Naar een veiliger samenleving; Brief regering; Stand van zaken experimenten gedragscontracten en - bevelen volgens het FF Kappe-model
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140201
 2009-2010
 
 28 684
 Naar een veiliger samenleving
 
 
 
 
 Nr. 
 261
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 21 januari 2010
 
 Op 21 januari 2009 heeft een Algemeen Overleg plaatsgevonden over
de eerste voortgangsrapportage Veiligheid begint bij voorkomen (Kamerstukken
28 684, nr. 203). Ik heb toen toegezegd dat ik u na ruim een jaar
nader zou informeren over de stand van zaken op dat moment met de vervolgpilots
met gedragscontracten en burgemeestersbevelen op het gebied van FF Kappe.
Via dit schrijven voldoe ik aan deze toezegging.
 Terugblik
 Het gaat bij de gedragscontracten en -bevelen volgens het doe-normaalprincipe
(zoals de pilot in Rotterdam aanvankelijk werd genoemd) om een persoonsgerichte
en ook gebiedsgerichte aanpak op het tegengaan van hinderlijk, overlastgevend
en licht crimineel gedrag van jongeren. De Rotterdamse aanpak bestond uit
een FF Kappe-contract en een FF Kappe-bevel. Het contract was een intentieverklaring
die door de jongere vrijwillig werd ondertekend en waarin de jongere goed
gedrag beloofde. Het bevel werd door de burgemeester opgelegd voor de duur
van een jaar en was bedoeld voor jongeren die het contract niet wilden ondertekenen
of het contract overtraden. Overtreding van het bevel leverde op grond van
artikel 184 Wetboek van Strafrecht een strafbaar feit op.
 Basis
 In de Rotterdamse pilot werd als basis voor het burgemeestersbevel artikel
172, derde lid van de Gemeentewet (de lichte bevelsbevoegdheid) gehanteerd.
Als grondslag voor een burgemeestersbevel in deze vorm is dit artikel, mede
gezien het arrest van de Hoge Raad van 11 maart 2008 (LJN: BB4096), niet
het geëigende middel. De lijn van dit arrest is dat, als de APV een bevoegdheid
bevat voor de burgemeester om een gebieds- of verblijfsverbod op te leggen,
hij geen gebieds- of verblijfsverbod meer kan opleggen op basis van artikel
172, derde lid van de Gemeentewet. De APV is dan de enige en juiste grondslag
voor een burgemeesters-bevel. Daarnaast verwijst het arrest naar
de wetsgeschiedenis van artikel 172 van de Gemeentewet, waaruit blijkt dat
artikel 172, derde lid, Gemeentewet geen grondslag kan bieden voor openbare
ordemaatregelen van lange duur.
 Omdat het Rotterdamse burgemeestersbevel voor de FF Kappe-aanpak een gebieds-
of verblijfsverbod kon inhouden (waarvoor in de APV Rotterdam juist aparte
bepalingen zijn opgenomen) en een geldigheidsduur had voor een jaar, had het
arrest dus consequenties. Het nieuwe artikel 172a van de Gemeentewet, zoals
neergelegd in het wetsvoorstel Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en
ernstige overlast (MBVEO), lijkt de gewenste specifieke grondslag te bieden.
Door het op 18 maart 2009 aanvaarde amendement De Wit (Kamerstukken 2008–2009,
31 467, nr. 22) kan de burgemeester immers op basis van dit artikel
ook aan personen die individueel en herhaaldelijk de openbare orde hebben
verstoord een bevel opleggen. Het voorgestelde artikel 172a is specifieker
dan artikel 172, derde lid en is bedoeld voor hardnekkige gevallen van groepsgewijze
of door individuen veroorzaakte overlast. Het artikel biedt ook een grondslag
voor langer durende openbare ordemaatregelen voor dergelijke vormen van ordeverstorende
gedragingen. Het wetsvoorstel ligt ter behandeling bij de Eerste Kamer.
 Motie Anker/gemeenten
 In de motie Anker (Kamerstukken 2008–2009, 31 700 VI, nr. 57)
heeft uw Kamer verzocht de eerdere pilot FF kappe uit te breiden naar andere
gemeenten middels een open inschrijving. In het kader van de uitvoering van
deze motie is gesproken met meerdere gemeenten, onder wie Rotterdam, Gouda,
Assen en Utrecht. Daaruit bleek het volgende:
 Gouda
 In de gemeente Gouda heeft het gemeentebestuur gekozen voor het ontwikkelen
van alternatieven. Het gemeentebestuur heeft ervoor gekozen om in te zetten
op gezinsmanagement voor multiprobleemgezinnen. Per 1 mei 2009 is daartoe
een project gestart. De jongeren uit de betreffende gezinnen worden door de
gezins-managers aangesproken op hun gedrag en de ouders worden ondersteund
bij het (opnieuw) oppakken van hun opvoedende taak.
 Rotterdam
 De gemeente Rotterdam heeft ervoor gekozen om de werkwijze van FF Kappe
te handhaven waar het gaat om het bieden van een concreet hulpaanbod. Het
sluitstuk in de vorm van een bevel door de burgemeester wordt niet meer toegepast.
Dit is mede ingegeven door het hiervoor genoemde arrest van de Hoge Raad met
betrekking tot artikel 172, derde lid, van de Gemeentewet. In Rotterdam coördineert
de deelgemeentelijke regisseur die verantwoordelijk is voor de DOSA-aanpak
(Deelgemeentelijke Organisatie Sluitende Aanpak) de hulpverlening die jongeren
krijgen aangeboden. De (deel)gemeentelijke regisseur stelt daartoe een concreet
plan met een hulpaanbod op. Dit wordt in een gesprek aan betrokkene voorgelegd.
Indien een jongere niet op het hulpaanbod ingaat of het hulpaanbod wel accepteert
maar niet gemotiveerd is, dan tekent de jongere een formulier waarin hij aangeeft
geen hulpverlening te willen. Dit formulier kan bij het strafdossier worden
gevoegd indien de jongere op een later moment toch een strafbaar feit pleegt.
De gemeente richt zich op die risicojongeren die – gezien hun gedragingen –
nog niet met justitie in aanraking zijn gekomen. Geprobeerd wordt om de jongere
uit deze doelgroep hulp «op te dringen» opdat hij zijn gedrag
op een positieve wijze verandert voordat het strafrecht in zicht komt. 
 Assen
 Volgens de APV van de gemeente Assen kan bij verstoring van de openbare
orde aan de veroorzakers van overlast een gebiedsverbod worden opgelegd. Dit
kan alleen in daartoe aangewezen gebieden. Alvorens het gebiedsverbod wordt
opgelegd wordt de betrokkene schriftelijk gewaarschuwd dat hij zijn overlastgevend
gedrag dient te beëindigen. De gemeente is gestart met een werkwijze
waarbij de betrokken overlastgevende jongere – in plaats van de uit
te reiken schriftelijke waarschuwing – de mogelijkheid krijgt om een
gedragscontract aan te gaan.
 Daarbij moet wel vaststaan dat daartoe bij de betrokkene een motivatie
aanwezig is. Afspraken in een dergelijk contract bevatten bepalingen waar
de jongere zich aan dient te houden en een hulpaanbod. De afgelopen negen
maanden is de overlast in de betreffende gebieden afgenomen. Er zijn in die
periode geen contracten aangegaan. De jongeren die niet voor een contract
kozen, kregen dus wel een waarschuwing. Die bleek afdoende om de overlast
te doen beëindigen.
 Utrecht
 In een brief aan de gemeenteraad d.d. 30 oktober 2009 heeft het college
van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht aangekondigd bezig
te zijn met de introductie van gedragscontracten. De gemeente Utrecht wil
in 2010 starten met een pilot. Deze pilot gaat van start na de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel MBVEO. De gemeente Utrecht heeft aangegeven dat de pilot
zal plaatsvinden in twee wijken en heeft als doelgroep een groep van maximaal
40 jongeren tussen de twaalf en achttien jaar die hinderlijk gedrag vertonen.
Deze doelgroep is over het algemeen nog voldoende autoriteitsgevoelig en kan
worden aangesproken op hun gedrag. Dit is een verschil met de doelgroep in
de pilot van Rotterdam. Daar bleek een zwaardere doelgroep te zijn geselecteerd:
het bleek uiteindelijk te gaan om jongeren die al meerdere keren in aanraking
waren gekomen met politie en justitie. Zij hadden al meerdere delicten gepleegd
en waren ook minder goed te corrigeren. Uit de evaluatie van de pilot van
Rotterdam is gebleken dat de aanpak volgens het FF Kappemodel bij een dergelijke
zwaardere doelgroep niet werkt. In Utrecht gaat het om een aanpak in drie
fasen met achtereenvolgens een waarschuwingsbrief, een gedragscontact en een
(bestuurlijke) interventie, eventueel in de vorm van een bevel van de burgemeester.
De vormgeving van de bestuurlijke interventie annex het burgemeestersbevel
wordt in Utrecht nog nader uitgewerkt. Een bevel op grond van het in het wetsvoorstel
Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast voorgestane
nieuwe artikel 172a Gemeentewet is daarbij één van de mogelijkheden.
De brief wordt in een persoonlijk gesprek uitgereikt en uitgelegd aan de jongere.
Het gedragscontract wordt aan de jongere uitgereikt in een persoonlijk gesprek
met de jongere en diens ouders/verzorgers. De ouders/verzorgers van de jongere
moeten het gedragscontract ook tekenen waardoor ook zij verantwoordelijk zijn
voor de naleving van het contract. In de laatste fase kan aan de betrokkene,
indien nog steeds sprake is van overlast en hij zich niet aan het contract
houdt of het contract niet wil ondertekenen, een bevel door de burgemeester
worden gegeven of kan anderszins een interventie volgen.
 
 De gemeente Utrecht wil het gedragscontract voor jongeren bovendien aantrekkelijker
maken door de jongere die zich aan het contract houdt ook wat te bieden. Hierbij
dient te worden gedacht aan de deelname aan een activiteit of een hulpaanbod.
In tegenstelling tot de Rotterdamse pilot betreft het contract dus niet alleen
plichten, maar ook «rechten» zodat het contract, naar mag worden
aangenomen, voldoende uitnodigend is. Zodra de pilot concretere vormen heeft
aangenomen, kan een en ander in uitvoering worden genomen. De effecten en
werkwijzen in de Utrechtse pilot zullen vervolgens worden geëvalueerd. 
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst