Interdepartementaal beleidsonderzoek: De reisvoorziening voor studenten na 2002; Brief minister bij de notitie over de toekomst van de reisvoorziening voor studenten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26849, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26849 nr. 1

11-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamDe reisvoorziening voor studenten na 20021 Inleiding Waarom een discussie over de OV-studentenkaartSamenhang met de WSF 2000Opbouw en karakter van de notitie2 Financiële uitgangspunten voor de OV-kaart3 Doelstellingen van de reisvoorziening Doelstellingen van de OV-studentenkaartDe kwaliteitDe uitvoeringEffecten op mobiliteit en milieuGrafiek: Jaarlijkse reisafstand van studenten en niet
studenten van 18 tot 25 jaar 3. Toetsing van de opties voor een reisvoorziening Het rapport van de werkgroepUitgangspunten van het kabinetBeoordeling van de collectieve voorzieningenGeld teruggeven4 Overwegingen bij het vervolg
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26849Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 849Interdepartementaal beleidsonderzoek: De reisvoorziening voor studenten
na 2002nr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 11 oktober 1999Hierbij bied ik u de notitie aan over de toekomst van de reisvoorziening
voor studenten. Deze notitie is gebaseerd op een interdepartementaal beleidsonderzoek
dat in juli 1999 is afgerond. Het eindrapport van dit onderzoek is integraal
bijgevoegd.1De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans De reisvoorziening voor studenten na 2002De kabinetsreactie op het interdepartementaal beleidsonderzoek 1 Inleiding Waarom een discussie over de OV-studentenkaartDe reisvoorziening voor studenten is al tien jaar een veelbesproken onderdeel
van de Wet op de studiefinanciering. De vorm van de voorziening (geld of een
kaart) en inhoud ervan (vergoeding per kilometer; vrij reizen door de week
of in het weekend) hebben regelmatig aanleiding gegeven tot meer of minder
verhitte discussies. Bij invoering van de OV-studentenkaart in 1991 was met
name de vorm onderwerp van debat. Het in natura verstrekken van een voorziening
die maar voor één doel kon worden gebruik – reizen –
werd door grote groepen studenten maar ook door fracties in de Kamer bekritiseerd.
De aanvankelijke aarzeling van de studentenbeweging werd echter door de praktijk
weggenomen. Vervolgens heeft de kwaliteit van de kaart het gesprek beheerst.
Van volledig vrij reizen terug naar een week-weekendkaart en daarvan terug
naar een kaart die het reizen zou binden aan de woonsituatie. Tenslotte zijn
de condities waaronder de kaart verstrekt wordt in de discussie betrokken.
Van een kaart in de vorm van een gift zonder directe koppeling met de studieprestaties
naar de «prestatiekaart». Met de kleinst mogelijke meerderheid
door de Eerste Kamer aanvaard.De discussie over de vorm en inhoud van de reisvoorziening heeft vrijwel
altijd onder druk plaatsgevonden. Vanwege het aflopen van het lopende contract;
vanwege budgettaire beperkingen etc. Dat heeft de (politieke) bewegingsvrijheid
wel eens beperkt. Het risico dat de geschiedenis zich in dit opzicht herhaalt
is niet denkbeeldig. Over een eventueel nieuw contract zal nog in deze kabinetsperiode
overeenstemming moeten worden bereikt.Voor studenten en hun ouders is helderheid over de toekomstige reisvoorziening
van evident belang. Dat geldt voor degenen die nu studeren, maar zeker ook
voor scholieren die de komende jaren over hun studierichting en studieplaats
moeten beslissen. Een ingrijpende beslissing over thuis wonen of op kamers
hangt vaak direct met de OV-studentenkaart samen.Daarom vindt dit kabinet het noodzakelijk om de discussie over de reisvoorziening
tijdens deze kabinetsperiode en voorafgaand aan de onderhandelingen voor een
mogelijk nieuw contract, ook ten principale te voeren. Bij de vorming van
dit kabinet is daarom afgesproken en in het regeerakkoord vastgelegd –
dat het kabinet binnen een jaar met een notitie over de reisvoorziening komt,
waarin de opties in kaart worden gebracht. Ter voorbereiding op een dergelijke
notitie is door het kabinet op 27 augustus 1998 een interdepartementale werkgroep
onder extern voorzitterschap ingesteld. Het Interdepartementale beleidsonderzoek
(IBO) is bijna een jaar later, begin juli 1999, afgerond. Het eindrapport
treft u als bijlage bij deze notitie aan. Het IBO-rapport bevat een vrij compleet
beeld van de feiten en overwegingen die een rol spelen bij de keuze voor een
reisvoorziening. In deze notitie van het kabinet wordt dan ook regelmatig
gebruik gemaakt van het materiaal uit het IBO-rapport. Samenhang met de WSF 2000De huidige Wet op de studiefinanciering (WSF artikel 12 en 32a tot en
met 32j), biedt de juridische basis voor de reisvoorziening in zijn huidige
vorm. In het contract is de looptijd vastgelegd; het loopt tot
1 januari 2003. Tot 2003 bieden de huidige wet in combinatie met de looptijd
van het contract duidelijkheid over vorm en inhoud van de reisvoorziening.Er is daarom geen noodzaak om al op korte termijn tot wetswijziging over
te gaan. De artikelen over de reisvoorziening in het ontwerp van wet op de
studiefinanciering 2000 (WSF 2000) zijn dan ook alleen redactioneel aangepast.Dat neemt natuurlijk niet weg dat het goed denkbaar is dat uitkomst van
het debat over de toekomst van de reisvoorziening het noodzakelijk maakt de
reisvoorziening op een andere manier vorm te geven. Daarvoor is dan ruimschoots
voldoende tijd. Opbouw en karakter van de notitieIn hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op de budgettaire uitgangspunten voor
de toekomst van de reisvoorziening. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 –
op basis van de analyse uit het IBO-rapport de reisvoorziening afgezet tegen
haar belangrijkste doelstellingen. In hoofdstuk 3 worden de mogelijke opties
tegen elkaar afgewogen. Die afweging leidt tot een aantal uitspraken van het
kabinet over de kwaliteit en het karakter van een toekomstige reisvoorziening.
Het kabinet heeft niet de bedoeling om nu reeds een definitieve keuze te maken
voor een toekomstige reisvoorziening. Dat kan ook niet want de uitkomsten
van onderhandelingen met marktpartijen zijn daarvoor een te belangrijk onderdeel.
Dergelijke onderhandelingen zijn nog niet gevoerd. Op dit vervolg wordt in
het laatste deel van deze notitie nader ingegaan. 2 Financiële uitgangspunten voor de OV-kaartZoals hiervoor geschetst heeft de OV-kaart een tamelijk bewogen geschiedenis.
Niet in de laatste plaats doordat er steeds discussie heeft plaatsgevonden
over de uitgaven die hiermee gemoeid waren. Vaak vond de discussie plaats
tegen de achtergrond van bezuinigingen. Daardoor is een onhelder beeld ontstaan
over de inhoud en de kwaliteit van de reisvoorziening. Zoals ook in de nota
«flexibele studiefinanciering» uiteengezet, streeft het kabinet
naar een robuust en toekomstvast stelstel.Ook bij de behandeling van deze nota en bij de behandeling van het wetsvoorstel
«Prestatiekaart» heeft de Kamer aangedrongen op continuïteit
in het stelsel. Dat uitgangspunt geldt ook voor de reisvoorziening. Zonder
hier te willen stellen dat de huidige kaart de enige goede voorziening is,
meent het kabinet wel dat de financiële ruimte beschikbaar moet zijn
om hiervoor opnieuw te kiezen. Zou dat niet het geval zijn, dan is op voorhand
sprake van de noodzaak tot versobering van de reisvoorziening. Dat tast de
waarde van het stelsel van studiefinanciering aan.Bij de kabinetsformatie zijn extra middelen voor de week/weekend kaart
gevonden door de OV-kaart onder het prestatiebeursregime te brengen. Het structurele
budget zoals opgenomen in de begroting 2000 is afgestemd op het huidige voorzieningenniveau;
de week-weekend kaart. Het is de budgettaire vertaling van ongewijzigd beleid. 3 Doelstellingen van de reisvoorziening Doelstellingen van de OV-studentenkaartDe maatschappelijke discussie over de reisvoorziening wordt vaak gevoerd
op basis van beelden over het effect van de OV-studentenkaart. Deze beelden
kunnen het best worden geplaatst in het perspectief van de doelstelling van
de OV-studentenkaart bij haar invoering. Voor die tijd; in de
periode van 1986 tot en met 1990 bestond een reiskostentoeslag. Drie argumenten
waren doorslaggevend bij de invoering van de OV-studentenkaart. In de eerste
plaats de kwaliteit van de voorziening. Gebruikmakend van de grote onderhandelingskracht
van het collectief zou de overheid een betere voorziening aan studenten kunnen
aanbieden dan wanneer die collectiviteit niet zou worden benut. In de tweede
plaats zouden de problemen die bestonden bij de uitvoering van de reiskostenvergoeding
daarbij tot het verleden behoren. In de derde plaats zou de OV-studentenkaart
ook leiden tot positieve effecten op de automobiliteit en het milieu. De kwaliteitBelangrijkste doelstelling van de OV-studentenkaart is de toegankelijkheid
van het onderwijs waarborgen. Daarbij moet het begrip toegankelijkheid overigens
bijna letterlijk worden opgevat;kan een student de opleiding kiezen die hij wil, en kan hij deze bereiken
op het moment dat hij daar moet zijn, zonder dat er financiële belemmeringen
zijn? Daarbij is het van belang om te constateren dat er zeker in het hoger
onderwijs steeds meer flexibiliteit in studiepatronen is te onderkennen. Sommige
onderdelen van de studie worden gevolgd bij een andere instelling en studeren
wordt afgewisseld met werken (duale trajecten). De verwachting is dat in de
toekomst studenten meer en meer van traditionele studiepaden afwijken en door
henzelf uitgestippelde wegen gaan volgen. De overige maatregelen in de studiefinanciering,
maar ook de maatregelen uit het ontwerp HOOP bieden daarvoor de ruimte.De huidige OV-studentenkaart (de week-weekendkaart) kent als het gaat
om toegankelijkheid weinig beperkingen. De student met een weekkaart kan de
hele week de onderwijsinstelling bereiken, ook als deze zich in verschillende
steden bevindt. De student die kiest voor een weekend-kaart zal veelal dicht
bij de instelling wonen.Daarnaast kan de kwaliteit van de voorziening worden afgemeten aan de
korting die de overheid weet te bedingen op de OV-kaart. In het IBO-rapport
wordt terecht gesteld dat de tegenwaarde van die korting lastig is vast te
stellen. Dat die korting bestaat wordt niet bestreden.Bij de beoordeling hiervan is echter met name van belang om te constateren
dat de overheid in staat is om voor alle studenten gezamenlijk te onderhandelen
en daarmee een bedrijfseconomisch belangrijke doelgroep als het ware voor
de OV-bedrijven te verbijzonderen. Doordat de kaart een verplicht karakter
heeft, is het vervolgens voor de OV-bedrijven mogelijk om bij de vaststelling
van de prijs van de OV-kaart het gemiddelde reisgedrag van de student ook
van de student die weinig reist – als uitgangspunt te nemen. Zou dat
niet het geval zijn dan zou ook voor de studenten de prijs van de OV-studentkaart
worden gebaseerd op het gemiddelde reisgedrag van alle OV-kaart- houders.
De prijs zou dan zeker hoger uitvallen.Bovendien zijn de OV-bedrijven om twee redenen in staat en bereid verdere
korting te verlenen. In de eerste plaats vanwege het feit dat de kosten aan
het loket door de OV-studentenkaart sterk afnemen. In de tweede plaats doordat
hiermee een belangrijke doelgroep vertrouwd wordt gemaakt met het openbaar
vervoer.De overheid is daarmee in staat om de student te voorzien van een vervoersbewijs
dat voor de student een waarde vertegenwoordigt die veel hoger is dan de prijs
die de overheid daarvoor betaalt; «de OV-kaart maakt studenten rijker».
Dat laatste kan ook worden afgemeten aan de hoge waardering van de student
voor de OV-kaart. Deze positieve beoordeling van de OV-kaart moet overigens wel worden afgezet
tegen het principiële bezwaar van de gedwongen besteding. Door de verstrekking
in natura kan de student zijn kosten voor reizen niet afwegen tegen andere
kosten. Bovendien worden de kosten niet direct in rekening gebracht, waardoor
er geen financiële rem is op het gebruik van de voorziening. Uit de internationale
vergelijking blijkt dat de OV-studentenkaart in deze vorm elders niet voorkomt. De uitvoeringVoor 1990 was de specifieke afstand tussen woonadres van de student en
het adres van de onderwijsinstelling bepalend voor de hoogte van de reiskostentoeslag.
Het zal duidelijk zijn dat alleen al door het aantal verhuizingen van studenten
dit een buitengewoon bewerkelijk onderdeel van de studiefinanciering was.
Daarnaast ook een onderdeel dat kwetsbaar is voor misbruik en oneigenlijk
gebruik. Met de introductie van de OV-studentenkaart zijn deze uitvoeringsproblemen
verdwenen. Overigens speelde de problematiek rond de uitvoering van de reiskostentoeslag
in een tijd dat de beeldvorming over de studiefinanciering veel meer dan op
dit moment bepaald werd door discussies over de kwaliteit van de uitvoering.Uit het IBO-rapport blijkt ook dat de OV-studentenkaart een buitengewoon
elegant instrument is om eenieder de mogelijkheid te geven om te reizen naar
behoefte. Uit de analyse van het IBO-rapport (mn. pagina 17 tot en met 21)
blijkt het reisgedrag van studenten van een groot complex van factoren afhankelijk
te zijn. Zo zijn er bijvoorbeeld wel algemene uitspraken te doen over het
reizen van studenten aan een beroepsopleidende leerweg, maar blijken daarbinnen
weer grote groepen te zijn die een afwijkende reisbehoefte hebben. Ondanks
het feit dat iedereen hetzelfde aanbod krijgt zijn er grote verschillen in
het gebruik dat ervan wordt gemaakt. De uniformiteit van de voorziening maakt
maatwerk voor het individu mogelijk.Overigens heeft de OV-kaart zich wel op een ander onderdeel van de uitvoering
kwetsbaar getoond. De geschiedenis van de uitgaven van de OV-studentenkaart
is er een van grote turbulentie. Op pagina 5 en 6 van het IBO-rapport wordt
dit beschreven. Ook wordt geconstateerd dat het huidige contract op dit onderdeel
veel minder kwetsbaar is. Bij de vormgeving van het contract is aan dit onderdeel
daarom veel aandacht besteed. Effecten op mobiliteit en milieuStudenten reizen. Daarin onderscheiden zij zich niet van andere mensen.
De vraag is hoeveel studenten reizen en met welk vervoermiddel. Welk effect
heeft de OV-studentenkaart gehad op het reisgedrag de mobiliteit – van
studenten.Het blijkt dat het effect van de OV-studentenkaart op het reisgedrag aanzienlijk
is. Het meest treffend wordt dit weergegeven door de onderstaande grafiek.
Daarin wordt het reisgedrag van studenten afgezet tegen dat van hun niet studerende
leeftijdgenoten. Grafiek: Jaarlijkse reisafstand van studenten en niet
studenten van 18 tot 25 jaar Onmiddellijk valt op dat er in 1991 een enorme stijging is van het aantal
door studenten met het OV gereisde kilometers. Daarvoor reisden studenten
vergelijkenderwijs al meer dan hun leeftijdgenoten met het openbaar vervoer,
maar het verschil neemt na de introductie van de OV-kaart enorm toe. De vermindering
van het autogebruik door studenten is daarentegen zeer beperkt. Het gemiddeld
aantal door studenten afgelegde autokilometers daalt met 3 kilometer per dag,
terwijl de kilometers afgelegd met het openbaar vervoer met gemiddeld 15 kilometer
per dag stijgt (IBO-rapport pagina 15). In het IBO-rapport wordt daarom geconstateerd
dat het effect van de OV-kaart op het milieu, wanneer dit wordt beperkt tot
rechtstreekse uitstoot van de schadelijke stoffen in positieve noch in negatieve
zin – beperkt is.Daarnaast was en is echter ook milieueducatie een belangrijke doelstelling
van de OV-studentenkaart. Door de OV-kaart is een grote groep jongeren vertrouwd
geraakt met het openbaar vervoer. Deze doelstelling is zonder meer gehaald
en is indirect positief voor het milieu.Daarbij moet overigens wel in de beoordeling worden betrokken dat het
denken over mobiliteit de afgelopen 10 jaar verandering heeft ondergaan. In
de perspectievennota verkeer en vervoer worden de uitgangspunten voor de toekomst
van het mobiliteitsbeleid geschetst. Belangrijk is met name het uitgangspunt
dat alle gebruikers van de vervoersinfrastructuur de door hen veroorzaakte
maatschappelijke kosten moeten betalen. Studenten worden, door de verstrekking
in natura, niet op individueel niveau geconfronteerd met deze kosten van de
door hen afgelegde kilometers met het openbaar vervoer. 3. Toetsing van de opties voor een reisvoorziening Het rapport van de werkgroepIn het IBO-rapport worden vijf criteria onderscheiden waartegen de verschillende
vormen voor een reisvoorziening worden afgewogen. Dit zijn herkenbare criteria:
toegankelijkheid van het onderwijs, mobiliteit en milieu, inkomen en consumptiepatroon
voor studenten, kosteneffectiviteit en uitvoerbaarheid. De opties voor een
reisvoorziening die zijn uitgewerkt zijn twee vormen van geld teruggeven (in
de vorm van een toelage op de basisbeurs voor uit en thuiswonenden danwel
gedifferentieerd geld terug geven naar rato van de reisafstand)
en drie vormen van een collectieve voorziening (de week-weekendkaart, de uit-thuiskaart
en een kortingskaart gecombineerd met geld teruggeven). Samen geven deze opties
een vrij volledig beeld van het scala aan mogelijkheden. Naast deze opties
wordt in het IBO-rapport ook ingegaan op zogenaamde chipkaart voor het openbaar
vervoer. Een chipkaart is vooral belangrijk om een tweetal doelstellingen
uit het Wetsvoorstel personenvervoer 2000, namelijk decentrale tariefstellingen
en een nationaal vervoersbewijs, gelijktijdig te kunnen realiseren. Daarbij
moet bedacht worden dat met een chipkaart beter maatwerk kan worden geleverd.
Een chipkaart kan daarmee van invloed zijn op de mogelijkheden om (een variant
van) een van de vijf in het IBO-rapport genoemde opties te realiseren. De
IBO-werkgroep constateert dus terecht dat de chipkaart geen zelfstandige optie
is. Overigens kan nog niet worden gegarandeerd dat de chipkaart op tijd beschikbaar
kan zijn om een eventueel nieuw contract te ondersteunen.Ook een differentiatie van de reisvoorziening naar schoolsoort is door
de IBO-werkgroep niet uitgewerkt. Zoals al eerder gesteld zijn er wel een
aantal generieke verschillen per schoolsoort, maar daarbinnen zijn weer grote
groepen die specifiek reisgedrag vertonen. Dat maakt dat voor een differentiatie
naar schoolsoort als het gaat om de reisvoorziening en het reisgedrag geen
objectieve argumenten zijn aan te voeren.Uit de toetsing door de werkgroep blijkt dat bij de keuze voor een reisvoorziening
geen van de opties objectief vaststelbaar beter (kwalitatief, financieel etc)
is dan de ander. Het gaat om een afweging van met elkaar strijdige belangen
en doelstellingen.Hier past naar het oordeel van het kabinet de constatering dat er niet
een «eenvoudige», pasklare oplossing is voor het vraagstuk van
de toekomst van de reisvoorziening. Er is ook niet een vorm gevonden waarbij
hetzelfde voorzieningenniveau voor minder geld kan worden aangeboden. Uitgangspunten van het kabinetZoals in paragraaf 2 al gesteld is aan discussie over de toekomst
van de OV-studentenkaart geen bezuiniging gekoppeld. De kwaliteit van de voorziening
staat voorop.Daarnaast is het kabinet van oordeel dat de toegankelijkheid van het onderwijs
zoals ook eerder in deze notitie gedefinieerd, het belangrijkste uitgangspunt
is voor een reisvoorziening voor studenten. Natuurlijk is het daarbij zaak
ook doelstellingen van milieu – en mobiliteitsbeleid te respecteren.
Uiteraard zal een toekomstige reisvoorziening ook getoetst moeten worden op
kosteneffectiviteit, uitvoerbaarheid en inkomenseffecten voor de studenten.Tenslotte speelt bij de afweging ook de voorkeur van de studenten een
belangrijke rol. Zij zijn immers de gebruikers van de voorziening. Beoordeling van de collectieve voorzieningenIn het IBO-rapport worden drie vormen van een collectieve voorziening
behandeld. Daar wordt hieronder nader op ingegaan. Voorafgaand daaraan is
van belang om ervan doordrongen te zijn dat het uitgangspunt voor een dergelijke
voorziening een collectieve én verplichte voorziening is. In de discussie
over de invoering van de prestatiekaart is juist voor dit onderwerp bij herhaling
de aandacht gevraagd. Een student zou een OV-kaart moeten kunnen weigeren
en daarvoor in de plaats de tegenwaarde in geld kunnen krijgen. Het IBO-rapport
wijdt aan het vraagstuk van de verplichte afname op pagina 43 en 44 een uitgebreide
beschouwing.Het probleem dat ontstaat wanneer een collectieve voorziening wordt gecombineerd met een individuele keuzemogelijkheid, is dat dit ertoe
zal leiden dat degenen die vaak gebruik maken van het OV voor een kaart zullen
kiezen en degenen die weinig gebruik maken voor geld zullen opteren. De groep
die voor de kaart kiest zijn dus diegenen die de kaart ook meer dan evenredig
gebruiken. Daarmee vervalt de basis voor de OV-bedrijven om korting te geven.
Een dergelijk contract kan dus alleen tot stand komen wanneer het een verplicht
karakter heeft.Een beoordeling van de verschillende in het IBO-rapport beschreven opties
begint met een beoordeling van de week-weekendkaart. Zoals al eerder betoogd
heeft deze kaart evidente voordelen voor de toegankelijkheid. Alleen de (vrije)
keuze voor reizen door de week of in het weekend legt daarbij een zekere beperking
op. De prijs kwaliteit verhouding is goed. Dat neemt niet weg dat aan deze
kaart ook het intrinsieke bezwaar kleeft, van de gebonden en verplichte besteding.
Dit leidt ertoe dat de bestedingsvrijheid van de studenten wordt beperkt.
Zij kunnen wel zelf bepalen wanneer en waarheen ze willen reizen. Ze kunnen
echter niet bepalen welk deel van hun budget ze daarvoor willen besteden.
Dat staat immers vast. Studenten zelf nemen dit overigens graag op de koop
toe. Hun waardering voor deze kaart is bijzonder hoog. Wel leidt het gegeven
dat de kosten van de mobiliteit niet in rekening worden gebracht ertoe dat
er geen financiële rem is op het gebruik van het openbaar vervoer. Per
saldo vindt het kabinet de week-weekend kaart een goede reisvoorziening.Op basis van de hiervoor genoemde uitgangspunten wordt de uit-thuiskaart
door het kabinet afgewezen. Bij de uit-thuiskaart is vrij reizen door de week
of in het weekend gekoppeld aan uit- respectievelijk thuiswonendheid van de
student. De uit-thuiskaart zou een versobering van de reisvoorziening betekenen.
Er zijn ook andere redenen die tegen de uit-thuiskaart pleiten. In de eerste
plaats vermindert de uit-thuiskaart de toegankelijkheid van het onderwijs.
Niet voor het verkeer tussen woonadres en studieadres. Maar het ondersteunt
in mindere mate flexibele studiepatronen.Uitwonende studenten kunnen het stage-adres niet meer bereiken zonder
kosten te maken, of kunnen geen onderdelen van de studie in andere plaatsen
volgen. In de tweede plaats wordt het element van de gedwongen besteding versterkt.
Waar onder de week-weekendkaart de student een keuze heeft tussen vrij reizen
door de week of in het weekend, vervalt die keuzevrijheid onder de uit-thuiskaart.
Ongeveer 170 000 studenten zouden verplicht een kaart krijgen die niet
hun voorkeur heeft.Voor de beoordeling van een kortingskaart is noodzakelijk om daar op hoofdlijnen
uitwerking aan te geven. In de eerste plaats is een kortingskaart alleen acceptabel
in combinatie met geld teruggeven aan studenten in de vorm van een hogere
basisbeurs. Anders is sprake van een versobering. Daarvoor bestaat ook de
budgettaire ruimte, omdat een kortingkaart zal leiden tot minder reizigerskilomters
en daardoor goedkoper zal zijn.Daarnaast zal de korting hoger moeten zijn dan de huidige kortingsarrangementen
die de vervoersbedrijven al aanbieden. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden
aan een korting van minimaal 40% in de spits en 65% in de daluren. De hoogte
van de korting of de hoogte van het bedrag dat wordt toegevoegd aan de basisbeurs
kan dan eventueel worden gedifferentieerd naar woonsituatie. Een variant hierop
wordt nog in het IBO-rapport zelf geïntroduceerd (pagina 40 en 41). In
deze variant wordt een korting voorzien van 50% op maandtrajectkaarten voor
personen die meer dan 10 kilometer van het studie-adres wonen. Het is een
voorziening die voor iedereen beschikbaar is, maar waarbij de afweging gemaakt
moet worden tussen het kopen van de maandtrajectkaart met korting
tegenover andere vormen van besteding. Met name studenten die veel van huis
naar studie-adres reizen zullen er gebruik van maken.Echter zelfs bij een dergelijke uitwerking blijft de uitkomst sterk afhankelijk
van de onderhandelingen met de vervoersbedrijven over de kwaliteit en de prijs
van een dergelijke kortingskaart. Immers, wanneer de prijs hoog is en de kwaliteit
van de voorziening laag, kan wellicht onvoldoende geld aan de basisbeurs worden
toegevoegd om de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. In de afsluitende
beschouwing wordt op de hieraan te verbinden conclusie teruggekomen. Wanneer
het inderdaad mogelijk is om te komen tot een volwaardige kortingskaart in
combinatie met geld teruggeven, leidt dit tot de volgende beoordeling.Met de kortingskaart ten opzichte van de week-weekendkaart wordt een financiële
drempel ingebouwd voor het reizen. Dat leidt ertoe dat de student meer dan
bij de week-weekend voor het bereiken van de onderwijsinstelling geconfronteerd
wordt met de kosten daarvan. Wel heeft het als voordeel dat het een collectieve
voorziening koppelt aan individueel geld teruggeven. Waardoor de kosten van
het openbaar vervoer gedeeltelijk in rekening worden gebracht, en moeten worden
afgewogen tegen andere bestedingsmogelijkheden. Het kabinet beschouwt daarom
ook de kortingskaart in combinatie met geld teruggeven mits haalbaar als een
serieuze optie. Geld teruggevenBij de optie geld teruggeven (in het IBO-rapport aangeduid als een aanvullende
inkomensvoorziening) worden in het IBO rapport twee varianten onderscheiden.
In de ene variant wordt het geld toegevoegd aan de basisbeurs. Daarbij pleit
de werkgroep ervoor om een hoger bedrag te geven aan thuiswonenden dan aan
uitwonenden. De andere variant is verfijnder. Daarin wordt gedifferentieerd
naar reisafstand geld teruggegeven. In het IBO-rapport wordt als variant hierop
nog een variant geïntroduceerd in de vorm van maandtrajectkaarten met
korting.Los van de manier waarop het geld aan de studenten wordt teruggegeven,
gelden voor de optie «geld terug» in het algemeen een aantal opmerkingen.Nadeel van opties waarbij het voor de reisvoorziening beschikbare budget
volledig aan de studenten wordt teruggeven is dat de collectieve onderhandelingskracht
van de overheid niet wordt benut. Kortingen die om die reden kunnen worden
bedongen verdwijnen.Het voordeel ervan is dat de «gebonden besteding» vervalt.
De individuele student kan het reizen weer in financiële zin afwegen
tegen zijn andere noden en voorkeuren. Wat er ook weer toe leidt dat ook de
individuele student wordt geconfronteerd met de marginale kosten van vervoer.Dat kan tot gevolg hebben dat het reisgedrag van de student doelmatiger
wordt. Hij zal alleen die reiskilometers die strikt noodzakelijk zijn op de
meest efficiënte manier maken. Het is te verwachten dat dit doelmatiger
reisgedrag het verlies aan korting voor een deel zal compenseren.Dit zal er wel toe leiden dat de mogelijkheid van de student om op elk
moment ook voor het doel van zijn studie te reizen wordt beperkt. Daarnaast
is het niet mogelijk om het buitengewoon verfijnde systeem van verdeling van
reiskilometers tussen de studenten, die door de OV-kaart mogelijk wordt gemaakt,
in een systeem van geld teruggeven te evenaren. 4 Overwegingen bij het vervolgDeze notitie bevat geen voorstel voor de (definitieve) vorm en inhoud
van een toekomstige reisvoorziening voor studenten. Daarvoor is het thans
nog te vroeg.Het kabinet heeft besloten op korte termijn gesprekken te openen met de
OV-bedrijven over een mogelijk nieuw collectief contract vanaf het jaar 2003.
In beginsel staat daarvoor het budget beschikbaar waaruit ook de huidige reisvoorziening
wordt gefinancierd.Bij deze gesprekken zullen verschillende modaliteiten worden betrokken.
In ieder geval de week-weekend kaart, maar ook een kortingskaart in combinatie
met geld terug, waarbij de kortingskaart op verschillende manieren vorm kan
krijgen. De prijs-kwaliteit verhouding van de week-weekend kaart en daarmee
ook de meerwaarde die aan studenten kan worden geboden is in hoge mate bepalend
voor het antwoord op de vraag tot welke reisvoorziening voor de periode na
2003 zal worden besloten.Bij de finale besluitvorming zal het daardoor mogelijk zijn om de meerwaarde
voor studenten van een collectief contract af te wegen ten opzichte van het
eventueel geld teruggeven aan de student. XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26849-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl