Governance in het onderwijs; Brief minister over 'good governance' in het onderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30183, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-07-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30183 nr. 9

28-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Good governance in kort bestek: aanpassing van
bestuurlijke verhouding is noodzakelijk2. Kern van de discussie in het parlement: de politiek
blijft sturen op de resultaten van het onderwijsbestel2.1. De overheid borgt goed onderwijsbestel2.2. Veranderingsstrategie good governance is gericht
op kwaliteitsverbetering2.3. Nieuwe vormen van toezicht die passen bij good
governance zijn nodig2.4. Deregulering en het voorkomen van bureaucratie
in de instellingen is het belang van allen2.5. Informatievoorziening2.6. Aanpassing van onderwijswetgeving is sluitstuk én
randvoorwaarde3. Wegen waarlangs good governance verder vorm krijgt.3.1 Raadplegen van de partijen die belang hebben bij goed
onderwijs3.2 Onderzoeken hoe good governance het beste werkt3.3 Overleg met het parlementOverzicht van stukken over governance die nog in mijn
ambtsperiode naar de Tweede Kamer worden gestuurd, dan wel recent naar de
Kamer zijn gestuurdOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30183, nr. 9 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30183, nr. 9 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30183Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 350 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 183Governance in het onderwijsnr. 9BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 juni 2006De kern van goed onderwijs is dat leerlingen/studenten de kans krijgen
hun talenten maximaal te ontplooien opdat zij en de samenleving daarvan profiteren. Good governance – een nieuw bestuurlijke arrangement
en nieuwe besturingsprincipes voor het onderwijsbestel – waarborgt dat
het onderwijs die opdracht zo goed mogelijk vervult. Dat vereist een zorgvuldige
en stapsgewijze invoering met ruimte voor toetsing en bijstelling, want vele
verschillende partijen moeten samen ervoor zorgen dat leerling/student, leraar/docent
en ouder goed tot hun recht komen. Bovendien is het onverstandig oude schoenen
weg te gooien voor we nieuwe hebben – van aantoonbaar goede kwaliteit.
Daarover waren u en ik het eens tijdens het overleg van 15 februari jl.
over de Beleidsnotitie governance in het onderwijs
(Kamerstukken II 2005/06, 30 183, nr. 6, pag. 12). U vroeg
mij toen op de hoogte gehouden te worden van mijn gedachtevorming over en
vormgeving van good governance in het onderwijs. Dat doe ik met deze brief.Deze brief gaat alleen over good governance1
in het onderwijs. Ook in andere sectoren van OCW staat good governance op
de agenda. De governanceprincipes worden vertaald naar het cultuur- en mediadomein.
Samen met een takenanalyse cultuur en media ontstaat een samenhangende visie
op de stelsels in het cultuur- en mediadomein, de daarbij behorende sturingsfilosofie
en de taken van het departement. Voor de wetenschapssector biedt de bestaande
interdepartementale sturingsfilosofie voldoende aanknopingspunten voor de
nieuwe governancefilosofie. Een eerste interdepartementaal overleg om eventuele
actualisering daarvan door te voeren is inmiddels gestart, in het kader van
de vraagprogrammering van TNO en de grote technologische instituten.Deze brief gaat dus over good governance in het onderwijs. De vier verschillende
onderwijssectoren hebben elk een eigen ontwikkelingspad en eigen vraagstukken
(zie par. 2.6). Om u over dit veelvormige geheel toch toegankelijk verslag
te doen, behandel ik de algemene onderwerpen in deze brief. In
bijlage 1 schets ik de uitwerking van de belangrijkste thema’s van good
governance in de verschillende onderwijssectoren.1
Ook stuur ik met deze brief een beknopte agenda mee van zaken die ik nog binnen
mijn ambtstermijn tot stand wil brengen (bijlage 2).1De essentie van good governance komt aan de orde in paragraaf 1 van
deze brief. Mijn reactie op de kernpunten van de discussie van 15 februari
jl. vindt u in paragraaf 2. In de laatste paragraaf wordt omschreven
wat de wegen zijn waarlangs ik good governance zal vormgeven.1. Good governance in kort bestek: aanpassing van
bestuurlijke verhouding is noodzakelijkInternationaal vergeleken zijn de resultaten van ons onderwijsbestel goed2. Onze ambities zijn ook hoog: nog betere resultaten zijn
nodig en mogelijk en meer talent bij leerlingen/studenten moet worden aangesproken.
Dat kan alleen als de wisselwerking tussen de leerlingen/studenten en de leraren/docenten
verbetert.De actualiteit van dit vraagstuk blijkt uit de discussie die recent in
de media is ontbrand over de staat van het onderwijs. Ik lees daaruit een
groot verlangen dat de relatie tussen leerling/student en de onderwijsgevende
als kern van onderwijsverbetering wordt gezien. Uit de discussie proef ik
overigens ook enige heimwee naar de vroegere overzichtelijkheid van onze samenleving
en de plaats van het onderwijs daarin, inclusief werkvormen, organisatie,
en verwachte prestaties. Maar inmiddels leven we in een samenleving die complex
is en lastige vraagstukken kent, soms zelfs grensoverschrijdende. Ook de karakteristieken
en uitgangsposities van de leerlingen/studenten en docenten zijn de laatste
decennia sterk veranderd. Bovendien kan de vraag gesteld worden of niet geleidelijk
aan, mede door toedoen van de overheid, te veel bestuurlijke drukte is ontstaan.Het bestuurlijke arrangement van het onderwijs moet toekomstbestendig
zijn en toegesneden worden op het oppakken van de complexe problemen waarmee
het onderwijs te maken heeft. Nederland moet economisch en maatschappelijk
gezien een sterk land blijven. Dat stelt hoge eisen aan het onderwijs. We
moeten bijvoorbeeld de schooluitval krachtig aanpakken, de leerlijnen beter
op elkaar laten aansluiten, de uniformiteit in het onderwijs achter ons laten
en de noodzaak van excellentie in het onderwijs onder ogen zien.De oude vormen van sturing en toezicht – door de nationale overheid –
voldoen niet meer om de onderwijssector in de toekomst optimaal te laten presteren.
Een nieuwe aanpak is nodig die beter aansluit bij de praktijk en die de verantwoordelijkheid
legt waar die hoort.Tjeenk Willink schrijft hierover in het Jaarverslag 2005 van de Raad van
State dat «actief burgerschap» hard nodig is in onze democratische
samenleving. Deze is zó ingewikkeld geworden dat van bovenaf krachtig
aansturen op gewenste resultaten niet meer goed werkt. De urgentie van dit
vraagstuk blijkt ook uit de Kennisinvesteringsagenda 2006–2016 en het rapport Leren excelleren die
het Innovatieplatform heeft opgesteld en waarin onderwijs als een kernvraagstuk
wordt benoemd.Ik ben blij met de aandacht die het laatstgenoemde rapport vestigt op
het maximaal ontplooien van talent in ons onderwijs. Onderwerpen als de opleiding
van onderwijsgevenden, differentiatie van onderwijsberoepen, differentiatie
van beloningen van onderwijsgevenden, het stapelen van opleidingen en het
behalen van deeldiploma’s zullen nader verkend moeten worden. Ik zal
binnenkort met een beleidsreactie op dit rapport komen, waarin ik ook zal
ingaan op de mogelijkheid om experimenten onderdeel te laten worden
van de lerende aanpak die ik voorsta om good governance te implementeren.Good governance in het onderwijs moet ertoe leiden dat de bestuurlijke
verhoudingen in de sector geschikt zijn om de vraagstukken van vandaag en
morgen te kunnen hanteren en de resultaten van het onderwijs op een hoger
niveau te brengen. De bestuurlijke vernieuwing houdt in dat de overheid een
soberder rol kiest en de bestuurlijke context in en rond de onderwijsinstelling
zo inricht dat de betrokken partijen gezamenlijk ervoor zorgen dat de interactie
tussen student/leerling en docent/leraar maximaal tot haar recht komt.De kerngedachte van good governance is dat de partijen die het meeste
belang hebben bij onderwijs hun invloed daarop kunnen uitoefenen op instellingsniveau.
Het bevoegd gezag van de instellingen is de spil: de schoolbesturen kunnen
in mijn visie meer zélf bepalen hoe zij het onderwijs inrichten («onderwijs
op maat»), maar moeten daarover wel verantwoording afleggen. Leraren,
leerlingen/studenten, ouders en andere belanghebbende partijen krijgen een
positie die hen goed in staat stelt om hierop invloed uit te oefenen («horizontale
verantwoording»). De overheid moet de eigen regels en voorschriften
sterk verminderen en scherper toesnijden op onderwijsresultaten. Toezicht
en de handhaving worden versoberd, maar wel aangescherpt.Bovendien: onderwijsinstellingen zijn geen ondernemingen met aandeelhouders,
aan wie verantwoording wordt afgelegd. De maatschappelijke functie van onderwijsinstellingen
vraagt van hen een maatschappelijke verantwoording: taak en verantwoording
wordt op die manier in balans gebracht.Dit is overigens een thema dat niet alleen voor het onderwijs geldt. Ook
voor de gezondheidssector en woningbouw spelen vergelijkbare vraagstukken.
Mijn college-Minister van Justitie zal daarom binnenkort, in het kader van
het programma Bruikbare Rechtsorde een advies uitbrengen over de vraag of
een nieuwe rechtsvorm (dan wel een andere variant) gewenst is, om instellingen
in de publieke sector beter in staat te stellen om hun problemen op te lossen
(maatschappelijke onderneming). In dat kader zal ook de mogelijkheid aan de
orde komen om belanghebbenden in staat te stellen om een beroep te doen op
de Ondernemingskamer.Een nieuw bestuurlijk arrangement is dus nodig. Uiteraard blijft binnen
dat arrangement het publieke belang van het onderwijs geborgd. Ik doe dat
door eisen te stellen aan bijvoorbeeld de kwaliteit (kerndoelen, onderwijstijd)
en toegankelijkheid van het onderwijs en aan rechtmatige besteding van middelen.2. Kern van de discussie in het parlement: de politiek
blijft sturen op de resultaten van het onderwijsbestelIn het AO van 15 februari jl. heeft u uw zorg geuit over het tempo
waarin de principes van good governance ingevoerd worden. Diverse leden stelden
vragen over de ministeriële verantwoordelijkheid en over de mogelijkheden
die het parlement zelf moet houden om de verantwoordelijke bewindslieden te
kunnen aanspreken op onderwijszaken. Er was ook enige bezorgdheid dat de bestaande
(verticale) methodiek van sturen, toezicht en regelgeving zou worden losgelaten
vóórdat de horizontale verantwoording voldoende uitgekristalliseerd
zou zijn. In het overleg uitten veel Kamerleden twijfels over het nut van één
geharmoniseerde wet voor het onderwijs. Verschillende leden vonden dat deze
wet sluitstuk zou moeten zijn van de invoeringsstrategie van good governance.
Eerst zou hierover een goed debat met het veld en met de Kamer
moeten worden gevoerd.Wel was er brede instemming met het doel van good governance: zorgen dat
iedereen het onderwijs krijgt dat bij hem past en dat de samenleving het opleidingsniveau
krijgt dat nodig is. Er bleek eveneens steun voor mijn voorstellen om een
meldingsplicht voor fusies in te stellen.Aan het slot van het debat heb ik toegezegd om apart terug te komen op
vragen over het sanctiebeleid en over de positie van de Inspectie voor het
Onderwijs in het nieuwe besturingsarrangement. In het vervolg van deze brief
ga ik nader in op deze onderwerpen.2.1. De overheid borgt goed onderwijsbestelOok als de belanghebbende partijen in het onderwijs voortaan zelf meer
aan het stuur komen te staan, houdt de overheid een duidelijke taak. De minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap draagt er namens de samenleving verantwoordelijkheid
voor dat het onderwijsstelsel goed presteert. Die verantwoordelijkheid vloeit
voort uit de doelen die de samenleving aan het onderwijs stelt: zorgen dat
(1) individuele leerlingen/studenten hun talenten
en ambities maximaal tot ontplooiing kunnen brengen en (2) dat de collectieve
opbrengsten van het onderwijs maximaal aansluiten bij wat de samenleving nodig heeft.Deze twee onderwijsbelangen krijgen vorm in onderstaande vijf aspecten
waarover de minister aan het parlement verantwoording aflegt.a. De kwaliteit van het onderwijs.b. Een optimale match tussen de talenten van de deelnemer en zijn onderwijsresultaten.c. Een goede aansluiting van de opbrengsten van het onderwijs op de maatschappelijke
vraag.d. De toegankelijkheid van het onderwijs.e. Adequate bekostiging van het onderwijs.Vanzelfsprekend spelen de onderwijsinstellingen bij het vormgeven van
deze vijf aspecten een centrale rol. Dat is de reden waarom ik bij de vormgeving
van het beleid steeds de vraag stel welke toegevoegde waarde het ministerie
heeft. Zo zal het belang van de doorlopende leerlijn centraal staan waar het
gaat over de match tussen talent en onderwijsresultaat. Dit volgt uit de stelselverantwoordelijkheid
van de minister.De minister is verantwoordelijk voor het stelsel als geheel. Ook is de
minister ervoor verantwoordelijk dat elke onderwijsinstelling voldoet aan
een (minimum)norm voor de kwaliteit van het onderwijs, aan de eis van rechtmatige
besteding van de middelen en aan de toekomstige voorwaarden voor de horizontale
verantwoording. Leerlingen/studenten en ouders moeten erop kunnen vertrouwen
dat hun school voldoet aan een basisstandaard voor de onderwijskwaliteit,
het geld goed besteedt en hen zorgvuldig informeert over en betrekt bij belangrijke
keuzes. De Onderwijsraad sprak in zijn advies Doortastend
onderwijstoezicht over «ononderhandelbare deugdelijkheidseisen»
die aan de kwaliteit van het onderwijs moeten worden gesteld. Die eisen vormen
ook wat mij betreft het fundament voor kwalitatief goed onderwijs.Op het snijvlak van stelselverantwoordelijkheid en het toezicht op individuele
instellingen ligt ook het vraagstuk van de fusies. In het Kamerdebat van 15 februari
jl. gaf de Kamer brede steun aan de gedachte van een meldplicht bij voorgenomen
fusies. Wel vroegen enkele Kamerleden aandacht voor criteria die gelden bij
de beoordeling van fusies. Geheel in lijn met de governance-gedachte is dat
de medezeggenschap van de betrokken instellingen instemming verleent aan de
voorgenomen fusie. In het overleg met u over de Wet medezeggenschap op scholen
(WMS) is de gedachte geopperd om de instemming van de medezeggenschap
vooralsnog als enig toetsingscriterium te hanteren bij de beoordeling van
fusiemeldingen. Ik kan me erin vinden dit voorlopig als uitgangspunt te kiezen.
In het kader van de «lerende aanpak» (zie volgende paragraaf)
kunnen we over enige tijd bekijken of dit criterium toereikend is. Ik zal
hierover spreken met de verschillende onderwijssectoren.2.2. Veranderingsstrategie good governance is gericht
op kwaliteitsverbeteringVolgens de principes van good governance hebben de partijen die daar belang
bij hebben invloed op het onderwijs dat de instellingen bieden: leerlingen/studenten,
ouders, leraren/docenten, maar ook het (toekomstige) bedrijfsleven en het
aanleverende/vervolgonderwijs. Zij zijn vooral gericht op het functioneren
van individuele instellingen. De overheid bewaakt dat in heel Nederland onderwijsinstellingen
een basiskwaliteit leveren.Hoe kan zo’n stelsel, dat is gebaseerd op meer lokale «horizontale
sturing» in plaats van nationale «verticale» sturing, goede
resultaten leveren? Mijn uitgangspunt is dat een «lerende aanpak»
dat mogelijk maakt. Als belanghebbende partijen zien hoe goed sommige scholen
presteren en welke autonomie ze dat oplevert, zullen ze streven naar even
goede prestaties van hun onderwijsinstelling. Op den duur leidt dat tot meer
sterke scholen en minder ondermaatse scholen. De kwaliteit van het onderwijsstelsel
als geheel zal daardoor toenemen.Voorwaarden voor een stelsel dat aan de kwaliteitsvereisten voldoet zijn:• ouders, leerlingen en leraren worden formeel in een positie gebracht
waarin ze invloed kunnen uitoefenen op het onderwijs dat de «eigen»
instelling biedt;• de informatie over de resultaten van instellingen (inhoudelijke
en financiële), en over de manier waarop ze hun kwaliteit verbeteren,
is volledig, betrouwbaar en transparant;• instellingen betrekken de maatschappelijke omgeving bij hun keuzes;• er is proportioneel toezicht op het stelsel en de instellingen;De beschikbaarheid van betrouwbare en onderling vergelijkbare informatie
over de onderwijsresultaten en het sociaal-pedagogisch klimaat van de instellingen
is cruciaal voor de werking van good governance. Transparante gegevens over
de kwaliteit van instellingen stelt bestuurders en toezichthouders in staat
zich te spiegelen en op te trekken aan beter presterende scholen en biedt
leerlingen, ouders, bedrijven en vervolgonderwijs concrete handvatten om effectief
invloed uit te oefenen op strategische keuzes van een onderwijsinstelling.De huidige bestuurlijke verhoudingen zijn volgens velen te typeren als
een systeem dat is gebaseerd op geïnstitutionaliseerd wantrouwen. Dat
leidt tot een neiging om vooral aandacht te besteden aan zwak presterende
scholen. Ik ben van oordeel dat dit patroon moet worden doorbroken en ik wil
daarom tevens de aandacht richten op de sterk presterende scholen. Een «sterke»
school noem ik bijvoorbeeld een school:• met goede onderwijsprestaties in de zin van toegevoegde waarde
op cognitief, sociaal en emotioneel niveau;• met een bestuur dat transparant en effectief is en bureaucratie
vermijdt;• met een bestuur dat schoolmanagers en onderwijsgevenden op locatie-/vakgroep-/opleidingsniveau
voldoende ruimte geeft (financieel, maar bijvoorbeeld ook qua bevoegdheden)
om eigen vorm en inhoud te kunnen geven aan het onderwijsproces;• waarin het onderwijskundig leiderschap (zowel door het bestuur/de
leiding als door de docent) in de praktijk van alle dag zichtbaar wordt;• met goede horizontale verantwoording (interne en externe checks and balances), in het bijzonder door goed functionerende
medezeggenschap;• met een bedrijfsvoering waarin de eerder genoemde ruimte op school-/vakgroep-/opleidingsniveau
zichtbaar is.Scholen die aan deze eisen voldoen verdienen in de sfeer van toezicht
een aangepast arrangement, in deze zin is sprake van verdiende autonomie.Ik zal bovendien de verspreiding van deze «best practices»
bevorderen en in een onderwijscongres dat eind oktober zal plaatsvinden vooral
van gedachten wisselen over hoe wij het beste uit onze scholen kunnen halen.2.3. Nieuwe vormen van toezicht die passen bij good
governance zijn nodigNa de zomer stuur ik u Toezicht in vertrouwen, Vertrouwen
in toezicht, Visie op toezicht OCW; 2007–2011 toe. Daarin ga
ik uit van de «lerende aanpak» die ik hierboven beschrijf als «kwaliteitsversterker»
in een onderwijsstelsel dat op de governanceprincipes is gebaseerd. Ik geef
aan wat de consequenties van governance zijn voor het toezicht en ik geef
mijn reactie op onderdelen van het advies Doortastend Onderwijstoezicht van de Onderwijsraad. Ook werk ik de zes principes van toezicht
uit die het kabinet heeft vastgelegd in de brief Minder
last, meer effect (nr. BZK, 2005–0000248053).Omdat verreweg de meeste instellingen voldoende of goed presteren en slechts
een beperkt aantal niet, is het effectiever en efficiënter om het preventieve
toezicht op alle instellingen relatief licht te houden en zwaarder toezicht
vooral te richten op de slecht presterende instellingen. Dat was één
van de redenen waarom in de WOT destijds het principe van proportioneel toezicht
is ingevoerd. Dat werkt alleen als we erop kunnen vertrouwen dat het bestuurlijke
arrangement de meeste invloed dáár legt waar het belang bij
goed onderwijs het grootste is. Ouders/studenten en leraren spelen dus een
beslissende rol. En signalen van tekortschietende instellingen moeten we gemakkelijk
kunnen oppakken. Dan kan het «huidige geïnstitutionaliseerde
systeem van wantrouwen» (aldus de WRR) worden omgezet in toezicht op
basis van terecht vertrouwen.Kort gezegd zijn de uitgangspunten die in de Visie
op Toezicht zullen staan:1. Er blijft altijd een toezichtfunctie voor het departement, op stelselniveau én
op het niveau van de individuele instelling, omdat de minister de burgers
het vertrouwen biedt dat alle onderwijsinstellingen voldoen aan een minimumkwaliteitsniveau.2. Toezicht op maat (proportioneel): als een instelling haar zaken goed
op orde heeft, kan het toezicht licht zijn. Maar blijven de prestaties van
een individuele instelling achter of is de verantwoording binnen de school
en met de omgeving van die school onder de maat, dan zal het toezicht moeten
verscherpen. Dit maakt duidelijk hoe belangrijk goed intern toezicht is en
hoezeer het past bij het uitgangspunt dat (de kwaliteit van) het onderwijs
in de eerste plaats een zaak is van de instellingen zelf. Heeft een gehele
onderwijssector de kwaliteitssystemen op orde, dan is een lichte check op
het feitelijk functioneren van het stelsel genoeg. Zonodig wordt bij een individuele
instelling een reality check uitgevoerd.3. Een lichtere sturing betekent ook een lichter toezicht. Als de instellingen
met minder regels worden geconfronteerd en zich toeleggen op good governance,
hoeft de minister minder intensief te sturen en dus ook minder intensief toezicht
te houden.4. Vertrouwen is gebaseerd op informatie. Het toezicht neemt af naarmate
er meer vertrouwen is dat de instellingen de kwaliteit goed op orde hebben
en hier blijk van geven door het geven van vertrouwenwekkende informatie.
Het advies van de Onderwijsraad Doortastend Toezicht
heeft als strekking dat alle betrokkenen bij het onderwijs inzicht willen
hebben in het functioneren van het onderwijs. Dit aspect, samengevat in een
aantal kengetallen, moet stoelen op onafhankelijke informatie.5. Het departement moet corrigerend op kunnen treden als een maatschappelijk
belang in het gedrang komt omdat instellingen de regels niet naleven. De minister
zet dan bij voorkeur instrumenten in die de kwaliteit van het onderwijs verbeteren
en die de verantwoordelijken aansporen hun verantwoordelijkheid te nemen en
de regels na te leven.Hierbij moet nog worden opgemerkt dat de minister van OCW ook verantwoordelijk
is voor de borging van een goede besteding van publieke middelen, zoals omschreven
in paragraaf 2.1. Verder is van belang dat OCW de bestaande arrangementen
periodiek doorlicht: werken ze goed? Kunnen we toe met minder toezicht? Kunnen
we systemen gebruiken van de sector zelf?In Toezicht in vertrouwen, Vertrouwen in toezicht
ga ik ook in op de voorstellen van de Onderwijsraad over interventies. Uitgangspunt
in mijn visie is dat toezichthouders een variatie aan interventies nodig hebben,
zodat ze passend kunnen reageren op de situatie: als het nodig is sanctionerend,
maar liever op een andere manier. Ik neem ook een aantal interventies over
die de Onderwijsraad suggereert en plaats ze in onderlinge samenhang. Zo ontstaat
een set van interventies: «milde interventies» (gesprekken, leren
van goede voorbeelden) en interventies met juridische consequenties (bekostigingssancties,
bestuurlijke boetes en een aanwijzingsbevoegdheid van de minister). Het gebruik
van deze interventies is uiteraard afhankelijk van de kwaliteitssystemen van
de onderwijsinstellingen zelf, maar ook van de wijze waarop onderwijssectoren
hun eigen kwaliteit hebben geborgd. Zo kent de sector Hoger Onderwijs
bijvoorbeeld de NVAO, die voor een instellingsonafhankelijke borging van de
kwaliteit zorgt.2.4. Deregulering en het voorkomen van bureaucratie
in de instellingen is het belang van allenUitgangspunt in de governancefilosofie is dat de bestuurlijke verhoudingen
ouders, leerlingen, docenten, gemeenten en bedrijven in staat stellen om invloed
uit te oefenen op het onderwijsbeleid van een school. Dit vergroot de mogelijkheden
van leraren/docenten om het onderwijs in te richten op basis van eigen professionele
inzichten en van de wisselwerking tussen hen en de leerlingen/studenten. Het
roept echter ook een zekere spanning op: enerzijds moeten scholen en leraren
meer ruimte krijgen, anderzijds krijgt de directie omgeving van scholen meer
invloed op het beleid van die scholen. Dit spanningsveld verdient voortdurende
aandacht in het ontwikkelingstraject van good governance. Het terugdringen
van het saldo van de regeldruk op de scholen is een belangrijke voorwaarde
bij het invoeren van governance. Daarom is mijn beleid erop gericht dat in
ieder geval de regel- en administratieve lastendruk afkomstig van het ministerie
sterk afneemt. Daartoe zal ik het toezicht van de inspectie «proportioneel»
maken en de informatievragen aan instellingen, door Cfi, IB-groep, Inspectie
en mijn Auditdienst bundelen en beperken. Ten slotte is de voorgenomen harmonisatie
van wetgeving noodzakelijk om tot de broodnodige beperking van de regeldruk
op instellingen1 te kunnen komen.Ook de instellingen zelf moeten ervoor waken dat hun energie en middelen
weglekken als gevolg van regels die zijzelf of hun brancheorganisaties ontwerpen.
Onderwijsinstellingen zijn er in de eerste plaats om goed onderwijs te geven,
en dat willen leraren/docenten en leerlingen/studenten ook. Het bevoegd gezag
van de instelling heeft hier een bijzondere verantwoordelijkheid en moet zowel
intern als extern aangesproken kunnen worden op de effectiviteit van het bestuur
en op de ruimte die de professionals krijgen. De medezeggenschap en het systeem
van horizontale verantwoording moeten dat mogelijk maken.Gezien het belang van dit onderwerp zal ik de regeldruk in het onderwijs
blijven monitoren. Om dit te borgen heb ik met de onderwijssectoren het gesprek
geopend over een instrument waarmee instellingen inzicht krijgen in de effectiviteit
van hun interne bureaucratische processen. De eerste resultaten van deze «bureaucratiebenchmark»
zullen in 2007 beschikbaar zijn. Op basis hiervan kunnen belanghebbenden bestuurders
van scholen aanspreken op (te) grote interne bureaucratische lasten.2.5. InformatievoorzieningEerder in deze brief heb ik het belang van onafhankelijke en betrouwbare
(benchmark-)informatie aangegeven. Naar mijn oordeel zal dit ook consequenties
moeten hebben voor de bestuurlijke inrichting van de informatiestromen tussen
de instellingen, Cfi, de Inspectie, de IB-Groep en het ministerie. Kern van
dit vraagstuk is dat de sectoren een grotere eigen verantwoordelijkheid moeten
krijgen over de informatie die wordt gebruikt om te benchmarken. Binnenkort
zal ik alle betrokken partijen hiervoor een voorstel doen.2.6. Aanpassing van onderwijswetgeving is sluitstuk én
randvoorwaardeDe laatste stap in de ontwikkeling van good governance is de neerslag
van de nieuwe principes in wetgeving. Mijn inzet, zoals ik in mijn governancenotitie had vermeld, is uiteindelijk te komen tot één
samenhangende en sobere wet op het onderwijs. Eerste stap daarbij is de WHOO
(Kamerstukken II, 2005/06, 30 588, nr. 3), die ik u op 8 juni
jl. heb gezonden.De Tweede Kamer gaf op 15 februari jl. aan dat ook stapsgewijze aanpassing
van de bestaande onderwijswetten een goede keuze kan zijn. Die discussie heeft
mij tot de conclusie gebracht dat een organisch proces van aanpassing van
de onderwijswetten het beste is. De drie ontwikkelpaden van good governance
die ik in hoofdstuk 3 aangeef, zijn een uitwerking van die gedachte.Tegelijkertijd leert de ervaring dat discussies over aanpassing van wetteksten
en de opbouw van de wet scherpte brengen in een debat over doelstellingen
en dilemma’s. Daarom wil ik parallel aan het inhoudelijke debat over
good governance ook de wetgevingsaspecten zichtbaar maken. Daarbij wil ik
het gesprek richten op wat in ieder geval gemeenschappelijke beginselen moeten
zijn van onderwijswetgeving. «Gemeenschappelijke beginselen waar mogelijk,
uitzonderingen waar wenselijk of onvermijdelijk», is mijn uitgangspunt.
Dat geeft ook houvast voor de verdere deregulering.In de discussienotitie die ik u in oktober a.s. wil sturen, zal ik aanzetten
tot wetgeving opnemen en daarbij aangeven welke bepaling gemeenschappelijk
en welke sectorspecifiek zijn. Dat heb ik u in het overleg van 15 februari
jl. ook toegezegd. De discussienotitie plaatst een beeld van een integrale
wet op het onderwijs naast het beeld van een combinatie van sectorspecifieke
wetten. Dat verheldert de discussie over de weg die we moeten inslaan, en
geeft een eerste indicatie van de mogelijke dereguleringswinst.3. Wegen waarlangs good governance verder vorm krijgt.De WRR (Bewijzen van goede dienstverlening,
2004) beschrijft dat de dienstverlening in de openbare sector een complex
geheel is met een toenemende spanning tussen het institutionele regime, de
oriëntatie van instellingen en professionals, en de vraag van hun «cliënten».
Daarom is een systeem van checks and balancesnodig,
dat verbeteren en vernieuwen stimuleert en ondermaats presteren aanpakt. Die checks and balances vormen het krachtenspel tussen alle
bij het onderwijs betrokken partijen. Als dat goed werkt zijn er minder regels
nodig en is het duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is.Het proces waarin die partijen zich hun nieuwe rol eigen maken, moet zorgvuldig
worden vormgegeven, in voortdurend gesprek met hen en met het parlement. Ook
is het belangrijk kennis te vergaren en te benutten over de effecten van stappen
in dat proces. Daarom wil ik de good governanceprincipes omzetten in praktijk
door drie wegen te bewandelen, die onderling met elkaar verbonden zijn.Daarbij zoek ik aansluiting bij de stand van zaken in de verschillende
onderwijssectoren. In onderstaand schema ziet u hoe de verschillende sectoren «scoren»
ten aanzien van een aantal relevante aspecten van good governance.Op basis van deze stand van zaken, voer ik de volgende acties uit.3.1 Raadplegen van de partijen die belang hebben bij goed
onderwijsOm good governance zo effectief mogelijk te kunnen vormgegeven wil ik
belanghebbenden en hun organisaties op drie manieren raadplegen:• In informeel overleg met de belangrijkste vertegenwoordigers van
partijen in alle onderwijssectoren. Een eerste bijeenkomst heeft inmiddels
plaatsgevonden.• In formeel overleg. Dit gaat van start met de eerdergenoemde discussienotitie
over good governance en wetgeving die ik in oktober 2006 aan de Tweede Kamer
zal sturen. Ik wil dan het gesprek openen met alle partijen die bij good governance
een rol spelen: leerlingen, leraren, managers, bestuurders, werkgevers, gemeenten,
enzovoort. Ik geef de aftrap op de onderwijsconferentie in oktober 2006. Daar
komen bijvoorbeeld de rol van de medezeggenschap en de positie van ouder-
en leerlingenraden aan bod.• In gesprekken met deskundigen en belanghebbenden, polls, steekproefonderzoeken,
communities (zie ook bijlage 2).3.2 Onderzoeken hoe good governance het beste werktDe raadpleging kan leiden tot gezamenlijk vastgestelde vraagstukken waarvoor
OCW verantwoordelijk is. Dit resulteert in nieuw beleid. Om vooraf zoveel
mogelijke feitelijke informatie te verkrijgen laat ik onderzoek en experimenten
uitvoeren. Zo is in september een simulatie klaar van horizontale
verantwoording. Daaruit moet duidelijk worden onder welke condities horizontale
verantwoording het beste werkt.Ook kennisvergaring uit wetenschappelijke literatuur en van (ervarings)deskundigen
is nodig. In juli verschijnt een kwalitatief onderzoek naar interne kwaliteitszorg/horizontale
verantwoording in het primair en voortgezet onderwijs. In september volgt
een literatuurstudie over houding en gedrag van ouders en leerlingen in het
onderwijs. Verder heb ik de Onderwijsraad gevraagd mij in september te adviseren
welke onderdelen van good governance gemakkelijk in te voeren zijn en welke
minder gemakkelijk. De Onderwijsraad kan daarvoor ook het onderzoek gebruiken
dat OCW heeft aanbesteed (zie bijlage 2). Hierover informeer ik u in de eerdergenoemde
discussienotitie over good governance en wetgeving. Ten slotte stimuleer ik
dat kennis en ervaring van sterke scholen in het onderwijsveld worden gedeeld.
Resultaten daarvan gebruik ik ook in mijn vormgeving van good governance.3.3 Overleg met het parlementBuiten kijf staat dat overleg met het parlement essentieel is voor de
vormgeving van good governance. Niet alleen om het best werkende stelsel te
scheppen. Maar ook om scherp te krijgen welke rolverdeling past tussen de
Kamer en de verantwoordelijke minister voor onderwijs, in een toekomstig stelsel
waarin in de eerste plaats de belanghebbende partijen sturen en verantwoording
afleggen. Ik zal dan ook elke concrete wijziging van de bestuurlijke verhoudingen
binnen het stelsel aan u voorleggen.Met deze brief stuur ik een overzicht mee van de stapsgewijze invoering
van goed governance in de vier onderwijssectoren (bijlage 1). De belangrijkste
thema’s van good governance hanteer ik daarbij als ijkpunten. Tot slot
omschrijf ik de concrete zaken die ik nog tijdens mijn ambtstermijn wil ontwikkelen
of afronden (bijlage 2). Een kort overzicht hiervan treft u hierbij aan.Overzicht van stukken over governance die nog in mijn
ambtsperiode naar de Tweede Kamer worden gestuurd, dan wel recent naar de
Kamer zijn gestuurdWet op het Hoger Onderwijs en Onderzoek (WHOO)8 juni 2006 naar de Tweede Kamer gestuurd Wet Medezeggenschap op scholen (WMS)20 juni 2006 door de Tweede Kamer aangenomen Wet Raden van Toezicht in de BVE-sector19 juni 2006 naar de Tweede Kamer gestuurd Nota Toezicht in vertrouwen, Vertrouwen in toezicht –
Visie op toezicht OCW 2007–2011na de zomer
van 2006 Uitwerkingsnotitie vernieuwing zorgstructuur leerlingen
funderend onderwijsseptember 2006 Discussienotitie over good governance en wetgevingoktober 2006 Verkenning naar het definiëren en normeren van
opbrengsten van het basisonderwijs.najaar van
2006 Wetsvoorstel grotere planningsvrijheid VOdecember 2006 Wetsvoorstel tot wijziging van de Wet Educatie en
Beroepsonderwijs inzake deregulering en administratieve lastenverlichting voor het eind van 2006 Nadere informatie over het gebruik van benchmarkgegevens
en het sturen op onderwijsresultatenvoor het einde
van 2006 Wetsvoorstel medezeggenschap in de BVE-sectoreind 2006 Wetsvoorstel goed bestuur PO/VOeind 2006 Rapportage over professionalisering en deskundigheidsbevordering
van raden van toezicht in het hoger onderwijstweede helft van 2007De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenXNoot1In deze brief en de bijlagen wordt meestal gesproken over good governance.
Daarmee wordt hetzelfde bedoeld als met governance. Beide begrippen zijn gangbaar.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Zo blijken 15-jarige leerlingen in Nederland over uitstekende wiskunde-
en leesvaardigheden te beschikken (bron: Programme for International Student
Assessement; Learning for Tomorrow’s world; first results from PISA2003.
OECD 2004).XNoot1De laatste jaren is al veel gebeurd aan deregulering. OCW heeft uw Kamer
een pakket maatregelen voorgesteld die nog in deze kabinetsperiode zullen
leiden tot 29% minder administratieve lasten voor de instellingen.
En daar blijft het niet bij: als alles volgens planning verloopt zijn OCW-instellingen
in 2010 39% minder tijd kwijt aan administratieve verplichtingen voor
OCW. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30183-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl