Werken in het onderwijs; Brief minister over voortgang uitvoering beleidsplan onderwijspersoneel 2004 'Een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt', en reactie op advies Waardering van het leraarschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27923, nr. 35

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

27923 nr. 35

26-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVoortgangsrapportage beleidsplan onderwijspersoneelAd 1 Betere afstemming tussen vraag en aanbod in de regioRisicoregio’sOverige regio’sAd 2 Meer scholen zijn een professionele arbeidsorganisatieConvenant professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel
in po en voMeerjarenpersoneelsplanning en bekwaamheidsdossiers Meer ruimte en verantwoordelijkheid voor de onderwijsprofessionalAd 3 Meer samenhang in kwalificatiestructuur en opleidingsstelselKwalificatiestructuur Lerarenopleidingen KwaliteitInfrastructuurOpleiden in de school Dieptepilot voor de academische school en de opleidingsschoolAd 4 Meer schoolleiders primair onderwijs Beleidsreactie op het Onderwijsraadadvies «Waardering
voor het leraarschap»AlgemeenDe aanbevelingenAanbeveling 1 Ontwikkel meer differentiatie in de
breedte en naar beneden, maar vooral naar bovenAanbeveling 2 Stimuleer in- en uitstroom op verschillende
momenten en tussen verschillende sectorenAanbeveling 3 Doorbreek het gelijkheidsprincipe bij
verbetering van de arbeidsvoorwaardenAanbeveling 4 Voer duidelijk beleid voor nieuwkomers
en ondervertegenwoordigde groepenAanbeveling 5 Voer een op de lange termijn gericht
formatiebeleid dat sterker gekoppeld is aan veranderingen in onderwijsproces
zelf
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 27923, nr. 35 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 27923, nr. 35 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27923Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 923Werken in het onderwijsnr. 35BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 september 2006Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de uitvoering van
het beleidsplan onderwijspersoneel 2004 Een goed werkende
onderwijsarbeidsmarkt (juni 2004) (kamerstuk 29 200 VIV, nr.
151). In het tweede deel van deze brief geef ik, op verzoek van uw Kamer,
een reactie op het advies Waardering voor het leraarschap (augustus 2006) dat de Onderwijsraad onlangs aan u aanbood (kamerstuk
30 094, nr. 3).Eerst geef ik u in grote trekken mijn analyse van de stand van de onderwijsarbeidsmarkt:
wat is er de afgelopen jaren bereikt en voor welke opgave staat het onderwijs
in de komende periode.In de voortgangsrapportage ga ik nader in op de vier hoofddoelstellingen
van het beleidsplan onderwijspersoneel. In mijn reactie op het advies van
de Onderwijsraad ga ik in op elk van de aanbevelingen van de Raad.De arbeidsmarkt is in evenwicht door het economische tij en dankzij de
inspanningen van scholen om tot arbeidsmarkt- en personeelsbeleid te komen
waarmee flexibeler kan worden ingespeeld op conjuncturele ontwikkelingen.
Er zijn goede tussentijdse resultaten geboekt, maar er is geen reden om achterover
te leunen. Er wordt voor de periode vanaf 2010 een tekort verwacht, vooral
in het voortgezet onderwijs. De sterke vergrijzing is de belangrijkste oorzaak
van een sterk groeiende vraag naar leraren. In de komende jaren zal door scholen
en opleidingen hard moeten worden gewerkt om – voortbouwend op de bereikte
tussenresultaten – kwantitatieve tekorten te bestrijden en de kwaliteit
van het personeels en opleidingsbeleid te versterken. Het kan hier niet gaan
om beleid alleen voor de korte termijn. Het beleid en de instrumenten die
in de afgelopen jaren zijn ontwikkeld moeten in de implementatie maximaal
tot hun recht kunnen komen.In de nota Werken in het onderwijs 2007 die
uw Kamer op Prinsjesdag ontving, geef ik u feiten en cijfers over de huidige
arbeidsmarkt en over de verwachtingen voor de komende jaren. Uit ramingen
blijkt dat, als de huidige economische opleving doorzet, de komende
jaren het tekort aan leraren fors oploopt. In het voortgezet onderwijs vertrekt
de komende tien jaar driekwart van de leraren; dat betekent dat er 47 000
voltijdbanen moeten worden vervuld. Geschat wordt dat het tekort zal oplopen
tot circa 10 à 12 procent van de werkgelegenheid in de periode 2010–2012.
Ook in het primair onderwijs loopt onder een gunstig economische gesternte
het tekort op naar circa 3 procent van de werkgelegenheid in 2010–2012.
Ter vergelijk: in de vorige tekortperiode (2001–2003) was het vacaturecijfer
in het primair onderwijs circa 1,5 procent.Er is dus alle reden tot zorg over de personeelsvoorziening in de komende
jaren. Enerzijds mogen we gelukkig vaststellen dat de samenwerking tussen
scholen bij de ontwikkeling van regionaal arbeidsmarktbeleid verder uitgebreid
en versterkt is, anderzijds is nog altijd geen sprake van een voldoende gevoel
van urgentie dat de voorspelde tekorten alleen gezamenlijk bestreden kunnen
worden. Er zijn steeds meer scholen die integraal personeelsbeleid voeren
en werken aan meerjarige personeelsplanning. Maar ook wordt één
op die tien lessen in het voortgezet onderwijs door onbevoegde docenten gegeven.
Scholen zullen dus nog meer moeten investeren in de opleiding van hun personeel.
De lerarenopleidingen hebben in de planperiode gezamenlijk kwaliteitsbeleid
ontwikkeld waarmee een antwoord wordt gegeven op de beoordeling door visitatiecommissies.
Tegelijkertijd zullen de opleidingen nog veel energie moeten steken in de
daadwerkelijke realisering van dit beleid.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven Voortgangsrapportage beleidsplan onderwijspersoneelDit is de tweede voortgangsrapportage over de uitvoering van het beleidsplan
onderwijspersoneel Een goed werkende arbeidsmarkt
uit juni 2004. De eerste ontving uw Kamer bij brief van 1 juli 2005 (Kamerstukken
II, 2004/05, 27 923, nr. 19). Deze rapportage is er één
op de hoofdlijnen; een uitvoeriger slotrapportage over het beleidsplan ontvangt
uw Kamer eind 2007.In het beleidsplan zijn vier hoofddoelstellingen onderscheiden aan de
hand waarvan de tussenresultaten besproken zullen worden. Het betreft de volgende
doelstellingen:1 Betere afstemming tussen vraag en aanbod in de regio2 Meer scholen zijn een professionele arbeidsorganisatie3 Meer samenhang in kwalificatiestructuur en opleidingsstelsel4 Meer schoolleiders primair onderwijsAd 1 Betere afstemming tussen vraag en aanbod in de regioIn 2007 is de onderwijsarbeidsmarkt in alle regio’s in evenwicht.Tussenresultaat 2006: de arbeidsmarkt is vrijwel in
evenwichtNu, in september 2006 kunnen we vaststellen dat de arbeidsmarkt vrijwel
in evenwicht is. De gevreesde tekorten in primair en voortgezet onderwijs
zijn vooralsnog afgewend. Dit evenwicht is toe te schrijven aan het economische
tij van de afgelopen jaren in combinatie met de beleidsmaatregelen waarover
ik o.a. in deze brief rapporteer. Hoe verheugend ik het huidige evenwicht
ook vind, het gaat hier slechts om een momentopname. Van groter belang is
dat onderwijsinstellingen ook op langere termijn kunnen meebewegen met (conjuncturele)
schommelingen op deze arbeidsmarkt. Pas dan is er sprake van een goed werkende
onderwijsarbeidsmarkt. Daarvoor is goede samenwerking in de regio nodig tussen
scholen onderling en tussen scholen en opleidingen. Doel van die samenwerking
is betere afstemming van vraag en aanbod op de onderwijsarbeidsmarkt.In de afgelopen jaren is ingezet op versterking van de samenwerking in
de regio tussen scholen onderling en tussen scholen en lerarenopleidingen.
Er zijn extra middelen vrijgemaakt voor de tien regio’s die de grootste
risico’s liepen met arbeidsmarktknelpunten te worden geconfronteerd
(de risicoregio’s). Voor de overige regio’s waar de arbeidsmarktspanning
tot 2007 gering zou zijn, was het uitgangspunt dat werkgevers zelf het initiatief
zouden nemen zich voor te bereiden op de situatie na 2008 en op eigen kracht
tot regionale samenwerking komen.Risicoregio’sIn september 2004 heb ik tien risicoregio’s aangewezen. In deze
regio’s zijn in 2005 projecten gestart om proactief in te spelen op
de geraamde tekorten in 2007 en latere jaren. Hiervoor is in 2005 en 2006
in totaal € 15 miljoen beschikbaar gesteld. Met die middelen
wordt onder andere gewerkt aan scholing van het management vooral op het thema
goed personeelsbeleid, het coachen van beginnende leraren, het tijdelijk boven
de formatie aanstellen van pasafgestudeerden en opleiden in de school. SenterNovem,
dat is belast met de begeleiding van de risicoregio’s, is positief over
de resultaten tot nu toe. Eind 2006 zal uit rapportage moeten blijken, welke
resultaten zijn bereikt, welke instrumenten goed blijken te werken en in welke
mate deze regio’s nu in staat zijn om blijvend en adequaat te anticiperen
op de verwachte arbeidsmarktknelpunten. Overige regio’sEind 2003 waren er 29 regionale platforms. Dat aantal is in 2006 toegenomen
tot 42. In 11 van 42 regio’s zijn afspraken gemaakt over structurele
inbedding van dat regionale overleg over de onderwijsarbeidsmarkt. In de andere
regio’s zijn nog geen besluiten genomen over de beste manier om het
overleg te verankeren. De indruk bestaat dat het huidige arbeidsmarktevenwicht
ertoe bijdraagt dat niet alle scholen de noodzaak van structurele samenwerking
onderkennen van kwantitatieve en kwalitatieve afstemming. De bewustwording
op dit punt zal bij scholen verder moeten groeien. Het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt
(SBO) zal hierin ook de komende jaren een stimulerende rol vervullen.Om het arbeidsmarktbeleid door regionale platforms te versterken is er
bij de Begroting 2006 drie maal € 1 miljoen extra beschikbaar gesteld.
Deze middelen worden bestemd voor bijvoorbeeld het uitvoeren van regionale
onderwijsarbeidsmarktprojecten, het aanstellen van een coördinator en
voor administratieve ondersteuning van het regionale platform. De middelen
worden via SBO beschikbaar gesteld.Ter uitwerking van de motie Dittrich c.s. (Kamerstukken II, 2005/06, 27 923,
nr 29.) is specifiek met de regio’s die te maken kregen met toenemende
werkloosheid onder pasafgestudeerden van de Pabo, in juni 2006 een convenant
afgesloten om pasafgestudeerden tijdelijk boven de formatie aan te stellen,
zodat zij behouden blijven voor het onderwijs. In het convenant is overeengekomen
dat in 2006 en 2007 ongeveer 630 studenten op deze manier een tijdelijke aanstelling
zullen krijgen. Bovendien is afgesproken dat de schoolbesturen zich inspannen
om in 2006 en 2007 ongeveer 230 leraren uit het primair onderwijs als zijinstromer
in het voortgezet onderwijs aan te stellen. Hiervoor is in 2006 € 12
miljoen en in 2007 € 19 miljoen beschikbaar.Ad 2 Meer scholen zijn een professionele arbeidsorganisatieDe schoolbesturen voor po, vo en bve en de opleidingen voor leraren en
ander onderwijspersoneel zijn beter in positie gebracht om hun sleutelrol
in vraag naar en aanbod van personeel in de regio te vervullen. Dat is gebeurd
door uitbreiding van de beleidsruimte voor scholende voor personeelsbeleid
en door goede voorbeelden en modellen van meerjaren personeelsbeleid en bekwaamheidsdossiers
breed beschikbaar te stellen.Convenant professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel
in po en voDoor bundeling van bestaande subsidiestromen voor o.a. de zijinstroom
in het beroep, de begeleiding van leraren-in-opleiding en toekenning van extra
middelen voor (na)scholing van personeel en de begeleiding van beginnend personeel
hebben scholen meer beleidsvrijheid en financiële ruimte gekregen om
eigen personeels- en arbeidsmarktbeleid te voeren. Op 30 juni 2006 heb
ik met de sociale partners in primair en voortgezet onderwijs een convenant
gesloten. Ik zend u dat convenant als bijlage1
bij deze voortgangsrapportage. In het convenant zijn afspraken vastgelegd
over scholing en begeleiding van personeel. Met het convenant is structureel € 100
miljoen gemoeid. Voor een gemiddelde po-school betekent dit structureel in
de lumpsum een extra budget van € 7 310. Voor een gemiddelde
vo-school is dat bedrag€ 62 600. Meerjarenpersoneelsplanning en bekwaamheidsdossiers • In 2007 hebben alle onderwijsinstellingen voor vo en bve en
de helft van de po-scholen een meerjarige personeelsplanning en een plan van
aanpak gericht op de personeelsvoorziening op de lange termijn, gebaseerd
op een visie op de onderwijskundige inrichting. Tussenresultaat 2006: 14% van de po-scholen,
27% van de vo-scholen en 32% van de roc’s hanteert een
vorm van meerjarenpersoneelsplanning • Elk personeelslid dat werkzaamheden verricht waarvoor bekwaamheidseisen
zijn vastgesteld, beschikt uiterlijk in 2007 over een bekwaamheidsdossier. Tussenresultaat 2006: 38% van de po-scholen,
41% van de vo-scholen en 19% van de roc’s werkt met bekwaamheidsdossiersOp 1 augustus 2006 is de Wet op de beroepen in het onderwijs (wet
BIO) en het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel in werking getreden.
Deze wet gaat over de basiskwaliteit waaraan leraren moeten voldoen. In de
wet is vastgelegd dat scholen hun personeel in de gelegenheid moeten stellen
hun bekwaamheid te onderhouden. Voor elke leraar moet daartoe een bekwaamheidsdossier
worden bijgehouden. Hierin zijn de resultaten opgenomen op het gebied van
scholing en deskundigheidsbevordering die een leraar in de loop van de tijd
heeft behaald.Om scholen te helpen bij de opzet van deze bekwaamheidsdossiers en te
ondersteunen bij de ontwikkeling van hun eigen meerjaren personeelsplanning,
die gebaseerd is op de eigen onderwijskundige inrichting van de school, is
door een aantal projectscholen modellen ontwikkeld voor de opzet van het bekwaamheidsdossier
en de meerjaren personeelsplanning. Deze modellen zijn bedoeld als handreiking
aan scholen en zijn beschikbaar gesteld via de websitewww.ipb-onderwijs.nl. Bovendien wordt er in oktober 2006 een boekje, Professionals sturen samen, aan de scholen gestuurd met
daarin mogelijkheden en suggesties voor de ontwikkeling van hun eigen meerjaren
personeelsplanning en bekwaamheidsdossiers voor leraren.De invoering van bekwaamheidsdossiers en meerjarenpersoneelsplanning wordt
gemonitord. Het is voor scholen nog nieuw en zeker voor het po geldt dat er
een minder groot gevoel van urgentie is. Belangrijkste oorzaken hiervoor zijn
dat in het primair onderwijs nog het declaratiestelsel gold en er geen acute
problemen zijn bij de vervulling van vacatures. Hoewel scholen nog in de fase
verkeren waarin de instrumenten nieuw zijn en uitgeprobeerd moeten worden,
stellen de onderzoekers vast dat scholen bezig zijn met een kwaliteitsslag
op twee niveaus: de benutting van de instrumenten in het integrale personeelsbeleid
(o.a. de afstemming van personeelsbeleid op schoolontwikkeling) en de professionalisering
van personeel (vaststellen van opleidingsbehoefte en -noodzaak). De tussenresultaten –
zie ook in het kader hierboven – laten zien dat de eerste stap nu is
gezet. Tegelijk laten de cijfers ook zien dat een groot deel van de scholen
nog geen meerjarenbeleid heeft ten aanzien van de personeelsplanning. Voor
de bekwaamheidsdossiers is het beeld positiever. In de loop van 2007 zal duidelijk
moeten worden tot welke resultaten het aanreiken van modellen en brochures
leidt. Een volgende monitor zal hierover informatie leveren. Die monitor zal
op basis van benchmarkgegevens resultaten laten zien. Indicatoren hiervoor
worden in overleg met sociale partners vastgesteld. In de komende jaren zullen
scholen nog veel aandacht moeten geven aan (de kwaliteit van) hun personeelsbeleid.
De inspectie heeft daarin o.a. een rol waar het gaat om de wettelijk verplichte
invoering van de bekwaamheidsdossiers. Ik heb hierover met de inspectie overleg. Meer ruimte en verantwoordelijkheid voor de onderwijsprofessionalLeraren vinden dat het beleid in de scholen te veel topdown wordt ontwikkeld
en geïmplementeerd. De kennis en ervaring van de leraren wordt onvoldoende
benut. Dat is een van de uitkomsten van de internetenquête Onderwijs
aan het woord, die dit jaar is uitgevoerd. Via deze enquête hebben meer
dan 12 000 leraren en ander onderwijspersoneel uit alle onderwijssectoren
(van primair tot hoger onderwijs) hun mening gegeven over werken in het onderwijs
en over hun beroep. De uitkomsten van «Onderwijs aan het woord»
zijn vertaald in de Onderwijsagenda van de beroepsgroep «Waar wij voor
staan». Deze agenda heeft de beroepsgroep op 30 juni 2006 aan mij
overhandigd.Parallel aan de internetenquête is in twee pilots, t.w. in de gemeente
Groningen (Docentium) en in de regio Noord-Brabant, in pilotprojecten gewerkt
aan de ontwikkeling van een goed georganiseerd bovenschools netwerk als regionaal
expertisecentrum van en voor de leraar. Doel ervan is te laten zien hoe leraren
meer eigenaar kunnen zijn van hun professionele ontwikkeling en betrokken
kunnen zijn bij schoolontwikkeling en onderwijsinnovatie. De uitkomsten daarvan
verwacht ik eind 2006.Zoals ik in de voortgangsrapportage good governance in het onderwijs (28 juni
2006, P&O/OCWV/2006/26 686) aangaf, moeten leraren, als lid van het
team of de sectie, zelf invloed kunnen uitoefenen op plannen van het bestuur
die de onderwijsinhoud of de ontwikkeling van hun beroep aangaan. Daar hoort
bij dat zij bereid zijn de verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen professionele
ontwikkeling en verantwoording af te leggen over hun werkwijze. Op 30 oktober
aanstaande op de werkconferentie «De school op z’n best»
wisselen leraren, managers, leerlingen en studenten, ouders en bestuurders
met elkaar van gedachten over good governance. Daar zal ook de ruimte en verantwoordelijkheid
van leraren aan de orde komen. Er is ook een website: www.deschoolopznbest.nlAd 3 Meer samenhang in kwalificatiestructuur en opleidingsstelselEen goed werkende onderwijsarbeidsmarkt heeft een heldere kwalificatiestructuur
voor onderwijsberoepen nodig en een flexibel stelsel van scholing en begeleiding.Kwalificatiestructuur In 2007 zijn er voor alle onderwijsberoepen door het veld gelegitimeerde
en actuele competentieprofielen, die zijn vertaald in bekwaamheidseisenTussenresultaat 2006: bekwaamheidseisen voor leraren
po, vo/bve en vho zijn vastgesteld. Voor schoolleiders po zijn bekwaamheidseisen
opgesteld door NSA en beoordeeld door LPBO.Het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) is in 2005 van
start gegaan. Het platform heeft tot taak vast te stellen welke onderwijsberoepen
onderscheiden moeten worden, welke beroepsprofielen daarbij horen en voor
welke beroepen of werkzaamheden bekwaamheidseisen moeten worden vastgelegd.
Verder beoordeelt hij periodiek of aanpassing van de bekwaamheidseisen nodig
is en rapporteert hij over actuele ontwikkelingen.In mei 2006 heeft het LPBO zijn eerste rapport gepresenteerd onder de
titel Competentieprofiel leraar (V)MBO?. In dit
goed onderbouwde rapport komt het platform tot de conclusie dat het niet wenselijk
is een afzonderlijk profiel te onderscheiden voor de leraar (v)mbo
en dat er dus geen nieuwe bekwaamheidseisen behoeven te worden vastgesteld.
Ik heb dit rapport op 18 mei 2006 (Kamerstukken II, 2005/06, 27 923,
nr. 30.) aan uw Kamer aangeboden en u laten weten dat ik het oordeel van het
LPBO overneem.Ik heb daarbij toegezegd dat ik met lerarenopleidingen in het kader van
de beleidsagenda lerarenopleidingen (Kamerstukken II, 2004/05, 27 923,
nr. 19) het gesprek zou voeren over de betekenis van dat oordeel voor de praktijk
van het opleiden en dat ik u daarover zou informeren.Uit het overleg met de opleidingen is mij duidelijk geworden dat de opleidingen
voor leraren vo/bve de gevolgen voor de praktijk van het opleiden op adequate
wijze ter hand hebben genomen. In de beleidsagenda lerarenopleidingen zijn
afspraken gemaakt over het vaststellen van het ho-niveau van de opleidingen
en de vertaling van de bekwaamheidseisen in opleidingseindtermen. In de uitwerking
van deze afspraak beschrijven de opleidingen een beperkt aantal te onderscheiden
uitstroomprofielen en geven aan wat de plaats van die uitstroomprofielen moet
zijn in het totaal van de opleiding. Die voorstellen sluiten nauw aan bij
wat in mijn brief van 18 mei is opgemerkt over de mogelijkheid van uitstroomprofielen.
Betreffende notitie en de daarover te maken afspraken staan op de agenda van
de algemene vergadering van de HBO-raad op 6 oktober as.In samenhang met het verschijnen van het rapport van het LPBO over het
competentieprofiel leraar (v)mbo is, in overeenstemming met het verzoek van
uw Kamer in het algemeen overleg van 25 januari 2006, door EIM een inventarisatie
uitgevoerd naar aard en omvang van door lerarenopleidingen ondernomen initiatieven
die specifiek zijn gericht op het (v)mbo. U ontvangt die inventarisatie als
bijlage bij deze voortgangsrapportage. Uit de inventarisatie blijkt dat de
opleidingen de opmerkingen van de visitatiecommissie over een te eenzijdige
gerichtheid op avo/vwo ter harte hebben genomen en zich nu ook zichtbaar richten
op het leraarschap in het (v)mbo. Ik ga ervan uit dat ze dat doen zonder de
opdracht uit het oog te verliezen studenten op te leiden tot een brede kwalificatie.
Ik benadruk nogmaals dat op grond van de inventarisatie geen oordeel kan en
mag worden gegeven over de vraag of wordt voldaan aan eisen voor basiskwaliteit
in dat opzicht. Dat oordeel is voorbehouden aan de NVAO bij de volgende accreditatie.
Ik zal de inventarisatie ter kennis brengen van de NVAO. Overigens verwacht
ik dat lerarenopleidingen hun huidige initiatieven tegen het licht zullen
houden in vervolg op de afspraken (zie eerder) die ze op 6 oktober 2006
in de algemene vergadering van de HBO-raad zullen maken.Lerarenopleidingen De opgave waar alle hbo- en wo-lerarenopleidingen voor staan, laat zich
als volgt samenvatten: lerarenopleidingen zorgen voor een aanbod van hoge
kwaliteit dat• (blijvend) voldoende toegankelijk is,• tegemoet komt aan kwalitatieve en kwantitatieve vragen van
de scholen en instellingen,• bijdraagt aan kennisproductie- en ontwikkeling en aan innovatie
van het onderwijs,• bijdraagt aan doorlopende leerlijnen voor leerlingen én
leraren en ander onderwijspersoneel,• past binnen een landelijk afgesproken kwalificatiestructuur
en• bedrijfseconomisch verantwoord is.Tussenresultaat 2006:• alle eerstejaars Pabo-studenten leggen
een diagnostische reken- en taaltoets af• in oktober maken de hogescholen bestuursafspraken
over het HO-niveau van de opleidingen, de kwaliteit van examens en EVC, en
interne kwaliteitszorgsystemen.Als uitwerking van het beleidsplan onderwijspersoneel hebben HBO-raad,
VSNU en OCW in 2005 de beleidsagenda lerarenopleidingen opgesteld, waarin
bovenstaande centrale ambitie is geformuleerd. Op 1 juli 2005 zond ik
u deze beleidsagenda lerarenopleidingen 2005–2008: Meer kwaliteit en
differentiatie: de lerarenopleidingen aan zet. Deze agenda heeft tot doel
de verbetering van de kwaliteit van de lerarenopleidingen in het hbo (lerarenopleidingen
basisonderwijs en vo/bve) en het wo (opleidingen voor leraren voor het vho),
alsmede de verbetering van de (infrastructurele) samenwerking tussen lerarenopleidingen
en verdere verankering van het opleiden in de school. Voor de uitvoering van
de beleidsagenda (de onderdelen kwaliteit en infrastructuur) is in de periode
2006–2008 in totaal ruim € 22 miljoen beschikbaar.KwaliteitVanwege de beoordelingen door de visitatiecommissies van de lerarenopleidingen
hbo hebben de afspraken over de verbetering van de kwaliteit de hoogste prioriteit
gekregen. De HBO-raad heeft daarom samen met de lerarenopleidingen in het
afgelopen studiejaar gewerkt aan landelijke afspraken over de onderstaande
onderwerpen. De eerste opbrengsten daarvan zijn in oktober 2006 beschikbaar.
Ook de lerarenopleidingen aan universiteiten hebben een aanvang gemaakt met
verbeterplannen op de onderstaande onderwerpen uit de beleidsagenda (m.u.v.
het eerste). De opbrengsten van deze activiteiten worden in de loop van 2007
verwacht.• De verbetering van de taal- en rekenvaardigheid van de instromers
in de Pabo;• de vaststelling van het HO-niveau van de opleidingen en de vertaling
van de bekwaamheidseisen in opleidingseindtermen;• de kwaliteit van de examens;• de beoordeling van Eerder Verworven Competenties;• indicatoren voor interne kwaliteitszorgsystemen van lerarenopleidingen.Zoals gezegd zullen naar verwachting in de algemene vergadering van de
HBO-raad van 6 oktober 2006 landelijke afspraken worden gemaakt over
de bovengenoemde onderwerpen wat betreft de inhoud en de implementatie. De
opleidingen hebben gezamenlijk het hbo-bachelorniveau bepaald met behulp van
de bekwaamheidseisen en de zogenaamde Dublin-descriptoren. Dit zijn generieke
descriptoren voor de bachelor of education die in Europees verband zijn vastgesteld.
Bekwaamheidseisen en Dublin-descriptoren zijn met elkaar in een samenhangend
verband geplaatst. Vakkennis, bestaande uit theoretische, methodische en praktische
kennis en het kunnen toepassen van die kennis in specifieke onderwijscontext
hebben hierbinnen een centrale plaats. Met de uitvoering van deze afspraak
hebben de lerarenopleidingen de bekwaamheidseisen en de Dublin-descriptoren
vertaald in een landelijk kader dat de verlangde handvatten biedt voor opleidingseindtermen.Ik stel vast dat de uitvoering van de voornemens uit de beleidsagenda
lerarenopleidingen 2005–2008 door de lerarenopleidingen hbo onder aansturing
van HBO-raad voortvarend ter hand is genomen en dat voldoende aandacht in
de opleiding voor vakkennis daarbij ook aan de orde is. Ik meld dit omdat
ik naar aanleiding van het advies van de Onderwijsraad Leraren opleiden in
de school (2005) in het algemeen overleg van 25 januari jl. heb toegezegd
(Parisnummer 1055) dat ik de noodzaak van voldoende vakkennis in de opleidingen
in de context van de beleidsagenda lerarenopleidingen aan de orde zou stellen.
Ik beschouw die toezegging daarmee als afgedaan. Het is aan het Nederlands
Vlaams Accreditatie Orgaan (NVAO) om bij accreditatiebesluiten – voor
opleidingen tot leraar basisonderwijs in uiterlijk in 2009 en voor lerarenopleidingen vo/bve uiterlijk in 2010 – op basis van daaraan voorafgaande
rapportages van visiterende en beoordelende instanties (VBI’s) vast
te stellen of de opleidingen voldoen aan de eisen van basiskwaliteit. De afzonderlijke
lerarenopleidingen bereiden zich nu voor op die accreditatie en zullen in
dat verband ook de afspraken die in HBO-raadverband worden gemaakt, in praktijk
moeten brengen. VBI’s moeten daarover een oordeel kunnen geven.Over de verbetering van de reken- en taalvaardigheid van instromers in
de opleiding tot leraar basisonderwijs en de uitwerking die door de HBO-raad,
Schoolmanagers_VO, MBO-raad en ondergetekende ter hand is genomen, heb ik
u uitvoerig geïnformeerd in mijn brief van 2 juni 2006 (Kamerstukken
II, 2005–2006, 27 923, nr. 31). In september 2006 hebben de
eerstejaars studenten aan de opleiding tot leraar basisonderwijs de rekentoets
afgelegd en in oktober zullen zij de taaltoets afleggen. Aan het eind van
het studiejaar ontvangen zij een studieadvies. De reken- en taalvaardigheid
moeten dan voldoende zijn.Een van de andere voornemens uit deze brief is de introductie vanaf 1 januari
2007 van diagnostische reken- en taaltoetsen in het laatste jaar voortgezet
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs voor die leerlingen die het voornemen
hebben door te stromen naar de opleiding tot leraar basisonderwijs. Ik ben
van oordeel dat die invoering nauwelijks uitstel verdraagt. Voor rekenen zal
de toets per 1 januari 2007 worden geïntroduceerd voor leerlingen
in het laatste jaar voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Het
Cito stelt echter dat de taaltoets niet op zo’n grote schaal (nl. niet
alleen voor studenten van de opleiding voor leraren basisonderwijs maar ook
voor leerlingen in vo en mbo) kan worden ingevoerd per 1 januari 2007,
omdat daarvoor meer voorbereidingstijd nodig is. Op dit moment is de toetsenbank
voor taal daarvoor nog te beperkt. Invoering per 1 januari 2008 acht
men wel haalbaar. Ik zal in overleg met het Cito bezien of versnelling op
dat punt mogelijk is. Met de vertegenwoordigers van vo- en bve-instellingen
ga ik na hoe zij zich dit schooljaar ook kunnen voorbereiden op de opzet van
remediërende activiteiten voor taalvaardigheid.InfrastructuurOm de (infrastructurele) samenwerking tussen lerarenopleidingen te verbeteren,
stel ik de lerarenopleidingen in de gelegenheid een subsidieaanvraag in te
dienen voor een regionaal samenwerkingsverband of een landelijk expertisecentrum.
Hiervoor is van de ruim € 22 miljoen in de periode 2006–2008
in totaal € 16,5 miljoen gereserveerd. Ik heb hierover nadere afspraken
gemaakt met HBO-raad en VSNU en deze vastgelegd in de subsidieregeling regionale
samenwerkingsverbanden en landelijke expertisecentra, die is gepubliceerd
in de Staatscourant van 6 juli 2006, nr. 129. Dit najaar kan ik
op grond van een beoordeling door een onafhankelijke commissie onder voorzitterschap
van P.M.M. Heijnen, beslissen over de subsidieaanvragen.Opleiden in de school • In 2007 hebben alle onderwijsinstellingen die aan opleiden
in de school doen een infrastructuur voor opleiden en begeleiden in de school,
als onderdeel van het integraal personeelsbeleid.Tussenresultaat 2006: 1 544 scholen hebben een
infrastructuur voor opleiden in de school • In 2007 heeft iedere onderwijsinstelling afspraken met opleidingen
voor onderwijspersoneel over taak- en verantwoordelijkheidsverdeling bij opleiden
in de school.Tussenresultaat 2006: in het po heeft 90% van
de projectscholen afspraken schriftelijk vastgelegd, in het vo 77%
en van de roc’s 70%.Met het eerdergenoemd bijgevoegde Convenant professionalisering en begeleiding
onderwijspersoneel in po en vo, hebben de scholen de middelen beschikbaar
om een infrastructuur voor begeleiding en opleiding in de school te benutten
en verder te ontwikkelen en in stand te houden.Voorafgaand aan het sluiten van dat convenant heeft een groot aantal scholen
deelgenomen aan de (1e en 2e tranche) stimuleringsregelingen voor opleiden
in de school: 1 289 scholen voor primair onderwijs, 235 scholen voor
voortgezet onderwijs en 20 roc’s. Deze regelingen hadden tot doel zoveel
mogelijk scholen de kans te geven een infrastructuur te ontwikkelen voor het
opleiden van personeel binnen de school.Het merendeel van de scholen uit de 2e tranche heeft, voornamelijk over
taak- en verantwoordelijkheidsverdeling, afspraken gemaakt met een opleiding
voor onderwijspersoneel. In het primair onderwijs heeft 90% van de
projectscholen de afspraken ook schriftelijk vastgelegd. In het voortgezet
onderwijs 77% en van de roc’s 70%1.SenterNovem (uitvoerder van de stimuleringsregeling en belast met de monitoring
van de deelnemende scholen) rapporteert in november 2006 in haar slotrapportage
over de uitvoering van de projecten 2e tranche. Daarin zal in het bijzonder
worden ingegaan op de wijze waarop scholen opleiden in de school vorm geven
als onderdeel van integraal personeelsbeleid en op de samenwerking met de
lerarenopleidingen. Op 30 november 2006 wordt een slotevenement gehouden
met de scholen die hebben deelgenomen aan de stimuleringsregelingen. Tijdens
deze bijeenkomst zullen de opbrengsten worden gepresenteerd en ervaringen
en good practices worden uitgewisseld.Dieptepilot voor de academische school en de opleidingsschoolIn het Algemeen Overleg van 25 januari 2006 heb ik toegezegd u nader
te informeren over het nieuwe vestigingsplaatsenbeleid, regionale en landelijke
randvoorwaarden alsmede uitbesteding van delen van de opleiding aan scholen
(meer dan 60 studiepunten). Bij brief van 22 juni 2006 (Kamerstukken
II, 2005/06, 28 879 en 29 891, nr. 12) is aan u de beloofde informatie
gezonden. Met de bij die brief gevoegde nieuwe beleidsregel doelmatigheid
hoger onderwijs is meer ruimte gekomen voor het inrichten van trajecten waar
leren en werken samengaan. Wat betreft duaal ingerichte opleidingen geldt
dat alleen indien het onderwijsdeel voor meer dan 60 studiepunten op de werkplek
wordt gegeven, er sprake is van een «nieuwe vestigingsplaats».Ik streef ernaar de ontwikkelingen die de afgelopen jaren op gang zijn
gebracht op het terrein van het opleiden in de school te verankeren en verder
te verdiepen en ik wil dat er blijvend ruimte is voor innovatie. Daarom start
in september 2006 de uitvoering van de dieptepilot voor de opleidingsschool
en de academische school 2005–2008. Hiervoor is totaal € 42
miljoen beschikbaar.Het doel is om in oorspronkelijk circa 35 pilots in po, vo en bve de belangrijkste
succes- en faalfactoren, de randvoorwaarden en kwaliteitscriteria te onderzoeken
voor de inrichting van een (academische) opleidingsschool. De pilots moeten
in 2008 voldoende informatie opleveren voor belangrijke beslissingen over
het duaal opleiden van onderwijspersoneel in de toekomst zoals:• Wat is ervoor nodig om de kwaliteit van het duaal opleiden te borgen?• Welke kosten brengt het duaal opleiden in de verschillende varianten
met zich mee voor opleiding en school en welke consequenties moeten daaraan
op termijn worden verbonden voor de (wijze van) bekostiging van scholen en
lerarenopleidingen? Er was veel belangstelling voor deelname aan de pilot: 157 groepen van
samenwerkende scholen hebben een projectvoorstel ingediend. Daarvan zijn uiteindelijk
39 voorstellen geselecteerd. Zij mochten hun voorstel uitwerken in een projectplan.
Inmiddels zijn 33 pilots goedgekeurd en van start gegaan. De overige zes projectplannen
worden binnenkort beoordeeld.De kennis en ervaringen die de scholen in de dieptepilots opdoen, zullen
actief worden gedeeld met de overige scholen en opleidingen voor onderwijspersoneel.
Er is onder de scholen en opleidingen veel belangstelling voor het opleiden
in de school en voor deze dieptepilot. Doel is om het enthousiasme en innovatiepotentieel
bij scholen vast te houden en de scholen die dat willen, te helpen bij het
verbeteren van hun opleidingsinfrastructuur. Hiertoe zullen verschillende
communicatiemiddelen worden ingezet zoals een website «www.deopleidingsschool.nl»,
elektronische nieuwsbrief, bijeenkomsten en bezoeken aan pilotscholen.Hiermee beschouw ik beide toezeggingen (Parisnummers 1056 en1060) als
afgedaan.Ad 4 Meer schoolleiders primair onderwijs • In 2007 is het aantal onvervulde vacatures voor directeuren
in het primair onderwijs beperkt tot maximaal 250 fte. Tussenresultaat 2006: het aantal onvervulde vacatures
is 150 fte• In 2007 is het huidige aantal van 130 directiefuncties dat
wordt vervuld door mensen van buiten het onderwijs verdubbeld. Tussenresultaat 2005: 1401Het tekort aan schoolleiders in het primair onderwijs is de afgelopen
jaren beperkt gebleven: in 2004–2005 en in 2005–2006 bedroeg het
aantal onvervulde vacatures 150 fte. Er is dus sprake van stabilisatie2. Dat neemt niet weg dat vanwege de vergrijzing het beleid
actief gericht moet blijven op werving, behoud en verdere professionalisering
van de schoolleiders. De regiegroep schoolleiders po heeft zich gebogen over
activiteiten die daaraan kunnen bijdragen. Concreet is een groot aantal activiteiten
ondernomen, waarvoor in de periode 2004–2007 totaal ruim € 45
miljoen beschikbaar is.Er is onderzoek gedaan rond vier thema’s (namelijk kweekvijvers;
coachen en begeleiden; in- en uitstroom; organisatie van management en leiderschap).
Dat heeft geleid tot een reeks praktijkkaternen, die handreikingen bieden,
concepten verduidelijken en praktijkvoorbeelden geven aan aankomende of net
begonnen schoolleiders. De praktijkkaternen worden in de Nationale Onderwijsweek
(oktober 2006) gepresenteerd (in conferenties en workshops).Als beginnende schoolleiders bij de entree in de nieuwe functie onvoldoende
coaching en begeleiding krijgen, is het risico groot dat zij na enige tijd
het beroep weer zullen verlaten. Om dit te voorkomen heb ik onlangs de Stimuleringsregeling
beginnende directeuren in het primair onderwijs weer met twee jaar verlengd
tot augustus 2008.Vanaf oktober 2006 zal er op Kennisnet een website beschikbaar zijn specifiek
gericht op (het vak van) de schoolleider in het primair onderwijs. De doelstelling
van de website is naast het leveren van informatie die voor de schoolleider
van belang is, vooral het geven van inspiratie en het bieden van mogelijkheden
tot interactie.Het beroep van schoolleider wordt niet altijd aantrekkelijk gevonden.
Dat komt onder andere door de zwaarte van de functie en het ontbreken van voldoende ondersteuning. In de CAO voor de sector onderwijs (po en
vo) 2005–2007 is de afspraak gemaakt dat basisscholen en speciale scholen
voor basisonderwijs vanaf 1 augustus 2006 extra middelen krijgen
(via het schoolbudget) voor ondersteunende functies. In het Convenant professionalisering
en begeleiding onderwijspersoneel in po en vo is afgesproken dat in de cao-po
zal worden vastgelegd dat een directeur die zich heeft geprofessionaliseerd
tot registerdirecteur po (rdo) in aanmerking komt voor een tegemoetkoming.
De Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) beheert het register van schoolleiders
po waarin op dit moment ongeveer 2 000 rdo’ers zijn opgenomen en
ruim 250 aspirant-rdo’ers.In het eerder genoemde convenant is de afspraak gemaakt dat de partijen
die betrokken zijn bij het convenant zullen bevorderen dat directeuren in
het primair onderwijs zich verder kunnen professionaliseren. De subsidie voor
de vijf hogescholen die sinds 1994 opleidingstrajecten verzorgen voor directeuren,
adjunct-directeuren en aspirant-directeuren, wordt vanaf het cursusjaar 2006–2007
gefaseerd overgeheveld naar de scholen en toegevoegd aan het budget dat hoort
bij het Convenant professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel in
po en vo. Daarmee wordt de vraagsturing van deze opleidingen versterkt. Bijna
5 000 directeuren hebben op deze opleidingen een eenjarig of tweejarig
traject gevolgd, ruim 700 adjunct-directeuren hebben sinds 1998 een opleiding
daar voltooid en vanaf 2001 hebben een kleine 600 aspirant-leidinggevenden
een kweekvijvertraject afgerond. Enkele van de hogescholen hebben sinds 2003
in totaal zo’n 40 bovenschoolse managers opgeleid.Vanuit de Nederlandse Schoolleidersacademie (NSA) is een initiatief gekomen
om een kenniscentrum tot stand te brengen over leiderschap in het primair
onderwijs. Dit kenniscentrum, «De Brink» genaamd, wil vanuit een
onafhankelijke positie en ten behoeve van de leiderschapsontwikkeling het
leren van leidinggevenden en scholen stimuleren en op die manier bijdragen
aan de verdere professionalisering van de beroepsgroep. Ik heb dit initiatief
ondersteund met een startsubsidie. In het najaar van 2006 worden de resultaten
opgeleverd.Op grond van de Wet BIO moeten bekwaamheidseisen worden vastgelegd voor
werkzaamheden van onderwijskundig leidinggevende aard in het primair onderwijs.
In het najaar van 2005 heeft de NSA daarvoor een voorstel gedaan, dat op mijn
verzoek door het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) in maart
2006 voorzien is van commentaar. De conclusie van het LPBO is dat het voorstel
van NSA bruikbaar is voor ondermeer het ontwerp van opleidingen, het inrichten
van assessments en de werving van schoolleiders.De bekwaamheidseisen zullen uiteindelijk moeten worden opgenomen in het
Besluit Bekwaamheidseisen Onderwijspersoneel (Staatsblad 2005, 460). Ik beraad
mij nog over de wijze waarop die opname kan geschieden. Immers, mede gelet
op het advies van de Raad van State bij dat besluit heeft de Regering toegezegd
te te onderzoeken of voor de toekomst de vakbekwaamheid van het onderwijspersoneel
op andere wijze kan worden gereguleerd. Het lijkt mij wel van groot belang
dat het primair onderwijs intussen het voorstel van de NSA als richtpunt neemt
waar het gaat om de onderwijskundig leidinggevende bekwaamheid van schoolleiders.Het verbeteren van de kwaliteit van schoolleiders is een onderwerp dat
internationaal volop in de belangstelling staat. In mei 2005 is het OECD-rapport «Teachers
Matter: Attracting, Developing and Retaining Effective Teachers» verschenen,
een onderzoeksrapport waaraan ook Nederland heeft deelgenomen. Een van de
belangrijkste aanbevelingen bij de analyse van het lerarenbeleid in de 25
onderzochte landen was dat strategieën om de kwaliteit van het schoolleiderschap
te verbeteren een centrale rol moeten spelen in beleidsplannen
om de kwaliteit van de leraren te verhogen. Daarom heeft het onderwijscomité
van de OECD besloten een project op te zetten onder de titel «Improving
School Leadership»; dit project strekt zich uit over de sectoren primair
en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Ook Nederland
neemt deel aan dit project. Het landenrapport voor Nederland zal naar verwachting
eind 2006 gereed zijn. Het eindrapport van de OECD verschijnt volgens de planning
begin 2008. Beleidsreactie op het Onderwijsraadadvies «Waardering
voor het leraarschap»Uw Kamer heeft de Onderwijsraad in mei 2005 om advies gevraagd over het
lerarenbeleid, vooral over «oplossingen voor het te verwachten lerarentekort
na 2007» en «de kwaliteit en inrichting van de lerarenopleidingen».
Op 31 augustus presenteerde de Onderwijsraad dat advies met de titel «Waardering
voor het leraarschap» aan uw Kamer. Bij brief van 14 september
2006, met kenmerk 06-OCW-B-045 heeft u mij meegedeeld het advies te willen
betrekken in het algemeen overleg over het lerarenbeleid op 5 oktober
2006. Met het oog daarop heeft u mij verzocht het advies te voorzien van een
kabinetsreactie. Deze paragraaf bevat die beleidsreactie.AlgemeenIk heb met waardering kennisgenomen van het advies van de Onderwijsraad
en ook van het feit dat uw Kamer om dit advies heeft gevraagd. Uw Kamer en
de Onderwijsraad geven daarmee een krachtig signaal af aan alle relevante
partijen. Het onderwijsveld en andere partijen zullen voortvarend moeten anticiperen
op de verwachte situatie op de onderwijsarbeidsmarkt die de Raad mede op basis
van de nota WIO 2006 schetst, respectievelijk die nog recenter, namelijk op
19 september jl (Prinsjesdag) in de nota WIO 2007 is geschetst, namelijk
dat vooral het voortgezet onderwijs last zal krijgen van tekorten.In hoofdlijnen komt het advies overeen met het beleid dat de afgelopen
jaren is gevoerd en dat ik wil voortzetten. De Raad constateert ook zelf dat
veel van de oplossingsrichtingen in feite al bekend zijn, maar in de praktijk
blijkbaar steeds op diverse problemen stuiten. De Raad zegt daarom dat hij
de behoefte aan een krachtig beleid op alle fronten nog eens duidelijk wil
onderstrepen.Het advies ervaar ik dan ook als een belangrijke steun om het noodzakelijke
gevoel van urgentie bij alle betrokkenen nog eens nadrukkelijk op te roepen
en al die betrokkenen op hun eigen rol en verantwoordelijkheid aan te spreken.
Om blijvend te kunnen voorzien in voldoende en goed opgeleid personeel moeten
alle betrokkenen vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid heel bewust
gebruik maken van de mogelijkheden die er voor een belangrijk deel nu al zijn.
De inzichten van de Onderwijsraad helpen daarbij. Het overzicht aan het eind
van paragraaf 5.2 maakt heel inzichtelijk wie zich de verschillende (onderdelen
van aanbevelingen) vooral zouden moeten aantrekken. Dat is wat mij betreft
een centraal punt. We hebben de afgelopen jaren veelal op landelijk niveau
veel afspraken gemaakt en ruimte gecreëerd, maar het komt er nu op aan
dat we die afspraken ook nakomen en dat we er consequenties uit trekken als
dat niet het geval is of als scholen er geen profijt van hebben.In het hiernavolgende zal op elk van de aanbevelingen van de Raad worden
ingegaan. Daarbij wordt een uitzondering gemaakt voor de aanbeveling aan uw
Kamer om een analytisch parlementair onderzoek te starten. Afwegingen op dat
punt worden immers in het parlement zelf gemaakt.De aanbevelingenAanbeveling 1 Ontwikkel meer differentiatie in de
breedte en naar beneden, maar vooral naar bovenDe Onderwijsraad meent dat het carrièreperspectief van onderwijspersoneel
aanzienlijk moet verbeteren om de sector aantrekkelijk te houden voor huidige
en toekomstige werknemers. Hij presenteert dit als de belangrijkste
aanbeveling in zijn advies, waarbij hij in het bijzonder wijst op de positie
van academisch opgeleide leraren in het onderwijs.De Raad acht functiedifferentiatie een bruikbaar instrument, maar meent
dat dat instrument vooral is ingezet in de zin van differentiatie naar beneden
en niet aan de bovenkant. Van de mogelijkheid om functiedifferentiatie toe
te passen op het beroep van leraar zelf wordt door de scholen nog veel te
weinig gebruik gemaakt. Het carrièreperspectief richt zich vooral op
managementfuncties.De Raad meent dat de overheid en de cao-partners scholen zouden kunnen
aanmoedigen meer werk te maken van de invoering van functiedifferentiatie
en die te gebruiken om goede leraren te behouden en ze te laten doorgroeien
voor de klas. De overheid zou de scholen voldoende (financiële) ruimte
moeten bieden om een dergelijk nieuw functiebouwwerk te bekostigen.In het algemeen ben ik van harte eens met de stelling dat het bieden van
carrièreperspectief een heel belangrijk instrument kan zijn om de aantrekkelijkheid
van de sector te verhogen. Het onderwijsveld heeft daarvoor ook al de ruimte.
In de afgelopen jaren is op dat terrein al het nodige gebeurd (aanvangssalarissen,
decentrale schoolbudgetten met ruimte voor functie- en beloningsdifferentiatie,
salarissen schoolleiders, convenant over professionalisering van onderwijspersoneel
etc.). Verder is het nodige ondernomen om goede voorbeelden aan te reiken
als het gaat om het voeren van integraal personeelsbeleid, meerjarenpersoneelsplanning
en het invoeren van bekwaamheidsdossiers op de school.Voor het deltaplan Bèta-Techniek is in de begroting 2007 een substantieel
bedrag gereserveerd waarvan ca € 40 miljoen direct bijdragen aan
de kwaliteit van leraren. Onderdeel daarvan is bijvoorbeeld een project waarin
uitwisseling en samenwerking leraren in voortgezet en hoger onderwijs wordt
bevorderd, waardoor het beroep van leraar aantrekkelijker kan worden. Verder
wordt een impuls gegeven aan de deskundigheidsbevordering van groepsleraren
in het basisonderwijs op het punt van Bèta Techniek.Ik verwacht dat ook voor het volgende kabinet het lerarenbeleid kwalitatief
en kwantitatief hoog op de agenda zal staan. De voortekenen daarvoor zien
we in de voor de komende verkiezingen opgestelde partijprogramma’s.
De politieke partijen beschouwen onderwijs als een belangrijk prioritair gebied.
Maar daarmee zijn we er niet. Extra investeringen leveren alleen op als alle
partijen in het veld verstandig gebruik maken van de ruimte die ze hebben.
Dat geldt voor de leraar die zijn bekwaamheid moet onderhouden en verder ontwikkelen.
Dat geldt voor de bestuurder en de schoolleider die daarvoor ruimte en perspectief
moeten bieden en het geldt voor de sociale partners die in landelijk verband
ruimte moeten bieden en moeten stimuleren. Zij allen moeten vanuit hun eigen
verantwoordelijkheid en professionaliteit alles op alles te zetten om de kwaliteit
van het onderwijs te bewaken en in dat kader goed om te gaan met de beschikbare
middelen en mensen. Dat vraagt om personeelsbeleid dat mensen doorgroeimogelijkheden
biedt, beleid dat optimaal gebruik maakt van talenten van medewerkers en open
staat voor mensen van buiten het onderwijs, zoals zijinstromers.Om goede leraren te behouden en carrièreperspectief te bieden meent
de Raad dat de route naar leraar-specialist of seniorleraar moet worden gestimuleerd.
Hij adviseert leraren aan te moedigen een master- of promotietraject te volgen
en wijst daarbij op de beroepsgerichte doctorsgraad naar Amerikaans voorbeeld
(een twee- à driejarig traject). De Raad denkt aan het ophogen van
het opleidingsniveau van de zittende beroepsgroep met 10%. Die gedachten spreken mij aan en sluiten ook aan op het tot heden gevoerde
beleid.Het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) is ingericht om
oordelen te geven over de gewenste (samenhang in) kwalificaties op de onderwijsarbeidsmarkt.
De vraag of in het onderwijs behoefte is aan educatieve masters (en zo ja,
welke) is één van de prioritaire vragen die aan het platform
zijn voorgelegd. Nog dit najaar komt hij met zijn oordeel op dat punt. Ik
wil dat oordeel afwachten en vervolgens met het hoger onderwijs bezien hoe
kan worden voorzien in de eventueel daaruit volgende behoefte aan masteropleidingen
in hbo en/of wo.Ook de gedachte van de Raad om ervoor te zorgen dat leraren kunnen promoveren
spreken mij aan. Ik wil daarover het gesprek met het veld aangaan. Daarbij
zal moeten blijken in hoeverre en onder welke voorwaarden scholen en leraren
zich hiervoor willen inzetten. Of dat zal kunnen leiden tot een beroepsgerichte
doctorsgraad naar Amerikaans voorbeeld, kan ik nu niet overzien. De vraag
of het verstandig is daartoe verkorte trajecten in te richten is immers tot
heden altijd negatief beantwoord.De Raad meent verder dat na- en bijscholing een meer verplichtend karakter
zou moeten hebben en moet worden bijgehouden in een (centraal) register of,
minder vergaand, een nascholingsregister op het niveau van het bevoegd gezag
of de werkgever. Hij wijst erop dat hij al bij het wetvoorstel wet BIO heeft
betoogd dat de beroepsgroep zelf het opzetten van een stelsel van verplichte
nascholingsregistratie ter hand kon nemen. Nu dat 5 jaar later nog niet is
gebeurd acht de Raad het tijd voor een wettelijke regeling.Ik deel de opvatting van de Raad dat het bijhouden van de deskundigheidsbevordering
van onderwijspersoneel een belangrijk instrument kan zijn om de professionaliteit
verder te ontwikkelen. Op het niveau van het bevoegd gezag, de minder vergaande
variant van de Raad, voorziet de wet BIO in feite al in de instrumentatie.
Het bevoegd gezag moet voorzien in maatregelen en instrumenten opdat het personeel
zijn bekwaamheid kan onderhouden en een bekwaamheidsdossier bijhouden voor
elk personeelslid dat aan bekwaamheidseisen moet voldoen. Maar dat is iets
anders dan een registratie op landelijk niveau waarbij de beroepsgroep zelf
nadrukkelijk verantwoordelijkheid kan nemen voor onderhoud en ontwikkeling
van bekwaamheid.Ik ben er geen voorstander van om nu voorbereidingen te treffen om een
register wettelijk te regelen. Met de Kamer is daarover van gedachten gewisseld
naar aanleiding van een brief van de toenmalige minister van OCW over de uitgangspunten
voor de wet BIO (Kamerstukken II, vergaderjaar 2000/01, 27 400 VIII,
nr. 61). In die brief (maar ook in de toelichting op de wet BIO) is aangegeven
waarom de Regering afziet van een publiekrechtelijk register. Ik heb geen
behoefte om daarop nu terug te komen. Daarvoor is het veel te vroeg en wat
mij betreft is het voorstel van de Raad voor een wettelijke (= publiekrechtelijke)
regeling nog onvoldoende overtuigend onderbouwd.Wel ben ik van mening dat een privaatrechtelijk register waarbij beroepsbeoefenaren
zich op vrijwillige basis kunnen aansluiten, een goede mogelijkheid kan zijn
om de professionele ontwikkeling van de beroepsgroep een stimulans te geven
en daarmee ook de beroepsgroep te versterken. Er zijn nu ook interessante
voorbeelden op dat vlak beschikbaar voor schoolleiders in het primair onderwijs
op initiatief van de Nederlandse Schoolleideracademie (NSA) en voor lerarenopleiders
op initiatief van de Vereniging Lerarenopleiders Nederland (VELON) en de Stichting
Registratie Lerarenopleiders (SLRo). De tijd is nu rijp om goede initiatieven
op dat punt verder te ondersteunen. De goede voorbeelden zijn er, de wet BIO
is (augustus jl.) in werking getreden en met het convenant over professionalisering
en begeleiding hebben scholen meer ruimte gekregen om in personeel
te investeren. Bovendien is er belangstelling, bijvoorbeeld bij de Vereniging
Levende Talen. Maar ook de leraren lichamelijke opvoeding en de leraren wiskunde
hebben al initiatieven ontplooid.Ik heb daarom kortgeleden de Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander
onderwijspersoneel (SBL) gevraagd de regie te nemen en deze initiatieven te
coördineren. SBL zou houder kunnen zijn van een privaatrechtelijk register
waarbij leraren zich op vrijwillige basis aansluiten. SBL zal verkennen welke
beheersmatige (ICT-)voorzieningen beschikbaar moeten zijn en hoe (het werken
aan) generieke bekwaamheden in het register een plaats zou kunnen hebben.
Voor de vakinhoudelijke endidactische kant kunnen vakinhoudelijke verenigingen
die dat wensen in eerste instantie aanspreekbaar zijn. Het initiatief van
de Vereniging Levende Talen kan daarbij als pilot fungeren waarbij SBL dan
opdrachtgever is. Ook het overkoepelende platform van Vakinhoudelijke Verenigingen
Voortgezet Onderwijs (VVVO) zou hierin een bijdrage kunnen leveren.De Raad meent dat aan het volgen van de vereiste nascholing ook consequenties
moeten worden verbonden en noemt daarbij als voorbeeld een scholingstoeslag.
Ik acht dat denkbaar, maar stel vast dat de centrale overheid op dat punt
geen rol heeft. Werkgevers en werknemers kunnen als zij dat wensen daarover
collectief of individueel afspraken maken. Zij moeten wat mij betreft bewust
gebruik maken van de ruimte die ze daarvoor hebben.Aanbeveling 2 Stimuleer in- en uitstroom op verschillende
momenten en tussen verschillende sectorenDe Raad pleit voor meer openheid van de onderwijsarbeidsmarkt. Hij wijst
in dat verband op interne doorgroeimogelijkheden en de noodzaak van meer flexibiliteit
en pleit voor het versterken van uitwisseling tussen of combinatie van binnenen
buitenschoolse educatiegeoriënteerde loopbanen en functies. Overheid
en schoolbesturen zouden dat kunnen stimuleren. Realisatie vraagt volgens
de Raad wel om het wegnemen van eventuele problemen in de verschillende cao’s
en opleidingen zouden meer op combinatiefuncties kunnen worden gericht. De
Raad wijst daarbij op het opleiden voor onderwijsassistent en opvangleidster
tegelijk. Verder wijst de Raad erop dat het interessant kan zijn het idee
van maatschappen en coöperaties verder uit te werken en het voor bedrijven
fiscaal aantrekkelijk te maken als zij als onderdeel van hun maatschappelijke
taak personeel beschikbaar kunnen stellen aan het onderwijs .Vanaf de eerste nota «Maatwerk voor morgen» (1999) heeft de
overheid ingezet op een meer open arbeidsmarkt en zijn daarvoor ook mogelijkheden
(zijinstroom, vakmensen voor de klas) en suggesties aangereikt. De sector
is nu meer open dan vaak wordt gedacht. Instroom in middelbaar en hoger beroepsonderwijs
als tweede loopbaankeuze komt zeer veel voor, gezien de gemiddelde instroomleeftijd
van 38 jaar in deze sectoren. Veelal zal dat gaan om personen die het vak
waarin zij zelf werkzaam zijn als leraar willen overdragen.In het primair en voortgezet onderwijs was van oudsher inderdaad een meer
gesloten arbeidsmarkt. Voor die sectoren is de wettelijke introductie van
de benoeming van zijinstromers en het beschikbaar stellen van middelen voor
kosten die daarmee verband houden, zoals scholing en begeleiding, de afgelopen
jaren van groot belang geweest. Ik deel het standpunt van de Onderwijsraad
dat schoolbesturen die zijinstromers wel als een volwaardige aanvulling moeten
beschouwen en niet als «tijdelijke uitzendkrachten die alleen in tijden
van grote tekorten worden ingezet en die veel extra begeleiding nodig hebben».
In het «convenant professionalisering en begeleiding onderwijspersoneel
in po en vo» hebben we ook op het punt van zijinstroom afspraken gemaakt. Het verder openen respectievelijk openhouden van de onderwijsarbeidsmarkt
vergt vooral een bewuste keuze van de scholen zelf en doordacht meerjarig
personeels- en opleidingsbeleid van de scholen.De door de Raad gedane suggesties (combinatiefuncties, maatschapconstructies)
zijn al langer mogelijk. Op het niveau van wetgeving zijn daarvoor geen belemmeringen.
Scholen moeten daartoe zelf besluiten. Het lijkt mij goed als cao-partners
in beeld brengen welke belemmeringen er zijn als personen functies willen
combineren die onder verschillende cao’s vallen en als zij mogelijkheden
aanreiken om die belemmeringen te overwinnen. Ik zal dit punt onder de aandacht
brengen van sociale partners op de onderwijsarbeidsmarkt.Wat betreft het uitwerken van het idee van maatschappen en coöperaties
wil ik de mogelijkheden daarvan en de mate waarin van die mogelijkheden nu
al gebruik wordt gemaakt samen met sociale partners verkennen.Voor bedrijven bestaat een fiscale faciliteit indien zij personeel gratis
beschikbaar stellen aan het onderwijs. Giften aan algemeen nut beogende instellingen
(zoals scholen) zijn namelijk aftrekbaar van de fiscale winst. Overigens wijs
ik erop dat met het project vakmensen voor de klas het uitlenen van personeel
aan het onderwijs en het tegelijk opleiden van dat personeel op bescheiden
schaal al gebeurt. Voor zover er eisen van benoembaarheid gelden, moet dat
personeel dan wel aan die eisen (gaan) voldoen.De Raad wijst er verder op dat werknemers die in het primair onderwijs
niet meer nodig zijn, kunnen worden omgeschoold voor een functie in het voortgezet
onderwijs.De aangewezen weg daarvoor is de weg van zijinstroom. De wettelijke mogelijkheid
is er en scholen kunnen uit de (inmiddels verhoogde) lumpsum middelen daarvoor
inzetten. Zij moeten daarvoor zelf kiezen. Bovendien wijs ik op de in deze
voortgangsrapportage opgenomen passages over de uitwerking van de motie Dittrich
waarmee in 2006 en 2007 samen € 29 miljoen is gemoeid.Terecht wijst de Raad erop dat schoolbesturen en scholen instrumenten
in handen moeten krijgen om regionaal beleid te voeren en met elkaar afspraken
te maken. Om dat mogelijk te maken hebben we in de afgelopen periode het inrichten
van regionale platforms mogelijk gemaakt en beleid gevoerd t.a.v. risicoregio’s.
De Raad vindt die regionale platforms een goed initiatief, maar meent dat
die platforms niet het alleenrecht moeten hebben op subsidies, maar dat schoolbesturen
zonder al te ingewikkelde regelingen subsidies moeten kunnen aanvragen.Met het verhogen van de lumpsum (schoolbudget en het convenant over professionalisering
en begeleiding) hebben scholen zelf meer ruimte om beleid te voeren. Met die
verhoging zijn middelen, die voor een belangrijk deel eerder alleen via regelingen
werden toegekend, rechtstreeks voor de school beschikbaar gekomen. Maar waar
het gaat om regionale samenwerking kunnen scholen alleen gezamenlijk afspraken
maken. Daarom zijn regionale platforms ondersteund en is daarvoor via het
amendement Lambrechts, nog eens in totaal € 3 miljoen extra beschikbaar
gekomen.Op de aanbeveling van de Raad dat opleidingen meer op combinatiefuncties
moeten worden gericht, wil ik nu nog geen reactie geven. Het voorbeeld dat
de Raad noemt, namelijk het opleiden tot onderwijsassistent en opvangleidster
tegelijk, hoeft niet meer te worden gerealiseerd. De opleiding Sociaal Pedagogisch
Werk (kwalificatieniveau 3) voorziet hier immers al in.Het oordeel van het LPBO over de ondersteunende beroepen in het onderwijs
wordt in januari 2007 verwacht. Aan de hand van dat oordeel kan worden
bezien of het denkbaar en nuttig is verdere initiatieven te nemen in de door
de Raad gesuggereerde richting.Wat betreft de opleidingen in het hoger onderwijs zijn er voorbeelden
beschikbaar. Ik noem bijvoorbeeld het kunstvakonderwijs dat is gericht op
de kunstpraktijk en het binnen- en buitenschools kunstonderwijs. Ook kunnen
de educatieve masteropleidingen genoemd worden die niet alleen zijn gericht
op het leraarschap.Aanbeveling 3 Doorbreek het gelijkheidsprincipe bij
verbetering van de arbeidsvoorwaardenDe Onderwijsraad wijst erop dat concurrerende arbeidsvoorwaarden noodzakelijk
zijn om tekorten tegen te gaan en maakt daarbij nadrukkelijk onderscheid tussen
structurele en conjuncturele tekorten. De overheid moet aan cao-partners de
financiële ruimte geven om een aantrekkelijk arbeidsvoorwaardenpakket
te realiseren. De Raad wijst erop dat variatie daarbij gewenst is, zodat excellentie
kan worden beloond en behouden. De Raad denkt daarbij aan het inkorten van
salarisschalen van 18 naar 12 jaar, aan toeslagen voor specifieke tekorten
in regio’s (zoals de Randstad) en voor bepaalde vmbo-leerwegen mogelijk
te maken, aan tijdelijke (belonings)maatregelen bij tijdelijke tekorten. Ook
worden suggesties gedaan om de deeltijdreserve beter te benutten en om de
bapo-regeling om te vormen tot een regeling waarvan ook andere leeftijdsgroepen
profijt hebben.Het bestrijden van tekorten vraagt er vooral om dat alle actoren bewust
gebruik maken van de mogelijkheden die ze hebben om personeel te werven of
te behouden. Daarin past ook een adequaat gebruik van de mogelijkheden van
functie- en beloningsdifferentiatie. Werkgevers en werknemers moeten daarin
collectief en individueel ruimte maken en van die ruimte ook daadwerkelijk
gebruik maken. Voor de arbeidsvoorwaarden is de situatie nu als volgt. Op
dit moment is de minister nog verantwoordelijk voor de primaire arbeidsvoorwaarden
in het primair en voortgezet onderwijs. Over de secundaire arbeidsvoorwaarden
maken in deze sectoren de sociale partners cao-afspraken op decentraal niveau.
De werkgevers in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie, het hoger
beroepsonderwijs, het wetenschappelijk onderwijs en de onderzoeksinstellingen
onderhandelen zelf met de vakbonden over hun primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.
Het voornemen is dat na expiratie van de huidige cao ook in het voortgezet
onderwijs de verantwoordelijkheid voor de primaire arbeidsvoorwaarden wordt
overgedragen. Het kabinet stelt ook voor deze decentrale sectoren vooraf de
arbeidsvoorwaardenruimte vast. Werkgevers en werknemers bepalen vervolgens
in onderling overleg waarvoor ze dit geld gaan gebruiken. De integrale verantwoordelijkheid
van werkgevers voor het arbeidsvoorwaardenpakket biedt werkgevers de ruimte
voor een invulling die aansluit bij de specifieke behoeften van de sector
en om te concurreren met andere arbeidsmarktsectoren. Sectorspecifiek maatwerk
in de arbeidsvoorwaarden biedt de beste randvoorwaarden voor een sterke wervingspositie
en een gunstig imago. Deze ruimte op decentraal niveau is noodzakelijk, maar
niet voldoende.Zoals op Prinsjesdag bleek uit de Trendnota 2007 van het ministerie van
Binnenlandse Zaken, is het bruto-uurloon van leraren in de verschillende onderwijssectoren
gemiddeld 9 tot 20 procent lager dan van vergelijkbare personen in de marktsector.
Naar verwachting zal concurrentie op de arbeidsmarkt de komende jaren toenemen
door toenemende uitstroom van ouderen (in het bijzonder in het onderwijs)
en goede economische vooruitzichten. Dit geeft alleen nog maar extra druk
op de al voorziene grote tekorten in vooral het voortgezet onderwijs. De beloningsverschillen variëren naar onder andere opleidingsniveau,
sector en ook regio. Naast een wervend basisniveau van de lerarensalarissen
is daarom ook differentiatie van belang, te beginnen met differentiatie binnen
de onderwijsinstellingen zelf. Beloningsdifferentiatie vindt in de onderwijssector
nog maar op beperkte schaal plaats, getuige de uitkomsten van onderzoek naar
schaalpromotie en periodieke salarisverhoging zoals opgenomen in de Nota Werken in het Onderwijs 2007. Beloningsdifferentiatie
binnen instellingen is binnen de bestaande cao’s al geruime tijd mogelijk,
maar kan alleen vorm krijgen binnen een gestructureerd personeelsbeleid. Voorstelbaar
is dat onderwijsinstellingen daar meer vorm aan geven, om goed presterende
leraren ook financieel meer te kunnen waarderen voor hun inspanningen en hen
te behouden voor het onderwijs, en medewerkers die minder functioneren niet
automatisch toch een jaarlijkse salarisverhoging toe te kennen. Excellente
leraren in het voortgezet onderwijs zouden vaker moeten kunnen doorstromen
naar een LD-functie (oud schaal 12). In het primair onderwijs bestaat al de
mogelijkheid om seniorleraren in een LB-functie te plaatsen (oud schaal 10).
Scholen en schoolleiders moeten die mogelijkheden benutten om hun leraren
te behouden.Differentiatie of toeslagen voor specifieke vakken en regio’s (zoals
de Randstad) en voor bepaalde vmbo-leerwegen zoals de Raad voorstaat, zijn
ook het overwegen waard.De Onderwijsraad bepleit omvorming van de bapo (Bevordering Arbeidsparticipatie
Oudere werknemers). De baporegeling biedt nu de mogelijkheid om vanaf 52
jaar 10% en vanaf 56 jaar 20% minder te werken, waarbij
niet-gewerkte uren voor tweederde worden doorbetaald door de werkgever. Bapo
is daarmee een grotendeels collectieve regeling voor gedeeltelijke vervroegde
uittreding. De bapo is een afspraak over secundaire arbeidsvoorwaarden van
sociale partners. Het kabinet gaat daar niet over. Maar ik wil wel vaststellen
dat het «collectieve» karakter van de regeling, hoewel het slechts
een beperkt deel van de werktijd betreft, niet meer past bij de lijn van het
kabinet om collectieve prepensioneringsregelingen af te schaffen en de arbeidsparticipatie
van oudere werknemers te bevorderen. Ik zou dan ook een goed idee vinden als
sociale partners de bapo nog eens kritisch zouden bezien. De gedachte van
de Onderwijsraad om de bapo om te zetten in de mogelijkheid van (gedeeltelijke)
taakdifferentiatie voor ouderen in bijvoorbeeld de begeleiding van jongere
leerkrachten, vind ik in dat verband waardevol. Inzet van ervaren leraren
bij opvang en begeleiding van nieuwe leraren is heel belangrijk; in het convenant
professionalisering is daarvoor ook aandacht.Aanbeveling 4 Voer duidelijk beleid voor nieuwkomers
en ondervertegenwoordigde groepenDe Raad begint zijn aanbeveling met de opmerking dat nieuwkomers het moeilijk
hebben in het onderwijs. Zij krijgen lastige groepen, worden onvoldoende wegwijs
gemaakt in hun nieuwe werkomgeving en hun plannen stuiten op scepsis bij hun
(oudere) collega’s.Die opmerking is mij uit het hart gegrepen. Eén van de belangrijkste
winstpunten van het meergenoemde convenant over professionalisering en begeleiding
is dat we daarover nu afspraken hebben met scholen en dat de scholen nu ook
zelf over de financiële ruimte beschikken om die afspraken in te vullen
op een wijze die past bij de eigen situatie.De Raad wijst er verder op dat het voor veel recent afgestudeerde leraren
basisonderwijs nu moeilijk is een betrekking te vinden. Hij pleit daarom voor
het instellen van boventallige pools die de toekomstige behoefte aan onderwijspersoneel
als criterium zouden moeten nemen en niet alleen het werkloosheidscijfer van
pabo-afgestudeerden. Die pools kunnen worden opgezet voor scholen
die onder één schoolbestuur vallen en zouden vooral gevuld kunnen
worden door ervaren leraren die beginnende leraren kunnen ondersteunen, lastige
klassen kunnen opvangen en bij ziekte kunnen vervangen. Nieuwkomers kunnen
dan in een vrij stabiele omgeving ervaring op doen. De Raad acht het ook mogelijk
dat de huidige bapo-uren worden ingezet om docenten in een dergelijke pool
te laten plaatsnemen.Scholen en schoolbesturen zelf kunnen – al dan niet samenwerkend
in een regionaal platform – deze aanbevelingen van de Raad ter harte
nemen. Zij hebben de beslissingsruimte en met de recente verhoging van de
lumpsum ook de financiële ruimte om verstandige beslissingen te nemen
op dat punt, vooral ook als zij dat kunnen baseren op een goed doordachte
meerjarige personeelsplanning die per definitie is gericht op de toekomstige
behoefte. Het is verstandig het boventallig aanstellen direct te verbinden
aan een reëel perspectief dat die boventalligheid heel kort zal duren.
De gedachte om nieuwkomers ervaring te laten opdoen in een stabiele omgeving
en de ervaren leraar in te zetten als begeleider en bij allerlei «noodsituaties»,
spreekt mij aan en sluit ook nauw aan bij de afspraken die we in het convenant
over professionalisering en begeleiding hebben gemaakt.De Raad wijst op mogelijkheden om meer mannen en bepaalde categorieën
allochtonen aan te trekken. Hij spreekt de verwachting uit dat verbeteringen
in de financiële en loopbaansfeer ertoe leiden dat meer mannen zullen
kiezen voor een beroep in het onderwijs. Verder pleit de Raad ervoor om vacatures
minder versnipperd aan te bieden en nieuw personeel niet aan te stellen op
basis van alleen het aantal lesuren. Hij ach het beter voltijd- en deeltijdbanen
aan te bieden voor een bepaald aantal uren, waarbij de uren waarin niet wordt
lesgegeven worden gebruikt voor andere activiteiten zoals zelfstudie, voorbereiding
van lessen, schoolontwikkeling, begeleiding, cursussen, buitenschoolse activiteiten
enzovoort.Ik ben al ingegaan op het belang van meer concurrerende arbeidsvoorwaarden
voor leraren. Dat kan ertoe leiden dat de onderwijsarbeidsmarkt bijvoorbeeld
voor mannen aantrekkelijker wordt. Tegelijk moeten we ons realiseren dat verdergaande
economische groei in dat verband voor spanning zal blijven zorgen. Ook op
andere wijze is er aandacht voor aantrekkelijkheid van het beroep voor mannen.
Het rapport «Paboys gezocht» uit 2004 (rapport van SCO-Kohnstamm
in opdracht van SBO) geeft de opleidingen voor leraren basisonderwijs en de
scholen handreikingen om te werken aan de aantrekkelijkheid van het beroep.
Verder ondersteunt SBO zes pilots die gericht zijn op bevordering van instroom
van mannen in de opleiding voor leraren basisonderwijs en op het voorkomen
van vroegtijdige uitval uit opleiding of beroep.Waar het gaat om het versnipperd aanbieden van vacatures, merk ik op dat
het al zo is dat personeel wordt benoemd of aangesteld in een voltijd- of
deeltijdbetrekking die naast het lesgeven de activiteiten (kan) omvat(ten)
waar de Raad op doelt. Mogelijk komt dat niet altijd tot uitdrukking in de
wijze waarop scholen nu personeel (bijvoorbeeld via personeelsadvertenties)
werven.De Raad vraagt om extra aandacht voor het vergroten van instroom van allochtoon
personeel en wijst daarbij op het vinden van stageplaatsen. Hij meent verder
dat allochtone studenten en leraren niet voortdurend moeten worden aangesproken
op het feit dat ze allochtoon zijn. Schoolbesturen en schoolleiders hebben
daarbij een belangrijke rol. Verder wijst de Raad erop dat de eerder in het
advies gesuggereerde Randstadtoeslag voor een deel kan worden gebruikt om
het salaris van leraren op «zwarte» scholen te verhogen. Allochtoon
personeel kan daarvan dan ook profiteren. Op de mogelijkheden van het verlenen van toeslagen ben ik in algemene
zin al ingegaan. Scholen en schoolbesturen zijn daarbij aan zet.Het aandeel niet-westerse allochtonen die instromen in een lerarenopleiding
is gestegen. In de opleiding voor leraren basisonderwijs is er een stijging
van 6,1% in 1998 naar 9,6% in 2004. De allochtone instroom in
de opleiding voor leraren voortgezet onderwijs is gestegen van 11,9%
in 1998 naar 14,3% in 2004. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat het
rendement bij niet-westerse allochtonen in de opleiding voor leraren basisonderwijs
lager is dan bij autochtonen. Zestig procent van de niet-westerse allochtone
studenten van deze opleiding stopt voortijdig met de studie tegen veertig
procent van de autochtone studenten. Een belangrijke oorzaak voor die hogere
uitval heeft te maken met de stages. Om dat probleem aan te pakken ontwikkelt
het SBO in het kader van het project Full Color II (2004–2007) activiteiten.
Zo is in de maanden mei en juni 2006 de «Breekijzer»-campagne
uitgevoerd om te zorgen voor meer stageplaatsen voor niet-westerse allochtone
studenten. In de vier grote steden zijn daartoe bijeenkomsten georganiseerd
met sleutelfiguren uit het funderend onderwijs.SBO heeft in het kader van Full Color II in vijf regio’s netwerken
opgezet voor startende allochtone leraren. Deze netwerken dienen als ontmoetingsplaats
voor beginnende en meer ervaren allochtone leraren. Nieuwkomers kunnen dan
leren van meer ervaren leraren.Overigens verdient het beeld van de hoge uitval van allochtone studenten
op de opleidingen voor leraren basisonderwijs enige nuancering. De uitval
van allochtone studenten is in het hoger onderwijs overal hoger dan die onder
autochtone studenten. Het is dus geen typisch onderwijsprobleem. Maar toch
vind ik dat we ons extra moeten inspannen om meer allochtone leerkrachten
te werven. Omdat juist in het onderwijs rolmodellen zo belangrijk zijn.Ten slotte wijst de Onderwijsraad op nog twee groepen die potentieel geschikt
zijn om in het onderwijs te werken, te weten ho-studenten en (gedeeltelijk)
gepensioneerden. Wat betreft het inschakelen van (gedeeltelijk) gepensioneerden
merk ik op dat scholen op dat punt individueel en regionaal zelf keuzen kunnen
maken. Waar het gaat om ho-studenten merkt de Raad op dat zij kunnen worden
gestimuleerd om onder bepaalde voorwaarden (selectie en begeleiding) onderwijstaken
te verzorgen in plaats van een bijbaantje in een supermarkt te hebben. Dat
idee spreekt mij aan. Ik zal bezien hoe het een rol kan spelen bij het opstellen
van een volgend beleidsplan onderwijspersoneel. Opleidingen voor hoger onderwijs
zouden kunnen besluiten studiepunten te geven voor zover het werken in het
onderwijs van belang is voor de opleiding die wordt gevolgd. Scholen kunnen
zelf besluiten om studenten, die ze op die manier inschakelen, in staat te
stellen langer te studeren. Er zijn voorbeelden van scholen die een stipendium
verlenen. De vraag of er anderszins mogelijkheden zouden moeten zijn om studenten
in staat te stellen langer te studeren, kan ik nu niet beantwoorden.Aanbeveling 5 Voer een op de lange termijn gericht
formatiebeleid dat sterker gekoppeld is aan veranderingen in onderwijsproces
zelfDe Onderwijsraad constateert dat veel scholen een formatiebeleid voeren
gericht op de korte termijn, vaak niet verder dan een jaar. Hij stelt daarbij
vast dat het voor individuele scholen en schoolbesturen lastig is om langetermijnbeleid
te voeren vanwege het ontbreken van goede kengetallen en informatiesystemen
en weinig mogelijkheden om met personeel te schuiven. Hij adviseert dan ook
dat die (regionale) kengetallen er snel moeten komen en aan het onderwijsveld
ter beschikking moeten worden gesteld. Deze informatie is recent beschikbaar
gekomen. De relevante informatie is opgenomen in de nota Werken in het onderwijs 2007 en voor scholen en schoolbesturen
eenvoudig te verkrijgen op de website www.mirrorocw.nl.In het beleidsplan onderwijspersoneel is als doel geformuleerd dat alle
scholen voor vo en bve en dat 50% van de po-scholen in 2007 beschikken
over een meerjarige personeelsplanning voor ten minste drie jaren. De Raad
stelt vast dat die doelstelling niet realistisch is, hoewel de noodzaak steeds
groter wordt. Het tussenresultaat op dit punt heb ik in deze voortgangsrapportage
opgenomen. Daaruit wordt inderdaad duidelijk dat scholen nog niet zover zijn.
Ik hoop dat tot eind 2007 nog een paar flinke stappen kunnen worden gezet
door scholen. De inzichten van de Onderwijsraad kunnen daarbij ook een rol
spelen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Tussenrapportage Opleiden in de School, SenterNovem, december 2005.XNoot1Begin 2007 zijn de uitkomsten van een onderzoek beschikbaar naar de ervaringen
tot nu toe en het toekomstperspectief voor deze categorie schoolleiders.XNoot2In de daaraan voorafgaande jaren was het aantal onvervulde vacatures als
volgt: 2001–2002: 250, 2002–2003: 320 en 2003–2004: 210. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27923-35.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl