Wijziging van de regelingen betreffende de waarborgen rond de vervolging; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20012002-26436, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

25-09-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26436 nr. 4

21-09-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26436Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 436Wijziging van de regelingen betreffende de waarborgen rond de vervolgingnr. 4NADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 21 september 2001Graag beantwoord ik de vragen en ga ik in op de opmerkingen uit het nader
voorlopig verslag omtrent het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de vaste commissie voor Justitie gaven aan, de indruk te
hebben dat een aantal elementen uit het wetsvoorstel nog eens grondig overwogen
zou kunnen worden in het licht van het kaderbesluit. Zo meenden zij, dat het
van belang is een goed onderscheid te maken tussen de mogelijkheid om gehoord
te worden en bewijselementen aan te dragen enerzijds en anderzijds de mogelijkheid
om een correctie te plegen op het beleid van het Openbaar Ministerie. Dat
laatste zou zoveel mogelijk beperkt moeten blijven (bijvoorbeeld niet mogen
bewerkstelligen dat een zwaarder strafbaar feit ten laste wordt gelegd dan
het Openbaar Ministerie heeft gedaan) en deze correctiemogelijkheid zou voorts
alleen moeten bestaan waar het Openbaar Ministerie niet wil vervolgen. Voorts
gaven de leden aan, het principieel ongewenst te achten dat er onderhandelingen
kunnen ontstaan tussen het slachtoffer en het OM over de tenlastelegging.
Zij achtten de openstelling van het beklagrecht in het kader van de artikel
36 Sv-procedure minder gelukkig, omdat die er bijna wel toe zou nopen om datzelfde
te doen in de artikel 250 Sv-procedure. Zij menen dat op deze wijze een goed
onderscheid in acht wordt genomen ten opzichte van het kaderbesluit, dat ertoe
zou dwingen om in het kader van de procedures ex artikel 36 Sv en artikel
250 Sv het slachtoffer te horen, terwijl het beklagrecht beperkt kan blijven
tot de sepotbeslissing.Graag stel ik voorop, dat het onderhavige wetsvoorstel geen wijziging
voorstelt inzake de mogelijkheden die het slachtoffer heeft, om het gerechtshof
door middel van een klacht te laten beoordelen ter zake van welke wettelijke
strafbaarstelling de vervolging moet worden ingesteld. Dat het gerechtshof
hierover dient te oordelen vloeit voort uit rechtspraak van de Hoge Raad,
in het bijzonder HR 25 juni 1996, NJ 1996, 714. In dit arrest, gewezen naar
aanleiding van een cassatieberoep in het belang der wet, was een klacht aan
de orde, daartoe strekkend dat de verdachte, die met een motorfiets een ernstig
verkeersongeval had veroorzaakt waardoor het dochtertje van klagers was overleden,
niet slechts dood door schuld maar ook doodslag ten laste zou worden gelegd.
De Hoge Raad oordeelde dat aan de strekking van de procedure ex artikel 12
e.v. Sv onvoldoende recht wordt gedaan als het gerechtshof zich ertoe beperkt
te 1onderzoeken of het openbaar ministerie voornemens is een strafvervolging
in te stellen, ongeacht ter zake van welke wettelijke strafbaarstelling. Het
onderhavige wetsvoorstel beoogt noch bewerkstelligt een wijziging in deze
rechtspraak. Deze rechtspraak impliceert niet dat er onderhandelingen ontstaan
tussen slachtoffer en OM over de tenlastelegging. De beslissing of tot vervolging
wordt overgegaan, en zo ja op welke grondslag, blijft een beslissing van het
Openbaar Ministerie, die ingevolge de artikelen 167 en 242 Sv tegen de achtergrond
van het algemeen belang wordt genomen. Wel is het mogelijk en ook wenselijk,
dat het Openbaar Ministerie zich bij het nemen van die beslissing bij ernstige
misdrijven rekenschap geeft van de daarover levende opvattingen van (familieleden
van) slachtoffers; dat is ook praktijk en vaste jurisprudentie. De toetsing
door het gerechtshof van een vervolgingsbeslissing in de beklagprocedure omvat
een volle toetsing. En indien het gerechtshof, wederom oordelend tegen de
achtergrond van het algemeen belang, van mening is dat de gekozen vervolgingsgrondslag
geen recht doet aan de ernst van het strafbare feit, dient het daar gevolgen
aan te kunnen verbinden. In deze stand van zaken brengt het wetsvoorstel in
geen enkel opzicht wijziging.In overeenstemming met de opvatting van de leden van de vaste commissie
voor Justitie legt het wetsvoorstel in artikel 12l, eerste lid, Sv expliciet
vast, dat beklag niet is toegelaten terzake van strafbare feiten waarvoor
de verdachte buiten vervolging is gesteld. Voorts is daar expliciet vastgelegd
dat beklag niet is toegelaten na een beschikking waarin verklaard wordt dat
de zaak geëindigd is. Totdat een dergelijke beslissing genomen is, staat
beklag open. Ook in dat opzicht brengt het wetsvoorstel geen verandering in
het geldend recht; beklag staat ook thans in die situatie open. Wel wijzigt
het wetsvoorstel artikel 36 Sv in die zin dat het gerecht, alvorens het zijn
beslissing neemt, de rechtstreeks belanghebbende die hem bekend is oproept.
Dat impliceert evenwel geen beklagrecht doch slechts een mogelijkheid om gehoord
te worden, een onderscheid waar de leden van de vaste commissie terecht veel
waarde aan hechten. Verdedigd kan bovendien worden dat ook deze hoorplicht
reeds in het geldend recht besloten ligt. De behandeling van een verzoek om
een verklaring dat de zaak geëindigd is, vindt in raadkamer plaats. En
artikel 23, tweede lid, Sv bepaalt thans reeds dat de verdachte en andere
procesdeelnemers door de raadkamer worden gehoord. Het onderhavige wetsvoorstel
stelt, welbeschouwd, slechts expliciet buiten twijfel dat bekende rechtstreeks
belanghebbenden bij een verzoek ex artikel 36 Sv als procesdeelnemers beschouwd
worden.Met het voorgaande is gegeven, dat het geldend recht met zich meebrengt
dat het slachtoffer in de procedures ex artikel 36 Sv en artikel 250 Sv, indien
deze dat wenst, als procesdeelnemer gehoord wordt. Het beklagrecht beperkt
zich tot de vervolgingsbeslissing. Uit de stellingname van de leden van de
vaste commissie voor Justitie leid ik af dat zij met name het openstellen
van beklag tegen de beslissing om een strafbaar feit in het geheel niet te
vervolgen, de sepotbeslissing, noodzakelijk achten. Graag wijs ik er op dat
het onderhavige wetsvoorstel op dat punt een wijziging voorstelt die volledig
met deze opvatting spoort. Tegen een kennisgeving van niet verdere vervolging,
een formeel sepot, staat thans geen beklag open. Het onderhavige wetsvoorstel
beoogt daar wijziging in te brengen.De leden van de vaste commissie voor Justitie menen voorts dat de beklagmogelijkheid
beperkt kan worden tot misdrijven. Dat zou naar hun mening ook te overwegen
zijn ten aanzien van het hoorrecht. Beide beperkingen laten zich volgens deze
leden goed verenigen met het kaderbesluit. Daarbij refereren zij aan de werkdruk
voor de rechterlijke macht.Vooropgesteld kan worden, dat het geldend recht beklag bij overtredingen mogelijk maakt. Dat vloeit voort uit artikel 12 Sv. Het onderhavige
wetsvoorstel leidt er slechts toe dat de uitsluiting van het beklagrecht na
een transactie wegens overtreding die in het licht van dit algemene uitgangspunt
niet goed te plaatsen is, wordt opgeheven. De gevolgen van deze aanpassing
voor de werkdruk van de rechterlijke macht zullen naar verwachting zeer beperkt
zijn. Ook thans wordt zelden beklag ingesteld wegens overtreding. Daarbij
speelt in de eerste plaats een rol dat overtredingen veelal slachtofferloze
delicten zijn, bij welker vervolging derden geen rechtstreeks belang hebben.
In de tweede plaats speelt een rol dat, in de gevallen waarin derden in beginsel
rechtstreeks belanghebbende bij strafvervolging kunnen zijn, hun belangen
door de overtreding in zeer geringe mate zijn geschonden. De wijziging die
dit wetsvoorstel beoogt, zal daar naar alle waarschijnlijkheid geen verandering
in brengen. In de eerste plaats kan er op gewezen worden dat in de gevallen
waarin wegens overtreding een transactie is aangeboden een strafrechtelijke
reactie is gevolgd. De additionele waarde van strafvervolging is in dat geval
geringer dan in het geval waarin in het geheel niet een strafrechtelijke reactie
is gevolgd. De rechtstreeks belanghebbende zal dat in zijn overwegingen betrekken.
In de tweede plaats zal het gerechtshof bij het beoordelen van een klacht
over het niet vervolgen van een strafzaak rekening houden met het vervolgingsbeleid
van het Openbaar Ministerie. Bij overtredingen impliceert dat beleid in veel
gevallen het aanbieden van een transactie. Beklag heeft in die zaken een zeer
geringe kans van slagen. Ook dat zal de rechtstreeks belanghebbende, die veelal
rechtsgeleerd advies inwint alvorens beklag te doen bij het gerechtshof, in
zijn overwegingen betrekken.Het beklagrecht bij overtredingen heeft derhalve vooral belang voor bijzondere
gevallen, waarin rechtsvinding door de strafrechter wel in de rede kan liggen.
Te denken valt bijvoorbeeld aan roekeloos verkeersgedrag dat net geen (ernstig)
verkeersongeluk ten gevolge heeft, maar de rechtstreeks belanghebbende zeker
als hij en zijn gezinsleden er in hun naaste woonomgeving regelmatig mee te
maken hebben wel zodanig raakt dat zij voor het gerechtshof een strafvervolging
willen bewerkstelligen. Ook de overtreding van artikel 450 Sr, het nalaten
bij ogenblikkelijk levensgevaar hulp te bieden, waarna de dood van de hulpbehoevende
volgt, zal veelal rechtsvinding door de strafrechter vergen. Een derde voorbeeld
betreft discriminatie in de uitoefening van een bedrijf (artikel 429quater).
Waarheidsvinding op de openbare terechtzitting kan ook in een dergelijk geval
tegen de achtergrond van het algemeen belang in de rede liggen. Het onderhavige
wetsvoorstel zorgt ervoor dat, in geval bij verdenking van overtredingen waarbij
rechtsvinding door de strafrechter in de rede ligt, een transactie net als
bij misdrijven niet langer aan een bevel van het gerechtshof tot strafvervolging
in de weg staat.Een beperking van de beklagmogelijkheid tot misdrijven ligt ook uit rechtssystematische
overwegingen minder voor de hand. Zo kan erop gewezen worden dat de rechtsbescherming
in het bestuursrecht in de afgelopen decennia sterk is uitgebreid. Een hoofdregel
van de Algemene wet bestuursrecht (artikel 8.1) is thans dat een belanghebbende
tegen een besluit beroep kan instellen bij de rechtbank. Dat besluit kan ook
een aangelegenheid van betrekkelijk gering belang betreffen. Met die rechtsontwikkeling
zou slecht sporen dat de beslissing van het Openbaar Ministerie om een overtreding
niet te vervolgen, of slechts een transactie aan te bieden, van beklag zou
worden uitgesloten. Een dergelijke uitsluiting zou bovendien de vraag doen
rijzen of de civiele rechter, als restrechter, aanvullende rechtsbescherming
zou dienen te bieden. De huidige regeling, die door dit wetsvoorstel in beperkte
mate wordt aangepast, spoort met de ontwikkelingen in het bestuursrecht, en
voorkomt lastige afbakeningsvragen met het privaatrecht.Inzake het hoorrecht, zoals dat door dit wetsvoorstel wordt opgenomen
in artikel 36 Sv, gelden vergelijkbare overwegingen. Vooropgesteld kan worden, dat het hoorrecht slechts geactiveerd kan worden in de gevallen
waarin een verzoek wordt gedaan om een rechterlijke verklaring dat de zaak
beëindigd is. Bij een overtreding wordt een dergelijk verzoek zelden
gedaan. Het belang van de verdachte bij de strafzaak is daarvoor in veel gevallen
niet groot genoeg; uit de artikelen 70 en 72 Sr vloeit bovendien voort dat
het uitblijven van een daad van vervolging bij overtredingen na twee jaren
tot verjaring van het recht tot strafvervolging leidt. Indien in een enkel
geval bij een overtreding wel een dergelijk verzoek wordt gedaan, dient de
bekende rechtstreeks belanghebbende ingevolge het voorgestelde derde lid van
artikel 36 Sv inderdaad te worden opgeroepen. Bij veel overtredingen, die
dikwijls slachtofferloze delicten zijn, zal van een dergelijke rechtstreeks
belanghebbende evenwel geen sprake zijn. In het zeer bijzondere geval waarin
een verzoek ex artikel 36 Sv bij overtreding wordt gedaan, en van een bekende
rechtstreeks belanghebbende sprake is, ligt oproeping ook in de rede, daar
het beklagrecht ex artikel 12 e.v. Sv verloren gaat indien het verzoek wordt
toegewezen.Met het kaderbesluit inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure
(goedgekeurd door de JBZ-Raad op 15 maart 2001 (Pb EG L 82 van 22 maart 2001))
zijn de keuzes die op de onderhavige punten gemaakt zijn in het Nederlandse
strafprocesrecht zeer goed verenigbaar en voor het overgrote deel reeds geïncorporeerd,
zij het niet alle op het niveau van een formeel-wettelijke regeling. Slachtoffer
wordt in het eerste artikel van dit kaderbesluit gedefinieerd als «de
natuurlijke persoon die als direct gevolg van het handelen of nalaten dat
in strijd is met de strafwetgeving van een lidstaat schade, met inbegrip van
lichamelijk of geestelijk letsel, geestelijke pijn en economische schade,
heeft geleden. » Ook bij een overtreding is van handelen of nalaten
in strijd met de strafwetgeving sprake. Ingevolge het tweede artikel ruimt
elke lidstaat «in zijn strafrecht een reële en passende rol in
voor het slachtoffer. Hij blijft al het nodige doen om te waarborgen dat het
slachtoffer tijdens de procedure met het gepaste respect voor zijn persoonlijke
waardigheid wordt bejegend, en erkent de rechten en rechtmatige belangen van
het slachtoffer, in het bijzonder in de strafprocedure». Het zou op
gespannen voet staan met deze verplichting, zeker in het licht van het vervolgingsmonopolie
van het Openbaar Ministerie, het slachtoffer van overtreding de mogelijkheid
van beklag te ontzeggen. Ingevolge het derde artikel waarborgt elke lidstaat
«het slachtoffer de mogelijkheid om tijdens de procedure gehoord te
worden en bewijselementen aan te dragen.» Het begrip procedure wordt
in artikel 1 onderscheiden van het begrip strafprocedure, en omschreven als
«procedure: in ruime zin, d.w.z. naast de strafprocedure, alle door
het slachtoffer in die hoedanigheid gelegde contacten met ongeacht welke autoriteit,
overheidsdienst of organisatie voor slachtofferhulp vóór, tijdens
of na de strafprocedure». Het gaat derhalve niet slechts om een mogelijkheid
om tijdens de strafprocedure gehoord te worden. Het spoort goed met deze verplichting
en de achterliggende ratio, het slachtoffer ook in de procedure ex artikel
36 Sv de gelegenheid te geven, gehoord te worden. Overigens is eerder reeds
aangegeven dat artikel 23 Sv ook naar geldend recht tot de oproeping van procesdeelnemers
verplicht.De leden van de vaste commissie voor Justitie, uitgezonderd de leden behorend
tot de VVD-fractie, meenden voorts dat het overweging verdient de hoormogelijkheid
en beklagmogelijkheid ook toe te kennen aan een beperkte kring van nabestaanden
in het geval het slachtoffer is overleden (mede) als gevolg van het strafbare
feit.Uit rechtspraak van de Hoge Raad, onder andere het eerdergenoemde HR 25
juni 1996, NJ 1996, 714, kan worden afgeleid dat een beperkte kring van nabestaanden
thans in een dergelijke situatie reeds als rechtstreeks belanghebbenden bij
strafvervolging worden aangemerkt. De hoormogelijkheid van artikel 36 Sv en
de mogelijkheid van beklag ex artikel 12 e.v. Sv komt hen derhalve thans reeds
toe. De aan het woord zijnde leden verwezen in dit verband nog
naar het initiatiefwetvoorstel van het Tweede-Kamerlid Dittrich. De hoormogelijkheid
waar dat wetsvoorstel betrekking op heeft betreft een andere fase in de procedure,
namelijk het onderzoek ter terechtzitting.De leden van de vaste commissie voor Justitie stelden dat de afzonderlijke
regimes voor de hoormogelijkheid en de beklagmogelijkheid ook gevolgen moeten
hebben voor de regimes met betrekking tot de oproeping en de bevoegdheid van
het slachtoffer om gehoord te worden dan wel beklag te doen. Complicaties
bij de oproeping voor het hoorrecht mogen de voortgang en afdoening van strafzaken
volgens deze leden niet beïnvloeden. Het slachtoffer moet het OM naar
hun mening zelf op de hoogte houden van adreswijzigingen. Van het OM zou niet
gevergd kunnen worden dat het onderzoek doet naar het actuele adres. Wel zou
het OM het slachtoffer kunnen wijzen op het belang van het doorgeven van adreswijzigingen.
Te denken valt, aldus de aan het woord zijnde leden, ook aan machtiging door
het slachtoffer van een hulporganisatie om een afschrift van een oproep te
ontvangen, zodat die organisatie eventueel het verhuisde slachtoffer kan opsporen.
Als het slachtoffer om welke reden ook buiten staat is om zich te doen horen,
zou dat evenmin een reden mogen zijn om vervolging en afdoening te vertragen.
Dan zou, volgens deze leden, iemand uit een beperkte kring van naasten die
bevoegdheid wellicht kunnen worden toebedeeld.Anders ligt dit, aldus de aan het woord zijnde leden, bij de oproeping
voor het slachtoffer in het kader van het correctief op het voorgenomen sepot
of besluit tot niet of niet verdere vervolging. In dat geval moet volgens
deze leden aan het slachtoffer een redelijke termijn worden gegund maar vergt
het rechtszekerheidsbelang van de verdachte dat deze niet te lang in onzekerheid
mag verkeren over al dan niet vervolging. De drie maanden-termijn zou naar
hun opvatting een absolute moeten zijn, zij het dat een relativering zou kunnen
optreden indien uit het ook voor de verdachte toegankelijke strafdossier blijkt
dat het slachtoffer als gevolg van het strafbare feit buiten staat is geraakt
om binnen die drie maanden beklag te doen. In zekere zin ten behoeve van de
verdachte zou, volgens deze leden, ook hier aan een persoon uit een beperkte
kring van naasten van het slachtoffer de bevoegdheid kunnen worden toegekend
om in plaats van het slachtoffer beklag te doen. Een dergelijke regeling met
betrekking tot de oproeping zou de problematiek van verzendingstheorie, ontvangsttheorie,
vernemingstheorie en van mogelijke strijd met artikel 6 EVRM volgens deze
leden volledig weg kunnen nemen.Met de aan het woord zijnde leden ben ik van mening dat complicaties bij
de oproeping in verband met het hoorrecht de voortgang en afdoening van strafzaken
niet mogen beïnvloeden. Graag stel ik dan ook voorop, dat het hoorrecht
dat door dit wetsvoorstel, in lijn met de algemene bepaling dienaangaande
van artikel 23 Sv, in artikel 36 Sv wordt vastgelegd, niet tot gevolg kan
hebben dat aan de voortgang van strafzaken afbreuk wordt gedaan. Dit hoorrecht
kan slechts worden uitgeoefend in gevallen waarin de verdachte heeft verzocht
om een verklaring dat de zaak geëindigd is. Een dergelijke verklaring
kan slechts met kans op succes worden verzocht in zaken waarin onvoldoende
voortgang wordt geboekt. Ook de afwikkeling van dergelijke verzoeken behoeft
bij afwezigheid van het slachtoffer niet te worden opgehouden. De voorgestelde
wettekst schrijft, in lijn met artikel 23 Sv, slechts de oproeping om te worden
gehoord voor, niet het horen. Indien het slachtoffer buiten staat is om te
worden gehoord maar een andere rechtstreeks belanghebbende, zoals een naast
familielid, wel bij de behandeling in raadkamer aanwezig is, kan deze voorts –
zo meen ik met de aan het woord zijnde leden – worden gehoord. Betekening
van de oproeping is voorts niet nodig. Ingevolge artikel 585 Sv geschiedt
de kennisgeving door toezending van een gewone of aangetekende brief over
de post. Dat betekent dat, in overeenstemming met de wens van de aan
het woord zijnde leden, het OM geen onderzoek behoeft te doen naar het actuele
adres. Het slachtoffer moet het OM op de hoogte houden van adreswijzigingen.Graag ga ik iets uitgebreider in op de opmerkingen van de leden van de
vaste commissie voor Justitie over de termijn gedurende welke het beklagrecht
openstaat. Daarbij wil ik vooropstellen, dat het onderhavige wetsvoorstel
het geldend recht ook in dit opzicht slechts in beperkte mate wijzigt. Het
algemene uitgangspunt inzake de openstelling van het beklagrecht blijft onaangetast.
Dat uitgangspunt is, dat beklag in beginsel openstaat totdat het vervolgingsrecht
verjaard is. Dat uitgangspunt geldt bijvoorbeeld bij een informeel sepot.
Na een informeel sepot is de mogelijkheid van beklag door de belanghebbende
niet aan een wettelijke termijn gebonden. In theorie kan jaren later nog een
klacht worden ingediend. De sanctie op het zeer laat indienen van een klacht
wordt, bij een informeel sepot, derhalve niet gezocht in een formele niet-ontvankelijkheid.
Het laat indienen van de klacht weegt in deze gevallen mee bij de inhoudelijke
beoordeling van de klacht. Naarmate het strafbare feit langer geleden is,
geldt in zijn algemeenheid reeds dat het algemeen belang het instellen van
strafvervolging minder snel rechtvaardigt. De idee van verjaring hangt daar
mee samen. Daar komt bij dat, bij een late klacht, de verdachte er inmiddels
minder rekening mee behoeft te houden alsnog in rechten te worden betrokken.
Zijn belangen gaan daardoor zwaarder wegen. De belangen van het slachtoffer
daarentegen wegen minder zwaar als onvoldoende duidelijk kan worden gemaakt
waarom lang met het indienen van een klacht is gewacht.Voor dit algemene uitgangspunt dat, als gezegd, in het geldend recht besloten
ligt, pleiten een aantal argumenten. Van belang is in de eerste plaats, dat
het een rechterlijke afweging van belangen in het concrete geval mogelijk
maakt. Een strikte termijnstelling impliceert, dat bij overschrijding van
de termijn voor een belangenafweging geen ruimte kan zijn. Dat kan tot minder
rechtvaardige uitkomsten leiden. Met de aan het woord zijnde leden meen ik
bijvoorbeeld dat in het geval waarin het slachtoffer als gevolg van het strafbare
feit buiten staat is geraakt om binnen drie maanden beklag te doen, het beklagrecht
niet verloren moet kunnen gaan voordat hij beklag heeft kunnen doen. Maar
ook in andere gevallen kan naar mijn mening reden zijn voor relativering,
zo zal in het navolgende nog worden uiteengezet.Het in het geldend recht besloten liggende uitgangspunt dat het beklagrecht
niet door een strikte termijnstelling wordt ingeperkt kan ook verklaard worden
in het licht van de plaats die de beklagprocedure in het geheel van strafvorderlijke
procedures inneemt. In de eerste plaats is van belang dat de beklagprocedure
de enige procedure is waarmee het slachtoffer, indirect, strafvervolging kan
bewerkstelligen. In andere landen staan voor het slachtoffer in veel gevallen
ruimere mogelijkheden open om, eventueel uit eigen hoofde, strafvervolging
van de dader te entameren. Zo kent het Duitse recht de mogelijkheden van een
Privatklage en een Nebenklage, en kennen Frankrijk en België de mogelijkheid
van een «citation directe» (vgl. onder meer M.S. Groenhuijsen
in Het vooronderzoek in strafzaken, red. M.S. Groenhuijsen en G. Knigge, Deventer
2001, p. 78 e.v.). Een strakke termijnstelling, gekoppeld aan daden van het
Openbaar Ministerie ten aanzien waarvan het beklagrecht nu juist een correctief
beoogt te zijn, zou ertoe leiden dat de rechtspositie van het slachtoffer
in ons strafprocesrecht zeker in rechtsvergelijkend perspectief zwak genoemd
zou moeten worden. Bij een dergelijke strakke termijnbepaling zou, mede in
dit licht, ook met reden de vraag kunnen worden gesteld of zij zich verdraagt
met bepalingen van internationaal recht, met name de verplichting voortvloeiend
uit artikel 2 van het eerdergenoemde kaderbesluit. Wordt voor het slachtoffer
in het strafrecht een reële en passende rol ingeruimd, en worden zijn
rechtmatige belangen erkend, indien het beklagrecht verloren zou kunnen gaan voordat hij met de mogelijkheid daartoe op de hoogte is? In ieder geval
zijn er, in het licht van het voorgaande, geen aanwijzingen dat het ontbreken
van een strakkere termijnbepaling tot strijd met artikel 6 EVRM zou kunnen
leiden.In de tweede plaats is de positie van de beklagprocedure ten opzichte
van het eigenlijke strafproces van belang voor de weging van de belangen van
de rechtstreeks belanghebbende en de verdachte. De beklagprocedure is een
voorprocedure, die in het teken staat van de vraag of überhaupt een strafproces
gevoerd dient te worden. In dat opzicht is zij te vergelijken met de procedure
waarin het bezwaarschrift tegen de dagvaarding beoordeeld wordt, en met de
procedure waarin het verzoek om een verklaring dat de zaak geëindigd
is centraal staat. Indien de in deze procedures genomen beslissing impliceert
dat geen strafproces gehouden wordt, staan voor het slachtoffer geen mogelijkheden
meer open om zijn zaak te bepleiten. Indien daarentegen beslist wordt dat
een strafproces zal plaatsvinden, kan de verdachte zich in twee feitelijke
instanties en eventueel in cassatie verweren tegen de geuite beschuldiging.
Deze asymmetrie in rechtspositie vertaalt zich bij de procedure inzake het
bezwaarschrift tegen de dagvaarding bijvoorbeeld in een asymmetrische toekenning
van rechtsmiddelen. Ingevolge artikel 252 Sv staat tegen onbevoegdverklaring
of buitenvervolgingstelling hoger beroep open voor het Openbaar Ministerie.
Tegen ongegrondverklaring van het bezwaarschrift staat voor de verdachte geen
hoger beroep open. Bij de beklagprocedure kan het ontbreken van een strakke
termijnstelling voor de rechtstreeks belanghebbende mede op deze asymmetrie
worden teruggeleid.Met deze plaats van de beklagprocedure is tevens gegeven dat de rechtszekerheid
die de verdachte in dit stadium kan genieten nog slechts een beperkte kan
zijn. Een vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging of veroordeling, na
een strafproces gewezen, impliceert ingevolge artikel 68 Sr dat een tweede
strafvervolging uitgesloten is. Een kennisgeving van niet verdere vervolging,
een buitenvervolgingstelling alsmede een rechterlijke verklaring dat de zaak
geëindigd is, staan er niet aan in de weg dat alsnog vervolgd wordt indien
van nieuwe bezwaren blijkt (vgl. artikel 255 Sv). Een strakke termijnbepaling
in het kader van de beklagprocedure zou derhalve niet impliceren dat de verdachte
niet langer in onzekerheid behoeft te verkeren over het al dan niet vervolgd
worden.De in dit wetsvoorstel besloten liggende beperkingen van de beklagtermijn
na een kennisgeving van niet verdere vervolging of transactie zijn tegen dit
in het geldend recht besloten liggend, en in het licht van bovenstaande overwegingen
begrijpelijke uitgangspunt geplaatst. Het beklagrecht kan, na een transactie
of kennisgeving van niet verdere vervolging, slechts absoluut verloren gaan
in het geval de rechtstreeks belanghebbende met de uitreiking daarvan bekend
is geworden. In het andere geval weegt het termijnverloop mee bij de inhoudelijke
afweging. Ook uit rechtssystematische overwegingen zou een strakkere termijnbepaling
moeilijk te plaatsen zijn. Eén van de centrale oogmerken van dit wetsvoorstel
is, de rechtsgevolgen van de kennisgeving van niet verdere vervolging en die
van het informeel sepot meer op één lijn te brengen. Daarmee
zou slecht sporen dat bij een informeel sepot geen termijnbepaling zou gelden
en bij een kennisgeving van niet verdere vervolging een hele strakke. Ook
vrees voor misbruik behoeft geen aanleiding te vormen voor een strakkere termijnbepaling.
Een klacht van het slachtoffer heeft, zo volgt uit het voorgaande, meer kans
van slagen naarmate hij eerder wordt ingediend. Dit mede omdat het belang
van het slachtoffer bij strafvervolging, dat bij de afweging in het licht
van het algemeen belang een rol kan spelen, in dat geval het meest evident
is. Verder geldt ook voor de strafvervolging die na een bevel van het gerechtshof
daartoe dient te worden ingesteld, dat daarin in het algemeen eerder bewijsproblemen
zullen rijzen naarmate zij later wordt aangevangen, en dat de eventuele straf
in het algemeen lager zal uitvallen naarmate het strafbare feit
langer geleden gepleegd is. Het slachtoffer heeft er derhalve alle belang
bij, zo spoedig mogelijk in actie te komen.De facto impliceert de gekozen termijnstelling dat meer ruimte bestaat
voor relativering van de driemaandentermijn. Zoals aangegeven ben ik, met
de leden van de vaste commissie voor Justitie, van mening dat niet aan de
termijn van drie maanden kan worden vastgehouden indien uit het ook voor de
verdachte toegankelijke strafdossier blijkt dat het slachtoffer als gevolg
van het strafbare feit buiten staat is geraakt om binnen de drie maanden beklag
te doen. Een strikte beperking van de mogelijkheid van relativering tot dit
geval komt mij evenwel, mede in het licht van het bovenstaande, minder passend
voor. Het beklagrecht is een mogelijkheid voor de rechtstreeks belanghebbende
om beslissingen van het Openbaar Ministerie door de rechter te laten corrigeren.
De aan het woord zijnde leden vestigen daar terecht ook de aandacht op. Daarmee
zou niet goed sporen, dat de mogelijkheid van correctie afhankelijk wordt
gemaakt van factoren die niet het Openbaar Ministerie maar de verdachte regarderen.
De omstandigheid dat de rechtstreeks belanghebbende door het strafbare feit
buiten staat is geraakt om binnen drie maanden beklag te doen, behoort daartoe,
evenals de omstandigheid dat het buiten staat zijn tot beklag uit het strafdossier
blijkt. Laatstgenoemde omstandigheid is daarbij van het handelen van het OM
afhankelijk. Het stellen van de voorwaarde van kenbaarheid van beslissingen
uit het strafdossier zou de facto impliceren dat het OM de mogelijkheid van
beklag tegen eigen beslissingen kan bekorten.Bij nadere analyse blijkt bovendien, dat het tot onredelijke uitkomsten
zou leiden indien de beide omstandigheden als harde voorwaarden gesteld zouden
worden. Denkbaar is, dat het misdrijf welbewust is gepleegd ten aanzien van
een slachtoffer dat buiten staat is zich te beklagen. Zo kan een persoon bestolen
zijn die langdurig op vakantie is, of om andere redenen niet in staat is van
zijn beklagmogelijkheid gebruik te maken. Denkbaar is ook dat de betrokkene
na het misdrijf door een verkeersongeval buiten staat is geraakt zich te beklagen.
Het lijkt niet wenselijk, dat de mogelijkheid beklag in te stellen na een
kennisgeving van niet verdere vervolging, in dergelijke gevallen verloren
zou kunnen gaan voordat de betrokkene in staat is geweest er gebruik van te
maken. Dit temeer daar de omstandigheid dat een persoon uit een beperkte kring
van naasten in dat geval eveneens een klacht kan doen, een mogelijkheid die
in het geldend recht besloten ligt daar het begrip «rechtstreeks belanghebbende»
meer belanghebbenden omvat dan het directe slachtoffer, niet altijd soelaas
biedt. Zo behoeft het voor deze persoon niet altijd evident te zijn of het
slachtoffer strafvervolging wenselijk vindt. Verder beschikt niet elk slachtoffer
over een kring van naasten die in een dergelijk geval zijn belangen kan behartigen.
Wel zullen de door de aan het woord zijnde leden genoemde factoren een rol
spelen bij de vraag of, in het geval tijdig een klacht is gedaan, strafvervolging
bij afweging van alle belangen wenselijk is.De aan het woord zijnde leden verzochten tenslotte om de behandeling van
het onderhavige wetsvoorstel aan te houden totdat de implementatie van het
kaderbesluit aan de orde is, al dan niet vooruitlopend op definitieve besluitvorming
in Europees verband. Tevens verzochten zij, uitgezonderd de leden van de VVD-fractie,
de minister om het initiatiefwetvoorstel van het Tweede Kamerlid Dittrich
daarbij te betrekken.De vraag van de aan het woord zijnde leden veronderstelt, dat het hiervoor
genoemde kaderbesluit op korte termijn implementatiewetgeving behoeft. Die
veronderstelling deel ik niet. Vanzelfsprekend is bij de onderhandelingen
over dit kaderbesluit nagegaan of en in welke mate Nederland thans reeds aan
de gestelde eisen voldeed. Het kaderbesluit stelt in hoofdzaak eisen aan de
rechtspraktijk die geen directe vertaling of basis behoeven in
een formeel-wettelijke regeling. Zo verplicht artikel 2 kaderbesluit de lidstaten
ertoe om, als gemeld, te waarborgen dat het slachtoffer tijdens de procedure
met het gepaste respect voor zijn persoonlijke waardigheid wordt bejegend.
Deze verplichting dient ingelost te worden door een adequate functievervulling
in de rechtspraktijk. Gewezen kan ook worden op artikel 4 kaderbesluit, dat
ertoe verplicht de informatievoorziening in de richting van het slachtoffer
op een nader gespecificeerd peil te brengen. De uitvoering van deze verplichting
vindt reeds voor het overgrote deel plaats op grond van het door het College
van procureurs-generaal vastgestelde beleid in de Aanwijzing slachtofferzorg.
Voor het overige kan verdere uitvoering ook zonder wettelijke verplichting
door praktische maatregelen rechtstreeks gestalte krijgen. Tenslotte kan worden
gewezen op het recht van het slachtoffer om te worden gehoord. Artikel 3 kaderbesluit
verplicht de lidstaat er als gezegd toe het slachtoffer de mogelijkheid te
waarborgen om tijdens de procedure gehoord te worden en bewijselementen aan
te dragen. Deze verplichting tot horen behoeft, blijkens de gekozen formulering,
niet per definitie ingelost te worden tijdens de strafprocedure. Zij kan ook
worden ingelost door, zoals in Nederland gebruikelijk is, slachtoffergesprekken
te laten voeren door het Openbaar Ministerie. Daarbij wordt in de strafrechtspraktijk
aan het slachtoffer dat daar prijs op stelt veelal de gelegenheid geboden
ook ter terechtzitting het woord te voeren.Voor zover het kaderbesluit wel eisen stelt aan de strafwetgeving, voldoen
het geldend straf- en strafprocesrecht naar thans valt te overzien aan deze
eisen. Ik ben voornemens de definitieve uitvoering van het kaderbesluit te
betrekken bij de beoordeling van de voorstellen over de positie van het slachtoffer
in het kader van het onderzoeksproject Strafvordering 2001, zoals ik bij brief
van 20 juni 2001 aan de voorzitter van de Tweede Kamer heb bericht. Een afschrift
van deze brief voeg ik ter informatie bij. Daarbij valt op te merken dat zelfs
in het geval te eniger tijd mocht blijken dat op enigerlei punt een bescheiden
aanpassing wel wenselijk zou zijn, deze aanpassing in ieder geval geen verband
zal houden met de onderwerpen die in het onderhavige wetsvoorstel aan de orde
zijn. Naar mijn mening is er dan ook geen reden, de behandeling van het onderhavige
wetsvoorstel in verband met dit kaderbesluit aan te houden.Ook het initiatiefwetvoorstel van het Tweede Kamerlid Dittrich geeft daartoe
geen aanleiding. Als gezegd behelst dat wetsvoorstel een voorstel om slachtoffers
of hun nabestaanden ter terechtzitting een spreekrecht te verschaffen. Daarmee
wijkt het onderwerp van dat wetsvoorstel wezenlijk af van het onderwerp van
het onderhavige wetsvoorstel. Ik hecht er daarbij aan dat de mogelijkheid
van beklag na een kennisgeving van niet verdere vervolging, die dit wetsvoorstel
in overeenstemming met een motie van het Tweede Kamerlid Rabbae regelt, spoedig
wordt opengesteld. Het is niet meer van deze tijd, dat het slachtoffer na
een dergelijke kennisgeving de sepotbeslissing van het Openbaar Ministerie
niet bij het gerechtshof kan aanvechten.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1* De eerder verschenen stukken inzake dit wetsvoorstel zijn gedrukt onder
EK nrs. 206 t/m 206c, vergaderjaar 2000–2001. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20012002-26436-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl