tijdens
het sollicitatiegesprek. Ook sollicitanten met een (vermeende) handicap of
chronische ziekte ontlenen hieraan bescherming. Bij de totstandkoming van
de Wgbh/cz is zorgvuldig gekeken naar de samenhang met de Wmk. De Wmk verbiedt
aanstellingskeuringen, tenzij er voor de functie specifieke gezondheidseisen
gelden. Ook bepaalt de wet dat er buiten de aanstellingskeuringen om, aan
sollicitanten geen vragen gesteld mogen worden over de gezondheidstoestand
en het ziekteverzuim (artikel 4, tweede lid, laatste volzin). Aanstellingskeuringen
die noodzakelijk zijn vanwege de aard van de functie, mogen alleen verricht
worden door artsen die deskundig zijn op het terrein van de arbeids- en bedrijfsgeneeskunde.
 
 De Wmk laat de sollicitant vrij om tijdens het sollicitatiegesprek uit
zichzelf informatie te verstrekken over zijn gezondheidstoestand met het oog
op het aanpassen van het werk of de werkplek. Als het gaat om een aanpassing
in zijn concrete situatie, dan is het aan de sollicitant om kenbaar te maken
dat hij een aanpassing nodig heeft. Bij een aanpassing van het werk
kan worden gedacht aan een aanpassing van de organisatie van het werk of werktijden.
Daarnaast kan het ook noodzakelijk zijn dat de werkplek wordt aangepast. Nadat
het initiatief daartoe door de sollicitant is genomen, verbiedt de Wmk de
werkgever niet te vragen welke voorziening noodzakelijk is, wil de aspirant-werknemer
goed kunnen functioneren. Indien een werkgever wil beoordelen of een aanpassing
daadwerkelijk noodzakelijk is, en zo ja welke aanpassing redelijk is, kan
hij zich daarover laten adviseren door de Arbodienst en/of bedrijfarts. Deze
kan hiertoe onderzoek verrichten. Ook kan hij informatie inwinnen bij het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) over werkplekaanpassingen.
Een aanpassingsonderzoek door de Arbodienst en/of bedrijfsarts, of het inwinnen
van informatie bij het UWV, moet onderscheiden worden van een aanstellingskeuring.
Van strijd met de Wmk zal hierbij geen sprake zijn. Daarnaast is van belang
dat de aspirant-werknemer op basis van het Burgerlijk Wetboek wegens een dringende
reden kan worden ontslagen als hij de werkgever niet informeert omtrent een
ziekte waaraan hij lijdt of een gebrek dat hij heeft, indien hij weet of moet
begrijpen dat hij vanwege die gezondheidstoestand ongeschikt is voor de functie
of voor essentiële onderdelen daarvan (art. 7:678, tweede lid, onderdeel
b, BW).
 
 Voor sollicitanten is van belang dat zij bekend zijn met hun rechten en
plichten, zowel in het kader van de Wmk als de Wgbh/cz, zodat zij, indien
gewenst, zelf het initiatief kunnen nemen om een eventuele noodzaak voor een
aanpassing bespreekbaar te maken.
 
 Het kabinet is zich ervan bewust dat de Wmk het tijdens een sollicitatiegesprek
bespreken van de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie van een gehandicapte
of chronisch zieke sollicitant en de daartoe benodigde aanpassingen beperkt
en aan regels bindt. De aanbeveling van de Cgb is voor het kabinet aanleiding
om te onderzoeken of er sprake is van een dusdanig afstemmingsprobleem tussen
de Wmk en de Wgbh/cz dat daaruit een negatief effect voortvloeit op de arbeidsparticipatie
van personen met een handicap of chronische ziekte. Indien er een negatief
effect is op de arbeidsparticipatie van gehandicapten en chronisch zieken
zal worden onderzocht of dit kan worden verholpen door een aanpassing van
de Wmk, rekening houdend met de uitgangspunten van deze wet.
 4. Effect van de Wgbh/cz op de participatie van personen
met een handicap of chronische ziekte.
 Personen met een handicap of chronische ziekte moeten in staat worden
gesteld om te participeren. De Wgbh/cz geeft de mogelijkheid om het oordeel
van de Cgb te vragen als ongelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte vermoed wordt. In de memorie van toelichting van het wetsvoorstel (Kamerstukken
II 2001/02, 28 169, nr. 3, blz. 2) werd verondersteld dat de werking
van de Wgbh/cz zich niet alleen zou beperken tot de verbetering van de individuele
rechtsbescherming. Aangenomen werd dat discussie en debat over de met de Wgbh/cz
vastgestelde normen waarin de gelijke behandeling van personen met een handicap
of chronische ziekte verankerd is, zou leiden tot een bredere verspreiding
van deze normen. De verspreiding van normen waarin de gelijke behandeling
van personen met een handicap of chronische ziekte verankerd is, zou resulteren
in een omgeving die beter op de mogelijkheden van personen met een handicap
of chronische ziekte is aangepast en in het verdwijnen van vooroordelen, generaliserende
beelden of stereotypen over personen met een handicap of chronische ziekte.
De Wgbh/cz zou niet alleen via de verbetering van de rechtsbescherming maar
ook langs andere wegen de participatie van personen met een handicap of chronische
ziekte verbeteren.
 Het effect van de Wgbh/cz in de samenleving
 Het Verwey-Jonker Instituut is gevraagd te onderzoeken in hoeverre het
debat over de met de Wgbh/cz gestelde norm is opgetreden en of het effect
van de Wgbh/cz op de participatie van personen met een handicap of chronische
ziekte binnen de terreinen van arbeid en beroepsonderwijs en in de samenleving
in den brede kan worden vastgesteld. Het Verwey-Jonker Instituut heeft daartoe
in de landelijke en regionale pers onderzocht in hoeverre het debat over de
Wgbh/cz is doorgedrongen in de berichtgeving. Tevens is bekeken of er verandering
is opgetreden in de wijze waarop personen met een handicap of chronische ziekte
een rol spelen in de media en in hoeverre conclusies kunnen worden getrokken
over het effect van de Wgbh/cz op de participatie van personen met een handicap
of chronische ziekte.
 
 Het Verwey-Jonker Instituut concludeert dat het brede maatschappelijke
debat rond de Wgbh/cz slechts een beperkt platform lijkt te hebben gevonden
in de Nederlandse pers. De verschuiving van de berichtgeving van het katern
Economie naar de rubriek Politiek wordt – met enige goede wil –
gezien als een aanwijzing dat de onkosten minder aandacht krijgen en de rechten
van personen met een handicap of chronische ziekte politiek belangrijker zijn
geworden.
 
 In het onderzoek naar de rol van personen met een handicap of chronische
ziekte in de media ziet het Verwey-Jonker Instituut dat personen met een handicap
of chronische ziekte vaker zelf aan het woord lijken te komen. Hun maatschappelijke
participatie of hun prestaties staan daarbij centraal. Het zou te ver gaan
deze – positieve – bevinding aan de werking van de Wgbh/cz toe
te schrijven. Het Verwey-Jonker Instituut concludeert dat de gelijke behandeling
en de maatschappelijke participatie van personen met een beperking of chronische
ziekte langzamerhand breed ingang vinden in de samenleving. De invloed van
de Wgbh/cz op de participatie van personen met een handicap of chronische
ziekte in de samenleving in den brede is echter niet te onderscheiden van
de invloed van ander participatiebevorderend beleid.
 Het effect van de Wgbh/cz op het terrein van arbeid
 De bescherming die wordt geboden door de Wgbh/cz op het terrein van arbeid
heeft een breed bereik. Onderscheid is verboden in de fase van werving en
selectie, de arbeidsbemiddeling, het aangaan en beëindigen van een arbeidsverhouding,
de arbeidsvoorwaarden, de scholing tijdens of voorafgaand aan een arbeidsverhouding,
de doorstroom en de arbeidsomstandigheden. De Wgbh/cz is ook van toepassing
op het vrije beroep (artikel 5 van de Wgbh/cz). Volgens de vaste oordelenlijn
van de Cgb is er sprake van arbeid ingeval een persoon onder het gezag van
een ander, al dan niet tegen beloning, arbeid verricht. Hiermee vallen ook
atypische arbeidsrelaties, waaronder nulurencontracten, oproepcontracten,
freelancecontracten, vrijwilligerswerk en stages onder de werking van de Wgbh/cz.
 
 Het Verwey-Jonker Instituut heeft in verschillende expertmeetings werkgevers
geraadpleegd over de werking van de Wgbh/cz. Uit de expertmeetings bleek dat
werkgevers gelijke behandeling wenselijk achten en daarbij een «licht
positief» effect van de Wgbh/cz op de positie van de werknemers met
een functiebeperking waarnemen. Werkgevers uiten zorgen en irritatie over
de financiële en administratieve lasten die gepaard zouden gaan met het
treffen van doeltreffende aanpassingen waartoe de Wgbh/cz hen verplicht.
 
 Een werknemer met een structurele functionele beperking kan met specifieke
aanpassingen op de werkplek in staat worden gesteld zijn functie te vervullen.
Het kabinet hecht eraan te benadrukken dat voor deze zogenaamde doeltreffende
aanpassingen, vergoedingsmogelijkheden op grond van de Wet WIA gebruikt kunnen
worden. Voorts heeft het UWV, dat de verstrekking van voorzieningen ten behoeve
van de aanpassing van de werkplek op grond van genoemde wet uitvoert, de taak
de aanvraagprocedures zo kort mogelijk te houden. De gemiddelde doorlooptijd
van de procedures is nu vier weken. Daar waar sprake is van complexe aanpassingen,
kan echter van een langere periode sprake zijn.
 
 Uit de oordelenlijn van de Cgb kan worden opgemaakt dat er altijd een
individuele toetsing moet plaatsvinden in alle mogelijke situaties op de arbeidsmarkt.
Er mag nooit onderscheid worden gemaakt op grond van een algemeen beeld van
de participatiemogelijkheden die iemand met een bepaalde handicap of chronische
ziekte zou kunnen hebben. Het Verwey-Jonker Instituut concludeert dat personen
met een functiebeperking betere bescherming lijken te genieten door de Wgbh/cz
daar waar het gaat om afwijzingen in de precontractuele fase. Een afwijzing
moet deugdelijk worden gemotiveerd en als deze is gebaseerd op een algemeen
oordeel over de functiebeperking zonder concretisering naar het individuele
geval, dan is er sprake van een verboden onderscheid. De Wgbh/cz leidt dus
tot verbetering van de individuele rechtsbescherming. Participatiebevorderende
instrumenten en maatregelen zoals vastgelegd in de Wet WIA en andere sociale
verzekeringswetten blijken een groter effect te hebben op de participatie
van personen met een handicap of chronische ziekte, aldus het Verwey-Jonker
Instituut.
 Het effect van de Wgbh/cz op het terrein van beroepsonderwijs
 Het Verwey-Jonker Instituut is van mening dat in de schaduw van de wet
met name het beroepsonderwijs interventies heeft gepleegd ter bevordering
van gelijke behandeling en ter voorkoming van discriminatie van leerlingen
met beperkingen. Vooral instellingen in het hoger en universitair onderwijs
zijn actief om de toegankelijkheid van hun onderwijs te vergroten zo stelt
het Verwey-Jonker Instituut. De door het Verwey-Jonker Instituut geraadpleegde
experts uit het onderwijs zijn positief over de individuele rechtsbescherming
die de Wgbh/cz biedt. Daarnaast constateren deze experts dat de Wgbh/cz «zetjes»
kan geven aan ontwikkelingen die gaande zijn. Instellingen voelen nu iets
meer dwang.» Het Verwey-Jonker Instituut concludeert dat ook op het
terrein van beroepsonderwijs geldt dat het stimulerend beleid op het eerste
spoor, zoals de regelingen voor de LGF, de pgb’s en het Impuls-project
Handicap en Studie, een groter direct effect op de participatie van studenten
met een handicap of chronische ziekte hebben dan de Wgbh/cz.
 
 De Cgb doet de aanbeveling algemene richtlijnen op te stellen, die scholen
als hulpmiddel kunnen gebruiken om de toegankelijkheid voor studenten met
een handicap of chronische ziekte te vergroten. Ook adviseert de Cgb een periodieke
meting van de toegankelijkheid van instellingen voor beroepsonderwijs uit
te voeren zodat kan worden nagegaan in hoeverre vooruitgang wordt geboekt
en hoe daarop ingespeeld kan worden.
 
 De aanbeveling richtlijnen op te stellen die scholen als hulpmiddel kunnen
gebruiken om de toegankelijkheid te vergroten, is geheel in lijn met de door
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgenomen maatregelen zoals
die met het Plan van Aanpak terugdringing belemmeringen voor studenten met
een functiebeperking op de instellingen in het hoger onderwijs (Kamerstukken
II 2004/05, 29 410, nr. 31) en de voortgangsrapportage aan
de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2007/08, 31 288, nr. 32) daarover zijn
aanvaard. Het Plan van Aanpak beoogt een maatstaf op te stellen voor de voorzieningen
die instellingen voor het hoger onderwijs minimaal in huis moeten hebben om
studenten met een handicap of chronische ziekte de aanpassingen te kunnen
geven waarop zij volgens de Wgbh/cz recht hebben. Om de toegankelijkheid van
studenten met een handicap of een chronische ziekte tot het mbo te vergroten,
zal de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een externe werkgroep
waarin onder andere belangenorganisaties, mbo-instellingen en de Cgb vertegenwoordigd
zijn, opdracht geven handvatten te formuleren waarmee scholen hun opleidingen
(inclusief examinering) doeltreffend kunnen aanpassen aan de handicap of chronische
ziekte van de student. Een vergelijkbare werkgroep wordt ingesteld voor het
hoger onderwijs (Kamerstukken II 2007/08, 31 288, nr. 32).
 
 Over de toegankelijkheid van onderwijsinstellingen kan opgemerkt worden
dat deze bij mbo-instellingen al sinds enige tijd periodiek gemeten wordt.
Uit de Onderzoek Deelnemers Informatie monitor van 2008 (ODIN 5), die sinds
vijf jaar in opdracht van de Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs (JOB) onder
de deelnemers en mbo-instellingen wordt uitgevoerd, blijkt dat slechts een
derde deel van de ondervraagden die in min of meerdere mate te maken heeft
met een beperking aangeeft dat de school rekening met hen houdt. Een andere
monitor door Risbo uitgevoerd, beperkt zich
tot de deelnemers die een opleiding volgen met behulp van LGF, die sinds 1 januari
2006 in het mbo is ingevoerd. Gedurende drie achtereenvolgende jaren is deze
monitor inmiddels uitgevoerd onder studenten met een handicap of chronische
ziekte en onder de begeleiders van steunpunten studie en handicap. Uit de
metingen komt naar voren dat het merendeel van de studenten wordt ingeschreven
op de opleiding van hun eerste keuze en niet te maken heeft gekregen met afwijzingen.
De eerste resultaten van een onderzoek naar de vertraging en uitval van studenten
met een functiebeperking in het hoger onderwijs zullen binnenkort beschikbaar
komen. Hetzelfde onderzoek zal twee jaar na de eerste meting nog eens herhaald
worden.
 5. Bekendheid inzake de Wgbh/cz
 De Wgbh/cz is voor haar werking voor een groot deel afhankelijk van personen
met een handicap of chronische ziekte zelf. «In principe ligt het initiatief
tot het effectueren van het recht op de benodigde aanpassingen en voorzieningen
bij de betreffende student zelf» stelt de Cgb (blz 26; Zonder vallen
en opstaan). Een oordeel van de Cgb of een uitspraak van de rechter, kan bijdragen
aan het opheffen van de ongelijke behandeling van de klager en ook andere
in een vergelijkbare situatie verkerende personen kunnen vervolgens daarvan
profiteren. Debat en discussie over de in een oordeel vastgestelde norm kunnen
leiden tot de verspreiding van deze norm in de samenleving en daarmee tot
een maatschappelijke gedragsverandering. Deze maatschappelijke gedragsverandering
is nodig om de participatie van personen met een handicap of chronische ziekte
te bevorderen. De voorzitter van de CG-raad, riep kort na het in werking treden
van de Wgbh/cz zijn achterban op, zich te laten horen. Hij stelde: «Wetgeving
alleen is niet genoeg voor gelijke behandeling. Er zal pas echt wat veranderen
als u voor uw rechten opkomt, maak gebruik van uw recht!». De CG-raad
heeft zich ook nadien voortdurend ingespannen het belang van de Wgbh/cz te
benadrukken.
 
 De Cgb constateert op grond van het grote aantal vragen om informatie
dat betrekking heeft op zaken die niet vallen binnen de werkingssfeer van
de Wgbh/cz, dat de informatieverstrekking over de mogelijkheden van de Wgbh/cz
verbetering behoeft. Het Verwey-Jonker Instituut is van mening dat
er misverstanden leven over de werkingssfeer van de Wgbh/cz die niet bevorderlijk
zijn voor de werking van de wet in de praktijk. Voorbeelden van deze misverstanden
zijn dat de Wgbh/cz geen rol zou kunnen spelen als ongelijke behandeling vermoed
wordt tijdens de sollicitatieprocedure, dat stages niet onder de werking van
de Wgbh/cz zouden vallen en dat er nauwelijks een effect verwacht mag worden
van een uitspraak van de Cgb over de vermeende ongelijke behandeling.
 
 De resultaten van het NIVEL onderzoek waarmee werd aangetoond dat 50%
van de ondervraagden aangaf bekend te zijn met de Wgbh/cz, geven aan dat ook
de bekendheid van de Wgbh/cz dient te worden vergroot. De Wgbh/cz zal effectiever
worden bij meer bekendheid, verbetering van de bekendheid van en meer voorlichting
over de wet worden daarom nodig geacht.
 
 De Cgb stelt in concreto voor te stimuleren dat instellingen voor beroepsonderwijs
informatie over studeren met een beperking opnemen in studiegidsen, folders
en op websites, en te bevorderen dat in het curriculum van docentenopleidingen
een standaardonderdeel wordt opgenomen over de wijze waarop ondersteuning
geboden kan worden aan deelnemers met beperkingen.
 
 De aanbevelingen van de Cgb over de verbetering van de bekendheid van
de Wgbh/cz in het onderwijs zijn grotendeels in lijn met de activiteiten die
op dit moment al worden ontplooid op het gebied van verbetering van de informatieverstrekking
voor studenten met een functiebeperking. In de voortgangsrapportage van het
Plan van aanpak Terugdringing belemmeringen in het Hoger Onderwijs voor studenten
met een functiebeperking (Kamerstukken II 2007/08, 31 288, nr. 32) is
voorzien in voorlichting over de Wgbh/cz voor studenten en instellingen. Verder
was in het kader van de actieplannen van instellingen de verbetering van de
voorlichting een van de speerpunten. Daarnaast heeft de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap besloten de algemene voorlichtingstaken van het Expertisecentrum
Handicap en Studie jegens studenten en instellingen voort te zetten. Met het
Expertisecentrum wordt tevens overlegd over de mogelijkheid van een project
met specifieke voorlichting aan examencommissies. Alle mbo-instellingen hebben
inmiddels al wel een steunpunt studie en handicap binnen hun muren waar studenten
met een handicap of chronische ziekte, maar ook docenten terecht kunnen met
vragen en problemen. Het belang van de Wgbh/cz wordt door veel organisaties
in het onderwijsveld onderschreven. Ook zij spannen zich in de Wgbh/cz onder
de aandacht van belanghebbenden te brengen. Enkele voorbeelden daarvan zijn
Platform gehandicapten mbo, dat de toegankelijkheid van educatie en beroepsonderwijs
voor deelnemers met een handicap of chronische ziekte wil vergroten door middel
van deskundigheidsbevordering van de leden en de Jongerenorganisatie beroepsonderwijs
(JOB), die recent een thema heeft gewijd aan het wettelijk recht op gelijke
behandeling van deelnemers en tevens bezig is met de ontwikkeling van een
draaischijf «studeren met een handicap», waarin alle rechten en
plichten van deelnemers met een handicap of beperking zijn opgenomen. In opdracht
van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal, tijdens de komende
studie-/voorlichtingsdagen die georganiseerd worden voor docenten en begeleiders
van deelnemers met een beperking of handicap, (opnieuw) aandacht worden besteed
aan het thema studeren met een handicap en de relatie met de Wgbh/cz. Voorts
wordt in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
de brochurereeks «Speciale aandacht gevraagd» ontwikkeld. De brochures
bevatten informatie over de verschillende beperkingen en over de wijze waarop
met deelnemers met een dergelijke beperking moet worden omgegaan en zijn bedoeld
voor docenten van mbo-instellingen en praktijk begeleiders.
 
 De Cgb ziet ook nog mogelijkheden meer bekendheid aan de Wgbh/cz te geven
door in het curriculum van docentenopleidingen een standaardonderdeel op te
nemen over de wijze waarop ondersteuning geboden kan worden aan deelnemers
met beperkingen. Over de deskundigheidsbevordering van docenten in het hoger
onderwijs heeft de overheid echter geen zeggenschap. In het kader van de Actieplannen
van de instellingen wordt hier door het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap aandacht voor gevraagd bij de onderwijsinstellingen. Het Expertisecentrum
Handicap en Studie kan door de instellingen worden ingeschakeld bij vragen
over de ondersteuning aan deelnemers met beperkingen.
 
 Gezien het aantal geconstateerde misvattingen over de werkingssfeer van
de Wgbh/cz is tevens enige verduidelijking nodig over de mogelijkheden die
de Wgbh/cz biedt om gelijke behandeling op de verschillende terreinen af te
dwingen. Voorlichting over de verschillende vormen van ongelijk behandelen
in de dagelijkse praktijk kan daaraan bijdragen. Het kabinet is naast de genoemde
initiatieven op het gebied van onderwijs, voornemens op korte termijn verschillende
initiatieven inzake de voorlichting over de Wgbh/cz te ontplooien en te ondersteunen.
Een eerste stap hierin is al gezet met de voorlichting rond de recente uitbreiding
van de Wgbh/cz met de terreinen wonen en primair en voortgezet onderwijs.
In nauwe samenspraak met sleutelorganisaties, zoals de CG-raad, is gekozen
voor een voorlichtingstraject van samen optrekken, uiteraard met behoud van
ieders verantwoordelijkheid in dezen. Onmiddellijk na inwerkingtreding van
de uitbreiding van de Wgbh/cz met wonen en onderwijs zijn alle voorlichtingsmiddelen
herzien, dan wel zijn voorbereidingen getroffen om ze op korte termijn te
herzien. Daarnaast wordt de directe persen publieksvoorlichting rond de uitbreiding
met de sleutelorganisaties en enkele belangenverenigingen afgestemd. Aanvullend
zal de komende maanden worden ingezet op het faciliteren van de communicatie
over de Wgbh/cz door andere organisaties. Sleutelorganisaties, belangenverenigingen
en antidiscriminatiebureaus zullen worden voorzien van meer en specifiekere
redactionele informatie dan enkel een persbericht of een nieuwe brochure.
Tevens wordt aangehaakt bij de publiciteit rond aanpalende thema’s.
In bijvoorbeeld de landelijke publiciteitscampagne over de Wet op de gemeentelijke
antidiscriminatievoorzieningen die onlangs van start is gegaan, wordt specifiek
aandacht gegeven aan de grond handicap of chronische ziekte. Op deze manier
zal de doelgroep beter en genuanceerder geïnformeerd worden. Uit de eerste
fase van het nieuwe voorlichtingstraject is reeds een zeer positieve respons
van sleutelorganisaties en belangenverenigingen te melden. De verwachting
is dat de verbeterde informatieverstrekking alsmede de met de Wet op de gemeentelijke
antidisicriminatievoorzieningen toegenomen toegankelijkheid, op termijn zal
leiden tot een toename in het gebruik van de mogelijkheid om met de Wgbh/cz
de gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte te verbeteren.
 6. Overige gelijkebehandelingswetgeving op grond
van handicap en chronische ziekte
 In haar aanbevelingen dringt de Cgb aan op de spoedige uitbreiding van
de Wgbh/cz met de terreinen primair en voortgezet onderwijs en goederen en
diensten en benadrukt het belang van de verschillende internationale initiatieven
op het gebied van de gelijke behandeling van personen met een handicap of
chronische ziekte. Deze gelijkebehandelingstrajecten vallen weliswaar buiten
het bestek van deze evaluatie maar worden gezien de aanbevelingen van de Cgb
wel kort aan de orde gesteld.
 Uitbreiding van de Wgbh/cz
 De uitbreiding van de Wgbh/cz met de terreinen wonen en primair en voortgezet
onderwijs is inmiddels vastgesteld (Stb. 2009, 101). De uitbreiding met het
terrein wonen is 15 maart jongstleden in werking getreden en op 1 augustus
van dit jaar zal de uitbreiding op het terrein van het primair en voortgezet
onderwijs in werking treden. De algemene maatregel van bestuur over het openbaar
vervoer is in een vergevorderd stadium en zal naar verwachting dit najaar
worden voorgehangen bij de Tweede Kamer.
 
 Inzake het standpunt van de Cgb om de werkingssfeer van de Wgbh/cz spoedig
uit te breiden met het goederen- en dienstenverkeer, wil ik opmerken daarvoor
alle begrip te hebben. Echter, zoals ik in mijn brief van 29 september
2008 (Kamerstukken II 2008/09, 29 355, 24 170, nr. 37) uiteen heb
gezet, is een beter inzicht in wat deze uitbreiding zal gaan betekenen voor
de praktijk nodig. Bij de besluitvorming daarover dienen tevens de uitgangspunten
betrokken te worden van het Verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap van de Verenigde Naties (hierna het verdrag) en het voorstel van
de Europese Commissie voor een brede EU-Richtlijn betreffende de toepassing
van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst
of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid.
 Internationale gelijkebehandelingstrajecten
 Op internationaal niveau heeft de participatie van personen met een beperking
de laatste jaren veel aandacht gekregen. Het kabinet is verheugd over deze
initiatieven waarmee het belang van de gelijke behandeling en de participatie
van personen met een handicap of chronische ziekte duidelijk wordt onderschreven.
 
 De Cgb beveelt aan om maatregelen te nemen die op Europees niveau leiden
tot de totstandkoming van de brede EU-Richtlijn. De positieve houding van
de Cgb ten opzichte van het tot stand komen van de brede EU-Richtlijn wordt
ondersteund door het kabinet; een communautaire aanpak kan rechtszekerheid
bieden aan alle marktdeelnemers en burgers binnen de Europese Gemeenschap.
Om reden van rechtsonzekerheid over de reikwijdte en de terminologie in het
voorstel en het als gevolg daarvan ontbreken van voldoende zicht op de consequenties
heeft Nederland zich echter terughoudend opgesteld bij de beoordeling van
het voorstel. Nederland neemt in de besprekingen een actieve positie in.
 
 De Cgb dringt er tevens op aan het verdrag spoedig te ratificeren en te
implementeren. Het kabinet is van mening dat een spoedige ratificatie en implementatie
van het verdrag inderdaad noodzakelijk zijn. Nog dit voorjaar zal een besloten
werkconferentie georganiseerd worden met als doel oplossingen te vinden voor
mogelijke knelpunten in de verhouding tussen het verdrag en de Nederlandse
rechtsorde.
 Conclusie
 Op basis van de verrichte onderzoeken, concludeert het kabinet dat de
Wgbh/cz een doeltreffend instrument is om de individuele rechtsbescherming
van personen met een handicap of chronische ziekte te verbeteren. De Wgbh/cz
kan daarmee ook gezien worden als een stap vooruit in het bevorderen van de
participatie van personen met een handicap of chronische ziekte. Meer voorlichting
is nodig omdat een betere bekendheid zal bijdragen aan een intensiever gebruik
van het juridische instrument. Meer bekendheid zal ook leiden tot een bredere
verspreiding van normen waarin de gelijke behandeling van personen
met een handicap of chronische ziekte is verankerd, in de samenleving.
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Tudjman, T. en H. Braam (2007). De invoering van de rugzakregeling in
het MBO. De 1e meting van de monitor over de invoering van de leerlinggebonden
financiering in het MBO onder steunpunten en begeleiders. Rotterdam, RISBO.