Wijziging Wet bodembescherming en enkele andere wetten i.v.m. wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29462, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

16-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29462 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENHOOFDSTUK I. AANLEIDING1. Beleidsvernieuwing bodemsanering2. Bodemsanering onderdeel van bodembeheerHOOFDSTUK II. UITGANGSPUNTEN VAN HET WETSVOORSTEL1. Inleiding2. Nieuwe saneringsaanpak3. Nieuwe wijze van financieren3.1 Regeling voor bedrijven3.2 Programmering door de overheid4. WaterbodemHOOFDSTUK III INHOUD WETSVOORSTEL1. Inleiding2. Saneringsaanpak2.1 Nieuwe saneringdoelstelling2.2 Reikwijdte saneringsdoelstelling2.3 Sanering waterbodem2.4 Procedurele wijzigingen3. Bodemsanering bedrijfsterreinen3.1. Inleiding3.2. Saneringsplicht algemeen3.3 Adressaat3.4 Handhaving saneringsplicht4. Het financiële kaderHOOFDSTUK IV. UITVOERBAARHEID EN HANDHAAFBAARHEID1. Algemeen2. Voorschriften met betrekking tot toezicht en handhaving3. Gevolgen voor de belasting van de rechterlijke machtHOOFDSTUK V. GEVOLGEN VAN HET WETSVOORSTEL1. Gevolgen voor het milieu en bodemgebruik2. Gevolgen voor de met uitvoering belaste overheden3. Gevolgen voor het bedrijfsleven4. Administratieve lasten voor het bedrijfsleven (ACTAL
toets)HOOFDSTUK VI VOORBEREIDING VAN HET WETSVOORSTELHOOFDSTUK VII FINANCIËLE CONSEQUENTIES VAN HET WETSVOORSTEL1. Historie2. Huidige budgetten in de periode van interim-beleid3. Budgetten vanaf 2005ARTIKELSGEWIJSArtikel IOnderdeel AArtikel 1, definitie watersysteemOnderdeel BArtikel 13Onderdeel C en DArtikelen 30 en 32Onderdeel EArtikel 36Onderdeel FArtikel 37Onderdeel GArtikel 38Onderdeel HArtikel 39Onderdeel IArtikel 39aArtikel 39bArtikel 39cArtikel 39dArtikel 39eArtikel 39fOnderdeel JArtikel 40Onderdeel KOnderdeel L en MOnderdeel NOnderdeel OArtikel 55Onderdeel PArtikel 55aArtikel 55bOnderdeel Q en ROnderdeel S, T, U, V en WOnderdeel XOnderdeel ZArtikel 75bOnderdeel AAArtikel 76Onderdeel BBArtikel 76aArtikel 76bArtikel 76cArtikel 76dArtikel 76eArtikel 76fArtikelen 76g, 76hArtikel 76iArtikel 76iiArtikel 76iiiArtikelen 76j, 76k en 76lArtikelen 76m, 76n, 76oOnderdeel I IArtikel 86bOnderdeel JJArtikel 87aArtikel 87bOnderdeel LLArtikel 91, tweede lidOnderdeel MMArtikel 92, vierde lidOnderdeel NNArtikel 92bARTIKEL IIARTIKEL IIIARTIKEL IVARTIKEL VOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29462Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 155 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 462Wijziging van de Wet bodembescherming en enkele andere wetten in verband
met wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave     Algemeen     Hoofdstuk
I Aanleiding21.Beleidsvernieuwing bodemsanering22.Bodemsanering onderdeel van bodembeheer3    Hoofdstuk
II Uitgangspunten van het wetsvoorstel41.Inleiding42.Nieuwe saneringsaanpak43.Nieuwe wijze van financieren5 3.1Regeling voor bedrijven5 3.2Programmering door de overheid64.Waterbodem7    Hoofdstuk
III Inhoud wetsvoorstel81.Inleiding82.Saneringsaanpak8 2.1Nieuwe saneringsdoelstelling8 2.2Reikwijdte saneringsdoelstelling9 2.3Sanering waterbodem9 2.4Procedurele wijzigingen113.Bodemsanering bedrijfsterreinen12 3.1Inleiding12 3.2Saneringsplicht algemeen12 3.3Adressaat13 3.4Handhaving saneringsplicht134.Het financiële kader14    Hoofdstuk
IV Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid151.Algemeen152.Voorschriften met betrekking tot toezicht en handhaving163.Gevolgen voor de belasting van de rechterlijke macht17    Hoofdstuk
V Gevolgen van het wetsvoorstel171.Gevolgen voor het milieu en bodemgebruik172.Gevolgen voor de met uitvoering belaste overheden183.Gevolgen voor het bedrijfsleven184.Administratieve lasten voor het bedrijfsleven (ACTAL toets)20    Hoofdstuk
VI Voorbereiding van het wetsvoorstel22    Hoofdstuk
VII Financiële consequenties van het wetsvoorstel231.Historie232.Huidige budgetten in de periode van interim-beleid233.Budgetten vanaf 200524    Artikelsgewijs25ALGEMEENHOOFDSTUK I. AANLEIDING1. Beleidsvernieuwing bodemsaneringDe wettelijke grondslag voor de uitvoering van de bodemsanering is opgenomen
in het saneringshoofdstuk van de Wet bodembescherming, dat in 1994 (en deels
in 1995) in werking is getreden. Al eerder was op grond van de Interimwet
bodemsanering (1983) een sterk door de rijksoverheid gestuurde bodemsaneringoperatie
in gang gezet.In 1987 is de Wet bodembescherming in werking getreden, die het wettelijk
kader bevat voor het voorkomen van bodemverontreiniging en -aantasting. Behalve
regels die tot doel hebben bodemverontreiniging te voorkomen, bevat deze wet
de zogenaamde zorgplicht, op grond waarvan de veroorzaker van nieuwe verontreiniging
kan worden verplicht tot het nemen van herstelmaatregelen.Het saneringshoofdstuk in de Wet bodembescherming bevat een procedure
voor de aanpak van de historische verontreiniging, en een wettelijke grondslag
voor het aanspreken van derden. Ook voorziet dit hoofdstuk in een grotere
verantwoordelijkheid van de provincies en de vier grote gemeenten in de aanpak
van de bodemsanering. Voor zover derden niet kunnen worden verplicht met inzet
van de instrumenten uit het saneringshoofdstuk tot het saneren van de bodem,
moeten die overheden zelf de bodem saneren (artikel 48). Daartoe wordt
op grond van het financiële hoofdstuk door het rijk een bijdrage toegekend
aan de betreffende overheden.Teneinde de effectiviteit van de wettelijke instrumenten te toetsen is
kort na de inwerkingtreding van de saneringsregeling door de Evaluatiecommissie
Wet Milieubeheer (ECW)1 een advies uitgebracht.
Het advies was overwegend positief over de wettelijke regeling, maar signaleerde
problemen ten aanzien van saneringen in eigen beheer (dat wil zeggen: door
derden). De saneringsregeling heeft wel een accentverschuiving teweeggebracht
ten opzichte van de Interimwet naar de particuliere probleembezitter en de
markt, maar de regeling is daar nog onvoldoende op afgestemd. De regeling
gaat nog te zeer uit van een overheidswijze van denken (o.a. procedures, planningssystematiek).Voorts is kort na de inwerkingtreding door het Interprovinciaal Overleg
(IPO), de vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) en het ministerie van
VROM samen een proces in gang gezet om te komen tot een goede uitvoeringspraktijk,
waarbij ontwikkelingslijnen zijn getrokken naar de toekomst. Hiermee kwamen
de contouren van een koerswijziging in beeld. In 1996 is een Interdepartementaal
beleidsonderzoek bodemsanering gestart. Vastgesteld werd dat met het toenmalige
beleid, gezien de jaarlijkse totale uitgaven van de bodemsanering, circa 100
jaar nodig zou zijn om de gewenste eindsituatie te bereiken. Het onderzoek
heeft geleid tot aanbevelingen om het de bodemsanering goedkoper, effectiever
en efficiënter te maken2.De gesignaleerde knelpunten, met als hoofdprobleem stagnatie in bodemsanering,
hebben in 1997 geleid tot een kabinetsstandpunt, waarin alle eerdere conclusies
en ontwikkelingenlijnen zijn samengebracht in een nieuwe koers voor het bodemsaneringsbeleid3. Die nieuwe koers moet er toe leiden dat de stagnatie
in de bodemsanering wordt opgeheven, en daarmee de belemmeringen die de bodemsanering
met zich meebrengt voor ruimtelijke en economische processen. De belangrijkste
middelen om dit te bereiken zijn:• het goedkoper maken van de bodemsanering door rekening te houden
met de functie van de bodem en het toepassen van nieuwe technieken te stimuleren• vereenvoudiging van procedures voor eenvoudige gevallen• het stimuleren van derden tot (markt) investeringen in de bodemsanering• het geven van meer ruimte aan decentrale overheden om bij de inzet
van overheidsmiddelen te kunnen aansluiten op de maatschappelijke dynamiek
en locale behoeftenDoor goedkoper te saneren, het overheidsbudget te verhogen en meer particuliere
investeringen in te zetten is beheersing van de bodemverontreinigingproblematiek
in circa 25 jaar mogelijk. Dit is als doelstelling opgenomen in het 3e Nationaal
Milieubeleidsplan.De koerswijziging is nader uitgewerkt in nauwe samenwerking met alle betrokken
departementen, overheden en het bedrijfsleven op basis van een uitvoeringsprogramma.
Dit proces kreeg de naam Uitvoeringsprogramma Beleidsvernieuwing Bodemsanering
(BEVER/UPR). Dit proces heeft geleid tot het in december 1999 verschenen «Kabinetsstandpunt
over de functiegerichte en kosteneffectieve aanpak van de bodemverontreiniging»1, waarin de nieuwe saneringsaanpak is beschreven.In januari 2002 is voorts verschenen het «Kabinetsstandpunt beleidsvernieuwing
bodemsanering»2, waarin op basis van het
eindrapport BEVER/UPR van september 2001 de nieuwe beleidsvoornemens zijn
beschreven. In 2001 en 2002 is de implementatie van de beleidsvernieuwing
in gang gezet door de opstelling van wet- en regelgeving. In dit wetsvoorstel
zijn de wijzigingen van de Wet bodembescherming opgenomen die nodig zijn om
het nieuwe beleid van een wettelijke basis te voorzien. In het kabinetsstandpunt
is ook aangegeven dat de kwaliteit van de uitvoering verbetering behoeft,
zowel bij de uitvoerende overheden als de marktpartijen. Het wetsvoorstel
bevat voorschriften die er toe dienen de handhaving te verbeteren. Hier wordt
nader op ingegaan in hoofdstuk IV.2. Bodemsanering onderdeel van bodembeheerDoel van het bodembeleid is bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit
van de leefomgeving, als integraal onderdeel van het milieubeleid. Bodemsanering
is een belangrijk onderdeel van dit beleid. Bodemsanering richt zich op ernstig
verontreinigde bodems opdat deze weer geschikt worden voor het gewenste maatschappelijke
gebruik. Tevens moet worden voorkomen dat er verspreiding van de verontreiniging
optreedt, ten einde de veiligheid van mensen te waarborgen en ter bescherming
van ecosystemen nu en in de toekomst.Volledig verwijderen van alle verontreiniging is maatschappelijk niet
haalbaar gebleken, zodat naast saneren ook het beheren van verontreinigde
bodems belangrijk is en blijft. Dit beheer strekt zich ook uit tot de ondergrond.
In het bodembeheer staat steeds de kwaliteit van de bodem centraal. Mogelijkheden
om (in stappen) die kwaliteit te verbeteren worden benut. Dit betekent bijvoorbeeld
dat er eisen worden gesteld aan hergebruik van grond als bodem en bij bestemmingsplanherzieningen.
Dit wetsvoorstel is een onderdeel van instrumenten die er zijn en nog ontwikkeld
worden die dienen tot behoud en verbetering van de bodemkwaliteit. Het wetsvoorstel
bevat onder andere een verbeterde regeling van nazorg na de sanering, en een
verbetering van de kenbaarheid voor derden van verontreinigde bodems.In de toekomst zal meer uitwerking worden gegeven aan een ketenbenadering,
waarin alle handelingen op of in de bodem, zoals grondverzet, voldoende controleerbaar
zijn. De analyse van de samenhang tussen bodemsaneringsmaatregelen en het
grondstromenbeleid, het bouwstoffenbesluit, maar ook met andere milieu- en
ruimtelijke regelgeving en regelgeving ten aanzien van het gebruik van de
bodem heeft inmiddels geleid tot een integraal beleidskader voor bodembeleid.
Dit beleidskader is neergelegd in een brief die in december 2003 aan deTweede Kamer is gestuurd (Kamerstukken 2003–2004, 28 663
en 28 199, nr. 13). Dit zal leiden tot beter afgestemde en waar
mogelijk vereenvoudigde wet- en regelgeving.HOOFDSTUK II. UITGANGSPUNTEN VAN HET WETSVOORSTEL1. InleidingDe uitgangspunten voor het wetsvoorstel vloeien voort uit koerswijziging
zoals hiervoor beschreven. Daartoe bevat het wetsvoorstel wijzigingen die
betrekking hebben op drie hoofdonderwerpen:– een nieuwe saneringsaanpak, die leidt tot een wijziging van de
saneringsdoelstelling en nieuwe procedurele voorschriften– een op bedrijven toegespitste saneringsplicht, met een wettelijke
basis voor een bijdrageregeling– een nieuw financieel hoofdstuk waarin meer flexibiliteit wordt
geboden aan de decentrale overheden voor een programmering die aansluit bij
de maatschappelijke dynamiek Daarnaast bevat het wetsvoorstel een aanpassing
van en aanvulling op bepalingen die van belang zijn voor de handhaving door
het bevoegd gezag van saneringen door derden. De wijzigingen zijn van belang
voor alle gevallen van bodemverontreiniging.2. Nieuwe saneringsaanpakVolgens de huidige regeling in de Wet bodembescherming moet degene die
de bodem saneert, de sanering zodanig uitvoeren dat daardoor de functionele
eigenschappen die de bodem voor mens, plant of dier heeft, worden behouden
of hersteld, tenzij zich omstandigheden voordoen die verband houden met de
bijzondere kenmerken van het geval van verontreiniging (de locatiespecifieke
omstandigheden). Deze voornamelijk milieu-hygiënische benadering bleek
onvoldoende aan te sluiten bij de praktijk. De gevolgen daarvan waren dat
bijvoorbeeld terreinen niet tijdig geschikt konden worden gemaakt voor het
gewenste gebruik en het milieuprobleem groter werd als gevolg van verspreiding.
Aan het verspreidingsprobleem werd structureel onvoldoende aandacht besteed.
Ook in de gevallen waarin de verontreiniging werd geïsoleerd, beheerst
en gecontroleerd was het milieuhygiënische resultaat beperkt, kleefden
veel gebruiksbeperkingen aan de locatie en waren aanleg- en nazorgkosten relatief
hoog. Zorgtaken die daaruit voortvloeiden kregen niet altijd de gewenste aandacht.
Er was grote behoefte aan een aanpak waarbij meer rekening gehouden kan worden
met het uiteindelijke gebruik van de bodem. Teneinde recht te doen aan deze
behoefte en tevens oplossingen te verkrijgen voor het verspreidings-probleem
is gekozen voor een nieuwe saneringsaanpak.Een belangrijke verandering ten aanzien van de huidige aanpak met een
enkelvoudige saneringsdoelstelling is dat een onderscheid wordt gemaakt in
de saneringsdoelstelling bij immobiele verontreiniging (functiegericht) en
bij mobiele verontreiniging (kosteneffectief). Dit brengt wijzigingen met
zich mee in de saneringsdoelstelling en -procedure.In het kabinetsstandpunt over de functiegerichte en kosteneffectieve aanpak
van de bodem-verontreiniging» zijn vier strategische doelstellingen
genoemd:1. Saneringsmaatregelen voor individuele of geclusterde locaties worden
ontworpen vanuit een integrale aanpak voor bodemverontreiniging. Bovengrond
en ondergrond worden in hun onderlinge samenhang beschouwd en in samenhang
met geplande ontwikkelingen.2. Een bodem voldoet na saneren aan de eisen die het gebruik stelt. Dit
betekent dat blootstelling aan verontreinigende stoffen moet worden voorkomen
en verspreiding van verontreinigende stoffen moet worden tegengegaan.3. IJkmomenten worden ingebouwd om het saneringsverloop te kunnen volgen
en waar nodig te kunnen bijsturen.4. De sanering moet ertoe leiden dat zorgtaken voor de bodem zo beperkt
mogelijk zijn.Deze doelstellingen hebben een plaats gekregen in het onderhavige wetsvoorstel.3. Nieuwe wijze van financierenBij de opstelling van het saneringshoofdstuk van huidige Wet bodembescherming
is uitgegaan van een duidelijke scheiding tussen saneringen die door marktpartijen
worden gefinancierd en, wanneer die marktpartijen ontbreken, door de overheid
gefinancierde saneringen. De beleidsvernieuwing heeft er toe geleid dat er
actiever is gekeken naar mogelijkheden tot deelname aan de financiering door
belanghebbende maatschappelijke partijen. Daardoor kan meer worden aangesloten
bij de maatschappelijke dynamiek, die de drijvende kracht is voor de uitvoering
van bodemsanering.Die maatschappelijke dynamiek kan in segmenten worden ingedeeld. De invalshoek
voor die indeling is enerzijds de ondernemersdynamiek en anderzijds de ruimtelijke
dynamiek.Ondernemersdynamiek wordt bepaald door marktpartijen. Door het maken van
specifieke afspraken over de financiering van de bodemsanering van bedrijfsterreinen
worden bedrijven gestimuleerd tot bodemsanering, waarbij zoveel mogelijk aangesloten
kan worden bij andere bedrijfsactiviteiten.Ruimtelijke dynamiek ontstaat door plannen die overheden maken voor de
inrichting van hun grondgebied. Dit betreft zowel het stedelijk gebied als
het landelijk gebied. De uitvoering van die plannen moet kunnen worden verbonden
aan het aanpakken van bodemsanering. Daartoe wordt de financiering van de
bodemsanering door decentrale overheden op een andere wijze ingericht. Het
verschaffen van rijksmiddelen aan decentrale overheden zal plaatsvinden op
basis van een meerjarenprogramma, waarin door die overheden is aangegeven
op welke wijze de aanpak van de bodemsanering zal aansluiten bij de ruimtelijke
dynamiek, en daarmee het behalen van beleidsmatig gewenste doelen op het gebied
van de ruimtelijke inrichting mogelijk maken.Maatschappelijke partijen, die belang hebben bij het tijdig geschikt maken
van de bodem voor het gewenste gebruik, zullen aangesproken worden op hun
medeverantwoordelijkheid voor bodemsanering. Zij participeren, naast de veroorzaker
en de overheid, in de financiering van de bodemsanering.Waar voorheen de milieuhygiënische urgentie leidend was bij het stellen
van prioriteiten in de aanpak van saneringen, is nu de dynamiek sturend bij
het bepalen van de volgorde in aanpak. Uiteraard zal ook moeten worden gesaneerd
in die situaties waarin er sprake is van zodanige risico's dat uitstel in
de gegeven situatie niet langer verantwoord is en beveiligingsmaatregelen
niet meer voldoende zijn.3.1 Regeling voor bedrijvenOp grond van het huidige saneringshoofdstuk kunnen veroorzakers en eigenaren
worden verplicht tot bodemsanering (het bevel op grond van artikel 43), dan
wel worden aangesproken op betalen van de kosten wanneer de overheid heeft
gesaneerd en sprake is van een onrechtmatige daad. Deze juridische instrumenten
hebben een remmend effect gehad op de uitvoering van de bodemsanering, omdat
voor de toepassing ervan vaak een complexe juridische inspanning nodig was.
Dit vormde een belasting voor de uitvoerende overheden, en voor
bedrijven was het vaak onduidelijk hoe ver hun aansprakelijkheid ging. Er
ontstonden vragen omtrent mogelijkheden van medefinanciering, waar verschillend
mee om werd gegaan.De beleidsvernieuwing heeft geleid tot het opstellen van een uniforme
subsidieregeling voor bedrijven, waarin op basis van de wet en de jurisprudentie
is bepaald in welke gevallen een redelijke bijdrage van de overheid gegeven
kan worden. De subsidieregeling is het resultaat van afspraken tussen bedrijfsleven
en overheid. Die afspraken dragen bij aan het behalen van de in het 3e Nationaal
Milieubeleidsplan opgenomen doelstelling, namelijk de saneringsoperatie op
in gebruik zijnde bedrijfsterreinen uiterlijk in 2023 te voltooien. De hoogte
van de medefinanciering door de overheid wordt daarmee in algemene, en voor
het bevoegd gezag bindende criteria vastgelegd. De regeling zal worden vastgelegd
in een algemene maatregel van bestuur waarvoor in dit wetsvoorstel een grondslag
is opgenomen. De afspraken tussen bedrijfsleven en overheid zijn vastgelegd
in het «Convenant bodemsanering bedrijfsterreinen» van 11 juni
2001. Omdat het hier gaat om een vorm van staatssteun is het convenant op
23 juli 2001 voorgelegd aan de Europese Commissie. De Commissie heeft
op 27 februari 2002 besloten dat de subsidieregeling in overeenstemming
is met het EG-verdrag. Vooruitlopend op deze regeling zijn er subsidieverordeningen
opgesteld door de overheden die bevoegd gezag zijn, op grond waarvan subsidie
kan worden verstrekt.Tegelijkertijd wordt in dit wetsvoorstel de saneringsplicht voor in gebruik
zijnde bedrijfsterreinen aangescherpt, zodat eigenaren of erfpachters van
bedrijfsterreinen wettelijk verplicht zijn tot sanering. In Hoofdstuk III,
paragraaf 3, zal hier nader op worden ingegaan.3.2 Programmering door de overheidEen belangrijke aanzet voor de nieuwe wijze van financieren is gegeven
door de in de periode 1999–2000 in uitvoering genomen Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV). Door de inwerkingtreding van de Wet stedelijke
vernieuwing (Wsv) zijn vanaf 2000 de middelen voor bodemsanering in het
stedelijk gebied onderdeel geworden van een budget dat benut wordt om stedelijke
vernieuwing in gang te zetten. Dit budget wordt verleend op basis van een
programma voor een periode van 5 jaar, waarbij een aantal grotere gemeenten
(de zogenaamde «rechtstreekse gemeenten») in aanmerking komen
voor een budget.Tegelijkertijd zijn in de Invoeringswet Wsv enkele veranderingen doorgevoerd
in de Wbb. Daardoor werd het mogelijk ook voor de bodemsaneringsgevallen gelegen
in het landelijk gebied een bijdrage te verlenen voor een periode van 5 jaar.
Tevens is het mogelijk gemaakt gemeenten bij algemene maatregel van bestuur
aan te wijzen als bevoegd gezag voor de Wet bodembescherming. De verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van de bodemsanering en de daar aan verbonden budgetten
enerzijds, en de wettelijke bevoegdheden met betrekking tot de Wet bodembescherming
anderzijds, blijven daardoor zoveel mogelijk in een hand. Het Besluit aanwijzing
bevoegd gezaggemeenten is op 1 januari 2001 inwerking getreden1. De meeste rechtstreekse gemeenten worden op grond van
dit Besluit op verschillende tijdstippen bevoegd gezag Wet bodembescherming.In dit wetsvoorstel wordt het financiële hoofdstuk anders ingericht
met het oog op de programmatische aanpak. Hier wordt nader op ingegaan in
hoofdstuk III, paragraaf 8.4. WaterbodemIn het «Kabinetsstandpunt over de functiegerichte en kosteneffectieve
aanpak van de bodemverontreiniging» is aangegeven dat de aard van de
problematiek van de waterbodems, het te voeren saneringsbeleid, de financiering
en de betrokkenheid van maatschappelijke en publieke partijen zodanig afwijken
van saneringen van de landbodem, dat bezien moet worden of en in hoeverre
hiervoor een aparte aanpak moet gaan gelden. Er is inmiddels een proces in
gang gezet dat moet leiden tot een afzonderlijke saneringsaanpak voor waterbodems.
Een centraal uitgangspunt hierbij vormt het gegeven dat de kwaliteit van de
waterbodems sterk afhankelijk is van de kwaliteit en dynamiek van met name
het grond- en oppervlaktewater en deze als delen van één systeem
moeten worden benaderd. Met het oog op een eenduidige en eenvoudige regeling
is echter voor één algemene saneringsdoelstelling gekozen, waarin
de uitgangspunten voor zowel de landbodems als de waterbodems zijn opgenomen.
Het kenmerkende van de waterbodems wordt in de wettelijke basis voor de nadere
invulling van die doelstelling tot uitdrukking gebracht. In paragraaf 2.3
wordt nader ingegaan op de saneringsaanpak voor de waterbodems, zoals die
in algemene regels zal worden neergelegd.In het wetsvoorstel blijft de systematiek van de waterbodemparagraaf ongewijzigd,
afgezien van enkele redactionele wijzigingen die verband houden met de bij
het wetsvoorstel toe te voegen voorschriften. De procedurele voorschriften
voor de aanpak van de bodem, inclusief de voorgestelde wijzigingen en aanvullingen
daarop, zijn onverkort op de waterbodem van toepassing. In overeenstemming
met de huidige systematiek die ruimte biedt aan een lichter regime bij onderhoudsbaggerwerk
gaat dit daarvoor niet op. Het toevoegen van enkele uitzonderingen is evenwel
niet noodzakelijk doordat de relevante nieuwe procedurele voorschriften zijn
gekoppeld aan artikel 39, waarvan ontheffing mogelijk is. Het wetsvoorstel
voorziet in afdoende mate in flexibiliteit om – indien noodzakelijk
in het belang van de bescherming van de waterbodem – in specifiek op
de waterbodemproblematiek afgestemde regels te voorzien. De flexibiliteit
bestaat uit niet-limitatieve opsommingen, alsmede grondslagen voor het bij
ministeriële regeling stellen van nadere regels.Als het gaat over partijen die betrokken zijn bij een sanering, is een
belangrijk verschil dat voor de landbodem het saneringsbeleid is gekoppeld
aan ruimtelijke ontwikkelingen zoals stadsvernieuwing. Hierdoor is in veel
grotere mate sprake van een economisch aantrekkelijk privaat belang naast
het algemene belang van een schone bodem, waardoor belanghebbenden bereid
zijn om mee te betalen aan een sanering. In geval van de waterbodem zijn er
veelal geen belanghebbende private partijen, dan wel private partijen die
onvoldoende kapitaalkrachtig zijn (zoals in geval van onderhoud bijvoorbeeld
binnenschippers). Daarbij wordt de waterbodem vrijwel alleen gesaneerd indien
er vanwege onderhoud moet worden gebaggerd, dan wel ontgraving noodzakelijk
is voor de uitvoering van infrastructurele werken.Dit zijn primair publieke belangen die overwegend worden behartigd door
overheids-organisaties als waterschappen en rijkswaterstaat. Financiering
door derden is dus bij waterbodemsaneringen nauwelijks aan de orde. Hierdoor
zal voor waterbodems ten aanzien van de wijze van financiering van saneringen
weinig veranderen. Dit brengt met zich mee dat de bestaande wijze van financieren
voor de waterbodems in beginsel gehandhaafd blijft en wordt volstaan met een
aparte paragraaf 3.3 in het financiële hoofdstuk VII voor financiering
van regionale waterbodems.HOOFDSTUK III INHOUD WETSVOORSTEL1. InleidingDe uitgangspunten die in het vorige hoofdstuk zijn beschreven vormen de
basis voor de wijzigingen die in dit wetsvoorstel zijn opgenomen. De nieuwe
saneringsaanpak leidt tot wijzigingen in paragraaf 3 van Hoofdstuk IV
van de wet, dat procedurele voorschriften bevat die betrekking hebben op de
uitvoering van bodemsaneringen.Ten behoeve van de regeling voor bedrijven is een nieuwe paragraaf 3a
toegevoegd, waarin bijzondere bepalingen inzake sanering van bedrijfsterreinen
worden opgenomen.De programmering door de overheden heeft geleid tot een andere inrichting
van paragraaf 3 van hoofdstuk VII van de wet, waarin de financiële
bepalingen met betrekking tot bodemsaneringen zijn opgenomen. In dit hoofdstuk
is ook de basis voor een subsidieregeling opgenomen. Aan hoofdstuk IX: Verdere
bepalingen, zijn twee artikelen toegevoegd die betrekking hebben op monitoring,
en is een artikel toegevoegd dat betrekking heeft op het verkrijgen van informatie
van de belastingdienst.In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op inhoud van de in dit wetsvoorstel
opgenomen wijzigingen.2. Saneringsaanpak2.1 Nieuwe saneringdoelstellingBij de saneringsaanpak wordt onderscheid gemaakt tussen situaties waar
sprake is van immobiele en situaties waar sprake is van mobiele verontreiniging.Immobiele verontreiniging bevindt zich veelal aan of nabij het bodem oppervlak
en kan zich over grote oppervlakten uitstrekken. De saneringsaanpak voor deze
situaties is er op gericht de blootstelling van mensen, dieren en planten
aan verontreinigende stoffen zoveel mogelijk te beperken. De saneringsmaatregel
kan in deze gevallen bestaan uit het aanbrengen van een leeflaag, waardoor
de contactmogelijkheden met de verontreinigde bodem worden weggenomen. De
dikte en de kwaliteit van de leeflaag worden volgens een vast patroon afgestemd
op het bodemgebruik. Bij meer gevoelig gebruik (zoals wonen met tuinen, recreatie)
worden daar hogere eisen aan gesteld dan bij minder gevoelig gebruik (zoals
industrie). De saneringsmaatregelen moeten in elk geval leiden tot een veilig
resultaat voor het beoogde bodemgebruik.Van situaties met mobiele verontreiniging is sprake wanneer de verontreiniging
zich in het grondwater kan verspreiden. De aanpak is doorgaans aanmerkelijk
complexer (technisch, juridisch en financieel) dan bij immobiele verontreiniging,
en anders dan bij de bovengrond kan de saneringsdoelstelling niet worden verbonden
aan een specifieke functie van een bepaalde locatie. Er kunnen zich een groot
aantal verschillende soorten verontreinigingssituaties voordoen in het grondwater
als gevolg van een variatie in het soort stoffen, de omvang en de diepte van
de verontreiniging, de bodemopbouw en de omstandigheden ter plekke. De saneringsaanpak
is er op gericht het risico van verspreiding van veront-reinigende stoffen
zoveel mogelijk te beperken.De meest duurzame oplossing is het verwijderen van de verontreiniging.
Deze oplossing staat ook in het nieuwe beleid nog steeds voorop. In de praktijk
is dit echter lang niet altijd haalbaar of wenselijk, bijvoorbeeld in situaties
waarbij de bron niet bereikbaar is (diep of onder bebouwing), of de schade
en de kosten van ingrepen niet opwegen tegen het milieurendement. Vanuit het
oogpunt van tegengaan van verdere verspreiding is het bereiken van een stabiele,
milieuhygiënisch acceptabele eindsituatie een verantwoorde oplossing
voor situaties waarin volledig verwijderen teveel bezwaren kent.
Als naar het oordeel van het bevoegd gezag geen stabiele eindsituatie kan
worden bereikt, bijvoorbeeld door technische beperkingen, zullen maatregelen
genomen moeten worden waardoor de verontreiniging wordt geïsoleerd, beheerst
en gecontroleerd. Deze oplossing maakt blijvende nazorgmaatregelen nodig.In dit wetsvoorstel is gekozen voor een saneringsdoelstelling die recht
doet aan het onder-scheid in mobiele en immobiele verontreiniging. Bij situaties
van immobiele veront-reiniging staat voorop dat de bodem geschikt moet worden
gemaakt voor de beoogde functie. Daartoe moet de blootstelling aan de verontreiniging
zodanig zijn weggenomen dat er geen risico's meer bestaan bij gebruik van
de bodem in overeenstemming met de functie die in het saneringsplan is opgenomen.2.2 Reikwijdte saneringsdoelstellingDe beleidswijziging heeft betrekking op het saneren van gevallen van bodemveront-reiniging
die dateren van voor 1987, het moment waarop de Wet bodembescherming in werking
is getreden. Op grond van die wet zijn algemene maatregelen van bestuur opgesteld
waarin voorschriften zijn opgenomen die tot doel hebben bodemverontreiniging
te voorkomen. Ook in vergunningen die op grond van de Wet milieubeheer worden
verleend aan bedrijven zijn in toenemende mate voorschriften opgenomen die
bodem-verontreiniging moeten voorkomen. Wanneer er toch aantasting of verontreiniging
ontstaat of dreigt te ontstaan zal ofwel op grond van deze voorschriften,
ofwel op grond van de in de Wet bodembescherming opgenomen zorgplicht de toestand
van de bodem moeten worden hersteld. De zorgplicht heeft in dit kader een
vangnetfunctie: wanneer er na 1987 bodemverontreiniging is ontstaan kan de
overheid degene die de handelingen heeft verricht die daarvan de oorzaak zijn
verplichten tot het nemen van maatregelen die tot doel hebben de oude situatie
te herstellen. Functiegericht en kosteneffectief saneren is hier niet van
toepassing.Dit geldt ook voor verontreinigingen die ontstaan zijn ten gevolge van
een ongewoon voorval, waarvoor in artikel 30 en verdere voorschriften zijn
opgenomen.Wanneer het in een concrete situatie niet mogelijk blijkt de hiervoor
genoemde instrumenten te hanteren om maatregelen op te leggen tot herstel
van de bodemkwaliteit, bijvoorbeeld omdat er pas veel later een verontreiniging
wordt ontdekt en niet meer iemand is aan te spreken, staan de overheid alleen
nog de instrumenten en bevoegdheden van het saneringshoofdstuk ter beschikking.
In die situatie is dus het nieuwe beleid wel van toepassing.2.3 Sanering waterbodemOok voor de waterbodem geldt de in het wetsvoorstel opgenomen saneringsdoelstelling,
waarbij het geschikt maken voor de functie en het zoveel mogelijk beperken
van de blootstellings- en verspreidingsrisico's voorop staat. Er zijn echter
belangrijke verschillen met de landbodem die bij de uitwerking van deze algemene
uitgangspunten kunnen worden meegenomen.Bij de waterbodem gelden andere fysieke condities, aangezien de waterbodem
onderdeel is van een watersysteem, met een doorgaans grote dynamiek en schaal.
Door onder meer stroming en hoogwaters is de waterbodem onderhevig aan processen
zoals sedimentatie en erosie. Binnen een watersysteem ontstaat de verontreiniging
van de (water-)bodem op grond van deze processen veelal via het water. De
kwaliteit van die verontreiniging is en wordt daarbij nog steeds in belangrijke
mate beïnvloed door de kwaliteit van het water, waarvoor de aard en omvang
van de lozingen daarin bepalend zijn. De verontreiniging van de waterbodem heeft hierdoor een overwegend diffuus karakter. Daarnaast kan
sprake zijn van voor de landbodem kenmerkende historische puntverontreinigingen
die tot één of meerdere handelingen van (rechts)personen zijn
te herleiden. Ook dergelijke puntbronnen kunnen echter niet los van de dynamiek
van het watersysteem worden gezien doordat zich daarop diffuus verontreinigd
sediment kan afzetten. Dit proces waarbij na hoogwaters diffuus verontreinigd
sediment op de waterbodem achterblijft, wordt ook wel herverontreiniging genoemd.
Alhoewel dit naar gelang het type watersysteem kan verschillen heeft het water
bij de verontreiniging van waterbodems ongeacht het karakter daarvan derhalve
meestal een voorname rol. Omgekeerd beïnvloedt de waterbodem vanwege
bijvoorbeeld erosie de kwaliteit van het oppervlaktewater en daarmee tevens
het grondwater door de interactie tussen beide. Waterbodemverontreiniging
kan dus niet los worden gezien van het aangrenzende oppervlaktewater en grondwater,
maar ook niet van de aangrenzende landbodem. In het laatste geval kan onder
meer worden gedacht aan verontreinigd grondwater dat naar het oppervlaktewater
stroomt, dan wel aan afspoeling van verontreinigingen via hemelwater. De waterbodemproblematiek
speelt zich derhalve meestal af op een ruimtelijk gezien grotere schaal, waarbij
het gaat om een (deel van een) watersysteem, zoals bijvoorbeeld een rivier,
kanaal, haven of sloot en de zich daarin bevindende verontreiniging.Bovenstaande verschillen met de landbodem zijn van dien aard dat er behoefte
bestaat aan een specifiek op de waterbodem afgestemde saneringsaanpak, waarbij
voor zover relevant de waterbodem als onderdeel van het watersysteem waarvan
het deel uitmaakt zal worden bezien. Overeenkomstig het «Kabinetsstandpunt
over de functiegerichte en kosteneffectieve aanpak van de bodemverontreiniging»
zal daarbij het regime voor de landbodem als uitgangspunt worden genomen.
De in beginsel op het watersysteem gerichte sanerings-aanpak voor waterbodems
zal pas bij de uitwerking van de saneringsdoelstelling en -maatregelen in
een algemene maatregel van bestuur voor de waterbodem een belangrijk element
vormen. Dit is in de wettelijke grondslag daarvoor in het tweede lid van artikel
38 tot uitdrukking gebracht. Zo kan er gezien die dynamiek aanleiding zijn
om bij de saneringsdoelstelling niet de functie van de waterbodem na sanering
aan te houden, maar de functie van het watersysteem waarvan de waterbodem
een onderdeel is. De noodzaak daartoe kan onder meer afhangen van het type
watersysteem, alsmede de omvang daarvan, aangezien dit zijn weerslag kan hebben
op de mate van dynamiek van het desbetreffende watersysteem. Nog bezien moet
worden of en in hoeverre voor de (delen van) waterbodems van watersystemen
met niet of nauwelijks dynamiek, de voor de landbodems te hanteren bodemgebruikswaarden
ook als saneringsdoelstelling kunnen worden gebruikt.Voorts is in het tweede lid van artikel 38 bepaald dat bij de algemene
maatregel van bestuur voor de waterbodem rekening wordt gehouden met de gevolgen
van de sanering voor het watersysteem en de effecten die de dynamiek van dat
watersysteem kan hebben op het resultaat van de sanering. Hierdoor dient in
principe enerzijds de uitwerking van de saneringsdoelstelling voor de waterbodem
op de normstelling voor het gehele watersysteem te worden afgestemd en verdienen
anderzijds de voor watersystemen kenmerkende erosie- en sedimentatieprocessen
nadrukkelijk de aandacht bij de uitwerking van de sanerings-aanpak.Vanuit internationaal oogpunt heeft bij de normstelling voor de waterbodems
primair de Europese Kaderrichtlijn Water 2000/60/EG van 23 oktober 2000,
PbEG 2000, L 327 nadrukkelijk de aandacht. De Kaderrichtlijn Water is geïmplementeerd
in het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de waterhuishouding en de
Wet milieubeheer (kamerstukken II 2002/03, 28 808). De Kaderrichtlijn
Water pleit, gezien de hiervoor genoemde interacties tussen waterbodem, water
en grondwater, voor een zogenaamde stroomgebiedbenadering. Daarbij
zullen voor de in kaart te brengen watertypen ecologische en chemische kwaliteitsdoelstellingen
gaan gelden. Implementatie van vorenbedoelde doelstellingen zal op grond van
hoofdstuk 5 Wet milieubeheer in de vorm van zogenaamde milieukwaliteitseisen
plaatsvinden. Die milieukwaliteitseisen worden bij de nadere invulling van
het waterbodembeleid betrokken. Het zoveel mogelijk beperken van de risico's
voor de mens en voor het ecosysteem als gevolg van blootstelling aan de water(bodem)verontreiniging
is ook hierbij uitgangspunt. De functies van het watersysteem zullen daarbij
in lijn met de Kaderrichtlijn Water worden ingevuld, waarbij de te onderscheiden
watertypen in beginsel leidend zijn.Sluitstuk van de saneringsdoelstelling voor de landbodem betreft het zoveel
mogelijk beperken van nazorg. In dat opzicht kan de situatie bij waterbodems
anders liggen dan bij droge bodems, vanwege de dynamiek van het watersysteem.
Dit zal bij de uitwerking van de saneringsdoelstelling voor de waterbodems
worden meegenomen. De nieuwe procedurele voorschriften voor nazorg maken het
vervolgens ook voor de waterbodems mogelijk om in concrete situaties in de
noodzakelijke nazorg te voorzien.Voor de vraag of de saneringsaanpak voor de waterbodems al dan niet van
toepassing is, zal in praktijk bekeken moet worden waar geografisch gezien
de scheidingslijn met de landbodem ligt. In geval van watersystemen met een
gegeven technische infrastructuur zoals kades en dijken zal deze gemakkelijker
kunnen worden getrokken, dan bij sloten met oevers of onbedijkte delen van
rivieren. Ingevolge de artikelen 63a en 63d zal hiervoor beslissend zijn of
het desbetreffende gedeelte van de oever of kust van het (oppervlakte)-water
redelijkerwijs tot verontreiniging van de bodem onder dat water leidt en derhalve
sprake is van samenhang daarmee. Bij grensoverschrijdende gevallen waarbij
een geval van verontreiniging zich zowel in de landbodem als waterbodem voordoet,
zullen de betrokken bevoegde instanties op grond van artikel 63a, vijfde lid,
of 63h overleg moeten plegen, alvorens van hun bevoegdheden gebruik te
maken. Een integrale en effectieve aanpak van het geval van verontreiniging
is daarbij uitgangspunt.De saneringsdoelstelling voor de waterbodem heeft evenals voor de landbodem
betrekking op het saneren van historische gevallen van ernstige verontreiniging.
Voor de aanpak van verontreinigingen van recente datum geldt de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren op grond waarvan de verontreiniging zoveel mogelijk moet
worden verwijderd.2.4 Procedurele wijzigingenDe beleidsvernieuwing heeft gevolgen voor de regelgeving voor verschillende
onderdelen van het saneringsproces. Daartoe zijn diverse nieuwe bepalingen
opgenomen in het onderhavige wetsvoorstel. In de toelichting op de artikelen
wordt hier nader op ingegaan. De wijzigingen hebben betrekking op de volgende
fasen van het saneringsproces:a. de opstelling van het saneringsplanHet saneringsplan moet voldoen aan de eisen die in artikel 39 zijn opgenomen.
In dit wetsvoorstel worden die eisen aangevuld. Geregeld is voorts dat het
bevoegd gezag gekend moet worden in afwijkingen van het saneringsplan, en
wordt de mogelijkheid om de uitvoering van het saneringsplan te handhaven
verbeterd. Er komt ook meer ruimte voor deelsaneringen door een aanpassing
van artikel 40.b. uniforme saneringenHet wetsvoorstel bevat een grondslag voor een algemene maatregel van bestuur
die algemene regels bevat voor uniforme saneringen. Wanneer volgens deze regels
wordt gesaneerd is geen uitgebreide saneringsprocedure meer nodig.c. evaluatie en nazorgIn dit wetsvoorstel wordt een aparte bepaling opgenomen waarin een evaluatieverslag
verplicht wordt gesteld, en tevens een procedure wordt voorgeschreven. Ook
zijn voorschriften opgenomen inzake de nazorg. In de huidige wet zijn deze
onderwerpen gebrekkig geregeld.d. financiële zekerheidIn het wetsvoorstel is een basis opgenomen voor het stellen van een financiële
zekerheid bij saneringen en nazorg.e. kadastrale registratieDe nieuwe beschikkingen zullen kadastraal worden geregistreerd, restverontreiniging
leidt tot een blijvende aantekening bij het kadaster.3. Bodemsanering bedrijfsterreinen3.1. InleidingIn hoofdstuk II, paragraaf 3.1 is beschreven dat bij in gebruik zijnde
bedrijfsterreinen langs twee wegen de uitvoering van de bodemsanering wordt
gestimuleerd: er is een subsidie-regeling ontwikkeld voor eigenaren of erfpachters
van die bedrijfsterreinen en de saneringsplicht wordt aangescherpt. De wettelijke
basis voor deze subsidieregeling in de vorm van een algemene maatregel van
bestuur is opgenomen in het financiële hoofdstuk. In paragraaf 5
van deze toelichting wordt daar nader op in gegaan. Op basis van deze «bedrijvenregeling»
kunnen individuele bedrijven nagaan op welke bijdrage zij aanspraak kunnen
maken en bepalen wanneer ze gaan saneren en de subsidie aanvragen, mits gesaneerd
wordt binnen de door de overheid vastgestelde termijn. Om zeker te stellen
dat de te treffen maatregelen ook binnen het gewenste tijdstip worden uitgevoerd
is in dit wetsvoorstel een saneringsplicht voor eigenaren (dan wel erfpachters)
van de betreffende bedrijfsterreinen opgenomen, die in de plaats komt van
het bevel dat op grond van de huidige wettelijke regeling kan worden gegeven
aan onder andere eigenaren.3.2. Saneringsplicht algemeenDe saneringsplicht richt zich tot in gebruik zijnde bedrijfsterreinen.In het wetsvoorstel is dit beschreven als een perceel waarop bedrijfsactiviteiten
worden verricht en waarop een onderneming in de zin van de Wet op de inkomstenbelasting
2001 of de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 is gevestigd, voor zover
het niet landbouwbedrijven betreft. De achtergrond van deze inperking is gelegen
in de BSB-operatie (BodemSanering in gebruik zijnde Bedrijfsterreinen) die
tot doel heeft een vrijwillige aanpak van bodemsanering van bedrijfsterreinen
in gang te zetten. Zowel de BSB-operatie als de bedrijvenregeling zijn opgezet
in overleg met het industrieel bedrijfsleven, vertegenwoordigd in VNO-NCW
en MKB-Nederland.Aanvankelijk betrof de BSB-operatie vooral industriële bedrijven
met bedrijfsactiviteiten die een bodemrisico inhouden (zoals aangewezen op
grond van het Besluit verkennend bodemonderzoek bedrijfsterreinen: Besluit
Verbond), maar onder het huidige Besluit Verbond vallen tevens bedrijven die
nu zijn gevestigd op terreinen waar in het verleden risicovolle bedrijfsactiviteiten
hebben plaatsgevonden. Bedrijven in de landbouwsector zijn daar niet bij betrokken,
en voor hen geldt dus ook noch de saneringsplicht noch de subsidieregeling.
Voor de landbouwsector geldt een aparte Communautaire kaderregeling inzake
staatssteun. Voor de uitleg van het begrip onderneming in de zin van de Wet
op de inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969
wordt verwezen naar de jurisprudentie1.Voor bedrijfsterreinen waar de saneringsplicht niet geldt kan het bestaande juridisch instrumentarium van de wet (inzet bevel of kostenverhaal)
worden toegepast.3.3 AdressaatAdressaat van de saneringsplicht is de directe belanghebbende van de grond,
namelijk de eigenaar, of als er een erfpachtrecht is de erfpachter. Omdat
de erfpachter in een dergelijke situatie de feitelijke beschikkings-macht
over de grond heeft, is er voor gekozen dat de plicht ook geldt voor de erfpachter.
Overigens is hier ook al voor gekozen in de huidige wet in artikel 43, derde
lid, waar het gaat om het opleggen van een saneringsbevel. Tijdens de kamerbehandeling
is dit ingevoerd in de wet met als argument dat de erfpachter in het economisch
verkeer gelijk is te stellen aan de eigenaar. Dit is niet het geval met huurders
en pachters1. De erfpachter kan ook een beroep
doen op de subsidieregeling. De uiteindelijke financiële afhandeling
(wie betaalt uiteindelijk de saneringskosten) is uiteraard een zaak tussen
de erfpachter en de erfverpachter.De saneringsplicht betreft het geval van verontreiniging. In artikel 1
van de wet is gedefinieerd wat een geval van bodemverontreiniging is. Dit
is onder andere van belang om te bepalen hoever de verantwoordelijkheid van
de eigenaar reikt. De grenzen van het geval hoeven niet samen te vallen met
de perceelsgrens. Wanneer er sprake is van verontreinigde grond of grondwater
waarvan de bron zich bevindt op het perceel en de pluim zich uitstrekt tot
buiten het perceel, wordt dit toegerekend aan het perceel waar de bron zich
bevindt, en zal de eigenaar of erfpachter van het bronperceel het hele geval
(grond en grondwater inclusief de pluim) moeten saneren. Eigenaren of erfpachters
die slechts te maken hebben met een verontreiniging waarvan de bron zich elders
bevindt zullen derhalve niet een saneringsplicht opgelegd krijgen. Wanneer
de verontreiniging zich bevindt in het vaste deel van de bodem en vanwege
bijvoorbeeld voorgenomen bouwactiviteiten handelingen moeten worden verricht
met de ernstig verontreinigde grond, is deze eigenaar uiteraard wel verplicht
dit te melden op grond van artikel 28, en kan dit leiden tot een (deel)sanering.
Hier geldt de aanhoudingsplicht van artikel 52a van de Woningwet. Ook behouden
de bovengenoemde eigenaren of erfpachters de normale verantwoordelijkheid
die voor eigenaren of erfpachters geldt, zoals zorg voor de bodemkwaliteit
en het geven van informatie bij verkoop. Het bevoegd gezag kan aan die eigenaar
ook een bevel opleggen tot nader onderzoek, en eventueel tijdelijke beveiligingsmaatregelen
opleggen.3.4 Handhaving saneringsplichtDe handhaving van de saneringsplicht is pas aan de orde wanneer verschillende
stadia van onderzoek daar aan vooraf zijn gegaan. Er is geen algemene onderzoeksplicht
in de wet opgenomen, omdat voor het opleggen van een onderzoeksplicht er sprake
moet zijn van een vermoeden van bodemverontreiniging. Er is wel in artikel
72 een basis opgenomen voor een algemene maatregel van bestuur waarin voor
bepaalde categorieën van gevallen een onderzoeksverplichting kan worden
opgelegd. Daar is gebruik van gemaakt ten behoeve van de BSB-operatie in de
vorm van het Besluit verplicht bodemonderzoek bedrijfs-terreinen.Op grond van dit besluit wordt onderzoek naar verontreiniging op bedrijfsterreinen
begeleid door de BSB-stichtingen, en wanneer de onderzoeksfase is afgerond,
wordt het bevoegd gezag hiervan op de hoogte gesteld. Mocht een bedrijf, dat
valt onder het toepassingsbereik van het Besluit verplicht bodemonderzoek
bedrijfsterreinen, niet vrijwillig een onderzoek willen verrichten, dan kan
het bevoegd gezag een aanwijzing geven tot het uitvoeren van een verkennend
onderzoek. Wanneer uit onderzoeksgegevens blijkt dat er sprake is van verontreiniging
kan het bevoegd gezag vervolgens op grond van de huidige wet
een bevel geven tot het verrichten van nader onderzoek.Het bevoegd gezag kan ook zelf een eigen oriënterend onderzoek instellen
wanneer er sprake is van een vermoeden van verontreiniging. Als dit vermoeden
wordt bevestigd, kan het bevoegd gezag een bevel geven tot nader onderzoek.
Het in gang zetten van bodemonderzoek gebeurt dus op basis van bestaande wettelijke
voorschriften. Wanneer er nader onderzoek is verricht wordt een beschikking
genomen omtrent de ernst van de bodemverontreiniging en de spoedeisendheid
van de sanering. Als die fase is bereikt kan de saneringsplicht worden geëffectueerd.
Wanneer er geen sprake is van spoedeisendheid maar wel ernstige verontreiniging,
dan wordt de saneringsplicht pas geëffectueerd op het moment waarop er
handelingen worden verricht met betrekking tot de verontreinigde bodem. Wanneer
de eigenaar of erfpachter zelf initiatieven neemt is melding overeenkomstig
artikel 28 voorgeschreven.De saneringsplicht is een effectiever middel dan het bevelsinstrument.
De juridische toets, die nodig is om de bevelsbeschikking te adresseren, is
steeds een groot struikelblok gebleken in de uitvoeringspraktijk. Door enerzijds
in de wet zelf de saneringsplicht te adresseren, en anderzijds in de subsidieregeling
vast te leggen in welke gevallen een subsidie wordt verstrekt, is dit knelpunt
opgelost en is effectieve handhaving mogelijk geworden.De strafrechtelijke handhaving van de verplichting om te saneren is mogelijk
omdat naast het bevel van artikel 43, derde lid, van de wet ook de saneringsplicht
van artikel 55b van de wet zal worden opgenomen in artikel 1a van de Wet op
de economische delicten. Dit betekent dat er onder meer geldboetes en eventueel
vrijheidsstraffen kunnen worden opgelegd.4. Het financiële kaderHet verlenen van een subsidie voor bodemsanering aan de overheden is geregeld
in paragraaf 3 van hoofdstuk VII van de Wet bodembescherming, dat de
financiële bepalingen bevat. Voorheen vielen alle bodemsaneringsgevallen
onder de financieringssystematiek van de Wbb. De provincies en vier grote
gemeenten, die op grond van artikel 48 en artikel 88 zijn belast met de uitvoering
van bodemsanering, verkregen jaarlijks budget voor de bodemsanering op hun
grondgebied.Door de inwerkingtreding van de Wet stedelijke vernieuwing (Wsv) in 2000
is voor de financiering van de bodemsanering in het stedelijk gebied de Wet
stedelijke vernieuwing van toepassing. Op grond van de wet wordt een budget
verstrekt aan gemeenten op basis van een meerjarenontwikkelingsprogramma.
Het begrip «stedelijk gebied» is in het kader van bodemsanering
gedefinieerd als bebouwde kom met in het bestemmingsplan aangewezen uitleglocaties.
Niet onder de Wet stedelijke vernieuwing vallen het landelijk gebied, de waterbodems
en categorieën waarvoor specifieke financiële afspraken zijn gemaakt,
zoals bedrijven en de voormalige gasfabrieksterreinen. Voor deze categorieën
is op een andere wijze in de financiering voorzien. In de Wbb is geregeld
(artikel 75a) dat saneringen die onder de budgettering van de Wsv vallen uitgezonderd
zijn van de toepassing van de financiële paragraaf van de Wbb en niet
meer voor een bijdrage op grond van de Wbb in aanmerking komen.Op grond van de Wsv zijn de zogenaamde rechtstreekse gemeenten, die in
het kader van de Wsv investeringsbudget ontvangen, verantwoordelijk voor de
uitvoering van bodemsanering in het stedelijk gebied. Bij de invoeringswet
Wet stedelijke vernieuwing1 is aan artikel 88
Wbb een negende lid toegevoegd, waarmee het mogelijk wordt gemaakt bij algemene
maatregel van bestuur andere gemeenten dan de vier grote gemeenten dezelfde
status te geven als de provincies. Het is logisch vervolg dat gemeenten die
rechtstreeks van het rijk budget krijgen voor bodemsanering in
het stedelijk gebied en dit zelfstandig kunnen besteden, dezelfde mogelijkheid
krijgen voor budgetten voor het overige grondgebied. Voorts is er in de Wet
bodembescherming steeds vanuit gegaan dat de overheid die zelf budgetten krijgt
om te saneren ook bevoegd gezag is en dus bevoegd in te stemmen met saneringsplannen
van zowel derden als eigen saneringen. Deze lijn wordt doorgetrokken door
de betreffende gemeenten gelijk te stellen met de provincies. Het Besluit
bevoegd gezaggemeenten is op 1 januari 2001 inwerking getreden1. Door de inwerkingtreding van dit Besluit zijn de daarin
genoemde gemeenten bevoegd gezag geworden voor alle bodemsaneringen (ook van
derden) op hun grondgebied, evenals dat nu het geval is met de vier grote
gemeenten. Dat betekent dat ze ook op grond van de Wbb budget krijgen toegekend
voor de bodemsanering die onder de financieringssystematiek van de Wbb valt.
Waar in het wetsvoorstel wordt gesproken over de provincie, wordt door toepassing
van artikel 88 daar ook de gemeente mee bedoeld die bevoegd gezag is.Tengevolge van dit wetsvoorstel wordt paragraaf 3 van het hoofdstuk
Financiële bepalingen sterk gewijzigd. Voorheen werd jaarlijks een bijdrage
verleend ter tegemoetkoming in de kosten van bodemsanering. In de Regeling
financiële bepalingen, gebaseerd op het tweede lid van artikel 76, werd
nadere uitwerking gegeven aan deze wijze van financieren. Nadat bij de Invoeringswet
Wsv aan het eerste lid van artikel 76 was toegevoegd dat een bijdrage ook
voor een periode van 5 jaar kon worden verstrekt, is de Regeling vervangen
door een nieuwe Regeling financiële bepalingen 2002, waarin de budgetverlening
voor 5 jaar nader werd ingevuld. Door deze nieuwe wijze van financieren, ontleend
aan de financieringssystematiek van de Wsv, werden enkele van de bepalingen
in het financiële hoofdstuk van de Wbb vrijwel tot een dode letter. Door
de nu voorgestelde wijzigingen van de financiële bepalingen wordt voorzien
in sluitende regeling voor de nieuwe wijze van financieren van de bodemsaneringen.HOOFDSTUK IV. UITVOERBAARHEID EN HANDHAAFBAARHEID1. AlgemeenDiverse voorschriften in dit wetsvoorstel zien op verbetering van de mogelijkheden
van toezicht en handhaving bij de uitvoering van de bodemsaneringen. Knelpunten
in de uitvoeringspraktijk (die onder andere blijken uit de jurisprudentie
van de Raad van State en rapportages van de VROM inspectie zoals het rapport
«Zand erover» en «De bodem in zicht») zijn aanleiding
geweest te kijken naar mogelijkheden om de uitvoering van saneringsplannen
beter controleerbaar te maken en de mogelijkheden van het bevoegd gezag om
in te grijpen te verbeteren. Dit klemt temeer waar als gevolg van de beleidsvernieuwing
meer ruimte wordt gegeven voor saneringsvarianten waarbij nieuwe technieken
worden toegepast en verontreiniging mag achterblijven. Dat vraagt om goede
controle tijdens en na de sanering. Behalve de provincies en de vier grote
gemeenten zijn er meer gemeenten bevoegd gezag geworden, en dus ook verantwoordelijk
voor toezicht en handhaving. Deze overheden zijn bezig hun kennis en ervaring
als bevoegd gezag en toezichthouder voor de bodemsanering op te bouwen. Vanuit
de regierol die de provincie hierin is toegekend in het nieuwe beleid2 en de rol die de provincies in het algemeen krijgen
toegekend in het kader van de verbetering van de handhaving van de milieuregelgeving3 is er een belangrijke rol weggelegd voor de provincies
om zorg te dragen voor een goed gestructureerde toepassing van de wettelijke
instrumenten.Aandacht voor toezicht moet beginnen in een vroeg stadium bij de opstelling
van het saneringsplan. De bevoegde overheid moet zich op datmoment
gaan afvragen wat de uitvoering van de betreffende sanering voor gevolgen
heeft voor de toezichthoudende taak. Afwijkingen van het saneringsplan behoeven
een duidelijke procedurele inbedding. Duidelijk moet zijn wanneer de grens
wordt overschreden en de overheid moet gaan handhaven. Nieuwe voorschriften
in dit wetsvoorstel versterken de mogelijkheden van toezicht en handhaving
bij de uitvoering van de sanering en het omgaan met grondstromen na de sanering
(zie paragraaf 2). In aanvulling op het wettelijke instrumentarium zijn
bestuurlijke afspraken gemaakt over de opstelling van een toezichts- en handhavingsplan1. De verbeterde mogelijkheden voor toezicht en handhaving
in dit wetsvoorstel, in combinatie met de afspraken over een planmatige aanpak
daarvan, bieden een oplossing voor de handhavingsproblemen rondom bodemsanering
zoals die in de inspectierapporten zijn gesignaleerd. Voorwaarde hiervoor
is dat de uitvoerende overheden hun organisatie en werkwijze zodanig inrichten
dat handhaving wordt gezien en erkend als een belangrijk onderdeel van hun
taak. Dit vergt ook een cultuuromslag, van betrokkenheid bij de voorbereiding
van een sanering tot het houden van toezicht gedurende en na afloop van de
sanering, en de bereidheid direct op te treden wanneer daartoe aanleiding
is. In het kader van een landelijk project voor de professionalisering van
de milieuhandhaving is op 1 november 2002 een set kwaliteitscriteria
vastgesteld, die ook toepasbaar zijn voor ketenbeheer. Ook deze bredere inspanningen
ter verbetering van de handhaving komen ten goede aan de verbetering van de
handhaving op het gebied van bodemsanering.2. Voorschriften met betrekking tot toezicht en handhavingHet wetsvoorstel biedt verschillenden aanknopingspunten voor een structurele
verbetering van de handhaving. Dit betreft natuurlijk in de eerste plaats
de nieuwe handhavingbepaling die in artikel 39a is opgenomen. Verder zijn
er diverse voorschriften die het bevoegd gezag meer greep kunnen geven op
het uitvoeren van de sanering, het saneringsresultaat, het omgaan met grondstromen
en het beheer na de sanering. Voor het verkrijgen van een goed beeld van deze
mogelijkheden worden deze voorschriften hier nog eens op een rij gezet:1. In onderdeel h van het eerste lid van artikel 39 wordt geregeld dat
voor langdurige saneringen in het saneringsplan een overzicht moet worden
opgenomen van tussentijds beoogde effecten en tijdstippen waarop het bevoegd
gezag hierover moet worden geïnformeerd.2. Er wordt in het vierde lid van artikel 39 geregeld dat afwijkingen
van een saneringsplan moeten worden gemeld aan het bevoegd gezag, dat aanwijzingen
kan geven omtrent de verdere uitvoering van de sanering.3. In artikel 39c wordt een wettelijke basis en procedure opgenomen voor
het evaluatieverslag. De eisen die gesteld worden aan de inhoud van het evaluatieverslag
geven de overheid inzicht in het eindresultaat van de sanering. Daarin is
ook voorgeschreven dat de hoeveelheid, kwaliteit en bestemming van afgegraven
verontreinigde grond of verontreinigd grondwater dat is ontrokken wordt aangegeven.
Daardoor kan de overheid beter controleren wat er gebeurt.4. In artikel 39d zijn voorschriften opgenomen over de opstelling van
het nazorgplan, en in artikel 39e wordt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering
daarvan geregeld.5. In artikel 39f wordt de mogelijkheid opgenomen financiële zekerheid
te vragen van de saneerder bij een langdurige sanering en voor de nazorgfase.Verder kan het bevoegd gezag zelf voorwaarden verbinden aan de instemming
met het saneringsplan (zoals het melden van momenten voor het houden van toezicht)
en het nazorgplan (het melden van wijzigingen in het gebruik) die effectief
optreden mogelijk maken.Belangrijk onderdeel van dit wetsvoorstel is voorts de invoering van een
directe saneringsplicht voor de eigenaar of erfpachter van een in gebruik
zijnd bedrijventerrein, die in combinatie met de subsidieregeling een stimulans
vormt tot het in gang zetten van saneringen in eigen beheer.3. Gevolgen voor de belasting van de rechterlijke machtHet wetsvoorstel bevat meer voor beroep vatbare beschikkingen dan de huidige
wet, namelijk de beschikkingen op het evaluatieverslag en het nazorgplan.
Veelal nam ook onder de huidige wet het bevoegd gezag een beschikking op het
evaluatieverslag, en werd daar ook wel beroep tegen ingesteld. De rechter
heeft echter beslist dat het geen voor beroep vatbare beschikking is. Wanneer
de wettelijke status duidelijk is, zal er ook weer beroep kunnen worden ingesteld.
Omdat in deze beschikking het eindresultaat van de sanering wordt vastgelegd,
kan wel worden aangenomen dat dit met enige regelmaat zal leiden tot procedures.Verder kan worden aangenomen dat beroep wordt ingesteld wanneer het bevoegd
gezag de saneringsplicht voor bedrijven gaat effectueren. Verwacht wordt dat
het bevoegd gezag dit instrument slechts bij hoge uitzondering zal hoeven
in te zetten. Evenals bij het saneringsbevel is dit instrument vooral bedoeld
als stok achter de deur. Slechts als sprake is van noodzaak tot spoedig saneren
als bedoeld in het (nieuwe) eerste lid van artikel 37 zal effectuering van
de saneringsplicht op een bepaald tijdstip aan de orde kunnen zijn. Uitgangspunt
is dat het merendeel van de saneringen op eigen initiatief van de bedrijven
in gang zal worden gezet, eventueel met gebruikmaking van subsidie. Dientengevolge
is het niet aannemelijk dat er sprake zal zijn van toename van een beroep
op de rechter tengevolge van het invoeren van de saneringsplicht. Wel is het
mogelijk dat bedrijven die een lager percentage subsidie krijgen dan verwacht
daarin aanleiding zien om beroep in te stellen.Doordat de saneringsplicht in het wetsvoorstel eenduidig wordt geadresseerd
aan de eigenaar of erfpachter, hoeft het bevoegd gezag niet per geval te beoordelen
welke partij tot sanering moet worden verplicht, zoals nu het geval is met
het hanteren van het saneringsbevel. Dit vereenvoudigt de toepassing door
het bevoegd gezag en ook de toetsing door de rechter.HOOFDSTUK V. GEVOLGEN VAN HET WETSVOORSTEL1. Gevolgen voor het milieu en bodemgebruikHet wetsvoorstel is er op gericht de aanpak van de bodemsanering te versnellen,
teneinde de doelstelling die is vastgelegd in het derde Nationaal Milieubeleidsplan
te halen: alle ernstige verontreiniging in bodems wordt binnen afzienbare
tijd (voor 2023) gesaneerd of beheerst. Zowel de nieuwe saneringsdoelstelling,
de regeling van de nazorg, de bedrijvenregeling (saneringsplicht en subsidieregeling)
als de meerjarenprogrammering van sanering door overheden werken hier aan
mee. Door bedrijven en overheden mogelijkheden te bieden om aan te haken bij
maatschappelijke dynamiek kan sneller worden gesaneerd en kan maatschappelijke
stagnatie worden voorkomen. De problemen die bodemverontreiniging doet ontstaan
voor mens en milieu worden daarmee sterk verminderd. Een belangrijk effect
van een effectieve aanpak van de bodemsanering is het opheffen van beperking
van ruimtegebruik tengevolge van verontreiniging. Ten behoeve van de verdeling
van de beschikbare rijksmiddelen moet de omvang van de bodemverontreiniging
landsdekkend in kaart worden gebracht. De informatie die hiertoe wordt gegenereerd
heeft tot gevolg dat er meer dan voorheen gegevens beschikbaar zijn voor een ieder, hetgeen de bewustwording kan bevorderen en daarmee mogelijk
ook het ontstaan van nieuwe bodemverontreiniging meer wordt voorkomen2. Gevolgen voor de met uitvoering belaste overhedenDe procedurele voorschriften die in dit wetvoorstel zijn opgenomen bieden
de overheden die met de uitvoering zijn belast meer houvast ten aanzien van
het controleren van saneringen. Daarmee kunnen knelpunten in de huidige uitvoeringspraktijk
worden aangepakt, in lijn met de wensen van de betrokken overheden. Vergelijkbare
voorschriften zijn vaak al opgenomen in provinciale verordeningen, door regeling
hiervan in de wet is de status duidelijker en is er meer zekerheid over de
handhaafbaarheid. Met name het meer gestructureerd omgaan met toezicht en
handhaving zal vragen om een extra inspanning van het bevoegd gezag. De voorschriften
in dit wetsvoorstel leggen niet zozeer nieuwe taken op, maar bieden vooral
nieuwe mogelijkheden tot een meer doelmatige aanpak. Door het opnemen van
een directe saneringsplicht voor de eigenaar of erfpachter van een bedrijventerrein,
in combinatie met een subsidieregeling, wordt het mogelijk dat het bevoegd
gezag de aandacht verlegt van een (juridisch) debat over het saneringsbevel
en eventuele cofinanciering naar handhaving en toezicht.Nu meer gemeenten bevoegd gezag zijn geworden vindt er een verschuiving
plaats van uitvoerende taken van provincies naar gemeenten. Voor de betreffende
gemeenten is er in een apparaatskostenvergoeding voorzien, terwijl de apparaatskostenvergoeding
voor provincies voorshands op hetzelfde peil is gebleven. Dat betekent dat
er meer middelen beschikbaar zijn voor onder andere de regierol en toezichtstaken.Het nieuwe financiële hoofdstuk brengt een verandering met zich mee,
die op het moment van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel voor een belangrijk
deel al in gang is gezet. Met name met de meerjarenprogrammering van de bodemsaneringactiviteiten
is al een start gemaakt op basis van een eerdere wijziging van de wet en de
aangepaste Regeling financiële bepalingen. In dit wetvoorstel krijgt
dit een definitieve vorm. In de overgangsfase kost het omschakelen op een
meerjarenprogramma extra inspanning van de overheden. Op termijn zal echter
het eens per vijf jaar opstellen van programma's, en na vijf jaar verantwoording
afleggen over de prestaties, minder inspanning kosten dan de huidige jaarlijkse
financiering en verantwoording, waarbij veel gegevens werden verlangd van
het bevoegd gezag. Het wetsvoorstel brengt per saldo geen taakverzwaring met
zich mee op het gebied van financiering en verantwoording.3. Gevolgen voor het bedrijfslevenDe effecten van dit wetsvoorstel voor het bedrijfsleven betreffen met
name de wijziging van de saneringsdoelstelling, de aanscherping van de saneringsplicht
en de daarmee verbonden subsidieregeling.De hoge kosten van het multifunctioneel saneren en onbegrip ten aanzien
van de noodzaak daarvan – bijvoorbeeld in het geval van het volledig
schoonmaken van elk bedrijfsterrein – werkten stagnatie in de hand.
Beoogd is dit te doorbreken met het nieuwe beleid. Door het maken van onderscheid
tussen mobiele en immobiele verontreiniging, het afstemmen van de saneringsmaatregelen
op het (beoogde) gebruik en de mogelijkheid tot kosteneffectief verwijderen
van mobiele verontreiniging, wordt beoogd de kosten van de sanering met 35
tot 50% terug te brengen1 en daarmee een belangrijke
oorzaak van stagnatie weg te nemen. Met name voor bedrijven maakt het veel
verschil dat bij het saneren van een industrieterrein rekening wordt gehouden
met het (beoogde) gebruik van de bodem.De kostenreductie, die het gevolg is van de nieuwe saneringsdoelstelling,
kan per individueel bedrijf verschillen, afhankelijk van de aard van de verontreiniging
en de daarvoor te hanteren saneringsdoelstelling.Minder saneren betekent wel dat er meer beheer van verontreinigde bodems
nodig is, maar de kosten daarvan zullen over het algemeen beperkt zijn. Met
name wanneer het grote grondwatersaneringen betreft waar geen stabiele eindsituatie
kan worden bereikt en dus blijvende isolerende voorzieningen nodig zijn, kunnen
kosten in de nazorgfase aanzienlijk zijn als het gaat om onderhoud en vervanging.
Voor deze situaties is de mogelijkheid opgenomen een financiële zekerheid
te kunnen vragen.Uitgangspunt is dat in een individueel geval van sanering deze «kosteneffectief»
moet zijn, en dat de noodzaak tot het nemen van nazorgmaatregelen zoveel mogelijk
wordt beperkt. Bij het vaststellen van saneringsmaatregelen vindt dus altijd
een afweging plaats, waarbij de financiële gevolgen een belangrijke rol
spelen. Die gevolgen komen ook voor rekening van de saneerder. Wanneer sanering
met nazorg duurder uitvalt dan sanering zonder of met minder nazorg zal daar
uiteraard voor worden gekozen. De nieuwe saneringsdoelstelling biedt aldus
ruimte voor het kiezen van een optimaal resultaat vanuit zowel milieuhygiënisch
als financieel oogpunt. Een belangrijk element in dit wetsvoorstel voor het
bedrijfsleven is het opnemen van een saneringsplicht voor de eigenaar of erfpachter
van een in gebruik zijnd en blijvend bedrijfsterrein, en een recht op subsidie
dat wordt verankerd in een algemene maatregel van bestuur dat op dit wetsvoorstel
is gebaseerd. Behalve de kostenreductie als gevolg van het versoepelen van
de saneringsdoelstelling, zal in veel gevallen ook een procentuele subsidie
kunnen worden verkregen, waarbij rekening wordt gehouden met de omvang van
het bedrijf door een hoger percentage toe te kennen aan minder grote bedrijven
(minder dan 250 werknemers en additionele voorwaarden).Het grote voordeel van een uniforme regeling is dat bedrijven vooraf weten
waar ze aan toe zijn en moeizame onderhandelingen met de overheid over de
financiering achterwege kunnen blijven.Uitgangspunt is dat met deze financiële voorzieningen bedrijven zelf
het initiatief zullen nemen tot bodemsanering, en de handhaving van de saneringsplicht
niet vaak nodig zal zijn.In feite is hier sprake van een stimulans tot verdere effectuering van
de zogenaamde BSB-operatie (Bodemsanering in gebruik zijnde bedrijfsterreinen).
Deze operatie heeft tot doel te komen tot vrijwillige bodemsanering door bedrijven.Er wordt uitgegaan van ongeveer 15 000 tot 20 000 bedrijven
die zullen vallen onder de saneringsplicht. Volgens recente schattingen bedragen
de kosten van bodemsanering op bestaande bedrijfsterreinen ongeveer € 4,5
miljard1.Het midden- en kleinbedrijf is ruim vertegenwoordigd (90%). Gerangschikt
naar kosten is één procent van de urgente gevallen (met saneringskosten
van ongeveer 1 miljoen euro of meer) verantwoordelijk voor een kwart van de
totale kosten en 20% voor 64% van de kosten. In de aardolie-industrie/aardolieopslag
en de chemische industrie komen gemiddeld dure saneringen voor: € 1,2
miljoen en € 650 000 Bij het onderzoek is uitgegaan van schattingen
van de BSB-stichtingen van het aantal gevallen waar het bevoegd gezag naar
verwachting op basis van de bestaande urgentiesystematiek een saneringsdatum
aan zou toekennen. Het betreft dus gevallen waarvan wordt vermoed dat ze als
«urgent» worden aangemerkt op basis van de bestaande systematiek.
De modale saneringskosten bedragen ongeveer € 150 000 per bedrijf.
In alle sectoren komen saneringsplichtige bedrijven voor. Grote aantallen
urgente gevallen (meer dan 1000) worden aangetroffen in de metaalproductenindustrie,
de metalectro, het autogerelateerde bedrijfsleven (garages, sloopbedrijven),
de transportbedrijven, de bouwnijverheid, de (groot)handel, de overige industrie
en in de overige bedrijfsklassen.De omvang van de verontreiniging en de kosten van de sanering hoeven niet
samen te hangen met de omvang van het bedrijf. Dat betekent dat bij een kleiner
bedrijf de bodemsaneringskosten relatief harder kunnen aankomen dan bij een
groot bedrijf.Het is mogelijk dat, al of niet met een subsidie, bedrijven de kosten
van een sanering niet kunnen dragen. Er wordt in het bodemsaneringsbeleid
vanuit gegaan dat zoveel mogelijk dient te worden voorkomen dat bodemsanering
leidt tot faillissement van overigens gezonde bedrijven. Daarom is met het
bedrijfsleven afgesproken dat er een regeling getroffen zal kunnen worden
voor bedrijven met draagkrachtproblemen. Bij middelgrote en grote bedrijven
zullen zich zelden financieringsproblemen voordoen. De omvang van de eventuele
problematiek in het kleinbedrijf is moeilijk te schatten. Geschat wordt dat
ongeveer 3000 bedrijven in een periode van plm. 15 jaar een draagkracht-probleem
zullen hebben.4. Administratieve lasten voor het bedrijfsleven (ACTAL
toets)In het Actieprogramma administratieve lasten van het ministerie van VROM
dat in 2000 is opgesteld, zijn de administratieve lasten voor bodemsanering
berekend. Uitgegaan werd van een stel-percentage van 3% over totale Nederlandse
saneringssom, die ongeveer 1 miljard per jaar bedraagt. Dit leverde een
bedrag op van ongeveer f 30 miljoen gulden.De kosten van een saneringsonderzoek en het opstellen van een saneringsplan
bedragen volgens dit programma gemiddeld tussen de f 10 000 en f 20 000.
Uitgedrukt in euro's ligt dat tussen de € 4500 en € 9500.Hierna zal worden nagegaan in hoeverre dit wetsvoorstel een verhoging
met zich meebrengt van de administratieve lasten.Bedrijven die verplicht zijn de bodem te saneren moeten voldoen aan de
procedurele voorschriften in dit wetsvoorstel ten aanzien van het saneringsplan,
controle bij grondwatersaneringen, het evaluatieverslag en het nazorgplan.
Voorts wordt het mogelijk dat het bevoegd gezag verlangt dat er een financiële
zekerheid wordt gesteld bij langdurige saneringen.In de huidige wet is voor de evaluatie van de sanering en de nazorg geen
procedure opgenomen en er worden geen inhoudelijke eisen aan gesteld. Veelal
zijn in provinciale verordeningen wel nadere eisen gesteld. Ook is de praktijk
al wel dat bij langdurige grondwatersaneringen tussentijds wordt gecontroleerd,
maar dit is meestal niet tevoren vastgelegd. Het wetsvoorstel legt dus wat
deze onderwerpen betreft feitelijk geen nieuwe administratieve lasten op,
maar de lasten kunnen wel wat stijgen doordat er meer expliciete eisen worden
gesteld.Met name de eisen die in dit wetsvoorstel aan de nazorg worden gesteld,
kunnen er toe leiden dat de opdrachtgever (het bedrijf) meer dan in het verleden
de organisatorische en financiële aspecten moet (laten) uitwerken. Te
denken valt aan overeenkomsten met toekomstige eigenaren, huurders en andere
gebruikers in verband met eventuele gebruiksbeperkingen na het saneren, mogelijke
bankgaranties of andere financiële borgstellingen voor de nazorg (opdracht
aan de accountant). Er zal over deze aspecten ook meer overleg vereist zijn.
Het aantal uren is sterk afhankelijk van de problematiek. Welke saneringsvorm
wordt er gekozen, welke mate van zorg is nodig, welke gebruiksbeperkingen
gelden er en dergelijke. Het aantal uren dat dit kan kosten wordt geschat
tussen de 24 en 40 uur, gemiddeld 32 uur.Daarnaast kan het vragen van een financiële zekerheid bij langdurige
grondwatersaneringen leiden tot extra administratieve lasten. Aangenomen wordt
dat de tijd die gemoeid is met het afsluiten van een verzekering of een bankgarantie
gemiddeld 10 uur zal bedragen, inclusief overleg. Ook de tussentijdse controle
bij deze saneringen zal betekenen dat de administratieve lasten toenemen met
ongeveer 10 controles van 2 uur, dus 20 uur per sanering.Voorts zal eenmalig kennis moeten worden genomen van de nieuwe wettelijke
voorschriften. De tijd die hiermee gemoeid is kan worden gesteld op 4 uur.Kennis nemen van de nieuwe regels geldt voor alle bedrijven. Dat betekent
dat de administratieve lasten voor alle 20 000 saneringsgevallen stijgen
met 4 x € 60 per sanering is € 240 per sanering.
In totaal is dat een stijging van € 4800 000.Omdat de financiële zekerheid slechts in een beperkt aantal gevallen
zal worden gevraagd, en ook complexe nazorgsituaties lang niet alle saneringsgevallen
betreft, is het niet zinvol voor alle 20 000 saneringen alle lasten mee
te tellen.Grondwatersaneringen komen vooral voor in de aardolie industrie en de
chemische industrie, de metaalproducten en de textielreiniging. In de aardolie-
en chemie industrie gaat het om een beperkt aantal grote bedrijven, met name
in de textielreiniging en ook bij de metaalproducten zijn het meerdere bedrijven
die met complexe saneringen te maken krijgen en daardoor ook een grotere kans
hebben met extra administratieve lasten te worden geconfronteerd. Recente
gegevens over de textielreinigingsbedrijven1
leveren een schatting op van ongeveer 2000 bedrijven, metaalproductenbedrijven
zullen ongeveer 500 bedragen.Uitgaande van een ruwe schatting van 2500 bedrijven die maximaal met 32
(nazorgplan), 10 (financiële zekerheid), en 20 (controle bij grondwatersaneringen)
uur te maken krijgen, en een gemiddeld uurtarief van € 60, zou dit
betekenen dat de administratieve lasten tengevolge per bedrijf kunnen stijgen
met maximaal 62 uur maal € 60 is € 3720. In totaal zou
dit voor 2500 bedrijven in 20 jaar een stijging met zich meebrengen van € 9090 000.De extra kosten zijn vooral het gevolg van een uitgebreider nazorgplan
en het stellen van een financiële zekerheid. Deze eisen hangen samen
met het veranderen van de sanerings-doelstelling, waardoor de totale kosten
van sanering dalen. Tegenover het goedkoper worden van de saneringen staat
een toename van administratieve lasten. Per saldo dalen echter de lasten voor
het bedrijfsleven. Beperken van de administratieve lasten is mogelijk door
te kiezen voor een duurdere saneringsoplossing.Deze stijging van lasten zal ook niet in alle gevallen voelbaar zijn.
Met name bij kleine en middelgrote saneringen zal dit eerder als een extra
kostenpost worden ervaren dan bij grotere saneringen.Ten slotte is van belang dat het wetsvoorstel voorziet in een wettelijke
basis voor een algemene maatregel van bestuur voor uniforme saneringen. De
algemene maatregel van bestuur is momenteel in voorbereiding.Eerste voorzichtige schattingen geven aan dat er sprake kan zijn van een
vereenvoudiging voor circa 50% van alle saneringen in Nederland. Hierbij wordt
uitgegaan van het onder de maatregel brengen van zowel de aanpak van kleinschalige
immobiele verontreinigingen en het tijdelijk uitplaatsen van verontreinigde
grond, als de aanpak van kleinschalige, mobiele verontreinigingen en de aanpak
van kleinschalige, immobiele verontreinigingen in waterbodems. Bij mobiele
verontreiniging gaat het bijvoorbeeld om tankstations die volgens een standaardaanpak
worden gesaneerd en sanering van huisbrandolietanks. Hiermee kan voor een
aanzienlijk aantal van de saneringen een sterke procedurele vereenvoudiging
worden bereikt, en dus ook een aanzienlijke afname van de administratieve
lasten.Het wetsvoorstel is voorgelegd aan het Adviescollege toetsing administratieve
lasten (Actal). Het advies is uitgebracht op 21 november 20022. Actal adviseert de Staatssecretaris dit wetsvoorstel
in te dienen, nadat rekening is gehouden met de door Actal gemaakte opmerkingen.
Het College merkt op dat het wetsvoorstel, voor zover de gevolgen daarvan
zijn gekwantificeerd, geen bijdrage levert aan de doelstelling
van het departement om de administratieve lasten in de periode 2003 tot en
met 2005 te verminderen met 11%. Wel signaleert het College dat het wetsvoorstel
voorziet in een wettelijke basis voor een algemene maatregel van bestuur voor
eenvoudige saneringen, die een vermindering van administratieve lasten met
zich mee zal brengen. Deze vermindering is nog niet gekwantificeerd.Het College constateert dat vanuit een oogpunt van administratieve lasten
niet voor de minst belastende optie is gekozen. Het opstellen van een nazorgplan
is echter een noodzakelijke component van saneringen met achterlaten van een
restverontreiniging. Als dit wordt verwaarloosd ontstaan weer nieuwe problemen
met verontreinigde bodems. Het stellen van een financiële zekerheid heeft
dezelfde achtergrond: wanneer gedurende een sanering of nazorgperiode de financiële
middelen uitgeput raken kan dit tot gevolg hebben dat het bodemsaneringsgeval
niet goed wordt gesaneerd of opnieuw leidt tot verspreiding van verontreiniging.
Meer ruimte geven voor minder dure saneringsoplossingen vraagt om extra veiligheidsmaatregelen
in de wet.Zoals hiervoor is aangegeven moet de stijging van de administratieve lasten
worden gezien in het licht van een daling van de kosten van bodemsaneringen,
waardoor dit wetsvoorstel per saldo een kostenbesparing oplevert voor het
bedrijfsleven. Het apart behandelen van administratieve lasten levert in deze
situatie een onjuiste conclusie op, als zou dit wetsvoorstel niet in het voordeel
werken van bedrijven. Dit wetsvoorstel is zeker niet strijdig met de wens
geen onnodige lasten op te leggen aan het bedrijfsleven. Als dan ook nog wordt
meegewogen dat de algemene maatregel van bestuur voor uniforme saneringen
tot een aanzienlijke daling zal leiden van de administratieve lasten, zou
de conclusie kunnen zijn dat dit wetsvoorstel bij kan dragen aan een aanzienlijke
vermindering van de totale lasten van het bedrijfsleven. Bij de opstelling
van de algemene maatregel van bestuur voor uniforme saneringen zal moeten
blijken voor hoeveel situaties deze maatregel zal kunnen worden toegepast,
en zal op grond daarvan een schatting kunnen worden gemaakt van de te verwachten
vermindering van administratieve lasten.Een actief voorlichtingsbeleid bij de introductie van het wetsvoorstel
zal er aan bijdragen de kosten van eenmalige kennisneming van de nieuwe regelgeving
zo beperkt mogelijk te houden.HOOFDSTUK VI VOORBEREIDING VAN HET WETSVOORSTELHet wetsvoorstel is voorbereid in overleg met provincies en gemeenten
die als bevoegd gezag en budgethouder voor de taak staan de nieuwe bepalingen
uit te voeren. In hun adviezen naar aanleiding van het wetsvoorstel hebben
zowel het Interprovinciaal Overleg als de Vereniging van Nederlandse gemeenten
positief gereageerd op het wetsvoorstel. De VNG drong aan op goede voorlichting
van partijen die daar direct belang bij hebben over de kadastrale registratie.
De VNG kon instemmen met een blijvende kadastrale aantekening. Verder hebben
zowel IPO al VNG bij verschillende teksten opmerkingen geplaatst die tot verbeteringen
in het wetsvoorstel hebben geleid.Er heeft een draagvlakpeiling plaatsgevonden ten aanzien van de voorgenomen
wijziging van de kadastrale registratie1, waaruit
is gebleken dat de overheden de wijziging welkom heten, maar dat de woonconsument
bedenkingen heeft vanwege de invloed hiervan op de prijs van zijn grond. Door
middel van een verandering van de kadastrale codering zou verandering kunnen
worden gebracht in die beleving, waarbij het positieve element, namelijk het
beschikken over informatie over de toestand van de bodem, gaat overheersen.
In een vervolgonderzoek zal nader worden uitgezocht op welke wijze hier invulling
aan kan worden gegeven.Van de Milieucommissie van de Vereniging VNO-NCW is commentaar ontvangen
op het wetsvoorstel, waarbij geen noemenswaardige bezwaren zijn geuit tegen
het wetsvoorstel. Een belangrijk knelpunt dat onder de aandacht werd gebracht
betrof de stagnatie die ontstaat huidige procedures, met name door de aanhoudingsplicht
bij bouwvergunningen en daar aan verbonden het gegeven dat het bevoegd gezag
doorgaans verlangt dat bij deelsaneringen het hele saneringsgeval in kaart
moeten worden gebracht. Dit is aanleiding geweest om in dit wetsvoorstel de
mogelijkheid om deelsaneringen toe te laten te verruimen. Daarbij is het niet
nodig het hele geval in kaart te brengen. Naar verwachting wordt hiermee in
belangrijke mate tegemoet gekomen aan het gesignaleerde knelpunt. De aanhoudingsplicht
vervalt niet, maar de procedure kan wel sneller verlopen. Instemming was er
met de in het wetsvoorstel opgenomen mogelijkheid een algemene maatregel van
bestuur te maken voor standaardsaneringen.HOOFDSTUK VII FINANCIËLE CONSEQUENTIES VAN HET WETSVOORSTEL1. HistorieBegin 2002 is aan de Tweede kamer het kabinetsstandpunt Beleidsvernieuwing
bodemsanering aangeboden1. De daarbij opgenomen
paragraaf over de financiële consequenties van het vernieuwde beleid
behoudt bij de huidige vastlegging van dat beleid in wet- en regelgeving haar
betekenis. Vooruitlopend op deze wijzigingsvoorstellen voor de wet- en regelgeving
zijn in het kader van interim-beleid in 2002 de Wbb-budgetten verdeeld voor
de periode 2002 t/m 2004 en een aanvulling gegeven op de ISV-budgetten. Bovendien
heeft de Europese Commissie inmiddels verklaard geen bezwaar te maken tegen
de bedrijvenregeling, zoals vastgelegd in het op 11 juni 2001 ondertekende
convenant.2. Huidige budgetten in de periode van interim-beleidDe bodemsaneringsmiddelen worden verdeeld over drie segmenten, te weten
stedelijk gebied, landelijk gebied en de in gebruik zijnde en blijvende bedrijfsterreinen.
Vanaf 2000 is reeds begonnen met een toewijzing van middelen op programmatische
basis over deze segmenten. In dat jaar is gestart met het stedelijk gebied,
als onderdeel van de afspraken rond het grote stedenbeleid. Voor de periode
2002 t/m 2004 is in dat kader voor het stedelijk gebied in totaal € 228
mln. beschikbaar gesteld.Via de Wbb is in 2002 voor het landelijk gebied (en gasfabrieken) voor
de periode 2002 t/m 2004 € 333 mln. (excl. FES-VINEX) beschikbaar
gesteld.De jaarlijkse omvang van uit de regeling voor de bedrijfsterreinen voortvloeiende
toezeggingen, is naar zijn aard lastig te ramen. De reden hiervoor is dat
de subsidieregeling voor bedrijfsterreinen beoogt de eigen dynamiek van de
bedrijven optimaal te ondersteunen. Afgezien van situaties waarbij sanering
op een bepaald tijdstip verplicht is op basis van artikel 37 bepaalt het bedrijf
het tijdstip van saneren en aanvraag voor een subsidie. Voor de bedrijvenregeling
is een bedrag van € 29 miljoen voor de periode 2002 t/m 2004 beschikbaar
gesteld voor een beroep op rijksbijdragen. Dit bedrag is gebaseerd op de omvang
van de saneringsuitgaven door bedrijven in de afgelopen jaren en het mogelijk
beroep dat bedrijven in deze periode van interim-beleid op de subsidie zullen
doen.Provincies en de vier grote gemeenten ontvangen als bevoegd gezag voor
de uitvoering van de taken in de Wet bodembescherming een apparaatskostenvergoeding.
Deze wordt hun sinds 1991 via respectievelijk het provincie- en gemeentefonds
beschikbaar gesteld. In 1991 bedroeg de apparaatskostenvergoeding voor de
uitvoering van de bodemsaneringstaken in de Wbb ca. € 4,5
mln. per jaar. In de afgelopen jaren zijn hierop enkele aanvullingen (tot
ca. € 10 mln. per jaar) geweest in verband met de wijziging van
de Wbb in 1994 en mede hieruit voortvloeiende extra activiteiten als bevoegd
gezag rond saneringen in eigen beheer. Door de afschaffing van legesheffingen
zijn in 1998 de beide fondsen aangevuld met een verdere ophoging (ca. € 6
mln. per jaar). Ook de overige rechtstreekse gemeenten (met uitzondering van
Lelystad) in het kader van de Wsv hebben aangegeven bevoegd gezag in de zin
van de Wbb te willen worden. Dit is vastgelegd in het Besluit bevoegdgezaggemeenten1. Voor de uitvoering van de wettelijke taken ontvangen
deze gemeenten op dit moment ieder een bijdrage van € 204 201
per jaar. Per 2005 zal dit in totaal voor deze gemeenten ongeveer € 5
mln. per jaar zijn. Aangezien het gemeentefonds geen verdeelsleutel kent,
gericht op deze categorie gemeenten, wordt deze bijdrage hen afzonderlijk
beschikbaar gesteld via de begroting van VROM en ten laste van de bodemsaneringsmiddelen.Gezien de verschillende jaren, waarin bedragen zijn vastgesteld voor de
apparaatskosten en op dit moment de doorwerking van prijscompensaties in de
apparaatskostenvergoeding niet bekend is, wordt de totale apparaatskostenvergoeding
aan provincies en gemeenten verbonden aan de uitvoering van de bodemsaneringstaken
geschat op ongeveer € 28 mln. per jaar. Dit is exclusief de begeleidende
uitvoerende taken bij individuele projecten. Deze worden via de programmafinanciering
gefinancierd.3. Budgetten vanaf 2005In 2004 zal de verdeling van middelen voor de volgende meerjarenperiode
van 2005–2009 plaatsvinden op basis van een totaalbeeld van de aanwezige
verontreiniging en de ontwikkeling van de kosten (o.a. als gevolg van de toepassing
van extensieve saneringstechnieken). Op dat moment zal ook beter inzicht bestaan
in de bijdrage die vanuit de markt verwacht kan worden en kunnen nieuwe besluiten
genomen worden over omvang van de operatie, tempo en de hiervoor beschikbaar
te stellen rijksmiddelen.Daarnaast is een evaluatie van het vernieuwde bodemsaneringsbeleid voorzien
in 2004. In voorbereiding op deze beleidsevaluatie zijn diverse onderzoeken
en acties gestart om de inzichten in de onderhavige segmenten zo goed mogelijk
in beeld te krijgen. Deze evaluatie zal worden uitgevoerd conform de regeling
van het ministerie van Financiën voor de uitvoering van beleidsevaluaties.
De evaluatie zal mede dienen om:• de budgetten voor de jaren 2005 t/m 2009 te verdelen over de segmenten
stedelijk gebied, landelijk gebied en bedrijfsterreinen en binnen die segmenten
te verdelen tussen de provincies en de rechtstreekse gemeenten;• na te gaan of de apparaatskostenvergoeding voor provincies en gemeenten
toereikend is;• na te gaan welke mate van medefinanciering door derden is behaald
en welke maatregelen genomen zijn c.q. nog genomen kunnen worden om de mate
van medefinanciering te verhogen;• na te gaan of de kosten van sanering zijn gedaald;• vast te stellen of met de op het moment van de evaluatie beschikbare
middelen op de rijksbegroting de NMP-doelstelling (een beheerste situatie
in 2023) nog haalbaar is.Ter voorbereiding van de beleidsevaluatie worden de voortgang, kosten
en de mate van medefinanciering van de bodemsaneringsoperatie sinds het jaar
2000 systematisch gemonitord.Inmiddels is in november 2001 een circulaire opgesteld, die gericht is
op een op uniforme werkwijze te verkrijgen landsdekkend beeld van de ernstige
bodemverontreiniging in Nederland. Provincies en gemeenten zijn met de uitvoering
hiervan op dit moment bezig en lopen o.a. hinderwetarchieven na op bodembedreigende
bedrijfsactiviteiten in het verleden. Het ministerie faciliteert
dit proces door periodiek bijeenkomsten te organiseren om kennis en ervaring
in dit nieuwe traject zo snel mogelijk te verspreiden over alle deelnemers
en aldus zo efficiënt mogelijk te werk te gaan.Bij de bedrijfsterreinen is regelmatig contact met de BSB-stichtingen
om zicht te krijgen op het verwachte volume aan aanvragen. Er is in opdracht
van het ministerie in 2001 onderzoek uitgevoerd naar de omvang van de bedrijfsterreinen.
Op basis van uitgevoerd onderzoek is een redelijke schatting te maken van
de totale geraamde kosten voor de gehele looptijd van de regeling in dit segment,
nl. € 4,5 mld. Rekening houdend met een gemiddelde overheidsbijdrage
van 25% is in het convenant sanering in gebruik zijnde en blijvende bedrijfsterreinen
een totaal benodigde rijksbijdrage voorzien van ca. € 1,1 mld.In aanvulling op de verdeling van de middelen op basis van meerjarenprogramma's
zullen vanaf de inwerkingtreding van deze wet ook middelen op het gebied van
onderzoek en sanering rechtstreeks aan derden kunnen worden verstrekt. Ook
is het mogelijk een regeling met het oog op bedrijven met draagkrachtproblemen
onder de werking van dit artikel te brengen.Afgesproken is om de taken verbonden aan de uitvoering van de nieuwe Wet
bodembescherming, die in concept nu voorligt, in kaart te brengen en aldus
de huidige apparaatskostentoekenning te evalueren bij de reeds genoemde in
2004 plaats te vinden beleidsevaluatie. Belangrijk punt in die evaluatie zal
zijn de rolverdeling tussen provincies en gemeenten en de uitbreiding van
het aantal gemeenten als bevoegd gezag in de zin van de Wbb.ARTIKELSGEWIJSArtikel IOnderdeel AArtikel 1, definitie watersysteemIn het wetsvoorstel wordt onder watersysteem het samenhangend geheel van
oppervlaktewateren en grondwatervoorkomens verstaan. Dit is overeenkomstig
de definitie zoals deze was opgenomen in de Derde Nota Waterhuishouding, zoals
op 31 augustus 1989 aangeboden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal, met dien verstande dat de relevante omgeving daarvan
binnen het kader van dit wetsvoorstel niet relevant is. Weliswaar kan bijvoorbeeld
de aangrenzende verontreinigde landbodem van invloed zijn op de kwaliteit
van het oppervlaktewater en/of grondwater, maar deze maakt geen deel uit van
het watersysteem. Daarbij moet het begrip oppervlaktewater ruim worden uitgelegd
en omvat dit overeenkomstig het Derde Indicatief Meerjarenprogramma Water
1985–1989 het samenhangend geheel van water, waterbodem, oevers, technische
infrastructuur en de ecologische component. Met deze terminologie wordt tot
uitdrukking gebracht dat de saneringsaanpak voor de waterbodem niet los kan
worden gezien van alle daarmee samenhangende elementen van het watersysteem
waarbinnen deze bodem zich bevindt.Onderdeel BArtikel 13In het huidige artikel 13 wordt het begrip «saneren» gehanteerd,
dat op grond van de definitie in artikel 1 van de wet inhoudt: het beperken
en zoveel mogelijk ongedaan maken van verontreiniging of de directe gevolgen
daarvan of van dreigende verontreiniging van de bodem. In paragraaf 3
van hoofdstuk IV zijn regels gesteld met betrekking tot de sanering, waarbij
voorzien is in een procedure die toegesneden is op situaties
waarbij sprake is van historische verontreiniging. De definitie van saneren
kan weliswaar ook worden gehanteerd voor het aanpakken van situaties zoals
beschreven in artikel 13, maar de sanering heeft op grond van artikel 13 een
ander karakter als het gaat om de aanleiding en de aanpak ervan. Om duidelijk
te maken dat artikel 13 een speciale regeling bevat, die voorrang heeft boven
de regeling in paragraaf 3, is er voor gekozen het begrip saneren uit dit
artikel te halen.Onderdeel C en DArtikelen 30 en 32Evenals de wijziging van artikel 13 gaat het hier om een redactionele
wijziging die ter behoud van de strekking van het artikel noodzakelijk is.Onderdeel EArtikel 36Volstaan kan worden met artikel 37, zevende lid (nieuw), op grond waarvan
bij de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in artikel 36, regels kunnen
worden gesteld met betrekking tot de beoordeling van risico's voor mens, plant
of dier bij een bepaald gebruik van de bodem in geval van ernstige verontreiniging
en het tijdstip van sanering. Deze bepaling is identiek aan het huidige artikel
37, zesde lid.Onderdeel FArtikel 37Wanneer de ernst van de verontreiniging is vastgesteld betekent dit dat
er een verplichting tot sanering geldt voor degene die daar op grond van deze
wet op kan worden aangesproken. Die verplichting vloeit voort uit de artikelen
43 (bevel aan daar genoemde adressanten), 48 (gedeputeerde staten ofwel op
grond van artikel 88 burgemeester en wethouders of op grond van artikelen
63a en 63d Onze Minister van Verkeer en Waterstaat) of 55b (eigenaar
of erfpachter). Tot nu toe werd het tijdstip van de sanering bepaald door
de mate van urgentie, zoals vastgelegd in artikel 37 en uitgewerkt in circulaires.Het nieuwe bodemsaneringsbeleid heeft gevolgen voor het bepalen van het
tijdstip van de sanering. Overheden mogen op grond van het voorgestelde financiële
hoofdstuk zelf bepalen op welk moment zij de sanering ter hand nemen. De mate
van urgentie is hier niet meer bepalend. Deze lijn wordt doorgetrokken naar
saneringen door derden: het is niet meer de overheid die afhankelijk van de
mate van urgentie bepaalt wanneer een sanering moet plaatsvinden, maar de
saneerder kan zelf een moment bepalen dat goed aansluit bij voorgenomen activiteiten.
In dat geval is een sanering ook verplicht, want zij moeten hun activiteiten
met betrekking tot verontreinigde grond op grond van artikel 28 melden. Die
melding leidt tot het toepassen van de wettelijke saneringsprocedure.Waar de systematiek die leidt tot het bepalen van een saneringstijdstip
op basis van de mate van urgentie haar functie verliest bij deze benadering,
blijft er wel behoefte aan het stellen van een grens in de vrijheid om het
saneringstijdstip te bepalen, en die grens ligt daar waar de geconstateerde
ernstige verontreiniging bij het gebruik van de bodem of de mogelijke verspreiding
ervan zodanige risico's oplevert voor mens, plant of dier dat spoedige sanering
noodzakelijk is. In dat geval moet de overheid zichzelf of derden verplichten
tot snelle maatregelen.Daartoe is de huidige tekst van artikel 37 aangepast. De aanpassing leidt
er toe dat het begrip urgentie in artikel 37 vervalt, hetgeen doorwerkt in
enkele andere bepalingen in de wet waarin dat begrip ook voorkomt.Eerste lid:De bepaling van risico's is primair gerelateerd aan het huidige gebruik.
Saneringen moeten echter ook verplicht kunnen worden gesteld omdat het voorgenomen
gebruik teveel risico's met zich mee kan brengen. Dit voorgenomen gebruik
kan betrekking hebben op alleen het perceel waar de verontreiniging zich bevindt,
maar ook op het gebied eromheen dat een bepaalde bestemming heeft, bijv. die
van woonwijk. Ook de mogelijke verspreiding van de verontreiniging kan risico's
opleveren die tot spoedige sanering nopen. Te denken valt bijvoorbeeld aan
verspreiding via het grondwater waar risico's aan kunnen kleven voor de gebruikers
van dit water.Het vaststellen van het risico gerelateerd aan het gebruik en de mogelijke
verspreiding gebeurt in de vorm van een voor beroep vatbare beschikking. Voor
het vaststellen van de risico's geeft het bevoegd gezag toepassing aan een
door het rijk ontwikkelde systematiek. Deze systematiek zal overigens geen
totaal nieuwe benadering inhouden. De bestaande systematiek voor het bepalen
van urgentie zal daartoe worden aangepast.Tweede lid:De huidige tekst van het tweede lid vormt de basis voor het hanteren van
de urgentiesystematiek als prioriteringsinstrument. Op grond van de nu voorgestelde
tekst wordt de systematiek gehanteerd voor het signaleren van risico's die
snel ingrijpen nodig maken. Het bevoegd gezag stelt daartoe een termijn. Die
termijn houdt een verplichting in voor de overheid om eigen saneringen zo
te programmeren dat er middelen beschikbaar zijn, en bij saneringen door derden
handhavend op te treden wanneer men zich niet houdt aan de gestelde termijnen.Vierde lid:Wanneer op grond van het eerste lid wordt vastgesteld dat er geen sprake
is van bedoelde risico's, kan het bevoegd gezag tevens aangeven in de beschikking
welke maatregelen in het belang van de bescherming van de bodem noodzakelijk
zijn. Het gaat dan niet om tijdelijke beveiligingsmaatregelen die op termijn
worden gevolgd door een sanering, maar om maatregelen die gericht zijn op
blijvend beheer van de bodem. Er kan bijvoorbeeld monitoring nodig zijn om
te bewaken of er veranderingen optreden in de situatie. Daarvan moet verslag
worden gedaan aan de overheid op door het bevoegd gezag aangegeven tijdstippen.Verder kan het bevoegd gezag aangeven in de beschikking welke gebruiksbeperkingen
er gelden.Derde, vijfde, zesde en zevende lid:De bepalingen zijn inhoudelijk identiek aan het huidige derde, vierde,
vijfde en zesde lid van artikel 37.Onderdeel GArtikel 38Waar de huidige saneringsdoelstelling, in artikel 38, spreekt over «behoud
of herstel» van de functionele eigenschappen van de bodem, spreekt de
nieuwe doelstelling over «het geschikt maken voor de functie»
en het «zoveel mogelijk beperken» van het risico van verspreiding
van verontreiniging.Dat de bodem «ten minste» geschikt moet worden gemaakt voor
de beoogde functie betekent dat er sprake is van een ondergrens. Er mag natuurlijk
altijd naar een beter resultaat worden gestreefd. Bij volledige verwijdering
van de verontreiniging is de bodem geschikt voor alle functies, en zijn er
dus ook meer gebruiksmogelijkheden. Die afweging moet in een concreet geval
worden gemaakt. Omdat bestemmingswijzigingen vaak voorkomen kan een bedrijf
er belang bij hebben de verontreiniging volledig te verwijderen.
Bij de veelal dieper gelegen situaties van mobiele verontreiniging staat voorop
dat de verspreiding zoveel mogelijk moet worden beperkt.Voor alle saneringen geldt dat de nazorg zoveel mogelijk moet worden beperkt.
Saneringsoplossingen die nazorg met zich meebrengen zijn toegestaan, maar
er zal altijd een toets moeten plaatsvinden of beperking van nazorg mogelijk
is. Er zijn kosten, gebruiksbeperkingen en risico's verbonden aan achterblijvende
verontreiniging. Zowel de saneerder, de gebruiker van de verontreinigde bodem
als de overheid hebben hiermee te maken.De saneerder moet bij de berekening van de saneringskosten ook de kosten
van nazorg in de afweging betrekken. Als er langdurige maatregelen nodig zijn
na de sanering, vergen die steeds opnieuw investeringen, en moeten financiële
en eventueel ook organisatorische maatregelen worden genomen ten aanzien van
de uitvoering van de nazorg. De eigenaar van de bodem heeft te maken met blijvende
gebruiksbeperkingen als er verontreiniging in de bodem achterblijft. De overheid
moet toezicht houden op de uitvoering van de nazorg. Dit betekent een aanmerkelijke
en blijvende belasting van het administratieve apparaat.Beperken van nazorg is dus zowel vanuit milieu oogpunt als vanuit maatschappelijk
oogpunt een belangrijk uitgangspunt bij de keuze voor de saneringsdoelstelling.
De saneerder zal bij de saneringsvariant die in het saneringsplan is opgenomen
steeds duidelijk moeten maken dat daarmee ook de nazorg zoveel mogelijk is
beperkt. Het bevoegd gezag zal dit aspect expliciet toetsen bij de vaststelling
van het saneringsplan. Wanneer bijvoorbeeld blijkt dat weliswaar de blootstelling
voldoende is beperkt, maar met een beperkte extra inspanning nazorg niet meer
nodig is, kan van de saneerder die extra inspanning worden verlangd.Met deze formuleringen wordt ruimte gegeven aan het maken van een afweging
bij het vinden van een verantwoorde saneringsoplossing. Het bevoegd gezag
toetst de door de saneerder voorgestelde saneringsoplossing aan deze criteria.Bij het vaststellen van de functie wordt rekening gehouden met de toekomstige
functie. Wanneer op het moment van saneren bekend is dat er in de nabije toekomst
een functie wordt beoogd voor de bodem die gevoeliger is dan het huidige gebruik,
zal die toekomstige functie leidend zijn.De concrete invulling van de saneringsdoelstelling vindt plaats in het
saneringsplan. Om sturing te kunnen geven aan het afwegingsproces van het
bevoegd gezag, en de grenzen aan te geven waarbinnen de oplossing moet worden
gekozen, is een wettelijke basis opgenomen voor het stellen van nadere regels.
Zie voor wat betreft de specifieke situatie met betrekking tot de bodem onder
oppervlaktewater het Algemeen deel, Hoofdstuk II, par. 4.Onderdeel HArtikel 39In aanvulling op het huidige artikel 39, waarin is voorgeschreven wat
er in het saneringsplan moet staan, zijn enkele extra voorschriften geformuleerd
in dit wetsvoorstel. In het eerste lid van artikel 39 is het huidige sub a.
aangevuld met een zinsnede die inhoudt dat aangegeven moet worden in het saneringsplan
hoe voldaan zal worden aan de in artikel 38, eerste lid gestelde voorwaarden.
Hiermee wordt voorgeschreven dat de saneerder expliciet moet motiveren dat
de blootstelling, verspreiding en nazorg zoveel mogelijk is beperkt. Dit maakt
de onderdelen van de saneringsdoelstelling toetsbaar voor het bevoegd gezag.
De saneerder moet duidelijk maken dat de aanpak van de bovengrond en ondergrond
in onderlinge samenhang worden bezien, en dat ook de beperking van de nazorg
bij de afweging wordt betrokken. Hiermee wordt verder invulling
gegeven aan de in hoofdstuk II beschreven strategische doelstellingen.Onderdeel c. bevat een redactionele wijziging tengevolge van het nieuwe
nazorgvoorschrift in het wetsvoorstel. Bij de opstelling van het saneringsplan
moet er een beeld worden gegeven van de nazorg die de gekozen variant tot
gevolg heeft en de kosten daarvan. Nadere specificatie vindt plaats in het
nazorgplan dat na de sanering wordt opgesteld.Het nieuwe onderdeel f beoogt te verduidelijken dat ook de voorkomende
praktijk om met het oog op de realisatie van de saneringsdoelstelling een
deel van de vrijkomende verontreinigde grond of baggerspecie binnen het geval
te verplaatsen («herschikken») binnen de reikwijdte van artikel
38 valt.In onderdeel g. wordt voorgeschreven dat in het saneringsplan wordt aangegeven
op welk tijdstip de sanering naar verwachting zal zijn uitgevoerd. Vooraf
moet duidelijk zijn hoe lang naar verwachting de sanering gaat duren. Dat
is van belang voor de beoordeling van de gekozen saneringsvariant. Voorts
is van belang dat het bevoegd gezag de vorderingen van de werkzaamheden kan
relateren aan het beoogde eindtijdstip. Als er bijvoorbeeld geen activiteiten
plaatsvinden waardoor duidelijk wordt dat de einddatum niet meer wordt gehaald,
kan het bevoegd gezag de uitvoering van het saneringsplan handhaven.In onderdeel h., onder 1e, wordt voorgeschreven dat bij langdurige grondwatersaneringen
het saneringsplan een overzicht moet bevatten van tussentijds beoogde effecten
en de tijdstippen waarop gedeputeerde staten schriftelijk worden geïnformeerd
over het bereiken van die effecten. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan de
3e strategische doelstelling, dat ijkmomenten moeten worden ingebouwd om het
saneringsverloop te kunnen volgen en waar nodig bij te sturen.Onderdeel h., onder 2e, schrijft voor dat bij dergelijke saneringen in
het saneringsplan ook een alternatieve methode moet zijn beschreven. Dit is
gewenst omdat niet altijd zeker is of een gekozen methode de beoogde effecten
in de praktijk ook blijkt te hebben. Als dat niet het geval blijkt kan worden
teruggevallen op een alternatieve saneringsmethode. Dit terugvalscenario kan
een aanpassing of intensivering van de gekozen techniek inhouden, maar ook
een geheel andere saneringsvariant.Door het vastleggen van de tijdstippen voor deze tussentijdse rapportage
in het saneringsplan, wordt de saneerder verplicht tot het tijdig verrichten
van onderzoek naar de effecten van de sanering, en zijn er voor het bevoegd
gezag vaste momenten waarop controle plaatsvindt van de uitvoering van het
saneringsplan. Daarmee kan een goede invulling worden gegeven aan controle-
en handhavingstaken die bij die overheid berusten. Als blijkt dat het beoogde
tussendoel niet tijdig is bereikt geeft het bevoegd gezag aan wat er moet
gebeuren. Het kan wenselijk zijn nog enige extra tijd te geven wanneer aangenomen
kan worden dat dan wel het beoogde resultaat wordt bereikt. Het bevoegd gezag
kan ook constateren dat de gekozen saneringsmethode tekort schiet, bijvoorbeeld
wanneer de beoogde eindconcentratie hoger blijkt te worden, de omvang van
de restverontreiniging groter wordt of de saneringsduur langer wordt. In dat
geval zal op de alternatieve saneringsmethode, die in het plan is opgenomen,
kunnen worden teruggevallen. Er is dan geen nieuwe procedure nodig, mits bij
de beschrijving van de alternatieve methode ook voldoende aandacht is besteed
aan aspecten als mogelijke overlast voor de omgeving, de gevolgen voor bepaalde
belanghebbenden, de restverontreiniging en de nazorgmaatregelen.Er is een nieuw vierde lid toegevoegd, waarin wordt voorgeschreven dat
afwijkingen van het saneringsplan aan het bevoegd gezag moeten worden gemeld.
Deze melding vindt plaats twee weken voordat met de uitvoering daarvan wordt
begonnen. Het bevoegd gezag kan regels stellen over de gegevens die bij die
melding moeten worden verstrekt om de noodzaak van de afwijking te onderbouwen.
In het vijfde lid is geregeld dat naar aanleiding van de melding het bevoegd
gezag aanwijzingen kan geven omtrent de verdere uitvoering van onderdelen
van het saneringsplan waarmee reeds is ingestemd. Deze formulering is overgenomen
uit het huidige vijfde lid van artikel 38. Het saneringsplan is een belangrijk
document met het oog op de handhaving. Het bevoegd gezag moet toezien op de
uitvoering van het plan en kunnen ingrijpen wanneer hier van wordt afgeweken.
Er is echter ook behoefte aan flexibiliteit bij de uitvoering van het saneringsplan.
Er kunnen zich onvoorziene situaties voordoen, die noodzaken tot een van het
saneringsplan afwijkende maatregel. Uiteraard is wel van belang dat het onderzoek
dat voorafgaat aan de sanering grondig genoeg is geweest. Het bevoegd gezag
zal hier op moeten toezien bij de indiening van het saneringsplan. Ook kan
het zijn dat er veranderingen optreden in de beoogde wijze van verwijderen
van verontreinigde grond of grondwater, zoals dat in het saneringsplan is
beschreven. Om hiervoor ruimte te geven, maar wel tijdig controle van het
bevoegd gezag mogelijk te maken, wordt een melding aan het bevoegd gezag verplicht
gesteld. Het bevoegd gezag beoordeelt binnen twee weken of de afwijkingen
nog passen binnen de gekozen saneringsoplossing en ook overigens acceptabel
zijn. Als dat niet het geval is zal het bevoegd gezag aan de saneerder moeten
aangeven dat ofwel het saneringsplan moet worden gevolgd ofwel een herzien
saneringsplan nodig is. Het bevoegd gezag kan ook aanwijzingen geven over
de verdere uitvoering van de sanering, en daarmee onderdelen van het saneringsplan
wijzigen.Voor deze aanpak (melding, geven van aanwijzingen) is gekozen teneinde
de uitvoering van de sanering zoveel mogelijk doorgang te kunnen laten vinden.
Het is nadrukkelijk niet de bedoeling hiermee een belangrijke wijziging van
het saneringsplan door te voeren, vooral wanneer die leidt tot een ander saneringsresultaat.
Of hier sprake van is, zal door de bevoegde overheid moeten worden beoordeeld.
In die gevallen is wel een nieuw saneringsplan noodzakelijk waar het bevoegd
gezag een beschikking op moet nemen. Wanneer de saneerder dan toch verder
gaat met een afwijkende uitvoering kan het bevoegd gezag overgaan tot handhaving
van de uitvoering van het saneringsplan (zie hierna).Daarmee is duidelijk voor de saneerder waar hij aan is gehouden, en op
welk moment hij in overtreding is. De positie van de overheid als handhavende
instantie wordt hiermee versterkt. Afwijkingen van het saneringsplan komen
vaak voor, maar gaan nu voor een belangrijk deel buiten het bevoegd gezag
om. Het komt vaak pas bij het evaluatieverslag aan het licht, en dan is ingrijpen
vaak te laat. Het vierde lid geeft het bevoegd gezag een instrument om hier
tijdig te kunnen ingrijpen.Uiteraard zal het bevoegd gezag altijd moeten reageren op een melding.
Geen reactie wekt de verwachting bij de melder dat het bevoegd gezag geen
problemen heeft met de gemelde afwijking. Wanneer pas in de fase van de evaluatie
het bevoegd gezag aangeeft het niet eens te zijn met de afwijking zullen er
goede argumenten moeten worden gegeven om op die grond niet in te stemmen
met het evaluatieverslag.Artikel 28, vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing verklaard. Betrokken
overheden en de inspecteur worden geïnformeerd over de melding. Om derden
te informeren over de melding wordt die bekend gemaakt in de gebruikelijke
bladen. Deze bekendmaking zal tijdig moeten plaatsvinden om derden gelegenheid
te geven om te reageren.Onderdeel IArtikel 39aIn dit artikel is een nieuw voorschrift opgenomen voor de handhaving van
de uitvoering van het saneringsplan. Volgens de huidige bepaling (artikel
44) kunnen gedeputeerde staten de saneerder die niet overeenkomstig het saneringsplan
saneert, bevelen dit alsnog te doen. In de praktijk is gebleken dat het opleggen
van een bevel te omslachtig is en daarom te weinig mogelijkheden biedt om
de problemen die zich kunnen voordoen adequaat aan te pakken.1 Pas wanneer geen gehoor wordt gegeven aan het bevel overeenkomstig
het plan te saneren, kunnen bestuursrechtelijke of strafrechtelijke handhavingmiddelen
worden ingezet. De strafrechtelijke handhaving is daardoor afhankelijk gemaakt
van bestuursrechtelijk optreden, hetgeen effectief strafrechtelijk optreden
in de weg staat.Om snel ingrijpen tijdens een sanering mogelijk te maken wordt in het
vijfde lid expliciet voorgeschreven dat de saneerder overeenkomstig het saneringsplan
en de voorwaarden die daar aan zijn verbonden de sanering moet uitvoeren.
Wanneer hij dit voorschrift overtreedt kan het bevoegd gezag rechtstreeks
bestuursrechtelijke handhavingsmiddelen toepassen. Daarbij zijn de bepalingen
van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Ook de strafrechtelijke
handhaving kan op basis van dit voorschrift, dat daartoe wordt opgenomen in
de Wet economische delicten, in gang worden gezet.Dit voorschrift richt zich niet alleen tot degene die saneert, maar ook
tot degene die de sanering feitelijk uitvoert. Beoogd wordt met deze omschrijvingen
een brede groep te kunnen aanspreken van personen die bij de sanering zijn
betrokken. De saneerder is degene die het saneringsplan heeft ingediend. Dat
kan zijn de opdrachtgever tot de sanering, bv. de eigenaar van de grond, maar
ook een organisatie die saneringen uitvoert voor anderen. Degene die de sanering
feitelijk uitvoert kan zijn de aannemer, maar ook een werknemer die op eigen
houtje afwijkt van het saneringsplan. Wanneer bijvoorbeeld de grond op een
andere wijze wordt afgevoerd of verwerkt dan in het saneringsplan is aangegeven,
en de opdrachtgever is daar niet in gekend, kan degene die hiervoor verantwoordelijk
is rechtstreeks worden aangesproken door het bevoegd gezag of het Openbaar
Ministerie.De rechtstreekse handhaving stelt eisen aan de formulering van het saneringsplan
en de voorwaarden die daaraan worden verbonden. Er moet eenduidig uit blijken
wat de saneerder moet doen, zodat het bevoegd gezag of het Openbaar Ministerie
ondubbelzinnig kan vaststellen dat er sprake is van een afwijking van het
saneringsplan of de daar aan verbonden voorwaarden.Wanneer de overheid op grond van het hiervoor genoemde vierde lid van
artikel 39 aanwijzingen heeft gegeven omtrent de verdere uitvoering van de
sanering zullen die aanwijzingen moeten worden gevolgd. Indien hiervan wordt
afgeweken kan dat ook aanleiding zijn tot handhaving door het bevoegd gezag.Het komt in de praktijk ook voor dat er illegaal wordt gesaneerd, zonder
melding op grond van artikel 28 en zonder indienen van een saneringsplan zoals
voorgeschreven in artikel 39.In dat geval worden de genoemde artikelen overtreden, en daarnaast is
ook artikel 38, waarin de saneringsdoelstelling is opgenomen, in het geding.
Overtreding van deze artikelen kan leiden tot bestuursrechtelijke handhaving,
en tevens tot strafrechtelijke handhaving op grond van de Wet economische
delicten.Artikel 39bEerste lid:Het eerste lid bepaalt de reikwijdte van de algemene maatregel van bestuur.
Beoogd wordt deze betrekking te laten hebben op bepaalde kortlopende,
eenvoudige en gelijksoortige saneringen. Het gevolg is dat voor deze saneringen
het volgen van de saneringsplanprocedure niet noodzakelijk is. Daarom wordt
in dit wetsvoorstel voorzien in een wettelijke basis voor een algemene maatregel
van bestuur voor uniforme saneringen. Bij ministeriële regeling worden
de categorieën van uniforme saneringen aangewezen. Het betreft hier aanwijzingen
die niet alleen onderscheid aanbrengen tussen de verschillende categorieën
van uniforme saneringen, maar ook tussen uniforme saneringen en«reguliere»
niet-aangewezen saneringen. Dit onderscheid kan bijvoorbeeld bestaan uit grenzen
aan de maximale oppervlakte van de locatie waar gesaneerd wordt of aan het
maximale volume van de te verwijderen verontreinigde grond. Bij de aanwijzing
moet ook tot uitdrukking worden gebracht of de desbetreffende categorie ook
of uitsluitend betrekking heeft op saneringen van de waterbodem.Voor aanwijzing bij ministeriële regeling is gekozen om de regelgeving
op een adequate en snelle manier te kunnen laten aansluiten op de ontwikkelingen
in de praktijk. Aangezien het stellen van algemene regels voor grote groepen
saneringen nu wordt geïntroduceerd, is in de eerste jaren na de inwerkingtreding
tevens flexibiliteit nodig om snel te kunnen inspelen op onvoorziene omstandigheden.
Bovendien is op dit moment moeilijk aan te geven welke criteria precies onderscheidend
zullen zijn voor de verschillende categorieën uniforme saneringen. Duidelijk
is dat slechts uniforme saneringen tot categorie zullen worden aangewezen
waarbij sprake is van een substantiële hoeveelheid uniforme saneringen.Ten slotte kan bij ministeriële regeling sneller worden gereageerd
indien de gewijzigde stand der techniek daartoe aanleiding geeft. De algemene
maatregel van bestuur en de ministeriële regeling zullen een jaar na
inwerkingtreding worden geëvalueerd.Tweede lid:Een algemene maatregel van bestuur bevat in ieder geval eisen aan onder
meer de gegevens die bij die melding moeten worden verstrekt, zoals ten aanzien
van het onderzoek dat moet zijn verricht, de wijze waarop die gegevens moeten
verstrekt en eisen ten aanzien van aanvang, duur en afronding van de uniforme
sanering. Het ligt in de rede dat bij ministeriële regeling het bijbehorende
standaard meldingsformulier wordt vastgesteld.Het bevoegd gezag heeft onder meer tot taak om tijdens de sanering toe
te zien of de uniforme sanering in overeenstemming is met de bij of krachtens
de maatregel gestelde eisen. Het is dan ook van belang dat het bevoegd gezag
door de melder tijdig op de hoogte wordt gebracht van wijzigingen die zich
gedurende de sanering kunnen voordoen ten opzichte van de gegevens die op
het standaard meldingsformulier zijn vermeld. De melder kan worden verplicht
om deze wijzigingen zo spoedig mogelijk schriftelijk te melden aan het bevoegd
gezag. Dit lid schept de basis voor het bij algemene maatregel van bestuur
stellen van regels met betrekking tot het leveren van deze gegevens door de
melder.Het ligt in de rede dat uitwerking van de details van de regels bij ministeriële
regeling plaatsvindt. Ook kan zo beter worden aangesloten bij eventuele snelle
ontwikkelingen in de praktijk en in de technieken en methodieken van onderzoek
en sanering.Derde lid:Degene die voornemens is de bodem te saneren of handelingen te verrichten
ten gevolge waarvan de verontreiniging van de bodem wordt verminderd of verplaatst
moet dit melden op grond van artikel 28. Wanneer hij voornemens is te saneren
volgens de algemene regels geeft hij dat aan bij deze melding. De tweede zin
regelt de termijn voor de openbare kennisgeving van de melding, die krachtens
art. 28, vijfde lid, van de huidige wet dient plaats te vinden.
Het dient ertoe dat omwonenden en andere belanghebbenden tijdig weten dat
het voornemen bestaat te saneren.Aangezien bij een melding dat volgens algemene regels gesaneerd zal worden,
de reguliere saneringsprocedure (vaststelling ernst en spoedeisendheid, indiening
saneringsplan, inspraak, besluitvorming saneringsplan) achterwege blijft,
wordt voorgesteld de openbaarmaking van de melding te laten plaatsvinden binnen
twee weken na ontvangst van de melding door het bevoegd gezag. Belanghebbenden
kunnen tegen de voorgenomen sanering ageren jegens het bevoegd gezag teneinde
diens beslissing te beïnvloeden, bij voorkeur voordat de termijn van
vijf weken als bedoeld in het vierde lid is verlopen. Het bevoegd gezag kan
uiteraard ook na de voornoemde termijn van vijf weken alsnog schriftelijk
verklaren dat de melding niet voldoet aan de regels van het besluit, indien
bijvoorbeeld mocht komen vast te staan dat de op het meldingsformulier ingevulde
gegevens niet naar waarheid zijn ingevuld. De melder is en blijft verantwoordelijk
voor het juist en volledig invullen van het meldingsformulier.Overigens wordt verwacht dat in de meeste gevallen geen bezwaar zal bestaan
tegen voorgenomen uniforme saneringen.Vierde lid:Dit lid bevat een korte procedure die ertoe moet leiden dat na een relatief
korte termijn van vijf weken duidelijkheid bestaat bij zowel melder als bevoegd
gezag of de voorgenomen uniforme sanering al dan niet in overeenstemming is
met de algemene regels.Het bevoegd gezag toetst daartoe of het meldingsformulier volledig en
juist is ingevuld, of de bij te leveren onderzoeksrapporten en documenten
zijn bijgevoegd en of de melding in overeenstemming is met de eisen van de
algemene maatregel van bestuur en de daarop gebaseerde regeling. Deze toets
mondt uit in een schriftelijke verklaring van het bevoegd gezag aan de melder
inhoudende dat de melding al dan niet voldoet aan de algemene regels. Bij
een negatieve verklaring mag niet met de sanering worden begonnen.De verklaring heeft een gebonden karakter, dat wil zeggen, dat het bevoegd
gezag aan de verklaring geen voorschriften en/of voorwaarden mag verbinden.
De aan de uniforme sanering te stellen eisen (voorschriften en voorwaarden)
worden namelijk slechts gesteld bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
De verklaring heeft tevens tot gevolg dat voor zowel de melder als de belanghebbende
bezwaar en beroep open staat.Aangezien de uniforme saneringsaanpak bedoeld is om op efficiënte
en effectieve wijze uitvoering te geven aan meer eenvoudige, kortlopende gelijksoortige
saneringen, wordt voorgesteld bij algemene maatregel van bestuur aan de melding
een zekere geldigheidsduur te verbinden. Indien met de sanering niet binnen
een bepaalde termijn na ontvangst van de melding (bijvoorbeeld 6 maanden)
wordt begonnen, vervalt de melding. De voorgenomen sanering zal opnieuw moeten
worden gemeld indien men alsnog de sanering wil uitvoeren. Zo wordt bewerkstelligd
dat niet te lang met de uitvoering van de sanering wordt gewacht.Vijfde lid:De gebruikelijke procedure met betrekking tot onder andere het vaststellen
van de ernst en spoedeisendheid, het indienen van het saneringsplan en de
instemming van het bevoegd gezag met het plan, is in geval van een uniforme
sanering niet meer van toepassing. Van de regels inzake het evaluatieverslag
en het nazorgplan kan bij de algemene maatregel van bestuur worden afgeweken,
teneinde voor uniforme saneringen voor een eenvoudiger procedure te kunnen
kiezen.Artikel 39cIn de huidige uitvoeringspraktijk worden saneringen afgesloten met een
verslag dat toegezonden wordt aan het bevoegd gezag. Deze evaluatie van de
sanering wordt verricht op basis van het huidige artikel 39, eerste lid, onder
f.: er moet een beschrijving worden gegeven van de werkzaamheden op grond
waarvan het bevoegd gezag kan beoordelen of het plan goed is uitgevoerd. De
plek in de wet is ongelukkig, het lijkt alsof het een onderdeel van het saneringsplan
moet zijn, terwijl het pas na afloop van de sanering wordt opgesteld. Dit
heeft geleid tot een juridisch onduidelijke status van de evaluatie van de
sanering. Meestal neemt het bevoegd gezag een beschikking op het verslag,
maar in een uitspraak van de Raad van State1
werd vastgesteld dat de beschikking inzake het evaluatieverslag geen voor
bezwaar en beroep vatbare beschikking in de zin van de Algemene wet Bestuursrecht
is. Dit werkt rechtsonzekerheid in de hand, zowel voor de saneerder, die geen
formele instemming verkrijgt en het risico loopt dat op enig moment toch nog
van hem wordt verlangd overeenkomstig het saneringsplan te handelen, als voor
derden, die geen beroep kunnen instellen tegen goedkeuring van het bevoegd
gezag. Daarom is in dit wetsvoorstel voorzien in een wettelijke regeling van
het evaluatieverslag. Het verslag behoeft de instemming van het bevoegd gezag,
en die instemming is een beschikking in de zin van de Algemene wet Bestuursrecht.
Er is in de wet geen beslissingstermijn opgenomen, hetgeen betekent dat de
termijnen van de Algemene wet Bestuursrecht van toepassing zijn. Het bevoegd
gezag moet binnen een redelijke termijn beslissen. Die redelijke termijn is
in ieder geval verstreken 8 weken na de datum van ontvangst van het verslag
(artikel 4.13 AWB). Wanneer binnen die termijn geen beslissing wordt genomen,
kan de indiener beroep instellen tegen een fictieve weigering. Wanneer de
beschikking niet binnen 8 weken kan worden gegeven kan het bevoegd gezag de
termijn verlengen met een redelijke termijn, die afhankelijk is van de situatie.
Bij het vaststellen van een termijn is van belang of er gelegenheid wordt
gegeven voor inspraak. De instemming wordt in de gebruikelijke bladen bekend
gemaakt.Er is niet voorzien in een instemming van rechtswege na het verstrijken
van de beslissingstermijn. Een dergelijke instemming betekent in feite een
akkoordverklaring met de sanering, terwijl dat feitelijk niet het geval hoeft
te zijn. Ook indien geen beslissing ter zake is genomen binnen de gestelde
beslissingstermijn, wordt daaraan dus niet van rechtswege instemming gegeven.
Een dergelijke constructie zou handhavingsacties kunnen bemoeilijken.In het evaluatieverslag wordt beschreven wat het bereikte saneringsresultaat
is in vergelijking met het saneringsplan en eventuele afwijkingen daarvan
die aan het bevoegd gezag zijn gemeld overeenkomstig het vierde lid van artikel
39.In het evaluatieverslag wordt de kwaliteit van de bodem na de sanering
beschreven. Wanneer er restverontreiniging is achtergebleven wordt de aard
en omvang daarvan beschreven. Op grond daarvan wordt aangegeven of met het
oog op het beheer van die restverontreiniging gebruiksbeperkingen en nazorgmaatregelen
noodzakelijk zijn. Als dat het geval is moet gelijktijdig met het verslag
het nazorgplan worden ingediend. Hieronder zal nader worden ingegaan op de
nazorg.Een belangrijk voorschrift is dat uit het verslag moet blijken wat de
daadwerkelijke hoeveelheid vrijgekomen verontreinigde grond en grondwater
is en de (eind)bestemming daarvan. Dit is ook voorgeschreven bij de opstelling
van het saneringsplan. Het bevoegd gezag beoordeelt in dat kader of er sprake
is van een verantwoorde verwijdering van de vrijgekomen grond.Het saneringsverslag kan pas de instemming van het bevoegd gezag krijgen
als de sanering voldoet aan de saneringsdoelstelling van artikel 38. De uitvoering
van het saneringsplan en eventuele voorwaarden en aanwijzingen
van het bevoegd gezag zijn daarvoor bepalend. In geval van sanering volgens
de beoogde algemene maatregel van bestuur voor uniforme saneringen zal uitvoering
volgens de daarin opgenomen regels bepalend zijn. Wanneer deinformatie in
het saneringsverslag achteraf onjuist zou blijken te zijn is er sprake van
valsheid in geschrifte en kan de overtreder op die grond worden gestraft.Het evaluatieverslag kan betrekking hebben op een fase van de sanering.
Dit begrip komt ook voor in artikel 38, vierde lid, van de wet. Dit artikel
ziet op een gefaseerde aanpak van de sanering. .Er kan onderscheid in fasen
worden gemaakt, bijvoorbeeld wanneer een sanering zowel de bovengrond als
de ondergrond betreft. De sanering van de ondergrond zal meestal een langere
periode beslaan, terwijl de sanering van de bovengrond in een korte periode
kan worden afgerond. In dat geval is het gewenst deze sanering eerst uit te
voeren en ook te kunnen afsluiten met een evaluatieverslag. Dat gedeelte van
de sanering is dan afgerond en kan instemming verkrijgen van het bevoegd gezag.
De ondergrondsanering kan tegelijkertijd of op een later moment worden gestart.
Het evaluatieverslag van de ondergrondsanering wordt pas ingediend als het
saneringsresultaat is bereikt zoals dit is beschreven in het saneringsplan.Artikel 39dDe nieuwe invulling van de saneringsdoelstelling brengt met zich mee dat
het achterblijven van verontreinigingen na de sanering veel zal voorkomen,
en dat vraagt een meer stringente invulling van de nazorg. Er kunnen nazorgmaatregelen
nodig zijn die het blijvend beheersen van aanwezige verontreiniging zeker
stellen. Dat moet blijken uit het evaluatieverslag. Voorts kunnen er gebruiksbeperkingen
gelden voor de eigenaars of gebruikers van de grond. Die moeten kenbaar zijn
aan de betrokkenen. Het bevoegd gezag moet een duidelijke grondslag hebben
voor de handhaving van de nazorg en de gebruiksbeperkingen. Om dit vorm te
geven zijn in dit wetsvoorstel een aantal bepalingen opgenomen met betrekking
tot de nazorg van saneringslocaties. Bij het vaststellen van de saneringsdoelstelling
wordt de eis gesteld dat de nazorg zoveel mogelijk moet worden beperkt. De
saneringsvariant die gekozen wordt is bepalend voor de mate van nazorg, dus
moeten de gevolgen van nazorg al op dat moment in beeld worden gebracht. Bij
de opstelling van het saneringsplan moet globaal worden aangegeven welke nazorgmaatregelen
na afloop van de sanering nodig zijn, inclusief een indicatie van de kosten
daarvan. Dit is voorgeschreven in onderdeel c. van het eerste lid van artikel
39. De redactie van dit onderdeel is aangepast.In het nazorgplan wordt beschreven welke beperkingen in het gebruik van
de bodem de achtergebleven verontreiniging met zich meebrengt, en –
indien nodig – welke nazorgmaatregelen genomen moeten worden. Wanneer
de restverontreiniging immobiel is, zal als regel volstaan kunnen worden met
het beschrijven van gebruiksbeperkingen. Die kunnen bijvoorbeeld inhouden
dat diepwortelende beplanting of het aanleggen van vijvers in de leeflaag
niet is toegestaan. Het kan ook betekenen dat gebruik voor een gevoeliger
functie dan in het saneringsplan is toegekend aan de bodem, niet toegestaan
is.Ten aanzien van mobiele situaties van verontreiniging zal uit het evaluatieverslag
moeten blijken of de restverontreiniging actief moet worden gevolgd. Dit kan
zich beperken tot een bepaalde periode te meten, maar er kan ook blijvend
nazorg nodig zijn. Dit is in het algemeen nodig in situaties waarin alsnog
ongewenste verspreiding van verontreinigingen kan optreden. Aard, frequentie
en duur van de metingen worden beschreven in het nazorgplan. Wanneer geohydrologische
of civieltechnische voorzieningen zijn aangebracht, moeten die worden geïnspecteerd
en in stand worden gehouden.Nazorg betekent dat er langdurige financiële voorzieningen nodig
zijn. In het nazorgplan worden de kosten berekend van de te treffen maatregelen.
Het bevoegd gezag kan een financiële zekerheid vragen voor de nazorgkosten
(zie hierna). Het nazorgplan behoeft de instemming van het bevoegd gezag.
Het bevoegd gezag moet beoordelen of de gebruiksbeperkingen of maatregelen
die in het plan zijn opgenomen voldoende zijn om er voor te zorgen dat de
verontreiniging die na de sanering is achtergebleven niet zal leiden tot een
vermindering van de kwaliteit van de bodem.Als regel zal het nazorgplan gelijktijdig worden ingediend met het evaluatieverslag.
Het is echter mogelijk dat de saneerder heeft geoordeeld dat een nazorgplan
niet nodig is, terwijl het bevoegd gezag op basis van het evaluatieverslag
een andere conclusie trekt. In dat geval zal het bevoegd gezag niet instemmen
met het evaluatieverslag dan nadat er een nazorgplan is ingediend. Het nazorgplan
dient dan zo spoedig mogelijk te worden ingediend.Het bevoegd gezag kan aan de instemming met het nazorgplan voorwaarden
verbinden. Die zullen in elk geval betrekking moeten hebben op de informatie
die moet worden verstrekt over de uitvoering van de nazorg, zodat de overheid
in staat is tot het houden van toezicht. Een specifiek voorschrift is genoemd
in het vierde lid: het bevoegd gezag kan aangeven welke wijzigingen in het
gebruik moeten worden gemeld. Wanneer de melding daartoe aanleiding geeft,
kan het bevoegd gezag bepalen dat een aanvullende sanering moet plaatsvinden.
Dit geldt bijvoorbeeld wanneer wordt overgegaan tot een meer gevoelig gebruik,
bijvoorbeeld van gebruik als bedrijfsterrein naar gebruik als woongebied.
In dat geval is er een nieuwe situatie ontstaan waarbij de gesaneerde situatie
niet meer voldoet aan het gestelde bij of krachtens artikel 38, en is er opnieuw
sprake is van een verplichting tot sanering. Er zal voor die sanering een
saneringsplan moeten worden ingediend.Artikel 39eVoor het adresseren van nazorgverplichtingen moet onderscheid worden gemaakt
tussen de gebruiksbeperkingen en de verplichting tot het nemen van nazorgmaatregelen.Gebruiksbeperkingen richten zich primair tot de feitelijke gebruikers
van het verontreinigde terrein. In dit wetsvoorstel is een bepaling opgenomen
op grond waarvan zowel de eigenaar, de erfpachter als de gebruiker van het
gesaneerde grondgebied waar verontreiniging is achtergebleven, zich moeten
houden aan de gebruiksbeperkingen die gelden voor dat grondgebied. Door meerdere
partijen hiertoe te verplichten kan het bevoegd gezag zich rechtstreeks richten
tot degene die de gebruiksbeperking overtreedt. Vanuit bestuurs-rechtelijk
oogpunt is handhaving bij de gebruiker effectiever dan via eigenaar.Uiteraard is een voorwaarde dat de gebruiksbeperkingen kenbaar zijn voor
de eigenaar en de gebruiker. Opvolgende eigenaren kunnen uit het kadaster
afleiden dat er sprake is geweest van een sanering, een beschikking op het
evaluatieverslag en een nazorgplan (zie ook hierna). Wanneer er sprake is
van een gebruiker, dan is er ook sprake van een privaat-rechtelijke verhouding
tussen eigenaar en gebruiker die contractueel is geregeld. De eigenaar zal
in dat contract de huurder moeten verplichten zich te houden aan de gebruiksbeperkingen.
Als dit niet goed is geregeld kan de huurder zich daar op beroepen wanneer
een overheid wil gaan handhaven. Als de huurder niet op de hoogte had kunnen
zijn van de gebruiksbeperkingen zal de handhaving zich tot de eigenaar moeten
richten, en moet de eigenaar worden verplicht er zorg voor te dragen dat de
gebruiker zich houdt aan geldende gebruiksbeperkingen.In het tweede lid is geregeld dat de saneerder is belast met het nemen
van nazorgmaatregelen, dan wel degene die daartoe is aangewezen in het nazorgplan.Het verantwoordelijk stellen van de saneerder is in lijn met de huidige
systematiek van de wet. Het is de saneerder die, uiteraard in overleg met
het bevoegd gezag en binnen de grenzen van de wet, bepaalt welke saneringsdoelstelling
wordt gekozen, en dat is bepalend voor de mate waarin nazorg na de sanering
nodig is. Omdat actieve nazorgmaatregelen blijvende kosten met zich meebrengen,
is dat een sterke prikkel om te komen tot een saneringsoplossing die tot zo
weinig mogelijk nazorg leidt.Wanneer de saneerder tevens de eigenaar is, wordt daarmee ook voorzien
in continuïteit. Wanneer dit niet het geval is, is het als regel wenselijk
dat de nazorg aan de eigenaar (of erfpachter) wordt overgedragen. Dit zal
wel de instemming moeten hebben van die eigenaar. Er wordt niet een rechtstreeks
uit de wet voortvloeiende verplichting tot nazorg bij de eigenaar gelegd,
omdat daardoor tegengestelde belangen zouden ontstaan tussen de saneerder,
die een zo goedkoop mogelijke oplossing zoekt, en een eigenaar die een belang
heeft bij een maximale saneringsvariant. Dit leidt onvermijdelijk tot procedures
rondom de instemming met het saneringsplan. Bovendien rijzen er praktische
problemen wanneer er meerdere eigenaren betrokken zijn bij de sanering, hetgeen
in de praktijk geen uitzondering is. Ook is enige bescherming van de eigenaar
op zijn plaats, omdat vanuit het oogpunt van deskundigheid de saneerder een
sterkere positie heeft dan de eigenaar. Hij kiest voor een saneringsdoelstelling
en bepaalt daarmee de omvang van de nazorgmaatregelen.Het belasten van de eigenaar met de nazorg zal altijd gepaard gaan met
contractuele afspraken tussen saneerder en eigenaar. In dat kader wordt ook
de financiering geregeld. Er kan ook voor worden gekozen de nazorg te laten
uitvoeren door een rechtspersoon. Ook dan worden er contractuele afspraken
gemaakt.Het is wenselijk dat de overheid zich bij het handhaven van de nazorgverplichtingen
kan wenden tot de partij die daarvoor contractuele verplichtingen is aangegaan.
In het wetsvoorstel is geregeld dat degene die daartoe in het nazorgplan is
aangewezen verantwoordelijk is voor de nazorg. De contractspartijen kunnen
ter uitvoering van hun contract de verantwoordelijkheid voor de nazorg expliciet
adresseren, zodat de overheid zich kan richten tot die persoon of organisatie
in het kader van toezicht en handhaving. Wanneer de eigenaar verantwoordelijk
is voor de nazorg, zal die eigenaar er voor moeten zorgdragen dat een opvolgend
eigenaar ook de nazorgverplichting overneemt door dit contractueel vast te
leggen, en dit ook te laten doorwerken in de adressering van het nazorgplan.
Uiteraard moet de overheid hier in worden gekend en instemmen met deze wijziging.
De overheid moet zich bij de handhaving richten tot degene die daartoe in
het plan is aangewezen, dus zal zich ervan moeten kunnen overtuigen dat die
partij daar ook toe in staat kan worden geacht. Dit geldt ook voor de te stellen
financiële zekerheid, zoals hierna wordt beschreven.Artikel 39fTeneinde de overheid een instrument te bieden om de financiering van de
nazorgkosten zeker te stellen, is in dit wetsvoorstel de mogelijkheid opgenomen
financiële zekerheid te vragen voor de kosten van nazorg. Omdat langdurige
saneringen vergelijkbare financiële risico's in zich dragen, wordt ook
voor deze situaties het verplicht stellen van een financiële zekerheid
mogelijk gemaakt.In de praktijk is het vaak moeilijk inzicht te krijgen in de financiële
situatie van degene die de kosten moet betalen. Dit brengt onzekerheid met
zich mee voor de overheid, die immers opdraait voor de gevolgen wanneer de
sanering of de nazorg spaak loopt vanwege gebrek aan middelen. Daarom is het
nodig dat de overheid zich kan indekken tegen risico's door een financiële
zekerheid te vragen. De financiële zekerheid kan als voorwaarde aan de
beschikking tot instemming met het sanerings- of nazorgplan worden verbonden.Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld
omtrent de gevallen waarin en de wijze waarop zekerheid zal worden gesteld,
en tot wanneer de zekerheid in stand moet worden gehouden. Met die regels
kan worden voorzien in criteria die het bevoegd gezag moet hanteren bij de
vraag wanneer het stellen van een financiële zekerheid nodig is. De omvang
en de duur van de sanering of de nazorg zijn daarbij in elk geval belangrijke
factoren. Het opleggen van een financiële zekerheid is niet nodig wanneer
hier reeds vrijwillig in is voorzien.Onderdeel JArtikel 40Er ontstaan vaak knelpunten in de uitvoeringspraktijk doordat de aanleiding
voor de deelsanering gelegen is in de bouwactiviteit. Artikel 52a van de Woningwet
bevat een aanhoudingsplicht bij het verlenen van de bouwvergunning, die pas
wordt opgeheven wanneer het bevoegd gezag bodemsanering heeft ingestemd met
een saneringsplan. Dit kan ook een deelsaneringsplan zijn, maar gezien de
huidige tekst van artikel 40 kan dit alleen wanneer er sprake is van een «gering»
gedeelte.Uit de jurisprudentie is gebleken dat dit criterium regelmatig leidt tot
vernietiging van een beschikking van het bevoegd gezag waarin een deelsanering
wordt toegestaan1. In de praktijk zijn er vaak
andere overwegingen om deelsaneringen toe te laten, waarbij de vraag naar
de redelijkheid om een volledige sanering te verlangen een belangrijke rol
speelt. De beperking in artikel 40 tot een «gering» gedeelte biedt
daarvoor te weinig ruimte. Er wordt in dit artikel geen rekening gehouden
met het gegeven dat niet iedereen die verontreinigde grond verplaatst in verband
met een beoogde maatschappelijke activiteit, ook degene is die aangesproken
kan worden voor een sanering van het hele geval. De huidige wet kent het saneringsbevel,
dat kan worden opgelegd aan de veroorzaker van de verontreiniging en de eigenaar/erfpachter
van de grond waar de verontreiniging zich bevindt of de directe gevolgen daarvan
zich voordoen. In dit wetsvoorstel is de saneringsplicht voor bedrijven opgenomen,
die zich richt tot de eigenaar/erfpachter van een bedrijfsterrein waar een
geval van ernstige verontreiniging is ontstaan.Wanneer de initiatiefnemer niet veroorzaker is van de verontreiniging
dan wel eigenaar van het perceel waar de bron van de verontreiniging ligt,
is het niet redelijk hem te verplichten tot sanering van het hele geval. Een
deelsanering ligt meer in de rede als hij wil bouwen op verontreinigde grond.In verband hiermee wordt voorgesteld het begrip «gering» uit
artikel 40 te schrappen, en in plaats daarvan als criterium op te nemen dat
een deelsanering kan worden toegestaan als «de melder niet kan worden
verplicht het hele geval van verontreiniging te saneren».De artikelen 43 (bevel tot onderzoek of sanering), 46 (beperking bevelsbevoegdheid)
en 55b in dit wetsvoorstel (saneringsplicht) geven aan wanneer iemand tot
een sanering van het hele geval kan worden verplicht.In het tweede lid is een correctie aangebracht op de huidige tekst. Het
tweede lid van artikel 39 is volledig van toepassing. Dit betekent dat ook
aan deelsaneringen voorwaarden kunnen worden verbonden en dat instemming van
rechtswege kan plaatsvinden.Het bevoegd gezag beoordeelt per geval of een deelsanering kan worden
toegestaan. Zo zal een deelsanering niet moeten leiden tot verdere verspreiding
van de verontreiniging, en moeten bv. bouwplannen die aanleiding vormen tot
de deelsanering niet een latere sanering van het hele geval in de weg staan.
Hiertoe kan het bevoegd gezag voorwaarden verbinden aan de deelsanering. Een
voorwaarde kan bijvoorbeeld zijn dathet bouwplan moet worden
aangepast in verband met de aanwezigheid van verontreiniging in de omgeving
die nog gesaneerd moet worden. Dit is mogelijk door middel van toepassing
van artikel 52a van de Woningwet, op grond waarvan aanpassing van het bouwplan
kan worden verlangd.Onderdeel KDeze technische aanpassing is nodig in verband met het vervallen van artikel
38, derde lid, van de wet.Onderdeel L en MIn plaats van artikel 44 is, zoals hiervoor aangegeven, in dit wetsvoorstel
een artikel 39a opgenomen op grond waarvan handhaving van de uitvoering van
het saneringsplan zal kunnen plaatsvinden.Onderdeel NDeze wijziging is nodig in verband met het kunnen opleggen van gedoogverplichtingen
aan derden door het bevoegd gezag ter zake van de uitvoering van nazorgmaatregelen.Onderdeel OArtikel 55Op grond van artikel 55 van de Wbb moeten een aantal beschikkingen kadastraal
worden geregistreerd. Het gaat om de beschikkingen inzake de ernst (artikel
29) en de spoedeisendheid (nieuw artikel 37) van de verontreiniging, en het
opleggen van bevelen als bedoeld in de artikelen 30 (gedoogbevel bij ongewoon
voorval), 43 (onderzoeks- of saneringsbevel), 44 (bevel tot handelen overeenkomstig
het saneringsplan: dit artikel vervalt) en 49 (gedoogbevel bij onderzoek of
sanering). In het derde lid van artikel 55 is geregeld dat de korte aanduiding
van kadastrale registratie wordt verwijderd wanneer een beschikking of bevel
door de rechter wordt vernietigd of anderszins zijn waarde heeft verloren.
Wanneer een sanering is uitgevoerd heeft de beschikking, bedoeld in artikel
37, zijn waarde verloren.De kadastrale registratie is ingevoerd omdat bij de inwerkingtreding van
het saneringshoofdstuk in 1994 de aansprakelijkheden en kosten verbonden aan
bodemverontreiniging in sterkere mate dan voorheen bij anderen dan de overheid
werden gelegd. Kopers van verontreinigde grond worden door de aantekening
in het kadaster gewezen op het feit dat er door de overheid beschikkingen
zijn genomen op grond van de Wet bodembescherming waardoor verplichtingen
zijn ontstaan ten aanzien van de bodem. Die aantekening wordt verwijderd wanneer
de sanering is uitgevoerd en er geen bevelen of saneringsverplichtingen meer
aan de bodem verbonden zijn. Daarbij werd er van uitgegaan dat een sanering
als regel zou leiden tot volledige verwijdering van de verontreiniging.Het nieuwe beleid brengt veranderingen met zich mee die van belang zijn
voor de kadastrale registratie. Met name het uitgangspunt dat een sanering
als regel leidt tot volledige verwijdering van de verontreiniging is verlaten.
Wanneer na een sanering verontreiniging achterblijft, kan dit tot gevolg hebben
dat er gebruiksbeperkingen aan het perceel zijn verbonden, dan wel nazorgmaatregelen
nodig zijn. In het voorgestelde artikel 39e wordt de eigenaar, erfpachter
of gebruiker verplicht die beperkingen in acht te nemen. Het uitvoeren van
de nazorgmaatregelen kan zowel bij de eigenaar liggen als bij een derde die
in het nazorgplan is aangewezen. Om zeker te stellen dat ook opvolgende eigenaren
en andere gerechtigden op de hoogte zijn van gebruiksbeperkingen of de verplichting
tot het nemen van nazorgmaatregelen, is het noodzakelijk geworden er zorg
voor te dragen dat ook de beschikking op het evaluatieverslag
en het nazorgplan wordt kadastraal geregistreerd. Deze registratie is zowel
in het belang van de koper, die een perceel koopt waar beperkingen aan zijn
verbonden, als voor de overheid, die de eigenaar moet kunnen aanspreken op
zijn verplichting zich te houden aan gebruiksbeperkingen, dan wel op het gedogen
van nazorgmaatregelen door derden.Daarom is in artikel 55, eerste lid nu ook voorgeschreven dat beschikkingen
op het saneringsplan, het evaluatieverslag en het nazorgplan aan het kadaster
worden toegezonden. Voorts is toegevoegd dat een melding dat overeenkomstig
een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 39b zal worden gesaneerd
aan het kadaster moet worden toegezonden. Het derde lid is zodanig aangepast
dat een uitspraak in rechte omtrent de in het eerste lid genoemde beschikkingen
of bevelen ook aan het kadaster wordt gestuurd, maar dit leidt niet meer tot
het verwijderen van de aantekening.Daarmee krijgt de aantekening een andere werking. Het is niet vooral een
aan het perceel verbonden last, zoals dit nu vaak wordt beleefd door de woonconsument
of makelaar, maar een bron van informatie over in de bodem aanwezige verontreiniging
en hetgeen daarover is beschikt door de overheid. Natuurlijk ontslaat dat
de verkoper niet van zijn informatie-plicht, die voortvloeit uit het Burgerlijk
wetboek en waar inmiddels de nodige jurisprudentie over is ontstaan. De aantekening
in het kadaster versterkt echter de verplichting voor de koper zich te laten
informeren door de overheid over de rechten en verplichtingen die aan het
perceel zijn verbonden.Behalve de nieuwe invulling van de saneringsdoelstelling is ook van belang
dat in de afgelopen periode de beschikbaarheid van bodeminformatie sterk is
toegenomen. Overheden maken in toenemende mate actief bekend wat hun gegevens
zijn over de toestand van de bodem. Daarmee wordt het effect van de kadastrale
aantekening meer ingebed in het totaal van informatieverstrekking, hetgeen
de negatieve werking relativeert. Daarmee wordt het echter niet overbodig,
omdat hierdoor zeker is gesteld dat bij elke eigendomsoverdracht de koper
kennis neemt van de bodem aantekening. Dit geeft de overheid ook een handvat
om de opvolgende eigenaar aan te spreken op zijn verplichtingen in relatie
tot verontreiniging van de bodem.In het eerste lid van artikel 55 zijn toegevoegd de beschikkingen op het
evaluatieverslag en het nazorgplan, en de melding van een sanering volgens
een algemene maatregel van bestuur. In het derde lid is het laatste zinsdeel
geschrapt, die betrekking heeft op de verwijdering van de kadastrale aantekening.
Wanneer tengevolge van een rechterlijke uitspraak een beschikking haar waarde
heeft verloren, is er nog steeds wel sprake van relevante bodeminformatie
over het betreffende perceel. Na een vernietiging zal het bevoegd gezag doorgaans
een nieuwe beschikking moeten nemen. De verontreiniging is dan nog steeds
aanwezig. Ook na een sanering blijft de kadastrale aantekening staan, hetgeen
samenhangt met registratie van het nazorgplan, maar ook wanneer er geen sprake
is van nazorg kan de koper belang hebben bij bodeminformatie die bij de overheid
beschikbaar is.Onderdeel PDit onderdeel bevat een nieuwe paragraaf inzake sanering van bedrijfsterreinen.Artikel 55aIn artikel 55a wordt geregeld wat de reikwijdte is van deze paragraaf.
De paragraaf is van toepassing op bedrijfsterreinen, waaronder wordt verstaan
het perceel in de zin van de Kadasterwet waarop bedrijfsactiviteiten
worden verricht door een onderneming in de zin van de Wet op de inkomstenbelasting
of Wet op de Vennootschapsbelasting, met uitsluiting van bedrijven behorend
tot de Landbouwsector als bedoeld in EG regelgeving.Artikel 55bHet eerste lid van het voorgestelde artikel 55b geeft aan dat de daar
genoemde adressaat verplicht is de bodem te saneren. Het tijdstip waarop daadwerkelijk
gesaneerd moet worden volgt uit andere bepalingen van de wet, zoals artikel
37. Ook kunnen saneringen op eigen initiatief plaatsvinden zonder dat een
wettelijke aanvangstermijn geldt. Veelal zal dat het geval zijn wanneer handelingen
in de bodem worden verricht als gevolg van bouwplannen. Op grond van artikel
28 moet dan een melding plaatsvinden, die in geval van ernstige verontreiniging
gevolgd wordt door een saneringsprocedure. Middelen om een sanering af te
dwingen kunnen zijn een last onder dwangsom of bestuursdwang. Voor de toepassing
van deze dwangmiddelen geldt de Algemene wet bestuursrecht. De saneerder zal,
voordat de middelen worden ingezet, de gelegenheid krijgen alsnog aan zijn
verplichting te voldoen.In het algemeen deel is uiteengezet dat de plicht rust op de eigenaar
of erfpachter van een bedrijfsterrein waarop de bron van de verontreiniging
zich bevindt.In geval van erfpacht is de saneringsplicht bij de erfpachter gelegd,
omdat de erfpachter door middel van een zakelijk recht de directe beschikking
over de grond heeft. In artikel 5:96 van het Burgerlijk Wetboek is bepaald
dat de erfpachter in eerste instantie aansprakelijk is voor de gewone lasten
en herstellingen en voor de buitengewone lasten. De erfverpachter is niet
tot het doen van enige herstelling verplicht. De uiteindelijke financiële
afhandeling (wie betaalt uiteindelijk de saneringskosten) is uiteraard een
zaak tussen de erfpachter en de erfverpachter.Voorts is geregeld dat bij overdracht de oorspronkelijke eigenaar of erfpachter
de saneringsplicht behoudt, totdat de volgende eigenaar of erfpachter financiële
zekerheid heeft gesteld. In een algemene maatregel van bestuur worden nadere
voorschriften opgenomen voor die financiële zekerheid.In het tweede lid is geregeld dat het saneringsbevel in de huidige wet
niet van toepassing is voor gevallen die onder de saneringsplicht vallen.
Voor deze gevallen is het bevel als handhavingsinstrument overbodig geworden.
Het bevelsinstrument is voor andere situaties nog wel van belang. In de eerste
plaats blijft artikel 43, eerste lid, zijn betekenis houden, teneinde ook
in de onderzoeksfase te kunnen optreden. Artikel 43, derde lid, is belangrijk
om in voorkomende situaties aan de veroorzaker een bevel te kunnen opleggen.
Het principe «de vervuiler betaalt» is niet verlaten, maar wordt
meer naar de achtergrond verplaatst. Dit heeft te maken met het specifieke
karakter van de saneringsregeling die betrekking heeft op historische verontreiniging,
waarbij de veroorzaker als hij niet (meer) de eigenaar is vaak niet meer te
achterhalen of aan te spreken is. De invulling van dit principe is anders
geworden nu de plicht tot saneren van bedrijfsterreinen zich in eerste instantie
richt op de eigenaar of de erfpachter. Dat betekent dat de overheid zich als
regel niet meer tot de veroorzaker zal richten wanneer er sprake is van een
bedrijfsterrein. Die mogelijkheid blijft er echter wel, voor bijzondere gevallen
waarin de wettelijke saneringsplicht van de eigenaar niet uitvoerbaar blijkt.In het derde lid is geregeld dat bij overdracht van een verontreinigd
bedrijfsterrein ook de verplichting om te saneren over gaat op de opvolgende
zakelijk gerechtigde. Om ontduikingsconstructies (bijvoorbeeld verkoop aan
een lege B.V.) te voorkomen, en zeker te stellen dat er tijdig daadwerkelijk
wordt gesaneerd, geldt dat de oorspronkelijke eigenaar of erfpachter naast
de nieuwe eigenaar of erfpachter een saneringsplicht heeft totdat
de laatstgenoemde financiële zekerheid heeft gesteld of de sanering heeft
uitgevoerd. Pas als dit is gebeurd vervalt de saneringsplicht van de oorspronkelijke
eigenaar van rechtswege.Hiermee wordt een stimulans gegeven om het geval van bodemverontreiniging
te saneren alvorens de overdracht plaatsvindt. Indien dit niet gebeurt zullen
partijen in elk geval onderling een regeling moeten treffen, en is deze bepaling
nodig om voldoende garantie te bieden aan de overheid dat er financiële
middelen zijn voor de sanering wanneer de nieuwe eigenaar vanwege eigen plannen
hiertoe wordt genoodzaakt, dan wel op het moment waarop de overheid de sanering
kan afdwingen wegens overschrijding van de gestelde termijn.De minister kan nadere regels inzake het stellen van financiële zekerheid
stellen bij algemene maatregel van bestuur.Onderdeel Q en RVoorgesteld wordt de artikelen 57 en 59 aan te passen aan de nieuwe formulering
in artikel 37, waarin het begrip «urgentie» niet langer gehanteerd
wordt.Onderdeel S, T, U, V en WDe artikelen die betrekking hebben op de waterbodem zijn – voor
zover relevant – aangepast in verband met de voorschriften die in dit
wetsvoorstel zijn opgenomen.Onderdeel XDe paragraaf uit het financiële hoofdstuk die van toepassing is op
de financiering van bodemsaneringen heeft een andere titel gekregen in verband
met het veranderde karakter van het financiële hoofdstuk.Onderdeel ZArtikel 75bDit artikel is bedoeld om het financiële regime voor de waterbodems
te scheiden van het financiële regime voor de andere bodems, zoals is
vermeld in paragraaf 4 van het algemene deel van de toelichting.Onderdeel AAArtikel 76Dit artikel vormt de basis voor de toekenning van een specifieke uitkering
aan provincies en gemeenten, de budgethouders Wbb. Met deze uitkering kunnen
de budgethouders zelf onderzoek en saneringen uitvoeren dan wel andere partijen
door medefinanciering stimuleren tot sanering over te gaan. In het artikel
wordt van onderzoek en sanering gesproken. Onder sanering wordt niet alleen
saneringsmaatregelen verstaan, maar ook die (beheers)maatregelen die het duurzaam
gebruik van de bodem mogelijk maken.Onderdeel BBArtikel 76aIn artikel 76a is een wettelijke basis opgenomen voor een algemene maatregel
van bestuur, waarin regels worden gesteld over de indicatieve budgetten. De
omvang van de bodemverontreiniging van zowel het landelijk als het stedelijk
gebied en het beschikbare rijksbudget vormt de basis van de verdeelsystematiek.
Tevens wordt rekening gehouden met (bestuurlijke) afspraken die hun doorwerking
naar de toekomst hebben. In het derde Nationaal Milieubeleidsplan
is het doel van de bodemsaneringsoperatie opgenomen: gestreefd wordt naar
beheersing van de problematiek in circa 25 jaar. Om inzicht te kunnen krijgen
in de voortgang moet de omvang van de bodemverontreiniging in 1-1-2004 landsdekkend
in kaart zijn gebracht. De verdeelsystematiek is verbonden met deze beleidsdoelen.
De verdeelsleutel is gebaseerd op het aandeel van de bodemverontreiniging
binnen het grondgebied van een individuele budgethouder in relatie tot de
totale landelijke bodemverontreinigingsproblematiek. In het stedelijk gebied
zijn de mogelijkheden om van derden een bijdrage te krijgen verschillend per
regio. Daarom zal bij de bekendmaking van het indicatieve budget voor het
stedelijk gebied in het kader van de Wsv rekening worden gehouden met verschillen
in investeringspotentieel. Voor het landelijk gebied bestaan deze verschillen
niet. Bij de bekendmaking van het indicatieve budget voor financiering van
gevallen van verontreiniging, die vallen onder de financiële bepalingen
van de Wet bodembescherming, zal dus in de verdeelsleutel, naast het relatieve
aandeel in de werkvoorraad, geen rekening worden gehouden met verschillen
in investeringspotentieel.Voorafgaand aan de budgetperiode maakt de minister het beschikbare budget
per budgethouder bekend. Voorafgaand aan de publicatie van de algemene maatregel
van bestuur zal de minister de indicatieve budgetten bekend maken in een brief
aan de Tweede Kamer. Het beschikbare budget betreft de bodemsaneringsgevallen
in zowel het stedelijk als het landelijk gebied. Het gaat om een indicatieve
vaststelling. Dit betekent dat bij de beschikking tot verlening van budget
van de minister afgeweken kan worden van het indicatief beschikbare budget
voor de budgethouder.Zodra duidelijk is welk bedrag van het indicatieve budget voor het stedelijk
gebied is bestemd zijn ten aanzien van verlening van budget voor de uitvoering
van bodemsanering in het stedelijk gebied de financiële bepalingen van
de Wet stedelijke vernieuwing van toepassing. Op grond van artikel 6, eerste
lid, sub a Wsv wordt een indicatie van de hoogte van dat budget gegeven, waarbij
tevens wordt aangegeven welk deel van het budget afkomstig is uit gelden voor
onderscheidenlijk bodemsanering en stadseconomie. Op grond van artikel 6,
eerste lid, sub b, Wsv geeft de Minister inzicht in de hoogte van het provinciale
budget ten behoeve van de verstrekking van investeringsbudget aan de overige
gemeenten.Het indicatieve budget dat door de minister wordt bekend gemaakt kan derhalve
onderverdeeld worden in:• Indicatief budget voor de financiering van gevallen van verontreiniging,
die onder de financiële bepalingen van de Wet bodembescherming vallen.• Indicatief budget dat voorafgaand aan iedere investeringsperiode
bekend wordt gemaakt op grond van artikel 6, eerste lid, sub a Wsv.• Indicatief budget dat voorafgaand aan iedere investeringsperiode
bekend wordt gemaakt op grond van artikel 6, eerste lid, sub b Wsv.Artikel 76bDe minister kan naast het in artikel 76 genoemde budget een aanvullende
vergoeding toekennen voor apparaatskosten en andere niet projectgebonden kosten
die betrekking hebben op de bodemsanering. Het gaat hier om de kosten die
samenhangen met de kosten van personeel, informatievoorziening, organisatie,
financieel beheer, automatisering verbonden aan de uitvoering van de taken
van de wet en andere activiteiten die van bijzonder belang zijn voor de uitvoering
van de bodemsanering en niet aan een specifiek bodemsaneringsproject zijn
toe te wijzen. De mogelijkheid bestaat om met deze vergoeding bepaalde uitvoeringsorganisaties
te kunnen financieren.Op de toekenning van een deel van deze kosten kan de procedure met betrekking
tot de meerjarenprogramma's van toepassing worden verklaard. De mogelijkheid
bestaat om ten aanzien van deze kosten een andere verantwoording
te vragen dan bij de meerjarenprogramma's het geval zijn. Dit wordt nader
uitgewerkt in de algemene maatregel van bestuur. Van de geboden mogelijkheid
van subdelegatie zal gebruik gemaakt kunnen worden conform de in de Aanwijzingen
voor de regelgeving weergegeven maatstaven.Artikel 76cDe provincies en gemeenten dienen een aanvraag in bij de Minister tot
verlening van bodemsaneringsbudget. Bij de aanvraag wordt een vijfjarenprogramma
gevoegd, en de gegevens als bedoeld in artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht
(naam, adres, dagtekening e.d.).De daadwerkelijke verlening van het budget voor 5 jaar vindt plaats aan
de hand van het ingediende programma. Dit programma bevat de doelstellingen
voor de bodemsanering die de budgethoudende overheid zich heeft gesteld voor
de budgetperiode. Tevens zal inzicht moeten worden in de aard en omvang van
de activiteiten tegen de achtergrond van die doelstellingen, en in de kosten
en de wijze van financiering van het programma. Bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur zullen regels worden gesteld met betrekking tot de inhoud
van het programma en procedure met betrekking tot de aanvraag.In elk geval zal uit het programma moeten blijken welk deel van de werkvoorraad
van bodemverontreiniging (onderdeel van het landsdekkend beeld) in de programmaperiode
wordt aangepakt. Het programma zal in beeld moeten brengen op welke wijze
de prioritering van onderzoek en sanering van de bodem aansluit bij onder
andere de ruimtelijke ontwikkelingen, op een zodanige wijze dat stagnatie
bij deze processen wordt voorkomen. De programma's moeten voorts zijn afgestemd
op de financiering van specifieke categorieën van gevallen, zoals waterbodems,
oude stortplaatsen en gasfabrieken. Ook de zogenaamde statische gevallen,
waar de dynamiek ontbreekt maar wel sprake is van actuele humane risico's,
moeten in het programma worden opgenomen.Een belangrijk onderdeel van het programma is de financiële paragraaf.
In die paragraaf wordt inzicht gegeven in de omvang van de kosten van de uitvoering
van het programma, en de daarbij horende onzekerheidsmarges. Voorts moet het
programma een voorstel bevatten hoe deze kosten worden gefinancierd. In het
voorstel tot financiering moet afzonderlijk worden aangegeven welke bijdragen
naar verwachting zullen worden geleverd door marktpartijen, gemeenten en provincies,
en vervolgens voor welk aandeel daarin budget wordt aangevraagd bij het rijk.
Dit is noodzakelijk om inzicht te geven in de mate waarin effectief uitvoering
wordt gegeven aan het streven meerdere partijen te laten meebetalen aan de
bodemsanering, en daarmee in het aandeel van de van het rijk gevraagde bijdrage
aan de uitvoering van het bodemsaneringsprogramma.De provincie krijgt het recht om gedurende vier weken de Minister van
advies te dienen met betrekking tot een door de gemeente in te dienen aanvraag.Dit adviesrecht is een belangrijk instrument voor de provincie om invulling
te geven aan haar regierol. Door de toename van het aantal gemeenten dat bevoegd
gezag is geworden, worden er binnen een provincie meerdere bodemsaneringsprogramma's
opgesteld. Het is gewenst dat de provincie in de fase waarin de programma's
worden opgesteld een coördinerende rol vervult, waarbij getoetst wordt
aan het provinciale bodemsaneringsbeleid. Daarnaast speelt de provincie ook
een rol in de ruimtelijke ontwikkelingen. Er kunnen landelijke afspraken zijn
gemaakt over de aanpak van bepaalde categorieën waarvoor een samenhangende
aanpak van bodemsanering gewenst is (zoals het gasfabriekenprogramma). Om
die afspraken te kunnen uitvoeren moeten de programma's daar op zijn afgestemd.
Ook regionale afspraken over specifieke gebieden moeten hun vertaling krijgen
in de programma's.Om aan de regierol, die de provincie hierin wordt toegekend, vorm te kunnen geven, wordt in dit artikel aan de provincie een adviesrecht
gegeven over de door de gemeenten opgestelde programma's. Dit adviesrecht
is te vergelijken met het adviesrecht van de provincies op grond van artikel
11, vierde lid van de Wsv. Ook in dit geval zijn de vier grote steden, Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag en Utrecht uitgezonderd van dit adviesrecht.De minister moet bij een negatief advies van de provincie afwegen of het
door de provincie geconstateerde gebrek zo ernstig is dat het programma moet
worden aangepast. Hierover zal als regel overleg plaatsvinden met de betrokken
provincie en gemeente. Als de minister afwijkt van het advies van de provincie
moet dat met redenen worden omkleed.Van de geboden mogelijkheid van subdelegatie zal gebruik gemaakt kunnen
worden conform de in de Aanwijzingen voor de regelgeving weergegeven maatstaven.Artikel 76dDe beschikking tot verlening van bodemsaneringsbudget vestigt de aanspraak
op de financiële middelen en verplicht tot het realiseren van de in het
vijfjarenprogramma opgenomen prestaties. Aangezien de vooraf bekend gemaakte
bedragen een indicatief karakter hebben, kan bij de uiteindelijke verlening
hiervan worden afgeweken. In beginsel zullen de indicatieve budgetten ook
daadwerkelijk verleend worden. Het is echter mogelijk dat een decentrale overheid
minder dan het indicatieve budget aanvraagt en dat een andere decentrale overheid
meer aanvraagt dan het indicatieve budget dat voor die periode beschikbaar
is. Is dit het geval dan is het mogelijk om bij de beschikking tot verlening
van het bodemsaneringsbudget een andere hoogte vast te stellen. Deze afwijking
zal uiteraard goed onderbouwd moeten worden.Het is mogelijk om geheel of gedeeltelijk budget te weigeren indien het
programma niet voldoet aan de eisen die aan een programma worden gesteld en
indien het advies van de provincie hiertoe aanleiding geeft. Artikel 76eDe uitvoering van bodemsaneringen is mede afhankelijk van de functie die
een bepaalde locatie heeft of in de toekomst zal krijgen. Dit brengt met zich
mee dat voor het verkrijgen van een oordeel over de te leveren prestaties
ten aanzien van bodemsanering het noodzakelijk is tijdens de uitvoering van
het meerjarenprogramma geactualiseerde en nader geconcretiseerde informatie
te krijgen, alsmede de gevolgen daarvan voor de aard en omvang van de activiteiten
tegen de achtergrond van die doelstellingen, en voor de kosten en de wijze
van financiering van het programma.Van de geboden mogelijkheid van subdelegatie zal gebruik gemaakt kunnen
worden conform de in de Aanwijzingen voor de regelgeving weergegeven maatstaven.Artikel 76fDe provincie of de gemeente die een programma heeft ingediend is zelf
verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma. Als blijkt dat er gedurende
de programmaperiode tekort wordt geschoten door de betreffende overheid in
de uitvoering van het programma, dan zal in eerste instantie die overheid
maatregelen moeten treffen.De minister ontvangt informatie over de voortgang van de bodemsanering
in het kader van de monitoring. Als daaruit blijkt dat een provincie of gemeente
ernstig tekort schiet, zodat het proces van bodemsanering geheel of ernstig
mis dreigt te gaan lopen, dan is het als uiterste maatregel mogelijk dat de
minister gedurende de budgetperiode de budgetverlening ten nadele van de ontvanger
kan wijzigen. Daarbij gaat het om situaties waarbij de doelstellingen waarvoor
het budget is verleend kennelijk niet of niet geheel zullen worden verwezenlijkt.
Wanneer het budget naar beneden wordt bijgesteld wordt de oorspronkelijke
beschikking gewijzigd.Intrekking van het budget is meestal alleen aan de orde wanneer er sprake
is van misbruik door onjuiste besteding van middelen of verstrekken van onjuiste
gegevens. Het is echter mogelijk dat ook andere omstandigheden tot wijziging
van het budget kunnen leiden.Gezien de bestuurlijke context zal toepassing van dergelijk tussentijds
ingrijpen slechts bij hoge uitzondering aan de orde zijn, tenzij sprake is
van een verzoek van de budgethouder zelf.Artikelen 76g, 76hNa afloop van de budgetperiode moet een aanvraag tot vaststelling van
het budget worden ingediend. In de artikelen 76g en 76h is daarvoor een procedure
opgenomen. Met de vaststelling wordt de budgetverlening definitief.Bij de aanvraag tot vaststelling voegt de provincie of de gemeente een
verslag, waarin wordt beschreven in hoeverre de doelstellingen van de bodemsanering,
zoals weergegeven in het programma, zijn bereikt. Het vijfjarenprogramma is
hiervoor de leidraad. Aan de hand van de in het programma opgenomen doelstellingen
wordt beschreven welke resultaten zijn gerealiseerd.Indien belangrijke wijzigingen zijn opgetreden wordt gemotiveerd waarom
dit noodzakelijk was en welke invloed dat heeft gehad op de resultaten.Aan de hand van de financiële paragraaf in het programma wordt nagegaan
in welke mate andere kostendragers feitelijk hebben meebetaald aan de bodemsaneringskosten.In het gevraagde bestedingsverslag, wordt inzicht gegeven in de aanwending
van het verleende bodemsaneringsbudget.Op basis van het informatierecht kan de minister eventueel andere stukken
opvragen, die nodig zijn voor de beoordeling van het verantwoordingsverslag.Van de geboden mogelijkheid van subdelegatie in artikel 76g zal gebruik
gemaakt kunnen worden conform de in de Aanwijzingen voor de regelgeving weergegeven
maatstaven.Artikel 76iNa afloop van de budgetperiode kan een sanctie worden toegepast, in geval
er sprake is van bijvoorbeeld het onvoldoende bereiken van de doelstellingen
in het programma.In de artikelen 76i en 76ii wordt een voorkeursvolgorde gegeven voor het
inzetten van sancties. In de eerste plaats komt in aanmerking het opleggen
van aanvullende verplichtingen voor de lopende budgetperiode. Een dergelijke
aanvulling zal een duidelijke omschrijving bevatten van hetgeen wordt verlangd.
Te denken valt aan een verplichting concrete en met name genoemde activiteiten
te verrichten op het gebied van de bodemsanering.Artikel 76iiIndien bij voorbaat voldoende aannemelijk is dat deze maatregel niet volstaat
omdat herstel niet mogelijk is, kan een financiële sanctie worden getroffen.
Dit houdt in dat het bodemsaneringsbudget over de betrokken budgetperiode
lager wordt vastgesteld dan het verleende budget.Formeel betekent deze sanctie dat het bodemsaneringsbudget over de reeds
afgelopen budgetperiode gekort. In de praktijk zal dit zo worden uitgevoerd,
dat de verleende voorschotten niet worden teruggevorderd, maar worden verrekend
met nog te betalen voorschotten over de lopende budgetperiode.Artikel 76iiiDe limiet die in de tijd is aangebracht voor de bevoegdheid tot terugvordering
is op vijf jaar gesteld zoals dat eveneens is gebeurd in artikel 4:57 van
de Algemene wet bestuursrecht.Artikelen 76j, 76k en 76lDeze artikelen zijn ontleend aan de artikelen 15.13, 15.14 en 15.15 Wet
milieubeheer.In artikel 76j is een basis opgenomen voor het verstrekken van subsidies
aan derden voor activiteiten op het gebied van onderzoek en sanering van ernstige
gevallen van verontreiniging. Deze bepaling biedt de basis voor een algemene
maatregel van bestuur voor o.a. de subsidie van bodemsanering van bedrijfsterreinen
en geeft eveneens een bevoegdheid aan de minister om de uitvoering van een
maatregel als bedoeld in dit artikel te delegeren aan andere bestuursorganen.
Met de toepassing van artikel 76k en 76l zal terughoudend worden omgegaan.
Van de bevoegdheden die in de aanvraagfase aan de toezichthouders zijn toegekend
zal vanzelfsprekend terughoudend gebruik worden gemaakt. Met de vergelijkbare
bepaling in de Wet milieubeheer is nog weinig ervaring opgedaan.Artikelen 76m, 76n, 76oVoor waterbodems worden de bestaande wettelijke bepalingen grotendeels
gehandhaafd. De eigen bijdrage van de waterkwaliteitsbeheerder blijft in stand.
Wel zal ook voor de sanering van waterbodems een budget voor een periode van
5 jaar worden toegekend aan de provincies. Het verlenen van een budget door
de minister aan provincies ten behoeve van de sanering van waterbodems door
de waterkwaliteitsbeheerder zal ook plaatsvinden op basis van het meerjarige
programma.Onderdeel I IArtikel 86bIndien door de Tweede Kamer meer rijksbudget voor bodemsanering ter beschikking
wordt gesteld, zal de Tweede Kamer daarbij een bepaald doel voor ogen hebben.
Indien voor dit doel een verdeling over alle budgethouders noodzakelijk is
zal de verdeelsystematiek toegepast worden die voor de verdeling van het normale
budget geldt. Indien het om problematiek gaat die alleen voor bepaalde budgethouders
geldt, zullen de middelen alleen onder die budgethouders worden verdeeld.
De nadere regels met betrekking tot die verdeling zullen in een algemene maatregel
van bestuur worden uitgewerkt.Het is ook mogelijk opbrengsten die het Rijk uit andere hoofde krijgt
te verdelen onder budgethouders in verband met bijvoorbeeld calamiteiten die
zich gedurende een budgetperiode voordoen.Onderdeel JJArtikel 87aIn de bovenstaande artikelen is ingegaan op de gang van zaken met betrekking
tot de budgetverlening op grond van de Wbb. Het wetsvoorstel bevat tevens
enkele nieuwe bepalingen die verband houden met de rol en taken van de bevoegde
overheden. Deze bepalingen zijn toegevoegd aan IX: Verdere bepalingen.Naast de verantwoording over de besteding van de budgetten door de budgethouder,
die elke 5 jaar plaatsvindt, is in artikel 87a een basis opgenomen voor een
systeem van monitoring. De bevoegde overheid wordt verplicht elk jaar aan
de Minister verslag te doen over de voortgang van de uitvoering van de wet.
De gemeenten die geen bevoegde overheid in de zin van de Wet bodembescherming
zijn, dienen de gegevens aan de bevoegde overheid op te geven.Bij algemene maatregel van bestuur wordt aangegeven op welke wijze verslag
moet worden gedaan en welke gegevens moeten worden verstrekt.Doel hiervan is om op een algemener niveau (programmaniveau) de bodemsaneringsoperatie
te volgen en daarmee te toetsen of er op adequate wijze naar de NMP-doelstellingen
voor de bodemsanering wordt toegewerkt.Er zijn indicatoren ontwikkeld waaruit moet blijken in hoeverre aan deze
doelstellingen wordt voldaan. Voorts wordt daarmee inzicht verschaft in de
kostenontwikkeling van bodemsaneringen en de inzet van geld uit de markt.
Tot slot wordt inzichtelijk gemaakt in welke mate maatschappelijke stagnatie
wordt veroorzaakt door bodemverontreiniging en in hoeverre bodemsanering bijdraagt
aan het opheffen van de stagnatie.De jaarlijkse gegevens zijn bedoeld om aan de Tweede Kamer aan de hand
van een getalsmatig overzicht een landelijk beeld te kunnen geven van de uitvoering
van het saneringshoofdstuk van de Wet bodembescherming en daarmee van de voortgang
van de operatie.Artikel 87bIn de jaarlijkse voortgangsverslagen geven de bevoegde overheden ten behoeve
van de minister een nadere toelichting op de bij de monitoring verkregen gegevens
over de voortgang van de uitvoering van de wet. Zij geven aan welke knelpunten
er optreden bij de uitvoering van hun taken en het bodemsaneringsprogramma,
welke oplossingen daarvoor zijn bedacht of tot welke aanpassingen zij zijn
gekomen. Er moet bij deze informatie een beeld ontstaan over de resultaten
waar de inspanningen op het gebied van de bodemsanering hebben geleid, waarbij
zowel de effectiviteit als de inhoudelijke kwaliteit belangrijk is. Naar aanleiding
van deze voortgangsrapportages zal er overleg plaatsvinden met de beleidsdirectie
van mijn ministerie. Daarin kan zo nodig in onderling overleg worden gezocht
naar oplossingen in situaties waar de bodemsanering niet naar wens verloopt.
Als blijkt dat de doelstellingen van de vijfjarenprogramma niet kunnen worden
verwezenlijkt, kan de Minister gebruik maken van het instrument dat opgenomen
is in artikel 76f van dit wetsvoorstel. Het budget kan worden verlaagd, of
er kunnen verplichtingen worden verbonden aan de uitvoering van het budget.Onderdeel LLArtikel 91, tweede lidArtikel 38, tweede lid, kan in dit artikellid komen te vervallen aangezien
het wetsvoorstel mede door de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat wordt
ondertekend en bovendien een verantwoordelijkheid van de bewindspersoon van
Verkeer en Waterstaat voortvloeit uit de te regelen materie van voornoemde
delegerende bepaling. Artikel 38, derde lid (nieuw), betreft niet langer een
delegerende bepaling, en kan dus om die reden vervallen uit artikel 91, tweede
lid.Onderdeel MMArtikel 92, vierde lidDeze bepaling is opgenomen ten behoeve van tijdige implementatie van internationale
regelgeving, met name EG-richtlijnen. Bij strikte implementatie is een algemene
maatregel van bestuur te verkiezen boven een wet in verband met de langere
procedure die voor de totstandkoming van een wet geldt. Aangezien in geval
van strikte implementatie geen ruimte is voor eigen nationaal beleid omdat
de inhoud van de regeling reeds vaststaat, heeft de keuze voor een wet als
implementatievorm geen inhoudelijke meerwaarde.Onderdeel NNArtikel 92bIn dit artikel wordt de Rijksbelastingdienst de verplichting opgelegd
aan de Minister, gedeputeerde staten en burgemeester en wethouders op hun
verzoek, kosteloos, die informatie te verschaffen die zij nodig hebben voor
de uitvoering van de Wet bodembescherming. Deze bepaling vormt een uitzondering
op de in artikel 67, eerste lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
opgenomen fiscale geheimhoudingsplicht.Informatie van de Rijksbelastingdienst kan onder meer nodig zijn bij het
verhaal van kosten op grond van artikel 75 van de Wet bodembescherming. Bij
de vraag of tot kostenverhaal zal worden overgegaan en hoeveel kosten dan
zullen worden verhaald, speelt de draagkracht van de aansprakelijke (rechts)persoon
een belangrijke rol. Aan de hand van informatie van de belastingdienst kan
inzicht worden verkregen in die draagkracht en kunnen de door de aansprakelijke
(rechts)persoon ter adstructie van zijn draagkracht verstrekte gegevens worden
geverifieerd. Ook wanneer een regeling wordt aangeboden aan bedrijven met
draagkrachtproblemen is informatie van de belastingdienst nodig om de draagkracht
van dat bedrijf te kunnen beoordelen. Tevens kan het bevoegd gezag Wbb bij
de toepassing van artikel 43 een beroep op dit artikel doen.Benadrukt dient te worden dat in de praktijk bij de toepassing van artikel
92b voldaan zal moeten worden aan de in de Wet bescherming persoonsgegevens
gestelde vereisten, waarmee tevens wordt voldaan aan artikel 8 EVRM.ARTIKEL IIDeze bepalingen bevatten het overgangsrecht met betrekking tot saneringsplannen
en saneringen die reeds zijn ingediend resp. zijn uitgevoerd voordat de met
dit voorstel beoogde wet in werking is getreden. De overgangsbepalingen voorzien
erin dat de huidige regels voor die gevallen van toepassing blijven. Dat wil
zeggen dat saneringsplannen die zijn ingediend voor de inwerkingtreding van
het nieuwe artikel 39 dat met dit voorstel wordt beoogd, niet behoeven te
worden aangepast aan de nieuwe eisen in artikel 39. Wel zal de toetsing door
het bevoegd gezag na de inwerkingtreding plaatsvinden aan de nieuwe (soepeler)
saneringsdoelstelling. Ook gelden de nieuwe andere bepalingen (zoals verslagplicht
en nazorgplan), indien de sanering na de inwerkingtreding wordt uitgevoerd.Voor saneringen die al zijn afgerond voor de inwerkingtreding van de wet
gelden niet de nieuwe verplichtingen ten aanzien van het saneringsverslag
(39c) en het nazorgplan (39d en 39 e). Wanneer op dat moment nog sprake is
van een evaluatiefase blijven daarop de betreffende verplichtingen die thans
bestaan in provinciale verordeningen gelden.ARTIKEL IIIOp grond van artikel 48 zijn gedeputeerde staten belast met de uitvoering
van de bodemsanering, wanneer niet op grond van wettelijke voorschriften anderen
daarop kunnen worden aangesproken. Indien het bevoegd gezag vóór
1 januari 2002 schriftelijk aan de eigenaar of erfpachter heeft aangegeven
zelf de sanering ter hand te zullen nemen, kan er geen saneringsplicht meer
worden opgelegd. Het is dan echter niet bij voorbaat uitgesloten dat een bijdrage
van het bedrijf wordt gevraagd, bijvoorbeeld op grond van ongerechtvaardigde
verrijking.Die datum is gekozen omdat er vanuit kan worden gegaan dat op 1 januari
2002 het bestaan van de bedrijvenregeling algemeen bekend is bij overheden
en bedrijven, aangezien dan een half jaar is verstreken na ondertekening van
het Convenant bodemsanering in gebruik zijnde en blijvende bedrijfsterreinen,
waarin afspraken zijn vastgelegd over de bedrijvenregeling (11 juni 2001).
Afwijkende afspraken na die datum hebben geen rechtskracht meer.ARTIKEL IVIn de strafrechtelijke handhaving van een aantal nieuwe verplichtingen
die in dit wetsvoorstel zijn opgenomen, is voorzien door de opsomming met
betrekking tot de Wet bodembescherming vermeld in artikel 1a, onder 2e, van
de Wet op de economische delicten (WED), uit te breiden. Deze uitbreiding
is in lijn met de bestaande systematiek in strafbaarstelling van overtredingen
van bepalingen in de Wet bodembescherming.Dit wetsvoorstel voorziet in strafbaarstelling van het niet (tijdig) melden
van afwijkingen van het saneringsplan (39, vierde lid), het niet uitvoeren
van de sanering overeenkomstig het saneringsplan en eventuele aanwijzingen
van gedeputeerde staten ter zake (artikel 39a), overtreding van de regels
in de beoogde algemene maatregel van bestuur met betrekking tot uniforme saneringen,
(artikel 39b, eerste en derde lid en vierde lid, tweede volzin), het niet
voldoen aan de bepalingen inzake de verslagplicht (artikel 39c, eerste en
derde lid), het niet voldoen aan de bepalingen inzake het nazorgplan (artikel
39d, eerste en vijfde lid, 39e) en het overtreden van de saneringsplicht door
eigenaren of erfpachters van bedrijfsterreinen (artikel 55b, eerste lid).Strafrechtelijke handhaving van deze bepalingen wordt nodig geacht naast
de bestuursrechtelijke handhaving ervan. In het bestuursrechtelijk spoor gelden
thans bestuursdwang en de last onder dwangsom als dwangmiddelen. De bestuurlijke
boete is thans nog niet geregeld. Vanuit een integrale, effectieve en praktische
benadering van de handhaving is het wenselijk ook te beschikken over strafrechtelijke
sancties, zoals de geldboete die op grond van de WED kan worden opgelegd.
De WED is voor de betreffende milieudelicten het geëigende kader. De
strafrechtelijke handhaving is daarbij op te vatten als complement van de
bestuursrechtelijke handhaving. In de handhavingspraktijk zal steeds de afweging
gemaakt moeten worden welk handhavingsspoor het best in de gegeven situatie
gevolgd kan worden. De laatste jaren blijkt de handhaving van milieubepalingen
op grond van de WED van groot belang te zijn. Ook wordt in Europees verband
het belang van strafrechtelijke handhaving steeds meer onderkend.ARTIKEL VDe mogelijkheid algemene regels te treffen voor uniforme saneringen (zie
artikel 39b) maakt tevens dat een saneringsplan in die situaties niet langer
verplicht is. Aangezien de duur van de aanhoudingsplicht voor het verlenen
van een bouwvergunning in artikel 52a van de Woningwet is gekoppeld aan de
instemming met het saneringsplan, kan voor genoemde situaties daar niet bij
worden aangesloten. Voor die situaties is de duur van de aanhoudingsplicht
gekoppeld aan het moment waarop gebleken is dat de melding ingevolge artikel
39b juncto 28 Wet bodembescherming, conform de eisen van de wet, is gedaan.
De afgifte van de verklaring van het bevoegd gezag over de juistheid van de
melding (artikel 39b, vierde lid) zal hiervoor bepalend zijn.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelXNoot1Advies van de Evaluatiecommissie Wet Milieubeheer (ECW): Early warning
evaluatie saneringsregeling Wet bodembescherming. Evaluatie saneringsregeling
Wet bodembescherming 2e fase. 1997 (publicatienummer VROM: 17 817/189)XNoot2Interdepartementaal beleidsonderzoek bodemsanering; Gerede grond voor
groei. Nieuwe impulsen voor bodemsanering, Den Haag, maart 1997XNoot3Kamerstukken II, 1996–1997, 25 411, nr. 1XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000 25 411 nr. 7XNoot2Kamerstukken II, 2001–2002, 28 199, nr. 1XNoot1Staatsblad 2000, 591XNoot1«In de jurisprudentie is voor de uitleg van dit begrip aansluiting
gezocht bij de in de bedrijfseconomie gebruikelijke omschrijving dat een onderneming
een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid is waarmee wordt beoogd door
deelneming aan het maatschappelijke productieproces winst te behalen.»
(MvT Wet IB 2001, artikel 3.1 lid 2 onder a (afdeling 3.2.)). Bovendien is
de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie over het begrip onderneming
van belangXNoot1Kamerbehandeling wetsvoorstel tot uitbreiding van de Wet bodembescherming
met een regeling inzake de sanering van de bodem (21 556)XNoot1Staatsblad 2000 505, inwerking getreden 15 november 2000XNoot1Staatsblad 2000 591XNoot2Kabinetsstandpunt Beleidsvernieuwing bodemsanering, paragraaf 4.3XNoot3Brief van 29 augustus 1997 inzake de structuur en de cultuur van
de milieuwethandhaving, kamerstukken II 1996/97, 22 343 en 24 791,
nr. 29, blz. 2 t/m 8)XNoot1Kabinetsstandpunt Beleidsvernieuwing bodemsanering hoofdstuk 6 (Verbetering
van de kwaliteit van de uitvoering): voor kleine, reguliere saneringsprojecten
kan worden volstaan met een algemeen geldend protocol, maar bij dure ( 4,54
miljoen of meer) en/of complexe projecten wordt er specifiek per project een
toezichtplan opgesteld. In het plan wordt de aard en de frequentie van het
toezicht door de bevoegde overheid vastgelegd. Dit betreft niet alleen de
saneringen in eigen beheer maar ook de overheidssaneringen. De overheid verbindt
zichzelf aan de uitvoering van het plan. De gevolgen en bevindingen van het
toezicht vindt zijn weerslag in het evaluatierapport, waarvoor in dit wetsvoorstel
een procedure is opgenomenXNoot1Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
van 3 december 1999 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 1999/2000, 25 411,
nr. 7) inzake het kabinetsstandpunt over het Interdepartementaal beleidsonderzoek
bodemsaneringXNoot1Bodemsanering bedrijfsterreinen, Aard en omvang van de verontreinigde
locaties bekend bij BSB stichtingen, IOO BV, mei 2001XNoot1Tauw/TNO/Royal Haskoning, Branchegerichte aanpak textielreinigingsbedrijven,
november 2001XNoot2Advies inzake wetsvoorstel tot wijziging van de Wet bodembescherming en
conceptbesluit bodemsanering bedrijfsterreinen van 21 november 2002,
RL/JW/2002/256XNoot1RAVI, netwerk voor geo-informatie, Kadastrale registratie Bodemsanering,
Delft 10 september 2002XNoot1Kamerstukken II, 2001–2002, 28 199, nr. 1XNoot1Stbl. 2000, 591XNoot1Zie o.a. rapport van de Inspectie Milieuhygiëne Zuid van 17 april
2001, getiteld: «Zand erover?» de casus Xyleen; een onderzoek
naar toezicht bij een bodemsanering in een bredere context geplaatstXNoot1ABRvS 6 maart 2001, nr. 103.98 1421XNoot1o.a. Van Dijk/GS Noord-Holland, Afdeling 5 september 2001, nr. 199 903 345/1,
Appellant/B&W Rotterdam, Afdeling 5 juni 2002, nr. 200103930/1 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29462-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl