Ministeriële Conferentie van de Wereld Handelsorganisatie (WTO); Brief staatssecretaris met een nota met betrekking tot de instructie voor de Koninkrijksdelegatie naar de Conferentie te Doha
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25074, nr. 43

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

25074 nr. 43

23-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInstructie voor de Koninkrijksdelegatie naar de vierde
Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) van 9–13
november 2001 te Doha, Qatar1. Inleiding2. Hoofddoelstellingen voor een Nieuwe Ronde3. Toelichting op de hoofddoelstellingen3.1 Versterking van de internationale handelspolitieke
rechtsorde en de WTO3.2 Verdergaande handelsliberalisatie3.3 Integratie van ontwikkelingslanden3.4 Erkenning en uitwerking van raakvlakken met andere
beleidsterreinen4. Stand van zaken in de WTO4.1 ImplementatieTRIPs/essentiële medicijnen4.2 Ministeriële Verklaring van Doha5. Stand van zaken in de EU6. De inzet van Nederland/nadere uitwerking van de hoofddoelstellingen6.1 Gewijzigde/genuanceerde positie6.1.1 Transparantie (paragraaf 5.1.1. in Seattle
instructie)6.1.2 Intellectuele eigendomsrechten (TRIP's, zie paragraaf 5.1.8
in Seattle instructie)6.1.3 Implementatie (paragraaf 5.3.1 in Seattle instructie)6.1.4 Handel en milieu (paragraaf 5.4.1 in Seattle
instructie)6.1.5 Voedselveiligheid en consumentenbescherming (paragraaf 5.4.2
in Seattle instructie)6.1.6 Handel en fundamentele arbeidsnormen (paragraaf 5.4.3.
in Seattle instructie)6.2 Ongewijzigde positie7. Conclusies en slotopmerkingenANNEX: De inzet ten aanzien van de diverse onderwerpen
uit de Seattle-instructie1. Landbouw2. DienstenOverige onderwerpen1. Geschillenbeslechting (5.1.2)2. Toetreding nieuwe leden (5.1.3)3. Investeringen (5.1.4)4. Mededinging (5.1.5)5. Overheidsaanbestedingen (5.1.6)6. Regionale handelsakkoorden (5.1.7)7. Industrietarieven (5.2.3)8. Technische handelsbelemmeringen (5.2.4)9. Handelsfacilitatie (5.2.5)10. Handelsdefensieve instrumenten (5.2.6)11. Electronische handel (5.2.7)12. Markttoegang voor ontwikkelingslanden (5.3.2)13. Asymmetrie bij markttoegang en speciale en gedifferentieerde
behandeling (5.3.3)14. Technische assistentie en coherentie (5.3.4)15. WTO-rechtswinkel (5.3.5)16. Dierenwelzijn (5.4.4)Delegatie van het Koninkrijk naar de vierde ministeriële
conferentie van de WTO (Doha 9–13 november 2001) 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25074Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 074Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)nr. 43BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 23 oktober 2001In vervolg op mijn eerdere brieven van 18 mei, 29 augustus en 19 september
jl. over de voorbereiding van de vierde Ministeriële WTO Conferentie
te Doha, Qatar (9–13 november as.) en ter voorbereiding op het Algemeen
Overleg met de Kamer over hetzelfde onderwerp dat is voorzien op voor 1 november
a.s. zend ik u hierbij een nota met de instructie voor de Koninkrijksdelegatie
naar de Conferentie te Doha. Als bijlage is tevens de lijst van deelnemers
in de Koninkrijksdelegatie opgenomen.De Staatssecretaris van Economische Zaken,G. Ybema Instructie voor de Koninkrijksdelegatie naar de vierde
Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) van 9–13
november 2001 te Doha, Qatar1. InleidingVan 9 tot en met 13 november a.s. zal in Doha, Qatar, de vierde Ministeriële
Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) plaatsvinden. Het centrale
thema van deze Conferentie behelst de vraag of na de mislukking in Seattle,
nu bijna twee jaar geleden, ditmaal in Doha een nieuwe ronde van handelsonderhandelingen
kan worden gestart, die meer omvat dan de reeds gestarte onderhandelingen
op het gebied van landbouw en diensten.De regering meent dat de Conferentie in Doha inderdaad moet leiden tot
de start van een nieuwe ronde. In de aanloop naar Seattle werd het belang
hiervan al onderstreept. De verslechterende wereldeconomie en de politieke
instabiliteit als gevolg van de terroristische aanslagen in de VS op 11 september
jl. hebben dit belang alleen maar groter gemaakt. Een beslissing van de 142
WTO-leden om een ronde te starten kan een belangrijke impuls leveren aan de
mondiale economische groei en aan een versterking van de economische rechtsorde
en daarmee aan een herstel van internationaal vertrouwen en politieke stabiliteit.De concrete opgave in Doha verschilt niet wezenlijk van die in Seattle.
Het gaat in hoofdzaak om het vaststellen van een agenda voor de nieuwe ronde.
In deze instructie worden de doelstellingen en de daarbijbehorende onderwerpen
geschetst die Nederland voor ogen staan. Om de opgave in Doha hanteerbaar
te houden moet worden vermeden om ook al resultaten bij de agendaonderwerpen
te willen vastleggen. Het gaat nu nog slechts om agendering van de verschillende onderwerpen. Niettemin ligt het in de rede,
om net als ten tijde van Seattle, in grote lijnen de Nederlandse inzet bij
deze onderwerpen te schetsen. Daarbij is de instructie voor Seattle als basis
gehanteerd.Naast de nieuwe ronde zijn er ook andere belangrijke agendapunten in Doha.
Deze betreffen de toetreding van China en Taiwan tot de WTO en de relatie
tussen het Verdrag inzake Handelsgerelateerde Intellectuele Eigendomsrechten
(TRIP's-verdrag) en de toegang tot essentiële medicijnen in ontwikkelingslanden.
Ten aanzien van de toetreding van China en Taiwan is belangrijk dat de inhoudelijke
onderhandelingen al zijn afgerond en de resultaten daarvan zijn geaccordeerd.
In Doha staat de politieke bekrachtiging daarvan op de agenda, die Nederland
van harte zal ondersteunen. Met de toetreding van China en Taiwan wordt een
belangrijk deel van de wereldhandel ondergebracht in het mondiale handelspolitieke
rechtssysteem.De relatie tussen het TRIP's-verdrag en de toegang tot essentiële
medicijnen vormt een belangrijk element in het gezondheidsvraagstuk in ontwikkelingslanden.
Alleen al om die reden verdient het aparte aandacht. De inzet van Nederland
is er op gericht om zeker te stellen dat het TRIP's-verdrag kan bijdragen
aan de oplossing van dat vraagstuk. De uitwerking daarvan is in deze instructie
opgenomen.Ten slotte mag ook de economische en maatschappelijke context van de Nederlandse
inzet niet uit het oog worden verloren. Enerzijds is het belang van een extra
impuls aan de mondiale economische groei toegenomen. Anderzijds zijn de protesten
tegen de effecten van globalisering, die reeds krachtig in Seattle aanwezig
waren, sindsdien nog toegenomen. Om die reden wordt daar in deze instructie
apart bij stil gestaan. De opbouw van de instructie is als volgt. Allereerst worden de Nederlandse
hoofddoelstellingen voor de Nieuwe Ronde nog eens geschetst (2). Daarna worden
deze toegelicht tegen de achtergrond van hun economische en maatschappelijk
context (3). Vervolgens wordt ingegaan op de stand van zaken bij het voorbereidingsproces
in de WTO (4) en de EU (5). Mede op basis daarvan volgt een uitwerking van
de diverse Nederlandse standpunten aan de hand van de instructie uit 1999
(6). De nota wordt afgesloten met conclusies en slotopmerkingen (7).2. Hoofddoelstellingen voor een Nieuwe RondeDe basis van de Nederlandse inzet voor de Conferentie in Doha is reeds
gelegd in de instructie voor de Conferentie in Seattle in 1999 (zie brief
aan de Tweede Kamer d.d. 12 november 1999, vergaderjaar 1999–2000,
25 074, nr. 31). Daarnaast werd in de brieven van 18 mei jl.
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 25 074, nr. 39), van
29 augustus jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 25 074,
nr. 41) en van 19 september jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001,
25 074, nr. 42) stilgestaan bij de voorbereiding van de komende
Conferentie in Doha.In de instructie voor de Conferentie in Seattle werden de uitdagingen
waarvoor de WTO zich gesteld ziet als volgt geformuleerd:– versterking van de WTO als spil van het wereldhandelsstelsel;– voorzetting van handelsliberalisatie in het belang van alle partijen;– verdere integratie van ontwikkelingslanden in de WTO en de wereldhandel;
en– erkenning en uitwerking van de raakvlakken met andere beleidsterreinen
(zoals milieu, voedselveiligheid en fundamentele arbeidsnormen).Het is de vaste overtuiging van de regering dat dit ook in 2001 nog de
uitdagingen vormen voor de WTO in de komende jaren. Daarom gelden zij nog
steeds als de hoofddoelstellingen voor een nieuwe ronde. Deze vaststelling
betekent geenszins dat daarmee voorbij wordt gegaan aan de diverse ontwikkelingen
in de afgelopen twee jaar. Bij de concrete uitwerking van deze doelstellingen
wordt onder meer rekening gehouden met het feit dat een belangrijk deel van
de WTO-leden een beperktere agenda voor ogen staat dan Nederland en de EU.
Om die reden kende Nederland ten tijde van Seattle al een pragmatische opstelling
bij verschillende onderwerpen, zoals investeringen en mededinging. In de huidige
instructie wordt deze lijn voortgezet, zoals uiteengezet in paragraaf 6.Daarnaast mogen ook de economische en maatschappelijke ontwikkelingen
in de afgelopen twee jaar niet uit het oog worden verloren. Ten algemene is
de regering van mening dat desinds Seattle sterk toegenomen- kritiek in de
maatschappij op (al dan niet vermeende) negatieve effecten van economische
globalisering en handelsliberalisatie geen reden is om van een nieuwe WTO-ronde
af te zien. Integendeel. De regering blijft van mening dat zo'n ronde, mits
op de juiste wijze vormgegeven, juist een noodzakelijk middel is om althans
een aantal van de gesignaleerde problemen op te kunnen lossen, al is ook buiten
de WTO op allerlei terreinen actie nodig. De regering meent verder dat de
genoemde hoofddoelstellingen tezamen nog steeds de evenwichtige en samenhangende
inzet vormen, die tegemoet komt aan de diverse en uiteenlopende belangen die
in het geding zijn. In de volgende paragraaf zal daar nader op in worden gegaan.Naast het bevorderen van deze hoofddoelstellingen dient de Nieuwe Ronde
ingebed te worden in een aantal randvoorwaarden, waarover in Doha zal moeten
worden besloten. Ten eerste zal de ronde de vorm moeten krijgen
van een «single undertaking»: niets is beslist tot alles is beslist.
Dat betekent dat resultaten op deelterreinen pas van kracht worden wanneer
uiteindelijk de resultaten op alle terreinen binnen zijn. Op die wijze kan
worden voorkomen dat partijen voortgang op bepaalde terreinen blokkeren wanneer
de voor hen belangrijke resultaten al binnen zijn. Deze voorwaarde hangt nauw
samen met de inzet voor een brede ronde, die op verschillende terreinen meerwaarde
biedt voor de diverse partijen en die de noodzakelijke uitruilmogelijkheden
in zich heeft om tot uiteindelijke overeenstemming te komen. Niettemin staat
Nederland pragmatisch tegenover de mogelijkheid van vroegtijdige resultaten
(«early harvest») in de zin van voorlopige, voorwaardelijke toepassing
van deelresultaten, indien dit niet de kansen op een evenwichtige einduitkomst
-in het bijzonder voor de ontwikkelingslanden- schaadt. Uiteraard zal een
vroegtijdige toepassing van resultaten op het terrein van de implementatiekwesties
(zie ook 4.1) mogelijk moeten zijn.Bovendien zal bij de organisatie van de onderhandelingen rekening moeten
worden gehouden met de beperkte capaciteit van vooral kleinere ontwikkelingslanden,
die in staat moeten worden gesteld om zowel actief aan de onderhandelingen
deel te nemen als aan het lopende werk van de WTO. Daarenboven ligt het in
de rede om het WTO-comité voor handel en ontwikkeling (CTD) een toezichthoudende
rol bij de onderhandelingen te geven, teneinde een extra controlemechanisme
in te bouwen dat de belangen van ontwikkelingslanden in voldoende mate aan
bod zullen komen. Verder zet Nederland in op een toezichthoudende rol voor
het WTO-comité voor handel en milieu (CTE), om te waarborgen dat ook
de aspecten van milieubescherming de vereiste aandacht krijgen.3. Toelichting op de hoofddoelstellingenZoals hiervoor al werd aangegeven, vormen de vier hoofddoelstellingen
voor de Nieuwe Ronde nog steeds de uitdagingen waar de WTO zich de komende
jaren voor gesteld ziet. De doelstellingen zijn mede opgesteld in het besef
dat verschillende maatschappelijke geledingen zich zorgen maken over de effecten
van globalisering van de wereldeconomie in het algemeen en de rol die daarbij
wordt vervuld vanuit de WTO in het bijzonder. De protesten en de kritiek zijn
sinds de vorige Ministeriële WTO Conferentie in Seattle nog in hevigheid
toegenomen. Ten aanzien van de WTO en de inzet op een nieuwe ronde zijn er
twee hoofdlijnen van kritiek aan te geven in de grote hoeveelheid en soms
ook uiteenlopende punten die naar voren worden gebracht. Dit betreft enerzijds
de kritiek dat het huidige proces van globalisering en de rol die handelsliberalisering
daarin speelt de kloof tussen arm en rijk vergroot. Anderzijds zouden de WTO-regels
effectief nationaal en internationaal beleid op andere beleidsterreinen (b.v.
milieu) in de weg staan. Hieronder wordt deze kritiek afgezet tegen de hoofddoelstellingen
achter de Nederlandse inzet. Zoals gezegd ziet de regering in de kritiek geen
reden om van een nieuwe ronde af te zien, maar acht zij een nieuwe ronde juist
nodig om althans een deel van de gesignaleerde problemen op te lossen. De
vier hoofddoelstellingen voor een nieuwe ronde beogen een evenwichtige en
samenhangende inzet, die tegemoet komt aan de diverse en uiteenlopende belangen
die in het geding zijn. Het gaat er in wezen om de wereldhandel zowel te bevorderen
als effectief en efficiënt te reguleren. In de voortgangsrapportage van
18 mei jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 25 074,
nr. 39) werd dit reeds toegelicht. Het ligt echter in de rede om ook
in het kader van de onderhavige instructie voor de Conferentie van Doha hier
bij stil te staan en de overwegingen bij de verschillende hoofddoelstellingen
te schetsen. Onderstaand zijn deze overwegingen per doelstelling weergegeven,
waarbij moet worden aangetekend dat de gebruikte volgorde geen rangorde
impliceert. Het Nederlandse standpunt blijft dat er geen hiërarchie bestaat
tussen de verschillende doelstellingen.3.1 Versterking van de internationale handelspolitieke
rechtsorde en de WTOEen eerlijk en rechtvaardig wereldhandelsstelsel vereist dat de wereldhandelsstromen
aan spelregels worden gebonden en dat deze ook effectief kunnen worden gehandhaafd.
De rechten en plichten van de deelnemers moeten in een bindend systeem worden
vastgelegd, met de mogelijkheid van geschillenbeslechting in geval van en
conflict. Hieraan dienen alle partijen te zijn gebonden ongeacht hun economische
gewicht. Alleen op deze wijze kan ervoor worden zorggedragen dat niet het
recht van de sterkste geldt, maar het recht van internationale verdragen,
hetgeen tevens een dam opwerpt tegen een terugval naar protectionisme. Dit
garandeert rechtszekerheid voor de verschillende deelnemende partijen en creëert
tevens gelijkwaardigheid. Dit laatste vereist tevens dat de spelregels door
alle partijen gezamenlijk en op basis van consensus worden vastgesteld. De
handelspolitieke rechtsorde die in eerste instantie via de General Agreement
on Tariffs and Trade (GATT) is gecreëerd en vanaf 1995 in de WTO
is ingebed en uitgebouwd voldoet aan deze criteria. Daarbij is van belang
om te onderstrepen dat de WTO-organisatie slechts
facilitator is van dit systeem en geen anonieme macht die haar leden van alles
oplegt. Niettemin is de WTO van cruciale betekenis als forum voor de leden
om tot afspraken te komen over de spelregels en als gremium voor het laten
functioneren van het geschillenbeslechtingmechanisme.Het bovenstaande neemt niet weg dat er zeker sprake is van ruimte voor
verbetering, zowel van de geschetste handelspolitieke rechtsorde als van de
WTO als spil daarvan. Op diverse terreinen is aanleiding tot versterking van
de spelregels, via aanscherping (b.v. antidumping), verduidelijking (b.v.
het TRIP's-verdrag) en uitbreiding (b.v. investeringen, mededinging en handelsfacilitatie).
Daarnaast heeft de eerste vijf jaar praktijkervaring met het geschillenmechanisme
aangetoond dat er aanleiding is voor verduidelijking van de regels, verbetering
van de procedures, professionalisering van de panels en vergroting van de
transparantie. Ook het functioneren van de WTO zelf behoeft verbetering. Met
name dient de transparantie van de WTO te worden vergroot, zowel ten opzichte
van de eigen leden als ten opzichte van de buitenwereld. Al deze elementen
dienen in een Nieuwe Ronde of parallel daaraan te worden behandeld, opdat
zowel de rechtvaardigheid, als de effectiviteit en het draagvlak van de internationale
handelspolitieke rechtsorde en de WTO kunnen worden vergroot.3.2 Verdergaande handelsliberalisatieDe constatering dat handelsliberalisatie geen doel op zich mag vormen,
wordt door de regering volledig onderschreven. Het is niettemin wel een belangrijk
middel ter stimulering van economische groei en bestrijding van armoede. Ondanks
de handelsliberalisatie die in de afgelopen 50 jaar heeft plaatsgevonden is
er sprake van een substantieel en onbenut potentieel. Zowel in de landbouwsector,
als in de industrieen dienstensector bestaat nog steeds een breed scala aan
(hoge) handelsbarrières. Voor zowel Nederland als voor alle andere
WTO-leden zijn er grote offensieve belangen gemoeid met een verdere vergroting
van export- én importmogelijkheden op de diverse terreinen. Met name
in de huidige periode waarbij er wereldwijd sprake is van verslechterende
economische vooruitzichten mag de betekenis hiervan niet worden onderschat.
De ramingen van de economische groei worden sinds de aanslagen in de VS zowel
nationaal als internationaal steeds meer omlaag bijgesteld, waarbij een van
de factoren de teruglopende groei van de wereldhandel is. Juist nu is de impuls van verdergaande handelsliberalisatie derhalve nodig om zowel
de economische groei te stimuleren, als om een dam op te werpen tegen protectionistische
tendensen die gewoontegetrouw de kop op steken in een periode van afnemende
groei en die de neergaande trend vervolgens nog versterken.3.3 Integratie van ontwikkelingslandenTerecht wordt aandacht gevraagd voor de positie van ontwikkelingslanden
in het wereldhandelsstelsel en in de WTO. Erkend moet worden dat deze landen,
en met name de Minst Ontwikkelde Landen (MOL's), in het verleden onvoldoende
van handelsliberalisatie hebben kunnen profiteren. Tegelijkertijd staat er
bij het stimuleren van economische groei voor hen veel op het spel: effectieve
armoedebestrijding zonder economische groei is niet denkbaar. Zonder economische
groei zal de kloof met de geïndustrialiseerde wereld alleen maar verder
toenemen. Het middel van verdergaande handelsliberalisatie is, evenals het
beter gebruik kunnen maken van de al bestaande markttoegang, voor deze landen
dus des te belangrijker, hetgeen ook werd onderstreept tijdens de 3e MOL's
Conferentie van de VN in mei jl. Voor ontwikkelingslanden is nog veel te winnen
bij grotere toegang tot de markten van geïndustrialiseerde landen voor
producten waarin zij een comparatief voordeel hebben en bij liberalisatie
van hun onderlinge handel. Momenteel worden juist hùn exportproducten
nog vaak geraakt door hoge tarieven (tariefpieken) en wordt hun economische
ontwikkeling belemmerd door tariefescalatie (hogere tarieven naarmate de bewerking
van producten en daarmee ook de toegevoegde waarde voor de exporteur toeneemt).
Zowel de Wereldbank als het IMF verwijzen naar studies die de opbrengsten
van verdere liberalisering van de wereldhandel voor ontwikkelingslanden inschatten
op verhoging van de economische groei op jaarbasis van 1,25–3%1. Daarbij is ook van belang dat Nederland ook inzet op
asymmetrische liberalisatie: van ontwikkelingslanden wordt niet verwacht dat
zij in dezelfde mate liberaliseren als ontwikkelde landen. Anders gezegd moet
liberalisatie afgestemd worden op de economische situatie. Bovendien worden
ontwikkelingslanden geconfronteerd met toenemende niet-tarifaire belemmeringen,
zoals technische en sanitaire en fytosanitaire maatregelen. Nadere afspraken
zijn nodig om oplossingen te vinden die enerzijds voldoende ruimte laten voor
het niveau van (voedsel)veiligheid dat landen noodzakelijk achten en anderzijds
de ontwikkelingslanden een reële kans bieden om te blijven exporteren
(onder andere via technische assistentie en realistische aanpassingstermijnen).
Tevens moet worden geconstateerd dat de participatie van met name de kleinere
ontwikkelingslanden in de WTO verbetering behoeft. Ten algemene moet gelden
dat het ontwikkelingsaspect een integraal onderdeel van de onderhandelingen
zal vormen.3.4 Erkenning en uitwerking van raakvlakken met andere
beleidsterreinenHet is belangrijk dat er vanuit de WTO aandacht wordt besteed aan de raakvlakken
met belangrijke andere beleidsterreinen als het milieu, de bescherming van
gezondheid en veiligheid van de consument, de fundamentele arbeidsnormen (c.q.
sociale ontwikkeling) en dierenwelzijn. De regering onderschrijft ten volle
dat ieder land het niveau van veiligheid en bescherming moet kunnen vaststellen
dat het noodzakelijk acht. De WTO-regels mogen daaraan niet in de weg staan.
Daarbij dient tegelijkertijd bedacht te worden dat handelspolitieke maatregelen
gericht op bescherming van het milieu, voedselveiligheid of andere niet-handelspolitieke
doelstellingen nooit verkapte instrumenten voor marktafscherming mogen zijn,
die beogen de comparatieve voordelen van ontwikkelingslanden -of andere landen-
te ondermijnen. De regering is van mening dat de WTO-regels effectief beleid
op andere terreinen inderdaad niet in de weg staan. Dit is in
de afgelopen periode ook bevestigd in de WTO-jurisprudentie. Desalniettemin
streeft de regering naar verduidelijking van diverse WTO-regels om de mate
van rechtszekerheid op dit punt te vergroten.Ten slotte is het van belang om te benadrukken dat de WTO een handelspolitieke
organisatie is en dat ook moet blijven. Dit betekent dat het beleid op de
bovengenoemde terreinen, en de uitwerking daarvan in normen en standaarden
niet dient te geschieden in de WTO, maar in daartoe gespecialiseerde (internationale)
organisaties. In dat verband kan ook gewezen worden op de actieve inzet van
Nederland binnen organisaties zoals de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO),
het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP), het Cartagena Protocol,
de Codex Alimentarius en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
(OESO), waar vorig jaar afspraken werden gemaakt omtrent richtlijnen voor
internationale ondernemingen. Belangrijk is dat in de WTO deze (internationale)
normen en standaarden nadrukkelijk worden erkend en worden gehanteerd als
uitgangspunt en basis voor eventuele geschillenbeslechting.4. Stand van zaken in de WTONa het zomerreces is het voorbereidingsproces voor de Conferentie in Doha
geïntensiveerd. Er is sprake van twee parallelle sporen in dit proces:
één gericht op de implementatiekwesties en één
op het uitwerken van een concepttekst voor de Ministeriële Verklaring
van Doha. Alhoewel deze sporen momenteel dus gescheiden worden gevolgd, is
duidelijk dat zij vanwege hun inhoudelijke koppeling uiteindelijk zullen moeten
samenkomen in één tekst. In de praktijk betekent dit dat de
resultaten op het terrein van implementatie uiteindelijk zullen moeten worden
geïncorporeerd in de Ministeriële Verklaring van Doha. Hieronder
wordt de stand van zaken geschetst voor beide sporen afzonderlijk. De inzet
van de EU en van Nederland volgt in de paragrafen daarna.4.1 ImplementatieDe discussie over implementatie gaat over de problemen die ontwikkelingslanden
schetsen met de bestaande WTO-akkoorden. Zij zetten
daarbij in op drie zaken: (1) verlenging van hun overgangstermijnen
om aan verplichtingen te voldoen, onder meer voor het Verdrag inzake
Handelsgerelateerde Intellectuele Eigendomsrechten (TRIP's-verdrag), het Verdrag
inzake Handelsgerelateerde Investeringsmaatregelen (TRIM's-verdrag), het Verdrag
over Sanitaire en Phytosanitaire Maatregelen (SPS-verdrag), (2) concretisering van de (soms vage) inspanningsverplichtingen van industrielanden, bijvoorbeeld ten aanzien van technische assistentie en technologieoverdracht,
maar ook ten aanzien van snellere marktopening voor textiel, kleding en landbouwproducten
uit ontwikkelingslanden en (3) substantiële wijziging
van bestaande rechten en plichten ten gunste van ontwikkelingslanden,
zoals bijvoorbeeld in het Verdrag inzake antidumping en het Verdrag inzake
subsidie en vrijwaring. In de discussie wordt naar al deze zaken verwezen
als «de implementatiekwesties» (zie ook: brief d.d. 18 mei
jl.; Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 25 074, nr. 39,
paragraaf 3.1.1.)Ten aanzien van deze kwesties is het krachtenveld als volgt. De meerderheid
van ontwikkelingslanden streeft, onder aanvoering van India, Pakistan en Maleisië,
naar oplossing daarvan voorafgaand aan Doha. Daarbij wordt naar voren gebracht
dat indien deze kwesties niet voordien worden opgelost, een Nieuwe Ronde niet
van start kan gaan. Duidelijk is echter dat achter deze brede coalitie verschillende
opvattingen schuil gaan. Er is een grote groep van ontwikkelingslanden
(o.a. Zuid-Amerikaanse landen, Mexico, Zuid-Korea, Singapore, Hong Kong China,
Zuid-Afrika, Egypte) die voorstander zijn van een Nieuwe Ronde, maar tevens
de druk willen vasthouden op resultaten op het terrein van de implementatiekwesties
voorafgaand of in Doha. De indruk bestaat dat deze landen ook zouden kunnen
leven met het incorporeren van een deel van de kwesties in een Nieuwe Ronde.
Daartegenover staan landen zoals India, Pakistan en Maleisië, die vasthouden
aan het standpunt dat een discussie over een Nieuwe Ronde zinloos is zolang
de implementatiekwesties niet zijn opgelost. Daartussen beweegt zich een middengroep
van landen die enerzijds insisteren op oplossing van implementatiekwesties,
maar aan de ander kant zich tamelijk onverschillig uitlaten ten aanzien van
een Nieuwe Ronde.De EU heeft terzake van de implementatiekwesties de zogenaamde «drie-mandenbenadering»
gepresenteerd. Deze komt neer op oplossing van een aantal kwesties voorafgaand
aan Doha, een aantal tijdens Doha en het incorporeren van de overige kwesties
in de Nieuwe Ronde. In die laatste categorie bevinden zich onder meer de kwesties
die heronderhandeling van bestaande akkoorden vereisen. De VS hebben zich
op hun beurt altijd zeer terughoudend opgesteld. Hun uitgangspositie was dat
wijziging van bestaande akkoorden niet aan de orde was en dat de overige kwesties
alleen in een ronde besproken konden worden. Het idee van een aanbetaling
voor een Nieuwe Ronde wezen de VS van de hand. Inmiddels zijn de VS iets opgeschoven
en wijzen ze onderhandelingen over bestaande akkoorden in de context van een
ronde niet langer resoluut af. Onduidelijk is echter nog of de VS bespreking
van alle kwesties aanvaardbaar vinden en of er voorafgaand aan een Nieuw Ronde
sprake kan zijn van noemenswaardige concessies. Momenteel is de Europese Commissie
in Quad-verband (VS, EU, Canada en Japan) druk doende om deze partners er
toe te bewegen tot een noemenswaardige invulling van de drie manden te komen.TRIPs/essentiële medicijnenMin of meer losstaand van de generieke discussie over implementatiekwesties
wordt gesproken over de verhouding tussen het TRIP's-verdrag en de toegang
voor ontwikkelingslanden tot essentiële medicijnen. Er is een grote mate
van overeenstemming dat de toegang van ontwikkelingslanden tot essentiële
medicijnen geen aanpassingen van de TRIP's-bepalingen vereist en dat kan worden
volstaan met een interpretatieve verklaring omtrent de toepassing van deze
bepalingen. Ook over de inhoud van zo'n verklaring zijn de WTO-leden elkaar
al ver genaderd. Ontwikkelingslanden willen dat daarin wordt vastgelegd dat
het TRIP's-verdrag WTO-leden niet verhindert om maatregelen te nemen ter bescherming
van de volksgezondheid. In concreto wordt momenteel getracht om consensus
te bereiken over de interpretatie van de TRIP's-bepalingen inzake dwanglicenties
en parallelle import, teneinde ontwikkelingslanden zekerheid te bieden dat
ze deze uitzonderingen op exclusieve octrooirechten volledig kunnen gebruiken.
Er zijn reële vooruitzichten op een akkoord over de verklaring voorafgaand
of in Doha.4.2 Ministeriële Verklaring van DohaDe discussie over de tekst voor de Ministeriële Verklaring richt
zich in hoofdzaak op een mogelijke agenda voor de Nieuwe Ronde en de onderhandelingsmodaliteiten
die bij de diverse onderwerpen op die agenda moeten worden vastgesteld. De
meeste WTO-leden, waaronder de EU, wensen een beknopte verklaring waarin niet
te veel details worden vastgelegd bij de verschillende onderwerpen teneinde
een herhaling van Seattle te voorkomen. Eén van de oorzaken van de
mislukking in Seattle was immers dat werd getracht in de verklaring
al teveel vooruit te lopen op de eindresultaten van de onderhandelingen.Ten aanzien van de inhoud van de agenda bestaat brede interesse in de
zogenaamde markttoegangsonderwerpen (landbouw, diensten en industrietarieven).
Daarbij gaat de meeste aandacht uit naar landbouw. Begin vorig jaar zijn de
onderhandelingen daarover al gestart op basis van de (algemene) richtsnoeren
uit artikel 20 van de WTO-Landbouwovereenkomst. In dit artikel staat dat de
lange-termijndoelstellingen van substantiële reductie van steun en bescherming
een voortdurend proces is. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de
belangen van ontwikkelingslanden en met niet-handelsbelangen (waaronder voedselzekerheid,
plattelandsontwikkeling en milieu, ook wel «non trade concerns»
genoemd). Over de concrete uitwerking van dit artikel en de mate waarin deze
richtsnoeren moeten worden aangescherpt wordt de discussie gevoerd. De vertegenwoordigers
van de Cairns-groep1 dringen aan op vergaande
aanscherping van de huidige richtsnoeren, indien landbouw wordt opgenomen
in het bredere verband van een Nieuwe Ronde. Deze aanscherping zou de vorm
moeten krijgen van het vastleggen van concrete doelstellingen en een tijdsschema.
De Cairns-groep zet daarbij in op afschaffing van exportsubsidies en bepaalde
vormen van handelsverstorende interne steun, afronding van de onderhandelingen
binnen drie jaar, en implementatie van een «substantieel» deel
van de uitkomsten van de onderhandelingen al in het eerste jaar na afronding
daarvan. Zij voelen niets voor de door de EU belangrijk gevonden niet-handelsbelangen.
Het is evenwel, gezien de zorgen vanuit de maatschappij ten aanzien van voedselveiligheid
en milieu, van belang dat aandacht wordt besteed aan deze niet-handelsbelangen.
De EU heeft tijdens de landbouwonderhandelingen aangegeven dat er een evenwicht
moet zijn tussen de traditionele onderwerpen (exportsteun, interne steun en
markttoegang) en deze niet-handelsbelangen. Zij heeft daarbij aangetekend
bereid te zijn tot verdergaande afspraken ten opzichte van artikel 20, maar
wijst een doelstelling om te komen tot afschaffing van exportsubsidies en
bepaalde vormen van interne steun van de hand. Informeel heeft de EU aangegeven
uit te kunnen komen op een tekst die is gebaseerd op artikel 20 en die in
de richting van de zogenaamde«Seattle-tekst» zal gaan. Die tekst
verwijst naar het concept-compromis dat uiteindelijk in Seattle op tafel lag,
maar dat nooit is geaccordeerd. In deze tekst wordt gesproken over reducties
van exportsteun (waaronder ook exportkredieten) «in de richting van
geleidelijke afschaffing». Hoever de EU zal kunnen opschuiven richting
de Seattle-tekst zal in belangrijke mate afhangen van de Franse positie (zie
hieronder in paragraaf 6). Van de andere belangrijke spelers bij dit
onderwerp is de VS iets gematigder dan de Cairns-groep. Japan, Zwitserland,
Zuid-Korea en Noorwegen zitten in het protectionistische kamp. Zij zijn afhoudend
ten aanzien van reductie in steunniveau's en leggen in nog sterkere mate dan
de EU de nadruk op de niet-handelsbelangen.Ook op het terrein van de handel in diensten is op 1 januari 2000
de eerste ronde van onderhandelingen gestart (zie ook: brief van 29 augustus
jl.; Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 25 074, nr. 41).
Door het mislukken van de Conferentie in Seattle zijn deze dienstenonderhandelingen
onder ongunstige omstandigheden van start gegaan. Het proces verloopt, als
gevolg van het uitblijven van een nieuwe ronde, tot dusver traag en is vooralsnog
technisch en voorbereidend van aard. Concrete resultaten tot dusver betreffen
de vaststelling van onderhandelingsrichtsnoeren en procedures in aanvulling
op het algemene onderhandelingsmandaat in artikel XIX van het WTO Verdrag
inzake de handel in diensten (GATS) en de technische bespreking van de reeds
ingediende algemene onderhandelingsvoorstellen. Momenteel betreft dit zo'n
negentig voorstellen, die door een veertigtal WTO-leden zijn ingediend. Tot op heden zijn de dienstenonderhandelingen duidelijk minder controversieel
dan de onderhandelingen over landbouw. Op dit moment richt de discussie zich
hoofdzakelijk op de wijze waarop de onderhandelingen na de Conferentie van
Doha kunnen worden voortgezet (o.a. tijdschema van de onderhandelingen en
termijnen voor de indiening van nadere voorstellen).Naast de markttoegangsonderwerpen lijkt er ook een breed draagvlak te
bestaan voor agendering van de «WTO-regels». Onder deze categorie
vallen onder meer de regels voor antidumping, antisubsidie, vrijwaring en
de regels betreffende het geschillenbeslechtingmechanisme. Het lastigste punt
bij deze onderwerpen betreft antidumping. Een groot deel van de ontwikkelingslanden
wil aanscherping van de regels teneinde het gebruik van antidumpingmaatregelen
in te perken. Een dergelijke inperking ligt echter zeer gevoelig in de VS,
waar regelmatig antidumpingmaatregelen worden toegepast. Om die reden verzet
de VS zich tegen agendering van dit onderwerp. De EU neemt bij antidumping
een middenpositie in. Er wordt niet actief gepleit voor agendering van dit
onderwerp, maar tegelijkertijd wordt wel aangegeven dat het pleidooi van anderen
daartoe kan worden ondersteund. Nederland is binnen de EU actief pleitbezorger
van de aanscherping van de antidumpingregels. In de Nederlandse visie is bij
antidumpingmaatregelen veelal geen sprake van dumping in eigenlijk zin en
dienen de mogelijkheden voor protectionistisch misbruik van de antidumpingregels
ingeperkt te worden.Van de overige zaken die behalve de markttoegangsonderwerpen en de bovenstaande
WTO-regels worden besproken verdienen met name de onderwerpen mededinging,
investeringen en milieu de aandacht. Dit zijn alle drie onderwerpen waarvan
de EU de pleitbezorger is en die in meer of mindere mate gevoelig liggen bij
derde partijen. Ten aanzien van investeringen en mededinging zijn er positieve
signalen in de zin dat het verzet tegen deze onderwerpen afneemt. In juli
gaf de VS al te kennen dat men agendering van de onderwerpen op zich kan ondersteunen.
Tijdens de informele mini-ministeriële bijeenkomst in Mexico bleek dat
ook de meeste van de andere daar aanwezige landen zich niet langer verzetten
tegen agendering (zie: brief van 19 september jl.; Tweede Kamer, vergaderjaar
2000–2001, 25 074, nr. 42). Niettemin is er nog een relatief
grote groep ontwikkelingslanden die deze onderwerpen slechts ziet als een
potentiële verzwaring van hun WTO-verplichtingen en agendering dus nog
steeds afwijzen. De EU acht wijziging van haar positie ten aanzien van deze
onderwerpen niet opportuun, nu de steun daarvoor toeneemt. Nederland steunt
dit, maar houdt tegelijkertijd vast aan de inzet dat investeringen en mededinging
geen breekpunten mogen vormen voor de start van een nieuwe ronde, indien in
er Doha onvoldoende draagvlak blijkt te zijn voor deze onderwerpen.Ten slotte is het belangrijk om stil te staan bij het onderwerp milieu.
Dit onderwerp is van het begin af aan in de WTO één van de meest
controversiële onderwerpen van de EU-agenda geweest. Meer specifiek richt
de controverse zich daarbij op de EU-inzet omtrent het voorzorgsbeginsel1, de relatie tussen de WTO-regels en Multilaterale Milieu
Overeenkomsten (MEA's), en milieu-etikettering («ecolabelling»).
Bij alle drie de onderwerpen is de EU inzet gericht op verduidelijking van
de relevante WTO-regels, met als oogmerk dat wordt verzekerd dat de WTO-regels
effectief beleid op andere terreinen (zoals milieu) niet verhinderen. Vrijwel
alle WTO partners vrezen echter dat de EU-inzet zal leiden tot een verruiming
van de mogelijkheden voor protectionistische maatregelen. Hoewel men wel wil
aannemen dat dit misschien niet de bedoeling is van de meeste EU-lidstaten,
gaat men er vanuit dat het daar in de praktijk toch op zal neerkomen. De EU
wordt er in dat verband ook op gewezen dat de problemen die zij
poogt aan te pakken met haar inzet zich in de praktijk niet hebben voorgedaan.
De WTO-jurisprudentie van de afgelopen jaren heeft daarentegen juist bevestigd
dat de toepassing van de WTO-regels beleid op andere terreinen respecteert.
Tegen die achtergrond is er nagenoeg geen steun voor de EU-inzet terzake,
hooguit begrip van sommige WTO-partners voor het politieke belang dat in de
EU aan agendering van deze onderwerpen wordt gehecht. Ook de nuancering en
toezegging vanuit de EU dat verduidelijking louter zal worden gebaseerd op
bestaande jurisprudentie heeft geen steun voor agendering kunnen genereren.
Momenteel wordt getracht het verzet bij andere partijen weg te nemen door
de inzet van verduidelijking te koppelen aan het ontwikkelen van een mechanisme
dat moet verzekeren dat protectionistisch misbruik wordt uitgesloten.5. Stand van zaken in de EUZoals bekend is er in de EU sprake van een gemeenschappelijk handelsbeleid
en onderhandelt de Europese Commissie op die basis namens alle lidstaten.
In oktober 1999 hebben de EU-lidstaten ten behoeve daarvan een mandaat opgesteld
waarin de doelstellingen en de inzet voor de nieuwe ronde omschreven staat
en die in grote lijnen overeenkomst met de Nederlandse doelstellingen (zie
ook: brief d.d. 12 november 1999, vergaderjaar 1999–2000, 25 074,
nr. 31). Tijdens de informele bijeenkomst in Brugge, 7 september jl.,
spraken alle EU-Handelsministers zich mede op basis van vorenstaand beeld
van de stand van zaken in de WTO uit voor handhaving van dit EU-mandaat uit
1999. De algemene impressie was dat de zaken zich in de goede richting bewogen
en er daarom geen aanleiding was om het mandaat te wijzigen. Daar komt bij
dat de Europese Commissie en alle EU-lidstaten tevens van mening waren dat
het mandaat genoeg flexibiliteit bezit om de EU-positie nog nader te nuanceren
in de aanloop naar Doha. Tegelijkertijd werd duidelijk beseft dat bij diverse
onderwerpen de standpunten nog ver uiteen liggen en dat met name extra inspanningen
nodig zijn op het terrein van implementatie om het draagvlak voor een Nieuwe
Ronde bij ontwikkelingslanden te vergroten.Tegen deze achtergrond zijn drie speerpunten voor de voorbereidingen voor
Doha geïdentificeerd: landbouw, implementatie en milieu. Dat zijn immers
de drie lastigste kwesties die ten behoeve van een ronde moeten worden opgelost.
Op voorstel van Nederland is er vervolgens voor gekozen om implementatie tot
eerste prioriteit te maken. In praktijk betekent dit dat de EU zich inspant
om in Quad-verband (EU, VS, Canada en Japan) tot een geloofwaardige invulling
van de drie «implementatiemanden» te komen. Als eerste dient daarbij
te worden gezorgd dat voorafgaand aan Doha al substantiële maatregelen
worden genomen. Daarnaast wordt tevens gewerkt aan een adequate verklaring
over de relatie tussen het TRIP's-verdrag en de toegang van ontwikkelingslanden
tot essentiële medicijnen.Ten aanzien van landbouw heeft de Europese Commissie in informeel WTO-overleg
weliswaar aangegeven uit te kunnen komen op een tekst die gebaseerd is op
artikel 20 van het WTO Landbouwakkoord en die in de richting gaat van de zogenaamde
«Seattle- tekst» (zie 4.2), maar het is nog onduidelijk waar in
de EU zelf het evenwicht zal liggen. De Seattle-tekst is nooit door de EU-lidstaten
geaccordeerd. Tevens is duidelijk dat de verkiezingen die volgend jaar zullen
plaatsvinden in Frankrijk en Duitsland al hun schaduw vooruit werpen. Met
name Frankrijk zal in dat licht de «schade» van Doha willen beperken.
Het is derhalve nog onzeker of de ambitie van de Seattle-tekst kan worden
gehaald of zelfs benaderd. De EU-ambities op het terrein van milieu vormen één van
de hardste noten die in Doha zullen moeten worden gekraakt. De EU-lidstaten
zijn het met de Europese Commissie eens dat de inzet op verduidelijking van
de regels moet worden gehandhaafd teneinde zeker te stellen dat de WTO-regels
effectief milieubeleid niet in de weg staan. Tegelijkertijd is voor iedereen
duidelijk dat zonder garanties dat zo'n verduidelijking niet tot extra ruimte
voor protectionistische maatregelen zal leiden, er geen goede vooruitzichten
zijn op agendering daarvan. Tegen die achtergrond zijn de inspanningen in
de EU er voor een belangrijk deel op gericht om de mogelijkheden tot garanties
uit te werken. Eveneens is helder dat agendering substantiële concessies
zal vereisen op andere terreinen zoals landbouw, waarbij zoals gezegd met
name de Franse positie een cruciale rol speelt.6. De inzet van Nederland/nadere uitwerking van de hoofddoelstellingenZoals hiervoor al werd aangegeven is de Nederlandse inzet nog steeds gericht
op een nieuwe ronde op basis van de vier hoofddoelstellingen, die reeds ten
behoeve van de Conferentie van Seattle werden vastgesteld. In concrete termen
betekent dit dat de onderhandelingsagenda meer dient te omvatten dan de onderwerpen
landbouw en diensten, waarover de onderhandelingen begin 2000 werden gestart.
Deze verbreding dient een tweeledig doel. Ten eerste is de Nederlandse inzet
voor een brede ronde gericht op evenwichtige en samenhangende benadering van
de diverse belangen die in het geding zijn, zoals in paragraaf 3 werd
uiteengezet. Ten tweede is het noodzakelijk om de onderhandelingen over landbouw
en diensten in te bedden in een bredere agenda teneinde de ambitieuze Nederlandse
inzet op deze terreinen te kunnen realiseren. Een dergelijke bredere agenda
biedt immers de uitruilmogelijkheden die onder meer nodig zijn voor de noodzakelijke
compromissen ten behoeve van verdergaande hervorming van het landbouwbeleid
in de EU en in andere landen. In het begin september geformuleerde kabinetsstandpunt
over «De financiering van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na de
uitbreiding van de EU» (zie: brief van 7 september jl.; Tweede Kamer,
vergaderjaar 2000–2001, 27 912, nr. 1) werd het belang daarvan
nogmaals onderstreept. Nederland houdt dan ook onverkort vast aan de inzet
op het terrein van landbouw die ten behoeve van de Conferentie in Seattle
werd opgesteld. Hetzelfde geldt voor de ambitieuze Nederlandse inzet op het
terrein van diensten. In de annex is de meer gedetailleerde uitwerking van
de inzet op beide terreinen opgenomen.De inbedding van de onderhandelingen over landbouw en diensten in een
nieuwe ronde laat echter onverlet dat Nederland en de EU realistisch en flexibel
moeten zijn ten aanzien van de uiteindelijke breedte van de agenda. Voor Nederland
gold al dat, ondanks het belang van investeringen en mededinging, deze onderwerpen
geen breekpunt mogen vormen voor consensus over een nieuwe ronde. Daarnaast
dient de benodigde flexibiliteit ook tot uiting te komen in een tegemoetkoming
aan de wensen van ontwikkelingslanden. In de Nederlandse visie betekent dit
onder meer dat bij de verruiming van markttoegang voor diensten en landbouw-
en industrieproducten bijzondere aandacht moet worden besteed aan de exportkansen
van ontwikkelingslanden (o.a. textiel) en dat de liberalisering die van hen
wordt verwacht in overeenstemming is met hun ontwikkelingsniveau.Naast deze flexibiliteit, die al in de inzet voor Seattle was vervat,
geven de ontwikkelingen in de afgelopen twee jaar en de in de voorgaande paragraaf
geschetste stand van zaken, aanleiding om de Nederlandse positie op diverse
punten te herzien. Hieronder zal bij die onderwerpen, waar een gewijzigde/genuanceerde
positie ten opzichte van Seattle aan de orde is, de uitwerking daarvan worden
geschetst (6.1). Vervolgens zal een opsomming worden gegeven van de onderwerpen
waarbij de (materiële) positie ongewijzigd kan blijven (6.2). Bij de
laatste categorie onderwerpen is de inzet dus niet opnieuw uitgewerkt. Deze
uitwerking is daarentegen opgenomen in de annex. Vanwege het bijzondere karakter
van de onderwerpen landbouw en diensten zijn deze vooraan geplaatst in de
annex. Ongeacht de uitkomsten van de Conferentie in Doha zullen de onderhandelingen
hierover immers worden voortgezet.6.1 Gewijzigde/genuanceerde positieHieronder zullen in de volgorde van de instructie voor Seattle de onderwerpen
worden behandeld, waarvoor de Nederlandse positie aanpassing/nuancering behoeft
in vergelijking met de positie ten tijde van Seattle.6.1.1 Transparantie (paragraaf 5.1.1. in Seattle
instructie)De inzet die in de instructie voor Seattle is vervat ging in op zowel
transparantie ten opzichte van de buitenwereld als ten opzichte van de eigen
leden binnen de WTO. Bij het eerste aspect betreft het met name de snellere
en bredere vrijgave van WTO-documenten en een actieve dialoog met de NGO's.
Ten aanzien van de interne transparantie is een aanvulling van de instructie
op zijn plaats. De gang van zaken rond de Conferentie van Seattle heeft duidelijk
gemaakt dat het informele overleg in de WTO transparanter moet. De EU heeft
hiervoor na de Seattle-Conferentie voorstellen gedaan. Het betreft richtsnoeren
waarin onder meer is opgenomen dat informeel overleg tijdig moet worden aangekondigd,
de resultaten daarvan aan alle leden moet worden verspreid en dat eventuele
voorstellen die uit het overleg voortvloeien ruim voor de besluitvorming aan
de leden moeten zijn voorgelegd. Over dit voorstel voor richtsnoeren is nog
geen besluit genomen in de WTO. Nederland streeft naar een besluit hierover
tijdens de Conferentie in Doha, dan wel spoedig daarna. Het betreft overigens
geen kwestie die op de agenda voor een Nieuwe Ronde zou moeten worden geplaatst,
maar beter parallel daaraan kan worden behandeld.6.1.2 Intellectuele eigendomsrechten (TRIP's, zie paragraaf 5.1.8
in Seattle instructie)Ten aanzien van de instructie voor Seattle kan de inzet van Nederland
met betrekking tot de relatie van het TRIP's-verdrag en de toegang van ontwikkelingslanden
tot essentiële medicijnen nader worden ingevuld. Nederland steunt de
EU-inzet gericht op een interpretatieve verklaring over de relatie tussen
TRIP's en de toegang tot essentiële medicijnen. In deze verklaring dient
onder meer te worden bepaald dat er voldoende ruimte dient te bestaan voor
ontwikkelingslanden om dwanglicenties te verstrekken en om gebruik te maken
van parallelimport. Idealiter zou een dergelijke verklaring voorafgaand of
tijdens de Conferentie van Doha moeten worden aangenomen.6.1.3 Implementatie (paragraaf 5.3.1 in Seattle instructie)Sinds Seattle is slechts een enkele implementatiekwestie opgelost. De
inzet van Nederland is om alle implementatiekwesties te behandelen. Belangrijke
kwesties in dit verband zijn onder meer de vergroting van markttoegang voor
textiel en kleding, aanscherping van de regels voor antidumping, versoepeling
van de regels van het antisubsidieverdrag ten bate van ontwikkelingen en verbetering
en verhoging van de technische assistentie-inspanningen. De diverse kwesties
zullen deels voorafgaand aan Doha, deels tijdens Doha en voor
de rest in het kader van een Nieuwe Ronde moeten worden opgelost. Dat betekent
dat onopgeloste kwesties in de onderhandelingsagenda van een nieuwe ronde
dienen te worden opgenomen.6.1.4 Handel en milieu (paragraaf 5.4.1 in Seattle
instructie)De in de instructie van Seattle verwoorde inzet op een horizontale aanpak
van de relatie tussen handel en milieu wordt gehandhaafd. Deze aanpak komt
onder meer tot uiting via een toezichthoudende rol van het WTO-comité
inzake handel en milieu (CTE) en door bij de diverse onderhandelingsonderwerpen
afzonderlijk aandacht te besteden aan de diverse milieuaspecten. Bij de onderhandelingen
over landbouw is dit in feite al geregeld via de aandacht voor «non
trade concerns», waaronder ook milieu wordt verstaan. Ook bij de andere
onderwerpen zal in het kader van onderhandelingen aandacht worden besteed
aan de mogelijke milieuaspecten. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
het uitvoeren van een duurzaamheidtoets op deze terreinen. Daarenboven dringt
de vraag zich op, op welke wijze omgegaan dient te worden met de specifieke
inzet ten aanzien van de relatie tussen de WTO en milieuverdragen, de relatie
met ecolabelling en de inzet ten aanzien van het voorzorgsbeginsel. Bij al
deze aspecten is de inzet gericht op verduidelijking van de relevante WTO-regels
teneinde zeker te stellen dat de huidige WTO-regels effectief milieubeleid
niet in de weg staan. Herziening van de regels is daarbij niet aan de orde,
hetgeen ook meerdere malen door de Europese Commissie in Genève is
bevestigd, namens alle EU-lidstaten. Het ligt in de rede om ook deze inzet
gericht op verduidelijking van de desbetreffende regels te handhaven.De inzet op verduidelijking stuit echter op verzet van nagenoeg alle WTO-partners
zoals hiervoor al werd aangegeven. De nuancering door de EU, dat verduidelijking
gebaseerd zou moeten worden op bestaande jurisprudentie van de WTO, heeft
dit verzet niet kunnen wegnemen. In dat verband wordt er door de tegenstanders
van onze inzet op gewezen dat er zich in de praktijk geen problemen hebben
voorgedaan. In de relevante WTO jurisprudentie van de afgelopen twee jaar
is de mogelijkheid om handelsmaatregelen te treffen vanuit het oogpunt van
milieubelangen (en tevens vanuit de belangen van voedselveiligheid en consumentenbescherming)
bevestigd. Desalniettemin blijft de inzet op verduidelijking gerechtvaardigd
en gehandhaafd, aangezien er nog steeds sprake is van interpretatieruimte
in de WTO-regels en dus van onzekerheid. Tegelijkertijd is ook de vrees van
met name ontwikkelingslanden gerechtvaardigd, dat onderhandelingen over verduidelijking
zullen kunnen leiden tot ruimte voor protectionistisch misbruik. Mede om die
reden dient ook een aanpak, waarbij in eerste instantie parallel aan de Nieuwe
Ronde en dus buiten de context van de onderhandelingen de mogelijkheden voor
verduidelijking worden onderzocht, in combinatie met mogelijkheden om garanties
tegen protectionistisch misbruik te bieden, niet op voorhand te worden uitgesloten.
Een dergelijke aanpak zou tevens het risico kunnen beperken, waarop in de
instructie voor Seattle al werd gewezen, dat onderhandelingen ook zouden kunnen
resulteren in een ongewenste beperking van het voorzorgsbeginsel. Het creëren
van een eventueel parallel spoor mag echter de horizontale discussie niet
uithollen: de horizontale benadering dient in ieder geval binnen de onderhandelingen
gehandhaafd te blijven, milieu is immers een alle onderwerpen doorsnijdend
thema.6.1.5 Voedselveiligheid en consumentenbescherming (paragraaf 5.4.2
in Seattle instructie)Voor dit onderwerp wordt de inzet uit de «Seattle-instructie»
gehandhaafd. Evenwel geldt ook voor dit terrein dat de inzet
op verduidelijking van het voorzorgsbeginsel op verzet stuit van de meeste
WTO-partners buiten de EU. Daarbij spelen dezelfde overwegingen als hiervoor
onder 6.1.4. werden uiteengezet. De situatie ten aanzien van de relatie tussen
het voorzorgsbeginsel en voedselveiligheid is echter een andere dan ten aanzien
van de relatie met milieuaspecten. Voedselveiligheid is immers indirect al
opgenomen in de onderhandelingsrichtsnoeren, via de bepaling in artikel 20
van het WTO-Landbouwakkoord inzake niet-handelsbelangen («non trade
concerns»). Onder die noemer kan dus tevens de inzet ten aanzien van
de verduidelijking van het voorzorgsbeginsel naar voren worden gebracht. De
EU heeft dit inmiddels ook al gedaan. Tijdens een van de speciale zittingen
van het Landbouwcomité is aandacht gevraagd voor het voorzorgsbeginsel
en heeft de EU haar wensen ten aanzien van verduidelijking van dit beginsel
naar voren gebracht. Agendering van het voorzorgsbeginsel in dit verband hoeft
dus niet apart te worden geregeld. De verwijzing naar de niet-handelsbelangen
in artikel 20 biedt ook aanknopingspunten om de milieuaspecten van de handel
in landbouwproducten te bespreken, zoals hiervoor reeds werd aangegeven.6.1.6 Handel en fundamentele arbeidsnormen (paragraaf 5.4.3.
in Seattle instructie)In wezen staat de inzet op de vijf-puntenstrategie die in de instructie
voor Seattle naar voren werd gebracht en die voortvloeien uit de conclusies
van de Sociale Raad van oktober 1999, nog overeind. De enige nuancering die
daarbij kan worden aangebracht hangt samen met het initiatief dat in de Internationale
arbeidsorganisatie (ILO) is genomen om een internationale dialoog te starten
over de sociale dimensie van het globaliseringsproces. Nederland steunt de
verbreding van de discussie door middel van deze dialoog in de ILO over de
sociale dimensie van het globaliseringsproces en blijft de mogelijkheid van
handelssancties afwijzen. Een dergelijke verbrede discussie geeft invulling
aan de oude inzet op een «Joint ILO/WTO Standing Working Forum».
Daarbij dient uiteraard wel te worden verzekerd dat de WTO in staat wordt
gesteld aan deze vanuit de ILO te starten dialoog deel te nemen.6.2 Ongewijzigde positieBij de volgende onderwerpen wordt de inzet uit de instructie voor Seattle
ongewijzigd overgenomen. Daarbij is tevens de relevante paragraaf in die instructie
aangegeven. Uiteraard dienen de verwijzingen naar de Conferentie in Seattle
nu te worden gelezen als verwijzingen naar de komende Conferentie in Doha.– 5.1.2 Geschillenbeslechting– 5.1.3 Toetreding nieuwe leden: met dien verstande dat er thans
142 WTO-leden zijn en, zoals reeds vermeld, de goedkeuring inzake de toetreding
van China en Taiwan in Doha kan plaatsvinden.– 5.1.4 Investeringen– 5.1.5 Mededinging– 5.1.6 Overheidsaanbestedingen– 5.1.7 Regionale handelsakkoorden– 5.2.1 Landbouw– 5.2.2. Diensten.– 5.2.3 Industrietarieven– 5.2.4 Technische Handelsbelemmeringen– 5.2.5 Handelsfacilitatie– 5.2.6 Handelsdefensieve instrumenten– 5.2.7 Elektronische handel– 5.3.2 Markttoegang voor ontwikkelingslanden, met dien verstande
dat de volgende fase van het textielakkoord inmiddels door de
EU is ingevuld. Daarbij is het Nederlandse pleidooi voor het opnemen van zoveel
mogelijk gevoelige en dus voor ontwikkelingslanden interessante textielproducten
in de EU overstemd en dus niet verwerkt. Nederland zal bepleiten dat dit via
de uitwerking van de implementatiekwesties alsnog wordt meegenomen. Ten aanzien
van de MOL's is van belang dat de EU in de vorm van het «Everything
but Arms»-initiatief heeft besloten om vrije markttoegang te verlenen
voor hun producten, met uitzondering van wapens. Het streven is er op gericht
dat dit in WTO-verband wordt vastgelegd en dat anderen het EU voorbeeld op
korte termijn zullen volgen.– 5.3.3. Asymmetrie bij markttoegang en speciale en gedifferentieerde
behandeling– 5.3.4. Technische assistentie en coherentie, met dien verstande
dat het Integrated Framework, na te zijn geëvalueerd in 2000, in 2001
met een proefproject op een nieuwe leest is geschoeid. De programma's voor
handelsgerelateerde technische assistentie worden nu landenspecifiek opgezet,
op basis van een analyse van knelpunten en prioriteiten die het land zelf
kiest als onderdeel van de strategie voor armoedebestrijding en die het opstelt
in het kader van het PSRP-proces (Poverty Reduction Strategy Papers).– 5.3.5 WTO-rechtswinkel: de Rechtswinkel is inderdaad opgericht
en is sinds 17 juli jl. operationeel.– 5.4.4 Dierenwelzijn7. Conclusies en slotopmerkingenDe inzet van Nederland is nog steeds gericht op de start van een nieuwe
ronde van WTO-onderhandelingen op basis van vier hoofddoelstellingen:– versterking van de WTO;– verdergaande handelsliberalisatie;– verdere integratie van ontwikkelingslanden; en– erkenning en uitwerking van raakvlakken met andere beleidsterreinen.Duidelijk is dat in de huidige periode van economische en politieke onzekerheid
het belang van een nieuwe ronde alleen maar is toegenomen. Een succesvolle
Conferentie in Doha, waarbij sprake is van een evenwichtige uitkomst ten bate
van alle deelnemers, met inachtneming van de maatschappelijke zorgen omtrent
de effecten van globalisering, kan een belangrijke impuls geven aan de mondiale
economische groei, aan een versterking van de internationale economische rechtsorde
en daarmee aan internationale politieke stabiliteit.De brede onderhandelingsronde die Nederland en de EU daarbij voor ogen
staan biedt de beste kansen op de gewenste evenwichtige uitkomst ten bate
van alle deelnemers. Een dergelijke ronde biedt tevens een belangrijke stimulans
voor de al lopende onderhandelingen over landbouw en diensten. Desalniettemin
zal de EU zich in de aanloop naar en tijdens de Conferentie in Doha voldoende
realistisch en flexibel dienen op te stellen om de vereiste compromissen mogelijk
te maken. Dit geldt zowel ten aanzien van de breedte van de agenda als ten
aanzien van de inzet bij de diverse onderwerpen. Voor Nederland geldt als
ijkpunt dat de vier hoofddoelstellingen in voldoende mate hun weerslag krijgen
in de uitkomsten van de Conferentie.Daarnaast hecht Nederland sterk aan een zo transparant mogelijk proces
tijdens de Conferentie. Mede tegen die achtergrond zal de Koninkrijksdelegatie
naar Doha, -net als dat het geval was in Seattle-, mede bestaan uit
vertegenwoordigers van de Tweede Kamer en adviseurs uit kringen van werkgevers,
vakbonden en overige niet-gouvernementele organisaties.De Tweede Kamer zal uiteraard van de resultaten van de Conferentie en
de ontwikkelingen nadien op de hoogte worden gehouden. ANNEX: De inzet ten aanzien van de diverse onderwerpen
uit de Seattle-instructieHieronder volgt eerst de uitgewerkte inzet op de terreinen landbouw en
diensten, daarna volgen de andere onderwerpen zoals weergegeven in paragraaf 6.2.1. LandbouwDe Landbouwovereenkomst van de WTO plaatst de nieuwe landbouwonderhandelingen
in het kader van de lange-termijndoelstelling van voortgaande substantiële
reductie van bescherming en steun, met als langetermijnperspectief een «rechtvaardig
en op de markt georiënteerd handelssysteem» (preambule). Hierbij
moet volgens de Overeenkomst rekening worden gehouden met niet-handelsbelangen
(waaronder voedselzekerheid en het milieu) en de belangen van ontwikkelingslanden,
met name de MOL's en nettovoedselimporteurs.In de Uruguay Ronde zijn de leden op drie centrale terreinen verplichtingen
aangegaan:• markttoegang: tarificatie van alle non-tarifaire beschermingsmaatregelen
en vervolgens reductie van de invoertarieven (gemiddeld 36% over 6 jaar voor
industrielanden);• interne steun: reductie met 20% over 6 jaar (industrielanden) met
uitzondering van volledig of gedeeltelijk van productie ontkoppelde steun
(resp. Green en Blue Box);• exportsubsidies: reductie van het budget met 36% en van het gesubsidieerde
handelsvolume met 21% over 6 jaar (industrielanden).Een «vredesclausule» vrijwaart interne steun en exportsubsidies
tot eind 2003 van WTO-klachten en – min of meer – van compenserende
heffingen.In de Nieuwe Ronde zullen afspraken over verdergaande reducties van invoerbescherming,
interne steun en exportsubsidies moeten worden gemaakt. In de Nederlandse
visie zullen de overeen te komen reducties minimaal een vergelijkbare omvang
van die in de nu lopende periode (afgemeten tegen hetzelfde basisjaar) moeten
hebben om te voorkomen dat een vertraging optreedt in het proces van voortgaande
substantiële reductie van steun en bescherming.Als gevolg van besluitvorming in de Europese Raad van Berlijn (1999) is
de uitgangspositie van de EU in de nieuwe landbouwonderhandelingenaanmerkelijk
gunstiger dan bij de Uruguay Ronde, zij het dat bijvoorbeeld het uitstel van
de zuivelhervorming minder positief is. De Europese Raad heeft unaniem geconcludeerd
dat de besluiten van Berlijn op landbouwgebied essentiële elementen zijn
voor de EU-inzet voor de volgende ronde. De ER van Berlijn heeft het mogelijk
gemaakt de volgende ronde van landbouwonderhandelingen voorbereid in te gaan,
hetgeen in de Uruguay Ronde niet het geval was. De EU zal zich echter wel
moeten realiseren dat zij snel onder zware druk van de WTO-partners zal komen
om verdergaande landbouwhervormingen door te voeren. Overigens is ook de aanstaande
uitbreiding van de EU een belangrijk argument om die verdergaande landbouwhervormingen
na te streven.Nederland zal er binnen de EU voor pleiten volop rekening te houden met
de offensieve belangen die de EU – en zeker Nederland – heeft
in de landbouw en niet onnodig defensief te reageren op druk vanuit andere
landen (met name de VS en de landen van de Cairns-groep) om de handel in landbouwproducten
verder te liberaliseren.• Op gebied van markttoegang zet Nederland in op een substantieel
aanbod voor tariefverlaging. Ook is Nederland bereid om over de modaliteiten
van de bijzondere vrijwaringclausule voor landbouwproducten te onderhandelen.• Op terrein van de interne steun pleit Nederland voor een EU-positie
die niet onnodig aan de status quo vasthoudt, met name ten aanzien van de
zogenaamde «Blue Box» (gedeeltelijk ontkoppelde inkomenssteun:
hectaretoeslagen en dierpremies). De EU zou bereid moeten zijn voor het totaal
van de «Amber Box» (prijssteun) en de «Blue Box» een
reductieverplichting te aanvaarden en zich moeten concentreren op van productie
ontkoppelde steun («Green Box») als minst handelsverstorend instrument.• Ook ten aanzien van exportsubsidies is Nederland bereid tot afspraken
over substantiële reducties. Op de langere termijn zullen deze subsidies
in het kader van verdere hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
geheel kunnen worden afgeschaft. Met name ten aanzien van de budgettaire beperkingen
die de WTO stelt aan exportsubsidies, wil Nederland ambitieus inzetten. Wel
kunnen in een overgangsperiode voor bepaalde exportproducten knelpunten ontstaan
als gevolg van de toepassing van volumebeperkingen voor gesubsidieerde exporten,
zoals die ook nu gelden. In het kader van een lange-termijnstrategie gericht
op volledige afschaffing van exportsubsidies zou naar een oplossing moeten
worden gezocht die voorkomt dat deze producten in een overgangsperiode aandeel
verliezen op markten waar zij in beginsel – ook zonder exportsubsidies –
concurrerend zijn.De door Nederland nagestreefde offensieve opstelling houdt evenzeer in
dat er ook strikte regels moeten komen voor landbouwexportkredieten en voedselhulp
(van beide wordt vooral door de VS veel gebruik gemaakt) en voor de activiteiten
van staatshandelsondernemingen (zoals in Canada en Australië). Voorts
is het van belang betere afspraken te maken over het beheer van tariefcontingenten.In het licht van de onderhandelingsresultaten zal te zijner tijd moeten
worden onderzocht in hoeverre een met de huidige «vredesclausule»
vergelijkbare bepaling nodig zal zijn.Naast de hierboven omschreven elementen van markttoegang en steunreductie
zal overeenkomstig de WTO-Landbouwovereenkomst ook worden onderhandeld over
niet-handelsbelangen («non-trade concerns»). Bij de «non-trade
concerns» speelt ook de «multifunctionaliteit» van de landbouw
een rol. In dat verband wijst de EU erop dat de landbouw naast de klassieke
productiefunctie ook een functie heeft bij het beheer van milieu en landschap
en bij het behoud van een levensvatbaar platteland. Nederland steunt de EU-lijn
dat overheidsmaatregelen voor dergelijke niet-commerciële doelstellingen
mogelijk moeten zijn, maar zal erop toezien dat deze op een niet-handelsverstorende
wijze worden genomen en dat «multifunctionaliteit» niet wordt
aangewend als middel om het huidige steunbeleid onder andere naam te laten
voortbestaan.2. DienstenHet aandeel van de dienstensector in de Nederlandse economie is groot
en zal de komende jaren alleen maar toenemen. Daarbij wordt ook het internationale
aspect van het dienstenverkeer steeds belangrijker. Nederland heeft dan ook
grote offensieve belangen bij de nieuwe dienstenonderhandelingen. Nederland
zet in op een ambitieuze strategie van de EU, die gericht is op substantiële
verdere marktopening en toekenning van nationale behandeling door zoveel mogelijk
partijen en over een breed scala van dienstensectoren. Nederland wil daarom
dat de EU een offensieve inzet kiest en open staat voor wezenlijke onderhandelingen
op vele terreinen. Nederland heeft in vele dienstensectoren belang bij verdere handelsliberalisatie.
Als – niet uitputtende – lijst van prioritaire sectoren moeten
hier worden genoemd transport en distributie, post en telecommunicatie en
de financiële dienstverlening.Nederland hecht sterk aan onderhandelingen over maritiem transport, die
zich zowel over internationaal transport en cabotage als over haven- en ondersteunende
diensten zouden moeten uitstrekken, en die gericht zijn op een daadwerkelijke
verdere opening van de markten. Ook op luchtvaartterrein wil Nederland een
offensieve strategie gericht op afspraken in GATS-kader over substantiële
vergroting van de marktwerking. Dit betreft dan met name de eigendomsverhoudingen,
het recht op overvliegen, vrachtvervoer en grondafhandelingen. Op het terrein
van markttoegang impliceert dit een aanzet tot geleidelijke ombouw van het
op wederkerigheid gebaseerde bilaterale stelsel van luchtvaartovereenkomsten
tot een multilateraal stelsel in GATS-kader, hetgeen een zeer zorgvuldige
aanpak vereist. Zo dienen de materiële voordelen van het wederkerigheidsbeginsel
gewaarborgd te worden. Tevens moeten de verdiensten van het bilaterale stelsel
op andere terreinen, zoals met betrekking tot veiligheids- en milieunormen,
worden gewaarborgd. Ook voor de andere transportsectoren (spoor- , wegvervoer
en binnenvaart) is Nederland geïnteresseerd in verdere liberalisering.
Onderhandelingen over de postsector zouden met name moeten leiden tot wereldwijde
liberalisering van de expresse- en koeriersdiensten en van «direct-mail»
en de eventuele verlaging van brievenmonopolie tot het niveau van de EU (350
gram). Op gebied van telecommunicatie en financiële diensten zou moeten
worden voortgebouwd op de bestaande GATS-sectorakkoorden.Nederland wil dat geen enkele dienstensector a-priori worden uitgesloten.
Wel zal voor sectoren die zich traditioneel in de sfeer van de publieke dienstverlening
bevinden, per geval moeten worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor
markttoegang voor buitenlandse dienstenleveranciers. Dit betreft met name
de sectoren volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs, drinkwatervoorziening
en dergelijke, alsmede – voorzover van toepassing – cultuur (inclusief
de publieke omroep). In elk geval moet de mogelijkheid van overheden om regelgeving
op te stellen betreffende de beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid
van diensten van algemeen belang onverkort gehandhaafd blijven. Ten aanzien
van de culturele en audiovisuele sector geldt dat stimulering, co-financiering
en subsidiëring op nationaal en Europees niveau mogelijk moet blijven.Gevoelig punt in de onderhandelingen zal de tijdelijke aanwezigheid van
dienstenaanbieders op buitenlandse markten zijn. Met name vanuit ontwikkelingslanden
wordt daaraan belang gehecht. Ook voor een aantal Nederlandse dienstensectoren
is tijdelijke aanwezigheid een belangrijk element in de onderhandelingen.
Nederland en de EU zullen daarom serieus de mogelijkheden voor enige flexibiliteit
op dit punt moeten bezien.Waar mogelijk en wenselijk moeten in de onderhandelingen horizontale –
voor alle sectoren geldende – formules worden gebruikt zodat de onderhandelingen
zo doelmatig mogelijk kunnen worden gevoerd en zo breed mogelijke resultaten
afwerpen. Daarnaast is het noodzakelijk regelgevende disciplines, met inbegrip
van regels voor bevordering van de mededinging («pro-competitive principles»)
op te stellen met het oog op een transparante en voorspelbare regelgevende
omgeving, die vertrouwen biedt aan alle partijen. De mogelijkheid van de overheid
om regels uit te vaardigen ter bescherming van de veiligheid, de gezondheid
en het milieu, moeten uiteraard onverkort gehandhaafd blijven. Hetzelfde geldt –
op gebied van de financiële dienstverlening – ten aanzien van prudentiële wet- en regelgeving gericht op onder andere de bescherming
van de stabiliteit van het nationale en internationale financiële systeem.
Ten slotte zullen ook de lopende besprekingen in GATS-kader over openbare
aanbestedingen, subsidies en vrijwaring in de onderhandelingen moeten worden
geïntegreerd.Ook ontwikkelingslanden hebben baat bij verdere liberalisatie van de diensten.
De EU zal in haar inzet rekening moeten houden met de belangen van ontwikkelingslanden
in specifieke sectoren. Zo zal liberalisering van het maritiem transport moeten
leiden tot meer concurrerende transportprijzen en daarmee de transportkosten
voor de exporten vanuit ontwikkelingslanden naar verafgelegen afzetmarkten
verlagen.Overige onderwerpenZoals al gezegd dienen de verwijzingen in de onderstaande tekst naar de toekomstige conferentie in Seattle te worden gelzen als
verwijzingen naar de toekomstige conferentie in Doha.1. Geschillenbeslechting (5.1.2)Het bindende mechanisme voor geschillenbeslechting is een van de meest
essentiële onderdelen van de WTO als spil van het wereldhandelsstelsel.
Hoewel dit mechanisme zijn waarde al volop heeft bewezen, is er wel ruimte
voor verdere verbetering door verduidelijking van de regels, stroomlijning
van de procedures, professionalisering van de panels en vergroting van de
transparantie en de toegang van maatschappelijke organisaties tot de panelprocedures
(bijvoorbeeld door de mogelijkheid «amicus curiae»-brieven in
te dienen). Sinds 1998 loopt de tussentijdse herziening van het Memorandum
inzake Geschillenbeslechting (DSU). Deze had medio 1999 moeten worden afgerond.
Inmiddels hebben de EU en de VS overeenstemming bereikt over het naar aanleiding
van het bananenconflict hoog opgelopen meningsverschil over de toetsing van
de implementatie van WTO-uitspraken voorafgaande aan eventuele strafmaatregelen
door de benadeelde partij. De VS lijkt nu bereid te aanvaarden dat alleen
de WTO kan vaststellen of een veroordeelde partij in gebreke is gebleven bij
de uitvoering van een WTO-uitspraak. De benadeelde partij kan dus niet unilateraal
tot strafmaatregelen overgaan. De EU kan van haar kant de VS tegemoetkomen
op het punt van versnelling in de eerdere fasen van de procedure, met name
de consultatie- en panelfase. Ondanks deze verheugende ontwikkelingen is echter
de herziening van de DSU nog steeds niet afgerond, met name omdat enkele landen
zich tegen grotere transparantie verzetten. Nederland hoopt op afronding tijdens
de Conferentie van Seattle. Indien dat niet mogelijk blijkt, zullen de besprekingen
onverminderd moeten worden voortgezet met het oog op zo spoedig mogelijke
afronding.2. Toetreding nieuwe leden (5.1.3)De WTO moet als multilaterale organisatie streven naar een zo breed mogelijk
lidmaatschap. Er zijn nu 134 landen lid; ruim 30 landen zijn meer of minder
ver gevorderd met toetredingsonderhandelingen. Belangrijk zijn de besprekingen
met grote landen als China en Rusland. Hier moet uiteraard worden onderhandeld
op basis van voor beide partijen economisch verantwoorde voorwaarden. Met
name in geval van China wordt gehoopt op spoedige afronding, zodat China zo
niet vóór Seattle dan toch voldoende snel daarna kan toetreden
om volwaardig in de Ronde te kunnen participeren. Nederland zou graag zien
dat die landen die al ver gevorderd zijn in de onderhandelingen, nog vóór
Seattle toetreden. Deze landen mogen geen speelbal worden van conflicten tussen
WTO-leden onderling. Ook steunt Nederland de EU-lijn dat ten
aanzien van de Minst Ontwikkelde Landen onder de toetredingskandidaten grote
flexibiliteit moet worden betracht. Ten slotte zullen goede afspraken moeten
worden gemaakt voor optimale betrokkenheid van de kandidaat-leden bij de Ronde.3. Investeringen (5.1.4)Gezien de toenemende vervlechting van internationale handel en investeringen
en de noodzaak om het huidige proces van globalisering van de economie in
goede banen te leiden, steunt Nederland het streven van de EU naar regels
in WTO-kader voor het beleid ten aanzien van internationale investeringen.
Deze regels dienen gebaseerd te zijn op non-discriminatie en transparantie,
zij moeten de mogelijkheden van de overheid in de gastlanden om regelgevend
op te treden met het oog op gerechtvaardigde beleidsdoelstellingen, onverlet
laten en moeten vergezeld gaan van waarborgen voor duurzame ontwikkeling.
Dergelijke WTO-afspraken kunnen met name het investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
ten goede komen en hen helpen de benodigde investeringen aan te trekken. Belangrijke
voorwaarde voor deze onderhandelingen is voor Nederland echter wel, dat hiervoor
in de WTO voldoende draagvlak blijkt in Seattle.4. Mededinging (5.1.5)Met de voortgaande liberalisering van de handel wordt de betekenis van
goede mededingingsvoorwaarden op de nationale en internationale markt duidelijker.
Nederland steunt daarom het streven van de EU om hierover in de WTO onderhandelingen
te openen. Deze zouden zich met name op drie aspecten moeten richten: ten
eerste regels over basisbeginselen voor nationale mededingingswetgeving en
het toezicht op de naleving daarvan; ten tweede afspraken om tot vergelijkbare
aanpak van mededingingskwesties met belangrijke grensoverschrijdende gevolgen
te komen; en ten slotte afspraken om de samenwerking tussen nationale mededingingsautoriteiten
te bevorderen. Eerlijke mededingingsvoorwaarden zijn niet alleen van belang
voor de geïndustrialiseerde landen. Juist voor de economische ontwikkeling
van ontwikkelingslanden is het noodzakelijk grenzen te stellen aan concurrentieverstorende
afspraken tussen bedrijven. Voorwaarde voor deze onderhandelingen blijft uiteraard,
dat hiervoor in Seattle voldoende draagvlak aanwezig moet zijn.5. Overheidsaanbestedingen (5.1.6)De grote wereldwijde markt van overheidsaanbestedingen is nog slechts
in beperkte mate geliberaliseerd. Hier is dus nog belangrijke winst te boeken
zowel voor de aanbestedende overheden als voor geïnteresseerde bedrijven.
Concrete afspraken over markttoegang zijn alleen gemaakt in het plurilaterale
«Government Procurement Agreement» (GPA), waarbij de meeste WTO-leden
geen partij zijn. In de WTO wordt sinds enkele jaren gesproken over een overeenkomst
inzake transparantie bij overheidsaanbestedingen. Mogelijk kan daarover al
in Seattle een akkoord worden bereikt. Indien niet, dan is het van belang
dat de besprekingen met voortvarendheid worden voortgezet. Nederland en de
EU zien graag dat deze onderhandelingen over transparantie geleidelijk worden
uitgebreid naar onderhandelingen over markttoegang op multilaterale basis.
In toenemende mate zullen deze onderhandelingen moeten convergeren met de
besprekingen in het kader van het GPA en overheidsaanbestedingen voor diensten
(GATS). Nederland zal, wanneer het aspect markttoegang aan de orde is, steun
zoeken voor ontbinding van de hulpbestedingen in het kader van ontwikkelingssamenwerking. 6. Regionale handelsakkoorden (5.1.7)Vanuit het oogpunt van versterking van het multilaterale handelsstelsel
staat Nederland traditioneel zeer terughoudend tegenover preferentiële
vrijhandelsrelaties op bilaterale of regionale basis, die immers een inbreuk
vormen op het WTO-beginsel van meestbegunstiging. Nederland geeft prioriteit
aan een multilaterale benadering van handelsliberalisatie in het kader van
de WTO. Het zal daarom een aanscherping van de WTO-regels voor regionale integratie
(art.XXIV GATT en art. V GATS) toejuichen.7. Industrietarieven (5.2.3)Het relatieve gewicht van invoerrechten op industrieproducten is als gevolg
van vijf decennia GATT- en WTO-onderhandelingen sterk teruggelopen. Dit heeft
in sterke mate bijgedragen aan de groei van de internationale handel en de
stijging van de welvaart in de wereld. Er is echter nog volop ruimte voor
verdere liberalisatie, waarbij voor alle partijen winst te behalen valt. Nederland
zal dan ook ambitieus inzetten op verdere reductie van de industrierechten.
In Nederlandse visie kunnen de industrietarieven volledig worden afgeschaft,
om te beginnen in de geïndustrialiseerde landen. Dit is echter voor de
komende Ronde nog geen realistische doelstelling. Wel zal in deze Ronde een
wezenlijke verdere reductie van de tarieven moeten worden bereikt.Nederland staat volledig achter het EU-standpunt dat hierbij een horizontale
aanpak moet worden gevolgd die geen enkele sector uitsluit. De EU stelt hier
een bandbreedtebenadering voor, waarbij alle landen hun tarieven in drie bandbreedtes
(laag, midden en hoog) moeten onderbrengen. Dit moet dan worden gekoppeld
aan de verplichting om een gemiddeld tarief te verwezenlijken beneden een
vastgesteld maximum-tarief, dat voor geïndustrialiseerde landen laag
moet zijn maar voor ontwikkelingslanden – afhankelijk van hun ontwikkelingsniveau –
hoger kan liggen. Deze benadering moet ertoe leiden, dat piektarieven (boven
de hoogste bandbreedte) worden afgeschaft, dat er meer harmonisatie van tarieven
ontstaat en dat geïndustrialiseerde landen, en in mindere mate ook de
meer gevorderde ontwikkelingslanden, hun tarieven substantieel verlagen. Zogenaamde
«nuisance»-tarieven (onder de 2%) moeten worden afgeschaft.De gedifferentieerde benadering geeft ontwikkelingslanden de flexibiliteit
om het tempo van liberalisatie gelijke tred te laten houden met hun economische
ontwikkeling. Daarnaast is het met name voor ontwikkelingslanden van groot
belang dat in de Ronde het probleem van tariefescalatie (waarbij hogere rechten
worden geheven naarmate producten verder bewerkt zijn, zodat industrialisatie
in ontwikkelingslanden wordt ontmoedigd) wordt aangepakt.Een belangrijk element is ook de vergroting van de transparantie en voorspelbaarheid
van tarieven, te bereiken door tariefvereenvoudiging (toepassing van rechten
op 6-digit-niveau, zodat minder onzekerheid bestaat over het geldende tarief)
en aanpassing van de – nu nog vaak hoge – gebonden tarieven aan
de daadwerkelijk toegepaste tarieven. De bereidheid van ontwikkelingslanden
om hun in de praktijk reeds toegepaste tarieven te binden – in die gevallen
waar deze tarieven nog niet of op een veel hoger niveau waren gebonden –
moet ook als bijdrage aan de markttoegangsonderhandelingen worden erkend.Hoewel Nederland steun geeft aan de EU-inzet op een algemene horizontale,
niet-sectoriële benadering, waarbij geen enkele sector wordt uitgesloten, heeft het eveneens belangstelling voor een complementaire
benadering voor afzonderlijke sectoren of producten, die gericht is op verdergaande
liberalisatie in de vorm van harmonisatie of tariefeliminatie («zero-for-zero»:
volledige afschaffing van rechten mits een «kritische massa» van
landen daaraan deelneemt). Dit moet dan wel deel uitmaken van het eindpakket
van de Ronde.APEC heeft in de WTO een initiatief ingebracht voor versnelde tariefliberalisatie
(Accelerated Tariff Liberalisation: ATL), dat tariefeliminatie inhoudt in
acht door APEC geselecteerde sectoren. Voor Nederland is dit initiatief serieus
het overwegen waard, indien het in de Ronde wordt geïntegreerd en onder
voorwaarde dat het geen afbreuk doet aan de door de EU voorgestane ambitieuze,
horizontale benadering van tariefreducties voor alle industrieproducten. Bovendien
zal dan moeten kunnen worden onderhandeld over toevoeging van voor de EU en
andere landen interessante sectoren. Tegen vroegtijdige implementatie («early
harvest»: voorlopige, voorwaardelijke toepassing) heeft Nederland geen
bezwaar, indien dat geen afbreuk doet aan de kansen op een voor alle partijen
evenwichtig eindresultaat. De voorwaardelijke toepassing betekent overigens
dat bij een onbevredigend eindresultaat van de Ronde de concessies kunnen
worden teruggedraaid.8. Technische handelsbelemmeringen (5.2.4)Naarmate de invoerrechten verder worden verlaagd, wordt het belang duidelijker
van goede afspraken over de non-tarifaire handelsbelemmeringen als gevolg
van technische voorschriften. Technische voorschriften voor de bescherming
van het milieu, de veiligheid van de consument of andere gerechtvaardigde
doelstellingen zullen altijd nodig blijven. Het gaat erom, ervoor te zorgen
dat dergelijke regels niet onnodig handelsbelemmerend werken. Daarom moeten
in het kader van het TBT-akkoord (technische handelsbelemmeringen) de mogelijkheden
worden bezien om bij te dragen aan verdere internationale harmonisatie van
technische voorschriften, normen en procedures voor conformiteitsbeoordeling.
Daarnaast kan er behoefte bestaan aan verduidelijking van de TBT-regels om
recht te kunnen doen aan de noodzaak het milieu en de consument te beschermen,
maar daarbij onnodig handelsbeperkende maatregelen te vermijden.9. Handelsfacilitatie (5.2.5)Nederland hecht groot belang aan zogenaamde «handelsfacilitatie»,
dat wil zeggen bevordering van het handelsverkeer door vereenvoudiging, harmonisatie
en modernisering van onnodig gecompliceerde invoer-, uitvoer- en andere douaneformaliteiten.
Een goede aanpak van dit thema kan zo'n tien procent van de transactiekosten
schelen. Ook voor de Nederlandse transport- en distributiesector biedt dit
belangrijke perspectieven. De WTO zal hierbij zoveel mogelijk moeten voortbouwen
op werk dat al is verricht in andere organisaties, zoals de Wereld Douaneorganisatie
(WCO). Meer transparantie en efficiëntie bij de douaneafhandeling zijn
ook van belang voor ontwikkelingslanden, die bij de invoering dan wel op een
aanzienlijke hulpinspanning van de industrielanden moeten kunnen rekenen.
Een betere stroomlijning van de douaneprocedures is niet in de laatste plaats
ook van belang bij de bestrijding van corruptie.10. Handelsdefensieve instrumenten (5.2.6)Met het afnemen van de tarifaire bescherming groeit bij veel landen de
behoefte om toevlucht te nemen tot defensieve instrumenten als vrijwaring,
antidumping en antisubsidiemaatregelen. Tegen handelsverstorende overheidssubsidies
moet inderdaad kunnen worden opgetreden en Nederland zou graag zien dat de
regels hiervoor worden aangescherpt. Anderzijds is in Nederlandse visie bij
antidumpingmaatregelen veelal geen sprake van dumping in eigenlijke zin en
zal in de Nieuwe Ronde ernaar moeten worden gestreefd om de mogelijkheden
voor protectionistisch misbruik van de antidumpingregels in te perken. Dit
is niet alleen voor de Nederlandse economie, maar zeker ook voor vele ontwikkelingslanden
een belangrijk thema, dat de volle aandacht verdient.11. Electronische handel (5.2.7)De snel voortgaande nieuwe ontwikkelingen op gebied van electronische
handel bieden een groot potentieel voor verdere opbloei. Om dit potentieel
optimaal te kunnen benutten dient de eventueel benodigde nationale of internationale
regelgeving zo min mogelijk handelsbelemmerend te zijn. De Tweede Ministeriële
Conferentie (mei 1998 in Genève) heeft een werkprogramma ingesteld
om te bestuderen in hoeverre de bestaande WTO-regels adequaat zijn voor toepassing
op electronische handel, dan wel aanpassing behoeven. Ook heeft de Conferentie
van Genève een voorlopig moratorium ingesteld op invoerheffingen op
electronische leveranties. De Conferentie van Seattle zal de resultaten van
het werkprogramma moeten beoordelen, die naar het zich laat aanzien nog niet
definitief zullen zijn. Ook moet in Seattle over voortzetting van het moratorium
worden beslist. Nederland is voorstander van een voortgezet moratorium, maar
steunt de EU-lijn, dat dit gepaard dient te gaan met overeenstemming over
een aantal door de EU ontwikkelde basisbeginselen over de relatie tussen electronische
handel en de WTO-regels (waaronder het beginsel dat electronische leveranties
als «dienst» en niet als «virtueel goed» moeten worden
beschouwd) en dat tevens voortvarend moet worden doorgewerkt aan het werkprogramma.12. Markttoegang voor ontwikkelingslanden (5.3.2)De EU dient in haar aanbiedingen voor markttoegang op terrein van landbouw,
diensten en industrieproducten in overweging te nemen welke producten voor
ontwikkelingslanden relevante exportmogelijkheden bieden om waar mogelijk
extra ruimhartig te zijn. Een belangrijke industriële sector is textiel,
waar uitfasering van de kwantitatieve beperkingen in het kader van het Multivezelakkoord
pas in 2005 wordt voorzien. Nederlands pleidooi voor versnelde uitfasering
vindt binnen de EU weinig weerklank. Een alternatief kan zijn dat de EU zich
eraan committeert om bij de volgende fase van het textielakkoord (2002) zoveel
mogelijk gevoelige en dus voor ontwikkelingslanden interessante textielproducten
te betrekken. In het algemeen dient ook de EU-inzet voor terugdringing van
tariefpieken en tariefescalatie de exportbelangen van ontwikkelingslanden.
Ook bij liberalisering van het maritiem transport speelt een duidelijk ontwikkelingsbelang,
omdat lagere transportprijzen de toegang tot verafgelegen markten verbeteren.
Ten slotte zet Nederland ook in op terugdringing van het misbruik van antidumping
tegen – onder meer – ontwikkelingslanden, wat de facto ook leidt
tot meer markttoegang.Met name de MOL's worden nog steeds door marginalisatie bedreigd. Daarom
moeten de industrielanden alles doen wat in hun vermogen ligt om deze landen
te helpen door middel van handel hun ontwikkeling te versnellen. Naar aanleiding
van de op initiatief van de Eerste Ministeriële Conferentie van Singapore
(december 1996) in 1997 gehouden «High Level Meeting» (HLM) voor
de MOL's heeft de EU zich ertoe verplicht de MOL's geheel vrije markttoegang
te geven voor «essentially all products». De EU heeft daarbij
andere WTO-leden opgeroepen dit voorbeeld te volgen en doet ook nu in de aanloop
naar Seattle dezelfde oproep. Nederland pleit er consequent voor
dit aanbod uit te breiden naar alle producten, om te beginnen in EU-kader,
maar heeft daarvoor tot nu toe binnen de EU vrijwel geen steun gekregen.Ook de afspraak tijdens diezelfde HLM om naar eenvoudiger oorsprongsregels
voor de MOL's te streven heeft tot nu toe geen praktische gevolgen gehad.
Nederland blijft op het belang hiervan wijzen, maar het draagvlak voor vereenvoudiging
van oorsprongsregels is in de WTO zeer gering, omdat veel leden vrezen dat
dit leidt tot handelsverlegging. Ook de lopende WTO-onderhandelingen over
harmonisatie van de niet-preferentiële oorsprongsregels zijn in beginsel
in het belang van de ontwikkelingslanden. Deze onderhandelingen vorderen echter
zeer moeizaam en dreigen niet tot de gewenste vereenvoudiging te leiden. Nederland
zal erop toezien dat de primaire doelstelling van deze onderhandelingen, gericht
op eenvoudiger en transparantere oorsprongsregels, wordt nagekomen, zowel
in het belang van de exporteurs als de importeurs.13. Asymmetrie bij markttoegang en speciale en gedifferentieerde
behandeling (5.3.3)Bij de onderhandelingen over markttoegang voor landbouw, diensten en industrieproducten
zal Nederland zich ervoor inzetten dat de mate van marktopening die de EU
van ontwikkelingslanden verwacht, gerelateerd is aan hun ontwikkelingsniveau,
zodat het proces van handelsliberalisatie asymmetrisch verloopt. Uitgangspunt
is daarbij, dat handelsliberalisatie op termijn in het belang is van alle
economieën, maar dat met name voor de MOL's en in mindere mate voor andere
minder geavanceerde ontwikkelingslanden een zekere, tijdelijke bescherming
raadzaam kan zijn.Op het punt van bestaande en nieuwe regels moet waar mogelijk nadere uitwerking
worden gegeven aan het begrip Speciale en Gedifferentieerde Behandeling, dat
wil zeggen dat in specifieke gevallen minder strenge disciplines kunnen worden
opgelegd of langere overgangstermijnen gegund. Binnen de heterogene groep
van ontwikkelingslanden moet dan nader worden gedifferentieerd, met name ten
gunste van de MOL's. In de Uruguay Ronde is dit beginsel al op verschillende
terreinen – zoals landbouw en subsidies – toegepast, maar in de
Nieuwe Ronde verdient het een meer structurele aandacht. De implementatietermijnen
voor nieuwe disciplines moeten beter op de – veelal beperkte –
capaciteiten van de ontwikkelingslanden worden afgestemd (het idee van «infant
institutional capacities» in plaats van het oude idee van «infant
industries»).14. Technische assistentie en coherentie (5.3.4)Technische assistentie is niet de panacee voor alle problemen van ontwikkelingslanden
en mag evenmin dienen om falen elders af te kopen. Niettemin is het belangrijk
dat in de Nieuwe Ronde volop aandacht wordt geschonken aan de opbouw van deskundigheid
op handelspolitiek terrein bij ontwikkelingslanden. Voorzover in de Ronde
afspraken zullen worden gemaakt over nieuwe disciplines binnen de WTO (zie
1) of aanbevelingen worden gedaan voor terreinen buiten de WTO (zie 4), zullen
de geïndustrialiseerde landen daaraan de bereidheid tot adequate technische
assistentie moeten verbinden. Ook voor de implementatie van de verplichtingen
van de Uruguay Ronde is nog steeds adequate assistentie nodig, evenals bij
de verplichtingen die nieuw tot de WTO toetredende ontwikkelingslanden op
zich nemen.Het WTO-secretariaat zal moeten worden versterkt om beter toegerust te
zijn voor zijn taken op gebied van technische assistentie en het hiervoor
beschikbare deel van het WTO-budget zal moeten worden vergroot. Tevens
is het van belang dat wordt voortgebouwd op het tijdens de HLM voor de MOL's
overeengekomen «Integrated Framework» voor betere coördinatie
van de hulpinspanningen van verschillende internationale organisaties. Tot
nu heeft dit «Integrated Framework» nog onvoldoende uitwerking
gekregen. Meer in het algemeen geldt dat de consensus die werd bereikt tijdens
de HLM opnieuw moet worden bevestigd. De aldaar gedane aanbevelingen verdienen
volledige opvolging. Meer specifiek steunt Nederland ook het EU-initiatief
om de WTO, IMF en Wereldbank op te roepen tot grotere onderlinge samenwerking
en beleidsafstemming, wat naar verwachting in Seattle zal resulteren in een
gezamenlijk werkprogramma. De WTO zal ook actief de samenwerking moeten intensiveren
met andere relevante internationale organisaties, zoals UNCTAD, FAO, ILO,
UNDP, UNEP, WHO, WIPO en WCO.15. WTO-rechtswinkel (5.3.5)De mede op Nederlands initiatief ontwikkelde plannen voor een WTO-rechtswinkel
voor juridische assistentie in WTO-geschillen aan ontwikkelingslanden, beginnen
steeds serieuzere vorm aan te nemen. Na de «pre-lancering» in
mijn aanwezigheid op 7 juni jl. in Genève, lijkt nu een «kritische
massa» aan ondersteunende landen – zowel geïndustrialiseerde
als ontwikkelingslanden – binnen bereik te komen. Het voornemen is nu
de rechtswinkel als volledig van de WTO onafhankelijke instantie vorm te geven
op basis van een internationaal rechtshulpverdrag, waarvoor Nederland als
depositaris zal optreden. Ik streef ernaar dat de ondertekening van dat verdrag
tijdens de Conferentie van Seattle plaatsvindt.16. Dierenwelzijn (5.4.4)De WTO kent op dit moment geen bepalingen op het gebied van dierenwelzijn.
Op dit terrein is er, anders dan op het terrein van milieu of arbeidsnormen,
nog nauwelijks sprake van breed gedragen internationale normen, terwijl er
grote onderlinge verschillen bestaan tussen de normen van de WTO-leden. Nederland
en de EU zetten zich er in toenemende mate voor in om tot internationale afspraken
op dit gebied te komen. Hoewel het niet gemakkelijk zal zijn hierover operationele
bepalingen in de WTO te realiseren, zal Nederland zal zich er voor inzetten
om het belang van het bevorderen van dierenwelzijn ook in de WTO erkend te
krijgen. Delegatie van het Koninkrijk naar de vierde ministeriële
conferentie van de WTO (Doha 9–13 november 2001) drs. G. YbemaDelegatieleider,
Staatssecretaris van Economische Zaken   mr. drs. D. J. BruinsmaPlaatsvervangend delegatieleider, Directeur-generaal van de Buitenlandse Economische
Betrekkingen, Ministerie van Economische Zaken   Leden: mr. A. OostraDirecteur-generaal
Internationale Zaken, Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij   drs. A. J. Van OverbeekeDirecteur Handelspolitiek en Investeringsbeleid Ministerie van Economische
Zaken   mr. H. C. V. SchramaDirecteur Internationale Zaken, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid   drs. J.-M. PostmaGevolmachtigd
Minister van Nederland bij de Europese Unie te Brussel   drs. O. Th. GeneePlaatsvervangend
Permanente Vertegenwoordiger bij de WTO, Genève   mr. W. H. van der LeeuwLid Management Team verantwoordelijk voor WTO zaken, Directie Handelspolitiek
en Investeringsbeleid Ministerie van Economische Zaken   drs. J. W. F. SasSenior
beleidsmedewerker, Algemene Handelspolitiek,Ministerie van Economische Zaken   ir. R. P. LapperreEerste
Handelssecretaris, Permanente Vertegenwoordiging bij de WTO, Genève   mw. drs. A. ConijnSenior
beleidsmedewerker Directie Integratie Europa, Ministerie van Buitenlandse
Zaken   mw. drs. H. H. WittenhorstSenior beleidsmedewerker, Directie Internationale Zaken, Ministerie Verkeer
& Waterstaat   mw. drs. E. J. ReilinkBeleidsmedewerker, Internationale Milieuzaken, Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer  dhr. C. M. C. MonteGevolmachtigd
Minister van de Nederlandse Antillen bij de Europese Unie te Brussel   dhr. A. RosariaBeleidsmedewerker
van het Departement van Economische Zaken, Nederlandse Antillen   mw. drs. M. M. KusterThemadeskundige Directie Rurale en Urbane Ontwikkeling, Ministerie van Buitenlandse
Zaken   dhr. J. A. SoerHoofd
Economische Afdeling Ambassade Koeweit   mw. drs. A. T. H. M. de JongeWoordvoerder voor de Staatssecretaris, Ministerie van Economische Zaken Adviseurs: prof. dr. H. de HaanLid van de Tweede Kamer mr. P. J. BiesheuvelLid van de Tweede Kamer drs. A. G. KoendersLid
van de Tweede Kamer drs. M. W. C. UdoLid
van de Tweede Kamer mr. J. van WalsemLid
van de Tweede Kamer  mr. W. L. E. QuaedvliegVertegenwoordiger werkgeversorganisaties (9/11 + 10/11) dhr. G. DoornbosVertegenwoordiger
werkgeversorganisaties (11/11 t/m 13/11)  dhr. R. PapingVertegenwoordiger
vakbeweging ABVAKABO-FNV  mw. ir. N. M. H. MetzVertegenwoordiger niet-gouvernementele organisaties   Ondersteuning delegatie: M. F. T. Riemslag BaasBeleidsondersteuner, Ministerie van Economische Zaken E. Den BreejenSecretaresse,
Ministerie van Economische ZakenXNoot1Zie onder meer IMF: World Economic Outlook, Oktober 2001.XNoot1De Cairns-groep bestaat uit: Argentinië, Australië, Bolivia,
Brazilië, Canada, Chili, Colombia, Costa Rica, Fiji, Filippijnen, Guatemala
Indonesië, Maleisië, Nieuw-Zeeland, Paraguay, Thailand, Uruguay
en Zuid-Afrika.XNoot1Hierbij moet worden aangetekend dat de EU-inzet (evenals de Nederlandse)
ten aanzien van het voorzorgsbeginsel zich niet alleen richt op relatie met
milieu, maar ook op de relatie met voedselveiligheid en consumentenbescherming. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25074-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl