Onregelmatigheden bekostiging in het (hoger) onderwijs; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28248, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

13-03-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28248 nr. 26

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI Vragen en antwoorden n.a.v. vragen bij de aanbiedingsbrief
bij het eindrapport zelfreinigend onderzoek (28 248, nr. 22)1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344II Vragen en antwoorden n.a.v. vragen over het eindrapport
zelfreinigend onderzoek (28 248, nr. 22)1234567891011121314151617
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28248Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 248Onregelmatigheden bekostiging in het (hoger) onderwijsnr. 26LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 11 maart 2003De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft de volgende vragen ter beantwoording voorgelegd aan de minister
en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de aanbiedingsbrief
en het eindrapport zelfreinigend onderzoek zoals uitgevoerd in de lump sum
sectoren BVE, HBO en WO dd. 13 december 2002 (kamerstuk 28 248,
nr. 22). De minister en de staatssecretaris hebben de vragen beantwoord bij
brief van 10 maart 2003. Vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,CornieljeDe griffier van de commissie,De KlerI Vragen en antwoorden n.a.v. vragen bij de aanbiedingsbrief
bij het eindrapport zelfreinigend onderzoek (28 248, nr. 22)1Kan de Kamer worden geïnformeerd over de methodiek
welke ten grondslag heeft gelegen aan de opstelling van de vragen van het
zelfreinigende onderzoek?Bij het opstellen van de vragenlijsten is uitgegaan van concrete indicaties
uit het op dat moment aanwezige basismateriaal. Dit basismateriaal betreft
onder meer het rapport van de accountantsdienst over de inschrijving van buitenlandse
studenten bij zes hogescholen dat u op 27 februari 2002 is toegezonden
en risico-analyses, die door de Task-Force Rekenschap (van Lunteren) zijn
uitgevoerd ten aanzien van de bekostigingssystemen in HBO, WO en BVE. De vragenlijsten
zijn opgesteld op basis van de in de vorige zin genoemde indicaties, van het
wettelijk kader voor de bekostiging en van materiaal, aangedragen door de
desbetreffende beleidsdirecties. Dat heeft in eerste aanleg geleid tot een
vragenlijst voor het HBO met een indeling in vijf hoofdcategorieën: onderwijsinspanning
in relatie tot bekostiging, het persoonsgebonden karakter van de inschrijving,
collegegeld, samenwerking tussen en samenloop van inschrijving aan bekostigd
en niet-bekostigd onderwijs en andere bekostigingsvoorwaarden. Binnen de vijf
hoofdcategorieën zijn een of meer vragen opgesteld met als oogmerk via
die vragen de instellingen in de gelegenheid te stellen zoveel mogelijk informatie
te verstrekken over de verschillende manieren waarop zij met de in de vragen
aangeduide thema's omgaan. Door een algemene slotvraag is de instellingen
de gelegenheid geboden zaken te melden die in de voorgaande vragen nog niet
aan de orde waren gekomen. De HBO-vragenlijst heeft als voorbeeld gediend
voor de vragenlijsten voor de BVE-sector en het WO. Het uitzenden van de vragenlijsten
en de strekking daarvan zijn besproken met de BVE-raad, de HBO-raad, de VSNU
en de COLO.2Kan de Kamer inzage verkrijgen in de dossiers van de
individuele instellingen? Zo neen, waarom niet?De informatierelatie tussen regering en parlement wordt beheerst door
de verplichting van de regering en individuele bewindspersonen aan de Kamer
alle inlichtingen te verstrekken die de Kamer vraagt. Deze verplichting is
neergelegd in artikel 68 van de Grondwet. Alleen om politieke redenen of als
het belang van de staat in het geding is, kan op deze algemene regel een uitzondering
worden gemaakt. Gelet op het feit dat de inhoud van de dossiers van de individuele
instellingen voor een belangrijk deel bestaat uit voorlopige oordelen waarover
bovendien nog geen hoor- en wederhoor heeft plaatsgevonden, kan het belang
van de staat in het geding komen in de zin van kans op eisen tot schadevergoeding
indien de individuele dossiers nu openbaar zouden worden gemaakt. Wel kan
de Kamer desgewenst vertrouwelijk kennis nemen van de dossiers. Voor de goede
orde zij nog opgemerkt dat uit de jurisprudentie blijkt dat het feit dat een
bewindspersoon de Kamer vertrouwelijk informeert, niet meebrengt dat de pers
of een al dan niet willekeurige derde om die reden ook een recht op informatie
toekomt.3Waarom is slechts teruggekeken tot het jaar 2000 en
niet tot het jaar 1998?In het zelfreinigend onderzoek is teruggekeken tot vijf jaar voor de start
van het onderzoek. Door de accountantsdienst is aan de instellingen in de
gevallen waarin niet is terug gekeken tot vijf jaar voor de start van het onderzoek gevraagd aanvullende gegevens over die periode te verstrekken.
Bij de analyse van de beschikbare gegevens is echter gebleken dat de gegevens
onbetrouwbaarder worden naar mate zij ouder zijn. Zo sluiten bijvoorbeeld
door fusies van instellingen de gegevens uit de administraties niet meer goed
op elkaar aan. Uit het valideringsonderzoek in het kader van het zelfreinigend
onderzoek is gebleken dat er sprake is van bruikbare gegevens vanaf het inschrijvingsjaar
1998, dus het bekostigingsjaar 2000.4Waarom leidt de categorie 'oranje' tot het niet nader
kunnen duiden van rechtmatig of onrechtmatig?Het oordeel oranje is gegeven als er bij die handelwijzen onduidelijkheid
bestaat over de juiste toepassing van de regels. In die gevallen is aan de
Commissie van Deskundigen gevraagd om te adviseren over een eenduidige uitleg
van de regels of over aanpassing ervan. Voor een uitspraak omtrent de rechtmatigheid
of onrechtmatigheid van handelwijzen is het nodig dat er sprake is van strijd
met de letter van de wet of de duidelijke bedoeling van de wet. Bij oranje
casuïstiek is hiervan geen sprake. Voorts wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 8 en 10 van de vragen over het rapport van de Algemene Rekenkamer.5Welke prioritering vindt plaats binnen het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen met betrekking tot de gedragslijn
misbruik en oneigenlijk gebruik?De gedragslijn heeft tot doel om MenO-gevoeligheid zoveel mogelijk te
voorkomen dan wel te beperken en om het zich voordoen van MenO te bestrijden
door gericht MenO-beleid. Dit MenO-beleid is gebaseerd op een viertal elementen,
te weten:• aan de voorkant van het beleidsproces in de wet- en regelgeving
de mogelijkheden van MenO zoveel mogelijk te beperken;• door middel van een goed voorlichtingsbeleid de instellingen te
informeren over de bedoeling van de wet- en regelgeving en de inhoud van het
MenO-beleid• een gericht controlebeleid• een adequaat sanctiebeleidBinnen deze elementen is geen prioritering aan te geven. Alle vier de
elementen zijn van even groot belang.Zoals ook in het rapport van de Algemene Rekenkamer is vermeld, bevat
de gedragslijn een tweetal interne procedures voor MenO-beleid. De eerste
procedure behandelt de jaarlijkse inventarisatie van MenO-gevoelige regelingen.
Prioritering vindt plaats aan de hand van de omvang van de MenO-gevoeligheid
en aan de hand van de kans dat MenO zich daadwerkelijk voordoet. De tweede
procedure betreft de inventarisatie van het zogeheten restant-MenO.Dat is de MenO-gevoeligheid die niet met MenO-maatregelen is af te dekken.
Dat kan zijn vanwege te hoge kosten in verhouding tot de opbrengsten of omdat
bijvoorbeeld in de privacy-wetgeving beperkingen zijn opgelegd die adequaat
MenO-beleid onmogelijk maken.6Wat wordt verstaan onder een onafhankelijk vervolgonderzoek
en kan dit in de praktijk betekenen dat de uitvoering door het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen ter hand wordt genomen?Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar het Actieplan
Rekenschap dat u gelijktijdig met de beantwoording van deze vragen ontvangt.
In het Actieplan wordt vervolgonderzoek bij alle instellingen aangekondigd,
om vast te stellen of alle rode casuïstiek is gemeld. Het onderzoek zal
worden uitgevoerd door een externe onafhankelijke commissie.7Waarom is er niets gedaan met eerdere signalen met
betrekking tot creatief boekhouden in de jaren 1996 tot 2001?De verklaring moet worden gezocht in een combinatie van de volgende factoren:• Het ontbreken van systematische registratie van signalen;• Partiële signalen zijn niet met elkaar in verband gebracht;• Gebrek aan alertheid.Om voor de toekomst te bewerkstelligen dat deze signalen wel leiden tot
acties zijn in het rapport «Ruimte voor Rekenschap» maatregelen
aangekondigd, zoals versterking van het toezicht, versterking van het auditcommittee,
het instellen van een periodiek bekostigingsoverleg, het aanpassen van de
klokkenluidersprocedure en de aankondiging van een stevig handhavings- en
sanctiebeleid. Blijvende alertheid is echter geboden.8Op welk moment in het onderzoek is de doelstelling
aangepast tot verkenning van de gebruiksruimte en waarom is de doelstelling
aangepast? (blz. 1)De doelstelling van het onderzoek is vastgelegd in de brief van 12 maart
2002 (WJZ/2002/10 090: bijlage bij TK 2001/2002. 28 248, nr. 4)
aan de instellingen voor HBO, WO en BVE en als zodanig opgenomen in het rapport
«Ruimte voor Rekenschap». Het onderzoek had een tweeledig doel:
het verkrijgen van inzicht in de wijze waarop de instellingen met de gebruiksruimte
in de regelgeving omgaan en het bieden van een bestuurlijk kader voor instellingen
om eventueel misbruik of oneigenlijk gebruik te melden. De doelstelling is
gedurende het onderzoek niet gewijzigd.9Waren de grenzen van «de strikt juridische uitleg»
te strikt, of rekten de instellingen deze te ruimhartig op? (blz. 1)De gebruiksruimte wordt begrensd door de tekst van de wet, de bedoeling
van de wetgever, de uitleg van de wetgeving in beleidsregels, voorlichtende
publicaties en de jurisprudentie. Eigen interpretaties van de instellingen
die zich niet binnen deze grenzen bewegen, overschrijden derhalve de gebruiksruimte.
Dat gebeurt dan niet doordat de juridische uitleg te strikt is, maar doordat
de instellingen deze grenzen niet in acht nemen.10Wie verwezen in de discussies over publiek ondernemerschap
naar de extra kansen tot aanvulling op overheidsfinanciering? Betrof het de
instellingen of ook het ministerie? Kunnen deze verhulde verwijzingen met
citaten worden gestaafd? (blz. 2)Het belang van samenwerking tussen regulier en contractonderwijs wordt
voor beide onderwijssectoren al lange tijd onderkend en gestimuleerd door
overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven. In de discussies over publiek
ondernemerschap is in ieder geval van de zijde van het ministerie expliciet
verwezen naar de extra kansen tot aanvulling op overheidsfinanciering. Dit
blijkt onder meer uit volgende bronnenoverzicht, waarop is gedoeld
in de brief van 13 december 2002 ter aanbieding van het rapport «Ruimte
voor Rekenschap». Aan het feit dat het publiek ondernemerschap zich
in de onderwijspraktijk in de afgelopen jaren sterk in stijgende lijn heeft
ontwikkeld, is zonder meer te verbinden dat ook de belanghebbende onderwijsinstellingen
de ontwikkelingen omarmen.Tijdens de behandeling van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
voor 2000 is door de minister in de beantwoording van vragen van de Kamer
ingegaan op de grenzen die ten aanzien van medefinanciering van initieel onderwijs
door het bedrijfsleven mogen worden verwacht. Gesteld is dat betrokkenheid
en medefinanciering van het bedrijfsleven mogelijk moet zijn, zolang instellingen
in de BVE-sector en het hoger onderwijs voldoen aan de bekostigingscriteria,
waaronder eisen van kwaliteit en toegankelijkheid van het initieel onderwijs.
(Handelingen Tweede Kamer, 26 800-VIII, p. 20, 1537).Het ontwerp HOOP 1998, hoofdstuk 3, bevat in paragraaf 3.5. «Publiek
ondernemerschap» ook relevante passages, waaruit blijkt dat de toenemende
maatschappelijke oriëntatie van universiteiten en hoge scholen leidt
tot een verbreding van de geldstromen waarlangs bedrijfsleven, overheid en
non-profitinstellingen bijdragen aan de financiering van het publieke onderwijs
en onderzoek. Onderkend is dat het contractonderwijs thans een relatief bescheiden
omvang heeft, maar in de toekomst aan betekenis kan winnen om beter tegemoet
te kunnen komen aan de groeiende behoefte aan blijven leren gedurende de arbeidsloopbaan.
Dit 'publiek ondernemerschap' veronderstelt dat universiteiten en hogescholen
hiermee op een verantwoordelijke wijze omgaan, en hierop aanspreekbaar zijn.Uit het ontwerp-HOOP 2000, hoofdstuk 5, paragraaf 5.2 (Oriëntatie
op de markt) blijkt eveneens de wenselijkheid van de synergie tussen marktactiviteiten
en de uitvoering van de publieke onderwijstaak. Onderkend wordt dat aan marktactiviteiten
van bekostigde instellingen die gepaard gaan met concurrentie met derden voorwaarden
moeten worden gesteld. Volgens de SER is een voorwaarde dat contractactiviteiten
moeten aansluiten bij de missie van de universiteiten en hogescholen. Voor
het onderzoek moet het contractonderzoek in beginsel een relatie hebben met
fundamenteel strategisch onderzoek en dat de resultaten in principe openbaar
zijn, zodat ze open staan voor publiek debat. Daarnaast moeten de werkelijke
kosten die gemoeid zijn met het uitvoeren van de contractactiviteiten in rekening
worden gebracht. In dit verband beveelt de SER aan dat instellingen aan deze
problematiek aandacht besteden door een gedragscode te ontwikkelen voor het
uitvoeren van contractactiviteiten.Uit de Rijksbegroting 1993, Tweede Kamer, vergaderjaar 1992–1993,
22 800 hoofdstuk, VIII, nr. 2 blijkt al dat het aan de overheid is om
in het kader van de hiervoor geschetste ontwikkelingen op de markt van scholing
en beroepsopleiding en de rol van derden een stimuleren kader aan te reiken,
inhoudelijke strategische prioriteiten aan te wijzen (op basis van het proces
van verkenningen) en partijen tot samenwerking te stimuleren.Het ministerie van OCW heeft in de afgelopen jaren in zowel de BVE-sector
als in het hoger onderwijs subsidies verstrekt om de contractactiviteiten
van onderwijsinstellingen te stimuleren. Zo is in de voorjaarsnota 2001 bijvoorbeeld
aan enkele onderdelen in de BVE-sector een extra bijdrage verstrekt als stimulans
voor de samenwerking tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven. Daarbij is
als voorwaarde gesteld dat deze extra bijdrage zou worden aangevuld met eenzelfde
bijdrage van de sociale partners. Van BVE-instellingen wordt verwacht dat
zij goede relaties onderhouden met het bedrijfsleven en van het bedrijfsleven
wordt verwacht dat dit een bijdrage levert aan het onderwijs in de BVE-sector;
het betreft zowel de totstandkoming van de inhoud en het aanbod van opleidingen
als het leveren van materiële bijdragen, door het verzorgen van
de beroepspraktijkvormingscomponent, en het waar nodig ook investeren in de
sector. Zonder (financiële) bijdrage van het bedrijfsleven zou het middelbaar
beroepsonderwijs niet bestaan. Van oudsher zijn dergelijke relaties er geweest
en van overheidswege steeds aangemoedigd. Dit wordt ook in beleidsdocumenten
uitgedragen. Al in 1991 is het zogenaamde convenant Rauwenhoff is gesloten,
waarmee het mogelijk is gemaakt om aanvullende wensen en eisen van het bedrijfsleven/de
bedrijfstakken die het onderwijsbudget te boven gaan, te financieren uit private
middelen. Daarmee werd tegemoet gekomen aan de onderkende noodzaak om te komen
tot een verbetering van de aansluiting van de beroepsopleidingen bij de behoefte
op de arbeidsmarkt.Ook in de rapporten rond de evaluatie van de WEB en in het Interdepartementale
beleidsonderzoek beroepsonderwijs is dit gedocumenteerd. In bepaalde sectoren
is de bijdrage van het bedrijfsleven essentieel voor de instellingen. Als
voorbeeld dient de brief van minister Hermans aan de voorzitter van de Tweede
Kamer van 23 november 2001 over het evaluatieverslag WEB. Hier staat
op blz. 2 van de bijlage: «Voor een eventuele extra bekostiging (voor
het in stand houden) van een kleine opleiding geldt wat mij betreft dat dan
de betreffende branche aan zet is.» Een ander voorbeeld is de Memorie
van Toelichting bij het wetsvoorstel WEB. Op blz. 75 staat het volgende: «Indien
echter instellingen door een of meer bedrijfstakken financieel worden ondersteund,
zal de investering die door instellingen moeten worden gedaan van beperkter
omvang zijn en zal het macro doelmatigheidsbezwaar minder sterk gelden.»
Nog nadrukkelijker komt dit naar voren in de passage in de WEB over de bijdrage
van het bedrijfsleven aan het instandhouden van vakinstellingen (zie Web artikel
12.3.5 lid 2 sub e). Deze voorbeelden geven aan dat bepaalde vormen van bekostigd
onderwijs bij een of meer instellingen alleen mogelijk zijn met aanvullende
private financiering en dat dit algemeen erkend wordt. Het leveren van maatwerk
en het ondernemend inspelen op de markt – door onderwijs te verzorgen
voor ieder die een beroepskwalificatie wenste of nodig had – is de instellingen
als het ware opgelegd. Het verzorgen van onderwijs toegespitst op bepaalde
wensen uit het bedrijfsleven hoort daarbij. Ook in het kader van ICES, Leven
Lang Leren en Versterking beroepskolom is samenwerking met en cofinanciering
van het bedrijfsleven steeds beklemtoond. In lijn met het voorgaande, is in
het vorige regeerakkoord opgenomen dat ROC's zich zouden moeten ontwikkelen
tot brede centra voor Leven Lang Leren.11Bestond er slechts een indruk van het bestaan van een
eigen gebruiksruimte, zonder dat er een indruk bestond van enige begrenzing
aan die eigen gebruiksruimte? Waaruit blijkt dat? (blz. 2)Met de passage waarop de vraag betrekking heeft, wordt beoogd tot uitdrukking
te brengen dat door de beleidsmatige aansporingen van de kant van het ministerie
bij de instellingen de indruk van de aanwezigheid van een eigen gebruiksruimte
kan zijn ontstaan.12In hoeverre doet opzet bij de instelling terzake voor
de beoordeling of de verticale stapeling een vorm van oneigenlijk gebruik
betreft? (blz. 2)Hoewel het de bedoeling van de wetgever is dat onderwijsinstellingen doelmatige
leerwegen aanbieden, kan het in het belang van de individuele deelnemer zijn
om een opleiding met een zo hoog mogelijke kwalificatie te kunnen afronden,
als gevolg waarvan meerdere diploma's worden verstrekt. De wet staat dit toe.
Als echter de mogelijkheid van de verticale diplomastapeling door een instelling
uitsluitend wordt benut uit financiële overwegingen gericht op het ontvangen
van extra overheidsbekostiging, dan is sprake van een onbedoelde
en niet gewenste vorm van verticale diplomastapeling. Dit illustreert dat
de achterliggende beweegredenen van de onderwijsinstellingen van betekenis
zijn voor het antwoord op de vraag of sprake is van opzet en/of oneigenlijk
gebruik.13Welke aansturingen vinden plaats vanuit het ministerie
naar de instellingsaccountants? (blz. 3)De aansturing vanuit het ministerie naar de instellingsaccountants vindt
op de volgende wijze plaats. Er worden jaarlijks controleprotocollen uitgebracht
van de sectoren po, vo, bve, hbo, wo en owb. Voor 2002 is een gemeenschappelijk
controleprotocol uitgebracht voor de onderwijssectoren vo, bve, hbo en wo.
Jaarlijks in november organiseert het ministerie ten behoeve van de instellingsaccountants
een voorlichtingsbijeenkomst over de controleprotocollen. Daarbij zijn de
kwaliteit van de accountantsverklaringen, wijzigingen van de controleprotocollen
en wijzigingen van wet- en regelgeving onderwerpen van gesprek. Voor de sectoren
vo/bve en hbo/wo publiceert het ministerie richtlijnen voor de jaarverslaggeving.
De instellingsaccountants moeten nagaan of de jaarrekeningen van de instellingen
aan deze richtlijnen voldoen. Over de verantwoording door de instellingen
van subsidies op grond van de Wet overige OCenW-subsidies zijn voorschriften
opgenomen.14Wanneer is de regering opmerkzaam geworden op de mogelijkheid
dat gaandeweg calculerend en strategisch gedrag werd ontwikkeld? (blz. 3)In de passage waarop deze vraag betrekking heeft wordt melding gemaakt
van het feit dat schijnbaar niemand zich rekenschap heeft gegeven van het
feit gaandeweg calculerend en strategisch gedrag werd ontwikkeld. Signalen
alleen zijn daarvoor onvoldoende, zeker wanneer deze een min of meer incidenteel
dan wel partieel karakter kennen. In december 2001 heeft mijn ambtsvoorganger
in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven dat een cultuur is ontstaan waarbij
het er op lijkt dat alles wat niet expliciet verboden is, is toegestaan, ook
als de aard van de regelgeving een andere intentie heeft. Deze zorg ontwikkelde
zich binnen het departement omstreeks 2000. Daarvoor was dat beeld niet eenduidig.
Dat resulteerde in de instelling van een taskforce leerlingen- en studentenaantallen
in 2001. Deze taskforce leverde een beeld van een aantal theoretische risico's.
Het daadwerkelijk voorkomen daarvan is pas bij het zelfreinigend onderzoek
naar boven gekomen. Voorts wordt verwezen naar het antwoord op vraag 7. 15Wanneer is de regering voor het eerst opmerkzaam gemaakt
op de mogelijkheid of het vermoeden dat calculerend en strategisch gedrag
werd ontwikkeld? (blz. 3)Zie het antwoord op vraag 14.16Als de departementale accountantsdienst niet is toegerust
voor forensisch onderzoek, is zij dan wel toegerust voor het aanvullende vervolgonderzoek
waar de Algemene Rekenkamer om vraagt? (blz. 3)Het vervolgonderzoek is geen forensisch onderzoek. Forensisch onderzoek
is veelal gericht op de opsporing van strafbare feiten en gericht op een gerechtelijk
vervolg. Het vervolgonderzoek is niet een onderzoek waar specifieke forensische
kennis voor vereist is omdat het onderzoek hier niet op is gericht.
Indien bij een onderzoek wordt gestuit op mogelijk strafbaar handelen, zal
de casusbeschrijving in het accountantsrapport de basis zijn voor een juridische
toetsing en eventueel aangifte bij het Openbaar Ministerie.17Waarom heeft na terugzending van de antwoorden van
de vragen geen verificatie plaatsgevonden van de ingevulde gegevens? (blz.
4)Een verificatie van de ingevulde gegevens heeft wel plaatsgevonden. De
verificatie en validatie van de antwoorden die de instellingen hebben gegeven,
zijn door de accountantsdienst in twee stappen uitgevoerd. De eerste stap
is een bureau-onderzoek waarin de accountantsdienst de aangeleverde informatie
heeft getoetst aan de hand van beschikbare informatie bij het departement
en overige publieke bronnen. In deze stap is tevens nadere informatie gevraagd
indien uit de analyses bleek dat de antwoorden van de instelling niet volledig
of onduidelijk waren. De tweede stap was een veldonderzoek door de accountantsdienst
bij 50 instellingen. De accountantsdienst heeft een rapport uitgebracht over
de verificatie en validatie. Dit rapport is opgenomen in de bijlagen bij het
rapport «Ruimte voor Rekenschap».18Zijn slechts onjuistheden geconstateerd in die gevallen
waarin instellingen «ruiterlijk» vermeldden tot welke minder juiste
interpretatie zij waren overgegaan? (blz. 4)De accountantsdienst heeft bij de verificatie en validatie-activiteiten
aanvullende informatie opgevraagd bij de instellingen. Uit deze aanvullende
informatie bleek dat in een aantal gevallen bij instellingen casuïstiek
werd aangetroffen die in strijd was met wet- en regelgeving, maar die de instelling
niet 'ruiterlijk' had gemeld.19Ligt wettelijk vast dat bedragen die instellingen gedwongen
worden terug te geven, bij dat deel van het totale macro-budget worden geboekt,
of valt dit onder de budgetflexibiliteit? (blz. 4)De systematiek van respectievelijk de WHW en het Bekostigingsbesluit WHW,
de WEB en het Uitvoeringsbesluit WEB, brengt met zich mee dat de bedragen
die zullen worden teruggevorderd bij de instellingen, worden gerekend tot
het macro-budget. De systematiek houdt kort samengevat, in dat de minister
de rijksbijdrage vaststelt in overeenstemming met (WHW) of binnen het raam
van (WEB) het desbetreffende onderdeel van de voor dat begrotingsjaar vastgestelde
rijksbegroting. Het is de bedoeling van de wetgever dat het gehele begrotingsbedrag
ook werkelijk voor het aangegeven doel moet worden bestemd. Een wijziging
van het begrotingsbedrag dwingt de minister tot het nader vaststellen van
de rijksbijdrage. Deze wettelijke systematiek omvat ook bedragen die ten onrechte
aan instellingen zijn uitgekeerd en die moeten worden terugbetaald. Op het
moment dat deze bedragen werden uitgekeerd aan de onderwijsinstellingen behoorden
deze bedragen tot het door de begrotingswetgever goedgekeurde macro-budget.
Programma-uitgaven die zijn gebaseerd op wettelijke bekostiging zijn in de
onderwijsbegroting in de overzichten budgetflexibiliteit aangeduid als 100%
juridisch verplicht. Handelwijzen die hebben geleid tot het ten onrechte uitkeren
van overheidsbekostiging hebben mogelijk geleid tot een verhoging van het
macro-budget. Is het macro-budget eenmaal vastgesteld, dan hebben de ten onrechte
uitgekeerde bedragen als ze worden terug gevorderd geen directe gevolgen voor
de hoogte van het macro-budget, maar zou er een andere verdeling van
het budget zijn geweest over de instellingen. Het bovenstaande laat onverlet
dat de minister te allen tijde middels het indienen van een ontwerp- of suppletoire
begroting het Parlement kan voorstellen het begrotingsbedrag voor de reguliere
bekostiging te wijzigen.20Overweegt u ook de mogelijkheid, om frauduleuze instellingen
niet te laten meedelen in het totale macro-budget, nadat zo'n instelling een
deel van de bekostiging heeft moeten terugbetalen? (blz. 4)Deze mogelijkheid overweeg ik op dit moment niet. In de motie-Rabbae (TK
2001–2002, 28 248, nr. 13), die de Tweede Kamer heeft aangenomen,
wordt bepaald dat hogescholen die door onrechtmatige declaraties van andere
hogescholen te weinig hebben gekregen, gecompenseerd moeten worden. Wanneer
de instellingen waarbij misbruik is geconstateerd, het te veel ontvangen geld
hebben terugbetaald, zijn zij weer in dezelfde uitgangspositie als de instellingen
waarbij geen misbruik is aangetroffen. De herverdeling van de terugbetaalde
middelen zal conform de verdeelsystematiek van de toepasselijke bekostigingsbesluiten
kunnen plaatsvinden. Na afronding van het vervolgonderzoek wordt hierover
een beslissing genomen.21Moest het zelfreinigend onderzoek in de perceptie van
de regering uitputtend en volledig van aard zijn? (blz. 4)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op vraag
22 van de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.22Waarom is er sprake van een uitzichtloos proces van
waarheidsvinding als de toetsingscriteria helder worden geformuleerd? (blz.
4)De vraag verwijst naar een passage waarin de afweging wordt weergegeven
die mijn ambtsvoorganger heeft gemaakt. Deze afweging leidde tot de keuze
voor het zelfreinigend onderzoek en niet voor forensisch onderzoek bij alle
instellingen of reageren op incidenteel binnenkomende signalen. De uitspraak
is gedaan bij de start van het zelfreinigend onderzoek. Op dat moment was
er geen goed beeld van de verschillende handelwijzen die in de praktijk voorkomen.
Het rapport van de task-force Rekenschap bevatte een analyse van de kwetsbaarheden
van de bekostigingsmodellen, die hebben geleid tot de vragenlijsten aan de
instellingen. Dit waren veronderstellingen die door het zelfreinigend onderzoek
in de praktijk zijn getoetst.Daardoor is het nu mogelijk om heldere toetsingscriteria
te formuleren. Deze worden benut bij de uitvoering van het in het Actieplan
Rekenschap beschreven vervolgonderzoek.23Is de regering voornemens om de onderwijsinstellingen
alsnog aan te zetten tot het geven van volledige en juiste antwoorden op de
voorgelegde vragen van het zelfreinigend onderzoek? (blz. 4)In antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het Actieplan Rekenschap,
waarin vervolgonderzoek bij alle instellingen wordt aangekondigd, om vast
te stellen of alle rode casuïstiek is gemeld.24Hoe verhoudt het buiten beschouwing laten van de omstandigheid
dat mogelijk zaken zijn verzwegen zich met de wens van de regering en de Kamer om de onderste steen boven te krijgen? (blz. 4)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de antwoorden op de
vragen 22 en 23 van de vragen over het rapport van de Algemene Rekenkamer.25Bent u wel of niet bereid aanvullend onderzoek te doen
om de omvang van de onrechtmatigheden te bepalen en tot terugvordering over
te gaan? (blz. 4)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op vraag
5 van de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.26Waarom wordt gesproken over «een beperkte hoeveelheid»,
terwijl het hier toch om miljoenen euro's gaat? Hoe betrouwbaar is de schatting
van de HBO-raad? Met welke «zekere marge» moet rekening worden
gehouden? Kunt u zich hierop wel baseren? (blz. 5)Eén procent van het budget is in relatieve zin beperkt. In absolute
zin gaat het echter om een aanzienlijk bedrag. Het zelfreinigend onderzoek
is niet gericht geweest op het vaststellen van de omvang van het oneigenlijk
gebruik. Hierdoor zijn de berekeningen die door OCW zijn gemaakt niet betrouwbaar
en moet er rekening worden gehouden met een marge. Hoe groot deze marge is,
kan ik niet aangeven. Ook over de betrouwbaarheid van de schatting van de
voorzitter van de HBO-raad kan ik mij niet uitlaten. Ik heb mij dan ook niet
op de schatting van de voorzitter gebaseerd, maar op eigen berekeningen op
basis van de bekende studentenaantallen behorend bij de rode casuïstiek.27Baseerde de voorzitter van de HBO-raad zich op andere
informatie dan de reeds beschikbare, toen deze stelde dat het voor de HBO-sector
over maximaal 1 % van het totale macrobudget gaat? Kan de Kamer deze informatie
dan tevens ontvangen? (blz. 5)De voorzitter van de HBO-raad beschikte op het moment van zijn uitlatingen
over de door de instellingen ingevulde vragenlijsten, die de raad van de hbo-instellingen
had ontvangen. De categorisering van de handelwijzen was op dat moment nog
niet bekend. De voorzitter van de HBO-raad wist op dat moment ook nog niet
welke handelwijzen als onrechtmatig zouden worden beoordeeld. De ingevulde
vragenlijsten maken deel uit van de individuele instellingsdossiers, waarop
geen hoor en wederhoor heeft plaatsgevonden. Deze kunnen niet openbaar worden
gemaakt.28Als uit de tweede steekproef al duidelijk was dat niet
alle instellingen de vragen volledig hadden beantwoord, waarom is er dan geen
derde steekproef gehouden? Waarom is er geen dwang toegepast? (blz. 5)Het doel van het zelfreinigend onderzoek was ook het bieden van een mogelijkheid
aan instellingen om schoon schip te maken. Nu uit de onderzoeksresultaten
is gebleken dat daar onvoldoende gebruik van is gemaakt, zal vervolgonderzoek
duidelijkheid moeten brengen over de mate waarin er sprake is geweest van
onrechtmatige bekostiging. Uitbreiding van de steekproef zou in dit geval
niet meer hebben geleid tot andere conclusies. Bij de start van het zelfreinigend
onderzoek is ervoor gekozen de instellingen de mogelijkheid te
bieden om «schoon schip» te maken. Dwang hoort niet bij een dergelijke
aanpak.29Kan de «gevoeglijke aannname» dat het bijgevoegde
rapport na de tweede steekproef alle mogelijke casuïstiek bevat, nader
worden geadstrueerd? (blz. 5)Zie het antwoord op vraag 22 van de vragen naar aanleiding van het rapport
van de Algemene Rekenkamer.30Hoe kunt u een aanbod tot administratieve afdoening
doen, zonder een nader onderzoek te hebben gedaan? (blz. 5)Nader onderzoek bij de instelling is nodig om de omvang van het terug
te betalen bedrag te kunnen vaststellen. Dit geldt zowel voor terugvordering
als voor administratieve afdoening.31Wat voor onduidelijkheid is zoal geconstateerd over
de bedoeling van de wet en de mate waarin toepassingen passen binnen de gebruiksruimte?
Kan worden gespecificeerd in welke mate verantwoordelijkheid wordt gedragen
voor deze onduidelijkheden en in welke mate deze elders ligt? (blz. 5)De voorbeelden van onduidelijkheden die zijn geconstateerd zijn te vinden
in het rapport «Ruimte voor Rekenschap», daar waar de oranje casuïstiek
en de casuïstiek van de categorie rood III en IV wordt weergegeven. Kortheidshalve
zij hiernaar verwezen. Wat betreft de verantwoordelijkheden moet enerzijds
worden vastgesteld dat onduidelijkheden en ongewenste interpretaties van de
ruimte in de bekostigingsregels, zoals deze zich nu openbaren vanuit het zelfreinigende
onderzoek, in de afgelopen jaren onvoldoende voorwerp van overleg zijn geweest
tussen ministerie en veld. Wat heeft ontbroken, is het door OCW gestructureerd
opsporen van onduidelijkheden en onwenselijkheden (ex ante en ex post) om
vervolgens tot maatregelen en communicatie hierover te komen, om een (meer)
eenduidige toepassing van de bekostigingsregels tot stand te brengen. Anderzijds
moet geconstateerd worden dat instellingen bij het vinden van oplossingen
voor knellende situaties hun eigen weg hebben gezocht, waarbij onduidelijkheid
over de juiste toepassing van de regelgeving en soms ook strijdigheid met
de regelgeving is ontstaan. Er is daarom sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid.32Welke criteria en interpretaties van bekostigingsregels
zijn gebruikt om het gedrag van de onderwijsinstellingen te beoordelen en
te categoriseren? (blz. 5)De juridische toetsing is uitgevoerd aan de hand van zogenaamde toetsingskaders
die door OCW in samenspraak met de Landsadvocaat zijn opgesteld voor elke
sector afzonderlijk. In die toetsingskaders zijn de vragen uit de vragenlijst
voor de betreffende sector opgenomen met daarbij waar nodig een nadere beschrijving
van het juridisch kader. Ook waren in de toetsingskaders opgenomen zoveel
mogelijk vooraf bedachte voorbeeldgevallen («casus») aan de hand
van de wetgeving voor de onderwijssector. Voor de categorisering van de rode
casuïstiek in I tot en met V wordt verwezen naar het antwoord op vraag
12 van de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.33Hebben onderwijsinstellingen bij onduidelijkheid over
de bedoeling van de wet de ruimte om hun interpretatiemarge volledig te benutten
of dient dan nadere uitleg over de regelgeving te worden gevraagd? Welke boodschap
wordt gegeven met betrekking tot deze vraagstelling door de categorieën
I tot en met IV ongemoeid te laten? (blz. 5)Bij onduidelijkheid over de bedoeling van de wet en bij twijfel of de
eigen interpretatie binnen de grenzen van de wettelijk regels valt, ligt het
in de rede dat een instelling zich ervan vergewist dat die interpretatie niet
strijdig is met de regels.De categorieën rood I en II worden niet betrokken bij terugvordering
omdat deze handelwijzen niet hebben geleid tot financieel voordeel voor de
instelling. De categorieën III en IV worden om de volgende redenen niet
betrokken bij de terugvordering. Een belangrijke bevinding uit het zelfreinigend
onderzoek is dat er veel onduidelijkheid is gebleken over de bedoeling van
de wet(gever) en dat door OCW onvoldoende duidelijkheid is verschaft of toepassingen
nog wel of niet meer binnen de gebruiksruimte vallen. Ook daar waar in de
inhoudelijke beoordeling is geconcludeerd dat de casuïstiek rood moest
worden geduid, is soms sprake van een zeker mate van twijfel over de vraag
of de bedoeling van de wet duidelijk is geweest voor anderen dan de wetgever
zelf. Terugvordering ex-post is daarom niet passend.Eén van de aangekondigde maatregelen in Ruimte voor Rekenschap
is het periodiek bekostigingsoverleg, dat gevoerd zal worden met de instellingen
om de knelpunten in de uitvoeringspraktijk in relatie tot de bestaande interpretatie
van de vigerende regelgeving te inventariseren. Dit overleg leidt tot normatieve
uitspraken over de juiste interpretatie van de regels, waarna bij niet naleving
van deze regels sancties kunnen worden toegepast. Daarmee wordt voor de toekomst
een heldere boodschap afgegeven. Zie voorts het antwoord op vraag 2 van de
vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.34Bent u naar aanleiding van het rapport van de Algemene
Rekenkamer afgestapt van het voornemen tot administratieve afdoening? Bent
u ervan overtuigd dat alle fraudegevallen via de aanpak zoals hier genoemd,
boven tafel komen? (blz. 5)In ben niet afgestapt van mijn voornemen tot administratieve afdoening.
Ten aanzien van de categorie rood V zal nader onderzoek worden verricht zodat
de omvang van het door de instelling terug te betalen bedrag kan worden vastgesteld.
Dit bedrag kunnen de instellingen terugbetalen in reactie op het verzoek van
OCW om dat te doen. Dit wordt bedoeld met de term «administratieve afdoening».
Als de instelling dit weigert, zal een terugvorderingbeschikking worden vastgesteld
waarbij de instelling wordt gemaand het desbetreffende bedrag te betalen.
Hiertegen staat bezwaar en beroep open. In antwoord op het tweede deel van
deze vraag verwijs ik naar het bij deze antwoorden gevoegde Actieplan Rekenschap
waarin vervolgonderzoek wordt voorgesteld. Ik ben er van overtuigd dat via
deze aanpak al het onrechtmatig handelen, het oneigenlijk gebruik en onregelmatigheden
boven tafel komen.35Betekent het afzien van terugvordering voor categorie
IV van de rode casuïstiek dat deze instellingen niet onrechtmatig hebben
gehandeld en wilt u voor deze categorieën nog steeds gebruik maken van
de reguliere sanctie-instrumenten in de WEB en de WHW? (blz. 5)Bij de categorie IV is sprake van handelen in strijd met de bedoelding
van de wet, aangeduid met «oneigenlijk gebruik». Dit is te onderscheiden
van misbruik. In het antwoord op vraag 33 is aangegeven waarom bij deze categorie
niet wordt overgegaan tot terugvordering. Ook wordt daarin vermeld dat zodra
op basis van het eerste bekostigingsoverleg normatieve uitspraken zijn gedaan
over de ontoelaatbaarheid van deze handelwijzen, in het vervolg bij niet naleving
van de regels sancties zullen worden toegepast.36Op welke gegevens berust de veronderstelling dat er
geen sprake was van persoonlijke verrijking? (blz. 6)Als door een instelling ten onrechte extra bekostiging is ontvangen, is
dit opgenomen in de totale rijksbijdrage die de instelling ontvangt. Over
de besteding van de rijksbijdrage legt de instelling verantwoording af in
de jaarrekening. De instellingsaccountant geeft bij de jaarrekening een verklaring
af, gebaseerd op onderzoek naar de rechtmatigheid van de besteding van de
ontvangen rijksbijdrage. Op basis van de verantwoordingsprocedure kan worden
gesteld dat nergens sprake is van persoonlijke verrijking en dat het (mogelijk)
teveel ontvangen subsidiebedrag wel op een rechtmatige wijze is besteed, dus
aan de primaire taak van de onderwijsinstelling.37Hoe is geconstateerd dat nergens constructies zijn
bedacht met het oog op het binnenhalen van subsidiegelden zonder dat er van
enige onderwijsinspanning sprake was? Hoe is geconstateerd dat deze constructies
de onderwijsdeelnemers ten dienste waren? (blz. 6)De extra ontvangen overheidsbekostiging voor studenten of deelnemers die
ten onrechte voor bekostiging in aanmerking zijn gebracht maakt integraal
onderdeel uit van de totale lump sum. Over de ontvangen rijksbijdrage wordt
door de instelling verantwoording afgelegd door middel van de jaarrekening
en bij deze jaarrekening wordt door de instellingsaccountant een goedkeurende
verklaring gevoegd die betrekking heeft op de rechtmatige besteding van de
overheidsmiddelen. Hierdoor is ook onterecht ontvangen overheidsbekostiging
beoordeeld op een rechtmatige besteding, dat wil zeggen ten dienste heeft
gestaan aan de primaire taken van de instelling.38Bent u daadwerkelijk van mening dat het huidige bekostigingsstelsel
fraudebestendig te maken valt? Waarop baseert u deze opvatting? (blz. 6)Geen enkel bekostigingssysteem is voor 100% fraudebestendig, maar bij
het ontwikkelen van een nieuw stelsel zal maximaal rekening worden gehouden
met dit element. Een bekostigingssysteem maakt deel uit van een complex van
regelgeving, functionerend in een dynamische omgeving. Onderwijskundige en
maatschappelijke ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat bekostigingsregels
die nu duidelijk lijken, dat volgend jaar niet meer zijn. Niet beoogde bijkomende
effecten worden niet altijd onmiddellijk onderkend. De alertheid daarvoor,
zo is duidelijk, moet verder worden ontwikkeld.Voorts wordt verwezen naar het tweede deel van het antwoord op vraag 16
van de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.39Een samenhangend rekenschapsbeleid zou standaard deel
uit moeten maken van iedere lump sum financiering. Hoe kan het dat het ministerie
nu pas het belang van heldere en uitvoerbare regels lijkt te onderschrijven?
(blz. 6)Een samenhangend rekenschapsbeleid moet onderdeel uitmaken van lump sum
financiering. Dat is binnen het departement ook onderkend, blijkens de aanbevelingen
van de departementale commissie ATC van 1997 en de uitwerking daarvan. De
Algemene Rekenkamer heeft zich steeds waarderend uitgelaten over de opzet
van het ATC-stelsel. Heldere en uitvoerbare regelgeving maakt onderdeel uit
van dat stelsel. Die aanbeveling is ook uitgewerkt in uitvoeringstoetsen door
CFI op nieuwe regelgeving. Er is te weinig oog geweest voor het feit dat de
werking van het ATC-stelsel niet op alle onderdelen van de grond is gekomen.
Het rapport «Kwetsbaarheden bekostiging onderwijs» van april 2002
dat mijn voorganger op uw aandringen aan de Kamer gestuurd heeft hier de nodige
aandacht aan besteed. In de maatregelen zoals die zijn aangekondigd in «Ruimte
voor Rekenschap» nemen heldere regelgeving, uitvoerings- en handhavingstoetsen
een voorname plaats in. Op dit moment worden deze zaken verder uitgewerkt
en geïmplementeerd, zoals aangegeven in het bijgevoegde Actieplan Rekenschap.40Waarom kondigt u een «hard steekproefsgewijs
controle-regime» aan, en niet een «harde» opdracht aan de
accountantsdiensten (d.m.v. aanpassing controleprotocollen) om alles te controleren,
zodat álle gevallen bovenkomen? (blz. 6)Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar het vervolgonderzoek
en het aangekondigde tweejaarlijkse reguliere onderzoek, dat in het hierbij
gevoegde Actieplan Rekenschap wordt beschreven.41Op welke termijn zal het wetsvoorstel «Korte
klap» de Kamer bereiken? (blz. 6)Het wetsvoorstel «Korte klap» zal een dezer dagen bij de Tweede
Kamer worden ingediend. De ministerraad heeft daarmee vrijdag 7 maart jongstleden
ingestemd.42Welke aanwijzingen heeft u dat de schrik in de benen
zit? Sterken de geconstateerde onjuistheden in het zelfreinigend onderzoek
in deze overtuiging? (blz. 7)Dit is duidelijk geworden uit de reacties van de instellingen die in het
kader van het zelfreinigend onderzoek zelf onregelmatigheden hebben gemeld.43Op welke wijze en wanneer is met de betrokken sectoren
overleg gevoerd over de uitkomsten van het zelfreinigend onderzoek? (blz.
7)Daags voor publicatie van het rapport «Ruimte voor Rekenschap»
zijn de voorzitters van de koepels geïnformeerd over de uitkomsten van
het onderzoek.44Wat is, alles overziende, op dit moment uw eindoordeel
over het zelfreinigend onderzoek? (blz. 7)Zoals eerder aangegeven in antwoord op vraag 22 van de vragen naar aanleiding
van het rapport van de Algemene Rekenkamer had het zelfreinigend onderzoek
een tweeledig doel. Het onderzoek is wat betreft het ene doel geslaagd. Immers,
het onderzoek heeft een compleet beeld op geleverd van alle voorkomende handelwijzen
in alle sectoren. Het tweede doel – het melden van misbruik en oneigenlijk
gebruik door de instellingen is niet volledig behaald, nu niet alle instellingen
de vragenlijsten juist en volledig hebben beantwoord. Door de uitkomsten van
het zelfreinigend onderzoek kan gericht vervolgonderzoek worden gedaan en
kunnen gerichte maatregelen worden getroffen. Ik meen daarom dat een goed
resultaat is behaald.II Vragen en antwoorden n.a.v. vragen over het eindrapport
zelfreinigend onderzoek (28 248, nr. 22)1Als op basis van het beschikbare materiaal geen volledig
betrouwbare uitspraken kunnen worden gedaan over de omvang van het oneigenlijk
gebruik van de bekostigingsregelingen, hoe kan dan de betrouwbaarheid van
het komen tot administratieve afdoening/terugvordering worden gegarandeerd?
(blz. 5)Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar het actieplan dat
bij de antwoorden op deze vragen is gevoegd.2Welke stappen wilt u nemen gelet op de resultaten van
het onderzoek door het Openbaar Ministerie? (blz. 6)Het OM heeft aangekondigd bij vijf van de zes hogescholen waartegen aangifte
was gedaan, niet tot vervolging over te gaan. Zoals in antwoord op vraag 14
over het rapport van de Algemene Rekenkamer is aangegeven heeft deze beslissing
echter geen gevolgen voor het al dan niet kunnen terugvorderen van ten onrechte
ontvangen overheidsbekostiging. Daar waar ik de handelwijzen van de desbetreffende
hogescholen als onrechtmatig heb gekwalificeerd zal ik dan ook tot terugvordering
overgaan. Voorts wordt verwezen naar de antwoorden van de minister van Justitie
op de vragen van de kamerleden Dittrich en van der Laan die binnenkort aan
de Kamer worden toegestuurd.3Wat is het verschil tussen handelwijze III (onregelmatig,
maar onduidelijk of er financieel voordeel bij is opgetreden), categorie oranje
en categorie «geen oordeel mogelijk»? (blz. 6)Het verschil tussen handelwijzen in de categorieën rood III, oranje
en GOM is als volgt:• Bij handelwijzen in de categorie rood III bestaat geen onduidelijkheid
over de strijdigheid met de geest van de wet. Wel bestaat onduidelijkheid
of financieel voordeel is ontstaan voor de instelling ten opzicht van de geleverde
inspanning.• Bij handelwijzen in de categorie oranje kan niet worden vastgesteld
of wel of niet in strijd met de letter of de (evidente) bedoeling van de wet
is gehandeld.• Bij handelwijzen waarbij «geen oordeel mogelijk» is
gescoord, is te weinig feitelijke informatie beschikbaar om tot
een gefundeerd oordeel te kunnen komen.4Hoe valt te verklaren dat het ministerie onvoldoende
aandacht heeft besteed aan de onduidelijkheid over de juiste toepassing van
regelgeving? (blz. 6)Bij de totstandkoming van de WEB en de WHW is het een bewuste keuze geweest
om het instrumentarium, inclusief het bekostigingsstelsel zodanig in te richten
dat er ruimte is voor eigen beleids- en bedrijfsvoering van instellingen.
Hierbij is veel vertrouwen in de De uitkomsten van het zelfreinigend onderzoek
wijzen er op dat bij de invulling van autonomie de nadruk vooral heeft gelegen
op het bieden van ruimte aan instellingen. Er is onvoldoende aandacht geweest
voor het geven van richting en het laten afleggen van rekenschap.5Heeft de HBO-raad, de BVE-raad of de VSNU zich in de
afgelopen jaren bij het ministerie beklaagt over de onduidelijkheid in de
regelgeving? (blz. 6)Zie mijn antwoord op vraag 21 van de vragen naar aanleiding van het rapport
van de Algemene Rekenkamer. Sinds de start van het zelfreinigend onderzoek
is het een regelmatig terugkerend onderwerp van gesprek met de HBO-raad, BVE-raad
en de VSNU.6Zo ja, wanneer en hoe vaak hebben deze raden dit probleem
onder de aandacht van het ministerie gebracht? Op welke wijze gebeurde dit?
(blz. 6)Zie mijn antwoord op bovenstaande vraag.7In hoeveel gevallen zal het ministerie onrechtmatig
ontvangen bekostiging terugeisen? Om welke bedragen gaat het daarbij? (blz.
7)Het zelfreinigend onderzoek heeft opgeleverd dat bij 33 instellingen casuïstiek
is aangetroffen van de categorie Rood V. In het rapport «Ruimte voor
Rekenschap» is aangekondigd dat de instellingen voor wat betreft deze
casuïstiek de daarmee gemoeide bedragen moeten terugbetalen. In het plan
van aanpak dat bij de beantwoording van deze vragen is gevoegd is uitgewerkt
welke processtappen OCW moet zetten om tot terugbetaling te komen. In het
actieplan is tevens uitgewerkt dat bij alle instellingen zal worden gecontroleerd
of zij ten onrechte dergelijke casuïstiek niet hebben gemeld. Het nader
onderzoek bij de instellingen waar casuïstiek is aangetroffen in de categorie
Rood V zal duidelijk moeten maken om welke bedragen en hoeveel gevallen het
precies gaat.8In hoeverre verhoudt het doel van het onderzoek (een
traject in gang te zetten dat als doel heeft om alle instellingen in het HBO,
WO en BVE uit te nodigen hun wijze van omgang met de bekostigingsregels uiteen
te zetten) tot de uitspraak van de minister op 21 maart dat het zelfreinigend
onderzoek er op was gericht om de onderste steen boven te krijgen? Alleen
het uitnodigen kan toch niet het uiteindelijke doel van het ministerie zijn?
(blz. 9)Zie mijn antwoord op de vraag 23 van de vragen naar aanleiding van de
aanbiedingsbrief bij het rapport «Ruimte voor Rekenschap».9Waarom is niet aangegeven op welke periode de vragenlijst
betrekking had? (blz. 22)In de vragenlijsten is inderdaad geen aanvangstermijn genoemd. In de inleidende
passage op de verschillende vragenlijsten wordt onder meer gevraagd bij de
beantwoording van de vragen aan te geven «of die bepaalde situatie zich
thans voordoet of zich heeft voorgedaan». Dit bood de instellingen ruimte
zelf te bepalen tot hoever zij terug wilden gaan; zij zouden daarmee ook verder
terug kunnen gaan dan het bestuurlijk referentiepunt van artikel 4:57 van
de Algemene wet bestuursrecht dat de mogelijkheid tot terugvordering beperkt
tot vijf jaar. De accountantsdienst heeft bij de uitvoering van het bureauonderzoek
door middel van het vragen van aanvullende informatie erop toegezien dat de
informatieverstrekking van de instellingen terugging tot vijf jaar voor de
start van het onderzoek.10Waarom is geen aandacht geschonken aan de samenloop
van verschillende soorten publieke middelen? (blz. 22)Bij de samenloop van verschillende soorten publieke middelen is altijd
sprake is van samenloop van bekostigingsstromen van bijvoorbeeld gemeente
of provincie en OCW (cofinanciering). Deze projecten kennen een afzonderlijke
verantwoording en worden intensief gecontroleerd. Overigens speelt dit voor
wat betreft onderwijs alleen in de BVE-sector.11Waarom is in de vragenlijst voor de LOB's geen aandacht
geschonken aan de mogelijkheid om leerbedrijven verschillende malen voor bekostiging
in aanmerking te brengen wanneer er bij meerdere onderdelen van het leerbedrijf
beroeppraktijkvormingsplaatsen zijn gerealiseerd (horizontale doorsnijding)?
(blz. 22)Voor de wijze waarop de vragenlijsten tot stand zijn gekomen wordt verwezen
naar vraag 1 van de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene
Rekenkamer. Het eerste referentiepunt van het opstellen van de vragenlijsten
was de risico-analye van de task-force Rekenschap. In deze analyse zijn voor
de kenniscentra (Lob's) niet alle bekostigingsparameters systematisch betrokken.
Dit heeft er toe geleid dat in de vragenlijsten voor de lob's geen aandacht
is geschonken aan de mogelijkheid om leerbedrijven verschillende malen voor
bekostiging in aanmerking te brengen wanneer er bij meerdere onderdelen van
het bedrijf beroepspraktijkvormingsplaatsen zijn gerealiseerd. Overigens is
toegestaan dat verschillende onderdelen van één leerbedrijf
afzonderlijk geaccrediteerd worden en opgenomen worden in het register (erkende)
leerbedrijven. De reden is dat onderdelen van één bedrijf voor
verschillende typen opleidingen een praktijkplaats kunnen bieden. Dit betekent
dat een landelijk orgaan moet beoordelen of het bepaalde onderdeel geschikt
is voor de deelnemer om het praktijkdeel van de desbetreffende opleiding te
volgen. Voor de bekostiging is het niet relevant of beroepspraktijkvormingsplaatsen
zijn gerealiseerd (dat wil zeggen dat een deelnemer op die plaats daadwerkelijk
de praktijk volgt), maar of het landelijk orgaan de onderdelen van het bedrijf
afzonderlijk heeft erkend. Om mee te mogen tellen voor het aantal leerbedrijven
van een landelijk orgaan moet er een afschrift van de brief over de erkenning
in het dossier van het landelijke orgaan aanwezig zijn. Dit controleert de
accountant van het landelijk orgaan. Bovendien is het register leerbedrijven
openbaar. Landelijke organen hebben zicht op de door elk landelijk orgaan
erkende leerbedrijven.12Waarom is in de HBO-vragenlijst geen aandacht geschonken
aan het doelbewust vlak na de teldatum laten afstuderen van studenten aan
een reguliere opleiding, die dankzij vrijstellingen binnen twee jaar afgerond
wordt en waarvoor dan de volledige diplomabekostiging wordt ontvangen? (blz.
22)Zie voor de methodiek van het opstellen van de vragenlijsten vraag 1 van
de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer. Overigens
zijn in 1999 maatregelen genomen tegen deze handelwijze, door middel van het
afschaffen van de excessieve bekostiging. De handelwijze is voordat deze maatregel
werd genomen voldoende verkend. Daarna heeft met behulp van inschrijvingsgegevens
monitoring plaatsgevonden.13Waarom is er in de HBO-lijst geen aandacht voor het
bewust niet bekostigen van studenten die daar wel voor in aanmerking komen
om zo de negatieve invloed van de langstudeerders op de berekening van de
onderwijsvraagfactor beperkt te houden? (blz. 22)Deze vraag is niet aan de hogescholen voorgelegd omdat het in bepaalde
gevallen afzien van een aanspraak op bekostiging een geaccepteerd verschijnsel
is.14Stemt de formulering dat «de verificatie en validatie
ook inzicht moet bieden of de verstrekte informatie leidt tot het vermoeden
dat al dan niet sprake is van misbruik of oneigenlijk gebruik van overheidsbekostiging»
overeen met de uitspraak dat het zelfreinigend onderzoek niet gericht was
op het verkrijgen van inzicht in de omvang van de fraude? (blz. 25)De fase van verificatie en validatie moest uitwijzen of de van de onderwijsinstellingen
ontvangen informatie voldoende betrouwbaar was
voor het bieden van inzicht in de wijze waarop de instellingen met de gebruiksruimte
in de regelgeving omgingen, alsmede het bieden van inzicht of de verstrekte
informatie leidde tot het vermoeden dat al dan niet sprake was van misbruik
of oneigenlijk gebruik. Het verificatie en validatie onderzoek is dus gericht
op het vaststellen van de betrouwbaarheid van de informatie en niet op het
vaststellen van de omvang van de onregelmatigheden vast te stellen. Er is
dus geen sprake van strijdigheid in de formuleringen over de verificatie en
validatie met de uitspraak over het doel van het onderzoek. Zie voorts de
beantwoording van vraag 22 van de vragen naar aanleiding van het rapport van
de Algemene Rekenkamer.15Wat is precies de definitie van «gebruiksruimte»?
(blz. 37)Gebruiksruimte wordt gedefinieerd als de ruimte die de instellingen binnen
de wet- en regelgeving toekomt voor eigen beleids- en bedrijfsvoering.16Hoe interpreteert u de taak van de commissie van externe
deskundigen zoals die omschreven staat in het instellingsbesluit? (Rapport
Waar(heid) voor je geld) (blz. 997)In het Instellingsbesluit Commissie Externe Deskundigen is de taak van
de Commissie omschreven. Deze taakomschrijving is tweeledig. De taak bestond
in de eerste plaats uit het geven van advies over de vraag of de interpretatie
die door de instellingen wordt gegeven van de aard en de strekking van de
door hen toepasselijke bekostigingsregels toelaatbaar zijn. Het tweede deel
van de taak van de Commissie betrof het doen van aanbevelingen over een eenduidige
uitleg van de regels. Wij hebben de Commissie niet expliciet gevraagd de casuïstiek
per instelling over het verleden uit te splitsen.De interpretatie die hieraan dient te worden gegeven luidt als volgt.
Het vragen van advies van de Commissie van Deskundigen was gericht op die
gevallen waarin de toelaatbaarheid van handelwijzen onhelder was omdat er
onduidelijkheid bestond over de juiste toepassing van de regels.Deze gevallen zijn als oranje casuïstiek aangemerkt. Aan de commissie
werd gevraagd te adviseren over een eenduidige uitleg van de regels of over
aanpassing ervan. Een dergelijk advies kan naar zijn aard alleen gevolgen
hebben voor de toekomst. De gesignaleerde onduidelijkheden over de toelaatbaarheid
van de oranje casuïstiek vormde de basis voor het advies van de Commissie.
Vanuit het oogpunt van behoorlijk bestuur kan de zienswijze van de Commissie
niet met terugwerkende kracht van toepassing worden verklaard op de gevallen
die de basis vormden voor het advies van de commissie, waarin het onduidelijk
was of ze strijdig met de wet of regels waren. Dit wordt nader uitgelegd in
het antwoord op vraag 4 over de aanbiedingsbrief bij het rapport «Ruimte
voor Rekenschap».17Hoe kan het dat er zoveel onduidelijkheid is ontstaan
over de vraag of de commissie een oordeel had moeten geven over de vraag welke
instelling nu wel en welke niet volgens de regels heeft gehandeld. Gezien
de eerste taakopdracht kan hier toch geen twijfel over bestaan? (Rapport Waar(heid)
voor je geld) (blz. 997)De onduidelijkheid die bestaat, betreft de interpretatie van met name
het eerste onderdeel van de taak van de commissie. De Algemene Rekenkamer
ziet in de tekst van het instellingsbesluit aanleiding voor de uitleg dat
de commissie over elke onduidelijkheid een oordeel had moeten geven. Die zienswijze
gaat voorbij aan het gegeven dat om een uitspraak te kunnen doen over de toelaatbaarheid
van de interpretatie van de bekostigingsregels, het nodig was om een nadere
normstelling te ontwikkelen. Die nadere norm is ontwikkeld op basis van de
diversiteit aan oranje casuistiek. Alle gevallen zijn eerst geanalyseerd om
de breedte en variëteit te kunnen onderkennen. Daarna zijn de oranje
gevallen geclusterd in thema's die vervolgens de basis zijn voor de nadere
normstelling.Voor elk thema kan op basis van een nadere normstelling worden aangegeven
welke instelling in meerdere of mindere mate voldoet aan de norm. Op deze
wijze is het mogelijk om voor alle toekomstige gevallen de toelaatbaarheid
van de interpretatie vast te stellen aan de hand van de ontwikkelde normatiek.XNoot1Samenstelling:Leden: van Nieuwenhoven (PvdA), van de Camp (CDA), Cornielje (VVD), fng
voorzitter, Atsma (CDA), Hamer (PvdA), Karimi (GL), van Bommel (SP), Vendrik
(GL), Mosterd (CDA), Slob (CU), Vergeer-Mudde (SP), van Bochove (CDA), Tichelaar
(PvdA), Joldersma (CDA), Hessels (CDA), de Vries (CDA), Aptroot (VVD), Smeets
(PvdA), Eijsink (PvdA), Leerdam, MFA (PvdA), Nijs (VVD), Van der Laan (D66),
Rutte (VVD), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF) en Van
Dam (PvdA).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Rijpstra (VVD), van der Knaap
(CDA), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GL), Lazrak (SP), Tonkens (GL), van Oerle-van
der Horst (CDA), van der Vlies (SGP), Kant (SP), Wijn (CDA), Dijksma (PvdA),
van Haersma Buma (CDA), van der Hoeven (CDA), Sterk (CDA), de Vries (VVD),
Verbeet (PvdA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), de Grave (VVD), van der Ham
(D66), Örgü (VVD), van Beek (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF) en
Adelmund (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28248-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl