Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en enkele andere wetten; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19951996-24258, nr. 106b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

13-12-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24258 nr. 106b

08-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2.1. Aanpassing partnerbegrip2.2. Gezamenlijke huishoudingCasusposities2.3. Uitspraak CRvB 1991/bloedverwantschap in de eerste
graad2.4. Overgangsrecht3. Overlijdensuitkering4. Afschaffen partnertoeslag met ingang van 20155. Intensivering fraudebestrijding/ financiële effectenFinanciële effecten AOW-pakket (mln. gld., constante
prijzen) Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24258Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 258Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en enkele andere wetten nr. 106bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 8 december 1995 1. InleidingUit de schriftelijke inbreng van de verschillende fracties heeft het kabinet
geconstateerd dat het voorstel gemengd is ontvangen. Een enkele fractie heeft
haar instemming betuigd. Een andere fractie heeft met name waardering uitgesproken
over de 2e nota van wijziging die is aangebracht na het plenaire debat in
de Tweede Kamer. Tenslotte zijn er fracties die zich nog niet over het voorstel
hebben uitgesproken respectievelijk zich daartegen hebben verklaard.Door nagenoeg alle fracties is gevraagd om nadere beschouwingen dan wel
zijn kanttekeningen gemaakt bij de voornemens en de daaraan ten grondslag
liggende motivering. Ik zal daar in het vervolg van deze memorie zo uitgebreid
mogelijk op ingaan en hoop daarmee de instemming van de Kamer te kunnen verwerven. 2.1. Aanpassing partnerbegripDoor de leden van de fracties van het CDA, GPV, mede namens SGP en RPF,
en het lid Hendriks zijn opmerkingen gemaakt over het schrappen van de categorale
uitzonderingsgrond van bloedverwanten in de 2e graad uit de partnerdefinitie.De leden van de fractie van D66 spreken hierover hun genoegen uit omdat
de uitzonderingsbepaling hen nog nimmer heeft aangesproken.Door de leden van de CDA-fractie wordt daarbij met name gevraagd of het
niet onverantwoord is om te spreken van een prijs die destijds voor een politiek
compromis moest worden betaald. Hierdoor zou immers, zo stellen zij, het vertrouwen
in de overheid worden ondermijnd.Het kabinet kan deze gedachtengang echter niet tot de zijne maken. Zowel
in de schriftelijke voorbereiding als tijdens de plenaire behandeling van
dit voorliggend wetsvoorstel is volmondig toegegeven dat de reden achter de
uitzonderingsgrond niet was gelegen in het bestaan van objectieve rechtvaardigingsgronden
doch in de wens om tot een uit objectieve criteria bestaande partnerdefinitie
te komen. De enige manier om dat te bereiken was het sluiten van een overeenkomst
met de toenmalige CDA-fractie in de Tweede Kamer, die daarbij als voorwaarde
stelde dat de doelgroep, waarop de niet gewenste formulering betrekking had, niet zou worden gewijzigd. Dit kon alleen bereikt worden door
voor bloedverwanten reeds in de definitie een uitzondering te maken. De toenmalige
VVD-fractie in de Tweede Kamer was bereid die prijs te betalen. Ik zie niet
in waarom het openlijk uitspreken van het afwegingsproces dat zich destijds
heeft afgespeeld, en waar ook in die periode geen geheim van is gemaakt, tegenover
betrokkenen onverantwoord zou zijn of ondermijnend zou kunnen werken voor
het vertrouwen dat de samenleving in de overheid heeft. Mij dunkt dat het
vertrouwen in de overheid eerder geschaad zou zijn indien een onjuiste voorstelling
over de gang van zaken gegeven zou zijn respectievelijk deze zou zijn verzwegen.Dit zou ook het geval zijn wanneer nu alsnog naar objectieve rechtvaardigingsgronden
voor destijds zou worden gezocht die nu niet langer zouden bestaan of nu nog
valide zouden zijn.Ook het feit dat de politieke afweging nu tot een andere uitkomst leidt,
dan in 1986 het geval was, kan naar mijn overtuiging niet onverantwoord worden
genoemd tegenover betrokkenen.De leden van de CDA-fractie concluderen dat uitgebreid is gesproken over
de vraag of en zo ja op welke punten samenwonende broers en zusters wezenlijk
verschillen. De argumenten zijn inderdaad uitgebreid gewisseld. De conclusie
van het kabinet is en blijft dat er geen sprake is van wezenlijke verschille
tussen twee samenwonende broers en zussen en twee samenwonende vrienden of
vriendinnen.De vraag van de leden van de CDA-fractie op welke wijze de gevolgen zullen
worden opgevangen wanneer sprake is van een aangegane zorgplicht is mij niet
geheel duidelijk. Indien bedoeld wordt op welke wijze de overheid voorziet
in zorg wanneer daar behoefte aan is, kan ik slechts antwoorden dat het voorliggende
wetsvoorstel op dat punt geen enkele wijziging aanbrengt. Met andere woorden,
indien sprake is van een zorgbehoefte zal hiervoor, los van de vraag of men
samenwoont met een vriend, broer, zus of echtgenoot, via de daartoe bestaande
kanalen van bijv. huisarts, bureaus voor thuiszorg e.d., een aanvraag moeten
worden ingediend.De suggestie dat het wijzigen van de partnerdefinitie ongetwijfeld zal
leiden tot het doen van aanspraken op andere voorzieningen kan ik niet onderschrijven.
Hiermede wordt immers gesuggereerd dat bestaande bloedverwanten in de tweede
graad thans om louter financiële redenen samenwonen en dat om die redenen
dit samenwonen in de toekomst niet meer zal plaatsvinden. Ten eerste denk
ik dat ook andere motieven, zoals bijv. veiligheid en gezelligheid, een rol
spelen bij de beslissing om al dan niet gezamenlijk te gaan wonen. Ten tweede
betwijfel ik of twee mensen die ieder apart hun huishouding voeren meer vrije
bestedingsruimte overhouden van hun 70%-uitkeringen dan twee mensen die de
kosten van een gezamenlijke huishouding financieren uit twee maal een 50%-
uitkering.Voor het voeren van een voorrangsbeleid voor deze categorie, dit in antwoord
op een vraag van de leden van de CDA-fractie, acht ik dan ook geen termen
aanwezig. 2.2. Gezamenlijke huishoudingZowel de leden van de fracties van CDA als die van PvdA en D66 gaan in
op het begrip gezamenlijke huishouding en willen dit graag geïllustreerd
zien aan de hand van enkele aangeleverde casusposities.Het is juist dat in de AOW, in tegenstelling tot de Anw en de Abw, niet
een aantal situaties wordt genoemd waarin in ieder geval sprake is van een
gezamenlijke huishouding. De bedoeling achter het opnoemen van die situaties is niet gelegen in
de wens om tot een andere invulling van het begrip te komen maar om de uitvoeringsorganisaties
zoveel mogelijk tegemoet te komen in hun wens om over voldoende instrumenten
te beschikken voor een juiste toepassing van het begrip.Ik acht het niet waarschijnlijk dat zich op korte termijn, als gevolg
van deze verschillen, uiteenlopende uitvoeringspraktijken zullen ontwikkelen.
Wel is het raadzaam om op korte termijn te bekijken of en zo ja, op welke
wijze deze definities weer geheel met elkaar in overeenstemming moeten en
kunnen worden gebracht. Casusposities1. Marie huurt op zakelijke basis een etage in de woning van haar broer
en voert haar eigen huishouding. Marie wordt dus als alleenstaande beschouwd.2. Drie zusters voeren een gezamenlijke huishouding. Indien alle drie
evenredig bijdragen aan de kosten van de gezamenlijke huishouding is het niet
mogelijk om binnen deze leefeenheid een partnerrelatie te constateren. Zij
worden allen als alleenstaand beschouwd en ontvangen elk een 70%-uitkering.3. Indien één van de hierboven genoemde 3 zusters overlijdt
zullen vervolgens de overblijvende 2 zusters als partners worden beschouwd
en elk een 50%-uitkering ontvangen.4. Marije woont op een kamer bij tante Coba. Marije doet verder de boodschappen
voor tante Coba en soms koken en eten ze samen. Van belang bij deze casus
is of Marije op zakelijke basis een kamer huurt bij tante Coba of dat de totale
kosten van de huishouding gezamenlijk worden gedeeld. In het eerste geval
is tante Coba alleenstaand met recht op een 70%-uitkering. In het tweede geval
zijn zij partners en heeft tante Coba recht op een 50%-uitkering.5. Marije woont nog steeds op dezelfde basis bij tante Coba als in de
hierboven beschreven situatie. Daarnaast heeft Marije uit hoofde van haar
functie in de thuiszorg tante Coba als cliënt. Dit brengt echter geen
verandering in de hierboven beschreven mogelijke uitkeringssituaties.6. Twee broers en een zus van resp. 71, 76 en 65 jaar wonen samen. Indien
alle drie evenredig bijdragen aan de kosten van de gezamenlijke huishouding
is het niet mogelijk om binnen deze leefeenheid een partnerrelatie te constateren.
Zij worden allen als alleenstaand beschouwd en ontvangen elk een 70%-uitkering.7. Indien één van de hierboven genoemde 3 personen overlijdt
zullen vervolgens de overblijvende 2 personen als partners worden beschouwd
en elk een 50%-uitkering ontvangen.8. Man wordt op grond van verzorgingscriterium opgenomen in verpleegtehuis.
Echtgenote blijft alleen achter en ontvangt een AOW-uitkering van 70%. Deze
casuspositie heeft overigens geen directe relatie met het thans voorliggende
wetsvoorstel. Dit is op grond van bestaande wetgeving en jurisprudentie reeds
het geval en zal ook ongewijzigd blijven.Ik ben op grond van bovenstaande casusposities met de leden van de PvdA-fractie
van mening dat de behandeling van meerpersoonsrelaties enigszins wringt met
de behandeling van tweepersoonsrelaties. Ook in de schriftelijke voorbereiding
en plenaire behandeling in de Tweede Kamer is die conclusie verwoord. Ik wil
echter nogmaals benadrukken dat naar mijn mening geen mogelijkheden aanwezig
zijn om de meerpersoonrelaties op evenwichtige en verantwoorde wijze onder
te brengen in een partnerbegrip, dus zowel voor wat betreft de positieve als
negatieve keerzijde. Een keuze om alleen voor wat betreft de negatieve aspecten,
te weten het lagere uitkeringspercentage, voor aanpassing te kiezen en niet
voor wat betreft de positieve aspecten, toeslagrecht en recht
op overlijdensuitkering, is niet gewenst.Daarnaast kan op grond van de bovenstaande casusposities worden geconcludeerd,
dit in antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie, dat de partnerdefinitie
niet van toepassing is indien sprake is van een zakelijke relatie waarbij
de één woonruimte huurt van de ander. Dit is overigens ook al
zo bij degenen die onder de huidige partnerdefinitie vallen. 2.3. Uitspraak CRvB 1991/bloedverwantschap in de eerste
graadDoor de leden van de GPV-fractie wordt gevraagd in hoeverre de aard van
de relatie bepalend was voor het standpunt van de CRvB uit 1991.Ik wil om te beginnen nogmaals benadrukken dat het interpreteren van met
name de motivering van uitspraken en het op basis daarvan trekken van conclusies
voor andere situaties door de wetgever met de nodige terughoudendheid dient
te gebeuren.Het antwoord op de gestelde vraag moet om die reden dan ook alleen worden
gezien als de visie van het kabinet zonder dat daaraan conclusies kunnen worden
verbonden met betrekking tot mogelijke toekomstige uitspraken van de CRvB.De visie van het kabinet is de volgende.De CRvB heeft het bestaan van de categorale uitzonderingsgrond voor bloedverwanten
in de 2e graad geaccepteerd.De CRvB is bij de beoordeling van de daartoe strekkende vraag echter,
anders dan de toenmalige Raad van beroep, niet ingegaan op de feitelijke omstandigheden
maar heeft zijn oordeel gebaseerd op het feit dat de wetgever hiertoe expliciet
had besloten op grond van, naar het oordeel van de CRvB, redelijke en objectieve
criteria. Het kabinet is nu echter zelf tot het oordeel gekomen dat in feite
geen sprake is van redelijke en objectieve criteria die de uitzonderingsbepaling
voor bloedverwanten in de tweede graad rechtvaardigen. Het kabinet acht het
om die reden niet onwaarschijnlijk dat de CRvB bereid is om het gewijzigde
standpunt van de wetgever te accepteren.De aangehaalde uitspraak biedt geen aanknopingspunten voor een antwoord
op de vraag of er onderscheid gemaakt mag worden in bloedverwantschapsrelaties
in de eerste of tweede graad. Zowel in de schriftelijke voorbereiding als
in de plenaire behandeling is gecon-stateerd dat op grond van draagkrachtcriteria
en behoeftebeginselen het in de rede zou liggen om ook voor bloedverwanten
in de eerste graad de uitzonderingsgrond uit de definitie te schrappen. Er
zijn drie redenen waarom het kabinet die keuze echter niet heeft gemaakt,
te weten– de consequenties voor met name bijstandsgerechtigde ouders en/of
kinderen worden als ongewenst beschouwd;– bij een ouder-kind-relatie kan niet zondermeer worden uitgegaan
van de gelijkwaardigheid van beide personen, vanwege de gezagsverhouding die
tussen hen heeft bestaan of nog bestaat;– tot nu toe is op geen enkele wijze gebleken dat er een maatschappelijk
draagvlak bestaat voor een dergelijke aanpassing van de partnerdefinitie.Er is geen reden om aan te nemen dat de beslissing en de motivering om
bloedverwanten in de eerste graad te blijven uitzonderen van de partnerdefinitie
in de toekomst door de CRvB niet zou kunnen worden geaccepteerd. Er zijn mij
geen uitspraken bekend waarbij de CRvB tot het oordeel is gekomen dat dit
onderscheid niet acceptabel zou zijn. 2.4. OvergangsrechtDe leden van de fracties van PvdA en D66 geven aan te kunnen instemmen
met de in de 2e nota van wijziging tot stand gekomen eerbiedigende werking
voor bestaande rechthebbenden.Ik ga er vanuit dat deze wijziging ten opzichte van het oorspronkelijke
wetsvoorstel ook door de andere fracties positief wordt beoordeeld.De consequentie van het overgangsrecht is inderdaad, dit in antwoord op
een vraag van de leden van de fractie van de PvdA, dat een 65-jarige persoon
die voor 1-1-1996 reeds samenwoonde met een bloedverwant het recht op een
70%-uitkering behoudt. Indien die andere bloedverwant de leeftijd van 65 jaar
eerst na 1 januari 1996 bereikt, wordt die als nieuwe rechthebbende gezien
met het daarbij behorende uitkeringspercentage van 50.De leden van de fractie van het CDA vragen zich af welke gevolgen het
gekozen overgangsrecht heeft voor de Ziekenfondswet (ZFW) en de Algemene Wet
Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).In de ZFW heeft de wijziging van het partnerbegrip met name consequenties
voor de kring van verzekerden. Aangezien de ZFW sinds de inwerkingtreding
van de wijziging als gevolg van de zogenoemde Wet Van Otterloo verwijst naar
het ontvangen van een uitkering ingevolge de AOW heeft aanpassing van het
partnerbegrip in de AOW doorwerking naar de ZFW. Ter beantwoording van de
vraag wat de gevolgen zijn van dit wetsvoorstel op de kring van verzekerden
van de ZFW in samenhang met het partnerbegrip na invoering van de Wet Van
Otterloo moet gekeken worden naar de partnerdefinitie in de ZFW zoals die
zal luiden na aanvaarding van het reparatiewetsvoorstel (TK 1994–95,
nr. 24 093), waarvan de inwerkingtreding is beoogd per 1 januari 1996.Hier wordt de partnerdefinitie in artikel 3, eerste lid van de ZFW gekoppeld
aan het ontvangen van het gehuwdenpensioen ingevolge artikel 9, eerste lid,
onder b, van de AOW.In het geval een AOW-gerechtigde samenwoont met een broer of zus, die
jonger is dan 65 jaar zal er op grond van het overgangsrecht in zijn verzekeringspositie
voor de ZFW geen wijziging optreden. Hij blijft immers het ongehuwdenpensioen
AOW ontvangen waardoor geen inkomenstoets bij de samenwonende bloedverwant
plaatsvindt. Indien deze jongere bloedverwant na inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel 65 jaar wordt, is voor hem wel de nieuwe partnerdefinitie van
toepassing. In dat geval zal voor vaststelling van de verzekeringsplicht naar
de inkomenssituatie van beide bloedverwanten worden gekeken.Wijziging van de partnerdefinitie in de ZFW is wel van belang voor de
bepalingen ten aanzien van medeverzekering van de jongere bloedverwant. Voor
de bepaling van medeverzekering worden nieuwe rechthebbenden vanaf 1996 gelijkgesteld
met gehuwden, waardoor de jongere partner medeverzekerd kan worden bij de
ZFW-verzekerde AOW-gerechtigde.Het wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor de kring van verzekerden van
de AWBZ. Dit is immers een individuele verzekering waarbij geen medeverzekering
aan de orde is. De partnerdefinitie is in het kader van de AWBZ wel van belang
voor de eigen bijdragen die voor sommige zorgvormen verschuldigd zijn. Indien
één van beide samenwonende bloedverwanten moet worden opgenomen,
dan is men als gevolg van dit wetsvoorstel niet langer de eigen bijdrage verschuldigd
zoals die geldt voor alleenstaanden, maar de lagere eigen bijdrage zoals die
geldt voor gehuwden.Door de GPV-fractie wordt een vraag gesteld over het feit dat ik zowel
het oorspronkelijke als het huidige overgangsregime in overeenstemming acht
met de motie Van de Zandschulp. Het antwoord daarop luidt als volgt. De motie Van de Zandschulp stelt dat bij wijzigingen in het sociale zekerheidstelsel
eerbiedigende werking als uitgangspunt moet worden genomen; afwijking van
dit standpunt betekent een verzwaarde motiveringsplicht voor het kabinet.In het wetsvoorstel is inderdaad een afwijkende keuze gemaakt, nl. directe
werking met een overgangsregime voor bestaande rechthebbenden.Het kabinet heeft die keuze beargumenteerd op basis van een afweging tussen
het rechtszekerheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel. Juist omdat het bij
AOW-uitkeringen om niet in duur beperkte uitkeringen gaat speelt deze afweging
een belangrijke rol. De rechtvaardiging om uitkeringssituaties, die in wezen
niet verschillen, gedurende lange tot zeer lange tijd afwijkend te behandelen
achtte het kabinet problematisch. Het kabinet heeft om die reden het gelijkheidsbeginsel
ook in de afweging meegenomen. Het rechtszekerheidsbeginsel heeft het kabinet
er toe gebracht om te kiezen voor een ruime overgangsperiode van in totaal
drie jaar, waardoor een zorgvuldig evenwicht is aangebracht tussen rechtszekerheid
en rechtsgelijkheid. Op die manier was dus ook, zo luidt mijn conclusie, recht
gedaan aan de strekking van de motie Van de Zandschulp.Nu als gevolg van de 2e nota van wijziging, waarmee ik tegemoet ben gekomen
aan een in de Tweede Kamer levende kamerbrede wens, gekozen is voor volledige
eerbiedigende werking is afwijking van deze motie niet meer aan de orde en
wordt dan ook aan de motie voldaan.Ik ben niet van mening dat deze motie geen houvast geeft bij de afweging
tussen de twee genoemde beginselen. De motie dwingt door de mogelijkheid van
gemotiveerde afwijking echter niet tot één specifieke uitkomst. 3. OverlijdensuitkeringDoor verschillende fracties zijn vragen gesteld over de overlijdensuitkering.Allereerst wordt de vraag gesteld of de voorgestelde systematiek wel uitvoerbaar
is .Ik ga er vanuit dat de gekozen systematiek inderdaad uitvoerbaar is. Van
de zijde van de uitvoering hebben mij geen signalen bereikt dat dit niet het
geval zou zijn. Hierbij dient in aanmerking te worden genomen dat de uitvoeringsorganen
deze gewijzigde systematiek eerst met ingang van 1 januari 1997 behoeven te
gaan uitvoeren, zodat zij na aanvaarding van het wetsvoorstel een jaar voorbereidingstijd
tot hun beschikking hebben.Wel is door de SVB in het advies opgemerkt dat het vanuit uitvoeringstechnisch
oogpunt makkelijker zou zijn om te kiezen voor een iets andere systematiek,
nl. het laten doorlopen van de reguliere uitkering in de maand van overlijden
plus een halve maand overlijdensuitkering. Dit zou voor gehuwden en samenwonenden
inderdaad tot dezelfde uitkomst leiden. Van de ingeboekte besparing lekt dan
echter een bedrag van ca. 50 mln weg omdat met name in geval van overlijden
van een alleenstaande, de AOW-uitkering gemiddeld een halve maand langer moet
worden doorbetaald. De prijs voor deze vereenvoudiging staat dan ook niet
in verhouding tot de besparingsweglek.Op de vraag of voor de beoogde gewijzigde wetstoepassing geen wetswijziging
nodig is, dit in reactie op de leden van de CDA-fractie, wil ik het volgende
opmerken.Het is bekend dat de huidige tekst van de AOW en de AWW altijd zodanig
is geïnterpreteerd dat hieruit beëindiging van de reguliere uitkering
in geval van overlijden voortvloeit met ingang van de eerste dag van de maand
volgend op de maand van overlijden.Deze interpretatie is tot op heden niet omstreden en is evenmin door de
toezichthouder ter discussie gesteld. De beleidsvoornemens van het kabinet met betrekking tot de verkorting
van de overlijdensuitkering alsmede de wat meer technische harmonisatie die
op het punt van de overlijdensuitkeringen reeds in gang was gezet, hebben
er echter toe geleid dat alle wettelijke bepalingen omtrent de overlijdensuitkering
nauwgezet zijn onderzocht op o.a. consistentie en logica.Op basis daarvan is de conclusie getrokken dat de huidige toepassing niet
in overeenstemming is met de letter van de wet. Naar mijn overtuiging zou
ook strikte toepassing van de huidige bepalingen er toe moeten leiden dat
het recht op uitkering van rechtswege ophoudt met ingang van de dag na het
overlijden.Ik acht het noch logisch noch noodzakelijk dat voor deze beoogde gewijzigde
toepassing wetswijziging nodig is. Immers, het gaat niet om andere bepalingen
maar om een gewijzigde toepassing van bestaande bepalingen. Een uitdrukkelijke
uitspraak van de wetgever over de wenselijkheid van een gewijzigde wetstoepassing
lijkt mij voldoende basis voor de uitvoeringsorganisatie.De leden van de CDA-fractie vragen of het kabinet onderschrijft dat in
minimaal 60% van de jaarlijks 71 000 overlijdensgevallen van alleenstaanden
de opgebouwde vakantie-uitkering niet toereikend is om het bedrag aan uitkering
dat is doorbetaald na de overlijdensdag te verrekenen. Het kabinet onderschrijft
deze berekening – afkomstig uit het advies van de SVB – niet.
De berekening van de SVB gaat ervan uit dat het slechts in een enkel geval
mogelijk zal zijn om de pensioenbetaling over de maand van overlijden stop
te zetten. Naar de mening van het kabinet zal echter in ongeveer de helft
van de gevallen de uitkering op tijd kunnen worden stopgezet, namelijk in
al die gevallen dat de datum van overlijden een week of meer voor de betaaldatum
ligt. In de andere helft van de gevallen zal er sprake kunnen zijn van een
doorgeschoten betaling die verrekend moet worden. Hoe later in de maand iemand
overlijdt hoe minder er verrekend hoeft te worden. Ervan uitgaande dat de
vakantie-uitkering in mei wordt uitbetaald is in juni de nog na te betalen
vakantie-uitkering slechts in 13% van de gevallen voldoende om de teveel betaalde
maanduitkering te verrekenen (alleen voor diegenen die aan het eind van de
maand overlijden). Van januari tot mei echter is de opgebouwde vakantie-uitkering
zo hoog dat deze voor iedereen voldoende is om de teveel betaalde maanduitkering
mee te verrekenen.Per saldo zal bij ongeveer 15% van de 71 000 alleenstaanden die overlijden
de vakantie-uitkering niet voldoende zijn om een doorbetaalde maanduitkering
mee te verrekenen.De consequenties voor de uitvoering van deze gewijzigde systematiek voor
de overlijdensuitkering zijn door de SVB in het advies van 23 juni geraamd
op een verhoging van de uitvoeringskosten van ca. 1 mln per jaar, dit in reactie
op de leden van de fractie van het CDA.Zowel door de leden van de fractie van de CDA als het lid Hendriks wordt
de relatie gelegd tussen de verkorting van de overlijdensuitkering en een
mogelijke weglek naar de bijzondere bijstand.Zoals ik in mijn brief van 27 november (kamerstuk 24 258, nr. 10)
heb aangegeven acht ik de kans op een weglek naar de bijzondere bijstand gering.
Er zijn geen actuelere cijfers over de vermogenspositie van 65-plussers beschikbaar
dan de door mij genoemde. Ik zie geen reden om aan te nemen dat deze positie
sinds 1991 aanzienlijk is verslechterd.Voorts vragen zij of het feit dat in 1994 slechts f 600 000
aan bijzondere bijstand voor begrafeniskosten is verleend niet te positief
wordt geduid. Zij wijzen in dit verband op het bestaan van drempels
voor met name ouderen om een beroep op deze voorziening te doen.Ik wil in reactie daarop op een tweetal aspecten wijzen.Ten eerste ondersteunen de geringe bijzondere bijstandsuitgaven mijn veronderstelling
dat de bijzondere bijstand op dit moment geen belangrijke rol speelt bij het
voldoen van de begrafeniskosten. Indien wordt uitgegaan van een niet-gebruik
van de bijzondere bijstand van ca. 50% (de sociale minima, trendstudie 1980–1994)
blijven de kosten nog altijd beperkt tot ca f 1 mln. Er is geen reden
om aan te nemen dat het niet-gebruik voor deze kostensoort in belangrijke
mate zou afwijken van het algemene percentage niet-gebruik dat voor de bijzondere
bijstand wordt aangenomen.Ten tweede gaat het bij een beroep op die bijzondere bijstand voor begrafeniskosten
om de erfgenamen die deze stap moeten nemen. Dit zullen echter veelal de kinderen
van de overledene of anderszins mensen van jongere generaties zijn voor wie
de drempel om een beroep op bijstand te doen lager zal liggen dan voor ouderen
veelal nog het geval is.De veronderstelling van het lid Hendriks dat mensen met een AOW-uitkering
veelal niet in de financiële positie verkeren om een begrafenisverzekering
af te sluiten spreekt mij niet aan. Bij begrafenisverzekeringen gaat het om
verzekeringen die veelal op zeer jonge leeftijd, vaak reeds bij de geboorte,
door de ouders zijn afgesloten. De kosten blijven daardoor zeer beperkt. Mijn
inschatting is dat juist bij ouderen het bestaan van een begrafenisverzekering
veelvuldiger zal voorkomen dan bij jongere generaties het geval zal zijn.De leden van de fractie van de PvdA vragen of in de genoemde besparingsbedragen
de wijziging van artikel 16 391 van het Burgerlijk Wetboek is meegenomen.
Dit is niet het geval. Of de wijziging van dit artikel inderdaad tot een verlaging
van de arbeidskosten zal leiden valt moeilijk te voorspellen. Het is aan sociale
partners om te bepalen of zij de verkorting van de minimale doorbetalingstermijn
willen laten doorwerken in CAO-afspraken. Dit geldt eveneens voor ambtenaren.
Het kabinet acht het dan ook niet voor de hand liggend om als wetgever in
te grijpen in de ambtelijke regelingen.De achterliggende gedachte bij de wijziging van het BW is dat het kabinet
aan werkgevers geen hogere wettelijke verplichtingen wil opleggen dan in de
sociale zekerheid het geval is. Harmonisatie van feitelijk voorkomende doorbetalingsregelingen
is daarbij niet beoogd.Voor ambtenaren geldt thans de regel dat het salaris eindigt met ingang
van de dag na overlijden. Vervolgens wordt een overlijdensuitkering toegekend
ter grootte van drie maandsalarissen plus vakantiegeld en sommige van de ambtelijke
toelagen.De uitbetaling van de overlijdensuitkering is, dit eveneens in antwoord
op de leden van de fractie van de PvdA, inderdaad belastingvrij.Door de leden van de fractie van D66 wordt opgemerkt dat zij hebben begrepen
dat de slotuitkering wel blijft bestaan ingeval van verblijf in een verpleeghuis
of een instelling. Dit was inderdaad in het oorspronkelijke wetsvoorstel het
geval, maar deze bepaling is, naar aanleiding van het advies van de SVB, gewijzigd
met de 1e nota van wijziging. Doorbetaling bleek in de praktijk nl. niet voor
te komen zodat het bestaan van deze bepaling slechts tot verwarring zou kunnen
leiden.Voor het nakomen van nog niet voldane betalingsverplichtingen van overledenen
zijn in principe de erfgenamen aansprakelijk. Indien erfgenamen deze verplichtingen
niet kunnen of willen nakomen zullen zij contact moeten opnemen met de instanties
of de personen aan wie de overledene betalingsplichtig was. 4. Afschaffen partnertoeslag met ingang van 2015De leden van de fractie van de PvdA geven te kennen na enige aarzeling
waardering op te kunnen brengen voor het nu reeds in de wet vastleggen van
de horizonbepaling voor de partnertoeslag.De leden van de CDA-fractie daarentegen tonen zich verbaasd over het voorschot
dat hiermee naar hun mening wordt genomen op de discussie over de financierbaarheid
van de AOW.Ik wil het nu reeds vastleggen van deze maatregel graag nog een keer toelichten.Achterliggende gedachte bij deze maatregel is enerzijds de voortschrijdende
individualisering, waarvan de gevolgen ook binnen het sociale zekerheidsstelsel
tot uitdrukking dienen te komen, en anderzijds de gedachte dat voor nieuwe
generaties het aanvullende pensioen in betekenis toeneemt. Het toekennen van
een partnertoeslag, om te voorkomen dat het totale inkomen van het huishouden
beneden het relevante sociale minimum daalt, is in die situatie niet langer
noodzakelijk.Ik deel niet de mening dat hiermee een voorschot genomen wordt op de discussie
over de financierbaarheid van de AOW. Deze maatregel wordt niet primair veroorzaakt
door mogelijke financieringsproblemen rond de AOW maar door de beleidsmatige
overweging dat de partnertoeslag een oneigenlijk element vormt in de AOW (in
feite een stukje uitkeringsrecht voor een niet-65-jarige, dus voor iemand
die niet tot de doelgroep van de AOW behoort). Gezien de maatschappelijke
verhoudingen kon dit toeslagrecht ten tijde van de verzelfstandiging van de
AOW in 1986 niet worden gemist en behoort dit ook op de korte termijn niet
tot de mogelijkheden.De maatschappelijke en politieke commotie rond de oorspronkelijke voornemens
van het kabinet met betrekking tot de AOW-toeslag getuigen daarvan.Op de langere termijn verwacht het kabinet echter dat dit wel mogelijk
zal zijn, met name vanwege de periode van 20 jaar die het kabinet heeft uitgetrokken
om aanpassing aan deze wetswijziging mogelijk te maken.Het is evident dat het beslag op de collectieve middelen door deze maatregel
zal worden teruggedrongen hetgeen de betaalbaarheid van de AOW ten goede komt.
Het is echter niet de motivering voor het kabinet om tot deze stap te komen.Diegenen die op grond van persoonlijke omstandigheden verwachten dat het
gezamenlijke inkomen bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd van de oudste
partner een (te) forse daling zal ondergaan, beschikken over een periode van
20 jaar om een particuliere aanvullende voorziening te treffen. Uit informatie
van verzekeraars is gebleken dat bij een periode van 10 tot 15 jaar een dergelijke
voorziening tegen een acceptabele verzekeringspremie is te treffen.De suggestie van de leden van de fractie van de PvdA dat de gekozen periode
van 20 jaar aan de krappe kant is acht ik dan ook niet terecht. Evenmin terecht acht ik hun conclusie dat, gegeven de arbeidsmarktpositie
van mensen in de leeftijdscategorie van ca. 40 jaar, zonder nadere voorziening
te zijner tijd allen een beroep op bijstand zullen moeten doen. Allereerst
is van belang (de hoogte van) het aanvullend pensioen van de oudere partner.Het verwerven van eigen (arbeids)inkomen door de jongere partner is daarnaast
niet de enige mogelijkheid om de gevolgen van het wegvallen van het toeslagrecht
te voorkomen of te verminderen. Een andere mogelijkheid waarop ik hiervoor
reeds heb gewezen is het afsluiten van bijv. een particuliere verzekering.
Juist de lange «aankondigingstermijn» maakt het afsluiten van
een dergelijke verzekering tegen een redelijke prijs, voor de
leeftijdscategorieën waarover we thans spreken, tot een reële mogelijkheid.Ik acht dan ook geen noodzaak aanwezig om een voorziening te treffen,
bijv. in het kader van de Toeslagenwet, waardoor deze categorie te zijner
tijd niet met de volledige middelentoets van de Abw zal worden geconfronteerd.
Mijn standpunt is dat betrokkenen nu reeds kunnen weten waarop zij te zijner
tijd aanspraak kunnen maken en dat zij desgewenst zelf hun maatregelen, hetzij
het zoeken van betaald werk, een particuliere verzekering of een andere manier
van sparen, kunnen nemen waardoor zij kunnen voorkomen dat zij te zijner tijd
een beroep op de Abw, met de daaraan verbonden consequenties, moeten doen.
Voor diegenen die dat nalaten blijft het vangnet van de bijstand uiteraard
ter beschikking staan. Ik zie echter geen aanleiding om voor deze mensen een
voorziening buiten de bijstand om te creëren. Een voorziening in bijv.
de Toeslagenwet zou er immers op neer komen dat de functie van de AOW-toeslag
slechts «verhuist» van de AOW naar de Toeslagenwet. Dit is uitdrukkelijk
niet de bedoeling van het kabinet; de bedoeling is om de partnertoeslag te
laten vervallen en slechts het vangnet van de bijstand beschikbaar te laten
zijn voor diegenen die (tijdelijk) niet over voldoende inkomen beschikken.Ik wil deze leden in dit verband ook wijzen op de vergelijkbare discussie
die hierover in het kader van het wetsvoorstel Algemene nabestaandenwet wordt
gevoerd. 5. Intensivering fraudebestrijding/ financiële effectenDe leden van de CDA-fractie vragen of het mogelijk is een specificatie
te geven van de financiële effecten van de afzonderlijke maatregelen
in het kader van de fraudebestrijding.Dit is echter niet mogelijk. Het ramen van opbrengsten voor fraudebestrijding
is een precaire aangelegenheid. Met name het voorspellen van mogelijke gedragseffecten
blijkt daarbij moeizaam.Gegeven de verschillende mogelijkheden, een opsomming hiervan is weergegeven
in de nota naar aanleiding van het verslag, die er zijn om de handhaving op
het terrein van de volksverzekeringen beter gestalte te kunnen geven, acht
ik het inboeken van een totaal besparingsbedrag van 115 mln. verantwoord.De suggestie van het lid Hendriks als zouden de kosten van de controle
op de AOW niet opwegen tegen de opbrengsten daarvan acht ik niet reëel.
Handhavingsactiviteiten zijn altijd noodzakelijk, ook al zullen mogelijk situaties
denkbaar zijn waarin de kosten en de direct meetbare opbrengsten elkaar niet
of nauwelijks ontlopen. Het preventieve effect dat uitgaat van het bestaan
van controles kan echter veelal niet in geld worden uitgedrukt. Ik acht het
echter te allen tijde een goede zaak dat de samenleving zekerheid wordt geboden
dat al het mogelijke wordt gedaan ervoor te zorgen dat de vele miljarden die
aan premies bijeen worden gebracht, op een verantwoorde wijze worden uitgegeven.Door de leden van de CDA-fractie wordt tenslotte gevraagd naar een uitsplitsing
van de financiële effecten van de maatregelen die in de 2e nota van wijziging
zijn getroffen. In onderstaande tabel zijn de financiële effecten aangegeven van
het wetsvoorstel, inclusief het effect van de 2e nota van wijziging. Financiële effecten AOW-pakket (mln. gld., constante
prijzen)  19951996199719981999structureelIntensivering fraudebestrijding SVB 100100115115115       Verkorten overlijdensuitkering       AOW 095959595AAW/WAO/ZW 060606060        Afschaffen
uitzonderingspositie bloedverwanten AOW 051015135       Verscherping inkomenstoets jongere partner 1020354585Totaal 110280315330490De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,R. L. O. Linschoten 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19951996-24258-106b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl