Wet internationale misdrijven; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20022003-28337, nr. 108a h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-04-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28337 nr. 108a

21-03-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Inhoud wetsvoorstelStrafrechtelijke immuniteitenReikwijdte wetsvoorstelToepassing wetsvoorstelStrafbepalingenComplementariteitsbeginselUitleg van de Grondwet door de rechterSplitsing «opsporing» en «vervolging»Politiek misdrijf3. ArtikelenArtikel 1, eerste lid sub cArtikel 1, eerste lid sub fArtikel 3, tweede lidArtikel 4Artikel 4, eerste lid aanhefArtikel 4, eerste lid onder iArtikel 4, tweede lid, sub dArtikel 5Artikel 5, eerste lid, sub gArtikel 5, eerste lid, sub hArtikel 5, tweede lid, sub dArtikel 5, derde lid, sub dArtikel 5, vierde en vijfde lidArtikel 5, vijfde lid, sub dArtikel 5, vijfde lid, sub g, h en iArtikel 5, vijfde lid, sub mArtikel 5, zesde lidArtikel 6, derde lidArtikel 8Artikel 15Artikel 21, lid 2Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28337Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 28337, nr. 108aOrigineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: onbekend

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 337Regels met betrekking tot ernstige schendingen van het internationaal
humanitair recht (Wet internationale misdrijven)nr. 108aVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld 21 maart 2003Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende
vragen.1. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij steunden het wetsvoorstel en zij steunden
ook de keuzes die het kabinet heeft gemaakt zowel met betrekking tot de structuur
van het wetsvoorstel, de relatie tot andere wetten, het merendeel van de formuleringen
van de strafbepalingen als ook de keuzes die zijn gemaakt op het punt van
de rechtsmacht, met in begrip van de immuniteiten. In dit verband spraken
de leden van de CDA-fractie hun grote waardering uit voor de zeer overzichtelijke
en lucide memorie van toelichting. Lezing daarvan was voor hen dan ook buitengewoon
instructief. De vragen van deze leden concentreerden zich op enkele meer algemene
thema's en op een aantal meer specifieke onderdelen per artikel.De komst van het Internationale Strafhof sluit niet uit, dat in de toekomst
bijzondere tribunalen in het leven zullen worden geroepen zoals thans ten
aanzien van het voormalig Joegoslavië en Rwanda. Dat riep bij de leden
van de CDA-fractie de vraag op welke waarde de Nederlandse rechter in de toekomst
kan toekennen aan jurisprudentie van deze tribunalen. Dat is met name van
belang bij een tamelijk open delict als genocide, maar speelt uiteraard ook
een rol bij andere internationale misdrijven. Voorts was een vraag van deze
leden welke rol voor de Nederlandse rechter de Elements of Crime, behorend
bij het Statuut van het Internationale Strafhof, kunnen spelen. Zou het kabinet
op deze samenhangende vragen nader willen ingaan?De leden van de fractie van de VVD hadden
met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij wilden zich in
hun schriftelijke inbreng beperken tot enkele vragen over immuniteiten. De leden behorende tot de PvdA-fractie verwelkomden
het wetsvoorstel en de toelichting als een degelijk werkstuk. Zij konden er
zich in vinden dat het kabinet besloten heeft de Wet Oorlogsstrafrecht te
handhaven, en deze op dit moment – om praktische redenen – niet
in deze «codificatie» op te nemen.Deze leden hadden kennisgenomen van de debatten aan de overzijde inzake
de beperkte universele jurisdictie, de omvang van de geregelde immuniteiten
van bepaalde politieke ambten en de verjaring. Hoewel zij van mening zijn
dat over deze kwesties in dit wetsvoorstel niet het laatste woord gesproken
is, wilden zij op die discussie thans niet terug komen. Wel vroegen zij nog
op een aantal punten nadere opheldering.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden
van de CU-fractie hadden met belangstelling van
het wetsvoorstel kennis genomen. Zij achtten de inhoud van het voorstel en
de toelichting daarop goeddeels bevredigend. Niettemin hadden zij er behoefte
aan het kabinet enkele vragen voor te leggen.2. Inhoud wetsvoorstelStrafrechtelijke immuniteitenHet kabinet kiest ook in deze wet uitdrukkelijk voor secundaire universele
rechtsmacht. In de memorie van toelichting wordt dat uitvoerig beargumenteerd.
Met name is het kabinet vrij uitvoerig ingegaan op de uitspraak van het Internationale
Gerechtshof in de zaak van Kongo tegen België. Daarbij gaat het om het
aspect van de rechtsmacht dat wordt bepaald door internationale strafrechtelijke
immuniteiten. De leden van de CDA-fractie begrepen
de memorie van toelichting aldus, dat dergelijke immuniteiten in het kader
van de Wet internationale misdrijven niet van toepassing zijn indien de verdachte
heeft gehandeld «in a private capacity». Het leek hen juist op
dit punt aan te sluiten bij de jurisprudentie van het Internationale Gerechtshof.
Zij vroegen zich echter af of deze beperking op de immuniteiten wel is terug
te vinden in artikel 16 van het wetsvoorstel. Ook na lezing van de nota naar
aanleiding van het verslag hadden de leden van de CDA-fractie de indruk, dat
genoemde wetsbepaling het arrest van het Internationale Gerechtshof niet volgt.Daarnaast constateerden zij, dat artikel 16 zó strikt omschreven
is, dat ook toekomstige jurisprudentie op het punt van de immuniteiten niet
zonder wetswijziging zal kunnen worden gevolgd in Nederland. De noodzaak van
wetswijziging roept dan ook direct weer het probleem op van de terugwerkende
kracht. Waarom is niet overwogen artikel 16 zó te formuleren, dat immuniteiten
worden gerespecteerd, tenzij het internationale recht een immuniteit niet
of niet langer erkend?Het begrip «in a private capacity» is bovendien – al
was het maar doordat het pas in het arrest van het Internationale Gerechtshof
van 14 februari 2002 voor het eerst in het internationale recht is geïntroduceerd –
een begrip dat nog wel nadere invulling behoeft. Terecht wijst de memorie
van toelichting erop, dat het begrip enger is dan bijvoorbeeld het begrip
«non-official acts» en dat het om die reden dan ook vervolgens
wel ruim moet worden uitgelegd om het karakter van de immuniteit als immuniteit
niet aan te tasten. Dat neemt niet weg, dat er in de praktijk onmiskenbaar
een grijze zone aanwezig kan zijn. Overheden kunnen zich immers bedienen van
privaatrechtelijke rechtspersonen of van andere publiekrechtelijke rechtspersonen
dan territoriale, waardoor bij toepassing van een strikte interpretatie van
het begrip «in a private capacity» er een situatie kan ontstaan
dat een onwenselijk beroep op immuniteit mogelijk is. De leden van de CDA-fractie dachten hierbij aan de volgende voorbeelden.
In een staat bestaan civielrechtelijke rechtspersonen die beveiligingstaken
uitoefenen, maar in de praktijk een soort militiefunctie hebben, terwijl leden
van een regering de leiding hebben van zo'n privaatrechtelijke rechtspersoon
(formeel of feitelijk). Een functionele publiekrechtelijke rechtspersoon of
een civielrechtelijke rechtspersoon kan beschikken over wapens die ter beschikking
worden gesteld aan combattanten – al dan niet in eigen land –
voor het verrichten van internationale misdrijven, terwijl leden van regering
leiding geven (formeel of feitelijk) aan zo'n rechtspersoon. Buiten het specifieke
terrein dat door dit wetsvoorstel wordt bestreken, dachten de leden van de
CDA-fractie ook aan de situatie, dat bijvoorbeeld leden van de regering beschikken
over financiële middelen op bankrekeningen in het buitenland op naam
van civielrechtelijke of semi-publiekrechtelijke rechtspersonen waarmee terroristische
activiteiten of mensensmokkel, illegale wapenhandel of drugssmokkel wordt
bedreven. Gaarne vernamen de leden hier aan het woord de visie van het kabinet
op deze problematiek.Het kabinet maakt in de memorie van toelichting (blz. 19 e.v.) zeer duidelijk
dat het leerstuk van de universele rechtsmacht sterk in beweging is en dat
vragen rijzen over de precieze grenzen, zo vervolgen de leden van de VVD-fractie. In dat verband verwijst het naar de Pinochet-uitspraken
van het Engelse House of Lords en de uitspraak van het Internationale Gerechtshof
in de zaak Congo-België inzake het arrestatiebevel dat in 2000 werd uitgevaardigd
tegen de toenmalige Kongolese minister van Buitenlandse Zaken Yerodia.In de memorie van toelichting (blz. 20) wordt gesteld dat de vervolging
van voormalige buitenlandse staatshoofden, regeringsleiders en ministers van
buitenlandse zaken voor een vreemde nationale rechter mogelijk wordt geacht
«met betrekking tot daden verricht voorafgaand aan of na afloop van
hun ministerschap dan wel met betrekking tot daden die zij «in a private
capacity» hebben verricht tijdens hun ministerschap.» Ook de leden
van de VVD-fractie wilden graag een precisering van het begrip «private
capacity», dit ook in relatie tot «non-official acts».Deze leden wilden tevens weten hoe daden verricht tijdens een ministerschap
en daden verricht «in a private capacity» zich tot elkaar verhouden
in het geval van staten die in toenemende mate door de internationale gemeenschap
als «failed states» of «rogue states» worden getypeerd.
Kan het onderscheid tussen daden-in-functie en daden voor of na het uitoefenen
van de functie dan wel private handelingen, gezien deze ontwikkeling, nog
wel onverkort staande worden gehouden?Het was de leden van de fracties van SGP en CU uit
artikel 16 niet duidelijk geworden hoever de immuniteit na afloop van de genoemde
functies werkt. Wat betekent het dat iemand na afloop van de uitoefening van
de functie kan worden berecht voor feiten die tijdens die functie zijn begaan
«in a private capacity»? En wat betreft het dat aan de daden die
«in a private capacity» zijn begaan een ruime interpretatie moet
worden gegeven, wilden ook deze leden weten.De leden van de SGP- en CU-fracties beschouwden de universele rechtsmacht
die de Nederlandse rechter wordt toegekend als de hoeksteen van het wetsvoorstel.
Voor de voorwaarde dat de verdachte zich in Nederland bevindt, is het moment
van aanhouding beslissend. Om actief op te kunnen sporen zodra een «verdachte» –
kortstondig – in Nederland verblijft, zou pro-actieve gegevensverzameling
mogelijk zijn aan de hand waarvan een vervolgingsbeslissing zou kunnen worden
genomen. In dit verband verzochten deze leden om een toelichting op de woorden van de minister van Justitie, uitgesproken tijdens het wetgevingsoverleg
van 16 december 2002 (stuk nr. 22, p. 11, r.k.)., wat betreft het getuigenverhoor
en de verplichting om onder dwang te antwoorden. Verder vroegen deze leden
in hoeverre het aanleggen van een dossier is toegestaan zonder dat er een
directe relatie is met opsporing.Reikwijdte wetsvoorstelHet kabinet heeft voorts dit wetsvoorstel uitdrukkelijk niet beperkt tot
natuurlijke personen. Derhalve kunnen ook rechtspersonen vervolgd worden.
Dit riep voor de leden van de CDA-fractie de vraag
op of ook de Staat als verdachte van enig misdrijf onder deze wet zou kunnen
worden vervolgd. Zij zouden graag van het kabinet een reactie vernemen op
dit punt en verzochten daarbij tevens de aanbevelingen van de Commissie-Roelvink
in de beschouwing te betrekken.Ten aanzien van het toepassingsbereik stelden de leden van de SGP en CU-fracties een vraag
over artikel 3 (genocide). Zij meenden begrepen te hebben dat bij de bepaling
van de definitie van genocide de «elements of crimes» een leidraad
vormen. Zij vroegen welke bijdrage deze kunnen leveren aan de (praktische)
invulling van de elementen «nationaal», «etnisch»,
«raciaal» of «religieus». Is hierbij de rechtspraak
van de ad hoc tribunalen richtinggevend?Toepassing wetsvoorstelVoor de toepassing van het onderhavige wetsvoorstel is het vaststaan van
een gewapend conflict in enkele bepalingen van grote betekenis. In dit verband
rees bij de leden van de CDA-fractie de vraag
welke betekenis – dus ook voor de Nederlandse opsporingsautoriteiten
en de Nederlandse rechter – uitspraken kunnen hebben van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties of de Veiligheidsraad, respectievelijk
van organen van regionale collectieve veiligheidsorganisaties als de NAVO.In de memorie van toelichting wordt voorts opgemerkt, dat al dan niet
gewapende handelingen van groeperingen in het kader van bijvoorbeeld georganiseerde
misdaad niet snel kunnen kwalificeren als een niet-internationaal gewapend
conflict. Denkend aan de al jarenlang voortdurende situatie in Columbia, vroegen
de leden van de CDA-fractie of dit niet een voorbeeld is van een land dat
binnen zijn grenzen een organisatie kent, de FARC, die vanwege de bindingen
met drugshandel en andere vormen van georganiseerde criminaliteit in de regio,
met name in het Caraïbisch gebied, zich toch wel degelijk kwalificeert
als een organisatie waarvan handelingen onder de werking van in ieder geval
artikel 6 van het onderhavige wetsvoorstel zou kunnen worden gebracht.StrafbepalingenBij verscheidene strafbepalingen speelt kennis of wetenschap bij de verdachte
een belangrijke rol (zie artikel 4 lid 1, aanhef; artikel 5, tweede lid sub
c onder 2 en onder 3). In de memorie van toelichting wordt (onderaan pagina
5, bovenaan pagina 6) opgemerkt, dat dit bestanddeel van de delictsomschrijvingen
wordt gedekt door de leer van het voorwaardelijk opzet. Een en ander speelt
ook een rol bij artikel 30 van het Statuut, dat strafrechtelijke aansprakelijkheid
van misdrijven verbindt met opzet en wetenschap. De leden van de CDA-fractie
hadden de indruk, dat de leer van het voorwaardelijk opzet vooral ziet, zo
niet: uitsluitend, op de te verwachten gevolgen van het handelen van het verdachte
individu zelf. Daar waar in het internationaal strafrecht wordt gesproken
over kennis of wetenschap, lijkt het er ook vooral om te gaan,
dat de individuele verdachte zijn handelingen verrichtte met kennis van of
wetenschappen omtrent het feit, dat dat handelen onderdeel uitmaakt van een
aanval als bedoeld in artikel 4 of artikel 5, eerste lid sub c. In het geval
van deze laatste bepaling doet het immers niet terzake of de verdachte zelf
iemand heeft gedood of verwond, respectievelijk is het ook onverschillig of
een causaal verband kan worden gelegd tussen het individuele handelen van
de verdachte en de gevolgen van de aanval voor individuele burgers of burgerobjecten.
Gaarne vernamen de leden van de CDA-fractie de visie van het kabinet op dit
punt.Daaraan verbonden zij ook nog de vraag uiteen te zetten wat de verhouding
is tussen het begrip wetenschap in artikel 5 en het begrip kennis in artikel
4. Voorts verbonden de leden hier aan het woord aan deze problematiek de vraag
in welke mate de begrippen wetenschap en kennis objectieve criteria met zich
meebrengen, dan wel een subjectief karakter hebben. In dat verband wezen zij
ook op de toelichting op pagina 28 onderaan van de memorie van toelichting
met betrekking tot artikel 33, eerste lid van het Statuut. Uit die bepaling
vloeit voort, dat de ondergeschikte zich op een strafuitsluitingsgrond kan
beroepen wanneer hij wettelijk verplicht was het bevel op te volgen en hij
geen kennis had, noch behoefde te hebben van de
onwettigheid van het bevel. De laatste toevoeging – noch behoefde te
hebben – brengt immers een objectiverend element in, hetgeen ook gevolgen
heeft voor de toepassing van het leerstuk van het voorwaardelijk opzet. Overigens
merkten de leden van de CDA-fractie op, dat artikel 11 in dit opzicht artikel
33, eerste lid van het Statuut niet volledig incorporeert. Gaarne ontvingen
deze leden ook op beide aspecten een reactie van de zijde van het kabinet.ComplementariteitsbeginselDe opmerking over artikel 11 juncto 33, eerste lid van het Statuut bracht
de leden van de CDA-fractie ook bij het standpunt
van het kabinet omtrent de betekenis van het complementariteitsbeginsel voor
de toepassing van het onderhavige wetsvoorstel door de Nederlandse rechter.
Het kabinet zegt op bladzijde 29 van de memorie van toelichting, dat het beginsel
niet met zich meebrengt, dat aan nationale berechting dezelfde formeel- en
materieelrechtelijke voorwaarden en eisen mogen worden gesteld als door het
Statuut worden geformuleerd voor de berechting door het Strafhof. Dat zou
onpraktisch zijn en ook tot de nodige onzekerheid leiden. De Nederlandse rechter
zou dan immers deelnemingsbepalingen en strafuitsluitingsgronden moeten toepassen
die net even anders luiden dan de bepalingen waarmee hij gewend is te werken
en om die reden acht het kabinet ook een rechtstreeks beroep van de verdachte
in een Nederlandse strafzaak op bepalingen uit deel 3 van het Statuut met
voorbijgaan aan de desbetreffende Nederlandse bepalingen niet mogelijk.Dit laatste nu achtten de leden van de CDA-fractie een te vergaande conclusie.
In het algemeen lijkt juist, dat – zeker zolang de internationaal-rechtelijke
jurisprudentie maar een beperkt corpus omvat – de Nederlandse rechter
meer houvast heeft aan de formulering uit het Nederlandse strafrecht van bijvoorbeeld
deelnemingsbepalingen en strafuitsluitingsgronden dan aan de bepalingen uit
deel 3 van het Statuut. Indien echter bepalingen uit de Statuten gunstiger
zijn voor de verdachte dan de bepalingen uit het Nederlandse strafrecht, resp.
jurisprudentie van het Internationale Strafhof met betrekking tot een dergelijke
bepaling van het Statuut evident gunstiger blijkt voor een verdachte dan de
Nederlandse bepaling, dan brengt, zo leek het de leden van de CDA-fractie,
het lex mitior-beginsel met zich mee dat de Nederlandse rechter die voor de verdachte gunstiger bepaling zal moeten toepassen. Dat klemt temeer
in die gevallen, waar de Nederlandse strafbepaling letterlijk of vrijwel letterlijk
is overgenomen uit het Statuut. Zou dat anders zijn, dan zou de verdachte
er een rechtens te respecteren belang bij hebben niet door de Nederlandse
strafrechter, maar door het Internationaal Strafhof te worden beoordeeld.Op bladzijde 2 van de memorie van toelichting wordt terzake van de verhouding
van het Statuut van het Internationaal Strafhof en het wetsvoorstel gewezen
op het complementariteitsbeginsel. De leden van de SGP
en CU-fracties vroegen hoe de woorden van het Statuut «complementary
to national criminal jurisdictions» moeten worden opgevat. Wijst de
tekst van het Statuut er niet op dat het Internationale Strafhof een aanvulling
op de nationale rechtsmacht betreft? Is het complementariteitsbeginsel ook
niet in die zin ontoereikend dat in het wetsvoorstel feiten zijn opgenomen
die niet in het Statuut zijn opgenomen, zoals foltering sui generis? Is het
niet zó dat de eigenlijke grond van het wetsvoorstel in plaats van
in het complementariteitsbeginsel is gelegen in het streven een einde te maken
aan straffeloosheid van genoemde feiten? Wil complementariteit niet eerst
en vooral benadrukken dat het Internationaal Strafhof, anders dan de beide
ad hoc tribunalen voor Joegoslavië en Rwanda, niet het primaat heeft?Uitleg van de Grondwet door de rechterDe leden van de PvdA-fractie merkten op dat
op bladzijde 15 van het verslag van het Wetgevingsoverleg van 18 december
de minister van Justitie stelt: «Daar kan nu geen sprake van zijn, want
anders gaat de wetgever willens en wetens in tegen een uitdrukkelijke uitleg
van de Grondwet door de rechter. Dat zou ik als lid van het kabinet niet voor
mijn verantwoording willen nemen». Het ging over uitleg van art.16 Grondwet
door de Hoge Raad in zijn arrest inzake de Decembermoorden. Op zich achtten
de leden behorende tot de PvdA-fractie het verbod van terugwerkende kracht
strafbepalingen een zeer groot goed. Maar is terugwerkende kracht van strafbepalingen
in alle omstandigheden door art.16 GW verboden, ook wanneer het gaat om misdaden
tegen de mensheid, genocide etc.? De Hoge Raad komt tot deze conclusie, doch
aan welk constitutioneel beginsel ontleent de minister zijn bovengenoemde
uitspraak? Meent de minister dat de wetgever vanwege deze rechterlijke uitspraak
niet bevoegd zou zijn om art.1 WvStr zodanig te wijzigen, of in het voorliggende
wetsvoorstel zodanige bepalingen op te nemen, dat terugwerkende kracht van
strafbepalingen inzake misdaden tegen de mensheid terugwerkende kracht krijgen?
Is niet de uitleg van de Grondwet, zo vroegen deze leden, op grond van art.120GW
uiteindelijk opgedragen aan de wetgever, die om goede redenen tot andere conclusies
kan komen dan de rechter?Op dezelfde pagina 15 van het verslag van 18 december stelt de minister
dat «algemeen verbindende voorschriften waarin strafsancties worden
gesteld slechts uit hoofde van de wet kunnen worden gevestigd». Hij
trekt daaruit de conclusies dat verdragen die zulke sancties bevatten geen
directe werking kunnen hebben, en dus omgezet moeten worden in Nederlands
geldend recht door de wet. De leden behorende tot de PvdA-fractie vroegen
waarop dit standpunt van het kabinet is gebaseerd. De tekst van art. 93 GW
bevat ten aanzien van de directe werking naast de noodzaak van voorafgaande
bekendmaking slechts één beperking: de bepalingen van verdragen
moeten, om verbindende kracht te krijgen, «naar haar inhoud een ieder
kunnen verbinden».De minister grondt zijn stelling dat hier van directe werking geen sprake
kan zijn op argumenten betreffende de rechtszekerheid. Maar, zo vroegen deze leden, dat geldt toch voor het hele leerstuk van de directe werking
van bepalingen van verdragen: het kan er toe leiden dat onduidelijk is hoe
het geldend recht luidt. Toch luidt art. 93 GW zoals het luidt. Deze leden
vroegen het kabinet daarom om een meer onderbouwd betoog waarom strafbepalingen
een uitzondering zouden moeten vormen op art. 93 GW.Splitsing «opsporing» en «vervolging»In de discussie aan de overzijde heeft de minister betoogd dat het plegen
van opsporingshandelingen, terwijl de betrokkene nog niet binnen de Nederlandse
rechtsmacht is, en dus vervolgd kan worden, strijd zou opleveren met grondrechten
van de betrokkene. De leden behorende tot de PvdA-fractie zouden deze stelling
graag onderbouwd willen zien. Kan het niet juist dienstbaar zijn om opsporingshandelingen
te verrichten die verder gaan dan het verzamelen van beschikbare informatie,
nu het steeds feitelijk mogelijk is dat een verdachte van internationale misdrijven
onverwacht op Nederlands grondgebied wordt aangetroffen en dan gegevens voorhanden
moeten zijn op grond waarvan hij kan worden vastgehouden?Politiek misdrijfHoe is de verhouding, zo vroegen deze leden, tussen art. 12 van het wetsvoorstel
en art. 4 lid 1 sub h, in welk laatste artikel vervolging op politieke gronden
in bepaalde omstandigheden tot een misdrijf wordt verklaard?3. ArtikelenArtikel 1, eerste lid sub cZagen de leden van de CDA-fractie het goed,
dat de toevoeging na deportatie van de woorden «of onder dwang overbrengen»
uitsluitend beoogt een synonieme omschrijving te geven?Artikel 1, eerste lid sub fZagen de leden van de CDA-fractie het goed, dat de hier bedoelde opzet
zowel aanwezig moet zijn op het moment waarop een vrouw zwanger is gemaakt,
als op het moment waarop zij onrechtmatige gevangen is gezet? Indien dat laatste
juist is, zal het feit niet zo eenvoudig te bewijzen zijn, kwam het hen voor.Artikel 3, tweede lidHier wordt gesproken over opruiing in het openbaar, zo vervolgden de leden
van de CDA-fractie. Internet is een semi-openbaar middel van communicatie;
er kunnen immers ruime groepen van personen deelnemen aan bijvoorbeeld nieuwsgroepen.
Formeel is er soms een toetredingshandeling nodig, maar in de praktijk bestaat
dat dan uit het doen registreren van een aantal gegevens, waarna men automatisch
toegang heeft tot informatie die op zo'n nieuwsgroep wordt gezet en ook zelf
informatie daaraan kan toevoegen. Deze leden stelden de vraag of er dan toch
sprake is van openbaarheid, of juist niet.Aansluitend vroegen de leden van de SGP en CU-fracties of reeds een eenduidige uitleg van het begrip
«samenspanning» in artikel 3, lid 2, kan worden gegeven. Artikel 4Kan het kabinet, zo vroegen de leden van de PvdA-fractie,
nog iets meer onderbouwen waarom in art. 4 van het wetsvoorstel niet wordt
gekozen voor de term «bevolking» in plaats van «burgerbevolking»,
daar een aanval op militaire non-combattanten (zoals die op het Pentagon op
11.9 2001) zou behoren te vallen onder de delictsomschrijving. Het kabinet
beroept zich met enig recht op de tekst van het Statuut van het Strafhof.
Maar hoe moet in het voorkomende geval tegen verdachte worden opgetreden wanneer
een aanval zich niet richt op burgers, maar om non-combattante militairen?De vertaling van «menselijkheid» in het Engels levert het
woord «humaneness» op. Hoe komt het dat het kabinet in dit wetsvoorstel
«humanity» vertaalt met «menselijkheid», zo vroegen
deze leden.Met betrekking tot dit artikel (misdrijven tegen de menselijkheid) stelden
de leden van de fracties van de SGP en deCU de vraag of de omschrijving van «vervolging»
niet beter aan het einde van artikel 4, lid 1 had kunnen worden geplaatst,
aangezien in de omschrijving ervan wordt teruggegrepen op de andere in artikel
4, lid 1 genoemde handelingen. Deze leden gingen ervan uit dat voor de definiëring
van een «aanval gericht tegen een burgerbevolking» kan worden
teruggevallen op artikel 7.2 van het Statuut. Uit dat artikel blijkt dat de
handelingen moeten plaatsvinden «ter uitvoering van of met het oog op
de voortzetting van het beleid». Deze leden hadden begrepen dat dit
beleid ook het beleid van bepaalde private groepen of organisaties kan zijn.
De «draft elements of crimes» specificeren voorts dat het beleid
de gedragingen «actief» moet aanmoedigen of bevorderen. Betekent
dit dat een opzettelijk niet handelen ter aanmoediging of bevordering van
de handelingen niet volstaat?Artikel 4, eerste lid aanhefDe leden van de CDA-fractie vroegen wat wordt
verstaan onder «kennis van de aanval». Omvat dat mede kennis van
het wijdverbreide of stelselmatige karakter van de aanval?Artikel 4, eerste lid onder iWordt onder gedwongen verdwijning van personen ook verstaan het doen verdwijnen
van personen, zo vroegen de leden van de CDA-fractie. Is voor het vervullen
van de delictsomschrijving ook voldoende, dat één persoon gedwongen
verdwijnt?Artikel 4, tweede lid, sub dOok hier stelden de leden van de CDA-fractie de vraag of het om een meervoud
aan personen moet gaan.Artikel 5Het voorgestelde artikel (oorlogsmisdrijven) lijkt op de omvangrijke strafbepaling
uit het Nederlandse recht. De leden van de fracties van SGP en CU vroegen of het de overzichtelijkheid
en toegankelijkheid niet ten goede zou zijn gekomen indien deze oorlogsmisdrijven
zouden zijn gecategoriseerd, zoals in het Duitse Völkerstrafgesetzbuch
is gedaan. Het onderscheid tussen artikel 5 (internationaal gewapend conflict)
en artikel 6 (niet-internationaal gewapend conflict) brengt mee dat de Nederlandse
rechter per geval het karakter van een specifiek conflict zal moeten bepalen.
Deze leden stelden de vraag of dit wel altijd een gemakkelijke taak
zal zijn, mede gezien het vaak onduidelijke en zich ontwikkelende karakter
van conflicten en de mogelijke overlap van typen conflicten.Artikel 5, eerste lid, sub gHet viel de leden van de CDA-fractie op, dat hier het woord wederrechtelijke
is toegevoegd aan het begrip deportatie, terwijl in de definitiebepaling van
artikel 1, tweede lid, sub c het wederrechtelijke al is gegeven. Voorts viel
hen op, dat hier ook wordt gesproken over verplaatsing, waarbij niet meer
gerefereerd wordt aan dwang. Kan het kabinet dit toelichten?Artikel 5, eerste lid, sub hHier wordt gesproken van gijzelaars in meervoud, zo merkten de leden van
de CDA-fractie op. Vereist vervulling van delictsomschrijving inderdaad dat
het meerdere personen betreft? Zij wezen in dit verband ook op het bepaalde
in hetzelfde artikel van lid 2, sub a en b, waar telkens gesproken wordt over
een persoon.Artikel 5, tweede lid, sub dWat is hier de ratio van het (cumulatief vereiste) bestanddeel «in
strijd met de Verdragen van Genève en het aanvullende protocol (I)»,
zo vroegen de leden van de CDA-fractie.Artikel 5, derde lid, sub dIs hier inderdaad uitdrukkelijk het meervoud bedoeld bij het doden of
verwonden van personen? Deze leden verwezen ook naar het enkelvoud sub e «een
combattant».Artikel 5, vierde en vijfde lidZagen de leden van de CDA-fractie het juist, dat verschillende delictsomschrijvingen
in feite uitsluitend van toepassing zijn op hun leidinggevende (zoals het
vierde lid onder a: het voorwerp van een aanval maken, sub d eveneens: voorwerp
van een aanval maken; in het vijfde lid sub a: een aanval richten op burgerobjecten,
etc.)?Artikel 5, vijfde lid, sub dDeze leden merkten op dat ook hier weer naast deportatie het verplaatsen
van de gehele bevolking of een deel daarvan wordt genoemd.Artikel 5, vijfde lid, sub g, h en iIn hoeverre is opzet hier een bestanddeel van de delictsomschrijving,
zo vroegen de leden van de CDA-fractie.Artikel 5, vijfde lid, sub mDe leden van de CDA-fractie vroegen het kabinet de verhouding toe te lichten
tussen deze delictsomschrijving en die van artikel 5, tweede lid, sub c, onder
2.Artikel 5, zesde lidDe leden van de CDA-fractie vroegen vervolgens hoe zij de positie van
een leidinggevende van een verdachte van één van deze feiten
moetenbeoordelen. Een en ander klemt temeer, omdat op zich de
verschillende delicten als omschreven in de leden 4 en 5 zich lijken te richten
op leidinggevenden, terwijl artikel 9 een leidinggevende een lagere straf
in het vooruitzicht stelt, indien hij zich erop kan beroepen, dat er uitsluitend
sprake is van een opzettelijk toelaten of een opzettelijk nalaten van contra-maatregelen.Artikel 6, derde lidIs ook hier niet in hoofdzaak sprake van een delictsomschrijving die zich
richt tegen leidinggevenden en wat is dan vervolgens de betekenis van het
vierde lid en de verwijzing naar het zesde lid van artikel 5?Artikel 8Wat betreft de strafbaarstelling van foltering (artikel 8 jo. artikel
1, lid 1, onder d en e) stelden leden van de fracties vanSGP en CU de vraag of hiermee tevens
is voorzien in de strafbaarstelling van foltering als bedoeld in het VN Folterverdrag,
dat dat wil zeggen als een strafbaar feit sui generis dat ook een incidenteel
geval kan betreffen, terwijl «torture» als oorlogsmisdrijf of
misdrijf tegen de menselijkheid deel uitmaakt van een groter geheel en daarom
veelal structuurcriminaliteit betreft.Artikel 15Had hieraan niet moeten worden toegevoegd: behoudens artikel 12, derde
lid van de Wet oorlogsstrafrecht, zo vroegen de leden van deCDA-fractie.Artikel 21, lid 2Onder verwijzing naar het artikel van Van Elst en Boot-Matthijssen in
NJB 4 oktober 2002, stelden de leden van de SGP
en CU-fracties voorts de vraag of de overgangsregeling
waarin de verjaring van foltering met terugwerkende kracht wordt afgeschaft
niet problematisch is (artikel 21, lid 2). Is die bepaling niet in strijd
met de regel dat reeds ingetreden verjaring niet kan herleven? Het kabinet
onderkent deze regel weliswaar, maar gaat het er niet ten onrechte vanuit
dat sinds 20 januari 1989 strafbaar gestelde foltering nog niet kan zijn verjaard?
Doordat de verjaringstermijnen voor jeugdige personen in artikel 77d, lid
1, WvSr wordt gehalveerd, is toch de verjaring in die gevallen reeds na 7,5
respectievelijk 9 jaar ingetreden.De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Jurgens (PvdA), Le Poole
(PvdA), Ruers (SP), Rosenthal (VVD) (plv. voorzitter),
Dölle (CDA, Kohnstamm (D66), Lodders-Elfferich (CDA), De Wolff (GL),
Van de Beeten (CDA) (voorzitter) en Broekers-Knol
(VVD) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20022003-28337-108a-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl