Wijziging van de Wet inburgering (vrijwillige inburgering, persoonlijk inburgeringsbudget en harmoniseren handhavingstermijnen); VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEU/WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135672
 2009-2010
 
 31 791
 Wijziging van de Wet inburgering (vrijwillige inburgering, persoonlijk
inburgeringsbudget en harmoniseren handhavingstermijnen)
 
 
 
 
 B
 VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE
ORDENING EN MILIEU/WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
 Vastgesteld 13 oktober 2009
 Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.
 Algemeen
 Met belangstelling hebben de leden van de CDA-fractie
kennis genomen van het gewijzigde wetsvoorstel Wet inburgering. Zij zijn van
mening dat de wijzigingen relevante toevoegingen aan de reeds bestaande Wet
inburgering betreffen. Ook de motie van de Tweede Kamer is adequaat verwerkt.
De vragen van de leden van de CDA-fractie blijven zich richten op de implementatie
van de Wet inburgering als zodanig en de effectiviteit van de sancties zoals
die ook nu weer door de regering in de Handelingen van de Tweede Kamer zijn
vastgelegd. De leden van de CDA-fractie zien in de zaken die zij aan de orde
stellen betreffende de implementatie van de Wet Inburgering, nog altijd niet
de noodzakelijke verbeteringen die deze wet tot een succes moeten maken. Een
succes dat cruciaal is, zo vinden de leden, voor de mensen die het aangaan,
maar ook voor Nederland.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met interesse
kennis genomen van de wijzigingsvoorstellen op de inburgeringswet. De leden
zijn van mening dat deze wijzigingen een verbetering kunnen zijn, maar hebben
wel inhoudelijke vragen. Zij vragen zich af of de welkome wijziging een begin
of sluitstuk is van concrete actie bij effectieve implementatie van de Wet
inburgering? Graag zouden zij bij dit antwoord een motivering krijgen. Tevens
vragen deze leden zich af of de regering over dit gewijzigde wetsontwerp –
gezien de uitgebreide discussie erover – een advies van de Raad van
State had gewenst.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van de wijziging van de Wet inburgering. Zij stellen dat met
deze wijziging gevolg wordt gegeven aan enkele van de voornemens die zijn
opgenomen in het Deltaplan Inburgering. De wijzigingen beogen
een kwaliteitsverbetering door vereenvoudiging van regelgeving. De voorgestelde
wijzigingen zijn voor leden van de fractie van de PvdA aanleiding om enkele
vragen te stellen. Zo zouden de leden willen weten of de regering uiteen kan
zetten wat de inburgeraars aan de hier voorgestelde wijzigingen hebben. Waaraan
zullen inburgeraars het verschil merken en in welk opzicht worden zij er beter
van?
 
 De leden van de fractie van de SP hebben met
instemming kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel en kunnen ook
instemmen met de aangenomen amendementen.
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP steunen de wetswijziging die erop gericht
is meer mensen zo mogelijk versneld te laten inburgeren. De leden van de fracties
juichen toe dat met deze wet meer differentiatie wordt geboden en derhalve
meer maatwerk mogelijk wordt gemaakt. Bij de implementatie van deze wet legt
dit wel een zekere druk op gemeenten om een meer gedifferentieerde uitvoering
mogelijk te maken.
 Uitvoering
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af
of de maatregelen ter reductie van de bureaucratie en ter verhoging van de
efficiëntie met betrekking tot de inburgeringscursussen, in met name
de G4, in voldoende mate ter hand zijn genomen. Zij willen weten of de verschillen
in kosten van de cursussen en of de kwaliteit en inhoud van de gegeven cursussen
in de verschillende gemeenten (gegeven de criteria van het Rijk) enigszins
vergelijkbaar zijn. De leden van deze fractie constateren verder dat er nog
steeds een groot verschil blijkt te bestaan tussen het aantal cursisten –
in opleiding en afgestudeerd – ten opzichte van de target, zoals die
door de regering aan de gemeenten is opgelegd. De leden willen van de regering
weten welke maatregelen zij gaat nemen om meer in fase te komen met de doelstellingen.
Behoren halflege inburgeringsklassen tot het verleden?
 Naar de mening van de leden van de CDA-fractie is er geen sluitend beleid
op een cruciaal kritische succesfactor i.e. de koppeling van inburgering aan
arbeid. De leden menen dat in dit kader noodzakelijke randvoorwaarden van
belang zijn die nog niet optimaal geregeld zijn zoals onder andere goede,
betaalbare kinderopvang, en het aanbieden van cursussen in de avond en tijdens
het weekend. De leden van de CDA-fractie vragen zich af of dit probleem reeds
door de regering is opgepakt
 
 De leden van de VVD-fractie stellen vast dat
het amendement Dijsselbloem c.s. vergaande gevolgen kan hebben voor de uitvoering
van de wet bij de lokale overheden. Zij vragen zich af of met de uitvoer van
het amendement Dijsselbloem c.s. geen primaat geschapen wordt voor lokale
bestuurders en politici dat kan indruisen tegen parlementair vastgestelde
kaders. Wanneer de regering zich nadrukkelijk uitspreekt voor of tegen een
eigen bijdrage en dit al dan niet bekrachtigd wordt door de Staten-Generaal,
waarom krijgen gemeenten dan nog de ruimte dit debat volledig over te doen,
terwijl hen juist de uitvoering is toebedeeld. Miskent dit dan niet het politieke
primaat dat bij de Staten-Generaal ligt? Vergroot de regering nu niet de kans
op onnodige, niet heilzame en vooral herhalingen van de politieke discussie
in plaats van daadkrachtige uitvoer van nationaal beleid op lokaal niveau?
Verder vragen deze leden zich af of per gemeente andersluidende verordeningen
juist mogelijk geen willekeur scheppen. De leden graag willen graag vernemen
of inmiddels niet het gevaar bestaat van het voeren van gemeentelijke inkomenspolitiek.
Is de regering het met de leden van de VVD-fractie eens dat dit een zeer ongewenste
situatie zou zijn indien dit wel het geval is?
 De leden van de VVD-fractie merken op dat de VNG, in het persbericht d.d.
2 juli 2009, de voornemens looft om het persoonlijk inburgeringsbudget
te verankeren in de wet, de termijnen voor oud en nieuwkomers gelijk te trekken
en de vrijwillige inburgering op te nemen in de Wet inburgering. Tegelijkertijd
constateren de leden van de VVD-fractie dat de VNG de gebrekkige randvoorwaarde
ten aanzien van kinderopvang bekritiseren. Met betrekking tot dit laatste
punt vragen de leden zich af welke voorziening hier nu getroffen is, of dat
dit nog zal gebeuren en dan op welke wijze.
 
 De leden van de PvdA-fractie geven aan dat
de kwaliteit van de inburgering voor hen een groot punt van zorg is. Zij willen
weten of de regering deze wijzigingen kan plaatsen in het bredere perspectief
van het inburgeringsbeleid en de ervaringen tot nu toe. De leden vragen zich
af wat de gevolgen zijn van het niet halen van de beoogde aantallen inburgeringstrajecten
en welke maatregelen getroffen worden. Wat zijn de gevolgen van de keuze voor
aanbesteding zowel voor de inburgeraars zelf als voor de aanbieders? Verder
vragen de leden van de fractie van de PvdA of de regering concreet kan aangeven
wat de effecten zijn voor de ROC’s, voor het personeel van de ROC’s
en voor degenen die graag willen inburgeren maar geen aanbod krijgen. Bieden
deze ervaringen voldoende grond om het aanbestedingsbeleid te herzien, zo
vragen deze leden zich af.
 
 Over de uitvoering van de wet hebben de leden van de SP-fractie enige zorgen, met name over de nog steeds achterblijvende
verwachting ten aanzien van het aantal deelnemers aan de inburgering, voornamelijk
over de «moeilijk bereikbare» mensen. De leden stellen vast dat
de minister in de Tweede Kamer beloofd heeft na de zomer terug te komen op
de kinderopvang – een van de mogelijke maatregelen die de inburgering
voor een deel van de vrouwen toegankelijker zou kunnen maken. De leden van
de fractie van de SP vragen zich af of de regering daar nu uitsluitsel over
heeft. In datzelfde kader vragen zij zich af of het wijs is om inburgeringslessen
in vrouwengroepen te verbieden. Kan dat niet net als andere zaken aan de gemeenten
worden overgelaten, die ervaring hebben in het bereiken van «moeilijke»
inburgeraars? De leden van de SP-fractie constateren verder dat er ook een
toezegging was gedaan door de minister om voor de behandeling in de Eerste
Kamer terug te komen op de vraag naar de juiste begeleiding en bijbehorende
intake in de gemeenten. Kan de minister hierover zijn licht schijnen?
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP stellen vast dat de regering zich zorgen
maakt over het tempo en de aantallen inburgeraars en wil daarover met gemeenten
in gesprek. De leden vragen of de regering kan aangeven waar precies de knelpunten
zitten en of dat te maken heeft met de toegenomen complexiteit van de uitvoering,
nu er meer maatwerk wordt geboden. De leden van deze fracties verwijzen verder
naar de brief van 25 augustus 2009 waarin
de minister stelt dat er een belangrijke groep is – «kwetsbare/kansarme
mensen» – die vrijwillig zou moeten inburgeren, maar niet direct
kunnen instappen en behoefte hebben aan trajecten die aan inburgering vooraf
gaan. De minister wil daar tijdelijk extra inzet op leveren om mogelijkheden
van inburgering te vergoten en partijen bij elkaar te brengen. De leden van
de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen zich af of eraan gedacht
is om die extra inzet te laten uitvoeren door organisaties uit de samenleving
zelf en via de WMO projecten op te zetten die door meer weerbare burgers en
hun organisaties kunnen worden uitgevoerd.
 Eén handhavingstermijn
 De leden van de PvdA-fractie stellen vast
dat met onderhavige wijziging voorgesteld wordt om te komen tot één
handhavingstermijn voor het inburgeringsexamen met een mogelijkheid tot verlenging
voor degenen die eerst een alfabetiseringscursus volgen. Deze leden willen
graag van de regering vernemen of bij het bepalen van deze termijn onderzoek
is gedaan naar de kwaliteit van de inburgeringsprogramma’s zelf. Het
stellen van een termijn is één ding, zo vinden de leden, maar
om het realiteitsgehalte van de gestelde termijn te kunnen beoordelen is het
van belang inzicht te hebben in de kwaliteit van de geboden programma’s
die de inburgeraars op het examen voorbereiden. Deze vraag klemt des te meer
omdat inburgeringsplichtigen die het inburgeringsexamen in Nederland niet
hebben gehaald binnen de daarvoor gestelde termijn, niet in aanmerking komen
voor een zelfstandige verblijfsvergunning regulier voor voortgezet verblijf
en voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Deze sanctie is naar
het oordeel van de leden van de fractie van de PvdA onevenredig zwaar gelet
op het feit dat het inburgeringsstelsel nog niet goed functioneert en verplichte
inburgeraars ondanks toezeggingen in veel gevallen niet aan een programma
kunnen beginnen of geen programma kunnen vinden dat aansluit bij hun mogelijkheden.
Graag willen de leden van de fractie van de PvdA een antwoord van de regering
op de vraag hoe deze onevenredig zware sanctie zich verhoudt tot de vele kritiek
die er is op de kwaliteit, diversiteit en toegankelijkheid van het inburgeringsaanbod
en breder op het nog steeds gebrekkig functioneren van het stelsel als geheel.
 Het halen van het examen en het streven om te komen tot één
handhavingstermijn is slechts een fase in het inburgeringsproces, aldus de
leden van deze fractie. Zij vragen zich af of de regering kan aangeven hoeveel
inburgeraars ook de weg vinden naar de arbeidsmarkt en/of naar een verdere
opleiding gericht op daadwerkelijke participatie. De leden zijn van mening
dat het doel van de inburgering immers niet alleen het leren van de taal en
van de Nederlandse leefregels is, het doel is vooral ook dat mensen meedoen
en een zelfstandig bestaan kunnen opbouwen.
 Sanctiebeleid
 Wat betreft de leden van de CDA-fractie staat
ook het sanctiebeleid ter discussie. Alhoewel juridisch door de regering duidelijk
verwoord, zien de leden van deze fractie nog niet de praktische, feitelijke
consequenties voor de inburgeringsplichtige, die onvoldoende heeft bijgedragen
aan het welslagen van een inburgeringscursus. De leden van deze fractie vragen
zich af of de regering hen duidelijk kan maken hoe dit sanctiebeleid werkt.
De bestuurlijke boete zal naar inzien van deze leden het tij niet doen keren,
maar zij willen weten of de regering een andere mening dienaangaande heeft.
 Persoonlijk Inburgeringsbudget (PIB)
 De leden van de fractie van de PvdA willen
meer in het bijzonder van de regering vernemen waarom het wettelijk regelen van een PIB tot meer gebruik ervan zal leiden aangezien
nu van die mogelijkheid nauwelijks gebruik wordt gemaakt. De leden van de
fractie zijn voorstanders van een PIB maar vragen zich af of er niet veel
meer nodig is om daadwerkelijk maatwerk te kunnen leveren. Heeft de regering
andere en meer substantiële voorstellen in het verschiet om het maatwerk
binnen de inburgering te bevorderen? De leden zouden willen weten welke dat
dan zijn en wanneer zij de regeling ervan tegemoet kunnen zien.
 Criteria
 De leden van de SP-fractie vernemen graag
de stand van zaken betreffende de criteria voor ontheffing bij medische keuringen.
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP merken op dat een van de criteria om
in aanmerking te komen voor inburgering is dat men minder dan acht jaar tijdens
de leerplichtige leeftijd in Nederland heeft verbleven. Zij vragen zich af
of er inzicht in de groep is die meer dan acht jaar tijdens de leerplichtige
leeftijd in Nederland heeft verbleven en nog altijd niet de Nederlandse taal
beheerst.
 Vrijwillige inburgeraars
 De leden van de PvdA-fractie merken op dat
met de voorgestelde wijziging de vrijwillige inburgering in de Wet inburgering
wordt opgenomen. In de memorie van toelichting wordt gesteld dat het uitgangspunt
is dat de stelsels van de vrijwillige en verplichte inburgering zoveel mogelijk
punten op elkaar worden afgestemd. Deze leden zouden een nadere toelichting
willen op dit voornemen tot meer afstemming. Waarom is – vanuit het
perspectief van de inburgeraar bezien – een nadere afstemming gewenst?
De positie van de vrijwillige en verplichte inburgeraar is naar de mening
van deze leden immers wezenlijk anders. Dit geldt evenzeer voor de aard van
de cursussen waar zij behoefte aan hebben en voor de randvoorwaarden die nodig
zijn om ze te laten deelnemen. Vrijwillige inburgeraars wonen vaak al vele
jaren in Nederland, velen van hen behoren tot de eerste generatie migranten,
zij hebben reeds de Nederlandse nationaliteit. Om hen te interesseren voor
de inburgering zijn hele andere maatregelen en instrumenten nodig dan voor
de verplichte inburgering. De kosten kunnen hoger zijn. De vraag van de leden
van de PvdA-fractie is of en, zo ja, hoe het perspectief van de inburgeraar
is meegewogen bij dit voornemen tot meer afstemming en harmonisatie. Is er
inzicht in de vragen en wensen die bij de vrijwillige inburgeraars leven en
hoe worden deze vragen en wensen vertaald in een passend aanbod? Verder vragen
de leden van de fractie van de PvdA zich af hoe bij een verdere harmonisatie
van de stelsels ingespeeld kan worden op het principiële verschil in
positie en mogelijkheden. De leden constateren dat veel gemeenten behoefte
hebben aan andere instrumenten om de vrijwillige inburgeraars te bereiken,
en niet alleen cursussen die tot een examen leiden. In dit verband zouden
deze leden willen weten of met het opnemen van de vrijwillige inburgeraars
in deze wet, zij ook toegang krijgen tot faciliteiten zoals kinderopvang,
avondprogramma’s en programma’s die zijn toegesneden op de concrete
leefsituatie van de inburgeraar. Nu is het ontbreken van deze randvoorwaarden
een belangrijke hindernis voor het volgen van inburgeringscursussen, aldus
deze leden.
 
 Met betrekking tot «vrijwillige inburgeraars» zouden de leden
van de SP-fractie willen vernemen of de regering
meer kan zeggen over de vraag hoe drempels weggenomen kunnen worden voor vrijwillige
inburgeraars, en hoe die actiever benaderd gaan worden. De leden vragen zich
af of er zicht is op mogelijkheden om deze categorie geld te laten lenen.
Tevens willen deze leden weten op welk moment zij verslag kunnen verwachten
van de zeven gemeenten waar proef wordt gedraaid.
 Delegatie en voorhang
 Met betrekking tot Artikel 19 en Artikel 24a stellen de leden van de fractie
van de VVD vast dat bij Algemene Maatregel van
Bestuur (AMvB) nadere regels gesteld worden inzake het persoonlijk inburgeringsbudget
en ten aanzien van het aanbod van de inburgeringsvoorziening aan de vrijwillige inburgeraar die geestelijke bedienaar is. Waarom worden die regels
gesteld bij AMvB en niet bij wet? De leden van de VVD-fractie vragen zich
af gezien de gebleken (intense) betrokkenheid van het parlement, of niet verstandig
is de parlementaire controle ten volle te laten werken en de nadere regels
niet (zelfs maar gedeeltelijk) te onttrekken aan het directe zicht van de
Staten-Generaal. Zo niet, vragen de leden, waarom niet?
 De leden van de VVD-fractie stellen tevens vast dat ook via AMvB regels
kunnen worden gesteld ten aanzien van de inburgeringsovereenkomst. Waarom
is dit het geval?
 De leden vragen zich af of het Nederlandse Burgerlijk Wetboek onvoldoende
regelingen kent om dit soort overeenkomsten te waarborgen. Verder willen deze
leden weten waarin deze overeenkomsten verschillen van reguliere overeenkomsten
waarop de (algemene) bepalingen van onder meer boek 3 en boek 6 van toepassing
zijn.
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP constateren dat in Artikel 24a lid 6
bepaald wordt dat bij of krachtens Algemene Maatregel van Bestuur er nadere
regels kunnen worden gesteld omtrent het persoonlijk inburgeringsbudget. Zij
vragen zich af aan welke regels hier gedacht wordt en wanneer zij bij AMvB
zullen worden gesteld. Idem voor Artikel 24a lid 7. De leden van de fracties
van de ChristenUnie en de SGP willen weten onder welke omstandigheden er regels
bij AMvB zullen worden gesteld bij vrijwillige inburgeraars die geestelijk
bedienaar zijn.
 De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen de regering
nog eens uiteen te zetten hoe omgegaan wordt met geestelijke bedienaars die
vanuit een niet-Europees land in Nederland worden benoemd en een leidende
rol spelen in een religieuze gemeenschap. Wordt aan hun kennis van de Nederlandse
cultuur extra eisen gesteld? Wordt van hen gevraagd het Nederlandse rechtsstelsel
te kennen?
 Ten slotte
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGPconstateren dat in een brief van 2 juli
2009 aangegeven wordt dat nieuw beleid met betrekking
tot huwelijksmigratie en integratie betrokken zal worden bij de evaluatie
van inburgeringstrajecten in het buitenland. Deze leden vragen zich af hoe
dit zich verhoudt tot onderhavig wetsvoorstel.
 
 De voorzitter van de commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu/Wonen, Wijken en Integratie,
 Meindertsma
 De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu/Wonen, Wijken en Integratie,
 Kim van Dooren
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Van den Berg (SGP), Meindertsma (PvdA) (voorzitter), Meulenbelt (SP),
Rosenthal (VVD), Swenker (VVD), Slagter-Roukema (SP), Schouw (D66), Putters
(PvdA), Eigeman (PvdA), Leijnse (PvdA), Thissen (GL), Slager (SP), Hendrikx
(CDA), De Boer (CU), Willems (CDA), Hofstra (VVD), Asscher (VVD), Goijert
(CDA), Huijbregts-Schiedon (VVD), Laurier (GL), Meurs (PvdA), Leunissen (CDA),
De Vries-Leggedoor (CDA) (vice-voorzitter), Janse de Jonge (CDA), Koffeman
(PvdD), Böhler (GL), Kuiper (CU), Lagerwerf-Vergunst (CU), Smaling (SP)
en Yildirim (Fractie-Yildirim).
 
 
 TK, 31 143, nr. 67.
 
 
 Kamerstukken TK, 32 005, nr. 1.