Rechtspositie van politieke ambtsdragers; Brief minister over bestaand en voorgenomen beleid en regelgeving ten aanzien van declaraties voor bestuurders en hoge ambtenaren bij het rijk, provincies en gemeenten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137555
 2009-2010
 
 28 479
 Rechtspositie van politieke ambtsdragers
 
 
 
 
 Nr. 
 50
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 16 november 2009
 
 Bij brief van 21 september jl. van de vaste commissie voor BZK met
kenmerk 28479–45/2009D44461 heeft u mij verzocht om informatie over
bestaand en voorgenomen beleid en regelgeving ten aanzien van declaraties
voor bestuurders en hoge ambtenaren bij het rijk, provincies en gemeenten.
Dit naar aanleiding van de diverse kwesties met onder andere Wob-verzoeken
over declaraties van diverse bestuurders. Onderstaand verstrek ik u de gevraagde
informatie.
 Stelsel voorzieningen en declaraties
 Voor bewindspersonen, bestuurders van provincies, gemeenten en waterschappen
en voor (rijks)ambtenaren is het stelsel van voorzieningen en onkostendeclaraties
als volgt geregeld.
 Bewindspersonen
 Voor ministers en staatssecretarissen geldt het Voorzieningenbesluit ministers
en staatsecretarissen. Dit besluit, dat is gebaseerd op artikel 2, tweede
en derde lid, van de Wet rechtspositie ministers en staatssecretarissen, bevat
een algemene regeling voor de voorzieningen voor ministers en staatssecretarissen.
 Het uitgangspunt voor deze regeling is dat ministers en staatssecretarissen
optimaal dienen te worden gefaciliteerd om hun werkzaamheden te verrichten,
waarbij de kosten in de begroting zichtbaar worden gemaakt. Voorop staat daarom
dat voorzieningen zoveel mogelijk ten laste van de begroting van het desbetreffende
ministerie ter beschikking worden gesteld (bedrijfsvoering). De bewindspersoon
wordt geacht voor deze voorzieningen geen eigen uitgaven te doen, die later
moeten worden gedeclareerd. Naast uitgaven voor bedrijfsvoering is er een
aantal specifieke voorzieningen voor bewindspersonen, die een aanvulling vormen
op de reguliere bedrijfsvoering van het ministerie en onmisbaar zijn voor
het functioneren van de bewindspersoon (bestuurskosten). Het gaat hier in het bijzonder om voorzieningen die worden genoten buiten het ministerie
zelf, zoals reis- en verblijfsvoorzieningen, beveiliging en telecommunicatie
thuis, evenals functionele lunches en diners buitenshuis. De bestuurskosten
worden jaarlijks gecontroleerd door de Algemene Rekenkamer, die tot wettelijke
taak heeft de inkomsten en uitgaven van het Rijk te controleren.
 Het kan zijn dat in bepaalde omstandigheden de bewindspersoon functionele
uitgaven toch zelf betaalt. In dergelijke gevallen kunnen deze uitgaven uiteraard
op declaratiebasis worden vergoed, mits de functionaliteit expliciet wordt
aangetoond. Uitgangspunt is dat zo min mogelijk uitgaven door de bewindspersoon
zelf worden gedaan via zijn privé-rekening. Voor enkele voorzieningen –
voornamelijk in de persoonlijke representatieve sfeer – geldt dat zij
geheel voor rekening van de bewindspersoon zelf komen. In het Voorzieningenbesluit
wordt als compensatie hiervoor een vaste maandelijkse vergoeding toegekend.
 Bestuurders provincies en gemeenten
 In de Provincie- en Gemeentewet is opgenomen dat benoemde ambtsdragers
geen inkomsten genieten in welke vorm dan ook buiten hetgeen bij of krachtens
de wet is toegekend. In de rechtspositiebesluiten enregelingen zijn dan ook
de voorzieningen geregeld voor provinciale en gemeentelijke ambtsdragers.
Regel is dat uitsluitend bestuurlijke kosten voor vergoeding in aanmerking
komen. Het gaat om functionele uitgaven die noodzakelijk zijn om het politieke
ambt te kunnen vervullen. Als met de uitgave geen overheidsbelang is gediend,
moeten de kosten voor eigen rekening blijven.
 Uitgangspunt is net als bij voorzieningen voor bewindspersonen dat ambtsgerelateerde
voorzieningen zoveel mogelijk vanuit het bestuursorgaan ten laste van de begroting
ter beschikking of in bruikleen aan bestuurders worden gesteld (dus vanuit
de bedrijfsvoering). De kosten daarvan worden rechtstreeks door de gemeente
of provincie zonder tussenkomst van de betrokken ambtsdrager voldaan (bijvoorbeeld
computer, opleidingen, congressen).
 Benoemde bestuurders krijgen daarnaast een onkostenvergoeding voor overige
aan het ambt gerelateerde kosten. De vergoeding is opgebouwd op basis van
de kostencomponenten representatie, vakliteratuur, contributies, lidmaatschappen,
telefoonkosten, bureaukosten, zakelijke giften, representatieve ontvangsten
aan huis en excursies.
 Sluitstuk is de mogelijkheid van declaratie van incidentele kosten. Daarbij
gelden de declaratieregels van betrokken gemeente of provincie. Uitsluitend
functionele kosten komen voor vergoeding in aanmerking. Voorts geldt voor
declaraties en rekeningen dat deze uitsluitend in aanmerking komen voor betaling
voor zover de uitgavenpost niet geacht wordt reeds bestreken te worden door
een (vaste) vergoeding. Het declareren van kosten geschiedt onder overlegging
van bewijsstukken. Declaraties worden afgewikkeld volgens een daartoe door
provincie of gemeente vastgestelde administratieve procedure met gebruikmaking
van door provincie of gemeente vastgestelde formulieren.
 Ambtenaren
 Omdat de Wob-verzoeken alleen betrekking hadden op de topmanagementgroep
bij het Rijk (secretarissen-generaal, directeuren-generaal, inspecteurs-generaal
en enkele daarmee gelijk gestelde functies) beperk ik de beschrijving van
het stelsel van voorzieningen en onkostendeclaraties tot deze categorie. Uitgangspunt
bij het vergoeden van voorzieningen voor alle rijksambtenaren – en dus
ook voor de Topmanagementgroep – is dat dit kosten zijn die in het kader
van de functie-uitoefening noodzakelijk door de ambtenaar zijn gemaakt. De
vergoeding van deze kosten worden deels op declaratiebasis toegekend
en deels via een vaste vergoeding. De vergoedingen via declaraties worden
toegekend op basis van het ARAR op grond waarvan een minister een ambtenaar
naar billijkheid een schadeloosstelling, kostenvergoeding of geldelijke tegemoetkoming
kan toekennen, bijvoorbeeld voor ICT-voorzieningen voor een thuiswerkplek
of voor vakliteratuur. Daarnaast is er sprake van kosten die niet op declaratiebasis
worden vergoed. Dit kunnen onder andere meerkosten zijn als gevolg van kleding
die noodzakelijk is in verband met de representativiteit van de functionaris
en het aanbieden van attenties of geschenken ter zake van recepties, jubilea
en dergelijke. Voor dergelijke kosten ontvangen secretarissen-generaal en
directeuren-generaal maandelijks een vaste vergoeding op grond van het Besluit
vergoeding representatiekosten rijkspersoneel.
 Bevindingen Wob-verzoeken
 Uit de informatie die de Wob-verzoeken voor bewindspersonen hebben opgeleverd
blijkt dat de regelgeving voor deze categorieën veelal juist is toegepast,
al wordt bij verstrekkingen en declaraties niet altijd in voldoende mate aangegeven
met welke motivering de uitgave wordt gedaan. Wel blijken in de toepassing
van de regelgeving tussen departementen verschillen te ontstaan, met name
bij de beoordeling of (kleine) uitgaven uit de maandelijkse vergoeding moeten
worden betaald of mogen worden gedeclareerd. Op dit punt zal de regelgeving
daarom verduidelijkt worden en zal gekeken worden naar de administratieve
procedures. Tevens zijn er verschillen in aantallen declaraties omdat de algemene
rijksregelingen zijn uitgewerkt in specifieke departementale regelingen en
werkwijzen die onderling verschillen. Onderstaand is aangegeven hoe het directoraat-generaal
Organisatie Bedrijfsvoering Rijk van mijn ministerie invulling geeft aan een
uniforme werkwijze. Dit in aansluiting op lopende initiatieven om de bedrijfsvoering
van het Rijk efficiënter te maken.
 
 Uit de informatie van Wob-verzoeken voor benoemde politieke ambtsdragers
bij provincies en gemeenten is een verschil in de toepassing van de regelgeving
te constateren, en is er discussie mogelijk of die toepassing in bepaalde
gevallen altijd juist is. Ik heb op basis van deze informatie moeten concluderen
dat de bestaande regelgeving blijkbaar niet op alle punten duidelijk is en
ook niet in alle gevallen goed toepasbaar in de bestuurlijke praktijk. Vooral
de onkosten die gedekt worden door de ambtstoelage leiden tot interpretatieproblemen.
Over aanpassing daarvan ben ik in overleg met IPO en VNG.
 Maatregelen naar aanleiding Wob-verzoeken
 Het kabinet wil voor declaraties en verstrekkingen een eensluidende systematiek
hanteren. Doel is dat – tenzij daarvoor goede redenen zijn – de
handelswijze voor declaraties en voorzieningen zoveel als mogelijk gelijk
zijn voor bewindspersonen, burgemeesters, CdK’s, voorzitters van waterschappen,
gedeputeerden, wethouders en dagelijks bestuursleden waterschappen.
 Gezien de bevindingen rond de Wob-verzoeken wil het kabinet de volgende
maatregelen nemen:
 • Beslissingen over verstrekkingen en vergoedingen duidelijk gemotiveerd
nemen en vastleggen;
 • Stroomlijning, verduidelijking, harmonisatie en nadere invulling
van bestaande regelgeving en richtlijnen voor verstrekkingen en vergoedingen;
 • Afspraken over het jaarlijks openbaar maken van gegevens over onkostenvergoedingen
en voorzieningen via internet.
 
 Voor wat betreft het openbaar maken van de gegevens is de planning dat
het kabinet het eerste kwartaal van 2010 beslist op welke wijze dat wordt
vormgegeven. Ik verwacht dat bovengenoemde maatregelen – waarover ik
in overleg ben met de ministeries en met IPO en VNG – uiterlijk medio
2010 geïmplementeerd zullen worden. Aanpassing van de regelgeving volgt
direct daarna en heeft een langere doorlooptijd. Overigens wordt nog dit jaar
extra voorlichting gegeven over de juiste toepassing van de regelgeving aan
de functionarissen die betrokken zijn bij de afwikkeling van voorzieningen
en declaraties van bewindspersonen en de topmanagementgroep.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst