Arbeidsomstandigheden; Brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25883, nr. 151

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

25883 nr. 151

08-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25883Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 883Arbeidsomstandighedennr. 151BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 juni 2009Op 31 maart ontving ik het advies van de Commissie Arbeidsomstandigheden
van de SER over «Veilig omgaan met nanodeeltjes op de werkplek».
Ik had de Commissie om dit advies gevraagd, om van de meest betrokken en primair
verantwoordelijke partijen te horen, hoe er in hun ogen omgegaan moest worden
met de onzekere risico’s van met name vrije synthetische nanodeeltjes
op de werkplek. Het gaat hier om zeer kleine deeltjes van stoffen, die bijzondere
eigenschappen kunnen hebben die verschillen van «normale» materialen.
Over deze deeltjes is nog veel onbekend, al wordt er wereldwijd hard gewerkt
aan het in kaart brengen van de eigenschappen en de mogelijke risico’s
die eraan verbonden zijn.Ik wilde weten hoe voorzorg bij werken met nanodeeltjes volgens de SER
moet worden ingevuld, hoe sociale partners hun verantwoordelijkheden zouden
moeten vormgeven, en of er extra inzet nodig is wat betreft kennis en kennisverspreiding.In dit schrijven geef ik u mijn reactie op het advies. Daarbij zal ik
vooral ingaan op de zaken die voor arbeidsbescherming het meest relevant zijn.
De SER adresseert in haar advies ook kwesties die gelegen zijn op het terrein
van het beleid voor chemische stoffen in brede zin, en ook of vooral consequenties
hebben voor wat betreft milieu- en consumentenbescherming en economie. Deze
kwesties zullen worden geadresseerd in een strategiebrief van de Minister
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, en Milieu, die u een dezer dagen
mede namens mij zult ontvangen.Uitgangspunt SER adviesDe SER kiest als uitgangspunt voor de wijze van omgang met stoffen op
de werkplek dat stoffen met onzekere of onbekende risico’s, waartoe
ook nanodeeltjes behoren, behandeld moeten worden als (zeer) gevaarlijke stoffen.
In deze aanpak staat het beperken van de gezondheidschade door het voorkomen
van blootstelling centraal. De SER gaat daarbij uit van de huidige verplichtingen
in de Arbowet en het Arbobesluit. Volgens de SER impliceert het
voorzorgbeginsel bij het werken met nanodeeltjes dat de inspanning van de
werkgever, die op grond van zijn zorgplicht primair de verantwoordelijkheid
draagt, erop is gericht de blootstelling te minimaliseren (blootstelling geheel
voorkomen of wanneer dat onmogelijk is, zo beperkt mogelijk houden).Dit uitgangspunt is volgens de SER in principe van tijdelijke aard, tot
het moment waarop de implementatie van de risicobeheersing van nanodeeltjes
in REACH (de Europese Stoffenverordening) voldoende is afgedekt en de toename
van kennis en informatie over nanodeeltjes voldoende is. Dit is het geval
als vaststaat dat aan een bepaald nanodeeltje geen risico’s verbonden
zijn of dat deze risico’s kunnen worden beheerst met behulp van een
grenswaarde of een onderbouwd doelvoorschrift.Voorzorg algemeenAlvorens in te gaan op het specifieke geval van nanodeeltjes, wil ik eerst
kort ingaan op hoe het algemene begrip voorzorg onderdeel uitmaakt van de
Arbowet. Ik ga daarbij uit van de recent naar de Tweede Kamer gezonden Kabinetsreactie
op de adviezen van de Gezondheidsraad en de WRR1,
waarbij ik aangeef wat op het arbeidsomstandighedenterrein de rol van werkgever
en overheid zou kunnen zijn.De Arbowet schrijft voor dat werkgever dient te zorgen voor de veiligheid
en gezondheid van de werknemer inzake alle met de arbeid verbonden aspecten.
Daartoe moet hij onder meer de risico’s in kaart brengen (in de RI&E)
en beheersen (door middel van het PvA en het treffen van maatregelen). De
stand van de wetenschap en de professionele dienstverlening is richtinggevend
voor de vraag of in redelijkheid maatregelen kunnen worden verlangd om de
kans op gezondheidschade te voorkomen of beperken. Belangrijke vragen hierbij
zijn dan ook:• Wat zijn de recente inzichten uit de wetenschap over gezondheidseffecten
en risico’s?• In hoeverre is er sprake van een gemeenschappelijk aanvaarde mening
onder deskundigen wat betreft aanwijzingen over risico’s? Een nieuw
risico in de arbeidssituatie wordt meestal gesignaleerd aan de hand van een
of enkele concrete casussen, of aan de hand van inzicht van een of enkele
individuele wetenschappers. Dit is daarmee nog niet direct «de stand
van de wetenschap». Idealiter zijn deze signalen wel een waarschuwing
en aanleiding tot het verder uitzoeken en analyseren van mogelijke problematiek.
Er zal een korte of lange periode ontstaan waarin de kennisverzameling, maar
vaak ook debat tussen wetenschappers gaande is. Dit is bij uitstek de periode
dat voorzorg aan de orde is. Er kan hierbij ook sprake zijn van een gemeenschappelijke
mening onder deskundigen die erop neerkomt dat risico’s vermoed worden,
en dat het nodig is om uit voorzorg beheersmaatregelen te nemen. Uiteindelijk
zal meestal een gemeenschappelijke mening ontstaan over wat en hoe hoog de
risico’s zijn. Het treffen van maatregelen is in dat laatste geval onderdeel
van het «normale» risicopreventiebeleid.• Is de kennis over risico’s, en over vermoede risico’s,
voor de werkgever beschikbaar of had hij met een in redelijkheid te verlangen
inspanning van de werkgever beschikbaar kunnen zijn?Indien de stand van de wetenschap inhoudt dat er gegronde vermoedens van
risico’s zijn (ook al is nog niet bekend hoe groot en welke precies),
is de werkgever dus al gehouden om daarmee rekening te houden bij het vormgeven
van zijn beleid.De rol voor de overheid zal conform het kabinetstandpunt vooral te maken
hebben met het managen van de onzekerheid. Dat kan onder meer tot uitdrukking
komen in:• Bijdragen aan het verder helpen van de stand van de wetenschap
(bijvoorbeeld het laten doen van onderzoek)• Bijdragen aan helderheid over wat de stand van de wetenschap is• Bij te dragen aan signalering (stimuleren dat signalen en kennis
in een vroeg stadium beschikbaar komen)• Wanneer er sprake is van vermoede risico’s met voldoende
plausibiliteit, maar primair verantwoordelijke partijen geen actie ondernemen
om deze vermoede risico’s aan te pakken, kan de overheid partijen daartoe
aanzetten• Organiseren van de dialoog tussen belanghebbenden.Of er noodzaak is tot een actieve inzet van de overheid om het in acht
nemen van voorzorg te bevorderen, en of dat dan vooral een ondersteunende/stimulerende
of (bijvoorbeeld via handhaving) dwingendere rol is, zal van geval tot geval
bekeken worden en is uiteindelijk een beleidsmatige keuze. Criteria die daarbij
in ieder geval een rol spelen zijn het bestaan van kennislacunes, de hardheid
van de aanwijzingen voor gezondheidsschade of bedreiging van de veiligheid,
de ernst van het verwachte effect, de omvang van de risicogroep, de mate van
maatschappelijke ongerustheid, de mate waarin al dan niet door partijen hun
verantwoordelijkheid genomen wordt, en de mogelijkheid om beheersmaatregelen
te nemen.In het geval van het werken met nanodeeltjes heeft de afweging geleid
tot de keuze om als overheid actief in te zetten op het bevorderen van het
in acht nemen van voorzorg.Algemene reactie en contextIk ben blij met de duidelijkheid die het advies schept, en met de proactieve
opstelling van de sociale partners. Zij laten daarmee zien hun primaire verantwoordelijkheid
voor goede arbeidsomstandigheden waar te willen maken. Ik heb er vertrouwen
in dat de handschoen nu ook door de sociale partners wordt opgepakt.Ik ga in de volgende paragrafen in op onderdelen van het advies vanuit
het oogpunt van arbeidsbescherming.Wat niet uit het oog verloren moet worden, is dat het Kabinet een breed
Actieplan heeft op het onderwerp Nanotechnologie, waarin het aspect arbeidsbescherming
een van de onderdelen is. In dat Actieplan komt ook het beleid over risico-aspecten
op andere beleidsterreinen aan de orde, evenals de maatschappelijke en economische
kansen van nanotechnologie en de maatschappelijke dialoog rondom dit onderwerp.In dat kader is het bijvoorbeeld belangrijk dat het kabinet heeft besloten
dat minimaal 15 % van de door het kabinet (mede) geïnvesteerde
middelen ten behoeve van nano-onderzoek bestemd zal zijn voor onderzoek naar
risico’s. Dit onderzoek zal ook kennis opleveren die voor de risicobeoordeling
van blootstelling op de werkplek van belang is.Verder is van belang de actieve inzet die Nederland heeft om het proces
van verankering in de Europese REACH-verordening van de beoordeling van de
risico’s van nanodeeltjes te realiseren. REACH vormt het belangrijkste
kader voor het Europese stoffenbeleid en daarmee ook voor de verzameling van
informatie over en risicobeoordeling van nanodeeltjes. Het advies van de SER
onderstreept dit ook. De brief van de minister van VROM, waarnaar ik verwees,
zal verder ingaan op de inzet van het kabinet in de «Subgroep Nano onder
de Competente Autoriteiten van REACH».Minimaliseren van de blootstellingAlgemeen uitgangspuntIk onderschrijf het standpunt van de SER dat de Arbowet- en regelgeving
van toepassing is op het werken met nanodeeltjes1
en deel de conclusies die de SER daaraan verbindt: namelijk dat het nodig
is dat de werkgever in zijn bedrijfsbeleid, en dus ook in de Risico Inventarisatie
en – Evaluatie en het bijbehorende Plan van Aanpak, maatregelen opneemt
waarmee de blootstelling wordt geminimaliseerd.Hoe dit algemene basisprincipe voor de omgang met nanodeeltjes op de werkplek
kan worden vormgegeven is inmiddels in een aantal (nationale en internationale)
veiligwerken handreikingen en publicaties (waaronder een ISO-publicatie) geconcretiseerd.
Deze richtlijnen kunnen de basis zijn voor een verdere maatwerkaanpak. Daarover
verderop in deze brief meer.Inzet van de sociale partnersDe sociale partners in de SER hebben elkaar gevonden in een aantal unanieme
aanbevelingen. Zij geven in het advies aan dat zij zich zullen inzetten voor
het opstellen van een landelijke aanpak (bijvoorbeeld het ontwikkelen en implementeren
van een algemene richtlijn) om de kwaliteit van goede praktijken te waarborgen.
Ook het verzorgen van algemene voorlichting aan werknemers over risico’s
van nanodeeltjes en goede praktijken is volgens hen van belang. Deze beide
activiteiten zullen door sociale partners worden opgepakt en de SER adviseert
mij om hen daarbij te ondersteunen.Daarnaast adviseert de SER ook inzet op «decentraal» niveau.
Hij vindt het de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers om op sectorniveau
afspraken te maken over de inhoud van de goede praktijken, bijvoorbeeld in
de vorm van een Arbocatalogus. Op bedrijfsniveau is het de werkgever die verantwoordelijk
is voor de veiligheid van de werkplek. Hij of zij zal in het bedrijfsbeleid
aandacht voor beheersing van de risico’s van nanodeeltjes moeten opnemen,
en het «minimaliseren van de blootstelling» uitgangspunt moeten
laten zijn bij het invullen van de Risico Inventarisatie en Evaluatie en het
bijbehorende Plan van Aanpak.Ondersteuning door de overheidDe inzet zoals de SER die schetst sluit goed aan bij de uitgangspunten
van de Arbowet. Ik ben bereid waar nodig die inzet (financieel of anderszins)
te ondersteunen, vanuit het uitgangspunt dat ook de sociale partners als primair
verantwoordelijken, zelf bijdragen. Vanzelfsprekend is dit wel afhankelijk
van de te verwachten kwaliteit van de inzet. Ik nodig sociale partners dan
ook uit om snel met een concreet Plan van Aanpak te komen voor de door hen
beschreven benodigde algemene aanpak gericht op een landelijke richtlijn voor
goede praktijken en algemene voorlichting. Ik hoop dat in ieder geval voor
het einde van het jaar te ontvangen.Ook nodig ik sociale partners uit mij op de hoogte te houden van afspraken
over goede praktijken op sectorniveau. Ik hoop ook daar concrete resultaten
van te zien in de relevante sectoren, bijvoorbeeld in de vorm van afspraken
in Arbocatalogi.Zoals gezegd koester ik op basis van het SER advies een positieve verwachting
over de inzet van werkgevers en werknemers op het beheersen van de blootstelling
aan nanodeeltjes. Mocht de inzet onverhoopt achterblijven bij deze verwachting,
dan zal ik kiezen voor een actieve benadering en partijen op de noodzaak van
inzet op goede praktijken om de blootstelling te minimaliseren
aanspreken. Het onderwerp kan dan een meer prominente plaats krijgen in het
handhavingsbeleid.Kennis- en informatie uitwisselingDe SER doet veel aanbevelingen op het gebied van kennis- en informatie-uitwisseling
over de mogelijke risico’s van het werken met nanodeeltjes en het beheersen
daarvan. Volgens de SER is extra inspanning op dit gebied nodig en hij geeft
ook aan waar die extra inspanning uit zou kunnen bestaan. Belangrijk is dat
de SER mijn opvatting deelt dat ook werkgevers en werknemers hier hun verantwoordelijkheid
hebben. Het bedrijfsleven heeft immers de verantwoordelijkheid om te zorgen
dat informatie over de risico’s en de te nemen maatregelen beschikbaar
komen voor afnemers/downstreamusers en werknemers. Vakbonden kunnen zorg dragen
voor de informatievoorziening aan hun achterban.Reeds beschreven in deze brief is de benodigde algemene voorlichting aan
werknemers en de kennisverspreiding rondom goede praktijken. Op een aantal
andere concrete aspecten zal ik hierna ingaan.Kennis- en informatie-uitwisseling: pilotprojecten bedrijfslevenHet bedrijfsleven heeft een aantal pilotprojecten op het gebied van kennis
delen en informatie uitwisselen opgestart of in voorbereiding. Kennis over
arbeidsomstandigheden maakt daar onderdeel van uit, met name in een project
in de keten van verfindustrie – afnemers, en in een project over een
vraagbaak voor MKB bedrijven. Het project in de verfketen is reeds gestart
en gericht op het delen van informatie over aanwezigheid van en blootstelling
aan nanodeeltjes in de keten en de te nemen beheersmaatregelen. Het project
voor een MKB vraagbaak is momenteel in voorbereiding en gericht op een ontwerp
en plan van aanpak voor een in te richten Vraagbaak voor MKB-werkgevers over
beheersing van risico’s van nanodeeltjes. Betrokken partijen zijn in
ieder geval Nanohouse en het RIVM. Ik ben bereid een dergelijk project, bij
voldoende kwaliteit, te ondersteunen. Ik ga daarbij wel uit van afstemming
met werkgevers- en met name ook met werknemerspartijen, zodat het past in
de gezamenlijke aanpak die sociale partners in de SER voorstaan.Kennis en informatie-uitwisseling: inzet van de vakbond.Ook de vakcentrale FNV heeft, in samenwerking met een aantal (aangesloten)
bonden, een project voorgenomen gericht op kennis- en informatie uitwisseling.
Het gaat hier om het ontwikkelen en aanbieden van informatie aan werknemers
die met nanodeeltjes of producten met nanodeeltjes werken, aan werknemers
in OR, en aan kaderleden in een aantal relevante sectoren. Het doel is het
aanreiken van handvatten om een rol te spelen in een verantwoorde omgang met
nanodeeltjes in bedrijven. Dit project zal bovendien de vraag aan werkgevers
om informatie over veilig werken met nanodeeltjes stimuleren en zou daarmee
een goede aanvulling zijn op de hiervoor beschreven inzet. Ook een dergelijk
project ben ik, bij voldoende kwaliteit, bereid te ondersteunen. Ook hierbij
vind ik het wel belangrijk dat er afstemming plaatsvindt met overige werknemers-
en met name ook met werkgeverspartijen, passend bij de gezamenlijke aanpak
die sociale partners in de SER voorstaan.Informatie-uitwisseling in de ketenDe SER heeft in zijn advies veel aandacht voor de noodzaak tot informatieuitwisseling
in de keten (van producent aan afnemer). Het doorgeven van informatie door
producenten over nanodeeltjes in de keten is nodig opdat de afnemer/werkgever
weet wanneer hij zijn werknemers laat werken met producten met
nanodeeltjes, zodat hij daarbij voorzorgsmaatregelen kan nemen. Concreet beveelt
de SER aan om in de bestaande Veiligheidsinformatiebladen (VIB’S) informatie
op te nemen over de deeltjesgrootte, de mogelijke gevaren van de stof en de
te nemen beheersmaatregelen.Mijns inziens is dit een goed instrument om de ketencommunicatie rondom
nanodeeltjes vorm te geven. Het reeds beschreven ketenproject in de verfindustrie
kan leerpunten opleveren over hoe dit gestimuleerd kan worden en wat de knelpunten
zijn. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft bovendien aangegeven bereid te zijn
de informatie-uitwisseling in de keten op vrijwillige basis tot stand te brengen
en ervoor te zorgen dat de benodigde informatie in VIB’s wordt opgenomen.
Voor wat betreft de VIB’s die in het buitenland worden gemaakt kan ingezet
worden op een dergelijke afspraak op Europees niveau, bijvoorbeeld door deze
op te nemen bij de operationalisering van REACH voor nanodeeltjes (waarover
u meer leest in de risicostrategiebrief van de minister van VROM).Op deze manier kan invulling worden gegeven aan informatievoorziening
in de keten, zoals de SER adviseert, zonder het apart instellen van een «meldingsplicht
in de keten». Ook voor de andere vorm van meldingsplicht die de SER
noemt, melding van gebruik door importeurs/producenten aan een autoriteit,
zijn alternatieven denkbaar. Daarover meer in de reeds genoemde strategiebrief.Kennisverspreiding: de rol van KIR-NanoHet KIR-Nano (Kennis- en Informatiepunt Risico’s Nanotechnologie
bij het RIVM) heeft ondermeer als taak het signaleren van ontwikkelingen in
de kennis over de risico’s van nanotechnologie, het adviseren van de
overheid, en het informeren aan overheid en professionals over de mogelijke
risico’s. Het KIR-Nano heeft op in september 2008 het rapport «Nanotechnologie
in perspectief» uitgebracht, met daarin een actueel overzicht van de
huidige kennis en kennislacunes met betrekking tot de risico’s van nanodeeltjes.
Per 1 september 2009 zal bij het KIR-Nano een deskundigenplatform arbeidsomstandigheden
worden ingericht dat zal bevorderen dat de kennis die in binnen- en buitenland
ontwikkeld is of wordt, in een vroeg stadium bij het RIVM bekend is en gebruikt
kan worden. Ik zal het RIVM vragen dit deskundigenplatform ook de stand van
de wetenschap, maar zeker ook de stand van zaken wat betreft implementatie
van beheersmaatregelen op de werkvloer te laten bezien en hier zonodig signalen
over af te geven.Ook zal ik KIR-Nano en TNO verzoeken een workshop over meten en meetmethoden
te organiseren om de kennisuitwisseling over dit voor de arbeidspraktijk belangrijke
onderwerp op gang te brengen.Tot de taak van KIR-Nano, als onderdeel van het RIVM, hoort uitdrukkelijk
niet het adviseren aan individuele bedrijven over hun bedrijfsvoering of arbeidsomstandigheden.
Ik realiseer mij wel dat de beschikbare informatie waardevol kan zijn voor
het bedrijfsleven. Zoals gezegd wordt er een project voorbereid gericht op
informatievoorziening aan MKB bedrijven, waarin KIR-Nano een meer met hun
taak overeenkomende rol toebedeeld zou krijgen.KennisopbouwEen ander belangrijk element in de advisering van de SER is de noodzaak
tot kennisopbouw over nanodeeltjes: het bijdragen aan het vullen van de kennislacunes.
De SER ziet daarin een belangrijke rol voor de overheid.Ik erken die rol, maar ik vind het ook in het belang van het bedrijfsleven
dat zij aan kennisopbouw over risico’ s doen. Dat hoort een-op-een bij
het technisch en commercieel belang dat zij hebben bij de ontwikkeling van deze nieuwe deeltjes. Van het bedrijfsleven wordt dus een aanzienlijke
bijdrage verwacht aan het doen van risico-onderzoek. Naast het«normale»
risicobeoordelingsonderzoek dat zij moeten doen in het kader van REACH, zou
dit zich bijvoorbeeld ook moeten vertalen in voldoende aandacht van het bedrijfsleven
voor potentiële risico’s van nanodeeltjes binnen de ingediende
FES-claim voor financiering van onderzoek naar nanotechnologie.GrenswaardenNaast de inzet op het minimaliseren van de blootstelling, is een belangrijk
element in het advies de behoefte aan grenswaarden om de blootstelling op
een werkplek mee te kunnen vergelijken. De SER adviseert om de Gezondheidsraad
te verzoeken met voorrang grenswaarden af te leiden voor een aantal veelgebruikte
nanodeeltjes.Het Arbobesluit gaat uit van grenswaarden op gezondheidskundig veilig
niveau. Deze dient de werkgever zelf vast te stellen, uitgaande van de beschikbare
kennis. Voor bepaalde stoffen (bijvoorbeeld carcinogenen) zijn er publieke
grenswaarden vastgesteld. Het is, met de kennis die er op dit moment is, nog
niet mogelijk om gezondheidskundig onderbouwde grenswaarden voor nanodeeltjes
vast te stellen. Dit is recent bevestigd in contact met de Gezondheidsraad.Wel is er veel onderzoek gaande dat mogelijk op relatief korte termijn
(ca. anderhalf jaar) meer kennis op zal leveren over de effecten van blootstelling
aan nanodeeltjes.De bestaande Commissie Signalering Grenswaarden van Arbeidsrisico’s
van de Gezondheidsraad heeft als taak te adviseren over of grenswaarden voor
arbeidsrisico’s mogelijk zijn, uitgaande van actuele kennis. Welke arbeidsrisico’s
daarbij bekeken worden is onderwerp van overleg. De Commissie heeft aangegeven
dat het onderwerp nanodeeltjes in de nabije toekomst geagendeerd kan worden
als een van de onderwerpen waarover zij advies zou kunnen uitbrengen. De agenda
van deze Commissie wordt in overleg tussen de Gezondheidsraad en het ministerie
van SZW vastgesteld. Ik wil eind 2010 bezien of het op dat moment opportuun
is om het onderwerp nanodeeltjes (en daarmee de vraag of het mogelijk is om
op basis van de dan actuele kennis grenswaarden voor nanodeeltjes af te leiden)
te agenderen voor het werkplan van deze Commissie in 2011.Referentiewaarden; instrument voor bepalen van beheersmaatregelenVolgens de SER moeten er, indien het niet mogelijk is grenswaarden voor
nanodeeltjes af te leiden, zogenaamde « Nanoreferentiewaarden»
worden ontwikkeld. Hiermee wordt bedoeld een in de praktijk bruikbare waarde
voor blootstelling, die niet wetenschappelijk afgeleid is en ook niet als
zodanig mag worden gehanteerd.Het is mij duidelijk dat inmiddels de eerste publicaties verschijnen over
referentiewaarden, op basis van «best guesses» door experts. Het
gaat hier om schattingen, roeiend met de riemen die er zijn. Veelal gaat het
om het inbouwen van (beredeneerde) extra veiligheidsfactoren bij bepalen van
een aanvaarde blootstelling aan nanodeeltjes. De kennis uit deze publicaties
kunnen werkgevers in principe ook nu al gebruiken bij het bepalen van hun
bedrijfsbeleid.Ik kies er om twee redenen voor deze «referentiewaarden» niet
op wettelijk niveau vast te stellen. Ten eerste zou dit de verantwoordelijkheid
voor de veiligheid van de werkplek wegtrekken van waar die hoort: namelijk
bij de werkgever die kiest voor het werken met (producten met) nanodeeltjes,
vanuit technisch of commercieel belang. En verder zou het ook tot verwarring kunnen leiden omdat het dan de eerste wettelijke grenswaarden
zouden zijn die niet gezondheidskundig zijn onderbouwd.Wel wil ik ervoor zorgen dat deze bestaande (en toekomstige) kennis zo
optimaal mogelijk ter beschikking komt voor bedrijven. Ik wil daartoe een
digitale praktische tool laten ontwikkelen die, uitgaande van de gevaren van
de nanodeeltjes, en de mogelijke blootstelling, aangeeft welke maatregelen
aangewezen zijn om de risico’s te beheersen. De kennis en aannames achter
de nanoreferentiewaarden kunnen een van de bouwstenen zijn voor een dergelijk
instrument. Het instrument zou gezien kunnen worden als een «nano»
aanvulling op het reeds bestaande instrument « Stoffenmanager»,
dat met SZW financiering ontwikkeld is en nu een succesvolle rol speelt bij
de beheersing van de risico’s van gevaarlijke stoffen op de werkvloer.
Gezien de kennislacunes gaat het bij de ontwikkeling van zo’n tool nog
om een eerste grove risicoschatting, maar deze kan met het beschikbaar komen
van meer kennis verder worden verfijnd. Ik wil dit instrument laten ontwikkelen
met betrokkenheid van internationale partners (om het internationale draagvlak
voor zo’n aanpak te vergroten) en met een klankbordgroep van werkgevers
en werknemers van relevante bedrijven (om te zorgen dat het zoveel mogelijk
bruikbaar wordt in de praktijk).Een dergelijk instrument kan uiteindelijk ook een rol gaan spelen in de
handhaving, als referentiekader voor de Arbeidsinspectie (bijvoorbeeld als
sociale partners hierover afspraken maken in Arbocatalogi).OnderzoekOnderzoek gericht op het opbouwen van kennis die relevant is voor de risicobeoordeling
van nanodeeltjes is nadrukkelijk onderdeel van de ontwikkelde strategische
research agenda (waarover in het Actieplan is gerapporteerd).Ik heb echter ook behoefte aan meer inzicht in de stand van zaken op de
werkplek. Ik wil die verkrijgen uit contacten met werkgevers- en werknemers
(-vertegenwoordiging), uit eventuele signaleringen van het beschreven deskundigenplatform,
en uit een in 2009 te starten vervolgonderzoek op het door Prof. Borm van
de Hogeschool Zuyd verrichte onderzoek. Het onderzoek van Prof. Borm (wat
de basis was voor de SER adviesvraag) richtte zich met name op bedrijven waar
werknemers het eerst en het meest in aanraking zouden kunnen komen met nanodeeltjes:
de bedrijven die zelf nanodeeltjes produceerden of verwerkten. Het vervolgonderzoek
zal zich moeten richten op mogelijke beroepsmatige blootstelling aan nanodeeltjes
door het gebruik van producten met nanodeeltjes. Dit gaat dus met name om
de professionele eindgebruikers.Adviesaanvraag over «early warning»De SER pleit voor een «early warning» systeem in het kader
van gezondheidsbewaking, omdat niet uitgesloten is dat gezondheidsschade bij
werknemers zich geruime tijd na blootstelling kan openbaren. Met het oog op
de onzekerheden die er bestaan over de te verwachten gezondheidseffecten adviseert
de SER om de Gezondheidsraad om advies te vragen over de mogelijkheden van
een «early warning» systeem.Ik wil dit advies opvolgen en de Gezondheidsraad verzoeken om aan te geven
of een gezondheidsbewakingsyssteem mogelijk is, en welke gezondheidseffecten
en welke kenmerken van de blootstelling daarvoor geregistreerd zouden moeten
worden, en hoe ervoor gezorgd zou kunnen worden dat eventuele vroege signalen
uit dit systeem opgepikt worden. Deze adviesvraag heb ik voorgenomen voor
het eind van 2009.BlootstellingsregistratieDe SER stelt een uitbreiding van de reeds bestaande verplichtingen ten
aanzien van blootstellingsregistratie binnen bedrijven voor, voor (een beperkt
deel van) de als meest risicovol beschouwde nanodeeltjes.Op dit moment is overigens al vanuit de verplichtingen in de Arbowet voor
alle gevaarlijke stoffen registratie van aard, mate en duur van de blootstelling
verplicht; voor nanodeeltjes van kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische
stoffen gelden bovendien al de aanvullende verplichtingen uit het Arbobesluit.Zo’n uitgebreidere blootstellingsregistratie (o.a aantal werknemers,
wie, waaraan) kan voordelen hebben bijvoorbeeld om in de toekomst snel verbanden
vast te kunnen stellen tussen de blootstelling en eventuele gezondheidsklachten.
In het onderzoek van Prof. Borm wordt ook geadviseerd dat in de bestpractices
richtlijn op te nemen. De wijze waarop deze aanvullende registratie het best
kan worden ingericht, dient wel eerst verder te worden uitgezocht. Zo is op
dit moment niet duidelijk welke eigenschappen van het nanodeeltje nuttig kunnen
zijn om te registreren.Ik wil dit idee meenemen bij mijn voorgenomen adviesaanvraag aan de Gezondheidsraad.
Voorafgaand hieraan wil ik de wijze waarop hier invulling aan gegeven wordt
verder uitwerken in een workshop met deskundigen en mensen uit het bedrijfsleven
en vakbeweging.HandhavingDe SER wijst op het belang van een adequate, alerte en efficiënte
handhaving, en van expertise-opbouw op het gebied van nanodeeltjes door de
Arbeidsinspectie.Ik ben het er mee eens dat het belangrijk is om de handhaving van de stoffenregelgeving
uit het Arbobesluit op orde te hebben, ook in bedrijven waar met nanodeeltjes
gewerkt wordt. Het bestaan van (wereldwijde) kennislacunes en het ontbreken
van ervaring met dit nieuwe onderwerp zorgt daarbij wel voor flinke uitdagingen.
Overigens bereiken mij geen signalen dat er misstanden zouden zijn in bedrijven
waar met nanodeeltjes gewerkt wordt.Ik ben het met de SER eens dat het goed is om de expertise op dit nieuwe
onderwerp verder uit te breiden. Het afgelopen jaar heeft de Arbeidinspectie
zich reeds verdiept in dit onderwerp en dit zal verder worden uitgebouwd.
De Arbeidsinspectie zal flink investeren in het verstevigen van haar kennispositie
rond nanotechnologie. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden
om samen met de VWA en het RIVM (KIR-Nano) een overheidskennisnetwerk voor
de handhaving rondom nanotechnologie op te gaan bouwen. Ook zal door mijn
ministerie worden nagegaan welke mogelijkheden er zijn om, in samenwerking
met het relevante veld, het door de SER geadviseerde informatie-uitwisselingsplatform
in te richten. Van belang is daarbij wel het vermijden van overlap in overleggremia,
in het bijzonder het bestaande Klankbord Risico’s Nanotechnologie.De Arbeidsinspectie zal verder kennis opdoen uit branchecontacten, en
uit het te verrichten onderzoek naar blootstelling op arbeidsplaatsen waar
producten met nanodeeltjes gebruikt worden.De Arbeidsinspectie gaat in de loop van 2010 inspecteren in een nog nader
te selecteren branche of sector waarvan duidelijk is dat er met risicovolle
nanodeeltjes wordt gewerkt. Daarbij zal (uitgaande van de mogelijkheden van
de huidige Arbowet- en regelgeving) gehandhaafd worden op de algemene principes
met betrekking tot beheersing van blootstelling aan nanodeeltjes zoals die
inmiddels in verschillende (internationale) publicaties zijn
neergelegd. Die inzet kan specifieker zijn en dus meer ruimte geven voor maatwerk,
als betreffende branches en sectoren de in het advies van de SER opgenomen
voornemens over het in kaart brengen van de stand der techniek inzake beheersmaatregelen
en goede praktijken, op korte termijn ook daadwerkelijk ten uitvoer gaan leggen.InternationaalIk ben in mijn reactie tot nu toe vooral ingegaan op acties die zich afspelen
op nationaal niveau. De bedrijven die hier actief zijn hebben echter veelal
ook te maken met Europese regels en Europese organisatieonderdelen of concurrentie.
Het internationale aspect is dus erg belangrijk. REACH vormt het belangrijkste
kader voor het Europese stoffenbeleid en daarmee ook voor de verzameling van
informatie over en risicobeoordeling van nanodeeltjes, en Nederland (via het
ministerie van VROM) heeft actieve inzet op het operationaliseren van REACH
voor nanodeeltjes.Voor wat betreft de Europese regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden,
heeft de Europese Commissie op basis van een juridische analyse van de Commissie
aangegeven dat zij deze van toepassing acht op nanodeeltjes.Eventuele aanpassing van de regelgeving specifiek voor nanodeeltjes (die
de SER adviseert op het gebied van blootstellingsregistratie binnen bedrijven)
zou zoals u weet wat mij betreft primair op Europees niveau moeten plaatsvinden
omdat de Nederlandse Arbowet- en regelgeving in belangrijke mate op de Europese
wet- en regelgeving is gebaseerd. Ik zal het advies van de SER ter attentie
van de Europese Commissie brengen (DG Employment). Ik zal de Commissie daarbij
ook aandacht vragen voor de Nederlandse aanpak.Afhankelijk van de inhoud van het Gezondheidsraadadvies over early warning
en blootstellingsregistratie zal ik ook hierop initiatieven richting de Commissie
ondernemen.Tot slotHet advies van de SER geeft een waardevolle bijdrage aan duidelijkheid
over hoe er op de werkplek met nanodeeltjes om moet worden gegaan. Ook draagt
het advies op zich al bij aan bekendheid over de mogelijke risico’s
en de noodzaak tot het treffen van beheersmaatregelen. Ik heb u in dit schrijven
mijn reactie gegeven op het advies, en op specifieke onderdelen van het advies.
Hoewel ik op enkele specifieke onderdelen andere keuzes maak dan de SER adviseert,
volg ik op de belangrijkste punten de door de SER geadviseerde lijn. Maar
nu komt het aan op de snelle implementatie van de voornemens en de adviezen.
Ik heb u een aantal lopende en voorgenomen activiteiten beschreven, zowel
van de zijde van andere partijen (met name de sociale partners) als van die
van mij. Ik zal u op de hoogte houden van deze activiteiten via de reguliere
voortgangsrapportages over de uitvoer van het Actieplan Nanotechnologie.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. P. H. DonnerXNoot1TK, vergaderjaar 2008–2009, 28 089, nr. 23.XNoot1Overigens laat het Kabinet momenteel een nadere externe juridische analyse
uitvoeren naar de mogelijkheden van de bestaande regelgeving (waaronder de
Arbowet) voor nanodeeltjes, waarvan de resultaten nog niet bekend zijn. Mogelijk
levert deze analyse nieuwe inzichten op. In de Voortgangsrapportage van het
Actieplan Nanotechnologie, die u in het najaar zult ontvangen, zal ook op
deze analyse kunnen worden ingegaan. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25883-151.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl