Voorstel van wet van de leden Dittrich en Haersma Buma tot afschaffing verjaringstermijn voor vervolging van o.a. moord; Gewijzigde memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28495, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28495 nr. 7

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De vervolgingsverjaring in het Wetboek van Strafrecht3. Bestaande uitzonderingen op de verjaringsregeling4. Verjaringsregelingen in andere landen5. Een nieuwe afweging van de argumenten voor verjaringInnovatie in de bewijsvoeringStrafbehoefte verdwijnt nietTijdsverloop vormt geen surrogaat-strafEen nieuwe verjaringsregeling6. Stuiting der verjaring7. Strafverjaring8. Overgangsrecht9. Inwerkingtreding10. Financiële consequenties11. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I, onder A en CArtikel I, onder B en Artikel IIIArtikel II
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28495Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 495Voorstel van wet van de leden Dittrich en Van Haersma Buma tot wijziging
van het Wetboek van Strafrecht in verband met het vervallen van de verjaringstermijn
voor de vervolging van moord en enkele andere misdrijven alsmede enige aanpassingen
van de regeling van de verjaring en de stuiting van de verjaring en de regeling
van de strafverjaringstermijn (opheffing verjaringstermijn bij zeer ernstige
delicten)nr. 7GEWIJZIGDE MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingIn het strafrecht moet waarheidsvinding een leidend beginsel zijn. Een
moordzaak die niet is opgelost, moet altijd tot vervolging en veroordeling
van de verdachte kunnen leiden. Dat is nu niet het geval. De dag nadat een
moord heeft plaats gevonden, begint de verjaringstermijn te lopen die voor
moord achttien jaar bedraagt. Zou er na achttien jaar en een paar dagen nieuw
bewijs gevonden worden dat naar een verdachte wijst en zou deze verdachte
zelfs een bekentenis afleggen, dan kan hij niet meer vervolgd en veroordeeld
worden. Het recht van het Openbaar Ministerie om de verdachte te vervolgen
is dan verjaard. Dit geldt ook voor de andere delicten die worden beschouwd
als de ernstigste in onze samenleving: die waarop een levenslange gevangenisstraf
staat. De initiatiefnemers vinden toepassing van een verjaringstermijn bij
deze delicten principieel onjuist; iemand die een zo ernstig misdrijf begaat
mag niet uitsluitend vanwege tijdsverloop aan justitiële vervolging ontsnappen.
Daarom willen zij de verjaringstermijn voor delicten waarop een levenslange
gevangenisstraf is gesteld schrappen uit het Wetboek van Strafrecht.De initiatiefnemers maken een nieuwe afweging ten aanzien van de belangrijkste
argumenten waarop de huidige verjaringsregeling bij haar totstandkoming in
de negentiende eeuw werd gebaseerd. Nu de ontwikkeling van allerlei nieuwe
technologieën, zoals DNA-onderzoek, fotografie en video, de mogelijkheid
van waarheidsvinding in «oude zaken» sterk heeft vergroot, rechtvaardigt
het argument dat misdrijven door een te groot tijdsverloop nauwelijks meer
te bewijzen zijn niet langer een verjaringstermijn van achttien jaar. Bij
zeer ernstige delicten, en in het bijzonder levensdelicten, kan het argument
dat de behoefte aan bestraffing na verloop van tijd zou afnemen een verjaringstermijn
van achttien jaar volgens de initiatiefnemers niet langer dragen. Ook het
argument dat een dader, die lange tijd heeft moeten leven met een slecht geweten,
geacht kan worden een surrogaatstraf te hebben ondergaan, kan een verjaringstermijn
van achttien jaar niet meer rechtvaardigen. Ten principale menen
de initiatiefnemers dat bij zeer ernstige misdrijven het leed dat aan het
slachtoffer, de nabestaanden en de samenleving als geheel is aangedaan zwaarder
moet wegen dan de behoefte om op een gegeven moment een streep onder een onopgeloste
zaak te zetten.Initiatiefnemer Dittrich (D66) hield daarom op 23 juni 2000 op de
opiniepagina van de Volkskrant een pleidooi voor afschaffing van de verjaringstermijn.
Op 27 juni 2000 stelde hij over dit onderwerp schriftelijke vragen, die
op 14 juli 2000 zijn beantwoord (Aanhangsel Handelingen II, 1999–2000,
nr. 1579). In het antwoord kondigde minister van Justitie Korthals aan
te zullen laten onderzoeken of er reden is om de verjaringstermijn bij levensdelicten
aan te passen. Naar aanleiding van de antwoorden van de minister heeft de
oorspronkelijke mede-initiatiefnemer Rietkerk (CDA) zich op de opiniepagina
van De Gelderlander van 19 augustus 2000 eveneens uitgesproken voor afschaffing
van de verjaringstermijn voor zeer ernstige delicten. Beide initiatiefnemers
besloten het onderzoek van de minister af te wachten.Bij brief van 5 november 2001 deelde minister van Justitie Korthals
de Tweede Kamer mee aanleiding te zien tot een wettelijke aanpassing van de
verjaringstermijnen. De minister wilde de verjaringstermijn bij delicten waarop
een levenslange gevangenisstraf staat echter niet opheffen, maar verlengen
tot dertig jaar. De verjaringstermijn voor delicten waarop meer dan tien jaar
gevangenisstraf is gesteld kon volgens de minister worden verlengd van vijftien
naar twintig jaar. Tevens stelde de minister enige wijzigingen van de stuitingsregeling
voor.Omdat het standpunt van de indieners, dat de verjaring voor de ernstigste
delicten moet worden afgeschaft, niet verenigbaar was met het standpunt van
de regering, zonden de indieners een initiatiefwetsvoorstel tot opheffing
van de verjaringstermijn ter advisering naar de Raad van State. Minister van
Justitie Korthals legde een eigen wetsvoorstel, tot verlenging van de verjaringstermijn,
aan enige betrokken instanties voor. In het onder verantwoordelijkheid van
minister van Justitie Donner bij de Raad van State aanhangig gemaakte wetsvoorstel
was voorgesteld om de verjaring voor moord af te schaffen. Minister Donner
liet vervolgens weten het standpunt van de regering te herzien en alsnog te
kiezen voor opheffing van de verjaringstermijn bij zeer ernstige misdrijven.
Hierdoor lag de weg vrij voor samenvoeging van de wetsvoorstellen van de indieners
en de regering.De initiatiefnemers en de regering sloegen de handen ineen en namen zich
voor gezamenlijk te komen tot een wetsvoorstel dat door de initiatiefnemers
zou worden ingediend. Er is overeenstemming bereikt over drie elementen. Onder
schrapping van artikel 70, eerste lid, onderdeel 5°, wordt een tweede
lid van dit artikel voorgesteld, dat bepaalt dat het recht tot strafvordering
terzake van misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf is gesteld, niet
verjaart. Daarmee wordt bereikt dat de meest strafwaardige delicten te allen
tijde strafrechtelijk vervolgbaar blijven. Voor deze misdrijven wordt, in
het geval zij door een jeugdige worden gepleegd, een verjaringstermijn van
twintig jaar voorgesteld. Het tweede element betreft een aanpassing van de
termijn, omschreven in artikel 70 onder 4° Wetboek van Strafrecht (Sr).
Voor misdrijven waarop meer dan tien jaar gevangenisstraf is gesteld, wordt
een verjaringstermijn van twintig jaar in plaats van de huidige vijftien jaar
voorgesteld. In de derde plaats wordt een aanpassing voorgesteld van artikel
72 Sr in die zin dat een daad van vervolging de verjaring ook stuit ten aanzien
van anderen dan de vervolgde en onafhankelijk van de vraag of de daad van
vervolging de vervolgde bekend of hem betekend is. Tevens wordt de mogelijkheid
van stuiting begrensd tot maximaal twee maal de wettelijke verjaringstermijn.
Het voorliggende wetsvoorstel strekt tot uitvoering van het gezamenlijke voornemen
van de initiatiefnemers en de regering.Gezien het vertrek uit de Tweede Kamer van mede-initiatiefnemer Rietkerk
op 21 mei 2003 wordt het voorstel verder mede-behandeld door de lid Van
Haersma Buma.Een voorontwerp van het wetsvoorstel van de regering, waarin de uitzondering
voor misdrijven waarop een levenslange gevangenisstraf is gesteld nog niet
was opgenomen, is ter consultatie gezonden aan de Raad voor de Rechtspraak
(RvdR), de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), het College van
procureurs-generaal van het Openbaar Ministerie (OM), de Nederlandse Orde
van Advocaten en het Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen
tezamen. Van deze instanties werd commentaar ontvangen, behoudens van de NOvA.
De NOvA heeft niet inhoudelijk gereageerd, aangezien naar haar oordeel de
voorgestelde wijzigingen de raadsman nauwelijks raken in zijn beroepsuitoefening.
Het Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen ondersteunen
het voorstel om de verjaringstermijnen aan te passen. De NVvR kiest ervoor
geen oordeel uit te spreken over de voorgestelde wijziging van de verjaringsregeling
nu hier sprake is van een politieke keuze en een politieke vertaling van een
maatschappelijke wens naar wetgeving. De RvdR respecteert de keuze om de verjaringstermijn
te wijzigen als voorgesteld. Het OM geeft aan dat het voorstel duidelijk op
een breed maatschappelijk draagvlak mag rekenen. In de toelichting op het
wetsvoorstel zal nader op de commentaren, in het bijzonder op de daarin gedane
suggesties, worden ingegaan.Hierna wordt eerst in kaart gebracht hoe de verjaringsregeling er naar
geldend recht uitziet, en welke overwegingen aan deze regeling ten grondslag
hebben gelegen. Daarna worden de voorstellen tot wijziging nader beargumenteerd.2. De vervolgingsverjaring in het Wetboek van StrafrechtUitgangspunt bij de regeling van de vervolgingsverjaring is artikel 70
Sr, waarin is neergelegd dat de verjaringstermijn oploopt naarmate de ernst
van het feit toeneemt. De verjaringstermijn vangt volgens artikel 71 Sr aan
op de dag na die waarop het feit gepleegd is, behoudens een aantal in de wet
neergelegde uitzonderingen. Artikel 72 Sr bepaalt dat elke daad van vervolging –
dat is een daad waardoor de rechter in de zaak wordt gekend – de verjaring
stuit, mits die daad de vervolgde bekend of hem betekend is. Schorsing van
de strafvervolging terzake van een prejudicieel geschil tenslotte schorst
ingevolge artikel 73 Sr de verjaring.Aan deze verjaringsregeling liggen vooral de volgende drie argumenten
ten grondslag (vgl. A. J. A. van Dorst, De verjaring van het recht
tot strafvordering, Arnhem 1985, p. 30):de problemen bij de bewijslevering nemen toe door tijdsverloop;de strafbehoefte vermindert door het verstrijken van de tijd, enhet inmiddels doorgemaakte leed (zoals een vrijwillige ballingschap) kan
voor de dader een surrogaat vormen voor de niet ondergane straf.Verjaring is door de wetgever destijds niet gezien als een sanctie op
dadenloosheid van het Openbaar Ministerie, of als verwezenlijking van de veronderstelling
dat afstand is gedaan van het vervolgingsrecht.De initiatiefnemers vinden, zoals reeds in de inleiding aangegeven, dat
de onderdelen van de onderbouwing van de verjaringsregeling voor zeer ernstige
misdrijven thans anders moeten worden gewogen. In het navolgende wordt ten
behoeve van die nieuwe weging ingegaan op bestaande uitzonderingen op de verjaringregeling.
Vervolgens komen de verjaringsregelingen bij ernstige delicten in de ons omringende
landen aan de orde.3. Bestaande uitzonderingen op de verjaringsregelingBij enkele zeer ernstige delicten wordt ook nu al een uitzondering gemaakt
op de algemene verjaringsregeling van het Wetboek van Strafrecht. Dat geldt
bijvoorbeeld voor oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid.
De wet van 8 april 1971, Stb. 210, houdende vaststelling van nadere regels
betreffende de verjaring van het recht tot strafvordering en uitvoering van
straf terzake van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid,
heft de verjaringstermijnen van deze delicten op. Deze wijziging spoort met
het Europees Verdrag van januari 1974 betreffende de niet-toepasselijkheid
van verjaring terzake van misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven.
Dit Verdrag is onlangs – op 23 juni 2003 – in werking getreden.
Daarbij werd aangevoerd (Kamerstukken II, 1968–1969, 10 251, nr. 3,
p. 5) dat oorlogsmisdrijven in de samenleving een zeer lange nawerking
hebben: «De herinnering daaraan vervaagt uiterst langzaam en de maatschappelijke
strafbehoefte blijft zo aanzienlijk, dat het tot grote onrust zou leiden,
indien na ommekomst van de geldende verjaringstermijnen geen bestraffing terzake
meer zou kunnen plaatsvinden. Bovendien kan met betrekking tot die misdrijven
lang niet in alle gevallen worden aangevoerd, dat door het tijdsverloop de
bewijsmogelijkheden worden verminderd. Zij zijn voorwerp van historisch onderzoek,
waardoor hun aard en omvang dikwijls juist beter aan de dag treden.»Uit deze overwegingen blijkt dat de argumenten die aan de verjaringsregeling
ten grondslag liggen bij bijzonder ernstige misdrijven ook nu reeds anders
worden gewogen. De samenleving is zozeer geschokt dat dit leidt tot een gerechtvaardigde
en blijvende behoefte aan toepassing van het strafrecht. Ook wordt de bewijsbaarheid
bij deze delicten niet altijd problematisch geacht. Daarbij wordt verwezen
naar historisch onderzoek, dat bij de opsporing van oorlogsmisdrijven vooral
van belang kan zijn omdat het de toedracht van lang tevoren gepleegde feiten
vastlegt op een wijze die strafrechtelijke oordeelsvorming op een later moment
(mede) mogelijk maakt. Naast wetenschappelijk onderzoek blijken ook getuigenverklaringen,
afgelegd ruim na achttien jaar na het plegen van deze misdrijven, in processen
tegen oorlogsmisdadigers toch nog in belangrijke mate aan de bewezenverklaring
te kunnen bijgedragen. Meer in het algemeen geldt dat de toenemende mogelijkheden
om de toedracht van lang voordien gepleegde strafbare feiten vast te stellen,
voor de inrichting van de verjaringsregeling van zeer ernstige delicten van
belang zijn.Dat de argumenten die aan de verjaringsregeling ten grondslag liggen bij
zeer ernstige misdrijven anders kunnen worden gewogen, blijkt ook uit het
Statuut van Rome inzake het Internationale Strafhof, Traktatenblad 2000, 120.
Artikel 29 bepaalt: «Misdrijven waarover het Hof rechtsmacht bezit verjaren
niet.» In dit verband wordt ook verwezen naar artikel 13 van de Wet
internationale misdrijven (hierna Wim te noemen; in werking getreden op 1 oktober
2003). Ingevolge deze bepaling verjaren de in die wet omschreven misdrijven,
met uitzondering van enige, lichtere oorlogsmisdrijven, niet. Artikel 13 komt
in de plaats van artikel 10 van de Wet oorlogsstrafrecht, waarin verjaringstermijnen
van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid zijn opgeheven.Tenslotte wijzen de indieners op de verjaringstermijn van ten aanzien
van minderjarigen gepleegde zedenmisdrijven. Sinds 1994 bepaalt artikel 71,
onderdeel 3° van het Wetboek van Strafrecht dat de verjaringstermijn bij
deze delicten pas begint te lopen wanneer degene tegen wie het misdrijf is
gepleegd achttien jaar wordt. Door deze verlenging van de verjaringstermijn
krijgen jeugdige slachtoffers van seksueel misbruik de kans om daar ook op
veel latere leeftijd nog tegen in het geweer te komen.De genoemde ontwikkelingen passen bij de bredere ontwikkeling om slachtoffers
en nabestaanden een betere positie in het Nederlandse en Europese recht te
geven.4. Verjaringsregelingen in andere landenDe verjaringsregelingen in de rechtsstelsels van de ons omringende landen
verschillen sterk.Engeland kent geen algemene wettelijke verjaringsregeling.Andere landen kennen langere verjaringstermijnen dan Nederland. Zo bepaalt
artikel 78 van het Duitse Strafgesetzbuch dat
moord en volkerenmoord niet verjaren. De verjaringstermijn voor strafbare
feiten bedreigd met meer dan tien jaar gevangenisstraf is in Duitsland op
twintig jaar gesteld, en voor strafbare feiten bedreigd met levenslange gevangenisstraf
geldt een verjaringstermijn van dertig jaar. De mogelijkheden om de verjaring
te stuiten, geregeld in artikel 78c Strafgesetzbuch, zijn, evenals de rechtsgevolgen
van zo'n stuitingsdaad, in Duitsland relatief beperkt.In Oostenrijk vervalt het recht op vervolging
van misdrijven waarop een levenslange gevangenisstraf staat niet door verjaring.
Feiten waarop meer dan tien jaar gevangenisstraf staat, zoals doodslag, verjaren
net als in Duitsland na twintig jaar.In Denemarken is wettelijk vastgelegd dat
moord en doodslag niet verjaren. De Deense wetgever hanteert daarvoor gelijksoortige
argumenten als de initiatiefnemers.In Frankrijk bepaalt artikel 7 van de Code
de procédure penale, kort gezegd, dat verjaring plaats vindt na het
verstrijken van een periode van tien jaar, gerekend vanaf de datum waarop
het strafbare feit is gepleegd, indien in de tussentijd geen enkele daad van
onderzoek of vervolging heeft plaats gevonden. Indien in die tussentijd wél
een of meer daden van onderzoek of vervolging hebben plaats gevonden, vindt
de verjaring plaats na tien jaar, gerekend vanaf de laatste vervolgingsdaad.
Dit geldt ook ten aanzien van personen die bij die vervolging niet betrokken
zijn of wanneer er geen verdachte bekend is. Het begrip «acte d'instruction
ou de poursuite» (daad van onderzoek of vervolging) uit voornoemd artikel
7 wordt dus ruim geïnterpreteerd. De ruime stuitingregeling verklaart
voor een belangrijk deel waarom de betrekkelijk korte verjaringstermijn in
Frankrijk in de praktijk zelden tot verjaring leidt in zaken waarin behoefte
aan strafvervolging bestaat.Dit leidt tot de conclusie dat de weging van de verschillende argumenten
voor een verjaringsregeling bij de ernstigste delicten in de ons omringende
landen tot verschillende uitkomsten heeft geleid. Dat schept ruimte voor de
initiatiefnemers om, in een veranderde maatschappelijke context, een eigen
afweging van de betrokken belangen te maken.5. Een nieuwe afweging van de argumenten voor verjaringNaar onze mening is vervolgingsverjaring, zoals geregeld in art. 70 sub
5 Wetboek van Strafrecht, onaanvaardbaar. Met name het verjaren van moord
heeft de laatste jaren regelmatig tot grote maatschappelijke beroering geleid.
Moord behoort, evenals andere delicten waarop een levenslange gevangenisstraf
staat, tot de meest schokkende misdrijven die er zijn. Deze delicten laten
bij de nabestaanden van het slachtoffer en bij de samenleving als geheel vaak
een onuitwisbare indruk na en kunnen, bijvoorbeeld in situaties van zinloos
geweld of in combinatie met een zedenmisdrijf, leiden tot sterke maatschappelijke
gevoelens van angst, onveiligheid en onmacht. Wij menen dat het niet te rechtvaardigen
is dat plegers van een dergelijk misdrijf uitsluitend door tijdsverloop aan
vervolging ontkomen. Ook de verjaringstermijn voor delicten waarop een gevangenisstraf
van meer dan tien jaar staat, behoeft aanpassing. De huidige verjaringstermijn
van vijftien jaar beschouwen wij als te knellend voor deze categorie van misdrijven,
die, na de delicten waarop een levenslange gevangenisstraf staat, worden beschouwd
als de ernstigste in onze samenleving. Voor de zwaarste twee delictscategorieën
komen wij tot een nieuwe weging van de traditionele argumenten
voor de verjaringsregeling: toenemende bewijsproblemen, afnemende strafbehoefte
en het reeds door de dader ervaren leed.Innovatie in de bewijsvoeringProblemen met de bewijsvoering rechtvaardigen niet langer dat de ernstigste
delicten na achttien jaar verjaren. Bij de invoering van het Wetboek van Strafvordering
in 1838 en het Wetboek van Strafrecht in 1881 stond de getuigenverklaring
nog centraal. Hoewel getuigenverklaringen, bijvoorbeeld in het geval van de
eerdergenoemde oorlogsmisdrijven, soms zelfs na meer dan achttien jaar nog
aan de bewijsvoering kunnen bijgedragen, moet worden erkend dat ze na verloop
van tijd onbetrouwbaarder kunnen worden. In de eenentwintigste eeuw is het
strafrecht echter al lang niet meer uitsluitend afhankelijk van het vervagende
en niet altijd even betrouwbare geheugen van de getuige.Technische opsporingsmiddelen zijn sinds de negentiende eeuw aanzienlijk
verbeterd. Allereerst door introductie van het gebruik van de vingerafdruk,
maar meer recent ook door het gebruik van foto-, film- en videocamera's. Audio-
en visuele registratietechnieken worden steeds verfijnder. Sinds de grootschalige
introductie van beveiligingscamera's worden ernstige misdrijven, zoals de
roofmoord op een benzinestationhouder of de dodelijke schietpartij tijdens
een bankoverval, steeds vaker vastgelegd. Ook na vele jaren kunnen de banden
worden afgespeeld en kan een moord of doodslag met behulp van deze technieken
worden opgelost.Het gebruik van DNA-materiaal in het strafrecht en strafprocesrecht leidde
tot een nieuwe revolutie in het bewijsrecht. Een haar, wat speeksel, een druppel
bloed of sperma of een huidschilfer, aangetroffen op het lichaam van het slachtoffer
of op de plaats van het delict, kan de eigenaar daarvan ook vele jaren later
nog met een misdrijf in verband brengen. Zo heropende het arrondissementsparket
te Amsterdam in 2002, mede op grond van nieuwe aanwijzingen uit DNA-onderzoek,
het onderzoek naar de moord op Corinna Bolhaar en haar twee kinderen in 1984.
De verdachte in deze zaak werd uiteindelijk tot levenslang veroordeeld; enkele
weken later hadden de nieuwe aanwijzingen niet meer kunnen leiden tot heropening
van de zaak, vanwege het verstrijken van de thans geldende verjaringstermijn.
Dat gebeurde bijvoorbeeld bij een andere Amsterdamse moordzaak uit 1982. Ondanks
recente nieuwe aanwijzingen uit met name DNA-materiaal kon geen vervolging
en veroordeling meer plaatsvinden omdat de verjaringstermijn in deze zaak
kort tevoren was verstreken. De initiatiefnemers tekenen nadrukkelijk aan
dat het aantreffen van lichaamsmateriaal op het slachtoffer of op de plaats
van het misdrijf niet automatisch betekent dat de eigenaar van dat lichaamsmateriaal
ook daadwerkelijk de dader van het misdrijf was. Wel vormt het gebruik van
DNA-materiaal een nieuwe en unieke vorm van bewijs, waarmee een misdrijf,
in samenhang met andere bewijsmiddelen, vaak na tientallen jaren nog kan worden
opgelost.Ook andere vormen van forensisch onderzoek en vernieuwende opsporingstactieken
dragen er toe bij dat «oude» zaken tegenwoordig na vele jaren
nog tot een oplossing kunnen komen. De indieners wijzen hierbij op de zogenaamde cold case squads, die ernstige zaken, waarin de identiteit
van een verdachte nog niet is vastgesteld, regelmatig opnieuw bezien en vaak
na lange tijd nog tot een oplossing brengen.De aandacht voor het bewijsaspect doet vermoeden dat de keuze die de regering
in de negentiende eeuw maakte om ook de ernstigste misdrijven te laten verjaren
vooral een pragmatische is geweest, ingegeven door de technische mogelijkheden
van die tijd. De indieners stellen daar thans de principiële keuze tegenover
dat daders van de ernstigste misdrijven altijd vervolgd moeten kunnen worden.
Waarheidsvinding en het bestraffen van onrecht moet bij deze delicten
steeds in volle omvang kunnen plaatsvinden, hoeveel tijd ook verstreken is.Strafbehoefte verdwijnt nietDe veronderstelling dat tijdsverloop de behoefte aan bestraffing doet
verminderen, volstaat volgens de indieners niet langer als grondslag voor
verjaring van de ernstigste misdrijven. Nabestaanden van het slachtoffer van
een moord of een ander zeer ernstig misdrijf blijven ook na verloop van de
verjaringstermijn met een groot verdriet achter. Hoewel nabestaanden een acceptatieproces
kunnen doormaken, heelt de psychische wond nooit helemaal. Bovendien zijn
er situaties waarbij de gevolgen van een misdrijf zich pas na geruime tijd
openbaren, bijvoorbeeld wanneer een jong kind als gevolg van een misdrijf
één van zijn ouders verliest en pas op latere leeftijd met de
traumatische gevolgen daarvan wordt geconfronteerd. Ook de veronderstelling
dat de samenleving als geheel de dood van het slachtoffer van een misdrijf
na verloop van tijd achter zich laat, wordt gelogenstraft. Zeker wanneer de
dader onbekend blijft en het misdrijf niet wordt opgehelderd, kan de ontrafeling
van het mysterie de maatschappij bezig blijven houden. Dat zal het veronderstelde
maatschappelijke herstelproces vaak blokkeren. Wanneer de dader na vele jaren
alsnog kan worden opgespoord, is de maatschappelijke verontwaardiging vaak
groot. De televisie, krant en andere massamedia dragen er in belangrijke mate
toe bij dat de samenleving oude, onopgeloste zaken tegenwoordig niet meer
vergeet; het collectieve geheugen is door de media versterkt.Tijdsverloop vormt geen surrogaat-strafHet derde argument voor verjaring – de gedachte dat het leed dat
de dader inmiddels heeft doorgemaakt een surrogaat kan zijn voor een niet
ondergane straf-, kan ook niet langer een zelfstandige reden voor de verjaring
van zeer ernstige delicten vormen. Of een verdachte daadwerkelijk door schuldgevoelens
wordt geplaagd is te zeer afhankelijk van de persoon en kan niet als algemeen
argument gelden. Waar een zelfgekozen ballingschap voor de duur van de verjaringstermijn
in de negentiende eeuw misschien nog kon worden beschouwd als een surrogaatstraf,
kan een langdurig verblijf in het buitenland tegenwoordig, nu communicatiemogelijkheden
met het thuisfront revolutionair zijn verbeterd (telefoon, televisie, internet)
en grenzen zijn vervallen, niet langer als alternatief voor een gevangenisstraf
worden beschouwd. Waar internationale rechtshulp thans veelal uitkomst biedt
bij verdachten die zich aan rechtsvervolging proberen te onttrekken, is de
mogelijkheid van vrijwillige ballingschap bovendien niet langer een voor de
hand liggend perspectief bij de waardering van de verjaringsregeling, al zijn
er – zoals ook het OM stelt in zijn advies over het regeringsvoorstel –
nog steeds landen waarmee Nederland geen geregeld rechtshulpverkeer heeft.De mogelijkheid dat de dader zijn leven na verloop van jaren heeft gebeterd,
mag ook geen zelfstandige reden zijn om hem vervolging te laten ontlopen.
Wel kan de rechter hier bij de strafoplegging vanzelfsprekend rekening mee
houden. Het argument dat het menselijk is om op een gegeven moment een streep
onder een onopgeloste zaak te zetten en dat de rust in het gezin van de dader
door vervolging na achttien jaar kan worden verstoord, houdt haar gelding,
maar moet het naar de overtuiging van de initiatiefnemers in zwaarte afleggen
tegen het leed dat aan het slachtoffer, de nabestaanden en de samenleving
als geheel is aangedaan. Bij zeer zware misdrijven geeft dat leed de doorslag.Met dit wetsvoorstel beogen de initiatiefnemers tenslotte een ongerijmdheid
in het strafrecht op te heffen. De verjaringstermijn is in de Nederlandse
regelgeving vrijwel altijd langer dan het wettelijke strafmaximum. Bij moord
en bij andere delicten waarop eenlevenslange gevangenisstraf
staat, is dat echter niet het geval; de verjaringstermijn bedraagt immers
slechts achttien jaar. De wetgever opent daarmee
de mogelijkheid dat een moordenaar een levenslange gevangenisstraf wordt opgelegd,
terwijl de niet-vervolgde dader al na achttien jaar vrijuit gaat. Met Van
Dorst (a.w., p. 330–331) en De Hullu (Materieel strafrecht, Deventer
2000, p. 127) achten de indieners deze situatie onwenselijk.Een nieuwe verjaringsregelingOp grond van het bovenstaande stellen de indieners voor het recht tot
strafvordering voor misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf is gesteld,
niet langer te laten verjaren. Tot de misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf
is gesteld behoren met name levensdelicten. Behalve aan moord (artikel 289
Sr) valt te denken aan gekwalificeerde doodslag (artikel 288 Sr) en aan tal
van gemeengevaarlijke delicten die de dood tot gevolg hebben gehad zoals brandstichting
(artikel 157 Sr).De termijn, omschreven in artikel 70, onder ten 4e Sr, wordt aangepast.
Voor misdrijven waarop meer dan tien jaar gevangenisstraf is gesteld, komt
de indieners een verjaringstermijn van twintig jaar passend voor.Wat betreft het jeugdstrafrecht kiezen de indieners voor een andere oplossing.
De voorgestelde verlenging van de termijn voor vervolgingsverjaring voor ernstige
delicten werkt door naar het jeugdstrafrecht. Ingevolge artikel 77d, eerste
lid, Sr worden de verjaringstermijnen voor door jeugdige personen gepleegde
misdrijven ingekort tot de helft van de in artikel 70, eerste lid, Sr. neergelegde
termijnen. Deze regel biedt geen oplossing voor het geval waarin een misdrijf
niet verjaart. Aan artikel 77d, eerste lid, Sr. ligt een algemeen uitgangspunt
ten grondslag dat de vervolgingsverjaring voor door jeugdigen gepleegde misdrijven
korter is dan die voor volwassenen. Naar het oordeel van de indieners dient
dit uitgangspunt in de regel ook te gelden voor door een jeugdige gepleegde
misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf is gesteld. Daarom wordt voorgesteld
de verjaringstermijn voor zulke misdrijven op twintig jaar te stellen. Dit
wordt bepaald in een nieuw derde lid van artikel 77d Sr.Ingevolge artikel 78 Sr geldt de regeling voor de vervolgingsverjaring
ook voor medeplichtigheid aan, poging tot en voorbereiding van een misdrijf.
De argumenten die ten grondslag liggen aan de opheffing respectievelijk de
aanpassing van de verjaring, rechtvaardigen niet om voor medeplichtigheid
aan, poging tot en voorbereiding van moord een afwijkende regeling te treffen.De initiatiefnemers willen met de voorgestelde aanpassing van het Wetboek
van Strafrecht niet treden in het oordeel van het Openbaar Ministerie of de
onafhankelijke rechter. Ook na afschaffing van de vervolgingsverjaring zijn
er, op grond van het opportuniteitsbeginsel, situaties denkbaar dat het Openbaar
Ministerie besluit niet tot vervolging van een verdachte over te gaan. Uiteraard
wordt door de samenleving een degelijke onderbouwing van zo'n beslissing verlangd.
Rechtstreeks belanghebbenden die zich met een dergelijke beslissing niet kunnen
verenigen, kunnen het Gerechtshof steeds op basis van art. 12 Wetboek van
Strafvordering verzoeken de Officier van Justitie opdracht te geven alsnog
tot vervolging over te gaan.Het is aan de onafhankelijke rechter om te beoordelen welke straf dient
te worden opgelegd. Niet ondenkbaar is dat de rechter het tijdsverloop of
bijvoorbeeld de wijze waarop de verdachte sedert het misdrijf in het leven
heeft gestaan, van invloed laat zijn op de op te leggen straf.6. Stuiting der verjaringArtikel 72 Sr bepaalt dat elke daad van vervolging de verjaring stuit,
mits die daad de vervolgde bekend of hem betekend is. De koppeling van de
stuiting aan de daad van vervolging is goed te verenigen met de rechtsgronden
voor de verjaring. Door een daad van vervolging geeft het Openbaar Ministerie
te kennen dat het de strafvervolging wil voortzetten en, derhalve, nog een
gerechtvaardige behoefte aan toepassing van het strafrecht en mogelijkheden
tot waarheidsvinding aanwezig acht. De veronderstelling dat het ontbreken
van strafbehoefte en verminderde bewijsbaarheid strafvervolging na de verjaringstermijn
niet langer rechtvaardigt, gaat in deze gevallen niet op.De eis dat bij onbekendheid van de vervolgde met de daad van vervolging
van een rechtsgeldige betekening sprake moet zijn, een eis die noch in Duitsland
noch in Frankrijk wordt gesteld, is moeilijker te verenigen met de rechtsgronden
voor verjaring (vgl. Van Dorst, a.w., p. 199). Zij houdt geen verband
met strafbehoefte of bewijsbaarheid. Indien de naam van de verdachte nog niet
bekend is, stelt de eis van een rechtsgeldige betekening het Openbaar Ministerie
voor grote problemen. Indien de naam wel bekend is, verzekert de eis van een
rechtsgeldige betekening niet dat de verdachte daadwerkelijk van de strafvervolging
op de hoogte is. Als de verdachte bijvoorbeeld met onbekende bestemming naar
het buitenland is vertrokken, zal ook een correcte betekening hem lang niet
altijd van de strafvervolging op de hoogte brengen.In het licht van deze overwegingen stellen de indieners voor artikel 72
Sr zodanig aan te passen dat elke daad van vervolging de verjaring stuit,
ook ten aanzien van anderen dan de vervolgde en onafhankelijk van de vraag
of de daad van vervolging de vervolgde bekend of hem betekend is. Dit impliceert
niet dat de eis van betekening van daden van vervolging, waar de wet haar
stelt, een loze eis wordt. Zij blijft gelden, en het niet naleven kan nog
steeds rechtsgevolgen hebben. Zo zal de strafvervolging, in geval de verdachte
daarvan op de hoogte raakt, in het licht van het redelijke termijnvereiste
met de vereiste spoed moeten worden gevoerd.Ten slotte wordt voorgesteld de mogelijkheden van stuiting niet meer,
zoals thans het geval is, onbegrensd te laten blijven. Een onbegrensde mogelijkheid
tot stuiting van de verjaring staat namelijk op gespannen voet met het wettelijk
systeem van de verjaringsregeling. Uit dit systeem, dat er op neer komt dat
de verjaringstermijn oploopt naarmate de ernst van het feit toeneemt, volgt
níet dat alle misdrijven die onder dezelfde wettelijke kwalificatie
kunnen worden gebracht, na exact dezelfde tijd verjaren. De maatschappelijke
strafbehoefte ter zake van in een wat verder verleden gepleegde delicten kan
verschillen, en de mogelijkheid die het Openbaar Ministerie heeft om de verjaring
te stuiten door het stellen van daden van vervolging spoort daarmee. De in
het wettelijk strafmaximum uitgedrukte ernst van het delict vormt echter wel
een zeer belangrijke indicatie van die maatschappelijke strafbehoefte. Dat
het Openbaar Ministerie, door het stellen van daden van vervolging, de verjaring
van álle delicten tot in het oneindige kan voorkomen, doet aan de betekenis
van die indicatie in sterke mate afbreuk. Het impliceert immers dat de verjaringstermijn
uiteindelijk niet door de in de wet uitgedrukte ernst van het delict wordt
begrensd, maar door de processuele activiteiten van het Openbaar Ministerie.
Daarom wordt voorgesteld de mogelijkheid van stuiting te begrenzen tot maximaal
twee maal de wettelijke verjaringstermijn.In haar advies heeft de NVvR aangegeven dat met deze regeling geen onderscheid
wordt gemaakt tussen meerderjarigen en minderjarigen. Dit werkt nadelig uit
voor de laatsten, aldus de NVvR, aangezien thans op grond van artikel 77d
Sr de verjaringstermijn van misdrijven voor minderjarige verdachten de helft
bedraagt van de gewone termijn. Met de NVvR kan worden vastgesteld
dat een dergelijke nadelige consequentie niet gewenst is; de indieners menen
evenwel dat die consequentie ook niet voortvloeit uit de voorgestelde regeling,
die eveneens van toepassing is op minderjarigen. Bij de voor het feit geldende
verjaringstermijn dient, ingeval sprake is van minderjarigen, artikel 70 Sr
te worden bezien in samenhang met artikel 77d Sr. De verjaringstermijn vindt
in dat geval, bij stuiting, zijn begrenzing in maximaal twee maal de voor
de minderjarige geldende verkorte verjaringstermijn. Deze verdubbeling van
de verkorte verjaringstermijn leidt daarmee bij minderjarigen – bij
stuiting – tot een termijn van maximaal twintig jaar voor de een na
zwaarste categorie delicten, en veertig jaar voor delicten waarop levenslange
gevangenisstraf is gesteld. Bij overtredingen gepleegd door minderjarigen
geldt de omschreven verkorting van de verjaringstermijnen niet; daar geldt,
net als bij meerderjarigen, dat het strafbare feit ook bij stuiting binnen
uiterlijk vier jaar moet zijn afgedaan.De RvdR noemt nog de mogelijkheid van een verjaringsregeling waarbij de
stuitingsregeling geheel komt te vervallen en het enkele tijdsverloop –
de in het voorgestelde artikel 72, tweede lid, Sr, genoemde maximale termijn –
het feit doet verjaren. Ter ondersteuning van deze suggestie voert de RvdR
aan dat de stuiting van de verjaring door daden van vervolging eerder regel
dan uitzondering is, zodat een strafbaar feit zelden zal verjaren binnen de
daartoe in artikel 70 Sr gestelde termijn. Voorts ontstaan volgens de RvdR
in de praktijk in voorkomende gevallen vaak problemen over de vraag welke
daden kunnen worden aangemerkt als de daden van vervolging die de verjaring
doen stuiten en over de vraag op welk moment de stuiting ingaat dan wel eindigt.
Dit levert volgens de RvdR extra discussie op en drukt op de werklast van
rechters.Vooropgesteld zij dat ook de ons omringende landen een gecombineerd systeem
van verjaringstermijnen en stuitingmogelijkheden kennen. Een dergelijk systeem
spoort met de gedachte dat het OM, indien het de strafvervolging wil voortzetten,
daden van vervolging stelt die impliceren dat er in de samenleving nog strafbehoefte
bestaat en dat er nog mogelijkheden zijn om tot bewijs te komen. De suggestie
om de verjaringstermijnen voor de één na zwaarste categorie
misdrijven te verruimen tot veertig jaar en de stuitingregeling daarbij te
laten vervallen, gaat te zeer voorbij aan dit uitgangspunt, dat nauw verband
houdt met de rechtsgronden voor de verjaringsregeling. Voor de zwaarste categorie
misdrijven, die waarop levenslange gevangenisstraf is gesteld, is de door
de RvdR gesuggereerde regeling feitelijk gerealiseerd: het laten vervallen
van de mogelijkheid van verjaring impliceert dat aan de stuitingsregeling
in die gevallen geen betekenis meer toekomt.Overigens zijn er geen indicaties dat de stuitingregeling, in het bijzonder
de bepaling van wat als «daad van vervolging» moet worden aangemerkt,
in de praktijk tot grote problemen leidt. In dit verband merkt Van Dorst het
volgende op: «Bij zwaardere feiten – met ingewikkelde processen –
(...), zijn de verjaringstermijnen meestal (...) zo lang, dat het geding tot
een eind is gebracht voordat de verjaringstermijn is verstreken, zodat de
vraag of bepaalde handelingen als «daden van vervolging» kunnen
worden aangemerkt zelden of nooit aan de orde komt.» (Van Dorst, a.w.,
p. 211). Deze constatering van Van Dorst wint nog aan kracht, indien
onderhavig wetsvoorstel wordt aangenomen en aldus de verjaringstermijnen nog
langer worden. Voorts wijst De Hullu er op dat «de stuitingsregeling
ruimhartig is, doordat (...) een stuiting gemakkelijk kan worden bewerkstelligd.
Elke vervolgingsdaad komt in aanmerking (...)» (De Hullu, a.w., p. 127).Voor het geval de vraag wat moet worden verstaan onder «daad van
vervolging» zich toch aandient bieden rechtspraak en literatuur een
richtsnoer voor de beantwoording daarvan. Zo zijn in de rechtspraak in elk
geval de volgende justitiële activiteiten benoemd als vervolgingsdaden:
de vordering tot een gerechtelijk vooronderzoek, de vordering tot inbewaringstelling,
de dagvaarding in eerste aanleg, de behandeling van de zaak ter
terechtzitting, het rechterlijk vonnis, de aanhouding ter executie van het
vonnis, de verstekmededeling, de aanzegging van het verstekvonnis, het aantekenen
van appel door het OM, de dagvaarding in hoger beroep en de aanzegging van
de rechtsdag in cassatie (Van Dorst, a.w. p. 208–210). Vast staat
aldus dat de rechtspraak bij de toepassing van artikel 72 Sr een ruim vervolgingsbegrip
hanteert. Dit begrip is zelfs ruimer dan het formele vervolgingsbegrip uit
het Wetboek van Strafvordering, dat als eis stelt dat het moet gaan om handelingen
van het OM waardoor een onderzoek of beslissing van de rechter wordt uitgelokt.
Volgens Remmelink moet onder daad van vervolging worden verstaan «elke
formele daad uitgaande van het OM of rechter om in de fase voorafgaande aan
de tenuitvoerlegging, tot een (uitvoerbare) rechterlijke beslissing te geraken»
(D. Hazewinkel-Suringa/J. Remmelink, Inleiding tot de studie van het Nederlandse
strafrecht, vijftiende druk, p. 617). De literatuur ondersteunt de ruime
interpretatie in de rechtspraak van het begrip«daad van vervolging»
en verenigt zich op de daardoor geïnspireerde definitie van Remmelink
(Van Dorst, a.w., p. 213 en vgl. De Hullu, a.w., p. 127). Met het
voorgaande is tevens voldaan aan de wens van het Openbaar Ministerie, in de
toelichting ruimer in te gaan op het begrip «daad van vervolging».
Daarbij wordt voor alle duidelijkheid nog opgemerkt dat de voorgestelde aanpassing
van de stuitingsregeling, conform de bewoordingen van het aangepaste artikel
72 Sr, er in resulteert dat voortaan als moment van stuiting wordt aangemerkt
de dag waarop de daad van vervolging plaatsvindt. Zoals blijkt uit de opsomming
van daden van vervolging welke in het voorgaande gegeven is, zal deze dag
ook op een veel later gelegen moment gewoonlijk zonder problemen kunnen worden
vastgesteld.7. StrafverjaringAandacht verdient tenslotte de strafverjaring, wettelijk geregeld in de
artikelen 76 en 76a Sr. In artikel 76 Sr is neergelegd dat de termijnen van
deze verjaring een derde langer zijn dan die van het recht tot strafvordering,
en in geen geval korter dan de duur van de opgelegde straf. De aanpassing
van de verjaringstermijnen van het recht tot strafvordering werkt derhalve
door naar deze regeling. Voor een zelfstandige aanpassing van deze regeling
bestaat geen grond.Aangestipt kan nog worden dat de strafverjaring ingevolge artikel 76a,
tweede lid, Sr, in een aantal limitatief aangegeven gevallen opnieuw kan aanvangen.
Mogelijkheden tot stuiting van deze termijn zijn er niet; het Openbaar Ministerie
kan niet door een formele rechtshandeling voorkomen dat de straf verjaart.
De begrenzing van de mogelijkheden tot stuiting van de vervolgingsverjaring
welke door dit wetsvoorstel wordt voorgesteld tot maximaal twee maal de wettelijke
verjaringstermijn, bewerkstelligt dat beide regelingen op dit punt meer in
overeenstemming komen. Opgemerkt zij nog dat de uitsluiting van verjaring
van het recht tot strafvervolging voor misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf
is gesteld, erin resulteert dat ook wegens moord opgelegde straffen en maatregelen
niet verjaren (artikel 76, tweede lid, Sr).8. OvergangsrechtWat het overgangsrecht betreft is van belang dat de aanpassing van de
verjaringsregeling er in verband met het rechtszekerheidsbeginsel niet in
resulteert dat een inmiddels verjaard strafbaar feit wederom vervolgbaar wordt.
Dit uitgangspunt is destijds ook bij de parlementaire behandeling van de wet
van 8 april 1971 inzake verjaring van oorlogsmisdrijven en misdrijven
tegen de menselijkheid gekozen (Kamerstukken II 1968/69, 10 251, nr. 3,
p. 4; Handelingen II 1970/71, p. 2421–2427). Inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel, nadat het tot wet is verheven, heeft tot gevolg dat
de verjaringstermijn van reeds gepleegde ernstige misdrijven wordt verlengd.
Om redenen van rechtszekerheid is er voor gekozen in een expliciete wetsbepaling
te verduidelijken dat het recht tot strafvervolging bij reeds verjaarde misdrijven
door deze wetswijziging niet «herleeft».9. InwerkingtredingDe aanpassing van de verjaringstermijnen voor de onderhavige misdrijven,
alsmede de aanpassing van de bepaling met betrekking tot de stuiting van de
verjaring heeft gevolgen voor de geautomatiseerde systemen van de politie,
het openbaar ministerie en de centrale justitiële documentatiedienst.
Het verdient aanbeveling dat aanpassing van deze systemen reeds tijdens de
parlementaire behandeling zal worden voorbereid opdat zij, als het wetsvoorstel
tot wet wordt verheven, zo spoedig mogelijk nadien kan worden gerealiseerd.10. Financiële consequentiesHet Openbaar Ministerie heeft aangegeven dat de voorgestelde wijzigingen
weliswaar een toename van zaken in de vervolgingsfase met zich mee zal brengen,
maar dat deze toename naar verwachting geen enorme aantallen zaken zal betreffen.
Geschat wordt een toename van een tiental zaken.11. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I, onder A en CDe wijziging, hierboven toegelicht onder de paragrafen 1. tot en met 5.,
heeft betrekking op de verjaring van de ernstigste misdrijven. Voor misdrijven
waarop meer dan tien jaren gevangenisstraf is gesteld, is de verjaringstermijn
gesteld op twintig jaren. Bij misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf
is gesteld, wordt de mogelijkheid van verjaring van het recht tot strafvervolging
geheel uitgesloten.De verjaringstermijnen voor deze zwaarste categorieën misdrijven
betreffen thans respectievelijk vijftien jaren en achttien jaren.Ingevolge artikel 77d, eerste lid, Sr. worden de verjaringstermijnen voor
door jeugdige personen gepleegde misdrijven ingekort tot de helft van de in
artikel 70, eerste lid, Sr. neergelegde termijnen. Nu ingevolge het voorgestelde
artikel 70, vierde lid, het recht tot strafvordering voor misdrijven waarop
levenslange gevangenisstraf is gesteld, niet verjaart, wordt voorgesteld de
verjaringstermijn voor deze misdrijven, gepleegd door een jeugdige, op twintig
jaren te stellen. Zulks wordt bepaald in een nieuw derde lid van artikel 77d
Sr.Artikel I, onder B en Artikel IIIDeze artikelen zijn hierboven, onder de paragrafen 6. en 8., reeds toegelicht.Het Openbaar Ministerie heeft in zijn advies aangegeven, dat de voorgestelde
wijziging van de redactie van artikel 72, eerste lid, Sv. naar zijn mening
verduidelijking in de memorie van toelichting behoeft. Mede in verband daarmee
is in het voorgaande ingegaan op het begrip «daad van vervolging».
Het navolgende strekt ter verdere verduidelijking van het eerste lid dat,
gewijzigd als voorgesteld, komt te luiden: «Elke daad van vervolging
stuit de verjaring, ook ten aanzien van anderen dan de vervolgde».Het Openbaar Ministerie meent dat het voorgestelde eerste lid van artikel
72 Sr op twee manieren gelezen kan worden. In de eerste plaats kan de voorgestelde
tekst aldus worden begrepen dat, anders dan thans het geval is, ook de daad
van vervolging tegen een ander dan de uiteindelijk vervolgde
de vervolgingsverjaring jegens de vervolgde stuit. In de tweede plaats zou
de tekst aldus kunnen worden gelezen dat de daad van vervolging ook de verjaring
jegens anderen dan de vervolgde stuit.Vooropgesteld kan worden dat de vraag of van een daad van vervolging sprake
is die de vervolging stuit, zich gewoonlijk zal voordoen in de strafzaak tegen
degene die op dat moment vervolgd wordt. Bij de beantwoording van deze vraag
is thans doorslaggevend of een eerdere daad van vervolging tegen die vervolgde
gericht was; de daad van vervolging heeft thans «persoonlijke werking».
De voorgestelde formulering verandert deze stand van zaken in die zin, dat
ook een eerdere daad van vervolging die tegen een ander gericht was, de vervolging
heeft gestuit. De stuitingsdaad krijgt «zakelijke werking». De
voorgestelde redactie van artikel 72, eerste lid, Sr, brengt dit duidelijk
onder woorden. De gekozen bewoordingen sporen daarbij met de stuitingsbepalingen
in Frankrijk en België en het voormalige ontwerp-Benelux-verdrag inzake
de verjaring, waarin eveneens steeds de zakelijke werking als uitgangspunt
van de rechtsgevolgen van stuiting is gehanteerd (vgl. Van Dorst, a.w., p.
235–241). Zo luidt artikel 22 van het Belgische Wetboek van Strafvordering
voor zover van belang: «(..) met die daden begint een nieuwe termijn
van dezelfde duur te lopen, zelfs ten aanzien van hen die er niet bij betrokken
zijn.» Daarmee is tevens aangegeven waarom niet is gekozen voor de door
het Openbaar Ministerie voorgestelde formulering.De eerste mogelijke interpretatie die het Openbaar Ministerie geeft, sluit
derhalve bij de bewoordingen en bedoelingen van dit wetsvoorstel aan. De tweede
mogelijke interpretatie die in het advies van het Openbaar Ministerie wordt
geopperd, wordt aldus toegelicht dat ook derden belang kunnen hebben bij niet
verjaring; daarbij worden bloed- of aanverwanten of aangifteof klachtgerechtigden
genoemd. Ten aanzien van bloed- of aanverwanten alsmede aangifte- en klachtgerechtigden
die niet tevens verdachte zijn speelt de vervolgingsverjaring echter in het
geheel geen rol. Een interpretatie die de gelding van vervolgingsdaden jegens
bekende of onbekende niet-verdachten wil bewerkstelligen ontbeert dan ook
redelijke zin.Vastgesteld kan al met al worden dat de voorgestelde wijziging van artikel
72, eerste lid, beoogt elke vervolgingsdaad, al dan niet gericht tegen een
bekende verdachte, effect te laten sorteren jegens alle bij het delict betrokken
(toekomstige) verdachten, waaronder ook – al dan niet onbekende –
medeplegers of medeplichtigen.Artikel IIDe voorgestelde nieuwe tekst van artikel 13 van de Wim vloeit voort uit
het voorgestelde artikel 77d, derde lid, Sr. Daarin wordt als gezegd voorgesteld
om de verjaringstermijn voor door een jeugdige gepleegd misdrijf waarop levenslange
gevangenisstraf is gesteld, te stellen op twintig jaar. Nu het Internationale
humanitaire recht geen onderscheid maakt tussen volwassen en jeugdige plegers
van ernstige schendingen van dit recht, dient de voorziening die thans voor
de eigen strafwetgeving wordt voorgesteld, buiten toepassing te blijven. Dat
betekent dat in artikel 13 van de Wim moet worden bepaald dat artikel 77d,
derde lid, buiten toepassing blijft.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de tekst van het artikel te verduidelijken.
Uitdrukkelijk wordt thans bepaald dat de in de Wim omschreven misdrijven niet
verjaren (met uitzondering van de lichtste categorie oorlogsmisdrijven, waarvoor
de normale verjaringsregels gelden).De voorgestelde wijziging van artikel 27 vloeit voort uit een door de
regering gedane toezegging in de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer
bij het daartoe strekkende wetsvoorstel. De Wim sluit de verjaring van het
misdrijf van foltering voortaan uit. Voor oude feiten is een overgangsregeling
opgenomen in artikel 21, tweede lid. De thans voorgestelde aanpassing van
deze overgangsregeling maakt duidelijk dat het niet de bedoeling van de wetgever
is dat ten aanzien van reeds verjaarde misdrijven van foltering het vervolgingsrecht
als gevolg van de Wet internationale misdrijven weer zou herleven.DittrichVan Haersma Buma 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28495-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl