Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006; Brief minister ter aanbieding van een drietal rapporten over deelname van leerlingen aan het speciaal onderwijs ('cluster 4')
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VIII, nr. 267

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VIII nr. 267

28-08-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe cijfersTabel 1. Tabel 2. Tabel 3. Tabel 4. Ontwikkelingen in cluster 2Ontwikkelingen in cluster 3Tabel 6. Lichamelijk gehandicapte leerlingen (LG)Langdurig zieke leerlingen (LZ)Zeer moeilijk lerende kinderen (ZMLK)Meervoudig gehandicapte leerlingen (MG)Ontwikkelingen in cluster 4Nadere analyse van de groei in cluster 4Notitie Ontwikkelingen in het speciaal onderwijsOnderzoeken naar de groei in cluster 4, uitgevoerd door
de LCTINederlands-Vlaamse vergelijking naar de toename van leerlingen
met gedragsproblemenConclusies analyse cluster 4Beheersing van de ontwikkelingen1.  Striktere uitvoering indicatiestelling2. Versterken draagkracht van de reguliere scholen3. Variëren in de indicatietermijnen en in de hoogte
van de LGF4. «Throughput» financieringProcedureelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 27728Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 200627 728Wijziging van de Wet op de expertisecentra, de Wet op het primair onderwijs
en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de invoering van een
leerlinggebonden financiering en de vorming van regionale expertisecentra
(regeling leerlinggebonden financiering)nr. 267BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 augustus 2006De groei van het (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO) is het afgelopen
jaar regelmatig onderwerp van gesprek geweest. Vooral de ontwikkelingen in
cluster 4 baren zorgen. Aan de Kamer is daarom toegezegd nader onderzoek te
doen naar de ontwikkelingen en de achtergronden in het aantal leerlingen met
een indicatie voor plaatsing in het (V)SO of inschrijving in het regulier
onderwijs met een leerlinggebonden financiering (LGF)/ «rugzak».
Dit onderzoek is intussen afgerond en heeft geleid tot de volgende drie rapportages,
die bij deze brief zijn gevoegd:1• Notitie Ontwikkelingen deelname speciaal onderwijs, uitgevoerd
door Centerdata (universiteit van Tilburg) in samenwerking met de directie
Primair onderwijs van het departement.• Toename leerlingen met gedragsproblemen in primair en voortgezet
onderwijs. Een Nederlands-Vlaamse vergelijking, uitgevoerd onder regie van
de Beleidsgericht onderzoek Primair Onderwijs (BOPO) door de Katholieke Universiteit
Leuven en de Rijksuniversiteit Groningen.• De groei van de deelname aan cluster 4: opvattingen over oorzaken
en groeibeperkende maatregelen van de Landelijke commissie toezicht indicatiestelling
(LCTI).Naast deze rapporten zijn voor de analyse van de groeiproblematiek zijn
ook een aantal andere, eerder verschenen rapporten van de LCTI van belang.
Het betreft:• Kanttekeningen bij de groei van de deelname aan cluster 4. Dit
onderzoek is op 30 november 2005 aan de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken
II, 2005/06, 27 728, nr. 87).• Het Advies van de LCTI over 2005, vastgesteld in maart 2006. Ook
dit advies is bij deze brief gevoegd.1Voordat wordt ingegaan op analyse en achtergrond van de groei, wordt eerst
een overzicht gegeven van de kwantitatieve ontwikkelingen. Deze zijn afkomstig
uit de notitie Ontwikkelingen deelname speciaal onderwijs. Na een algemeen
overzicht wordt ingezoomd op de ontwikkelingen per cluster. De analyse is
uitgevoerd voor de clusters 2, 3 en 4. Cluster 1 is vanwege de afwijkende
systematiek buiten beschouwing gelaten.De cijfersIn de genoemde notitie over de leerlingontwikkeling zijn de deelnamepercentages
over de periode 2000–2005 geconstrueerd. In deze periode ziet de groei
van het aantal geïndiceerde leerlingen er in absolute cijfers als volgt
uit.Tabel 1. Aantal leerlingen20002005 Speciaal onderwijs (SO)29 80534 828 Voortgezet speciaal onderwijs (VSO)15 27924 323 Ambulante begeleiding* in het basisonderwijs (AB BO)6 01212 639 Ambulante begeleiding in het voortgezet onderwijs (AB
VO)2 1076 373Totaal53 20378 163* De leerlinggebonden financiering is ingevoerd per 1 augustus 2003.
Dit betekent dat er voor die datum geen «LGF-leerlingen» waren.
Wel zaten er leerlingen met een handicap in het regulier onderwijs. Scholen
voor (V)SO verzorgde voor deze leerlingen ambulante begeleiding. Voor de vaststelling
van het aantal leerlingen met een handicap in het regulier onderwijs, is in
de notitie Ontwikkelingen deelname speciaal onderwijs uitgegaan van het aantal
leerlingen dat ambulant werd begeleid in het reguliere BO/VO. Omdat het in
sommige gevallen ook mogelijk was dat leerlingen met een handicap (bijvoorbeeld
Syndroom van Down) zonder ambulante begeleiding naar het regulier onderwijs
gingen (op basis van de regeling rechtstreekse instromers), wordt het aantal
leerlingen met een handicap in het regulier onderwijs voor invoering van LGF
iets onderschat.Uitgedrukt als percentage van de basisgeneratie (het totale aantal 4 t/m
12 jarigen voor het SO en AB BO en het aantal 13 t/m 18 jarigen voor VSO en
AB VO) zien de deelnamepercentages er als volgt uit:Tabel 2. Percentage tov basisgeneratie*20002005SO1.68%1.94% VSO1.37%2.07% AB BO0.34%0.70% AB VO0.19%0.53%* basisgeneratie 4 t/m 12 jarigen in 2000 is 1 776 269, in 2005
1 796 697, de basisgeneratie 13 t/m 18 jarigen bedraagt in 2000
1 113 852 en in 2005 1 195 152.Tot slot worden de ontwikkelingen geïndexeerd weergegeven, op basis
van het absolute aantal en op basis van het relatieve deelnamepercentage.
De deelnamegegevens in 2000 zijn op 100 gesteld.Tabel 3. GeïndexeerdAbsoluut aantal, 2000–2005Percentage, 2002–2005SO100116100114 VSO100155100145AB BO100210100208 AB VO100303100282Al met al is sprake van forse groeicijfers, vooral in de deelname van
het aantal leerlingen in het regulier onderwijs met een LGF/ rugzak in de
periode van 2000 tot 2005. In onderstaande tabel worden de ontwikkelingen
in absolute aantallen per clusters weergegeven.Tabel 4.  Cluster 2Cluster 3Cluster 4 200020052000200520002005SO6 4576 93714 65816 5188 69011 373VSO1 5541 9336 5989 4997 12712 891AB BO3 0853 2162 4704 8594574 564AB VO9671 3785781 4225623 573Totaal12 06313 46424 30432 29816 83632 401De cijfers bevestigen het beeld dat de groei zich met name voordoet in
cluster 4. Hierna wordt ingegaan op de ontwikkelingen en achtergronden per
cluster. Voor een gedetailleerde analyse van de ontwikkelingen per cluster
en per Regionaal expertisecentrum (REC) wil ik u verwijzen naar de notitie
Ontwikkelingen deelname speciaal onderwijs.Ontwikkelingen in cluster 2De deelname aan SO en VSO is in de onderzochte periode, over de onderwijssoorten
heen relatief stabiel. Kijken we daarentegen gedetailleerde naar de ontwikkelingen
in het aantal ambulant begeleide leerlingen dan is een grillig verloop in
de deelnamecijfers te zien. In 2004 is er sprake van een opvallende daling
in de deelname, waarna in 2005 weer een herstel in de deelname optreedt. Deze
ontwikkeling hangt waarschijnlijk samen met de verplichte (her)indicering
van de leerlingen die vooruitlopend op de invoering van LGF al ambulante begeleiding
ontvingen in het regulier onderwijs. Conform de verwachting kwam een deel
van deze leerlingen niet in aanmerking voor een LGF indicatie. Voorts kende
cluster 2 de nodige aanloopproblemen in (het gebruik van) de criteria. Nadat
de criteria zijn aangepast, is het aantal leerlingen weer toegenomen.In het Advies 2005 gaat de LCTI in op de indicatiestelling voor cluster
2. De LCTI heeft een steekproef van 212 dossiers getrokken, en de oordelen
van de CvI’s vergeleken met het eigen LCTI-oordeel. Bij dove leerlingen
(Df) is in 75% van de dossiers sprake van overeenstemming tussen LCTI
en CVI over het indicatiebesluit, voor slechthorende leerlingen (SH) bedraagt
dit percentage 88% en voor leerlingen met ernstige spraakmoeilijkheden
(ESM) is in 81% van de dossiers overeenstemming over het besluit. Uit
het onderzoek naar de uitvoering van de indicatiestelling is naar voren gekomen
dat:• Zowel bij de indicaties voor meervoudig gehandicapte leerlingen
Doof als de meervoudig gehandicapte leerlingen Slecht horend voldoen veel
leerlingen niet aan de criteria;• Het gebruik van de beredeneerde afwijking (baf) voor de onderwijssoorten
SH en ESM erg hoog. Bij ESM is de LCTI van mening dat de baf in veel gevallen
niet terecht is.Op grond van de bevindingen van de LCTI blijkt dat verbetering van de
indicatiestelling door de Commissies voor de indicatiestelling (CvI’s)
mogelijk is. De LCTI is hierover in gesprek met de CvI’s van cluster
2. Dit heeft onder meer geleid tot de afspraak dat de LCTI een richtlijn zal
uitbrengen voor het vaststellen van een spraaktaalstoornis bij een benedengemiddeld
IQ. Wat betreft het percentage beredeneerde afwijkingen voor de onderwijssoort
SH is de verwachting dat dit komend jaar een stuk lager uitkomt
als gevolg van de wijzigingen in de criteria die in de zomer 2005 zijn gerealiseerd,
op grond waarvan ESM leerlingen in de VO leeftijd een SH indicatie kunnen
krijgen.Ondanks de aandachtspunten die zijn geformuleerd is het beeld dat de indicatiesystematiek
voor cluster 2 functioneert. Uit de ervaringen tot nu toe blijkt dat daar
waar tekortkomingen zijn, bijsturing mogelijk is.Ontwikkelingen in cluster 3In tabel 4. hebben we gezien dat de deelname over de gehele linie toeneemt.
Dat geldt, met uitzondering van het SO aan langdurig zieke leerlingen ook
wanneer wordt ingezoomd op de verschillende onderwijssoorten. Vooral in de
groei van de ambulante begeleiding zijn wel verschillen tussen REC’s
te zien. In onderstaande tabel zijn de geïndexeerde ontwikkelingen voor
de verschillende onderwijssoorten weergegeven.Tabel 6.  LGLZZMLKMG (LG/ZMLK) 20002005200020052000200520002005SO10010610087100113100149VSO100104100170100143100428 AB BO1001391001781006781001 643 AB VO1002041002911002 600––Een aantal van deze cijfers behoeft verduidelijking, immers de groei van
het aantal leerlingen met ambulante begeleiding in het ZMLK en MG lijkt enorm.
Hoewel het aantal leerlingen is toegenomen, wordt het beeld vertekend door
uit te gaan van geïndexeerde gegevens. In absolute aantallen ziet de
groei er veel minder spectaculair uit. Zo is het aantal leerlingen met een
ZMLK indicatie in het BO (AB BO) gestegen van 225 naar 1 526 leerlingen,
in het VO van 5 naar 130 leerlingen en is het aantal MG leerlingen in het
BO gegroeid van 7 naar 115.Het aantal leerlingen met AB in het BO kent nog een tweede nuancering
van de groei. Voor de vaststelling van het aantal leerlingen met een handicap
in het regulier onderwijs voor de invoering van LGF is uitgegaan van het aantal
ambulante begeleide leerlingen. Dit waren leerlingen die tenminste een jaar
in het speciaal onderwijs hadden gezeten. Zij kregen nog een jaar ambulante
begeleiding in het regulier onderwijs. Voor leerlingen met Syndroom van Down
(en later breder ZMLK) bestond echter ook de mogelijkheid om direct naar het
regulier basisonderwijs te gaan, zonder begeleiding van het speciaal onderwijs.
Deze leerlingen zijn niet meegenomen in de bovenstaande tabel op de peildatum
in 2000. Deze leerlingen hebben echter inmiddels een rugzak en tellen dus
wel mee in 2005. In 2000 waren ruim 600 leerlingen met Syndroom van Down ingeschreven
in het regulier onderwijs, in 2003 ca. 700. Wanneer deze worden opgeteld bij
de aantallen in 2000 (en 2003) dan is de groei van het ZMLK veel minder groot.Per onderwijssoort wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen.Lichamelijk gehandicapte leerlingen (LG)Net als voor cluster 2, geldt voor de deelname aan het SO en VSO LG dat
deze vrijwel stabiel is. Bij de rugzakleerlingen is echter sprake van groei
met 39% in het basisonderwijs en zo’n 100% in het voortgezet
onderwijs. Uit het dossieronderzoek van de LCTI blijkt dat in 68% van
de dossiers, naar mening van de LCTI terecht een positieve indicatie
is afgegeven. De LCTI noemt dit percentage terecht «teleurstellend laag».
Het blijkt dat er verschil van mening is over de interpretatie van de regelgeving
inzake het vaststellen van de beperking in de onderwijsparticipatie en de
ontoereikendheid van de reguliere zorg. Verderop kom ik nog terug op deze
problematiek.Langdurig zieke leerlingen (LZ)De ontwikkeling in het (V)SO aan Langdurig zieke leerlingen laat een verschuiving
zien van SO naar VSO, waarbij het absolute totaal aantal leerlingen vrijwel
stabiel blijft. Een mogelijke verklaring hiervoor is de betere spreiding van
VSO voorzieningen voor LZ leerlingen. Voor de invoering van LGF was het aantal
scholen waar LZ leerlingen VSO onderwijs konden volgen beperkt. Leerlingen
bleven hierdoor langer op SO scholen. Door de mogelijkheden van verbrede toelating
en het inrichten van nevenvestigingen is het aantal VSO voorzieningen gestegen.Het aantal rugzakleerlingen groeit met 78% in het BO en met 190%
in het VO. Het onderzoek van de LCTI naar de dossiers geeft vergelijkbare
uitkomsten als bij het LG-onderwijs. Slechts in 65% van de dossiers
onderschrijft de LCTI een positieve beschikking van de CvI. De LCTI meent
dat de CvI’s met name de criteria betreffende de beperking van de onderwijsparticipatie
en de ontoereikendheid van de reguliere zorg te soepel hanteren. Zoals aangegeven
bij de bespreking van de onderwijssoort LG, kom ik hier later op terug.Zeer moeilijk lerende kinderen (ZMLK)De deelnamegroei in het (V)SO ZMLK is het grootst in het VSO ZMLK waar
in 2005 ruim 2000 leerlingen meer deelnemen dan in het jaar 2000 (43%
groei). Het SO stijgt in dezelfde periode met 7%. De groei in het VSO
ZMLK kan voor een belangrijk deel worden verklaard door de langere verblijfsduur
van leerlingen in het cluster 3 onderwijs. Uit de analyse van de verblijfsduur
in Deel II van de notitie Ontwikkelingen blijkt dat de verblijfsduur met zo’n
20% is toegenomen. Leerlingen binnen cluster 3 maken relatief vaak
de overstap van het SO naar het VSO, aldus de notitie (p.38). Op basis hiervan
is er sprake van een autonome groei.Opnieuw blijkt dat de groei zich vooral manifesteert in het aantal rugzakleerlingen.
Dit kan deels worden verklaard doordat de mogelijkheden om met AB naar het
reguliere onderwijs te gaan voor de invoering van LGF beperkt waren. Bij tabel
6 wordt aangegeven dat de groei voor een groot deel verklaard kan worden doordat
de leerlingen met Syndroom van Down die voorafgaand aan de invoering van LGF
al in het regulier onderwijs zaten niet zijn meegenomen in de basisgegevens
van 2000 omdat deze leerlingen niet ambulant werden begeleid.De LCTI heeft op basis van een steekproef onderzocht in welke mate de
dossiers aan de criteria voldoen. In 85% van de onderzochte dossiers
komt de LCTI tot de conclusie dat de ZMLK indicatie terecht is gesteld. Voor
de 15% waar er verschil van opvatting is, betreft dit de leerlingen
met een IQ in de bandbreedte 60–70. Bij deze categorie leerlingen blijkt
vaak gebruik gemaakt te zijn van de mogelijkheid om beredeneerd af te wijken.
De omvang van de groep leerlingen die binnen deze bandbreedte valt is zo’n
16%. De LCTI verwacht dat de omvang van het gebruik van de beredeneerde
afwijking zal afnemen als gevolg van de aanpassing van de criteria per augustus
2005. Deze houdt in dat niet langer een bijkomende stoornis (in termen van
DSM IV/ ICD-10) hoeft worden aangetoond. Wel moet bij een IQ tussen 60 en
70 aangetoond blijven worden dat sprake is van een geringe sociale redzaamheid,
ontbrekende leervoorwaarden of een substantiële leerachterstand en ontoereikende
mogelijkheden van de reguliere zorgstructuur. Uit het onderzoek
van de LCTI komend najaar, moet blijken of inderdaad minder indicaties zijn
afgegeven op basis van beredeneerde afwijking.Meervoudig gehandicapte leerlingen (MG)In zowel het SO als het VSO is sprake van een flinke toename met respectievelijk
48% en 328%. Van het aantal leerlingen met een rugzak is bij
tabel 5 reeds aangegeven dat de groei er spectaculair uitziet, maar dat deze
het gevolg is van het lage absolute aantal leerlingen met een rugzak.De LCTI heeft de dossiers onderzocht en constateert dat er 3 groepen MG
leerlingen zijn die elk eenderde van het aantal geïndiceerde leerlingen
vertegenwoordigt:• Kinderen met een diepe stoornis in de intellectuele ontwikkeling;• Kinderen met een ernstige stoornis in de intellectuele ontwikkeling
in combinatie met bijkomende medische en/of gedragsproblemen;• Kinderen met lichamelijke handicap in combinatie met een verstandelijke
handicap (IQ <70).Het overgrote deel van de leerlingen voldoet volgens de LCTI aan de criteria.
In 86% van de dossiers is er overeenstemming tussen LCTI en CvI’s
over de positieve oordelen wat betreft de toelaatbaarheid.De groei van het aantal MG leerlingen in het (V)SO is naar verwachting
voornamelijk een gevolg van de toenemende deelname aan het onderwijs van kinderen
die voorheen alleen de Kinderdagcentra (KDC’s) bezochten en niet ingeschreven
stonden op een school. Daarnaast speelt ook de toename van het aantal voorzieningen
voor (V)SO MG, als gevolg van de inrichting van nevenvestigingen en verbrede
toelating een rol.Samenvattend is een groot deel van de groei in cluster 3 het gevolg van
autonome ontwikkelingen (meer en langere deelname van ZMLK en MG leerlingen
aan het onderwijs). Bij de onderwijssoorten LG en LZ is er discussie of de
groei van vooral het aantal rugzak leerlingen terecht is (zie verderop). Voor
het ZMLK is er reden om de indicaties binnen de bandbreedte IQ 60–70
goed te blijven volgen in de komende periode.Ontwikkelingen in cluster 4Cluster 4 neemt duidelijk het grootste deel van de groei voor het gehele
(V)SO en de leerlinggebonden financiering voor zijn rekening. Er is bijna
sprake van een verdubbeling van het aantal deelnemers tussen 2000 en 2005.
De groei is in de voortgezet onderwijsleeftijd groter dan in de basisonderwijsleeftijd.
Kijkend naar absolute aantallen, dan kan worden geconstateerd dat in de leeftijd
van 4 t/m 12 jaar de groei van het aantal rugzakleerlingen groter is dan de
groei in het SO. In de leeftijdscategorie van 13 t/m 18 jarige doet zich echter
de omgekeerde ontwikkeling voor. Daar is de groei in absolute aantallen van
het VSO groter dan de groei van het aantal rugzakken. Procentueel is de groei
van het aantal rugzakken het allergrootst: het gaat om een vertienvoudiging
in het basisonderwijs en globaal een verzevenvoudiging in het voortgezet onderwijs.
Hierbij geldt wel dat de hoge procentuele stijging mede het gevolg is door
het lage aantal leerlingen dat vooruitlopend op de invoering van LGF met ambulante
begeleiding in het reguliere onderwijs zat. Net als voor het ZMLK, geldt voor
cluster 4 dat de mogelijkheden voor ambulante begeleiding voor invoering van
LGF heel beperkt waren.De groei van het aantal rugzakleerlingen is gemeten in oktober 2005. Sindsdien
heeft de groei zich verder doorgezet. In juli 2006 is het aantal rugzakken
cluster 4 in het basisonderwijs (incl. speciaal basisonderwijs) verder gestegen
naar ruim 7 500 en in het voortgezet onderwijs naar bijna 4 500.Nadere analyse van de groei in cluster 4Notitie Ontwikkelingen in het speciaal onderwijsIn de notitie Ontwikkelingen is nagegaan hoe de groei gespreid is over
de REC’s van cluster 4. Omdat de REC regio’s verschillen naar
grootte en aantal leerlingen wordt voor een zuivere vergelijking uitgegaan
van het deelnamepercentage afgezet tegen de basisgeneratie van 4 t/m 12 jarigen
voor het basisonderwijs en de 13 t/m 18 jarigen voor het voortgezet onderwijs.
Naast de verschillen in omvang tussen de REC’s is het vergelijken van
REC’s lastig omdat een groot deel van de deelname aan het (V)SO geregeld
is op basis van zogenaamde residentiële plaatsen, waaronder bijvoorbeeld
de plaatsen bij psychiatrische inrichtingen en Justitiële Jeugdinrichtingen
(JJI’s). Veel residentiële instellingen hebben een bovenregionale
functie, zodat ook leerlingen uit andere regio’s de scholen kunnen bezoeken
en dus een zuivere vergelijking van regio’s niet mogelijk is. In totaal
zijn aan de cluster 4 scholen bijna 8 500 residentiële plaatsen
toegekend. De REC’s 4–3 (Oost-Nederland) en 4–4 (Gooi, Utrecht,
Veluwe) hebben relatief veel plaatsen hebben omdat daar traditioneel veel
residentiële instellingen gevestigd zijn.Ondanks deze beperkingen blijkt dat er behoorlijke verschillen zijn tussen
de REC’s wat betreft de deelname aan SO en VSO. Alle regio’s groeien,
maar sommige regio’s sterker groeien dan andere. Voor de ambulante begeleiding,
waar wel een zuivere vergelijking mogelijk is, is een zelfde ontwikkeling
zichtbaar. Vanaf 2003 neemt de spreiding tussen de regio’s sterk
toe. Dit geldt zowel voor het aantal leerlingen in het (V)SO als het aantal
rugzakken in BO en VO.Uit de nadere analyse van de groeigegevens per regio blijkt verder:• Een sterke samenhang tussen groei van de rugzakken in het BO en
VO (groei van rugzakken in het BO gaat samen met groei rugzakken in het VO
(figuur 20).• Een hoog deelnamepercentage AB BO betekent niet dat het deelnamepercentage
SO laag is. Er zijn nog behoorlijk wat regio’s waarin beide deelnamepercentages
(SO en rugzak) hoog zijn (figuur 21). Voor het VO is deze samenhang veel minder
duidelijk.• De figuren 25 en 26 laten de samenhang zien tussen deelname VSO
en LWOO en deelname SO en speciaal basisonderwijs (SBO). Er blijkt geen duidelijke
tendens uit de figuren. Wel blijkt uit figuur 26 enige samenhang tussen de
groei van de deelname aan SO en AB BO en de afname van de deelname aan het
SBO.In deel II van de Notitie Ontwikkelingen is onderzocht in hoeverre de
deelname aan cluster 4 samenhangt met regiokenmerken, zoals aantal uitkeringsgerechtigden,
eenoudergezinnen, allochtonen en gegevens van justitie. Resultaat hiervan
is dat de ontwikkeling over de tijd van genoemde regiokenmerken maar in zeer
beperkte mate de waargenomen ontwikkeling van het deelnamepercentage in cluster
4 kan verklaren. Dat leidt tot de vraag waar de groei van het aantal cluster
4 geïndiceerde leerlingen dan vandaan komen. Wat is er aan de hand, welke
gedragsproblemen leiden tot een positieve indicatie?Een analyse van de indicatiebesluiten vormde ook onderdeel van het onderzoek
naar de ontwikkelingen in het speciaal onderwijs. Deel II van de notitie Ontwikkelingen
geeft een analyse van de indicatiebesluiten die door de REC’s cluster
4 zijn ingevoerd in CvI-Net. Dit is het geautomatiseerde registratiesysteem
van de LCTI, waarin de CvI’s de indicatiebeslissing motiveren. Op het
moment van onderzoek waren 19 012 beslissingen geregistreerd in het CVI-net
(afgegeven tussen augustus 2003 tot maart 2006). Het gaat hierbij om nieuw
afgegeven indicaties (herindicaties zijn buiten beschouwing gelaten). Uit
de beschikbare gegevens bleek dat niet alle indicatiebesluiten (goed) door
de CvI’s in het CvI-Net zijn verwerkt en dat er grote verschillen zijn
in het aantal geregistreerde beslissingen tussen REC’s. Een goede analyse
van de regionale verschillen in de indicatiestelling is hierdoor vrijwel onmogelijk.
Duidelijk is dat er verschillen bestaan tussen regio’s, maar beter ingevulde
registraties zijn nodig om deze verschillen goed te beoordelen. Dit betekent
ook dat de overdracht van de registratie in het CvI-Net sneller moet. Ik kom
hier later nog op terug.Bij de nu volgende weergave van de resultaten van analyse van het CvI-Net
dient rekening te worden gehouden met bovenstaande beperkingen.• Van de 19 012 beslissingen is 3% negatief, 72%
positief op basis van de criteria en 24% positief op basis van de mogelijkheid
tot beredeneerde afwijking (bij 1% is de beslissing niet ingevuld).• Bij 31% van de besluiten is er geen informatie over de aard
van de problematiek (bij 16% hiervan blijkt geen DSM IV-classificatie
aanwezig te zijn en bij 15% is niets ingevuld). In de meeste van dit
soort gevallen is besloten tot beredeneerde afwijking.• De indicaties op basis van stoornissen in het autistisch spectrum
tellen op tot 36% (PDD-NOS 23%, Autisme 8% en Asperger
5%). De overige indicaties zijn gemotiveerd op basis van uitblijven
resultaat jeugdhulpverlening, aandachtstekort met hyperactiviteit, overige
DSM-IV, (oppositionele) gedragsstoornis, en reactieve hechtingsstoornis.Onderzoeken naar de groei in cluster 4, uitgevoerd door
de LCTIOok de LCTI heeft zich gebogen over de groei van het aantal indicaties
in cluster 4 en daarover gerapporteerd in het Advies 2005. Eerder heeft de
LCTI al de notitie Kanttekeningen bij de groei van de deelname aan cluster
4 uitgebracht (Kamerstukken 2005/06, 27 728, nr. 87). Recent heeft de
LCTI het rapport «De groei van de deelname aan cluster 4: opvattingen
over oorzaken en groeibeperkende maatregelen» uitgebracht. In deze paragraaf
wordt nader ingegaan op de resultaten van de verschillende onderzoeken.In de notitie Kanttekeningen bij de deelname aan cluster 4 geeft de LCTI
aan dat de groei in cluster 4 het gevolg is van een complex van inter-acterende
factoren. Gesteld wordt dat de resultaten van de verkenning onvoldoende basis
bieden om maatregelen te treffen, daarvoor is nader onderzoek nodig. Zoals
in de eerder genoemde brief van 30 november 2005 aan de Tweede Kamer
is gemeld, is gehoor gegeven aan dit advies. Naast een vervolgonderzoek door
de LCTI zijn onderzoeken uitgezet bij het BOPO (Nederlands-Vlaamse vergelijking)
en het onderzoek naar de ontwikkelingen in het speciaal onderwijs.In het Advies op basis van het (dossier)onderzoek van de indicaties afgegeven
in het schooljaar 2004/ 05 gaat de LCTI nader in op de indicatiestelling cluster
4 en de mogelijkheden om tot beheersing van de groei in dit cluster te komen.
Geconstateerd wordt dat voor het overgrote deel van de geïndiceerde leerlingen
hulp nodig is. In bijna 90% van de ingestuurde dossiers deelt de LCTI
het positieve indicatiebesluit van de CvI. Dat sprake is van gedragsproblemen
bij de leerlingen is dan ook niet in discussie. Wel in discussie is de vraag
of de gedragsproblemen dusdanig ernstig zijn dat een cluster 4 indicatie (en
dus toekenning van een rugzak/plaatsing in het (V)SO) terecht is. Op dit punt benoemt de LCTI verschillende aspecten:• Voor een deel van de leerlingen zou men liever eerst observatieplaatsing
willen.• Niet alle leerlingen zouden voor een rugzak van 3 jaar in aanmerking
hoeven te komen.• De omvang van de rugzak zou gedifferentieerder kunnen zijn.• Het blijkt dat het criterium «ontoereikende zorg binnen het
regulier onderwijs», lastig te beoordelen valt omdat de reikwijdte van
de zorg zo verschilt per school.• CvI’s voelen zich blijkbaar voor het blok gesteld als de
reguliere school aangeeft dat de gedragsproblematiek te zwaar is: meer duidelijkheid
over welke zorg van een school verwacht mag worden is zeer gewenst.• De beschrijving van de gedragsstoornis volgens de DSMIV-systematiek
geeft in de praktijk problemen. Gedragswetenschappers hebben er problemen
mee om kinderen op (zeer) jonge leeftijd al te classificeren.In het onderzoek «De groei van de deelname aan cluster 4»
is aan deskundigen in het veld gevraagd naar hun opvattingen over de oorzaken
en de achtergronden van de groei van cluster 4 en naar hun ideeën over
groeibeperkende maatregelen. De gesprekken vonden plaats in de vorm van een
expertmeeting. In totaal zijn acht REC-regio’s geselecteerd omdat zij
een hoog of juist laag deelnamepercentage hebben. Per regio zijn deelnemers
uitgenodigd vanuit het regulier (speciaal) basisonderwijs, vanuit het reguliere
voortgezet onderwijs, LWOO en PRO, vanuit schoolbegeleiding/ jeugdzorg, deelnemers
met ervaring met ambulante begeleiding en deelnemers vanuit de CvI.Als belangrijkste oorzaak van de groei van cluster 4 komt naar voren het
zogenoemde «drempelverlagende effect van de invoering van LGF».
Daarmee wordt bedoeld dat ambulante begeleiding in combinatie met extra zorg
vanuit de eigen school minder ingrijpend is dat het bezoeken van een speciale
school voor leerlingen met ernstige gedragsproblemen. De invoering van de
rugzak is daardoor drempelverlagend. Verder noemt men als belangrijke oorzaken
de toename van diagnostische kennis en maatschappelijke verschuivingen, zoals
veranderende opvoedingspatronen, wijzigingen in de rol van het gezin, de komst
van andere normen en waarden. In het tweede deel van de bijeenkomsten stonden
de groeibeperkende maatregelen centraal. Buiten het gegeven dat hiervoor vaak
weinig ruimte was omdat het eerste deel veel tijd in beslag nam, meldt de
LCTI hierover dat veel deelnemers zich stoorden aan dit onderwerp. Van de
vijf besproken maatregelen werd één voorstel minder negatief
gepercipieerd dan de andere: budgettaire differentiatie bij toekenning van
de rugzak (zie verder p. 31 en verder van het LCTI rapport).Nederlands-Vlaamse vergelijking naar de toename van leerlingen
met gedragsproblemenIn de rapportage over de Nederlands-Vlaamse vergelijking, uitgevoerd onder
regie van de BOPO worden internationale studies aangehaald die uitwijzen dat
er over het algemeen geen substantiële stijging van het aantal kinderen
en jongeren met gedragsproblemen is waar te nemen in de bevolking. Hierbij
wordt een aantal kanttekeningen geplaatst. Zo zijn de meeste studies gebaseerd
op een vorm van rapportering (d.w.z. dat gedragsproblemen worden gerapporteerd
door ouders, leerkrachten, jongeren of andere direct betrokkenen). Sommige
andere onderzoeken naar trends in specifieke problemen bij kinderen en jongeren
leiden tot andere uitkomsten. Studies naar specifieke problemen bij kinderen
en jongeren, zoals ADHD, autismespectrumstoornissen en jeugddelinquentie laten
internationaal significante toename zien van het aantal diagnoses. Voorts
zeggen de studies naar tijdseffecten weinig of niets over de behoefte aan
professionele hulp bij ouders, leerkrachten of andere opvoeders
die te maken hebben met kinderen die ernstige gedragsproblemen vertonen.De onderzoekers wijzen erop dat gedragsproblemen zich voordoen in interacties
met anderen en dus interactieproblemen zijn. Het huidige beleid maakt het
voor scholen relatief gemakkelijk om gedragsproblemen louter als kindproblemen
te zien, het interactionele karakter ervan te negeren en zichzelf te ontslaan
van de verantwoordelijkheid er binnen het gewone zorgcircuit wat aan te doen.
Onderzoek in Vlaanderen wijst uit dat handelingsverlegenheid van leerkrachten
ten aanzien van gedragsproblemen veranderbaar is wanneer zij worden begeleid
in het zoeken naar aanpakmogelijkheden en voldoende steun krijgen bij de uitvoering
in de klas. Ook in de schoolorganisatie dient er systematisch aandacht voor
de aanpak van gedragsproblemen te zijn. De draagkracht van scholen is niet
onbeperkt, maar het zorgpotentieel van scholen kan wel in kaart gebracht worden
en bewaakt.Een ander aspect waar de onderzoekers op wijzen zijn de problemen inzake
de praktijk van de indicatiestelling. In de huidige indicatiesystematiek wordt
naar mening van de onderzoekers een cruciale stap overgeslagen: de verklaringsanalyse.
Hierin wordt nagegaan welke factoren de gedragsproblemen verklaren en in stand
houden, van de context en van de bevorderende en protectieve factoren die
hierin aanwezig zijn. Vervolgens kan worden nagegaan welke begeleiding het
best past bij het kind met dit probleem in deze situatie. Zonder voorafgaande
verklaringsanalyse wordt diagnostiek uitgehold tot «afvinken»
met het oog op de indicatie die tot verwijzing of een leerlinggebonden budget
leidt. Bij de verklaringsanalyse dienen niet enkel kind kenmerken, maar ook
het gewenste zorgniveau en de zorgmogelijkheden van de reguliere school betrokken
te worden. Er zouden «filters» ingebouwd kunnen worden waarbij
toekenning van extra budgetten afhankelijk wordt van voorafgaande handelingsplanning
en aantoonbare aanpassingen in het onderwijsaanbod van de reguliere school.De financieringssystematiek is een andere invalshoek van waaruit de groei
van het aantal leerlingen met een cluster 4 indicatie wordt besproken. Uitgegaan
wordt van de theorie waarin financieringsmodellen worden verdeeld in input,
throughput en output modellen. Duidelijk moge zijn dat alle modellen voor-
en nadelen kennen en dat de drie modellen verschillende vormen van strategisch
gedrag opleveren (zie pag. 11 en verder van de Nederlands-Vlaamse vergelijking).
Het Nederlandse stelsel kent een inputfinanciering: voor elke leerling die
wordt geïndiceerd, worden aanvullende middelen toegekend. Analyse van
dit model leidt tot de conclusie van de onderzoekers dat het Nederlandse model
niet in staat is de uitgaven in de hand te houden.Conclusies analyse cluster 4De geschetste achtergronden van de groei binnen cluster 4 brengen mij
tot volgende bevindingen:1. Dat er sprake is van toename van het aantal leerlingen waarbij gedragsproblemen
worden benoemd is duidelijk. Een groot aantal factoren speelt hierin een rol:
verbetering diagnostische kennis, toegenomen complexiteit van de samenleving,
strategisch gedrag, het drempelverlagende effect van LGF, vermindering van
de tolerantie van gedragsproblemen in het onderwijs (en de maatschappij).
Echter onduidelijk is welk aandeel deze factoren afzonderlijk hebben in de
groei van cluster 4. De onderzoeken geven hier geen antwoord op.2. De volgende vraag die kan worden gesteld is of alle gesignaleerde problemen
dermate ernstig zijn dat deze een cluster-4 indicatie rechtvaardigen.
De toename van het aantal cluster 4 leerlingen gaat samen met een afname van
de SBO populatie. Echter of het hier om een causaal verband gaat en sprake
is van communicerende vaten wordt in voorliggende onderzoeken niet geconcludeerd.
Mogelijk neemt de duurdere tweedelijns voorziening (LGF) de taken van de eerstelijnsvoorzieningen
(SBO/LWOO) over. Hoewel dit niet direct kan worden geconcludeerd op basis
van de gegevens die er nu liggen, roept dit wel de vraag op of de eerste-
en tweedelijns voorzieningen voldoende op elkaar zijn afgestemd.3. Het stoorniscriterium lijkt een dominante rol in de indicatiestelling
te spelen. Echter, in de criteria is neergelegd dat naast de stoornis ook
sprake moet zijn van «ontoereikende zorg» in het regulier onderwijs
en van een «beperking in de onderwijsparticipatie». Dit impliceert
dat medici en gedragsdeskundigen die niet weten hoe het kind op school presteert
niet zonder meer kunnen adviseren een rugzak aan te vragen.4. Wat betreft de indicatiestelling kan worden gesteld dat indertijd scherpe
criteria zijn afgesproken waaraan een indicatie moet voldoen. Deze criteria
liggen vast in de Regeling Indicatiecriteria. Het moet gaan om een ernstige
psychische stoornis, (a), die zich ook buiten school manifesteert; (b), waarbij
sprake is van een ernstige structurele beperking in de onderwijsparticipatie,
en; (c) waarbij de zorg vanuit het regulier onderwijs onvoldoende effect heeft.
De verwachting was dat met deze scherpe criteria zouden resulteren in een
beheersbare ontwikkeling van het aantal leerlingen in cluster 4. Deze verwachting
is echter niet uitgekomen.5. Voorts blijkt uit de analyse van de LCTI dat de uitvoering van de indicatiestelling
op een aantal punten (met name de ontoereikende zorg in het reguliere onderwijs
en de beperking in de onderwijsparticipatie) verbetering behoeft.6. De grote verschillen tussen (REC)regio’s wat betreft de deelnamepercentages
(V)SO en AB kunnen niet uit objectieve factoren worden verklaard. In het onderzoek
van de LCTI in acht regio’s wordt een drempelverlagende werking van
LGF gesignaleerd, die een aanzuigende werking heeft. Hoe groot de aanzuigende
werking is, hoe REC’s en CvI’s hiermee omgaan wordt uit de beschikbare
gegevens niet duidelijk.7. De sterke groei van het cluster 4 onderwijs leidt in de praktijk voor
de REC’s tot grote uitvoeringsproblemen, bijvoorbeeld waar het gaat
om het werven van goed personeel of de inrichting van passende onderwijshuisvesting.
Daarmee staat de kwaliteit van de geboden speciale zorg onder druk.Al met al is er sprake van een forse groei van het aantal geïndiceerde
leerlingen. In totaal leidt de groei van het aantal leerlingen met een rugzak
in het regulier onderwijs tussen 1 augustus 2005 en 1 augustus 2006
tot een extra uitgave van € 73 mln., waarvan € 45 mln.
naar cluster 4 leerlingen gaat. De groei van het (V)SO in dezelfde periode
leidt tot een extra uitgave van € 41 mln. Hiervan gaat € 24
mln. naar cluster 4.Destijds, met de invoering van LGF is de verwachting uitgesproken dat
sprake zou zijn van een beheersbare leerling-ontwikkeling, daar zijn de criteria
op geformuleerd. Naast de verwachting dat de criteria zouden leiden tot een
consolidatie van het aantal leerlingen, was de idee dat bij een eventuele
stijging van het aantal leerlingen deze geduid zou kunnen worden. Immers,
in tegenstelling tot voor de invoering van LGF worden leerling-dossiers opgebouwd
waarin de indicatie voor de leerling wordt gemotiveerd. Het was dan ook mogelijk
een openeinde systematiek voor de bekostiging te realiseren. De groei die
zich nu voordoet is echter niet te verantwoorden op basis van de dossiers:
dossiers zijn niet compleet en criteria worden onvoldoende zichtbaar toegepast.
De verhouding tussen de eerste en de tweede lijn dreigt uit evenwicht te raken.
Kortom, er is sprake van een onwenselijke situatie, ook voor
het (V)SO zelf. De constante druk op uitbreiden van de school, het vinden
van voldoende (gekwalificeerd) personeel en huisvesting is lastig en leidt
tot wachtlijsten. Duidelijk is dat een betere beheersing van de ontwikkeling
noodzakelijk is.Beheersing van de ontwikkelingenIn de verschillende rapporten over de groei in cluster 4 worden voorstellen
gedaan om tot een betere beheersing van de leerling-ontwikkeling te komen.
In deze paragraaf wordt ingegaan op voorstellen die op korte termijn kunnen
bijdragen aan een betere beheersing van de ontwikkelingen. Daarnaast wordt
een aantal scenario’s geschetst die zijn voorgesteld in de onderzoeken
maar die nadere uitwerking vergen voordat daarover besluitvorming kan plaatsvinden.
Uiteraard kan een volgend kabinet ook kiezen voor uitwerking van andere maatregelen.1.  Striktere uitvoering indicatiestellingUit verschillende onderzoeken blijkt dat teveel dossiers niet op orde
zijn. De beredeneerde afwijking wordt veel meer gebruikt dan verwacht en de
regionale verschillen zijn (te) groot en niet te verklaren. De eerste actie
die hier uit volgt is dat de uitvoering van de indicatiestelling beter moet:a. het dossier moet op orde zijn, anders geen indicatie;b. scherper toezicht: waar nodig aanwijzing geven;Ad. a.Alleen wanneer de indicatiedossiers op orde zijn kan worden beoordeeld
of een eventuele groei van het aantal leerlingen het gevolg is van autonome
ontwikkelingen. Wanneer dossiers niet compleet zijn, of onvoldoende informatie
bevatten om een oordeel te geven over het indicatieverzoek, moet het dossier
terug worden gestuurd. Dit geldt overigens niet alleen voor cluster 4, maar
ook voor de clusters 2 en 3. Hoewel dit kan leiden tot een gevoel van extra
bureaucratie, ben ik van mening dat het hier gaat om zorgvuldige en correcte
uitvoeren van de regelgeving. Zonder zorgvuldige indicatiestelling ondergraaft
het stelsel zich.Ad. b.De uitvoering van de indicatiestelling moet dus beter. Of de uitvoering
ook daadwerkelijk verbetert moet worden gecontroleerd, het toezicht moet dan
ook worden verbeterd. Ook hiervoor geldt dat de verscherping van het toezicht
ook voor de andere clusters van toepassing is.Vorig jaar heeft de Kamer een kamerbreed gesteunde motie ingediend waarin
wordt verzocht de LCTI op te heffen. In antwoord hierop heb ik voorgesteld
de toezichtstaak te behouden en te beleggen bij de inspectie voor het onderwijs.
In juni vorig jaar heeft u daarmee ingestemd. Het streven was de wetswijziging
die daarvoor nodig is per 1 augustus 2006 te realiseren. Deze datum is
echter niet gehaald. Verwachting is nu dat het toezicht op de uitvoering van
de indicatiestelling per 1 augustus 2007 kan worden uitgevoerd door de
inspectie. Al met al is de positie van de LCTI door alle ontwikkelingen verzwakt.
In deze brief wil ik benadrukken dat, zolang de wetswijziging niet is gerealiseerd,
de LCTI verantwoordelijk is voor het toezicht op de indicatiestelling. Over
de verscherping van het toezicht ben ik in overleg met de LCTI. Bij de bespreking
van de notitie over de ontwikkelingen in het speciaal onderwijs is naar voren
gekomen dat het CvI-Net niet door alle CvI’s goed en tijd wordt ingevuld.
Voor de goede uitvoering van het toezicht is het cruciaal dat het CvI-Net
goed en tijdig wordt ingevuld. De aanpassingen in het CvI-Net maken dat ook
mogelijk. De kinderziekten waar het systeem in het begin mee heeft gekampt,
zijn opgelost. Ik verwacht dan ook dat de CvI’s het CvI-Net snel en
correct gebruiken. De LCTI zal ik vragen scherp in de gaten te houden of het CvI-Net tijdig en compleet wordt ingevuld en vragen zonodig
maatregelen te treffen.In het verlengde van de punten a en b ligt dat de criteria die worden
gehanteerd bij de indicatiestelling duidelijk moeten zijn. Uit het onderzoek
van de LCTI blijkt dat CvI’s verschillend omgaan met het criterium ontoereikende
zorg in het onderwijs. Dit wijst erop dat dit criterium onvoldoende helder
is. Naar aanleiding hiervan heeft de LCTI in mei 2006 de CvI’s een brief
gestuurd waarin een verduidelijking wordt gegeven van het criterium «ontoereikende
zorg», en hoe dat te beoordelen. Gemeld wordt dat de LCTI de dossiers
op dit punt strenger zal gaan controleren. De komende periode moet blijken
of deze brief voldoende effect heeft of dat een aanvullende actie nodig is.Voorts komt in het advies van de LCTI naar voren dat het criterium «beperking
in de onderwijsparticipatie» («bop») vaak onvoldoende wordt
onderbouwd. Deels kan dit worden verklaard door professionals (gedragsdeskundigen,
artsen, etc) die in het rapport met de diagnosestelling aan de ouders adviseren
een rugzak aan te vragen. Zonder kennis over de wijze waarop het kind op school
functioneert, kan een professional een dergelijk advies niet doen. Voorwaarde
voor een indicatie is immers dat naast de handicap/ stoornis ook sprake is
van een «bop». De LCTI heeft regelmatig overleg met de beroepsgroepen
en ik heb gevraagd beschreven punt daar te agenderen.Primair moeten CvI’s toetsen of sprake is van een «bop»:
is dit goed onderbouwd. Een verklaring van een professional is niet voldoende.
Ik heb aan de LCTI gevraagd of zij kan nagaan of dit onderdeel van de criteria
voldoende duidelijk is voor de scholen of dat nadere concretisering nodig
is.2. Versterken draagkracht van de reguliere scholenGedragsproblemen zijn in hoge mate een subjectief gegeven. Zoals in de
Nederlands/ Vlaamse vergelijking wordt aangegeven, gaat het bovendien om een
interactieprobleem. Aangegeven is dat de draagkracht van scholen en leerkrachten
verbeterd kan worden. Onderzoek in Vlaanderen heeft dat ook aangetoond. Ik
vind dit een belangrijk punt en een aantal ontwikkelingen is in gang gezet
die naar mijn idee kunnen bijdragen aan de vergroting van de draagkracht van
scholen:• Gedragswerk: Een project om de samenwerking rondom leerlingen met
gedragsproblemen te verbeteren. Aan de hand van een overzicht met leerlingen
die buiten de boot (dreigen te) vallen wordt met betrokkenen in een regio
gezocht naar concrete oplossingen voor deze leerlingen, en voor structurele
oplossingen. Dit gebeurt allemaal op basis van huidige regelgeving en financieringsstromen.
Voorbeelden en modellen voor oplossingen en samenwerking worden via de website,
en actief via nieuwsbrieven verspreid (www.gedragswerk.nl).• ZioS/ ZAT’s: In het kader van Jong zijn zorg adviesteams
(ZAT’s) ingericht om tot een betere afstemming van de zorg in en om
de school (ZioS) te komen. Bedoeling is dat deze netwerken leiden tot een
vergroting van de draagkracht van scholen en leerkrachten. Door snel passende
hulp in te schakelen kan worden voorkomen dat problemen escaleren.• Vernieuwing van de zorgstructuren/ Passend Onderwijs: in februari
hebben wij gesproken over de hoofdlijnen voor de Vernieuwing van de zorgstructuren,
tegenwoordig beter bekend als «Passend onderwijs». De samenwerking
tussen regulier- en speciaal onderwijs, de uitwisseling van expertise en het
zoeken naar flexibele onderwijsarrangementen, allemaal met het doel te komen
tot passend onderwijs voor alle leerlingen staan in die vernieuwing centraal.
Eén dezer dagen ontvangt u van mij de notitie met de resultaten van
de uitwerking van de hoofdlijnen in het afgelopen half jaar en
de voorstellen voor het vervolgtraject.Deze ontwikkelingen naar meer samenwerking, naar een passend onderwijsprogramma
voor alle leerlingen vormen de organisatorische basis om de draagkracht van
de scholen te vergroten. Zoals we weten uit de rapportages van de inspectie,
is de zorg voor leerlingen in de klas in veel gevallen nog onvoldoende. In
de komende periode zal de aandacht dan ook moeten worden verbreed van de organisatorische
structuur naar de inhoud. De ontwikkelingen gelden voor alle scholen: alle
scholen moeten daar aan meedoen. Bij de indicatiestelling en de afstemming
tussen de eerste- en tweedelijns voorzieningen, waar ik zo nog op terug kom
wil ik dan ook bezien op welke wijze de inzet van de school kan worden meegenomen.
Daarbij moet ook worden meegenomen wat de mogelijkheden zijn indien scholen
zich onttrekken aan hun verantwoordelijkheden.De mate waarin de maatregelen die onder 1 staan beschreven effectief zullen
zijn is onzeker waar het gaat om een structureel betere beheersing van de
leerling-ontwikkeling te realiseren. Voor de korte termijn verwacht ik echter
dat deze een bijdrage kunnen leveren. Het gaat om maatregelen die direct uitgevoerd
kunnen worden. Bovendien, kan meer informatie over de kenmerken van leerlingen
met een indicatie bijdragen aan de beoordeling welk deel van de groei autonoom
is te verklaren. Voor punt 2, het versterken van de draagkracht van de scholen
geldt dat dat iets is waar we structureel aan moeten blijven werken. Alleen
op die manier kan passend onderwijs voor alle leerlingen worden gerealiseerd.Een deel van de onderzoekers is pessimistisch over de mogelijkheden de
indicatiesystematiek aan te passen. Gelet hierop bestaat een reële mogelijkheid
dat bovenstaande maatregelen onvoldoende effect hebben. Het is daarom wenselijk
een aantal zwaardere maatregelen voor te bereiden. In de verschillende onderzoeken
worden hiertoe voorstellen gedaan. Zo stelt de LCTI voor te gaan variëren
in de indicatietermijnen en in de omvang van de rugzak en wordt in de Nederlands-Vlaamse
vergelijking voorgesteld over te stappen op een throughput financiering. Het
gaat daarbij om voorstellen op hoofdlijnen. Naar mijn idee is een nadere uitwerking
van de voorstellen dan ook noodzakelijk voordat besluitvorming kan plaatsvinden.
Onderstaande voorstellen worden komende periode, in overleg met het onderwijsveld
nader uitgewerkt.3. Variëren in de indicatietermijnen en in de hoogte
van de LGFDe LCTI stelt voor meer variatie aan te brengen in de indicatietermijnen
en in de hoogte van de LGF. Zo zou de indicatie voor jonge kinderen en voor
leerlingen met PDD/NOS en andere aan autisme verwante stoornissen in een aantal
gevallen korter kunnen. Voorts zou niet voor alle leerlingen de huidige omvang
van het leerlinggebonden budget nodig zijn. Bij de uitwerking van dit voorstel
wil ik naast de LCTI ook ambulant begeleiders betrekken. Zij hebben immers
veel ervaring van de problematiek van verschillende leerlingen en inzicht
in mate waarin begeleiding nodig is. Graag wil ik weten hoe de criteria eruit
komen te zien wanneer meer wordt gedifferentieerd. Bij de uitwerking dient
rekening gehouden te worden met de opmerkingen die zijn gemaakt in de NederlandsVlaamse
vergelijking (het ontbreken van een verklarende analyse in de huidige systematiek
en het voorstel met «filters» te gaan werken).In aanvulling op het advies van de LCTI, wil ik nog twee zaken laten onderzoeken.
Allereerst de beredeneerde afwijking. Graag wil ik antwoord op de vraag of
de mogelijkheid van de beredeneerde afwijking overeind moet blijven. Indien
het antwoord hierop ja is, zal duidelijk moeten worden gemaakt wanneer de
beredeneerde afwijking mag worden gebruikt. Ten tweede wil ik
laten onderzoeken de afstemming van de eerstelijns voorzieningen (SBO, LWOO
en PRO) en de tweedelijns voorziening ((V)SO/ LGF) meenemen. In het bijzonder
de verhouding LGF/ SBO. In het oorspronkelijke wetsvoorstel LGF was inschrijving
van LGF leerlingen in het SBO niet mogelijk. Via amendement is dit alsnog
gerealiseerd. De inzet was toen: in bijzondere gevallen moet plaatsing in
het SBO mogelijk zijn. Geregeld is daarom dat scholen moeten motiveren waarom
plaatsing in het SBO noodzakelijk is. Gelet hierop, is de omvang van de LGF
in tegenstelling tot in het VO niet gecorrigeerd voor de zorgmiddelen die
al beschikbaar zijn in het SBO. Wel is in het overleg met de Tweede Kamer
destijds aangegeven dat, indien het aantal leerlingen sterk zou stijgen de
rugzak lager kan worden vastgesteld. In artikel 70a, zesde lid, van de WPO
is dan ook vastgelegd dat bij rugzak in het SBO bij AMvB lager kan worden
vastgesteld dan bij plaatsing in het reguliere basisonderwijs. Hieraan wil
ik uitvoering geven.De motivering voor plaatsing in het SBO is over het algemeen zwak. Voorts
neemt het aantal leerlingen met een LGF in het SBO sterk toe. In juni 2006
zaten 1944 leerlingen met een LGF in het SBO waarvan de helft cluster 4 leerlingen.
In juni vorig jaar waren dat nog 1156 leerlingen. Ik wil weten op welke wijze
uitvoering gegeven kan worden aan genoemd artikel in de WPO. Dit betekent
dat duidelijk moet zijn voor welke leerlingen en in welke mate de LGF gecorrigeerd
moet worden voor de zorgmiddelen die al in het SBO aanwezig zijn.Naast de afstemming met de eerstelijnsvoorzieningen, als hierboven beschreven,
is een belangrijk onderdeel van de uitwerking van wijzigingen in de criteria
de beoordeling wat de verwachte effecten zijn van de herziening van de indicatiestelling.
Leiden deze tot een betere beheersing van de systematiek? Hoeveel leerlingen
komen in aanmerking voor welke indicatie? Leiden de maatregelen niet tot een
(sterke) toename van de administratieve lasten?Het voordeel van deze maatregel is dat uit het onderzoek van de LCTI blijkt
dat hiervoor (enig) draagvlak bestaat in het veld. Zoals al eerder aangegeven,
blijkt anderzijds uit de Nederlands-Vlaamse vergelijking dat gedragsproblemen
subjectief zijn en het daardoor lastig is te komen tot een indicatiestelling
die objectief en onafhankelijk is vast te stellen, zoals bij LGF wordt nagestreefd.
Volgens genoemd onderzoek leidt het bijstellen van de systematiek niet tot
een structurele oplossing. Gelet hierop, wil ik ook een verdergaande maatregel
nader uitwerken.4. «Throughput» financieringIn de Nederlands-Vlaamse vergelijking wordt gesteld dat de zogenaamde
inputfinanciering die het Nederlandse systeem kenmerkt, een belangrijke bijdrage
levert aan de groei van het aantal leerlingen. Voorgesteld wordt om een troughputfinanciering
te realiseren. In tegenstelling tot de huidige situatie waarin voor elke leerling
een budget volgt, zou vooraf het budget moeten worden vastgesteld waarna de
verdeling van middelen op een lager niveau vorm moet krijgen. Overwegende
de ontwikkelingen in cluster 4 wordt voorgesteld deze maatregel, in overleg
met het onderwijsveld nader uit te werken voor de LGF voor cluster 4. Voor
het (voortgezet) speciaal onderwijs zou de openeinde systematiek kunnen blijven
bestaan. Belangrijk bij de uitwerking is, op welke wijze een dergelijke systematiek
rekening houdt met autonome ontwikkelingen. Uit de onderzoeken blijkt dat
in ieder geval een deel van de groei wordt veroorzaakt door autonome ontwikkelingen.
De uitwerking moet antwoord geven op de vertaling van autonome ontwikkelingen
bij de vaststelling van het macrobudget. Net als de onder punt 3 beschreven
variant, geldt ook voor dit scenario dat effecten van de maatregel in een
meerjarig budgettair kader moeten worden vertaald. Voor de uitwerking stel
ik het volgende voor. De rugzakfinanciering bestaat nu uit twee componenten. Een deel voor de
reguliere school en een deel dat wordt herbesteed bij de speciale scholen
van de REC’s cluster 4. Aansluitend bij de ontwikkelingen in het kader
van de Vernieuwing van de zorgstructuren/ passend onderwijs, worden de middelen
voor de reguliere scholen toegevoegd aan de zorgmiddelen voor de samenwerkingsverbanden
WSNS en VO (inclusief HAVO en VWO). Hiermee wordt de zorgcapaciteit van (de
samenwerkingsverbanden in) het reguliere onderwijs voor leerlingen met gedragsproblemen
versterkt. De samenwerkingsverbanden bezien op welke wijze de middelen het
beste ingezet kunnen worden, zodat uit het uitgangspunt passend onderwijs
voor elke leerling wordt gerealiseerd (conform de zorgplicht die in het kader
van de Vernieuwing van de zorgstructuren/ passend onderwijs wordt voorgesteld).De middelen die nu worden toegekend aan het (V)SO voor ambulante begeleiding
worden, in dit scenario toegekend aan de REC’s cluster 4. De REC’s
krijgen de opdracht om met deze middelen de scholen in de samenwerkingsverbanden
te begeleiden bij de opvang van kinderen met gedragsproblemen. Het accent
ligt zoveel mogelijk op preventieve begeleiding waardoor de zorgcapaciteit
van de reguliere scholen zoveel mogelijk wordt versterkt. Voorts is het bij
de uitwerking van belang dat wordt aangegeven hoe een effectieve inzet van
ambulant begeleiders kan worden bereikt, zodat de reistijd en overhead van
ambulante begeleiding worden beperkt. Dit sluit aan bij het voorstel in de
Nederlands-Vlaamse vergelijking waarin wordt gesteld dat de handelingsbekwaamheid
van leerkrachten kan worden vergroot indien zij bij de uitvoering worden ondersteund.
Reguliere scholen kunnen bij het REC om ondersteuning voor leerlingen (en
leerkrachten) verzoeken. Het REC stelt een onderzoek in op de school en zal
op basis daarvan adviezen geven en indien noodzakelijk de leerkracht en de
leerling in de reguliere setting begeleiden.Tot slot, dient bij de uitwerking ook aandacht te zijn voor de toelating
tot het (V)SO. De vraag onder welke voorwaarden plaatsing in het (V)SO mogelijk
is, moet worden beantwoord. Aangegeven moet worden op welke wijze wordt voorkomen
dat voorgestelde uitwerking niet leidt tot extra druk op het (V)SO cluster
4 of het onderwijs in de andere clusters. Mocht uit deze uitwerking blijken
dat het niet mogelijk is enerzijds voor cluster 4 een vorm van budgettering
te introduceren en daarnaast een openeinde systematiek overeind te houden,
dan moet in de uitwerking ook de budgettering voor het(V)SO cluster 4 worden
meegenomen.Een uitwerking als hier beschreven kan leiden tot druk op de REC’s
om begeleiding. Om dit te ondervangen, is het van belang dat de samenwerking
tussen regulier onderwijs (inclusief de samenwerkingsverbanden) en de REC’s
met de scholen voor (V)SO versterkt wordt. Dit is ook in lijn met de ontwikkelingen
in het kader van de Vernieuwing van de zorgstructuren/ passend onderwijs.
Ook het eerder genoemde project Gedragswerk is gericht op een verbetering
van de samenwerking rondom leerlingen met gedragsproblemen.De kans bestaat dat de beschreven maatregel wordt gelezen als een verzwakking
van de positie van de ouders. Met LGF hebben zij «een stem» gekregen
richting de reguliere school waar het gaat om het onderwijs aan hun geïndiceerde
kind. Echter, eveneens binnen het kader van de Vernieuwing van de zorgstructuren/
passend onderwijs wordt gewerkt aan de versterking van de positie van de ouders.
Via die weg kan bereikt worden dat de positie van alle ouders wordt versterkt.
Uitgangspunt daarbij is dat de school na overleg met de ouders een passend
onderwijsprogramma ontwikkelt. De ouders kunnen vervolgens beoordelen (al
dan niet met ondersteuning) of zij instemmen met het programma en hun kind
inschrijven op de school. Wat betreft de bredere versterking van de positie
van ouders als geheel geldt dat de WMS hiertoe mogelijkheden biedt. Op de versterking van de positie van de ouders kom ik uitgebreid terug
in de notitie over de uitwerking van de Vernieuwing van de zorgstructuren
in het afgelopen half jaar die u in de eerste week van september kunt verwachten.Het voorstel in de Nederlands-Vlaamse vergelijking betekent een wijziging
van de huidige systematiek, waarvoor wetswijziging noodzakelijk is. Dit betekent
dat het tenminste anderhalf jaar duurt dat een dergelijke maatregel kan worden
ingevoerd. Zoals gezegd, is naar mijn mening eerst een nadere uitwerking nodig
voordat besluitvorming hierover kan plaatsvinden. Gestart wordt met de uitwerking,
zodat het volgende Kabinet hierover een besluit kan nemen. Tot slot, is mijns
inziens de invoering van een zorgplicht welke scholen de verantwoordelijkheid
geeft voor elke leerling een passend onderwijsprogramma te bieden, een noodzakelijke
voorwaarde om over te gaan op een vorm van «throughput» financiering.
Alleen op die manier kan worden voorkomen dat scholen hun verantwoordelijkheid
niet nemen en leerlingen tussen wal en schip vallen.ProcedureelZoals aangegeven, gaat de verscherping van het toezicht per direct in.
Over de wijze waarop dit gebeurt, ben ik in overleg met de LCTI. Ook de inspectie,
als toekomstig toezichthouder en met veel ervaring op het gebied van (verscherpt)
toezicht wordt hierbij betrokken. De uitwerking van de mogelijkheden tot variatie
in indicatietermijnen en omvang van de LGF en de afstemming met de eerstelijns
voorzieningen wil ik voor het kerstreces afronden. Dat geldt ook voor de uitwerking
van de «throughput» financiering in cluster 4. Het volgende Kabinet
kan dan beoordelen wat de beste manier is om tot een structurele beheersing
van de leerling-ontwikkeling te komen. In de begroting 2007 is vooralsnog
een aftopping in de leerlingenraming opgenomen wat betreft de bekostiging
van het (V)SO/ LGF. Afgesproken is dat op basis van de onderzoeken wordt bezien
hoe de beoogde beheersing van de uitgaven kunnen worden gerealiseerd. Over
de maatregelen en de daarbij behorende implementatiekosten om tot een goede
beheersing te komen moet bij VJN 2007 besluitvorming plaatsvinden.Al met al moet mijns inziens de opbrengst van de activiteiten die in deze
brief worden voorgesteld zijn, een passend onderwijsprogramma voor alle leerlingen
in een beheersbaar systeem. Naast de voorliggende brief wil ik in dat kader
ook wijzen op de notitie met de uitwerking in het afgelopen jaar van de hoofdlijnen
van de Vernieuwing van de zorgstructuren (tegenwoordig beter bekend als «Passend
onderwijs»). U ontvangt deze één dezer dagen. Vooruitlopend
hierop kan ik u alvast melden dat, in tegenstelling tot de oorspronkelijke
voorstellen de voorgestelde verbeteringen in het stelsel zullen starten vanuit
de huidige structuren. Voor de wijze waarop de verbeteringen gerealiseerd
kunnen worden blijft overeind dat de invoering van een zorgplicht hiervoor
een goed instrument lijkt.Begin september verwacht ik de resultaten van het onderzoek naar de wachtlijsten
in het (V)SO op 16 januari 2006, uitgevoerd door de inspectie. Zodra
ik het rapport daarover binnen krijg, wordt dit naar uw Kamer gestuurd. Het
inspectierapport dat ik onlangs heb ontvangen over de wachtlijsten in het
SBO op 1 oktober 2005 stuur ik u dan ook toe.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VIII-267.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl